Phật Thuyết Vô Lượng Thọ Kinh Giảng Ký

[Đức Phật] lại nói thí dụ: “Thí như đại hải, thâm quảng vô lượng” (ví như biển cả sâu rộng vô lượng), “sâu” thì sâu vô lượng, “rộng” thì rộng vô lượng. “Giả sử hữu nhân tích kỳ nhất mao, dĩ vi bách phần, dĩ nhất phần mao, triêm thủ nhất trích”, [nghĩa là] giả sử có một người, “giả sử” là giả thiết, chứ thật ra chẳng có sự thật ấy. Giả thiết là có một người như thế, “tích” (chia chẻ) một sợi lông. Chữ này đọc [theo âm Quan Thoại] là Xi (ㄒㄧ, âm Hán Việt là Tích), “Tích” (析) là chia chẻ. Nhổ một sợi lông trên thân người, chia nó thành một trăm phần. Một phần trăm của sợi lông thì mảnh lông ấy rất vi tế. Quý vị dùng một phần sợi lông ấy, chấm lấy một giọt nước biển. “Ư ý vân hà?” (ý ông nghĩ sao), thì như thế nào? “Kỳ sở trích giả, ư bỉ đại hải, hà sở vi đa” [nghĩa là nước đọng] nơi một phần trăm của sợi lông bị chia chẻ ấy là nhiều, hay là nước trong biển cả nhiều hơn? “A Nan bạch Phật: - Bỉ sở trích thủy, tỷ ư đại hải đa thiểu chi lượng, phi xảo lịch toán số ngôn từ thí loại sở năng tri dã” (ngài A Nan bạch Phật: - Lượng nước được thấm ấy so với lượng nước trong biển cả nhiều hay ít thì chẳng thể khéo dùng các loại toán số, ngôn từ, thí dụ mà hòng biết được), còn phải hỏi nữa ư? Đương nhiên là biển cả nhiều, một giọt nước nơi mảnh lông ấy ít, nhưng nhiều hơn bao nhiêu? Dùng “xảo lịch toán số” (toán số hay khéo), ngôn từ quyền xảo nhất, thí dụ quyền biến hay khéo nhất, vẫn không sao biết nổi rốt cuộc là nhiều hơn bao nhiêu? “Phật ngữ A Nan: - Như Mục Liên đẳng, ư bách thiên vạn ức na do tha kiếp, kế bỉ sơ hội Thanh Văn, Bồ Tát, sở tri số giả, do như nhất trích, kỳ sở bất tri, như đại hải thủy” (đức Phật bảo ngài A Nan: - Những người như Mục Liên trong trăm ngàn vạn ức na do tha kiếp tính toán số lượng Thanh Văn và Bồ Tát trong hội đầu tiên, con số họ biết được ví như một giọt nước, còn số lượng chẳng biết như nước trong biển cả). “Sở tri giả, do như nhất trích” [nghĩa là] số lượng họ biết ít ỏi như lượng nước chứa trong một giọt nước biển, [số lượng] họ chẳng biết nhiều như nước trong biển cả. Nói đến nước biển cả vẫn là tận lực hình dung chúng Thanh Văn và chúng Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới đông đảo!

Thích Ca Như Lai nói số lượng đại chúng trong Tây Phương Cực Lạc thế giới đông đảo, nói xong, lại dùng những vị có thần thông như tôn giả Mục Kiền Liên để tính toán, vẫn tính chẳng ra. Rồi Ngài lại dùng tỷ dụ, sánh ví như nước biển trong một giọt nước dính trên một mảnh lông nhỏ xíu. Vì sao Ngài nói như vậy? Vì chúng ta phát nguyện sanh về Tây Phương, vô lượng số Thanh Văn và vô lượng số Bồ Tát ấy đều là những người đã phát nguyện niệm Phật sanh về Tây Phương. Vì sao người sanh về Tây Phương nhiều ngần ấy? Nơi ấy chính là một đạo tràng thật sự tốt đẹp. Nếu quý vị chẳng phát tâm tu đạo, vậy thì chẳng cần bàn luận chi nữa! Nếu quý vị phát tâm tu đạo, chẳng tìm được một đạo tràng tốt đẹp, Thích Ca Như Lai đã giới thiệu cho chúng ta một đạo tràng tốt đẹp, tức là tu hành chứng đạo trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Tịnh Độ của mười phương chư Phật đều chẳng sánh bằng bên ấy. Do vậy mới có nhiều ngần ấy Thanh Văn và Bồ Tát sanh về nơi đó. Vậy thì vì sao chúng ta chẳng đến đó? Đây là [đức Phật] hướng dẫn chúng ta, bảo chúng ta hãy phát nguyện vãng sanh. Phát nguyện vãng sanh mà chỉ phát nguyện suông thì không được, quý vị phải tu hành, tu như thế nào? Niệm danh hiệu của Vô Lượng Thọ Phật, một niệm liền sanh về. Đấy gọi là “vạn người tu, vạn người đến”. Muôn phần đừng chấp trước “vạn” [có nghĩa là] chín ngàn chín trăm chín mươi chín thêm một thì sẽ thành một vạn, [phải hiểu] “vạn” là vô lượng số! Quý vị thấy những vị Thanh Văn và Bồ Tát ấy đã sanh như thế nào? Niệm danh hiệu Vô Lượng Thọ Phật sẽ sanh về, rất dễ dàng! Trong phần trước, [đức Phật đã nói] Vô Lượng Thọ Phật phát ra bốn mươi tám nguyện, trong đó có nguyện thứ mười tám, tức là hễ ai có thể niệm danh hiệu Ngài mười tiếng, chắc chắn sanh về Tây Phương. Nếu chẳng sanh về Tây Phương, Vô Lượng Thọ Phật đã trái nghịch đại nguyện của chính Ngài. Rất dễ sanh về Tây Phương! Nếu chẳng sanh về Tây Phương dễ dàng, sao lại có nhiều Thanh Văn và Bồ Tát dường ấy đều sanh về đó? Điều này dẫn dắt chúng ta phát nguyện sanh về Tây Phương, hướng dẫn chúng ta tu hành trì niệm danh hiệu Vô Lượng Thọ Phật. Đây là phương tiện quyền xảo đại từ đại bi của đức Phật!

Trong phần trước, [chánh kinh] đã tán thán A Di Đà Phật, còn gọi là Vô Lượng Thọ Phật, hay còn gọi là Vô Lượng Quang Phật rồi tán thán nhân dân trong quốc gia của Ngài, tức là chúng Thanh Văn và chúng Bồ Tát, thiên chúng, nhân chúng đều được tán thán. Dưới đây là một đoạn kinh văn rất dài, chuyên tán thán y báo quốc độ của Tây Phương Cực Lạc thế giới. Phần văn tự này rất dễ giảng, nhưng nếu quý vị mắt nhìn kinh văn, tai nghe tôi đọc, chẳng cần giảng, quý vị đọc sẽ hiểu ngay. Quý vị hãy chú ý nghe, mắt chú ý nhìn.

2.2.2.2.3. Nói về quốc độ của Ngài (trang nghiêm nơi sự, pháp và người)

2.2.2.2.3.1. Cây báu

(Kinh) Hựu kỳ quốc độ, thất bảo chư thụ, châu mãn thế giới. Kim thụ, ngân thụ, lưu ly thụ, pha lê thụ, san hô thụ, mã não thụ, xa cừ chi thụ. Hoặc hữu nhị bảo, tam bảo, nãi chí thất bảo, chuyển cộng hợp thành; hoặc hữu kim thụ, ngân diệp hoa quả; hoặc hữu ngân thụ, kim diệp hoa quả; hoặc lưu ly thụ, pha lê vi diệp, hoa quả diệc nhiên; hoặc thủy tinh thụ, lưu ly vi diệp, hoa quả diệc nhiên; hoặc san hô thụ, mã não vi diệp, hoa quả diệc nhiên; hoặc mã não thụ, lưu ly vi diệp, hoa quả diệc nhiên; hoặc xa cừ thụ, chúng bảo vi diệp, hoa quả diệc nhiên. Hoặc hữu bảo thụ, tử kim vi bổn, bạch ngân vi hành, lưu ly vi chi, thủy tinh vi điều, san hô vi diệp, mã não vi hoa, xa cừ vi thật. Hoặc hữu bảo thụ, bạch ngân vi bổn, lưu ly vi hành, thủy tinh vi chi, san hô vi điều, mã não vi diệp, xa cừ vi hoa, tử kim vi thật. Hoặc hữu bảo thụ, lưu ly vi bổn, thủy tinh vi hành, san hô vi chi, mã não vi điều, xa cừ vi diệp, tử kim vi hoa, bạch ngân vi thật. Hoặc hữu bảo thụ, thủy tinh vi bổn, san hô vi hành, mã não vi chi, xa cừ vi điều, tử kim vi diệp, bạch ngân vi hoa, lưu ly vi thật. Hoặc hữu bảo thụ, san hô vi bổn, mã não vi hành, xa cừ vi chi, tử kim vi điều, bạch ngân vi diệp, lưu ly vi hoa, thủy tinh vi thật. Hoặc hữu bảo thụ, mã não vi bổn, xa cừ vi hành, tử kim vi chi, bạch ngân vi điều, lưu ly vi diệp, thủy tinh vi hoa, san hô vi thật; hoặc hữu bảo thụ, xa cừ vi bổn, tử kim vi hành, bạch ngân vi chi, lưu ly vi điều, thủy tinh vi diệp, san hô vi hoa, mã não vi thật. Hàng hàng tương trị, hành hành tương vọng, chi chi tương chuẩn, diệp diệp tương hướng, hoa hoa tương thuận, thật thật tương đương, vinh sắc quang diệu, bất khả thắng thị. Thanh phong thời phát, xuất ngũ âm thanh, vi diệu cung thương, tự nhiên tương hòa. Hựu Vô Lượng Thọ Phật, kỳ đạo tràng thụ, cao tứ bách vạn lý. Kỳ bổn châu vi ngũ thiên do tuần, chi diệp tứ bố nhị thập vạn lý, nhất thiết chúng bảo tự nhiên hợp thành. Dĩ nguyệt quang ma ni, trì hải luân bảo, chúng bảo chi vương, nhi trang nghiêm chi. Châu táp điều gian, thùy bảo anh lạc, bách thiên vạn sắc, chủng chủng dị biến. Vô lượng quang viêm, chiếu diệu vô cực. Trân diệu bảo võng, la phú kỳ thượng. Nhất thiết trang nghiêm, tùy ứng nhi hiện. Vi phong từ động, xuy chư bảo thụ, diễn xuất vô lượng diệu pháp âm thanh. Kỳ thanh lưu bố, biến chư Phật quốc. Văn kỳ âm giả, đắc thâm Pháp Nhẫn, trụ Bất Thoái Chuyển, chí thành Phật đạo, nhĩ căn thanh triệt, bất tao khổ hoạn. Mục đổ kỳ sắc, tỵ tri kỳ hương, khẩu thường kỳ vị, thân xúc kỳ quang, tâm dĩ pháp duyên, giai đắc thậm thâm Pháp Nhẫn, trụ Bất Thoái Chuyển, chí thành Phật đạo, lục căn thanh triệt, vô chư não hoạn. A Nan! Nhược bỉ quốc độ thiên nhân, kiến thử thụ giả, đắc tam Pháp Nhẫn, nhất giả Âm Hưởng Nhẫn, nhị giả Nhu Thuận Nhẫn, tam giả Vô Sanh Pháp Nhẫn. Thử giai Vô Lượng Thọ Phật oai thần lực cố, bổn nguyện lực cố, mãn túc nguyện cố, minh liễu nguyện cố, kiên cố nguyện cố, cứu cánh nguyện cố. Phật cáo A Nan: - Thế gian đế vương, hữu bách thiên âm nhạc, tự Chuyển Luân Thánh Vương, nãi chí đệ lục thiên thượng, kỹ nhạc, âm thanh, triển chuyển tương thắng thiên ức vạn bội. Đệ lục thiên thượng vạn chủng nhạc âm, bất như Vô Lượng Thọ quốc chư thất bảo thụ nhất chủng âm thanh thiên ức bội dã!

