Phật Giáo Thánh Điển Linh Sơn

Mục IV Phiền Não

1. Phật Pháp độ thoát 84. phiền não

Đức Phật bảo Bồ Tát Hỷ Vương: có 2.100 (1) các pháp độ thoát không cùng cực, thuyết pháp giáo hóa cho những người tham lam và dâm dục; có 2.100 các phương pháp độ thoát không cùng tột, thuyết pháp khai hóa các hạng người giận tức, tà kiến, có 2.100 các pháp độ thoát cùng cực, nói pháp khai ngộ các hạng si mê mờ tối; có 2.100 pháp độ tận chúng sanh, thuyết pháp huấn hố, khai hóa các hạng đẳng phần. Hợp lại tất cả có 84. các pháp độ thoát không cùng cực, một tăng thành 10, hợp lại thành (2) 84. các phương pháp độ thoát chúng sinh.

Đức Phật là vị Y Vương vì tất cả chúng sinh trong 3 cõi đã cấp cho một loại pháp dược vô thượng. Chủ ý trị lành những chứng tâm bịnh “ấm cái ba độc”, tiêu trừ các chứng “phản nghịch đẳng phần” (3), không phản ngược lại người đó, nên nhìn thấy sự hóa đạo đều giải thoát. Không tuân hành 84. các pháp độ thoát tột cùng nầy, dù muốn giúp trăm nghìn người trừ các cấu nhiễm trần lao (4), cho đến muốn tu tập 84. các pháp thiền định, cũng khó thành tựu được. Vì thế cho nên thành lập các nghĩa thiết yết 84. phương pháp thật hành để hóa đạo trăm nghìn hạng người, tiêu trừ 84. các cấu nhiễm trần lao, đưa đến 84. các pháp môn thiền định. Do đó, nên nói Phật giáo đi sâu vào chỗ vi diệu để khai thác toàn diện “nhất thiết trí”.

(Trích kinh Hiền Kiếp: Bhadrakalpa sùtra, quyển thứ 6, phẩm bát đẳng, huỳnh 4, tờ 36, bên mặt).

Lược Giải:

1. 2.100: một đời truyền giáo của đức Phật có 350 pháp môn, mỗi môn đều có pháp lục độ, hợp thành 2.100.

2. 84.: Đây 2., mỗi phần có 4 loại: tham dục, giận tức, ngu si và đẳng phần, hợp lại thành 84., họp chung với 10 thừa thành 84.. Trong kinh Phật thường dùng số 84. phiền não, đồng thời do đó mà có số 84. pháp môn để đối trị.

3. Đẳng phần: các phiền não quân bình ba độc: tham, sân, si.

4. Trần lao: tên khác của phiền não vậy.

1. Oán hại của phiền não chịu vô lưông thân

Ai muốn diệt oán hận, trước phải diệt trừ phiền não. Oán của phiền não hại vô lượng thân. Oán của thế gian mặc dù nặng, chính hại chỉ một thân; oán của phiền não hại đến pháp thân thiện niệm. Oán trong thế gian mặc dù khốc liệt nhưng chỉ hại sắc thân hữu lậu ô uế mà thôi.

(Trích kinh Tạp Bửu Tạng, quyển thứ 2, túc 10, tờ 11, bên mặt).

1. Khi đèn trí chiếu, phiền não không thể trụ:

Cũng như trăm ngàn năm, có một ngôi nhà rất tối tăm, không bao giờ có ánh sáng của đèn; ngôi nhà rất tối ấy, không có cửa nẽo, cho đến không có một tia ánh sáng, dù là nhỏ như mũi kim cũng không có. Yến sáng mặt trời, mặt trăng không thể nào soi thấu được. Nầy Ca Diếp! Nếu trong nhà tối, đốt lửa thắp đèn sáng, bóng tối ấy có thể tự nói rằng: “Ta ở đây trăm nghìn năm, nay ta không thể đi! Có thể nói như thế được không?” Ca Diếp bạch Phật rằng: “Không thể như thế, bạch Thế Tôn! Đương khi đèn sáng, bóng tối kia liền tan”. Đức Phật nói: “Cũng như thế đó, nầy Ca Diếp! trăm ngàn muôn ức kiếp, mình đã tạo các nghiệp chướng, một khi tin lời Phật dạy, hiểu biết pháp duyên khởi, tu tập quán sát, thật hành giới định huệ, quán các pháp vô ngã, vô mạng, vô nhơn, vô trượng phu v.v….. ta nói những người ấy là những người không phạm, không chỗ, không gây. Nầy Ca Diếp! Vì lẽ đó, nên phải biết khi diệt trừ các phiền não v.v….đèn trí huệ soi đến, bóng tối tội lỗi không thể nào tồn tại.”

