Phật Pháp Cùng Khoa Học

IV. Quán Nhân Duyên Của Phật Giáo.

Quán bình đẳng của Phật giáo là chỉ quán bản thể Phật tánh chân như bình đẳng (Chân thật không hư vọng; như là như thật không biến đổi), quán duyên sanh là chỉ quán các thứ hiện tượng tâm vật đều nương nơi bản thể mà vọng hiện. Hai thứ quán niệm đây hiệp lại làm một. Nó chỉ nói tất cả pháp đều duyên sanh, cho nên nói tự tánh vốn không; nguyên vì tự tánh vốn không cho nên nói tất cả pháp đều bình đẳng. Nếu nói các pháp thật có thì các pháp đều sai biệt, cho nên pháp đây và pháp kia không thể biến hoá dung thông lẫn nhau, thì làm sao có thể bình đẳng được? Cho nên quán nhân duyên của Phật giáo là giải thích vạn hữu vũ trụ có một cơ bản lý luận là mỗi thứ đều biến hoá, còn các thứ lý luận khác so với đây không cùng chung hài hoà. Hiện đại khoa học dần dần phát triển, có thể chứng minh duyên sanh luận không sai lầm. Nơi khoa học chưa phát đạt trở về trước đối với sự sanh khởi biến hóa của vũ trụ nhơn sanh, có các thứ thuyết pháp, nếu đem chỗ phê phán công nhận luật nhân quả của Khoa học và Phật giáo thì tất cả đều thuộc về hoang đường, đều thuộc về tà thuyết không hợp lý, nay chọn vấn đề đây làm thông hành cần thiết trên hết được kể nó như ở bên trái:

A. Ngược lại sâu xa trở về trước, vấn đề luật nhân quả đã được khảo sát nhận thấy đều thuộc về loại tà thuyết. Thứ tà thuyết đây có thể phân làm bốn loại như: Vô Nhân Luận, Bất Bình Đẳng Nhân Luận, Định Mệnh Luận, Cơ Giới Luận:

1. Vô Nhân Luận: Vô Nhân Luận là một thứ lý thuyết tầm thường ngu si vô tri, ở trên lý luận thì không thể thành lập. Giả sử tất cả sự vật đều sanh ra không có nguyên nhân thì làm thế nào trong cái không kia chưa có đầu mối gì mà sao lại sanh ra nhiều thứ nào là vàng bạc tài vật quý báu? Nếu được như thế chúng ta cần gì phải nổ lực đi kinh doanh các thứ sự nghiệp? Có một số người cứ việc ngồi không ăn rồi để chờ đợi thành công, kết quả nuôi dưỡng thành những hạng người tật xấu chỉ biết lười biếng trộm cắp và mặc kệ phó thác cho vận mệnh chi phối, thí dụ như loại người chuyên môn sống nghề cờ bạc, nghề bán vé số, ngồi hưởng phiếu thưởng trợ cấp, vân vân, họ đều từ nơi tâm lý sanh ra. Sở dĩ họ chủ trương như thế là vì có nguyên nhân, họ cho các thứ sự vật trong thế gian trở thành lý do là chỗ họ có thể kiếm ra tiền mà họ không phải là người sống cẩu thả, nổi trôi, kìa xem họ biểu hiện ở mặt ngoài cũng hảo tướng và họ có rất nhiều việc ngẫu nhiên phát sanh giúp họ, ngoài sự tưởng tượng. Kỳ thật mỗi một sự vật sở dĩ sanh diệt tương tục đều nương tựa nơi phép tắc nhân quả. Chẳng qua nhân quả vật chất so sánh đơn thuần, dễ dàng phân biệt; chỉ riêng không giống nhau ở chỗ nhơn sự đều là sắc tâm hỗn hợp, vì thế mỗi lần họ chịu đựng việc gì thì đã thêm vào cho họ nhân tố tâm lý, lúc đó nhân quả của họ lại biến chuyển phức tạp phi thường, đã kéo quá dài thời gian. Có

nhiều thứ nhân đi xuống để trả quả về sau, thường thường không thể một đời có thể sanh được quả, thậm chí hoàn toàn phải cách mấy mươi đời về sau, mới gặp duyên để phát sanh ra quả. Ví như một loại sự việc, ở nơi người chưa được túc mạng thông xem đến, lẽ đương nhiên không tìm ra nhân của nó xuất hiện, vì không tìm ra nhân của nó cho nên họ mới tuyên bố sự kiện đây là không có nguyên nhân (vô nhân). Chúng ta đã theo vật chất để biến hoá, tuy biết nhân quả quan hệ thì cũng biết sắc tâm hỗn hợp sự vật tất nhiên nhất định có phép tắc của nhân quả và quyết định không thể có ngoại lệ không hợp lý mà cũng quyết định không thể một nhân khi tìm không ra nhân của nó rồi tùy tiện đoán định cho là không có nguyên nhân (vô nhân), nếu không thì tất nhiên sa vào thứ luận đoán các thứ sai lầm.

2. Bất Bình Đẳng Nhân Luận. Bất bình đẳng nhân luận nghĩa là luận bàn chỗ nguyên nhân không bình đẳng, chính là nói đến nguyên nhân có khả năng sanh ra vạn pháp, chỉ có nguyên nhân đây ngoài ra không có nguyên nhân nào khác có thể sanh ra vạn pháp và nguyên ngân đây không cùng bình đẳng với vạn pháp, cho nên gọi là bất bình đẳng (không bình đẳng). Trong luận nhân không bình đẳng đây, có chủ trương một nhân sanh ra thì phạm phải một nhân đó không thể dung thông với nhau. Như hiện tại có nhà Tông giáo nói có một chủ tạo vật vạn năng có thể tạo ra con người, vạn vật chim, thú, mặt trời, mặt trăng, hành tinh, núi sông, cỏ cây, vân vân, như thế chủ tạo vật đây chính là một nhân nằm trong nhân không bình đẳng. Nếu chủ tạo vật đây không cần người khác tạo dựng thì vạn vật người khác làm sao có thể sử dụng? Lại nữa chủ tạo vật đã tạo ra những thứ gì? Nếu nói tạo ra đầy đủ dục lạc cho chính mình thì cớ sao lại tạo ra ma quỷ, địa ngục, các thứ xấu ác có thể khiến cho khắp nơi đều chán ghét? Nếu nói chủ tạo vật hoan hỷ việc làm này, như thế chủ tạo vật đây lại trở thành chủ của tội ác. Lại nữa chủ tạo vật nếu quả chân thật đúng như lời nói là vạn năng thì đáng lẽ phải tạo những nhơn vật xứng đáng đẹp đẽ, đoan trang, phước đức, trí tuệ và không nên tạo thế giới hoàn toàn muôn ác, rồi sau đó lại đi cầu cứu người khác chuộc tội thay cho mình. Trên thực tế, chủ tạo vật tạo ra những thứ không ra gì thì không thể cho là vạn năng; nếu chủ tạo vật cố ý tạo ác thì đối với những tội ác kia không thể nổi giận. Cho nên kẻ luận đạo nói một nhân có khả năng sanh ra vạn pháp, xét trên lý trí là không đúng chỗ.