(經)又其國土，七寶諸樹，周滿世界。金樹、銀樹、瑠璃樹、玻瓈樹、珊瑚樹、碼碯樹、硨磲之樹。或有二寶、三寶，乃至七寶，轉共合成；或有金樹，銀葉華果；或有銀樹，金葉華果；或瑠璃樹，玻瓈為葉，華果亦然；或水精樹，瑠璃為葉，華果亦然；或珊瑚樹，碼碯為葉，華果亦然；或碼碯樹，瑠璃為葉，華果亦然；或硨磲樹，眾寶為葉，華果亦然；或有寶樹，紫金為本，白銀為莖，瑠璃為枝，水精為條，珊瑚為葉，碼碯為華，硨磲為實；或有寶樹，白銀為本，瑠璃為莖，水精為枝，珊瑚為條，碼碯為葉，硨磲為華，紫金為實；或有寶樹，瑠璃為本，水精為莖，珊瑚為枝，碼碯為條，硨磲為葉，紫金為華，白銀為實；或有寶樹，水精為本，珊瑚為莖，碼碯為枝，硨磲為條，紫金為葉，白銀為華，瑠璃為實；或有寶樹，珊瑚為本，碼碯為莖，硨磲為枝，紫金為條，白銀為葉，瑠璃為華，水精為實；或有寶樹，碼碯為本，硨磲為莖，紫金為枝，白銀為條，瑠璃為葉，水精為華，珊瑚為實；或有寶樹，硨磲為本，紫金為莖，白銀為枝，瑠璃為條，水精為葉，珊瑚為華，碼碯為實。行行相值，莖莖相望，枝枝相準，葉葉相向，華華相順，實實相當。榮色光曜，不可勝視。清風時發，出五音聲，微妙宮商，自然相和。又無量壽佛，其道場樹，高四百萬里。其本周圍五千由旬，枝葉四布二十萬里，一切眾寶自然合成，以月光摩尼持海輪寶，眾寶之王，而莊嚴之。周帀條間，垂寶瓔珞，百千萬色，種種異變，無量光炎，照曜無極。珍妙寶網，羅覆其上。一切莊嚴，隨應而現。微風徐動，吹諸寶樹，演出無量妙法音聲。其聲流布，徧諸佛國。聞其音者，得深法忍，住不退轉，至成佛道，耳根清徹，不遭苦患。目覩其色，鼻知其香，口嘗其味，身觸其光，心以法緣，皆得甚深法忍，住不退轉，至成佛道，六根清徹，無諸惱患。阿難！若彼國土天人，見此樹者，得三法忍：一者音響忍，二者柔順忍，三者無生法忍。此皆無量壽佛威神力故，本願力故，滿足願故，明了願故，堅固願故，究竟願故。佛告阿難：世間帝王，有百千音樂，自轉輪聖王，乃至第六天上，伎樂音聲，展轉相勝千億萬倍。第六天上萬種樂音，不如無量壽國諸七寶樹一種音聲千億倍也！

(Kinh: Lại nữa cõi nước ấy, các cây bảy báu đầy khắp thế giới. Cây vàng, cây bạc, cây lưu ly, cây pha lê, cây san hô, cây mã não, cây xa cừ. Hoặc có cây bằng hai thứ báu, ba thứ báu, cho đến bảy thứ báu, lần lượt cùng ghép thành. Hoặc có cây bằng vàng, lá, hoa, quả bằng bạc. Hoặc có cây bằng bạc, lá, hoa, quả bằng vàng. Hoặc có cây lưu ly, lá bằng pha lê, hoa quả cũng thế. Hoặc cây bằng thủy tinh, lưu ly làm lá, hoa, quả cũng thế. Hoặc cây bằng san hô, mã não làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc cây bằng mã não, lưu ly làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc cây bằng xa cừ, các thứ báu làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc có cây báu, tử kim làm gốc, bạch ngân làm thân, lưu ly làm cành, thủy tinh làm nhánh, san hô làm lá, mã não làm hoa, xa cừ làm quả. Hoặc có cây báu, bạch ngân làm gốc, lưu ly làm thân, thủy tinh làm cành, san hô làm nhánh, mã não làm lá, xa cừ làm hoa, tử kim làm quả. Hoặc có cây báu, lưu ly làm gốc, thủy tinh làm thân, san hô làm cành, mã não làm nhánh, xa cừ làm lá, tử kim làm hoa, bạch ngân làm quả. Hoặc có cây báu, thủy tinh làm gốc, san hô làm thân, mã não làm cành, xa cừ làm nhánh, tử kim làm lá, bạch ngân làm hoa, lưu ly làm quả. Hoặc có cây báu, san hô làm gốc, mã não làm thân, xa cừ làm cành, tử kim làm nhánh, bạch ngân làm lá, lưu ly làm hoa, thủy tinh làm quả. Hoặc có cây báu, mã não làm gốc, xa cừ làm thân, tử kim làm cành, bạch ngân làm nhánh, lưu ly làm lá, thủy tinh làm hoa, san hô làm quả. Hoặc có cây báu, xa cừ làm gốc, tử kim làm thân, bạch ngân làm cành, lưu ly làm nhánh, thủy tinh làm lá, san hô làm hoa, mã não làm quả. Từng hàng cây ngang nhau, từng thân cây đối nhau, từng cành ngang nhau, từng lá hướng vào nhau, từng hoa thuận với nhau, từng trái to bằng nhau, màu sắc rạng rỡ, chói ngời, chẳng thể nhìn trọn. Gió mát đúng thời thổi qua, vang ra tiếng ngũ âm, réo rắt vi diệu, tự nhiên hòa hợp.

Lại nữa, cây đạo tràng của Vô Lượng Thọ Phật cao bốn trăm vạn dặm. Gốc cây ấy có chu vi to năm ngàn do tuần, cành lá xòe ra bốn phía đến hai mươi vạn dặm, do hết thảy các thứ báu tự nhiên hợp thành, dùng nguyệt quang ma ni và trì hải luân bảo là vua trong các thứ báu để trang nghiêm. Chung quanh giữa các nhánh, treo rủ các thứ chuỗi anh lạc báu, trăm ngàn vạn sắc, đủ thứ biến hiện khác lạ. Vô lượng tia sáng rực rỡ chói ngời chẳng cùng cực. Lưới báu quý đẹp giăng phủ bên trên. Hết thảy trang nghiêm thuận lòng ứng hiện. Gió nhẹ thong thả thổi, lùa qua các cây báu, diễn xuất vô lượng âm thanh diệu pháp. Âm thanh ấy lan truyền trọn khắp các cõi Phật. Người nghe âm thanh ấy sẽ đắc Pháp Nhẫn sâu, trụ nơi Bất Thoái Chuyển, cho đến khi thành Phật đạo, tai nghe rõ ràng, thấu triệt, chẳng gặp tiếng khổ sở, hoạn nạn. Mắt trông thấy màu sắc của cây ấy, mũi ngửi hương của nó, miệng nếm vị của nó, thân chạm phải ánh sáng của nó, tâm duyên theo pháp, đều đắc Pháp Nhẫn rất sâu, trụ Bất Thoái Chuyển. Cho đến khi thành Phật đạo, sáu căn trong trẻo, không có các thứ não hoạn.

Này A Nan! Nếu trời người trong cõi nước ấy trông thấy cây đó, sẽ đắc ba món Pháp Nhẫn, một là Âm Hưởng Nhẫn, hai là Nhu Thuận Nhẫn, ba là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Những điều này đều do sức oai thần, sức bổn nguyện, do thỏa mãn trọn vẹn nguyện cũ, do nguyện hiểu rành rẽ, do nguyện kiên cố, do nguyện rốt ráo của Vô Lượng Thọ Phật.

Đức Phật bảo ngài A Nan: - Đế vương trong thế gian có trăm ngàn thứ âm nhạc. Từ Chuyển Luân Thánh Vương cho đến trên cõi trời thứ sáu, kỹ nhạc và âm thanh lần lượt thù thắng hơn trước ngàn vạn ức lần. Muôn thứ tiếng nhạc nơi tầng trời thứ sáu chẳng bằng một phần ngàn ức lần của một loại âm thanh phát ra từ các cây bảy báu trong cõi Vô Lượng Thọ).

“Hựu kỳ quốc độ, thất bảo chư thụ” (lại nữa, các cây bảy báu trong cõi nước ấy): Chúng ta niệm kinh A Di Đà, [thấy chép] “thất trùng hàng thụ” (bảy lớp cây báu), tức là từng hàng một rất chỉnh tề, ở đây nói là “thất bảo chư thụ” (các cây bằng bảy báu). “Châu mãn thế giới” (trọn khắp thế giới): Tây Phương Cực Lạc thế giới thảy đều là các cây bảy báu. “Kim thụ, ngân thụ, lưu ly thụ” (cây vàng, cây bạc, cây lưu ly): Trong phần trước, tôi đã nói Lưu Ly là Thanh Sắc Bảo. “Pha lê thụ” (cây bằng pha lê): Pha lê (Sphatika) còn gọi là Thủy Tinh. Còn có “san hô thụ” (cây bằng san hô), còn có Mã Não Thụ (cây bằng mã não), còn có “xa cừ chi thụ”, [tức là] cây bằng xa cừ. Đây là nói chung mỗi thứ cây do một thứ báu hợp thành.

Tiếp đó lại nói: “Hoặc hữu nhị bảo, tam bảo, nãi chí thất bảo, chuyển cộng hợp thành” (hoặc có những cây bằng hai thứ báu, ba thứ báu, cho đến bảy báu, lần lượt cùng ghép thành): Những cây ấy trang nghiêm, chẳng phải là cứ một cội cây là do một thứ báu thành tựu, mà có khi là hai thứ báu, có khi là ba thứ báu, cho đến bảy báu, lần lượt cùng ghép thành, cho nên gọi chung là “thất bảo thụ” (cây bằng bảy báu). Kế đó, kinh nói về sự trang nghiêm của những cây do các thứ báu hợp thành. “Hoặc hữu kim thụ, ngân diệp hoa quả” [nghĩa là] cây này có thân bằng vàng, lá cây trên đó, đơm bông, kết trái, thảy đều là bạc; đấy là cây do hai thứ báu hợp hợp thành. “Hoặc hữu ngân thụ, kim diệp hoa quả” (hoặc có cây bằng bạc, lá, hoa, quả bằng vàng): Câu này chẳng cần giảng, vừa xem đã hiểu ngay. “Hoặc lưu ly thụ, pha lê vi diệp, hoa quả diệc nhiên. Hoặc thủy tinh thụ, lưu ly vi diệp, hoa quả diệc nhiên. Hoặc san hô thụ, mã não vi diệp, hoa quả diệc nhiên. Hoặc mã não thụ, lưu ly vi diệp, hoa quả diệc nhiên” (hoặc cây bằng lưu ly, pha lê làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc có cây bằng thủy tinh, lưu ly làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc có cây bằng san hô, mã não làm lá, hoa quả cũng thế. Hoặc có cây bằng mã não, lưu ly làm lá, hoa quả cũng thế).“Hoặc xa cừ thụ, chúng bảo vi diệp” (hoặc có cây bằng xa cừ, các thứ báu làm lá): Chẳng phải là một thứ báu kết thành lá, mà là lá bằng các thứ báu. “Hoa quả diệc nhiên” (hoa quả cũng thế): Đơm hoa, kết trái cũng do các thứ báu hợp thành.

“Hoặc hữu bảo thụ, tử kim vi bổn” (hoặc có cây báu, vàng tía làm gốc), “vi bổn” là thân cây. “Bạch ngân vi hành” (bạc trắng làm thân): Từ trên cây, mọc ra một cành lớn thì gọi là Hành (莖). “Lưu ly vi chi” (lưu ly làm cành): Từ trên cành cây to, lại mọc ra những cành nhỏ hơn thì gọi là Chi (枝). “Thủy tinh vi điều” (thủy tinh làm nhánh): Từ trên cành cây nhỏ, lại mọc ra những nhánh nhỏ hơn thì gọi là Điều (條). “San hô vi diệp” (san hô làm lá): Từ nơi nhánh nhỏ nhất sanh ra thì mới gọi là Thụ Diệp (樹葉, lá cây). “Mã não vi hoa, xa cừ vi thật” (mã não làm hoa, xa cừ làm quả): Thật (實) là quả. Những cây do bảy báu tạo thành đều là như vậy. Kế đó, [kinh văn] đều nói giống như vậy, đổi qua tráo lại đều là bảy báu. “Hoặc hữu bảo thụ, bạch ngân vi bổn, lưu ly vi hành, thủy tinh vi chi, san hô vi điều, mã não vi diệp, xa cừ vi hoa, tử kim vi thật; hoặc hữu bảo thụ, lưu ly vi bổn, thủy tinh vi hành, san hô vi chi, mã não vi điều, xa cừ vi diệp, tử kim vi hoa, bạch ngân vi thật; hoặc hữu bảo thụ, thủy tinh vi bổn, san hô vi hành, mã não vi chi, xa cừ vi điều, tử kim vi diệp, bạch ngân vi hoa, lưu ly vi thật; hoặc hữu bảo thụ, san hô vi bổn, mã não vi hành, xa cừ vi chi, tử kim vi điều, bạch ngân vi diệp, lưu ly vi hoa, thủy tinh vi thật; hoặc hữu bảo thụ, mã não vi bổn, xa cừ vi hành, tử kim vi chi, bạch ngân vi điều, lưu ly vi diệp, thủy tinh vi hoa, san hô vi thật; hoặc hữu bảo thụ, xa cừ vi bổn, tử kim vi hành, bạch ngân vi chi, lưu ly vi điều, thủy tinh vi diệp, san hô vi hoa, mã não vi thật” (hoặc có cây báu, bạch ngân làm gốc, lưu ly làm thân, thủy tinh làm cành, san hô làm nhánh, mã não làm lá, xa cừ làm hoa, tử kim làm quả. Hoặc có cây báu, lưu ly làm gốc, thủy tinh làm thân, san hô làm cành, mã não làm nhánh, xa cừ làm lá, tử kim làm hoa, bạch ngân làm quả. Hoặc có cây báu, thủy tinh làm gốc, san hô làm thân, mã não làm cành, xa cừ làm nhánh, tử kim làm lá, bạch ngân làm hoa, lưu ly làm quả. Hoặc có cây báu, san hô làm gốc, mã não làm thân, xa cừ làm cành, tử kim làm nhánh, bạch ngân làm lá, lưu ly làm hoa, thủy tinh làm quả. Hoặc có cây báu, mã não làm gốc, xa cừ làm thân, tử kim làm cành, bạch ngân làm nhánh, lưu ly làm lá, thủy tinh làm hoa, san hô làm quả. Hoặc có cây báu, xa cừ làm gốc, tử kim làm thân, bạch ngân làm cành, lưu ly làm nhánh, thủy tinh làm lá, san hô làm hoa, mã não làm quả). Đấy là bảy báu lần lượt kết hợp thành một cội cây. Cội cây ấy trông hết sức trang nghiêm.