(Trích kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng, quyển hạ, vũ 10, tờ 7, bên trái và bên phải).

Mục V Luân Hồi

1. Nhơn ái dục mà có luân hồi:

Các thiện nam! tất cả chúng sinh từ vô thỉ đến nay, vì có các thứ ân ái tham dục, nên có luân hồi. Các thế giới tất cả chủng tánh, noãn sinh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, đều do dâm dục mà có tánh mạng. Các vị phải biết, cội gốc luân hồi đều do ái dục mà ra. Vì có các dục tình, giúp đở phát ra tình ái, nên hay khiến sự sinh tử tương tục. Lòng dục nhân ái mà sinh ra mạng, nhân tham dục mà có, chúng sinh ái mạng lại nương nơi dục làm căn bản. Ái dục là nhân. Ái mạng là quả.

(Trích kinh Viên Giác, thiên 11, tờ 90, bên mặt).

1. Niệm niệm tương tục luân hồi:

Các thiện nam! tất cả thế giới, thỉ chung sinh diệt, trước sau có không, tụ tán khởi dừng, niệm niệm tương tục, tuần hoàn qua lại, các thứ thủ Xả, đều là luân hồi. Ai chưa ra vòng luân hồi, mà biện nói tánh viên giác, thì tánh viên giác kia, tức đồng lưu chuyển; nếu ra khỏi luân hồi thì không có lý. Ví như con mắt động, hay thấy nước xao, lại cũng như mắt yên nhìn thấy vòng tròn lửa xoay; mây bay mặt trăng chuyển vận, thuyền đi bờ đời, cũng lại như thế.

(Trích kinh Viên Giác, thiên 11, tờ 90, bên mặt).

1. Tên nhợn ái trước:

“Chặt cây không đào rễ,

Dù chặt vẫn mọc lại;

Đoạn ái không đoạn gốc,

Thường bị khổ lại sinh.

Cũng như tên mình tạo,

Lại tự hại thân mình;

Tên trong cũng như thế,

Tên ái hại chúng sinh”.

(Trích kinh Xuất Diệu: Avadànasùtra, phẩm Ái thứ 5, tạng 5, tờ 58).

1. Sinh lão cùng nhà cửa:

Sống chết có nhiều vô lượng,

Đến đi đi đến không nhường thời gian,

Người tìm nhà cửa (1) xóm làng,

Thường chịu quả báo con đàng đầu thai.

Ai xem nhà cửa bản lai

Lại không nên tạo lâu đài thế gian,

Cột keo (2) hư hoạn ngổn ngang,

Lâu đài xây dựng, hoạn tan chắc gì!

Tâm ta đã bỏ lồi đi (3)

Giờ đây chỉ biết vô vi trở về …..

(Trích kinh Xuất Diệu: Avadànasùtra, quyển thứ 28, phẩm Tâm Ý, tạng 6, tờ 47, bên mặt).

Lược Giải:

1. Nhà cửa: thí dụ cho thân thể mỗi người.

2. Cột kèo: thí dụ cho phiền não hành nghiệp.

3. Lối đi: Nói về động hướng bên trong do vô minh phát khởi.

Mục VI Phật Tánh

1. Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh:

Phàm người có tâm, quyết định sẽ chứng đặng Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, vì nghĩa ấy, nên ta thường nói: “Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh”.

(Trích kinh Đại Bát Niết Bàn: Mahàparinirvàna, quyển thứ 27, phẩm Sư Tử Hẩu, dinh 6, tờ 31, bên trái).