Nơi Khoa học từ lâu đã từng ngộ nhận cho nguyên tử quá nhỏ mà không thể phân chia ra đơn vị, nhưng trên thực tế, thực chất của nguyên tử có thể phân chia ra nhiều đơn vị như, chung quanh một nguyên tử có thể chia ra gồm có chín mươi hai loại (92 loại), đây là nguyên nhân của tất cả vật chất và đây cũng tức là Đa Nhân Luận nằm ở trong nguyên nhân không bình đẳng. Không bao lâu học thuyết Đa Nhân Luận liền bị thủ tiêu. Rồi từ Đa Nhân Luận lại trải qua biến đổi thành Nhất Nhân Luận, nghĩa là từ nguyên tử tiến dần lên trở thành điện tử, ở đây họ chấp trước cho điện tử là đơn vị quá nhỏ, là thể của chân thường không biến đổi. Không dừng bước họ tiến lên từ điện tử tìm ra năng tử, tức là năng lực và cho năng lực là nguồn thể của vật chất thường trụ không bị hoại diệt, rồi cũng có thể cho vật chất biến đổi thành không phải vật chất. Chẳng những thế cũng từ trước họ cho năng lực cùng vật chất là hai gia tộc, nhưng hiện tại mới biết đạo lý nguồn gốc là người một nhà, nghĩa là năng lực vật chất chuyển hoá thành năng lực tâm linh, nguyên vì tâm linh cũng là năng lực. Từ đây các nhà Khoa học tự động thủ tiêu Nguyên Nhân Luận bất bình đẳng và hoàn toàn quy về nơi Luật Nhân Quả Bình Đẳng của Phật giáo.

3. Định Mệnh Luận: Luận đây cho là tất cả sự vật đều do tiền định, hoặc do thiên định (do Trời định), sức người không thể cưỡng lại được, kết quả khiến người chạy theo tiêu cực không có trách nhiệm, như phái Thiên Lạc của nước ta thuộc loại này. Mệnh lý thông hành của nước ta, nếu quả thuộc về định lý, tức là trở thành Định Mệnh Luận (Luận thuyết về Trời định), nếu không phải là Thiên mệnh thì suy đoán để làm gì? Cần yếu phải biết thứ nguyên nhân mặc dù nguyên nhân ở đời trước (tiền sanh), nhưng duyên đã hợp thì quả kết sanh ra ở đời nay (hiện sanh), tiền sanh mặc dù thứ nhân ác, nay sanh nếu có thể chuyên cần làm các việc thiện thì không có duyên cũng không thể sanh ra quả ác, như sanh tâm sám hối tạo ra Nghịch Tăng Thượng Duyên (tạo Duyên đối nghịch tăng trưởng) thì đối với nhân ác trước kia cũng có thể tiêu diệt ác quả. Rõ ràng đối với vấn đề định mệnh đây đã từng đích thân nghiên cứu, lúc đầu tất cả sự vật xác thực như nhà Mệnh Lý (Nhà xem số mệnh) dự đoán, nhưng tự mình đến Thiền sư Vân Cốc thì mới hiểu rõ về nguyên lý này, rồi sau đó liền lập chí cải biến Túc Mệnh (số mệnh đời trước), chuyên cần thực hành các điều thiện, kết quả đều tốt đẹp rõ ràng như dự định, có thể tham khảo “Liễu Phàm Tứ Huấn”. Thế nên chỗ gọi Định Mệnh Luận, nghĩa là trong định thật có không định, như có thể thông suốt Duyên Sanh Luận của Phật giáo, tự nhiên không còn bị lôi cuốn vào mê tín về mệnh lý và không bị rơi vào tiêu cực. Huống hồ họa phước vốn do tự mình tạo ra, nên theo đạo lý hướng về điều tốt và tránh xa điều xấu, không cần phải cầu khẩn nơi ngoài. Chính như hiểu rõ tội phước vốn không, mặc dù cần tu phước đức, nhưng phước đức thì tất nhiên thay đổi được bước lên một tầng lầu.

4. Cơ Giới Luận. Cơ Giới Luận gọi cho đủ là Cơ Giới Duy Vật Luận. Các nhà triết học của phái này cho là tất cả con người và sự vật đều biến hoá, đều chịu duy truyền và ảnh hưởng hoàn cảnh của các thời đại. Họ nhận thức cho tâm là hiện tượng biểu hiện của vật chất, cho nên tất cả nhân tố biến hoá chỉ là vật chất cùng thời gian mà thôi. Căn cứ nơi đây mà luận, nếu có người ở cùng một thời đại, sanh trưởng cùng trong gia đình giống nhau của La Tư Phước, cùng lớn lên từ thời thơ ấu, cùng La Tư Phước hưởng thọ sinh hoạt vật chất giống nhau, người khi đến Mỹ Quốc rồi cũng sẽ thành dân nước Mỹ, làm Đại Tổng Thống, và còn làm ra sự nghiệp vĩ đại giống nhau. Lời nói đây có liên cang giống nhau từ nơi xe hơi, nào phụ tùng tài liệu lắp ráp đều thành công giống nhau, lại nữa nhãn hiệu được thành công và có công dụng giống nhau, đồng thời cũng có ý nghĩa giống nhau, nhờ đó cho nên gọi là Cơ Giới Luận. Đây là trực tiếp đem con người và sự vật trong vũ trụ tha hồ biến hoá theo phương pháp khoa học được áp dụng vào cơ giới phát triển giống nhau.

Nơi Phật giáo xem đến, vật chất quả nhiên là nhân tố, nhưng tâm cũng là nhân tố rất quan trọng. Vật chất cố nhiên có khả năng dẫn khởi tâm tác dụng, nhưng tâm cũng có khả năng dẫn khởi vật chất biến hoá. Lý luận của Cơ Giới Luận là căn cứ nơi định luật vật chất thường trụ của cựu Vật Lý Học, Bang hội nhà Vật Lý Học đây nếu có thể đọc đếnVật Lý Học hiện đại, họ tất nhiên kính sợ, khi xem tác phẩm trước tác của Hội Lập Khắc Bả Tha đã tặng vào trong Bích Lô, trở lại xem qua Đầu Yếu Nã Bẩn Phật Kinh thì sẽ rỏ. Nhân vì hội Khoa Học Gia hiện đại báo cho họ biết, vật chất có thể dùng năng lực biến thành không phải vật chất, mà năng lực lại dùng thời gian và không gian làm nhân tố trọng yếu, nhưng thời gian lại không hoàn toàn khước từ thoát ly nhân tố của tâm, nơi đây suy ra liền biết không phải chỉ có năng lực vật chất là một nhà, mà vật chất cùng với tâm thử xem lại làm sao không phải là người của mình? Cơ sở của Cơ Giới Luận đã bị lật đổ, tự họ cũng không chắc tạo chi tiết trở lại để bác bẻ.

Bốn thứ tà thuyết trên theo kinh Phật đều được gọi là Biến kế sở chấp, dụ như lông rùa sừng thỏ, hoàn toàn không thể đươc. Nếu tin nhận những thuyết này liền bị các thứ tệ hại: (a)- Khiến người đối với sự nghiệp chỗ làm của người khác không tự chuyên tâm, không cảm nhận trách nhiệm, đem đến lỗi lầm thất bại, rồi quy về các nơi như, vận mệnh, thiên thần, và hoàn cảnh xã hội; một sớm thành công thì lại cho đây là công của mình, rồi cho đây một nhân sanh ra mà người khác không được tranh công.

(b)- Khiến người chỉ biết tích cực mở rộng tham dục, mà không tích cực phục vụ xã hội. (c)- Khiến người đối với người thiếu tâm từ bi, nuôi dưỡng thành ngã mạn tự cao, tranh đoạt tâm lý háo chiến. Muốn khỏi tệ hại đây thì chỉ có tin nhận có muôn vạn luật nhân quả của Phật giáo.