“Hàng hàng tương trị, hành hành tương vọng, chi chi tương chuẩn, diệp diệp tương hướng, hoa hoa tương thuận, thật thật tương đương” (từng hàng cây ngang nhau, từng thân cây đối nhau, từng cành ngang nhau, từng lá hướng vào nhau, từng hoa thuận với nhau, từng trái to bằng nhau): Đoạn này sử dụng cách hành văn rất hay khéo, hình dung [những cây báu ấy] hết sức chỉnh tề. Từng cội cây một “hàng hàng tương trị”, chữ 行 phải đọc là Hàng (háng, ㄏㄤˊ). “Hàng hàng” là từng hàng một. “Tương trị”, “tương vọng”, “tương chuẩn” thảy đều [có nghĩa] là đối xứng với nhau. Từng hàng cây đều đối xứng, thân cây, cành cây như vừa được nhắc đến trên đây cũng đều đối xứng, nở hoa, kết quả đều là đối xứng. Đấy là một thứ vẻ đẹp tề chỉnh. “Vinh sắc quang diệu, bất khả thắng thị” (màu sắc rạng rỡ, ánh sáng chói rực, chẳng thể nhìn trọn): Hoàn toàn là các cây được trang nghiêm bằng bảy báu, nhìn vào sắc tướng của mỗi cây, [sẽ thấy] hết sức rạng rỡ. Từ trên sắc tướng rạng rỡ, lại còn có một loại ánh sáng chói ngời, “bất khả thắng thị” (chẳng thể nhìn trọn hết được), dùng mắt chúng ta để nhìn, chẳng thấy trọn hết sự trang nghiêm.

“Thanh phong thời phát, xuất ngũ âm thanh, vi diệu cung thương, tự nhiên tương hòa” (gió mát đúng thời trỗi lên, [lùa qua cây báu] phát ra âm thanh ngũ âm, réo rắt vi diệu, tự nhiên hòa hợp). “Thanh phong thời phát”: Gió rất vi tế, gọi là “thanh phong”, thỉnh thoảng lùa ra gió mát, thổi động các cành cây. Cành cây đều do bảy báu hợp thành, cành cây hễ bị thổi lay động, sẽ phát ra âm thanh tinh tinh tang tang, vang thành năm thứ âm thanh, réo rắt vi diệu, tự nhiên hòa hợp. Phát ra năm âm thanh nào vậy? Chính là năm loại âm thanh trong âm nhạc. Âm nhạc tại Trung Hoa có năm loại âm thanh là Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ, ở đây chỉ nói [hai âm là] “Cung, Thương”, còn có những âm Giốc, Chủy và Vũ. Năm loại âm thanh ấy đều có thể phát ra từ cây bảy báu, lại còn tự nhiên hòa hợp!

“Hựu Vô Lượng Thọ Phật, kỳ đạo tràng thụ, cao tứ bách vạn lý” (lại nữa, cây đạo tràng của Vô Lượng Thọ Phật cao bốn trăm vạn dặm): Trong lời nguyện thứ hai mươi tám của A Di Đà Phật được chép ở phần trước có nói: Chúng sanh sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, “bất năng tri kiến kỳ đạo tràng thụ, vô lượng quang sắc, cao tứ bách vạn lý giả, bất thủ Chánh Giác” (chẳng thể biết, thấy cây đạo tràng có vô lượng quang minh và màu sắc, cao bốn trăm vạn dặm, sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác). Quý vị có thể trông thấy cây đạo tràng cao bốn trăm vạn dặm như vậy, vì sao sẽ trông thấy cao như vậy? Vì cây Bồ Đề ở Bồ Đề đạo tràng bèn cao như vậy. Bởi lẽ, hễ nói đến cây đạo tràng, giống như Thích Ca Mâu Ni Như Lai thành Phật tại xứ Ấn Độ, cây Bồ Đề ở Bồ Đề đạo tràng cũng giống như thế. Tây Phương Cực Lạc thế giới là đạo tràng thành đạo của A Di Đà Phật, Bồ Đề đạo được gọi là “đạo thụ”. Nơi đạo tràng ấy có một đạo thụ, cao như thế nào? Cao đến bốn trăm vạn dặm. “Kỳ bổn châu vi ngũ thiên do tuần”, tức là cây ấy cao bốn trăm vạn dặm, thân cây ấy lớn cỡ nào? Giáp vòng năm ngàn do tuần. “Chi diệp tứ bố nhị thập vạn lý” (cành lá xòe ra bốn phía hai mươi vạn dặm), nghĩa là cây ấy xòe ra chung quanh đến hai mươi vạn dặm. “Nhất thiết chúng bảo tự nhiên hợp thành” (hết thảy các thứ báu tự nhiên hợp thành): Không chỉ là bảy thứ báu, mà là do các thứ báu hợp thành. “Dĩ nguyệt quang ma ni, trì hải luân bảo, chúng bảo chi vương, nhi trang nghiêm chi” (dùng nguyệt quang ma ni và trì hải luân bảo là vua trong các thứ báu để trang nghiêm): Có một thứ ma ni châu là nguyệt quang ma ni châu, lại còn có một thứ “trì hải luân bảo” là vua trong các thứ báu để trang nghiêm cội cây ấy.

“Châu táp điều gian, thùy bảo anh lạc” [nghĩa là khoảng giữa các] cành cây và nhánh cây đều treo rủ chuỗi anh lạc báu. “Bách thiên vạn sắc” (trăm ngàn vạn sắc) là màu của chất báu. “Chủng chủng dị biến” (các thứ biến hiện khác lạ): Vì có nhiều chất báu, sẽ thấy không chỉ là một loại màu sắc. “Vô lượng quang viêm, chiếu diệu vô cực”: Các thứ quang minh của cây đạo tràng Bồ Đề chiếu sáng vô cùng vô cực. “Trân diệu bảo võng, la phú kỳ thượng” (lưới báu quý đẹp che phủ trên đó): Trên cây báu còn được trang nghiêm bằng lưới mành báu quý đẹp, che phủ phía trên cây báu. “Nhất thiết trang nghiêm, tùy ứng nhi hiện. Vi phong từ động, xuy chư bảo thụ, diễn xuất vô lượng diệu pháp âm thanh” (hết thảy các thứ trang nghiêm ứng theo lòng muốn mà hiện. Gió nhẹ thổi thong thả, lùa qua các cây báu, diễn ra vô lượng âm thanh diệu pháp): Phải chú ý! Câu này nói “tùy ứng nhi hiện”, thế nào là “tùy ứng nhi hiện”? Thuận theo tâm ý của chúng sanh, thuận theo căn cơ của chúng sanh mà hiện ra sự trang nghiêm. Quý vị vừa mới sanh sang Tây Phương, quý vị cũng là bất thoái chuyển đấy nhé! Bất thoái chuyển là Bồ Tát thuộc địa vị Thập Trụ, quý vị sẽ thấy sự trang nghiêm ít hơn. Quý vị là Bồ Tát thuộc địa vị Thập Hạnh, sẽ thấy nhiều hơn đôi chút, Bồ Tát thuộc địa vị Thập Hồi Hướng sẽ thấy càng nhiều hơn, Thập Địa Bồ Tát lại càng nhiều hơn nữa. Tức là tùy theo căn cơ, tùy theo tâm ý của quý vị, quý vị thích thấy chất báu gì liền trông thấy chất báu ấy. “Tùy ứng nhi hiện” là tùy thuộc địa vị mà quý vị đã chứng, tùy thuộc tâm tư của quý vị. “Vi phong từ động”: Gió nhè nhẹ. “Từ động” là thong thả lay động. “Xuy chư bảo thụ”: Thổi động cây báu đạo tràng. “Diễn xuất vô lượng diệu pháp âm thanh”: Vô tình có thể thuyết pháp, gió cũng là vô tình, cây cũng là vô tình, kết quả là chúng nó diễn xuất vô lượng âm thanh diệu pháp. Diễn xuất diệu pháp âm để làm gì? Lợi ích chúng sanh. “Kỳ thanh lưu bố, biến chư Phật quốc” (âm thanh ấy lan truyền trọn khắp các cõi Phật), tức là cây Bồ Đề trong cõi Vô Lượng Thọ được gió nhẹ thổi lay động, bèn phát ra âm thanh vi diệu.

“Văn kỳ âm giả, đắc thâm Pháp Nhẫn, trụ Bất Thoái Chuyển, chí thành Phật đạo” (kẻ nghe âm thanh ấy, đắc Pháp Nhẫn sâu xa, trụ trong Bất Thoái Chuyển cho đến khi thành Phật đạo): Đối với Pháp Nhẫn, trong phần trước đã nói có ba loại Pháp Nhẫn. Tiếp đó, [kinh văn] cũng sẽ nói. Thứ nhất là Âm Hưởng Nhẫn, thứ hai là Nhu Thuận Nhẫn, thứ ba là Vô Sanh Pháp Nhẫn. “Đắc thâm Pháp Nhẫn” (đắc Pháp Nhẫn sâu xa) là đạt đến loại thứ ba, tức Vô Sanh Pháp Nhẫn. “Trụ bất thoái chuyển”: Trụ nơi địa vị bất thoái chuyển trong Thập Trụ Bồ Tát, đạt tới Sơ Địa Bồ Tát vẫn là bất thoái chuyển, Bát Địa Bồ Tát vẫn là bất thoái chuyển. Đạt được “thâm Pháp Nhẫn” là đạt đến Bát Địa Bồ Tát. Do vị ấy là bất thoái chuyển, mà cũng là bất thoái chuyển cao nhất, mãi cho đến khi quý vị thành Phật đạo. Nghe âm thanh từ cây báu, có thể đạt được Pháp Nhẫn sâu xa, trụ trong bất thoái chuyển, mãi cho đến khi thành Phật. Trước khi thành Phật, “nhĩ căn thanh triệt, bất tao khổ hoạn” (căn tai trong trẻo, chẳng gặp khổ sở, hoạn nạn): Trước hết là đạt được Nhĩ Căn thanh tịnh. Quý vị chỉ cần nghe pháp âm do cây Bồ Đề diễn xuất, Nhĩ Căn của quý vị bèn thanh tịnh, chẳng còn gặp phải khổ sở, hoạn nạn. Nhĩ Căn gặp phải nỗi khổ sở, hoạn nạn gì vậy? Quý vị nghe âm thanh tham dục liền dấy động cái tâm tham dục, quý vị gặp khổ hoạn rồi! Quý vị nghe âm thanh chẳng vừa tai, quý vị dấy động sân hận, quý vị liền dấy lên nỗi khổ hoạn vì sân hận. Đấy đều là do tai mà bị khổ hoạn. Nhĩ Căn thanh tịnh, sẽ chẳng còn dấy động tham dục, chẳng dấy động sân khuể, sẽ chẳng gặp khổ hoạn!

Trước hết là nói lợi ích do tai được nghe pháp âm, rồi lại nói đến mắt. “Mục đổ kỳ sắc” là [mắt] trông thấy dáng vẻ quang minh trang nghiêm nơi cây báu. “Tỵ tri kỳ hương” (mũi ngửi mùi hương), nghe mùi cây báu. “Khẩu thường kỳ vị” (miệng nếm vị nó), [nghĩa là] cây báu trổ hoa, kết quả, có thể nếm vị nơi trái của nó. “Thân xúc kỳ quang”: Quang minh từ cây báu chạm vào thân thể của chúng ta. “Tâm dĩ pháp duyên”: Tâm chúng ta, tức là ý của chúng ta, ý duyên theo pháp cảnh, hoàn toàn sử dụng cảnh thuộc về Phật pháp. “Giai đắc thậm thâm Pháp Nhẫn, trụ bất thoái chuyển, chí thành Phật đạo” (đều đắc Pháp Nhẫn rất sâu, trụ Bất Thoái Chuyển, cho đến khi thành Phật đạo): Lục căn thảy đều đạt được Pháp Nhẫn rất sâu, pháp ý thảy đều có thể trụ nơi bất thoái chuyển, mãi cho đến khi thành Phật đạo. “Lục căn thanh triệt, vô chư não hoạn” (sáu căn trong trẻo, không có các não hoạn): Điều này được gọi là địa vị “lục căn thanh tịnh”. Nếu phán định địa vị ấy, dựa theo cách phán định bốn giáo Tạng, Thông, Biệt, Viên của tông Thiên Thai, Viên Giáo Bồ Tát viên mãn Thập Hạnh thì mới gọi là “lục căn thanh tịnh”. Khi lục căn thanh tịnh, sẽ xa lìa hết thảy phiền não, tai ương, hoạn nạn.

Nói đến đây, Phật Thích Ca lại gọi một tiếng: “A Nan! Nhược bỉ quốc độ thiên nhân, kiến thử thụ giả, đắc tam Pháp Nhẫn. Nhất giả Âm Hưởng Nhẫn, nhị giả Nhu Thuận Nhẫn, tam giả Vô Sanh Pháp Nhẫn”, [ý nói]: Thiên chúng, nhân chúng trông thấy cây ấy, tức là thấy cây đạo tràng của Vô Lượng Thọ Phật, có thể đạt được ba món Pháp Nhẫn, một là Âm Hưởng Nhẫn, hai là Nhu Thuận Nhẫn, ba là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đối với pháp diệu lý Thật Tướng, an trụ bất động thì gọi là Nhẫn.

1) Cái họ nghe đầu tiên là âm hưởng, [tức là] cây báu bị gió thổi lay động, [vang tiếng] lanh canh, tình tang! Nghe thấy cây thuyết pháp, nghe thấy âm hưởng, từ đâu phát ra? Từ nơi cây, nghe cây bị gió lùa bèn thuyết pháp thì sao? Sẽ khai ngộ như thế ấy, hễ khai ngộ liền ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn. Bước đầu tiên được gọi là Âm Hưởng Nhẫn.

2) Bước thứ hai là Nhu Thuận Nhẫn. Trí huệ đã sanh khởi, chẳng có phiền não, thân lẫn tâm đều nhu thuận, đạt được món Nhẫn thứ hai.

3) Món thứ ba là Pháp Nhẫn rất sâu có tên là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Vô Sanh Pháp là pháp Thật Tướng, là pháp bất sanh bất diệt. Có thể đích thân chứng Thật Tướng, an trụ trong lý thể Thật Tướng, trụ trong Vô Sanh Pháp Nhẫn.