1. Phật tánh cùng ngã:

Những người trong thế gian cũng nói có ngã (1); trong giáo pháp của Phật, cũng nói có ngã. Các người trong cõi đời, mặc dù nói có ngã, nhưng không nói có Phật tánh; như thế thì gọi là ở trong cái không ngã, rồi tướng sanh ra ngã. Ấy là điên đảo. Trong Phật pháp nói có ngã. Tức là Phật tánh. Người đời cho Phật giáo nói vô ngã, ấy là vô ngã sinh tướng vô ngã. Nếu nói Phật giáo quyết định vô ngã tại sao Như Lao, sắc chỉ các hàng đệ tử tu tập vô ngã, thật là điên đảo.

(Trích kinhb Đại Bát Niết Bàn: Mahàparinirvàpa sùtra, quyển thứ 7, phẩm Như Lai Tánh, dinh 5, tờ 37, bên mặt).

Lược Giải:

1. Ngã: Người trong thế gian nói, tức là linh hồn. Trong kinh nói “ngã”, có nghĩa là Phật tánh, phá trừ quan niệm linh hồn thông thường, nhưng chỉ dùng danh từ vô ngã để nói. Do vô ngã để tiến đến tư tưởng đại ngã. Tức là Phật tánh. Đây là chữ ngã đã nói trong các kinh vậy.

1. Phật tánh chẳng có cũng chẳng không:

Phật tánh của chúng sinh, chẳng phải có chẳng phải không. Vì sao? Vì Phật tánh tuy có, chẳng phải như hư không. Tại sao? Tại hư không trong thế gian, mặc dù dùng không lường thiện xảo phương tiện, không thể thấy được; Phật tánh có thể thấy. Vì thế, nên tuy có không phải như hư không. Phật tánh tuy không, chẳng đồng với sừng thỏ. Do đó, nên nói Phật tánh chẳng có, chẳng không, cũng có cũng không. Thế nào gọi là có? Tất cả mọi loài đều có, các chúng sanh tánh biết không đoạn, không diệt, cũng như ánh đèn, cho đến chúng đạng quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Thế nên nói có. Tại sao nói là không? - Tất cả chúng sanh còn đang mê lầm, hiện tại chưa có Thường Lạc Ngã Tịnh trong Phật Pháp; thế nên gọi là không. Vì có và không hài hòa tương hợp, tức là trung đạo.

(Trích kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển thứ 35, dinh 6, tờ 70, bên trái).

1. Tất cả thiện ác, vô ký (1) đều gọi Phật tánh:

Các thiện nam! Luận về Phật tánh, không gọi là một pháp, không gọi là mười pháp, không gọi là trăm pháp, không gọi là nghĩa pháp, không gọi là muôn pháp. Khi chưa chứng đặng quả Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, tất cả thiện bất thiện cùng vô ký đều gọi là Phật tánh.

(Trích kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển thứ 36, phẩm Ca Diếp, dinh 6, tờ 77, bên trái).

Lược Giải:

1. Vô ký: Avyàkhyàta, không ghi llà thiện hay lá ác.

Mục VII Bản Lai Thành Phật

1. Giác tánh cùng khắp:

Các thiện nam! tánh giác cùng khắp thanh tịnh không biến động, vì nó tròn đầy thúc phược viên mãn, phải biết sáu căn (1) cùng khắp pháp giới. Vì căn nó cùng khắp, nên biết sáu trần (2) cùng khắp pháp giới. Vì trần cùng khắp, nên phải biết bổn đại (3) cũng cùng khắp trong thế giới.

Các thiện nam! Do bản tánh diệu giác (4) kia cùng khắp căn tánh, trần tánh không bao giờ hoại và tạp loạn. Vì căn trần không hoại, như thế cho đến môn đà la ni (5), không hoại không tạp. Cũng như trăm nghìn ngọn đèn, yến sáng chiếu soi trong một nhà; ánh sáng kia cùng khắp, không khi nào hoại và xen tạp.

Các thiện nam! Vì tánh giác sẳn thành tựu phải biết các vị Bồ Tát, không cùng pháp phược (6), không cầu pháp giải thoát, không ngán sự sanh tử, không ưa thích niết bàn, không kính người giữ giới, không ghét kẻ úy phạm giới cấm, không tôn trọng kẻ nghiên cứu lâu mà cũng không bao giờ khinh chê kẻ mới học. Vì sao? Vì tất cả nằm trong tánh giác. Ví như yến sáng của mắt, rõ ràng các cảnh trước mắt, ánh sáng kia tròn đầy, không bao giờ có sự tấn ái. Vì sao.? Vì thể của ánh sáng không hai, không bao giờ có thương ghét vậy.