B. Vạn Hữu Nhân Quả Luật. Luật nhân quả của Phật giáo sử dụng thích hợp nơi tất cả sự biến hoá của vật chất, tâm biến hoá thì tâm và vật hỗn hợp nhau biến hoá. Từ chúng sanh cho đến thành Phật, từ thế gian cho đến xuất thế gian, đều chịu chi phối của định luật đây, cho nên nỗi tiếng là Vạn Hữu Nhân Quả Luật. Gọi tắt là Nhân Quả, gọi cho đủ là Nhân Duyên Quả Báo. Nhân là chủ nhân, duyên là trợ nhân, do nhân và duyên hòa hợp mà sản sanh ra vật, gọi là quả, quả đây đối với kẻ tạo nhân gọi là báo. Trong kinh Phật có một bài kệ nói rõ hoàn toàn có ba điểm: (1)- Chúng ta tạo nghiệp là nhân, nhân đây tuy trải qua thời gian rất dài mà tự mình cũng không bị tiêu diệt, giống như định luật của động lực ngưu đốn (Ngưu là trâu bò, đốn là nhọc nhằn, nghĩa là nhọc nhằn như trâu bò), như nói vật thể thanh tịnh thì luôn luôn thanh tịnh, vật thể biến động thì luôân luôn biến động, nếu như không có sức bên ngoài thúc đẩy, cũng như không bị tự mình bên trong cải biến, ý tứ đây giống nhau. (2)- Nhân đây không luận lâu hay không lâu hễ gặp duyên thì sanh ra quả, thí dụ như vật tĩnh lặng gặp sức bên ngoài thúc đẩy thì trở nên biến động, hoặc vật biến động gặp sức bên ngoài chuyển hướng hoặc đình chỉ hoặc thêm tốc độ. (3)- Tự tạo nhân thì tự thọ quả, tất cả họa phước đều do tự gây mà không phải do thiên thần thưởng phạt, cũng quyết định không phải tự mình tạo nhân rồi người khác thọ quả, người khác tạo nhân rồi mình lại thọ quả, như nhà người khác đi dạy bảo nhà người này. Luật nhân quả của khoa học cũng giống như định luật nhân duyên quả báo đây của Phật giáo: “Giả sử trăm ngàn kiếp, chỗ tạo nghiệp không mất, nhân duyên khi gặp nhau, quả báo liền tự nhận”. Một bài kệ đây thuyết minh bao quát ở trong luật vạn hữu nhân quả nhưng không qua khoa học và khoa học chỉ giảng phép tắc nhân quả của vật chất cùng vật chất; tiến thêm một bước nữa đến vấn đề nhơn sự hoặc nhân tố của tâm, tức là không trở lại nghiên cứu về trước, cho nên vấn đề nhân quả của khoa học thì quan hệ rất đơn giản. Thí dụ như đem một đoạn đồng tuyến (một đoạn dây điện) ở trong từ trường di động, cắt bỏ lực tuyến nam châm thì trong đồng tuyến đây liền sanh ra điện thế. Chính đây giảng về sự biến hoá của vật chất, đồng tuyến là chủ nhân, động lực cùng lực tuyến nam châm là trợ duyên, điện thế là quả, nhân đồng tuyến là vật vô tình, nên không gọi là báo. Nếu không đồng tuyến thì điện thế chung cuộc không thể được, cho nên đồng tuyến là chủ nhân, chỉ có hoàn toàn đồng tuyến không có động lực thúc đẩy nó chuyển động, không có lực tuyến nam châm nhường nó để cắt đứt thì điện thế không thể phát sanh, cho nên động lực và từ trường là duyên. Có nhân đây, có duyên đây, thì tất nhiên sanh ra quả, trăm phần không mất một, cho nên gọi nó là luật nhân quả. Nó chỉ có một quy luật nhất định, cho nên chúng ta mới có thể dự bị thiết kế trước, chế tạo ra các máy phát điện, nếu không thì không thể tạo thành, rồi tất nhiên sẽ nghe theo các thứ vận mệnh, hoặc cầu nơi thiên thần. Nguyên vì có luật nhân quả đây cho nên thực nghiệp của các thứ công nông có thể thành lập. Thứ hộc gạo nông phu được gạo, thứ đậu được đậu, xưởng kéo chỉ sợi để kéo bông vãi làm nguyên liệu, cộng thêm dùng công nhân cơ khí chế tạo thành chỉ sợi bông vãi, xưởng bột mì để làm mì nguyên chất, cộng thêm dùng công nhân cơ khí chế tạo thành bột mì, tất cả đều là nhân quả phân minh rõ ràng. Vật cùng vật quan hệ nhau như thế, tâm cùng vật và tâm cùng tâm không phải là không quan hệ như thế, huống hồ tâm và vật là cùng một thể, suy ra để khai triển nó thì lý của nó không sai lầm.

Chỉ có Phật giáo mới giảng sắc và tâm quan hệ nhân quả, so sánh tiền lệ xa hơn nữa cho là phiền phức, thế nên đối với ba thứ nhân, duyên và quả phân tích rất là tinh tế sâu xa, nay chỉ nói đại lược, muốn biết tinh tường về nó xin nghiên cứu kinh luận Tướng Tông. Kinh Phật nói nhân có hai thuyết, sáu nhân và mười nhân, sáu nhân là của Câu Xá Luận, mười nhân là của Du Già Luận, cả hai đều là đem phạm vi của nhân mở rộng bao quát gồm có duyên ở trong. Phân loại quan hệ nơi duyên, Kinh Trường A Hàm phân làm bốn loại: (1) Nhân Duyên, (2) Đẳng Vô Gián Duyên, (3) Sở Duyên Duyên, (4) Tăng Thượng Duyên, đây là phân loại nhân duyên của Đại Thừa và Tiểu Thừa đều công nhận. Kinh Phật văn Pali thì phân loại rộng hơn gồm có hai mươi bốn duyên, chính là đem hai duyên trong 24 duyên là Đẳng Vô Gián Duyên và Tăng Thượng Duyên khai triển thành. Dùng 24 duyên đây nói rõ tên sâu xa cùng tâm quan hệ, tâm cùng tâm quan hệ, tâm cùng tâm sắc quan hệ, tâm cùng thân quan hệ, thân cùng tâm quan hệ, thể tâm sắc hổn hợp cùng tâm sắc hổn hợp quan hệ, rất là tinh tế. Nay chính đem bốn duyên phổ thông để nói:

(1) Chỗ gọi Nhân Duyên tức là chỉ cho nhân chủ. Đây chính là nói vật chất, bông vải là nhân chủ của sợi tơ vải, vì bông vải làm nên sợi tơ vải; bột mì là chủ nhân của mì nguyên chất, đồng tuyến là nhân chủ của điện trở. Giờ đây đem tâm để giảng, hoặc đem tâm sắc hổn hợp thể để giảng, thì phàm thân, miệng, ý chỗ tạo ra hành vi, kinh Phật gọi là nghiệp, đều có thể gọi là nhân.

(2) Chỗ gọi Đẳng Vô Gián Duyên là nói Tám Thức Tâm Vương và Tâm Sở đều là sát na sanh diệt, niệm trước khi diệt, mở bày tránh xa đường đạo, dẫn đến niệm sau, như thế sanh diệt không gián đoạn, điều đây tác dụng chính gọi là Đẳng Vô Gián Duyên. Duyên đây là pháp duy tâm ban đầu có biến hoá nhưng trong vật chất không có nói đến duyên này.

(3) Chỗ gọi là Sở Duyên Duyên đây, chính là chỉ cho tâm năng phân biệt cùng đối với tướng sở phân biệt cả hai đều là tương đối, trước đó và sau đó cũng là sở duyên, tướng của sở duyên đây tức là đối tượng trợ duyên của tâm sanh hoạt, nên gọi là sở duyên duyên.

(4) Chỗ gọi là Tăng Thượng Duyên đây, chính là chỉ cho tất cả tâm pháp hoặc sắc pháp đối với nhân chủ phát khởi các tác dụng thuận và nghịch, ảnh hưởng đến hoặc tăng trưởng của nhân, đều gọi là Tăng Thượng Duyên. Nơi trong luật nhân quả của thuần vật chất, chỉ cần yếu có nhân và hai duyên tăng thượng, liền có thể sanh quả, chỉ tâm pháp và sắc pháp hổn hợp trong pháp, thì tất nhiên phải cụ bị bốn thứ duyên vừa nói trên. Do đây các thứ nhân và duyên hòa hợp nhau liền sanh ra quả, cộng chia năm thứ: Dị Thục Quả, Đẳng Lưu Quả, Ly Hệ Quả, Sĩ Dụng Quả, Tăng Thượng Quả. Điều này thấy rõ trong Câu Xá Luận và Thành Duy Thức Luận.