“Thử giai Vô Lượng Thọ Phật oai thần lực cố, bổn nguyện lực cố, mãn túc nguyện cố, minh liễu nguyện cố, kiên cố nguyện cố, cứu cánh nguyện cố” (đây đều là do sức oai thần, sức bổn nguyện, sức nguyện trọn vẹn, sức nguyện hiểu rõ, sức nguyện kiên cố, sức nguyện rốt ráo): Vì sao cây báu thuyết pháp? Vì sao thiên chúng và nhân chúng đều có thể đạt được ba món Pháp Nhẫn? Suy xét công đức ấy, vẫn quy về bản thân Vô Lượng Thọ Phật. Trên thực tế, Vô Lượng Thọ Phật oai đức và thần thông bậc nhất. Do từ “bổn nguyện lực cố” (sức bổn nguyện) của Ngài. Câu “bổn nguyện” nhằm nói đến tổng nguyện. Lúc ban sơ, Ngài phát ra bốn mươi tám đại nguyện, đấy là nguyện căn bản của Ngài, sau đó còn có bốn nguyện đều là biệt nguyện. “Mãn túc nguyện cố”: Ngài nương vào nguyện mà dấy lên hạnh, Ngài muốn tu Bồ Tát đạo, tu Bồ Tát hạnh, [tâm nguyện ấy được] thỏa mãn, nên gọi là Mãn Túc Nguyện. “Minh liễu nguyện cố”: Minh Liễu Nguyện thuộc về trí huệ, hết thảy các pháp không gì chẳng hiểu rành rẽ, tức là đạt được đại trí huệ nguyện. “Kiên cố nguyện cố”: Đã là chẳng thể phá hoại. Tỳ kheo Pháp Tạng lúc ban sơ phát thệ mong tu hành, đã gặp đủ thứ ma nạn, nhưng Ngài kiên cố bất hoại; đấy chính là nguyện kiên cố. “Cứu cánh nguyện cố”: Rốt ráo viên mãn đại nguyện của Ngài. Vì thế mới thành tựu Tây Phương Cực Lạc thế giới đủ mọi thứ trang nghiêm chẳng thể nghĩ bàn, cho nên mới thành tựu cây đạo tràng có thể thuyết pháp. Chúng sanh nghe âm thanh ấy, sẽ đạt được lợi ích to lớn, chứng đắc ba món Pháp Nhẫn.

Tiếp đó, [đức Phật] lại nói về âm nhạc trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Phật cáo A Nan: - Thế gian đế vương, hữu bách thiên âm nhạc” (đức Phật bảo ngài A Nan: - Đế vương trong thế gian có trăm ngàn thứ âm nhạc): Trong thế gian, phú quý nhất không ai hơn quốc vương. Âm nhạc của quốc vương nhiều đến trăm thứ, ngàn thứ. “Tự Chuyển Luân Thánh Vương, nãi chí đệ lục thiên thượng” (từ Chuyển Luân Thánh Vương cho đến trên cõi trời thứ sáu): Trong nhân gian, quốc vương lớn nhất gọi là Chuyển Luân Thánh Vương, ông ta có thể thống lãnh bốn đại bộ châu, phước báo lớn hơn quốc vương mỗi nước, cho đến trên cõi trời, Tứ Thiên Vương Thiên, Đao Lợi Thiên, cho đến đệ lục thiên, còn gọi là Tha Hóa Tự Tại Thiên. “Kỹ nhạc âm thanh”, “kỹ nhạc” là tên gọi chung của âm nhạc, tất cả các âm thanh. “Triển chuyển tương thắng thiên ức vạn bội, đệ lục thiên thượng vạn chủng nhạc âm, bất như Vô Lượng Thọ quốc chư thất bảo thụ nhất chủng âm thanh thiên ức bội dã” (lần lượt thù thắng ngàn ức vạn lần, vạn thứ tiếng nhạc trên tầng trời thứ sáu chẳng bằng một phần ngàn ức lần một âm thanh nơi cây báu trong cõi Vô Lượng Thọ): Cứ mỗi tầng trời, âm nhạc lần lượt thù thắng hơn, không chỉ là một trăm, hai trăm lần, mà là đến “ngàn ức vạn lần”! Đến tầng trời thứ sáu, nó có vạn thứ âm nhạc, “bất như Vô Lượng Thọ quốc chư thất bảo thụ nhất chủng âm thanh thiên ức bội dã” [nghĩa là] trong thế giới Sa Bà, âm nhạc hay nhất là trên Tha Hóa Tự Tại Thiên. Tha Hóa Tự Tại Thiên có một vạn thứ âm nhạc, đem so với âm nhạc từ cây bảy báu trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, so sánh với một thứ âm thanh nơi cây bảy báu vẫn chẳng bằng một phần ngàn ức!

2.2.2.2.3.2. Kỹ nhạc

(Kinh) Diệc hữu tự nhiên vạn chủng kỹ nhạc. Hựu kỳ nhạc thanh, vô phi pháp âm, thanh sướng ai lượng, vi diệu hòa nhã, thập phương thế giới âm thanh chi trung, tối vi đệ nhất.

(經)亦有自然萬種伎樂。又其樂聲，無非法音。清暢哀亮，微妙和雅，十方世界音聲之中，最為第一。

(Kinh: Cũng có muôn thứ kỹ nhạc tự nhiên. Lại nữa, tiếng nhạc ấy không gì chẳng phải là pháp âm, thanh tịnh, du dương, êm ái, réo rắt, vi diệu hòa nhã, là bậc nhất trong các âm thanh của mười phương thế giới).

“Diệc hữu tự nhiên vạn chủng kỹ nhạc” (cũng có muôn thứ kỹ nhạc tự nhiên): Trong phần trên, các cây bảy báu còn do gió thổi lay động [mà phát ra âm thanh; ở đây là] trong hư không tự nhiên có âm nhạc, không tấu mà tự kêu, tự nhiên có muôn thứ âm nhạc khác nhau. “Hựu kỳ nhạc thanh, vô phi pháp âm” [ý nói], hơn nữa, tiếng nhạc ấy không gì chẳng phải là pháp âm, bất luận âm thanh âm nhạc nào cũng đều là âm thanh thuyết pháp. Âm thanh hết sức êm tai dễ nghe, nên gọi là “thanh sướng ai lượng”. “Thanh” (清) là âm thanh rất thanh tịnh, “sướng” (暢) là âm thanh rất lưu loát, “ai” (哀) là âm thanh rất êm ái, thanh nhã, “lượng” (亮) là âm thanh rất vang rền. “Vi diệu hòa nhã”: Tán thán âm thanh ấy rất vi diệu chẳng thể nghĩ bàn, rất hòa nhã. “Thập phương thế giới âm thanh chi trung tối vi đệ nhất”, [ý nói] tiếng nhạc ấy tự nhiên, [các loại âm nhạc tuyệt hảo trong] mười phương thế giới đều chẳng bằng [tiếng nhạc trong] Tây Phương Cực Lạc thế giới. [Tiếng nhạc trong cõi Cực Lạc] là âm thanh bậc nhất.

2.2.2.2.3.3. Giảng đường, cung điện

(Kinh) Kỳ giảng đường, tinh xá, cung điện, lâu quán, giai thất bảo trang nghiêm, tự nhiên hóa thành. Phục dĩ chân châu, minh nguyệt, ma ni, chúng bảo, dĩ vi giao lạc, phú cái kỳ thượng.

(經)其講堂、精舍、宮殿、樓觀，皆七寶莊嚴，自然化成。復以真珠、明月、摩尼、眾寶，以為交絡，覆蓋其上。

(Kinh: Giảng đường, tinh xá, cung điện, lầu, đền trong cõi ấy đều trang nghiêm bằng bảy báu, tự nhiên hóa thành. Lại dùng chân châu, minh nguyệt, ma ni, các thứ báu để giăng xen, che phủ trên đó).

Lại nói “kỳ giảng đường, tinh xá, cung điện, lâu quán” (giảng đường, tinh xá, cung điện, lầu gác trong cõi ấy). “Lâu quán” chính là lầu gác, đều trang nghiêm bằng bảy báu, “tự nhiên hóa thành”, [ý nói] chẳng phải là do sức người tạo ra, tự nhiên biến hóa mà thành. “Phục dĩ chân châu, minh nguyệt, ma ni, chúng bảo, dĩ vi giao lạc” (lại dùng chân châu, minh nguyệt, ma ni, các thứ báu để giăng xen): Trên những cung điện, lầu, gác do bảy báu tạo thành ấy, lại có những món trang sức, như chân châu, minh nguyệt, đó là tên của các món báu, còn có ma ni và các thứ báu giăng xen. Lại còn “phú cái kỳ thượng” (che phủ bên trên). Đấy là các thứ trang nghiêm, che phủ trên các lầu gác bằng bảy báu.

2.2.2.2.3.4. Tướng ao báu

(Kinh) Nội ngoại tả hữu, hữu chư dục trì, hoặc thập do tuần, hoặc nhị thập, tam thập, nãi chí bách thiên do tuần. Tung quảng thâm thiển, giai các nhất đẳng. Bát công đức thủy, trạm nhiên doanh mãn, thanh tịnh hương khiết, vị như cam lộ. Hoàng kim trì giả, để bạch ngân sa; bạch ngân trì giả, để hoàng kim sa; thủy tinh trì giả, để lưu ly sa; lưu ly trì giả, để thủy tinh sa; san hô trì giả, để hổ phách sa; hổ phách trì giả, để san hô sa; xa cừ trì giả, để mã não sa; mã não trì giả, để xa cừ sa; bạch ngọc trì giả, để tử kim sa; tử kim trì giả, để bạch ngọc sa. Hoặc hữu nhị bảo, tam bảo, nãi chí thất bảo, chuyển cộng hợp thành. Kỳ trì ngạn thượng, hữu Chiên Đàn thụ, hoa diệp thùy bố, hương khí phổ huân. Thiên Ưu bát la hoa, Bát đàm ma hoa, Câu mâu đầu hoa, Phân đà lợi hoa, tạp sắc quang mậu, di phú thủy thượng. Bỉ chư Bồ Tát, cập Thanh Văn chúng, nhược nhập bảo trì, ý dục linh thủy một túc, thủy tức một túc; dục linh chí tất, tức chí ư tất; dục linh chí yêu, thủy tức chí yêu, dục linh chí cảnh, thủy tức chí cảnh; dục linh quán thân, tự nhiên quán thân; dục linh hoàn phục, thủy triếp hoàn phục. Điều hòa lãnh noãn, tự nhiên tùy ý. Khai thần duyệt thể, đãng trừ tâm cấu. Thanh minh trừng khiết, tịnh nhược vô hình. Bảo sa ánh triệt, vô thâm bất chiếu. Vi lan hồi lưu, chuyển tương quán chú. An tường từ thệ, bất trì, bất tật. Ba dương vô lượng tự nhiên diệu thanh, tùy kỳ sở ứng, mạc bất văn giả, hoặc văn Phật thanh, hoặc văn Pháp thanh, hoặc văn Tăng thanh, hoặc tịch tĩnh thanh, Không, Vô Ngã thanh, đại từ bi thanh, Ba La Mật thanh, hoặc Thập Lực, Vô Úy, Bất Cộng Pháp thanh, chư thông huệ thanh, vô sở tác thanh, bất khởi diệt thanh, Vô Sanh Nhẫn thanh, nãi chí cam lộ quán đảnh, chúng diệu pháp thanh. Như thị đẳng thanh, xứng kỳ sở văn, hoan hỷ vô lượng. Tùy thuận thanh tịnh ly dục tịch diệt chân thật chi nghĩa, tùy thuận Tam Bảo, lực, vô sở vị bất cộng chi pháp, tùy thuận thông huệ Bồ Tát, Thanh Văn sở hành chi đạo. Vô hữu tam đồ khổ nạn chi danh, đản hữu tự nhiên khoái lạc chi âm. Thị cố kỳ quốc, danh viết An Lạc.

(經)內外左右，有諸浴池，或十由旬，或二十、三十，乃至百千由旬。縱廣深淺，皆各一等。八功德水，湛然盈滿，清淨香潔，味如甘露。黃金池者，底白銀沙；白銀池者，底黃金沙；水精池者，底瑠璃沙；瑠璃池者，底水精沙；珊瑚池者，底琥珀沙；琥珀池者，底珊瑚沙；硨磲池者，底碼碯沙；碼碯池者，底硨磲沙；白玉池者，底紫金沙；紫金池者，底白玉沙。或有二寶三寶，乃至七寶，轉共合成。其池岸上，有栴檀樹，華葉垂布，香氣普熏。天優鉢羅華、鉢曇摩華、拘牟頭華、分陀利華，雜色光茂，彌覆水上。彼諸菩薩，及聲聞眾，若入寶池，意欲令水沒足，水即沒足；欲令至膝，即至於膝；欲令至腰，水即至腰；欲令至頸，水即至頸；欲令灌身，自然灌身；欲令還復，水輒還復。調和冷暖，自然隨意。開神悅體，蕩除心垢。清明澄潔，淨若無形。寶沙映徹，無深不照。微瀾迴流，轉相灌注。安詳徐逝，不遲不疾。波揚無量自然妙聲，隨其所應，莫不聞者。或聞佛聲，或聞法聲，或聞僧聲，或寂靜聲，空無我聲，大慈悲聲，波羅蜜聲，或十力、無畏、不共法聲，諸通慧聲，無所作聲，不起滅聲，無生忍聲，乃至甘露灌頂，眾妙法聲。如是等聲，稱其所聞，歡喜無量。隨順清淨離欲寂滅真實之義，隨順三寶、力、無所謂不共之法，隨順通慧菩薩聲聞所行之道。無有三塗苦難之名，但有自然快樂之音。是故其國，名曰安樂。