(Trích kinh Viên Giác; thiên 11, tờ 89, bên trái).

Lược Giải:

1. Sáu căn: sáu giác quan là mắt, tai, mũi, lữi, thân, ý.

2. Sáu trần: tức là sáu cảnh sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp, đối tượng là sáu căn vậy.

3. Bổ đại: bốn yếu tố của đất, nước, gió, lửa. Nó tạo thành thế giới cùng muôn loài, nên nói là đại.

4. Bản tánh diệu giác: Bản tánh cùng Phật tánh đồng, Phật táng cùng khắp, như trong kinh Niết bàn đã nói: Phật tánh cùng khắp nầy, khi tỉnh ngộ, liền nhận thấy trong tất cả trời đất đều là diệu dụng vô ngại.

5. Môn đà la ni: Dhèrani dịch là tổng trì, cửa đặt biệt của trí tuệ.

6. Pháp phược: Pháp là vạn pháp tức là muôn loài chúng sinh. Tâm còn chấp trước tức là bị ràng buộc trong muôn sự vật vậy.

1. Bản giác của chúng sinh:

Một hôm ngài Vô Trụ Bồ Tát bạch đức Phật rằng: “Thưa Thế Tôn! có cách nào để chuyển tất cả tỉnh thức của chúng sinh vào yêm ma la (1)?” - Đức Phật trả lời: “Các đức Phật, Như Lai thường dùng sự toàn giác, để chuyển các thức vào trong yêm ma la. Vì sao? Vì bản giác (2) của tất cả chúng sinh, thường dùng một giác (3) ngộ; giác ngộ của chúng sanh, khiến cho chúng sinh kia đều được bản giác (2), hiểu biết các tỉnh thức, vắng lặng không sinh. Vì cớ nào? Vì bản tính quyết định, vốn không có động ….”

(Trích kinh Kim Cang Tam Muội: Vajrasamàdhi sùtra, phẩm Bổn Giác Lợi, dinh bốn, tờ 57, bên mặt).

Lược Giải:

1. Yêm ma la: Amala, dịch là vô cấu, hoặc gọi là thức thứ chín, tức là chơn như thức, thức nầy hoàn toàn thanh tịnh vậy.

2. Bản giác: Sự giác ngộ của từ xưa đến nay, tức là chơn như vậy.

3. Một giác ngộ: tự giác “Bản giác của tất cả chúng sinh”. Ấy là một giác ngộ, đây là bản giác tự giác, tức là thỉ giác vậy. Cứu cánh của thỉ giác, tức hiệp nhứt với bản giác.

1. Bản lai thành Phật:

Các thiện nam! Bồ Tát đây và chúng sinh thời mạt pháp, tu tập tâm nầy được thành tựu viên mãn, đối với tâm nầy không chịu tu dưỡng, thật khó thành tựu! Tánh viên giác khắp soi, vắng lặng không hai. Ở trong muôn nghìn trăm ức thế giới, các đức Phật nhiều vô số, không có cách gì tính kể được, cũng như hoa đốm giữa hư không, loạn khởi loạn diệt, không tức không ly, không ràng buộc, không giải thoát; thế mới biết tất cả chúng sinh, bản lai thành Phật, sanh tử cùng niết bàn cũng như giấc mộng.

Các thiện nam! Vì như giấc mộng, nên biết sanh tử cùng niết bàn, không khởi không diệt, chẳng lai chẳng khứ; người đã chứng ngộ, không đặng không thất, chảng thủ, chẳng xa; người hay chứng ngộ, không tru không chỉ, không tạo tác mà cũng không hoại diệt. Ở trong sự chứng ngộ nầy, không năng không sở, rốt ráo không chứng, cũng không pháp để chứng. Tất cả pháp tánh, bình đẳng không hoại diệt.

(Trích kinh Viên Giác, thiên 11, tờ 90, bên mặt).