Chiếu theo lời giảng trên kinh Phật, hiện tại sơn hà đại địa nhật nguyệt tinh tú cỏ cây chim thú, cho đến tất cả hoàn cảnh, toàn thế giới nhơn loại, cộng đồng, nghiệp lực đều là chỗ tạo ra quả, ở đây không phải chủ tạo vật tạo ra, mà đây là thứ nghiệp nhân có ở đời trước và có ở đời nay. Thí dụ như thành phố buôn bán với nước ngoài, tại đầu tiên nhà Thanh thì không có, đến khi năm cửa Khẩu hoàn toàn thông thương, mới do các nhơn sĩ của các quốc gia và Trung Quốc hiệp lực kiến thiết cho đến nay. Các thứ vật chất kiến thiết không đơn giản là các thị trường hoàn toàn trên Thượng Hải đều là do dân trực tiếp và gián tiếp chi phí tâm lực quá sức, chính là nhơn dân toàn thế giới cũng đều có gián tiếp cống hiến. Thứ nhân quả đây hoàn toàn thuộc đời nay, chỉ thành quả của địa cầu phải qua ngày tháng, thì hoàn toàn thuộc về đời trước. Luật nhân quả không chịu hạn chế của thời gian, có các thứ nhân của đời trước đến đời nay gặp duyên mới thành quả, có các thứ nhân của đời trước đến đời sau mới có thể thành quả, có các thứ nhân của đời nay lập tức đời nay có thể thành quả, có các thứ nhân của đời nay phải đến đời sau mới có thể thành quả, tất cả duyên thấy đây đã cụ bị cùng chưa cụ bị để chấm dứt. Người đời thường thường ngộ nhận đời trước đã tạo nhân theo lẽ đời nay phải thọ quả báo, nhưng ngày nay họ tưởng rằng quả báo mà họ cảm thọ của đời trước lại cho là nguyên nhân mới gây tạo của đời nay, thế nên họ hy vọng ngày nay cố gắng làm việc thiện để chóng lại quả báo ác; còn người nào đó ngày nay tạo ác ngược lại mong cầu đặng phước báo, họ không biết ác báo và phước báo đã tạo nhân đời trước, đời nay nhân đó vẫn còn chưa thành quả.

Luật nhân quả đây đã nói rõ quả báo là tự làm tự thọ, mặc dù cha con cũng không thay thế được. Người đời thường nói tổ tông nhà kia tích đức, cho nên con cháu đặng phước báo, thật thì hoàn toàn không phải nghĩa đây, cần nên biết con cháu thọ phước báo chính là con cháu tự tạo, không phải quan hệ tổ đức; tuy tổ tông tích đức có thể cảm đến đồng nghiệp quan hệ lẫn nhau, cho nên người có phước đến làm thân thuộc, đây là giải thích nghĩa hoàn toàn tuyệt đối. Hơn nữa nhân quả đây là tánh bình đẳng, nhân của năng sanh tất nhiên cũng là quả của sở sanh, quả của sở sanh cũng tất nhiên là nhân của năng sanh, nhân quả không phải cố định, đều là đối đãi để thành tựu. Như lấy nhân quả vật chất để thí dụ, sợi chỉ bông là quả của bông vải, cũng là nhân của vải bông, vải bông là quả của sợi chỉ bông và sợi chỉ bông cũng là nhân của y phục. Lại nữa dùng nhơn sự để thí dụ, cha là con của tổ và cũng là cha của con nó, tổ thì cũng như thế, có thể suy đến vô cùng. Nên biết nhân không bình đẳng không phải chỉ không hạp với tỷ lượng mà cũng trái với hiện lượng. Từ luật nhân quả đây có thể dùng suy ra biết, nhơn sanh tất nhiên có ba đời, tức là đời quá khứ, đời hiện tại, đời vị lai. Nhân là nhân quả tương tục không gián đoạn, trong luật nhân quả, không có nhân đầu tiên và cũng không có nhân cuối cùng, trước nhân lại có nhân, suy ra như thế dẫn đến vô thỉ; sau quả lại có quả, suy ra như thế dẫn đến vô chung. Phật nói lục đạo luân hồi, lý của nó tức căn cứ nơi đây. Chúng ta tuy rằng không có thần thông cũng có thể chứng thấy, nhưng chỗ lý bị che nên nó nói không tin.

Hoặc nói rằng: nhân quả vật cùng vật quan hệ nhau, tính toán phân minh, người người đều biết, nhân quả vật cùng tâm quan hệ nhau, cũng còn dễ biết rõ, như tất cả vật chất đều có thể khiến người cảm thọ khổ vui lo mừng, tâm nếu không tác dụng thì có ai khiến vật chất phát sanh biến hoá?

Đáp rằng: tất nhiên có, dùng tâm làm nhân để sanh ra quả vật chất, gọi là Dị Thục Quả, tất nhiên phải có thời khắc để thành thục (để kết quả), không phải một đời mới có thể thành

chứng biết, nhưng nếu dùng tâm làm nhân mà khiến vật chất phát sanh biến hoá, thì hiện tại phát sanh không thiếu thói quen. Thí dụ như, chúng ta nghe người nói quả mai chua, trong miệng liền phát sanh nước miếng. Lại nữa như, chúng ta leo lên núi, khi đến vách núi dựng đứng liền sợ rơi xuống, trong tâm lúc đó khởi lên một niệm nguy hiểm, chân cẳng triệt đễ cảm giác mỏi rời. Lại nữa, như nằm mộng gặp người nữ trong mộng liền chảy tinh ra, thử hỏi người nữ trong mộng có thật hay không? Tích xưa, Lý Quảng vào núi thấy cọp liền rút tên ra bắn, khi đến gần để xem đúng ra là cục đá không phải cọp, nhưng mủi tên vào sâu trong đá, đã biết là đá chồng chất lên nhau, mủi tên không thể bắn vào. Ngài Cưu Ma La Thập khi còn thơ ấu theo mẹ vào chùa, thấy một bát liền đùa giởn lấy đội úp lên đầu và rồi sau đó lấy để xuống đất, khi xét kỹ cái bát to làm bằng sắt, ngài liền không đủ sức đưa lên lần thứ hai. Do đây các thứ sự việc thói quen, có thể chứng biết tâm tác dụng, cũng có thể cải biến vật chất. Nhân vì trọng lượng độ cứng của vật chất, vốn không phải chỗ thật có của vật chất, tất nhiên phải đợi Tăng Thượng Duyên của thân căn, mới có thể khiến Thân Thức phát khởi cảm giác độ cứng của trọng lượng. Tăng Thượng Duyên đây khi phát khởi biến hoá thì độ cứng của trọng lượng, tự cũng biến khác theo, nguyên vì đá có thể biến thành mềm như thịt, thiết có thể biến thành nhẹ như ngói. Sự việc đây tuy hơi hiếm có và kỳ lạ, nhưng ở nơi Duy Thức Học nói, thật rất bình thường và thật rất hợp lý. Cho nên biết chỗ bao quát của luật nhân quả, sắc tâm và tâm sắc đều biến hoá ở trong nó, tức là không có một pháp nào biến hoá mà không chịu chi phối của luật đây, vì thế gọi là Luật Vạn Hữu Nhân Quả, có ai nói là không nên chăng?