(Kinh: Trong, ngoài, trái, phải, có các ao tắm, hoặc là mười do tuần, hoặc hai mươi, ba mươi, cho đến trăm ngàn do tuần. Ngang, dọc, sâu, cạn đều cùng một loại. Nước tám công đức lắng trong đầy ắp, thanh tịnh, thơm, sạch, vị như cam lộ. Ao vàng ròng, đáy trải cát bạc trắng. Ao bạc trắng, đáy trải cát vàng ròng. Ao thủy tinh, đáy trải cát lưu ly. Ao lưu ly, đáy trải cát thủy tinh. Ao san hô, đáy trải cát hổ phách. Ao hổ phách, đáy trải cát san hô. Ao xa cừ, đáy trải cát mã não. Ao mã não, đáy trải cát xa cừ. Ao bạch ngọc, đáy trải cát vàng tía. Ao vàng tía, đáy trải cát bạch ngọc. Hoặc có hai thứ báu, ba thứ báu, cho đến bảy báu, lần lượt cùng hợp thành. Trên bờ ao, có cây Chiên Đàn, hoa lá che rủ, mùi hương xông khắp. Hoa trời Ưu bát la, hoa Bát đàm ma, hoa Câu mâu đầu, hoa Phân đà lợi, nhiều màu rạng rỡ, tươi tốt, che kín mặt nước. Các vị Bồ Tát và Thanh Văn ấy, nếu vào ao báu, ý muốn nước ngập chân, nước liền ngập chân. Muốn nước đến gối, liền ngập đến gối. Muốn ngập đến eo, nước liền ngập đến eo. Muốn ngập tới cổ, nước liền ngập tới cổ. Muốn nước xối thân, tự nhiên xối thân. Muốn nước trở lại như cũ, nước liền trở lại. Lạnh ấm điều hòa, tự nhiên tùy ý, sảng khoái tinh thần, thân thể thư thái, gột sạch cấu nhơ trong tâm. Nước trong sáng, lặng sạch, thanh tịnh dường như vô hình. Cát báu chiếu rực, dẫu sâu cách mấy vẫn soi thấu. Sóng nhẹ lan vòng quanh, lần lượt tưới rót lẫn nhau, an tường thong thả chảy đi, chẳng chậm, chẳng nhanh. Sóng vỗ phát ra vô lượng âm thanh mầu nhiệm tự nhiên, ứng hiện tùy thuận, không ai chẳng nghe tiếng, hoặc nghe tiếng Phật, hoặc nghe tiếng Pháp, hoặc nghe tiếng Tăng, hoặc tiếng tịch tĩnh, tiếng Không, Vô Ngã, tiếng đại từ bi, tiếng Ba La Mật, hoặc tiếng Thập Lực, Vô Úy, Bất Cộng Pháp, tiếng các thông huệ, tiếng vô sở tác, tiếng chẳng khởi diệt, tiếng Vô Sanh Nhẫn, cho đến tiếng cam lộ quán đảnh, các thứ diệu pháp. Những tiếng như vậy, xứng ý người nghe, [khiến cho họ] hoan hỷ vô lượng, tùy thuận ý nghĩa thanh tịnh ly dục tịch diệt chân thật, tùy thuận Tam Bảo, lực, không gì chẳng nói về pháp bất cộng, tùy thuận đạo được hành bởi bậc thông huệ Bồ Tát, Thanh Văn, chẳng có tiếng tam đồ khổ nạn, chỉ có âm thanh tự nhiên vui sướng. Do vậy, cõi nước ấy có tên là An Lạc).

Lại nói đến “nội ngoại tả hữu, hữu chư dục trì” (trong, ngoài, trái, phải, có các ao tắm), ngoài các lầu gác bảy báu đều có các “dục trì”. “Dục trì” (浴池) là cái ao nước để tắm rửa. “Hoặc thập do tuần, hoặc nhị thập, tam thập”, [ý nói] hoặc là to rộng mười do tuần, hoặc là hai mươi do tuần, ba mươi do tuần. “Nãi chí bách thiên do tuần, tung quảng thâm thiển, giai các nhất đẳng” (cho đến trăm ngàn do tuần, ngang, dọc, sâu, cạn, đều cùng một loại): Theo chiều dọc là Tung (縱), theo chiều ngang là Quảng (廣). Sâu hay cạn đều như nhau, đó gọi là “nhất đẳng” (cùng một loại). “Bách thiên do tuần” (trăm ngàn do tuần) cũng là như vậy. Trong ao, “bát công đức thủy, trạm nhiên doanh mãn, thanh tịnh hương khiết, vị như cam lộ” (nước tám công đức lắng trong đầy ắp, thanh tịnh, thơm sạch, vị như cam lộ). [Đối với các đặc tánh của] nước tám công đức, ở đây chỉ nói đến mấy loại. Trong kinh A Di Đà cũng có nói: “Bát công đức thủy, sung mãn kỳ trung” (nước tám công đức đầy ắp trong đó). Nay tôi nói đôi chút về nước tám công đức. Thứ nhất là trong lặng. Thứ hai là trong lạnh. Thứ ba ngon ngọt, hương vị rất ngon lành. Thứ tư là mềm nhẹ, nước rất nhẹ, rất mềm mại. Thứ năm tươi nhuận, nước xối lên thân hết sức nhuần thấm. Thứ sáu, an hòa, trọn chẳng giống như nước trong cõi này chảy rất xiết, hung bạo; nước trong cõi ấy rất an hòa. Thứ bảy, trừ đói khát, khi quý vị uống nước ấy, có thể trừ đói, trừ khát, lại còn có thể trừ hết thảy bệnh hoạn. Thứ tám là trưởng dưỡng các căn. Sau khi quý vị uống nước ấy, có thể trưởng dưỡng các căn, lại còn có thể tăng thêm Tứ Đại của quý vị, giống như ăn những món đồ bổ dưỡng vậy. “Bát công đức thủy, trạm nhiên doanh mãn” (nước tám công đức trong lặng đầy ắp): Kinh A Di Đà chép: “Cực Lạc quốc độ hữu thất bảo trì, bát công đức thủy, sung mãn kỳ trung… vi diệu hương khiết” (cõi nước Cực Lạc có ao bảy báu, nước tám công đức đầy ắp trong đó… vi diệu thơm sạch). “Thanh tịnh hương khiết”: Nước tám công đức có phẩm đức thanh tịnh, có phẩm đức thơm sạch. “Vị như cam lộ” tức là ngon ngọt, là một trong những điểm đặc sắc của nước tám công đức.

Tiếp đó, lại nói về sự trang nghiêm của cái ao, toàn là dùng bảy báu để trang nghiêm. “Hoàng kim trì giả, để bạch ngân sa. Bạch ngân trì giả, để hoàng kim sa. Thủy tinh trì giả, để lưu ly sa. Lưu ly trì giả, để thủy tinh sa. San hô trì giả, để hổ phách sa. Hổ phách trì giả, để san hô sa. Xa cừ trì giả, để mã não sa. Mã não trì giả, để xa cừ sa. Bạch ngọc trì giả, để tử kim sa. Tử kim trì giả, để bạch ngọc sa” (ao bằng vàng ròng, đáy bằng bạc trắng. Ao bằng bạc trắng, đáy trải cát vàng ròng. Ao bằng thủy tinh, đáy trải cát lưu ly. Ao bằng lưu ly, đáy trải cát thủy tinh. Ao bằng san hô, đáy trải cát hổ phách. Ao bằng hổ phách, đáy trải cát san hô. Ao bằng xa cừ, đáy trải cát mã não. Ao bằng mã não, đáy trải cát xa cừ. Ao bằng bạch ngọc, đáy trải cát vàng tía. Ao bằng vàng tía, đáy trải cát bạch ngọc): Đấy là những ao làm bằng một thứ báu, cát bằng một thứ báu khác. “Hoặc hữu nhị bảo, tam bảo” (hoặc [có ao] bằng hai thứ báu, ba thứ báu): Có hai thứ báu, còn có ba thứ báu [để hợp thành ao và cát trải đáy]. “Nãi chí thất bảo, chuyển cộng hợp thành” (cho đến bảy báu, lần lượt cùng hợp thành).

“Kỳ trì ngạn thượng, hữu Chiên Đàn thụ” (trên bờ ao, có cây Chiên Đàn) để trang nghiêm. Cây Chiên Đàn chính là một loại cây có mùi thơm nhất. “Hoa diệp thùy bố”, [nghĩa là] hoa và lá của cây Chiên Đàn đều rủ xuống che phủ. “Hương khí phổ huân” (mùi hương xông khắp): Trên bờ các ao ấy, có cây Chiên Đàn trang nghiêm. Lại nói trong các ao nước ấy có hoa sen bốn màu. “Thiên Ưu bát la hoa” (Utpala) chính là hoa sen xanh. “Bát đàm ma hoa” (Padma) là hoa sen màu hồng. “Câu mâu đầu hoa” (Kumuda) chính là hoa sen màu vàng. “Phân đà lợi hoa” (Puṇḍarīkā) là hoa sen màu trắng. “Tạp sắc quang mậu, di phú thủy thượng” (nhiều màu rạng rỡ, tươi tắn, che phủ mặt nước): Có hoa sen bốn màu, còn có những màu sắc khác xen lẫn trong ấy, đều tỏa ánh sáng. Đấy chính là như kinh A Di Đà chép: “Thanh sắc thanh quang, hoàng sắc hoàng quang, xích sắc xích quang, bạch sắc bạch quang”, quang minh hết sức tươi đẹp. “Di phú thủy thượng” [nghĩa là] che phủ kín mặt ao.

Đã nói đến sự trang nghiêm của ao hoa sen, lại nói đến trong ao có bốn thứ hoa sen. Điều này hết sức quan trọng đối với những người niệm Phật sanh về Tây Phương như chúng ta. Vì ao hoa sen chính là nơi chúng ta sẽ thọ sanh, hoa sen là mẹ của chúng ta. Do vậy, quan trọng lắm! Kinh A Di Đà nói hoa sen bốn màu, ở đây cũng nói hoa sen bốn màu. Vì sao không nói năm màu, sáu màu? Đấy là vì chúng sanh sanh vào Tây Phương Cực Lạc thế giới, không cần biết là đới nghiệp vãng sanh, hễ sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, đều là bất thoái chuyển. Bất thoái chuyển chính là ngộ Chánh Định Tụ. Đã ngộ Chánh Định Tụ thì địa vị nông cạn nhất là địa vị Thập Trụ. Cao hơn một chút là địa vị Thập Hạnh, cao hơn chút nữa là địa vị Thập Hồi Hướng, cao hơn nữa là địa vị Thập Địa. Những địa vị này được gọi là Tam Hiền Thập Thánh. Công phu cạn hay sâu chẳng ra ngoài bốn loại địa vị ấy. Hoa sen bốn màu biểu thị bốn địa vị thuộc Tam Hiền Thập Thánh. Hoa sen bốn màu còn có quang minh, đấy là vì trong hoa sen có một chúng sanh niệm Phật vãng sanh ở trong ấy. Chúng sanh niệm Phật vãng sanh ấy thân thể có quang minh, cho nên hoa sen ấy mới có quang minh. “Thiên” Ưu bát la hoa, Thiên có nghĩa là tự nhiên. Hoa sen ấy do A Di Đà Phật gieo trồng ư? Chẳng phải! Chúng là tự nhiên sanh thành, đấy là cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn. Chúng sanh trong mười phương thế giới có tín tâm đối với pháp môn Tịnh Độ, nếu quý vị phát nguyện vãng sanh, bắt đầu niệm Vô Lượng Thọ Phật, trọn đủ ba tư lương Tín, Nguyện, Hạnh, có tín tâm, có nguyện lực, bắt đầu tu hành bằng cách niệm Phật, trong ao hoa sen nơi Tây Phương Cực Lạc thế giới bèn nẩy sanh một búp sen. Quý vị ở nơi đây niệm càng tinh tấn, búp hoa sen ấy càng nẩy nở to lớn. Quý vị niệm Phật mà giải đãi, hoa sen chẳng tăng trưởng. Càng giải đãi hơn, hoa sen héo rũ. Giải đãi hơn nữa, hoa sen chẳng còn. Đấy cũng là cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn. Trong thế giới Sa Bà này, chúng ta có thọ mạng nhất định, quý vị đáng nên sống đến tám mươi tuổi, đáng nên sống đến một trăm hai mươi tuổi, tới khi quý vị báo tận, A Di Đà Phật sẽ đến đón chúng ta. Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát thảy đều đến đón chúng ta. Trong bốn mươi tám nguyện do A Di Đà Phật đã phát, có nguyện này, tức là Ngài sẽ cầm đóa hoa sen [được sanh ra trong ao bảy báu] do quý vị niệm Phật đến đón quý vị. Khi Ngài đến đón quý vị, quý vị sẽ thấy A Di Đà Phật và rất nhiều vị Bồ Tát đến tiếp dẫn. Quý vị ngồi vào trong hoa sen, A Di Đà Phật bèn mang quý vị sang phương Tây, mang tới ao hoa sen. Hễ hoa sen nở, quý vị trông thấy A Di Đà Phật, đó gọi là “hoa khai kiến Phật” (hoa nở thấy Phật), A Di Đà Phật bèn thuyết pháp cho quý vị. Hễ Ngài thuyết pháp, quý vị bèn chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn.

Trong phần trước đã nói Tây Phương Cực Lạc thế giới có rất nhiều ao tắm, có ao lớn mà cũng có ao nhỏ. Có ao to một do tuần, có ao to mười do tuần, có ao to hai mươi, ba mươi, cho đến to một ngàn do tuần. Trong ao có nước tám công đức, còn có hoa sen bốn màu thù thắng. Tiếp đó, kinh nói nước trong ao tắm có thể [làm cho người vào tắm trong ao] hài lòng như ý.

“Bỉ chư Bồ Tát, cập Thanh Văn chúng, nhược nhập bảo trì, ý dục linh thủy một túc, thủy tức một túc; dục linh chí tất, tức chí ư tất; dục linh chí yêu, thủy tức chí yêu, dục linh chí cảnh, thủy tức chí cảnh; dục linh quán thân, tự nhiên quán thân; dục linh hoàn phục, thủy triếp hoàn phục” (các vị Bồ Tát và Thanh Văn ấy nếu vào trong ao báu, ý muốn khiến cho nước ngập chân, nước liền ngập chân. Muốn nước đến gối, nước liền đến gối. Muốn nước đến eo, nước liền đến eo. Muốn nước đến cổ, nước liền đến cổ. Muốn nước xối thân, tự nhiên nước xối thân. Muốn nước trở lại như cũ, nước liền trở lại): Chữ Bỉ (彼) chỉ các vị Bồ Tát và đại chúng Thanh Văn trong thế giới An Lạc. “Nhược nhập bảo trì, ý dục linh thủy một túc” (nếu vào trong ao báu, ý muốn nước ngập chân): Vào trong ao bảy báu, muốn tắm rửa, trong tâm dấy động ý niệm, nước sẽ tuân theo ý niệm vừa động, muốn nước ngập chân ta, nước bèn theo ý niệm dâng lên ngập chân ta. Trong tâm quý vị dấy lên ý niệm, muốn nước tới đầu gối, nó sẽ lên đến đầu gối. Muốn nước đến thắt lưng, nó sẽ ngập tới thắt lưng. Muốn ngập tới đầu cổ, nước sẽ dâng tới đầu cổ. Muốn nước xối lên thân, nó sẽ từ trên xối xuống thân thể, xối từ trên đầu xuống. Tắm rửa xong xuôi, mong nước khôi phục trạng thái như cũ, nước liền khôi phục trạng thái cũ. Đấy chính là nước trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Không chỉ là nước tám công đức, mà còn có thể vừa lòng như ý.

“Điều hòa lãnh noãn, tự nhiên tùy ý” (điều hòa lạnh ấm, tự nhiên tùy ý): Tùy tâm của quý vị, muốn nước lạnh, nó liền biến thành nước lạnh. Quý vị muốn nước ấm áp, tự nhiên nó có thể thuận theo tâm ý của quý vị, lạnh hay ấm thuận theo tâm ý của quý vị. “Khai thần duyệt thể, đãng trừ tâm cấu” (sảng khoái tinh thần, thư thái thân thể, gột sạch cấu nhơ trong tâm): Tắm rửa trong ao, gột rửa tinh thần rất hoan hỷ, thân thể rất thoải mái, vui sướng, tức là tắm bằng nước tám công đức, tinh thần rất tốt đẹp mà thân thể cũng rất tốt đẹp. Lại còn “đãng trừ tâm cấu”: Tắm rửa nhằm gột rửa những chất dơ bẩn trên thân thể. Nước tám công đức không chỉ trừ sạch chất nhơ trên thân, mà còn gột sạch những chất nhơ trong tâm, gột sạch những phiền não nhơ bẩn trong tâm. “Thanh minh trừng khiết, tịnh nhược vô hình” (trong trẻo, lắng sạch, tịnh như không có hình chất): Đấy là hai thứ công đức của nước tám công đức, một thứ là công đức thanh khiết, hai là công đức lắng sạch. Nước trong ao tắm hết sức trong trẻo, hết sức lắng sạch. “Tịnh nhược vô hình” (tịnh như không có hình chất): Trong sạch dường ấy, tịnh dường ấy, tịnh đến mức độ nào? Tịnh đến nỗi nước dường như không có hình dạng của nước!

“Bảo sa ánh triệt, vô thâm bất chiếu” (cát báu chói rực, không chỗ nào sâu đến đâu mà chẳng chiếu thấu): Đáy nước đều có cát bằng bảy báu, vàng ròng làm đất, cát báu dưới đáy nước trông thấy rất rõ ràng, vì sao vậy? Chính là vì nước rất thanh tịnh. Nói đến sự thanh khiết của nước, thanh khiết đến nỗi dường như chẳng có nước, nhưng nếu nước chẳng lưu động, sẽ biến thành nước lặng, như vậy thì cũng chẳng có gì là dễ coi! “Vi lan hồi lưu, chuyển tương quán chú” (sóng nhẹ lan tỏa giáp vòng, lần lượt tưới rót lẫn nhau): “Vi” (微) là nước gợn sóng rất nhẹ. Thoạt nhìn dường như nước không có hình dạng nước, nó vẫn chảy tới, chảy lui. Nước như vậy nhìn giống như nước sống động, rất dễ coi! “Chuyển tương quán chú” (lần lượt tưới rót lẫn nhau): Nước từ cái ao này chảy sang cái ao kia, nước từ cái ao kia chảy vào cái ao này. “An tường từ thệ” (an tường, thong thả chảy): Tuy nước chảy tới, chảy lui, nhưng rất an tường, chẳng chảy xiết, ào ạt. Đây cũng là một điểm đặc sắc của nước tám công đức. “Bất trì, bất tật” (chẳng chậm, chẳng nhanh): Quý vị thấy nó chảy tới, chảy lui, “bất trì” không phải quá chậm, “bất tật” cũng không phải là chảy quá nhanh!

Tây Phương Cực Lạc thế giới trọn đủ các đức. Quý vị thấy cây bảy báu có thể sanh khởi sự vui sướng. Trông thấy ao bảy báu, thấy nước tám công đức trong ấy, tắm gội, hết sức vui sướng. Những chuyện này đều phải là ở tại Tây Phương Cực Lạc thế giới thì mới có thể thành tựu công đức ấy. Tây Phương Cực Lạc thế giới chính là thế giới của A Di Đà Phật, do Vô Lượng Thọ Phật thành tựu. Nước trong Tây Phương Cực Lạc thế giới là do công đức của A Di Đà Phật thành tựu. Chúng sanh vãng sanh thế giới Cực Lạc cũng có loại công đức ấy. Vì chúng sanh vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, họ niệm Phật cầu vãng sanh, cũng phải làm rất nhiều công đức. Kinh A Di Đà đã chép: “Bất khả dĩ thiểu thiện căn, phước đức, nhân duyên đắc sanh bỉ quốc” (chẳng thể do chút thiện căn, phước đức, nhân duyên mà được sanh về cõi ấy). Phải có nhiều thiện căn, nhiều phước đức, họ làm không ít công đức, đều hồi hướng về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Do đó, Tây Phương Cực Lạc thế giới được thành tựu bởi công đức của A Di Đà Phật, mà cũng được thành tựu bởi công đức của các chúng sanh vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Công đức của Tây Phương Cực Lạc thế giới là công đức chẳng thể nghĩ bàn. Nhân như thế nào, đạt được quả như thế ấy, Phật Di Đà tạo nhân, đạt được quả đương nhiên là chẳng thể nghĩ bàn!

Chúng tôi liền lấy ngay chuyện nước trong mấy hôm nay, dùng Phật lý để nói với quý vị mấy câu. Chúng ta học Phật pháp thì phải tu hành, một mặt là phải tu phước, mặt khác là phải tu huệ. Đó gọi là “phước huệ song tu”. Chỉ tu phước báo, tu những phước ngu si, đời sau, đời kế, chuyển sanh thành một người hưởng đại phú, đại quý, đời sau, đời kế sanh lên trời, hưởng phước trời, niềm vui ngũ dục chẳng thể nghĩ bàn. Nhưng hưởng xong phước báo trong nhân gian, hoặc hưởng hết phước trời, vẫn phải luân hồi xuống thấp hơn. Đời thứ ba quyết định chịu đựng nỗi khổ luân hồi. Do vậy, đức Phật chỉ dạy chúng ta, chẳng bảo chúng ta cầu phước báo nhân thiên, tức là đừng nên tu phước ngu si, chớ nên chỉ tu phước báo. Vừa tu phước, lại còn vừa phải tu huệ. Tu Phật pháp, chỉ tu trí huệ, chẳng tu phước báo, cũng là sai lầm! Hàng Nhị Thừa chỉ cầu trí huệ, họ chứng đắc lý Ngã Không, liền trốn thoát tam giới, họ chẳng tu phước, mà cũng chẳng độ chúng sanh. Chúng sanh chẳng được hưởng một tí quang minh của họ. Nếu quý vị là một vị A La Hán thì sẽ làm gì? Tự quý vị đã đạt được điều tốt lành, chúng tôi mong hưởng ké sự tươi đẹp của quý vị, chẳng được lợi ích! Do vậy, chỉ tu trí huệ cũng là lệch về một bên, ắt cần phải phước huệ song tu. Quý vị nhìn vào mọi người trong xã hội hiện thời, sẽ có thể hiểu rõ. Có những người thiên về phước báo, có những người thiên về trí huệ. Phật giáo nói đến đời trước, kiếp trước, quý vị thấy có những người phước báo rất lớn. Không chỉ là chẳng có trí huệ nơi Phật pháp, mà học vấn thế gian cũng chẳng có, viết một lá thư thông thường cũng chẳng viết nổi, nhưng họ phát tài rất mau chóng! Đây là chuyện như thế nào vậy? Đời trước, kiếp trước đã vun bồi phước báo, nhưng không có trí huệ. Trong xã hội, có những người học vấn rất tốt đẹp, cầm bút lên, vẫy vùng tiêu sái như bỡn. Có người viết một bài văn, viết mấy ngày cũng chẳng viết nổi. Người trên đây thì đứng cũng có thể viết thành một bài văn rất nhanh, chẳng cần ngồi xuống ghế, văn chương đã viết xong ngon lành, nhưng cái ăn trở thành một vấn đề, trong nhà chẳng có tiền, mà cũng chẳng có gạo! Người đó thông minh dường ấy, có học vấn như thế ấy, cớ sao chẳng có cơm ăn? Đời trước, kiếp trước vun bồi huệ, chẳng tu phước! Quý vị hiểu ngay đạo lý này.

Lại nhìn vào hàng Phật giáo đồ, có những vị Phật tử thích vun bồi phước, trên là cúng Tam Bảo, dưới cứu độ chúng sanh, họ hoan hỷ bỏ tiền dốc sức, nhưng quý vị khuyên họ đến nghe kinh, họ chẳng đến, hoặc miễn cưỡng đến, cũng ngồi chẳng yên, hôm sau họ không tới nữa! Có người hễ nghe kinh thì gió mưa chẳng cản được, hôm nay chẳng bị mưa đương nhiên là họ đến, dẫu trời mưa họ vẫn đến. Mưa gió không cản trở được! Hễ có pháp sư giảng kinh, họ liền đến nghe, nhưng quý vị bảo họ “trên cúng Tam Bảo, dưới cứu chúng sanh”, bỏ ra chút tiền, hoặc bỏ chút sức, họ chẳng phát tâm. Đấy là chứng bệnh gì vậy? Tập khí mang theo từ đời trước, kiếp trước khác biệt. Những Phật tử ấy trong đời trước, kiếp trước đã vun bồi phước, cho nên đối với chuyện “trên là cúng Tam Bảo, dưới là cứu chúng sanh” do tập khí đối đãi người khác sẽ thích làm, nhưng họ chẳng có tập khí nghe kinh, cầu huệ. Kẻ thích nghe kinh, chẳng thích “trên là cúng Tam Bảo, dưới là cứu chúng sanh”, là do tập tánh từ đời trước, kiếp trước đem lại. Mỗi người có điều thiên trọng riêng. Kẻ chẳng học Phật, chúng ta chẳng quản được! Đã là Phật giáo đồ, quý vị phải sửa đổi những tập tánh lệch lạc ấy, phải phước huệ song tu. Chỉ tu phước, chẳng tu huệ, cứ tu phước ngu si, đời sau, đời kế sẽ hưởng phước báo nhân thiên, đời thứ ba sẽ hứng chịu nỗi khổ! Chỉ tu trí huệ, chẳng tu phước báo, sẽ khiến cho quý vị chứng đắc quả A La Hán, vẫn chẳng kết duyên với chúng sanh. Chớ nên đi lệch đường, nhất định phải là phước huệ song tu. Tu sao cho phước trọn đủ, huệ trọn đủ, là đấng Lưỡng Túc Tôn thì mới thành Phật. Nếu không, sẽ chẳng thành Phật. Làm việc trong giảng đường, phước huệ song tu thì có, nhưng nếu quý vị thiên trọng tu huệ, nhất định phải chú ý tu phước. Tu phước còn phải chú ý vun bồi phước báo, chớ nên xả phước.

Sanh trong thời đại này, cũng chính là thời đại được gọi là “khoa học kỹ thuật phát triển”, sự hưởng thụ trong cuộc sống của con người luôn được nâng cao. Chính họ có bản lãnh có thể cải thiện cuộc sống của chính mình, vì sao chẳng cải thiện? Cải thiện chính là sửa cho tốt đẹp. Sửa cho tốt đẹp chính là nâng cao. Chuyện này chẳng sai lầm, nhưng quý vị chớ nên phá hỏng phước báo. “Phá hỏng” chính là lạm dụng phước báo. Lạm dụng phước báo tức là bỏ mất phước báo. Bỏ mất phước báo thì trong tương lai sẽ phải chịu khổ. Nói đến nước dùng, hiện thời do thừa hưởng tiện nghi khoa học, nhà nào cũng đều có nước máy. Vặn vòi nước, nước liền chảy ra. Đã thế, muốn có nước nóng bèn có nước nóng, muốn nước lạnh sẽ có nước lạnh, quá thuận tiện! Các nhà khoa học chỉ nghiên cứu sao cho quý vị được tăng thêm sự hưởng thụ, họ chẳng phải là những nhà tôn giáo, sẽ chẳng khuyên quý vị phải làm như thế nào để tiết kiệm sử dụng nước. Dùng nước quá nhiều chính là bỏ mất phước báo. Lời này là do các nhà tôn giáo nói, những tôn giáo khác chẳng nói rõ, chỉ có Phật giáo nói phải nên dùng như thế nào? Đáng nên dùng thì mới dùng, chẳng đáng nên dùng mà lạm dụng, đấy là không đúng. Tu phước, đừng nên xả phước. Không phải chỉ có Phật giáo nói [như thế], mà trong xã hội cũng có đạo lý ấy. Mọi người phải chú trọng đạo đức, đạo đức cá nhân lẫn đạo đức chung đều phải chú trọng, nhưng thời thế hiện tại bất hảo, nếu kẻ nào nói đến đạo đức, sẽ [bị chê bai] là lạc hậu. Mọi người đều chẳng đề xướng, chẳng nhắc tới đạo đức, mà là tận hết sức đề cao sự hưởng thụ của chính mình. Đấy cũng là lạm dụng! Lạm dụng thì là vi phạm đạo đức. Không những là vi phạm đạo đức cá nhân, mà còn vi phạm đạo đức chung. Do mấy người lạm dụng nước, kết quả là ai nấy đều chẳng có nước dùng, đều chịu khổ. Cho nên sống trong những năm tháng này, mọi người đều tạo ác nghiệp, chẳng có ai dám thốt lời đạo đức!