C. Vọng chấp sanh diệt đoạn thường. Người đời nguyên vì không thông suốt được tất cả pháp đều do nhân duyên sanh ra, liền cho tất cả pháp là chân thường (Thường) thật có, chấp kiên cố không bỏ, nguyên vì mọi người đây đối với thân mạng tài vật của họ lại luyến ái giữ gìn bảo vật riêng biệt và một sớm nọ thấy người ta chết, hoặc thấy tài vật bị tiêu diệt thì lại cho là theo đây đoạn diệt (Đoạn), không thể sanh trở lại, khiến người xem đến bi thương tiêu cực. Nếu biết tất cả pháp đều do nhân duyên sanh, tức là biết tất cả pháp không có tự tánh, sanh là huyễn sanh và diệt cũng là huyễn diệt. Nguyên vì chúng nó đều theo nhân duyên sanh diệt, cho nên nói không phải chân thường, cũng không phải thật có, nguyên vì nó sanh diệt cũng đều huyễn cả, vì thế mới nói diệt nhưng không phải là đoạn diệt. Nếu là đoạn diệt, mà đã diệt thì làm sao có thể sanh trở lại? Nếu thật có thì lẽ tất nhiên không thể diệt. Xưa kia, các nhà Vật Lý Học cũng đã từng ngộ nhận cho vật chất là thật có, thế nên nói vật chất thường trụ không diệt, nếu vật chất đúng là thật có, lại quyết định không thể bị diệt, nếu vật chất đúng là không thể bị diệt, mà đã diệt thì không thể sanh trở lại, do đó núi sông nhơn vật tất nhiên đến thời kỳ diệt tận thì vĩnh viễn không thể sanh. Các nhà khoa học hiện đại mới chứng minh vật chất đều không thường trụ, có thể biến diệt, nhưng diệt ở đây đều không phải diệt chân thật, chính là huyễn diệt. Vật chất diệt thì năng lực sanh, năng lực diệt thì vật chất sanh, cả hai đây có thể lẫn nhau biến, vì thế nên biết chỗ gọi sanh diệt, chính là giả tướng có biến hóa, kỳ thật thể căn bản chưa thường sanh diệt, chưa thường biến động, cho nên Phật giáo nói tất cả pháp bất sanh bất diệt (Tất cả pháp không sanh không diệt). Nhưng kẻ không thông đạt được học thuyết nghĩa chân thật đây lại ngộ nhận tất cả giả tướng đều không sanh diệt, lại chấp cho là thật có, trở thành là kẻ thường kiến. Và nghe Phật nói giả tướng có sanh diệt liền ngộ nhận cho bản thể có sanh diệt, chấp cho là đoạn kiến. Thường kiến cũng là tục kiến (thấy theo thế tục), Đoạn kiến tức là tà kiến, hủ bại của nó rất xa là vu tục (thô tục). Mỗi lần nghe người đời nói, làm người là không, khuyên đại gia rõ thấu điểm này, có được ăn liền ăn, có được rõ thấu liền rõ thấu, cần gì phải tự khổ? Là người cho nói cũng nói, đấy là thấu suốt lẽ đời. Nơi Phật giáo xem đến thì một điểm cũng không thông đạt, hoàn toàn là ngu si đã không rõ mà thuyết pháp, một nửa là đoạn kiến, một nửa là thường kiến. Cái không của người kia nói chính là cái không của đoạn diệt không phải là cái không của Phật giáo chỗ nói chân không diệu hữu, nguyên vì họ còn chưa quên tình cảm ham thích, họ nhận cho ăn xem là chân, còn người khác không cho ăn là không phải chân; họ chỉ xem thấy đã đoạn diệt của đoạn diệt, còn chưa đoạn diệt hãy mau lên để hưởng thọ, đâu chẳng phải ngoài đoạn kiến lại còn có thường kiến? Do vọng thấy đoạn và thường đây, một phương diện tận tình hưởng lạc, tham trước ngũ dục; một phương diện đoạn diệt từ bi, ghét nơi tu thiện. Đậy lại là hiện tại có một nhóm người nhơn sanh quan của họ chỉ biết an phận giữ mình, họ là kẻ có tham trước đoạn diệt tà kiến thì sử dụng nhân quả báo ứng hoàn toàn theo kiểu cách hệ phái thần đạo thiết lập giáo dục cải cách ngu dân, họ tự cho là không phải ngu dân, họ chỉ sợ lợi ích của thiên hạ không quay về mình, chỉ sợ quyền uy của thiên hạ không tập trung về thân của họ, không mượn tánh mạng của chúng sanh làm súc sanh cúng tế cho họ, những người như thế hàng ngày đều tạo vô số nghiệp địa ngục, khi mạng chung làm sao tránh khỏi bị đọa vào địa ngục, thọ khổ vô lượng? Nay đem lý sanh diệt đoạn thường trình bày đồ biểu nơi bên trái, để trừ vọng chấp.

Lại một lần nữa đề cử sự thật của khoa học làm thí dụ để nói rõ: hiện tại người trong nhà trang bị giây đèn điện, sau khi xưởng điện phát điện, chỗ mở đóng bằng một chốt điện, khi mở đèn điện ánh sáng liền phát ra. Người không rõ nguyên lý điện học đến xem, thấy ánh sáng đèn điện đây đã được trắc nghiệm ổn định nên không thấy biến, thế họ cho là dòng điện đã không còn biến. Thực tế đã biết số lượng và phương hướng của dòng điện tức khắc đã nằm trong chỗ biến, nhờ đó ánh sáng điện đương nhiên cũng biến theo, nhưng biến rất nhanh chóng, vì thế mắt thịt không thể nào biết được, cho nên huyễn giác “Thường” phát khởi. Nếu người học trông nom điện đến giảng, dòng điện đây gọi là Giao Lưu (chỗ dòng điện giao tiếp) tức là Phi Sanh, số lượng lại biến liền nương nơi người trông nom điện đến ngay nơi Huyền Khúc Tuyến (chỗ giăng giây đường cong), trước hết từ ngoài trực tiếp phát khởi hướng về một phương hướng nào đó để tăng trưởng, chờ đến khi trực tiếp một tối cao nào đó, liền giảm nhỏ lần lần để đến ngoài, rồi lại từ ngoài khởi chiều tương phản phương hướng để tăng trưởng, đạt đến điểm tối cao, tiếp theo đi trở lại giảm nhỏ lần cho đến nơi ngoài, rồi lại dẫn lên tuần hoàn biến hóa. Do đây có thể cho biết đường đi của dòng điện không có thời gian chỉ trong chớp mắt ẩn định, liền lập tức ở trong sanh trưởng biến diệt, sanh rồi lại diệt, diệt rồi lại sanh, sanh sanh diệt diệt tuần hoàn không dứt. Lại có thể suy biết dòng điện đây là ở trong điện tuyến (giây điện) qua lại gây chấn động làm rung động, khi mở chốt điện liên quan điện, trong giây điện đều chưa gia tăng chất lượng của điện nên gọi là Phi Tăng. Khi đóng quan hệ của nó thì điện trong giây điện cũng chưa giảm nhỏ chất lượng, nên gọi là Phi Giảm. Giây điện đa số bằng đồng nguyên tử mới bảo trì được số lượng điện tử, đều không nương theo chốt đóng đèn điện mà có tăng giảm. Đã không tăng thì con điện không sanh, đã không diệt thì con điện không diệt, nên gọi là Phi Đoạn. Dòng điện đã sanh diệt tương tục thì biết không phải thường nên gọi là Phi Thường. Điện tử của đồng nguyên tử thì không bao giờ bị diệt nên gọi là Phi Diệt. Khi mở đèn, điện tử có thể sanh ánh sáng đèn, thế nên điện tử khi cùng đèn tắt công dụng không giống nhau cho nên gọi là Phi Nhất. Nhưng điện tử khi bị động tức là điện tử từ khi tịnh lại chuyển sang động thì không phải khác, nên gọi là Phi Dị. Khi dòng điện đến, thật cẩn thận, sử dụng điện tử trong giây điện để gây rung động, đây không phải thật có điện tử từ nơi xưởng đưa đến, cho nên gọi là Phi Lai. Điện tử khi đứng lại, điện tử trong giây đồng cũng chưa bỏ đi, nên gọi là Phi Khứ. Do thí dụ đây, xem lại kinh Phật có chỗ nói những câu “Bất sanh bất diệt, bất tăng bất giảm, bất đoạn bất thường, bất nhất bất dị, bất lai bất khứ”, liền có thể suy nghĩ quá phân nữa vậy,