Hằng ngày, chúng ta phải tắm rửa, giặt giũ quần áo. Sống ở Đài Loan thuộc vùng á nhiệt đới, đến mùa Hè, quý vị chẳng tắm rửa, thân thể sẽ chẳng thoải mái, lại còn đổ mồ hôi, hôi rình. Khí trời nóng bức, quý vị ắt cần phải tắm rủa, giặt giũ quần áo hằng ngày, đáng nên sử dụng nước, chẳng tắm giặt sẽ chẳng được! Nhưng có kẻ chẳng giữ đạo đức, tôi chính mắt thấy kẻ đó đang giặt quần áo, vặn vòi lấy nước xong, không khóa lại, cứ để cho nước chảy miết. Kẻ ấy đến giặt quần áo, giặt quần áo xong, người đi rồi mà còn quên khóa nước. Quên khóa nước còn có thể tha thứ! Có kẻ lúc đang vò quần áo mà chẳng khóa lại, cứ để mặc cho nước chảy. Kẻ ấy giặt hai bộ quần áo, dùng nước còn nhiều hơn người khác giặt quần áo cho sáu hoặc tám gia đình! Nước lạnh là như thế, mà nước nóng cũng là như thế. Khi họ tắm rửa thì mở nước, chẳng tắt nước nóng, vừa tắm vừa để mặc cho nước chảy, mỗi lần họ tắm gội, tối thiểu dùng đến năm thùng nước. Tắm rửa xong, nếu quên khóa nước thì còn có thể tha thứ, căn bản là họ chẳng khóa nước, dẫu biết cũng không tắt! Đấy là lạm dụng, chẳng màng đến đạo đức chung. Quý vị chẳng tắt nước, lạm dụng nước, kết quả là mọi người chẳng có nước dùng, đấy chính là khuyết thiếu đạo đức. Lại nói theo danh từ chuyên dùng trong Phật giáo, quý vị phải yêu tiếc phước báo của chính mình, đừng nên xả phước. Sử dụng nước là phước báo của chính mình, là phước báo vun bồi từ đời trước, giống như chúng ta có trương mục tiết kiệm trong ngân hàng. Có tiền trong ngân hàng để sử dụng, tiền ấy từ đâu ra? Do dành dụm. Phước báo trong đời này do đâu mà có? Do đời trước vun bồi! Trương mục trong ngân hàng của quý vị cũng có hạn độ, chẳng thể dùng quá lố. Dùng hết tiền trong ngân hàng, sẽ chẳng có tiền để dùng nữa. Phước do quý vị vun bồi trong đời trước cũng có hạn độ, chẳng thể tùy tiện lạm dụng. Quý vị lạm dụng phước báo hết rồi, sẽ chẳng có phước báo để hưởng. Nước là một loại phước báo, là phước báo của nhân loại. Quý vị lạm dụng nước hết rồi, sẽ phải chịu khổ.

Đấy vẫn là xét theo loài người, chịu khổ vì không có nước dùng. Hễ đọa trong ba ác đạo, căn bản là chẳng có phước báo để hưởng thụ nước! Trong ba ác đạo, không có phước báo dùng nước đâu nhé! Súc sanh đạo và nhân loại chúng ta giống nhau. Chúng ta thấy súc sanh đạo không có tay, chẳng có bản lãnh lấy nước. Sông có nước, biển có nước, chúng nó chẳng thể lấy, chúng nó đâu có tay! Vì thế, súc sanh chẳng thể tắm gội. Nếu súc sanh muốn uống nước, chỉ có thể tìm chỗ để uống, nơi nào có ngòi nước, có chút nước, chúng nó uống đôi chút. Nếu không, khát gần chết, cũng chẳng có cách nào uống nước, vì chúng nó không có tay để lấy nước! Tay là quả báo của con người. Con người có thể cải thiện cuộc sống, cũng là dựa vào hai bàn tay. Súc sanh không có tay, chẳng có cách chi hết. Trong nhà chúng ta nuôi chó, đó là con người đang gia bị chúng nó. Tắm rửa cho chó, đấy là do con người tắm cho nó, bản thân nó chẳng thể tự tắm được. Quý vị cho chó chút nước trong để nó uống, đó là quý vị gia bị chúng nó. Nếu không, thì sao? Chúng nó chẳng có cách nào uống nước trong. Chúng nó chuyển sanh vào súc sanh đạo, chẳng được hưởng thụ nước. Súc sanh đạo dùng nước chẳng tiện lợi. Còn như ngạ quỷ đạo thì chẳng thấy nước, khắp thế giới toàn là nước, mà họ thấy là mủ, là máu, họ có thể lại gần uống một chút máu mủ. Đấy là quả báo của ngạ quỷ, căn bản là chẳng trông thấy nước. Còn như trong địa ngục, lại càng chẳng thấy nước. Họ khát gần chết, làm cách nào đây? Họ trông thấy nước, vừa nuốt xuống, [nước ấy] liền biến thành nước đồng nung chảy, uống vào ngũ tạng lục phủ đều cháy rụi. Đấy là quả báo về nước trong địa ngục và quả báo về nước của ngạ quỷ. Chúng ta nói trở lại, nói đến quả báo của loài người chúng ta. Chúng ta có thể dùng nước là do phước báo đã vun bồi trong đời trước. Có nước để sử dụng, nhưng quý vị đừng nên xả phước, chớ nên lạm xả, khiến cho phước bị xả hết sạch, quý vị sẽ đến chỗ không có nước! Quý vị cứ tưởng là sẽ chẳng đến chỗ không có nước, nhưng mấy hôm nay phải hạn chế dùng nước, mọi người đều hy vọng bão lốc có thể trút mưa xuống. Quý vị mới hiểu nỗi gian nan khốn khổ vì thiếu nước!

Tôi nói những lời này là vì mấy bữa nay mọi người thiếu nước, đều mong mỏi trời mưa, mưa một trận hôm trước chẳng đủ dùng! Ngày hôm qua có mưa nhân tạo, chẳng phải là khoa học không giỏi giang, nhưng khoa học còn chưa tiến bộ đến mức ấy, miễn cưỡng phun một chút băng khô, phun một chút nước muối, kết quả là mưa rất ít, vẫn chẳng đủ dùng. Do vậy, chúng ta học Phật pháp, phải trọn hết tấm lòng ta, chúng ta dùng nước, lúc bình thường sẽ chẳng lạm dụng, sẽ sử dụng tiết kiệm. Chẳng phải là mấy bữa nay báo chí đều tuyên truyền phải tiết kiệm nước dùng hay sao? Do vậy, lúc bình thời phải giữ tập quán tốt đẹp này!

Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, chẳng gặp sự khó khăn về nước dùng. Đó là một thế giới diệu hữu chẳng thể nghĩ bàn, không nơi đâu chẳng phải là diệu hữu, “diệu” là chẳng thể nghĩ bàn. Nước trong Tây Phương Cực Lạc thế giới cũng là chẳng thể nghĩ bàn. Vì sao đạt được quả báo tốt đẹp dường ấy? Họ tu phước báo nhiều như vậy thì mới có cảm ứng nhiều ngần ấy. Trong đoạn kinh văn trên đây đã nói nước tám công đức chẳng thể nghĩ bàn, lại còn nói nước tám công đức có thể thuyết pháp, “ba dương vô lượng tự nhiên diệu thanh” (sóng vỗ vang ra vô lượng âm thanh tự nhiên mầu nhiệm). Sóng gợn lăn tăn, còn có âm thanh. Âm thanh ấy hết sức vi diệu. “Tùy kỳ sở ứng, mạc bất văn giả” (thuận lòng mà ứng hiện, không ai chẳng nghe): Nước sẽ thuyết pháp, tùy thuộc căn cơ của quý vị là gì, quý vị là căn cơ thuộc về chúng Thanh Văn, sẽ nghe pháp Thanh Văn. Quý vị là căn cơ Bồ Tát, sẽ nghe pháp Bồ Tát. Bồ Tát còn có Tam Hiền Thập Địa. Quý vị thuộc địa vị Tam Hiền (Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng), sẽ nghe pháp thuộc địa vị Tam Hiền. Quý vị là Thập Địa Bồ Tát, sẽ nghe pháp của Thập Địa Bồ Tát. “Hoặc văn Phật thanh, hoặc văn Pháp thanh, hoặc văn Tăng thanh” (hoặc nghe tiếng Phật, hoặc nghe tiếng Pháp, hoặc nghe tiếng Tăng), thuận theo [căn cơ, sở thích] mà ứng hiện. Thêm vào chữ Hoặc (或), Hoặc là từ ngữ bất định, [ý nói] có người nghe âm thanh của Phật, có người nghe pháp âm, có người nghe tiếng Tăng. Chúng ta niệm chẳng bao lâu, tự nhiên sẽ nghĩ đến Phật Pháp Tăng Tam Bảo. “Hoặc tịch tĩnh thanh”: Hoặc là nghe tiếng tịch tĩnh, tức là tiếng Thiền Định, tiếng Niết Bàn. “Không, Vô Ngã thanh”: Hoặc là nghe tiếng Không, Vô Ngã. Nếu quý vị là căn cơ Thanh Văn, sẽ nghe thấy âm thanh Vô Ngã. Nếu quý vị là căn cơ Đại Thừa, Vô Ngã là Không, tức là Không trong Nhị Không (Ngã Không và Pháp Không). Vô Ngã là Nhân Vô Ngã, cũng là Pháp Vô Ngã, căn cơ khác nhau, nghe pháp cũng chẳng giống nhau. Hoặc là nghe “đại từ bi thanh” (tiếng đại từ bi), đó là căn tánh của bậc Đại Thừa Bồ Tát thuần túy. Hoặc nghe “Ba La Mật thanh” (tiếng Ba La Mật), tức là âm thanh Lục Độ Ba La Mật. Hoặc là nghe thấy “Thập Lực, Vô Úy, Bất Cộng Pháp thanh” (tiếng Thập Lực, Vô Úy, Bất Cộng pháp); đấy là hàng Đẳng Giác Bồ Tát nghe những pháp thuộc về địa vị Phật. Pháp của Phật có mười thứ trí huệ lực, bốn thứ vô sở úy, mười tám thứ bất cộng pháp. Mười thứ trí lực, bốn thứ vô sở úy, mười tám thứ bất cộng pháp, xin tra trong Phật Học Đại Từ Điển, vì pháp tướng quá nhiều, giải thích sẽ rất tốn thời gian. “Chư thông huệ thanh” (tiếng các thông huệ): Hoặc là các thứ tiếng thần thông, trí huệ. “Vô sở tác thanh, bất khởi diệt thanh”: Đây chính là “bất tác, bất khởi” được nói trong mấy đoạn trước. Dựa theo tam giải thoát môn để nói, hết thảy các pháp vốn là Không, tác chính là vô tác. “Tác” là tu Bồ Tát đạo. Tu Bồ Tát đạo thì cũng là như huyễn, như hóa. Khi quý vị chứng đắc quả vị Phật, Bồ Tát, vẫn là như huyễn, như hóa. Tác tức vô tác [là như thế đó]. “Bất khởi”: Thiện pháp chẳng sanh khởi. Đã là chẳng có sanh khởi, cũng chẳng có cái gì để gọi là Diệt. Vì thế, “bất khởi, bất diệt”. “Vô Sanh Nhẫn thanh” là âm thanh Vô Sanh Pháp Nhẫn. “Nãi chí cam lộ quán đảnh, chúng diệu pháp thanh” (cho đến cam lộ quán đảnh, các âm thanh mầu nhiệm): Âm thanh cam lộ quán đảnh. “Cam lộ quán đảnh” là nói theo Mật Tông. Quý vị là căn cơ Mật Tông, quý vị thọ pháp cam lộ quán đảnh của Mật Tông. “Chúng diệu pháp thanh” [nghĩa là] bao gồm hết thảy các diệu pháp, tùy thuộc bản tánh của quý vị. “Như thị đẳng thanh, xứng kỳ sở văn” (những tiếng như thế xứng hợp với căn cơ của người nghe): Các thứ tiếng như thế đều do nước tám công đức gợn sóng lăn tăn, lan chảy phát ra âm thanh. “Xứng” (稱) là phù hợp, phù hợp quý vị đáng nên nghe pháp nào. Nghe xong, quý vị “hoan hỷ vô lượng”.