V. Tinh Thần Tích Cực Của Phật Giáo.

Hiện tại hai danh từ thông dụng là tích cực cùng tiêu cực, ý nghĩa đây suy cho cùng là hàm hồ, cũng thí dụ như danh từ đông tây đều không định vị được. Nhưng chính ý nghĩa của tích cực và tiêu cực xin nói lại giống như, chỗ gọi tích cực là đại khái chỉ cho nỗ lực, dũng cảm, tiến về phía trước, nói không cho đầy đủ vân vân; còn chỗ gọi tiêu cực là nói chỉ cho lười biếng, e dè, thối lui, biết đủ, vân vân. Phổ thông mọi người cảm tưởng đối với Phật giáo, nói chung cho là tiêu cực, yếm thế, nguyên vì họ xem thấy tăng chúng ẩn cư nơi sơn lâm hẻo lánh vắng vẻ, không làm những công việc sanh sản; còn chúng cư sĩ thì không thường ra vào chỗ thị trường náo nhiệt. Vì lối sống như thế của các tăng chúng và các cư sĩ nói trên khiến cho người khác ngộ nhận và phê phán. Phật giáo xưa nay vốn là Tông giáo thuần lý trí, cho nên Phật giáo đồ, đầu não của họ luôn luôn tĩnh lặng lãnh đạm cực đoan và họ hoàn toàn triệt để giải quyết sự mê lầm của vũ trụ nhơn sanh, vì thế mới chọn những chỗ thanh tịnh vắng vẻ hẻo lánh để dụng công tu tập và trên con đường tu tập muốn đạt được thành công, tuyệt đối cấm không được phóng khí sanh sản. Còn trong thế gian, trên thực tế hầu như có một số người, họ chỉ nhìn thấy chỗ trọng yếu của sự sanh sản, không những ở nơi chánh trị, giáo dục trở xuống, cho đến chỗ thị trường náo nhiệt, nếu là nơi danh lợi hưởng lạc, đương nhiên họ không bỏ qua, cũng như những phước lợi cho chúng sanh thì làm gì họ không bỏ đi? Chỉ họ vì tâm tham dục vô giá trị, không những chuyên làm những chuyện tính toán cho chính mình, cũng chẳng cầu hư danh; mặc dù họ biểu hiện bên ngoài là tiêu cực, nhưng bên trong đối với các thứ việc xấu ác thực sự tha hồ tuyệt đối tích cực. Người đời chỗ gọi là tích cực tức là chỉ cho nào là nổ lực, dũng cảm, tiến về phía trước, không cho đầy đủ. Họ luôn luôn mông cầu chỗ nguyên động lực của tích cực ở tại đâu và tại đó không có người khác chen vào, đồng thời danh lợi chỉ có riêng cho họ mà thôi. Vì danh lợi cho nên gà kêu cũng phải thức, không thể gọi là không nổ lực; vì danh lợi cùng phấn đấu cho hoàn cảnh, không thể gọi là không dũng cảm; vì danh lợi tuyệt đối sợ lạc hậu, không thể gọi là không tiến về phía trước; vì danh lợi nên được danh vọng cô độc to lớn, luôn luôn không cho đầy đủ. Phật giáo đồ nếu vì họ không có nguyên động lực này, cho nên họ đối với những sự việc đây, đương nhiên chỉ có thể biểu hiện lười biếng của họ, lo sợ, chùn bước, thối lui về sau, không biết tri túc, vân vân, đều có thái độ hoàn toàn tiêu cực. Còn Phật giáo đồ chính nơi họ có nguyên động lực này cho nên họ, vì cầu tất cả chúng sanh tuyệt đối bình đẳng, vì cầu tất cả chúng sanh tuyệt đối tự do, vì cầu tất cả chúng sanh lìa khổ được vui, vì cầu chúng sanh trí tuệ đầy đủ, vì cầu chúng sanh viên mãn chánh giác, mặc dù ở nơi đại thiên thế giới khắp bỏ thân mạng họ cũng không luyến tiếc, ngàn sanh muôn kiếp vĩnh viễn không thối chuyển, như một chúng sanh nào chưa thành Phật nguyện cho họ quyết định mau chứng được Niết Bàn (Nê Hoàn). Tinh thần trên đây mới gọi là nổ lực, là dũng cảm, là tiến về phía trước, là không cho đầy đủ, tất cả như thế mới gọi là tích cực chân chánh.

1. Tìm cầu tự do. Tích cực tiến thủ của Phật giáo là một lời nói bao trùm hết cả, đó gọi là tìm cầu tự do. Người đời chỗ cầu tự do, phải chăng không ngoài thân thể, chỗ ở, vinh nghiệp, tập hội, ngôn luận, tân khai, xuất bản, tín ngưỡng, tư tưởng vân vân tất cả đều tự do, trải qua về sau Tổng Thống La Tư Phước thêm vào một điều tự do nữa là không dự đoán thiếu thốn, để giúp cho tự do phạm vi được hoàn toàn rộng lớn. Nhưng ở lập trường của Phật giáo xem đến, một số tựï do đây phạm vi hoàn toàn rất nhỏ, tiêu chuẩn hoàn toàn quá thấp, cần yếu nhu cầu thái quá hoàn toàn không có dũng khí. Ta có một việc nên làm, chính việc làm đó rất tốt là thí dụ như, có một Hoá Tử mộng tưởng muốn làm hoàng đế, người nhà hỏi nó: “Con hoàn toàn muốn làm hoàng đế, cần phải làm sao có mẫu để hưởng phước”? Nó trả lời: “Con muốn làm hoàng đế, chỉ cần cầu trời thì trời cất lên một bước, điều kiện đem bánh dầu lớn thì ăn thích thú” Nói cho cùng cũng có thể thương, người thế gian đều giống Hoá Tử đây, nghĩa là có một nhóm người bần cùng, tâm họ hoàn toàn tối tăm, cần yếu hễ mở miệng là trả giá, nhưng cũng không dám hy vọng đi trả giá với trời! Có thể nói là đệ tử của Phật thì gan dạ rất lớn, tâm họ cũng hoàn toàn kiên quyết, họ cần cầu tự do, dứt khoát đem phạm vi tiêu chuẩn một chân đá là khai ngộ ngay (Bổng Hát Thiền). Họ nói ho cần phát khởi từ nơi thân thể. Nơi thân thể họ có sáu thứ công dụng là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý, họ cần cầu sáu thứ công dụng đây có thể tuyệt đối phát huy tự do, không chịu bất cứ trói buộc nào, bất cứ chướng ngại gì. Trước hết từ nhãn tình (Tròng con mắt) phát khởi, có người khác hỏi, nhãn tình là cái gì mà có thể thấy được ánh sáng hướng dẫn một đoạn ngắn trong làn sóng nam châm và làm sao thấy được màu tím ở ngoài màu hồng nằm trong làn sóng ánh sáng, cho đến làm sao thấy được làn sóng của nhiệt và làn sóng của vô tuyến điện? Làm gì có thể thấy được hình ảnh đảo ngược trên võng mô mà không thể thấy trực tiếp đến làn sóng ánh sáng? Làm gì không thể thấy các núi sông nhơn vật trên tinh cầu? Làm gì không thể thấy hạt điện tử, quang tuyến vũ trụ, dòng năng lực nam châm? Làm gì không thể thấy sự tình của quá khứ và vị lai? Làm gì không thể thấy chỗ thấy của tất cả chúng sanh? Làm gì không thể lìa khỏi tất cả đối tượng mà chỗ thấy có sai biệt? Họ cần cầu giải trừ các thứ chướng ngại để đạt được tự do tuyệt đối. Thử hỏi lỗ tai làm gì không thể nghe làn sóng âm thanh đến tần số 20 trở xuống và 2 vạn trở lên? Làm gì không thể nghe tiếng ngôn ngữ âm thanh của tất cả chúng sanh trong toàn thế giới cho đến toàn cả vũ trụ? Làm gì không thể nghe tiếng chấn động của phân tử? Làm gì không thể nghe ngôn ngữ của con người mấy ngàn năm về trước? Làm gì không

thể thoát khỏi chỗ nghe riêng có làn sóng âm thanh? Họ cũng cần cầu đạt được tự do tuyệt đối của âm thanh. Thử hỏi lỗ mũi làm gì không thể giải thoát sự trói buộc của không gian thời gian và không thể giải thoát khi nghe đến tất cả mùi vị trong và ngoài xưa và nay? Làm gì không thể nghe đến đạo vị bản thân lỗ mũi con của người khác? Làm gì không thể sử dụng đến các thứ tầng số cạnh chính khúc tuyến nơi đó biểu thị các thứ chủng loại sai biệt của mùi hôi? Họ cũng cần cầu đạt được tự do tuyệt đối ngửi biết mùi hương. Thử hỏi lưỡi làm gì nhất định cần hòa hợp với vật chất rồi sau đó mới có thể thưởng thức vị? Làm gì lưỡi của nó không thể tự thưởng thức là đắng hay là ngọt? Làm gì không thể nói tất cả ngôn ngữ của động vật? Làm gì không thể biến khắp che phủ ba ngàn đại thiên thế giới để phổ cáo cho chúng sanh? Làm gì không được dùng một thứ tiếng để diễn thuyết khiến tất cả chúng sanh tùy chủng loại đều hiểu được? Họ cũng cần cầu đạt được thưởng thức mùi vị và ngôn luận tự do tuyệt đối. Thử hỏi thân thể làm gì không thể giải thoát tâm địa và hấp lực du hành của thái hư, qua lại các tinh cầu trong không gian? Làm gì không thể tùy ý biến hóa hoặc lớn hoặc nhỏ, cả đến biến khắp hư không, nhỏ cho đến tiến thẳng vào trong hạt nguyên tử, để làm loạn tổ chức? Làm gì không thể đem điều chỉnh toàn bộ thái dương hệ ném vào trong ngân hà? Làm gì không thể tiếp thu nưóc sắt nóng trong lò luyện giây đồng? Làm gì không thể cảm giác nỗi thống khổ nơi thân chịu đựng của vô lượng chúng sanh? Làm gì không thể đem mười phương thế giới nuốt hết vào trong một miệng? Họ cũng cần cầu đạt được tự do tuyệt đối của các bộ phận trong thân thể. Thử hỏi tâm ý là thứ gì không thể hiểu rõ tất cả sự vật biến hóa và tâm lý của tất cả chúng sanh trong mười phương ba đời? Làm gì không có thể không tiếp nhận được tám thứ bệnh khổ nào là sanh lão bệnh tử, ái biệt ly, oán tắng hội, cầu bất đắc, ngũ ấm xí thạnh.? Làm gì không có thể tưởng tượng bốn độ trở lên và tình trạng của không gian? Làm gì tất cả vật chất không thể theo tâm để biến hiện? Làm gì không thể lìa khỏi tất cả đối tượng để riêng có tưởng niệm? Họ cũng cần cầu đạt được tự do tuyệt đối của tâm ý. Các ông nếu nói họ cần cầu là cần cầu vô lý, chúng ta lại hỏi các ông có lý do gì không thể cần cầu? Các ông nếu nói họ chỉ cần cầu là cần cầu chỗ vô lý, chúng ta lại hỏi các ông có lý do gì không thể cần cầu? Các ông không cần làm miếng bánh dầu lớn mà bên ngoài không dùng mỹ vị. Chỗ gọi là chim Đại Bàng bay vạn dặm, nhưng ý chí của nó đâu có thể hiểu biết bằng con chim sẻ núi? Thứ dũng mãnh đây đối với chỗ cầu hiểu biết thì không đầy đủ hiện trạng tinh thần tích cực, ở đây chỉ Phật giáo thì mới có khả năng đầy đủ.

2. Nguyện vọng vĩ đại. Ở trên đã liệt kê các thứ tự do, nhưng không có lý do nào để đạt được chúng nó, đương nhiên cương quyết không thể cần cầu, quả như lý luận trên có thể đạt đến được; nhưng trên thực tế không có phương pháp nào có thể đạt đến được và cũng chỉ có thể than mình sức yếu không làm được việc mà mình muốn làm. Xin xét lại giáo nghĩa của Phật giáo, thứ tự do đây chính mọi người vốn có khả năng và nhưng không thể chỉ biết bề ngoài; họ chỉ vì vọng tưởng chấp trước, mê mất bản tánh, mãi chạy theo phát khởi các thứ phiền não, giống như mình tự trói buộc lấy nghĩa là mình phải có bổn phận gây giống hoa lan để nuôi con tầm mùa xuân, không có chút tự do giải thoát, họ tự thọ lấy các khổ oan uổng. Họ nếu như có thể noi nương giáo pháp tu hành, đoạn trừ tận gốc tất cả phiền não hoặc nghiệp, thì bản tánh của họ tự nhiên chiếu sáng, nguyên do họ không còn bị trói buộc nữa. Cho nên biết có thể đạt được nguyên lý tự do tuyệt đối, cũng có thể đạt được đạo quả viên thành, như có người đối với đây có thể sanh tín tâm, có thể phát đại nguyện, có thể thiết thực đi làm, không sợ khó, không lùi bước, tự nhiên một ngày nào đó có thâu hoạch được ngay.

Cho nên đối với Phật giáo người đã sanh tín tâm, dạy họ trước hết phải phát đại nguện rồi sau đó mới có thể thật hành. Tín tâm chính là La Bàn của kẻ đi

thuyền, để có được định hướng, không gây mê loạn, còn nguyện lực chính là động cơ, có thể sanh động lực, nhờ đó mới có thể khiến hành giả tiến tới không ngừng, vì thế phàm là tín đồ Phật giáo tất nhiên phải phát bốn Hoằng Thệ Nguyện đã được liệt kê ở bên trái:

1>- Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, (Chúng sanh không số lượng thệ nguyện đều độ hết).

2>- Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn, (Phiền não không cùng tận thệ nguyện đều dứt sạch)

3>- Pháp môn vô lượng thệ nguyện học, (Pháp môn không kể hết thệ nguyện đều tu học)

4>- Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

(Phật đạo không gì trên thệ nguyện được viên thành) Theo trong bốn Hoằng Thệ Nguyện đây có thể xem ra tinh thần tích cực của tín đồ Phật giáo so với các tín đồ của các Tông giáo khác thì họ còn quá xa. Tinh thần tích cực trong bốn Hoằng Thệ Nguyện được thấy như sau:

a). Sự tin Phật của Phật giáo đồ là họ tu hành không vì mưu cầu lợi ích riêng tư cho chính mình, không tưởng đến mình sẽ được lên thiên đàng để hưởng phước, mà ở đây là chỉ cần cứu độ tất cả chúng sanh, trong đó gồm có các động vật và các thiên thần, tốt nhất là lìa khổ được vui, dứt hẳn phiền não.

b). Nổ lực cầu biết chân lý của vũ trụ nhơn sanh, cầu đặng vô thượng chánh đẳng chánh giác.

c). Biết rõ chúng sanh không cùng tận, phiền não không cùng tận, pháp môn không kể hết, Phật đạo không gì trên, mà đều không sợ khó thối lui chùm bước. Chọn tinh thần đại hùng vô úy như thế mà gọi là tiêu cực thì tôi không biết hai chữ tích cực sẽ làm thế nào để giải thích.

Tất cả Bồ Tát đều có nguyện lực đặc biệt siêu việt thù thắng, đó chính là ba thứ đại nguyện trong Phật giáo được tuyên dương vô cùng rộng lớn, xin tường thuật sơ lược để giới thiệu: (1) Một là mười đại nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, (2) 48 lời nguyện của Tỳ Kheo Pháp Tạng (tức là hiện tại Phật A Di Đà), (3) 141 lời nguyện của Bồ Tát Văn Thù. Giờ đây xin trích lục một đại nguyện trong 10 đại nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền như bên trái:

“Lại nữa này thiện nam tử, nói hằng thuận chúng sanh đây, nghĩa là tận cùng cõi hư không của pháp giới, mười phương cõi rộng lớn như biển cả chỗ có chúng sanh, ......., tôi đều vì họ mà chuyển xe pháp luân, mỗi mỗi đều phụng sự, mỗi thứ đều cúng dường, như kính cha mẹ, như phụng dưỡng sư trưởng và A La Hán, cho đến các đức Như Lai, đều bình đẳng không có sai biệt. Nơi các bệnh khổ, vì họ mà làm lương y; nơi những kẻ lạc đường, chỉ bày cho họ chánh lộ; nơi trong đêm tối tạo ra ánh sáng cho họ, đối với những kẻ bần cùng, nay giúp cho họ được chỗ ẩn nấp ở yên; Bồ Tát bình đẳng lợi ích chúng sanh như thế, tại sao? Bồ Tát nếu có thể tùy thuận chúng sanh tức là tùy thuận cúng dường chư Phật; nếu nơi chúng sanh phải tôn trọng phụng sự tức là tôn trọng phụng sự Như Lai; nếu khiến chúng sanh sanh tâm hoan hỷ, tức là khiến tất cả Như Lai hoan hỷ. Vì sao thế? Nguyên vì chư Phật Như Lai lấy tâm đại bi làm thể, nguyên vì chúng sanh mà phát khởi đại bi, nguyên vì đại bi mà sanh tâm bồ đề, nguyên vì tâm bồ đề mà thành được chánh đẳng giác. - - nguyên vì bồ đề là thuộc nơi chúng sanh, nếu không có chúng sanh, tất cả Bồ Tát chọn không thể thành vô thượng chánh giác. Này thiện nam tử, các ông đối với nghĩa đây, nên cứ như thế mà giải thích. Dùng tâm bình đẳng của chúng sanh thì có thể thành tự đại bi viên mãn. Dùng tâm đại bi tùy theo chúng sanh, thì có thể cúng dường Như Lai thành tựu. Bồ Tát tùy thuận chúng sanh như thế, suốt tận thế giới khắp hư không, suốt tận chúng sanh khắp thế giới, suốt tận nghiệp của chúng sanh, suốt tận phiền não của chúng sanh, ta đây đều tùy thuận không có cùng tận, niệm niệm tương tục không có gián đoạn, nghiệp của thân miệng ý, không có mệt mõi chán nãn.”

Đây là trình bày tiêu biểu tinh thần tích cực vĩ đại phục vụ chúng sanh của Bồ Tát Phổ Hiền. Thế gian chỉ biết phục vụ xã hội, phục vụ nhơn quần, đối tượng rất nhỏ, chúng ta cần phải noi theo pháp Phổ Hiền, khuếch trương rộng lớn, phục vụ đối tượng cho đến nơi vô hạn định. Thế gian chỉ biết đối với cùng ta có quan hệ tập đoàn thì mới phục vụ, có phần thân và sơ thì mới phục vụ; Bồ Tát Phổ Hiền thì dùng tâm bình đẳng làm lợi lạc cho chúng sanh, không phân biệt oan thân. Tông giáo thế gian chỉ biết tôn sùng phụng thờ giáo chủ của mình; Bồ Tát Phổ Hiền thì nối tiếp phụng sự chúng sanh cho là nối tiếp phụng sự Như Lai và cho cúng dường chúng sanh chính là cúng dường Như Lai. Còn thế gian chỉ biết hết mình phục vụ nhơn quần của thế gian; Bồ Tát Phổ Hiền thì cho thời gian phục vụ chúng sanh lâu dài vô cùng, luôn luôn không mệt mõi chán nãn. Phật giáo tuyệt đối không phải yếm thế, quán sát đây tăng thêm tín tâm.

48 lời nguyện của Tỳ kheo Pháp Tạng cũng là rất vĩ đại, Ngài phát nguyện cần yếu là tạo thành một quốc độ Cực Lạc, trong nước vật chất văn minh có thể do lời phát nguyện đạt đến cực điểm, trong nước nhơn dân mỗi người sống đặng đang trang mỹ lệ, mà lại mỗi người đều đạt đến mỗi thứ tự do trên hết, mỗi cá nhơn đều đạt đến địa vị bình đẳng tuyệt đối. Ngài đương nhiên ban đầu khi phát nguyện liền hướng về đức Phật Thế Tự Tại Vương, đức Phật bảo chứng cho Ngài nhất định sẽ thành tựu đúng như lời đại nguyện này; đức Phật đối trước Ngài Pháp Tạng nói rằng: “Thí dụ như có một người lạc vào biển lớn mênh mông, trên chiếc thuyền chỉ biết nhìn sao bắc đẩu để đi, lang thang trên biển cả trải qua nhiều kiếp số, nghèo đến nỗi tận cùng của cuộc đời, bỗng nhiên còn có thể may mắn gặp được một hòn đảo to lớn trong đó chứa đầy trân châu diệu bảo; có người chí tâm tinh tấn cầu đạo không dừng nghỉ, lẽ đương nhiên sẽ gặp được quả, nhờ đó nguyện gì mà không thành!” Về sau Tỳ kheo Pháp Tạng quả nhiên nhờ tu toàn bộ đại nguyện, công thành quả mãn như thế, nghiểm nhiên trở thành một vị Phật hiệu là A Di Đà Phật. Hiện tại sáu chữ “Nam Mô A Di Đà Phật” đã trở thành khẩu hiệu tuyên truyền rất rộng rãi trong Phật giáo, cho đến tận cùng làng xóm, phụ nữ trẻ con nơi hẻo lánh, ai cũng đều biết đến.

Trong Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm Tịnh Hạnh, Bồ Tát Văn Thù cũng đã phát nguyện, 141 lời nguyện cũng có phần thâm ý. Có số người trong sinh hoạt thường ngày, mỗi lần làm một công việc liền phát một lời nguyện, mỗi một lời nguyện đều nói câu “Đương nguyện chúng sanh”(Nguyện cho chúng sanh), mà không nói “Nguyện ngã chẩm ma”(Nguyện tôi thế nào). Đây trình bày rõ nhơn sanh quan của Phật giáo, là mỗi nơi, mọi người ai cũng đều tưởng đến câu “Nguyện cho chúng sanh” và mỗi việc làm người nhà đều nguyện tốt, riêng tôi cũng đang làm một công việc giống như thế là “Nguyện cho chúng sanh”. Sở dĩ không từ lập trường của bản ngã để phán xét, mà chính là hợp lại các văn kiện đã giảng đạo lý bình đẳng khách quan ở trên để phán xét. Từ ba thứ nguyện vọng vĩ đại ở trước, có thể thấy rõ đại hùng đại lực đại từ bi của Phật giáo, quyết định không phải trên thế gian bất kỳ nhà tông giáo, nhà triết học, nhà chánh trị, nhà khoa học nào có thể mô phỏng được một phần rất nhỏ của nó!