“Tùy thuận thanh tịnh”: Quý vị phát tâm hoan hỷ, sẽ tùy thuận pháp thanh tịnh. “Ly dục tịch diệt chân thật chi nghĩa”: Quý vị liền xa lìa hết thảy các dục niệm. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới còn có dục niệm gì vậy? Sanh về Tây Phương, quý vị là đới nghiệp vãng sanh, ý niệm tham, sân, si, ngũ dục của quý vị vẫn chưa đoạn trừ, đợi đến khi nghe pháp, sẽ xa lìa hết thảy dục niệm, bèn chứng đắc cảnh giới tịch diệt, đạt được nghĩa lý chân thật, sẽ “tùy thuận Tam Bảo, lực, vô sở úy, bất cộng chi pháp”. [Nghĩa là] tùy thuận Phật Pháp Tăng Tam Bảo, cũng chính là tùy thuận Phật pháp. Pháp Thập Lực của Phật chính là mười loại trí lực. Vô Sở Úy chính là bốn loại vô sở úy, “bất cộng chi pháp”: Mười tám loại pháp bất cộng đều là pháp của Phật. “Tùy thuận thông huệ Bồ Tát, Thanh Văn sở hành chi đạo” (tùy thuận đạo được hành bởi hàng Bồ Tát và Thanh Văn thông huệ): Tùy thuận pháp của Bồ Tát, tùy thuận pháp của Thanh Văn. Bồ Tát có thần thông và trí huệ của Bồ Tát, Thanh Văn có thần thông và trí huệ của Thanh Văn, đều phải “tùy thuận thông huệ”, bao gồm đạo được hành bởi Bồ Tát và Thanh Văn, hết thảy đều tùy thuận pháp của pháp của Phật, pháp của Bồ Tát, pháp của Thanh Văn. Nhưng chẳng có các nỗi khổ, “vô hữu tam đồ khổ nạn chi danh” (chẳng có tên gọi tam đồ, khổ nạn): Không chỉ là không có sự khổ, mà ngay cả tên gọi [của các nỗi khổ] cũng chẳng nghe thấy. Những gì quý vị nghe là các danh tự niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, nghe danh tự thần thông, trí huệ, chẳng nghe những danh tự địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. “Đản hữu tự nhiên khoái lạc chi âm” (chỉ có âm thanh vui sướng tự nhiên): Âm thanh do nước tám công đức phát ra chẳng có chút âm thanh khổ não nào, hoàn toàn là âm thanh vui sướng tự nhiên. “Thị cố kỳ quốc, danh viết An Lạc” (do vậy nước ấy có tên là An Lạc): Có cùng ý nghĩa như kinh A Di Đà đã nói: “Kỳ quốc chúng sanh vô hữu chúng khổ, đản thọ chư lạc, cố danh Cực Lạc” (chúng sanh trong nước ấy chẳng có các nỗi khổ, chỉ hưởng các niềm vui; vì thế gọi là Cực Lạc).

2.2.2.2.4. Nhân dân

2.2.2.2.4.1. Chánh báo vi diệu của những người mới vãng sanh từ phương khác

(Kinh) A Nan! Bỉ Phật quốc độ, chư vãng sanh giả, cụ túc như thị thanh tịnh sắc thân, chư diệu âm thanh, thần thông, công đức.

(經)阿難！彼佛國土，諸往生者，具足如是清淨色身，諸妙音聲，神通功德。

(Kinh: Này A Nan! Những người vãng sanh quốc độ của đức Phật ấy trọn đủ sắc thân thanh tịnh, các âm thanh, thần thông, công đức mầu nhiệm như thế).

“A Nan”, đức Phật Thích Ca gọi tôn giả A Nan, [bảo] “bỉ Phật quốc độ, chư vãng sanh giả, cụ túc như thị thanh tịnh sắc thân, chư diệu âm thanh, thần thông, công đức” (những người vãng sanh quốc độ của đức Phật ấy trọn đủ sắc thân thanh tịnh, các âm thanh, thần thông, công đức mầu nhiệm như thế). Đấy là nói về chánh báo trang nghiêm trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Trên thực tế, vẫn là khuyên chúng ta vãng sanh, Ngài nói: Chúng sanh đã sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới đều được hưởng thụ như vậy. “Cụ túc như thị thanh tịnh sắc thân” (trọn đủ sắc thân thanh tịnh như vậy): “Sắc thân” là danh từ chuyên môn, chẳng phải là nam sắc, nữ sắc. Thân thể thuộc về Sắc Pháp trong pháp Ngũ Uẩn, tức Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Thọ, Tưởng, Hành, Thức là Tâm Pháp, Sắc là Thân Pháp. Thân thể thuộc về Sắc Uẩn, gọi là “sắc thân”, hãy ghi nhớ danh từ này. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới thì gọi là “thanh tịnh sắc thân”. Vì sao? Do hoa sen hóa thân. Thân thể chúng ta sanh ra bất tịnh, vì sao? Thân thể sanh ra là một cái đãy thịt thối tha. Chẳng tắm rửa, sẽ hôi thối khó thể chịu nổi. Tắm rửa thì đỡ hơn một chút, dẫu tắm sạch vẫn hôi thối! Sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, do là hoa sen hóa thân, cho nên gọi là “thanh tịnh sắc thân”. “Chư diệu âm thanh” (các âm thanh mầu nhiệm): Nghe âm thanh hoàn toàn là những âm thanh được phát ra vi diệu, tự nhiên như vậy. Quý vị sẽ đạt được thần thông trọn đủ, “thần thông công đức”.

2.2.2.2.4.2. Y báo thù thắng của những người ấy

(Kinh) Sở xử cung điện, y phục, ẩm thực, chúng diệu hoa hương, trang nghiêm chi cụ, do đệ lục thiên tự nhiên chi vật. Nhược dục thực thời, thất bảo bát khí, tự nhiên tại tiền: Kim, ngân, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, minh nguyệt, chân châu, như thị chư bát, tùy ý nhi chí. Bách vị ẩm thực, tự nhiên doanh mãn. Tuy hữu thử thực, thật vô thực giả, đản kiến sắc văn hương, ý dĩ vi thực, tự nhiên bão túc, thân tâm nhu nhuyễn, vô sở vị trước. Sự dĩ hóa khứ, thời chí phục hiện. Bỉ Phật quốc độ, thanh tịnh an ổn, vi diệu khoái lạc, thứ ư vô vi Nê Hoàn chi đạo.

(經)所處宮殿，衣服飲食，眾妙華香，莊嚴之具，猶第六天自然之物。若欲食時，七寶鉢器，自然在前。金、銀、瑠璃、硨磲、碼碯、珊瑚、琥珀、明月、真珠，如是諸鉢，隨意而至。百味飲食，自然盈滿。雖有此食，實無食者。但見色聞香，意以為食，自然飽足。身心柔輭，無所味著，事已化去，時至復現。彼佛國土，清淨安隱，微妙快樂，次 於無為泥洹之道。

(Kinh: Cung điện để ở, quần áo, thức ăn, các thứ hoa hương mầu nhiệm, các vật trang nghiêm giống như những vật tự nhiên trên tầng trời thứ sáu. Nếu như khi muốn ăn, chén bát bằng bảy báu tự nhiên ở trước mặt: Vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, minh nguyệt, chân châu, những thứ bát như vậy tùy ý hiện đến. Thức ăn trăm vị, tự nhiên đầy ắp. Tuy có những thức ăn ấy, thật ra chẳng có chuyện ăn, chỉ thấy sắc, ngửi hương, ý bèn nghĩ là đã ăn, tự nhiên no đủ, thân tâm mềm dịu, chẳng tham đắm mùi vị. Xong chuyện, chúng biến mất, đến thời lại hiện ra. Cõi nước Phật ấy thanh tịnh, an ổn, vui sướng vi diệu, chỉ thua đạo vô vi Nê Hoàn).

Lại nói đến y phục, thức ăn, chỗ ở trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Sở xử cung điện” là nhà ở của họ. “Y phục” là quần áo để mặc. “Ẩm thực” là những thứ để ăn. “Chúng diệu hoa hương, trang nghiêm chi cụ” (các thứ hoa, hương mầu nhiệm, những vật trang nghiêm): Toàn là những vật trang nghiêm thơm tho, trang nghiêm bằng bảy báu, trang nghiêm như thế nào? “Do đệ lục thiên tự nhiên chi vật” (giống như những vật tự nhiên trong tầng trời thứ sáu): Tầng trời thứ sáu là tầng trời cao nhất trong Dục Giới, gọi là Tha Hóa Tự Tại Thiên. Tầng thứ năm gọi là Hóa Lạc Thiên. Hóa Lạc Thiên có phước báo to lớn, họ muốn hưởng thụ niềm vui ngũ dục, chính mình có thần thông có thể biến hóa. Tự mình có thể biến hóa để hưởng thụ. Hóa Lạc Thiên biến hóa niềm vui ngũ dục. Sanh về tầng trời thứ sáu, tức Tha Hóa Tự Tại Thiên, phước báo càng lớn hơn nữa. Họ muốn hưởng niềm vui ngũ dục, tự mình chẳng cần biến hóa. Chư thiên trong tầng trời thứ năm biến hóa cho họ hưởng thụ. “Tha Hóa”: “Tha” ở ngay trong tầng trời thứ năm. Tầng trời thứ năm biến hóa sự vui ngũ dục, để cho họ (chư thiên trong tầng trời thứ sáu) hưởng thụ, nên gọi là Tha Hóa Tự Tại Thiên. Tự tại là “tự nhiên chi vật”, những vật ấy rốt cuộc tốt đẹp cỡ nào? Chẳng thể diễn tả được! Miễn cưỡng so sánh, sánh ví như [những vật] trong tầng trời thứ sáu nơi Dục Giới của chúng ta, là những vật hưởng thụ hằng ngày của chư thiên thuộc Tha Hóa Tự Tại Thiên.

Lại nói đến chuyện ăn uống của chúng sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, ăn uống như thế nào? “Nhược dục thực thời” (như lúc muốn ăn): Đến lúc ăn cơm, quý vị muốn ăn cơm, trong tâm dấy lên ý niệm “ta muốn dùng cơm”. “Thất bảo bát khí” là chén bát bằng bảy báu, “bát khí” (鉢器) là chén để dùng cơm. “Tự nhiên tại tiền” [nghĩa là] tự nhiên hiện ra ngay trước mặt quý vị. Hoặc là “kim, ngân, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách”, hoặc là “minh nguyệt, chân châu”, trong phần trước tôi đã nói về danh từ minh nguyệt và chân châu. “Như thị chư bát” (những bát như thế): Bát bảy báu là bát bằng vàng, bát bằng bạc, bát bằng lưu ly v.v… “Tùy ý nhi chí” (tùy ý hiện đến): Trong tâm quý vị vừa động niệm, ta muốn dùng bát gì? Cái bát đó hiện ra ngay trước mặt quý vị. Thức ăn trong bát “bách vị ẩm thực, tự nhiên doanh mãn” (thức ăn trăm vị tự nhiên đầy ắp): Bát chứa đầy ắp những thức ăn ngon lành nhất. “Tuy hữu thử thực, thật vô thực giả” [nghĩa là] tuy có thức ăn trăm vị thật sự ngon lành nhất hiện ra trước mặt quý vị, thực tại là chẳng phải thật sự ăn uống. “Đản kiến sắc, văn hương, ý dĩ vi thực” (chỉ thấy sắc, ngửi hương, bèn nghĩ là đã ăn): Họ dùng tâm ý tưởng là ăn, chỉ cần trông thấy màu sắc của cơm, nghe mùi cơm liền no, tự nhiên no đủ. “Thân tâm nhu nhuyễn”, thân tâm hết sức mềm dịu. “Vô sở vị trước” [nghĩa là] sẽ chẳng tham cầu hương vị của những thứ ấy. “Sự dĩ hóa khứ” (chuyện đã xong thì biến mất), [ý nói] đã no thì bát cũng chẳng còn, biến mất. “Thời chí phục hiện” (tới lúc lại hiện ra): Tới lúc quý vị muốn ăn, cái bát trăm vị diệu ý lại hiện ra. Đấy là cảnh giới ăn uống chẳng thể nghĩ bàn. “Bỉ Phật quốc độ, thanh tịnh an ổn, vi diệu khoái lạc, thứ ư vô vi Nê Hoàn chi đạo” (cõi nước của đức Phật ấy thanh tịnh, an ổn, vui sướng vi diệu, chỉ kém đạo vô vi Nê Hoàn): Nê Hoàn là Niết Bàn. Đại Thừa Niết Bàn trọn đủ bốn đức Thường, Lạc, Ngã, Tịnh. Tây Phương Cực Lạc thế giới vui sướng như thế nào? [Nếu nói là] giống như tầng trời thứ sáu thì vẫn là sánh ví quá thấp, [do vậy, đành sánh ví] giống như Đại Thừa Niết Bàn có bốn đức Thường, Lạc, Ngã, Tịnh, bất quá kém hơn một chút, “thứ ư vô vi Nê Hoàn chi đạo” (kém hơn đạo vô vi Nê Hoàn).

Có kẻ thích thông minh vặt, cậy vào ý mình phê bình Phật pháp, nói Tây Phương Cực Lạc thế giới chỗ nào cũng đều trang nghiêm bằng bảy báu, chẳng phải là khơi gợi chúng ta động tâm tham dục ư? Kẻ ấy cứ ngỡ kiến giải của chính mình rất cao! Do đâu mà Tây Phương Cực Lạc thế giới trang nghiêm bằng bảy báu? Do A Di Đà Phật tu thành trong vô lượng A tăng kỳ kiếp, nên mới có bảy báu trang nghiêm. Ngài cầu bảy báu trang nghiêm nhằm khiến cho chúng ta sanh về đó sẽ động tâm tham dục ư? Chính là vì trừ khử sự dấy động tham dục trong cái tâm của chúng ta. Chẳng phải là trong phần trước [kinh văn] đã bảo quý vị “ly dục” đó sao? Quý vị đạt đến cảnh giới ấy liền lìa khỏi tâm tham dục. Vì sao? Đầy ắp trong thế giới toàn là bảy báu, quý vị còn tham gì nữa? Đại địa toàn là bảy báu, cung điện cũng là bảy báu, quý vị còn động tâm tham gì nữa? Chẳng phải là A Di Đà Phật công đức vi diệu chẳng thể nghĩ bàn, trừ khử tham phiền não cho chúng ta đấy sao? Sao quý vị lại có thể nghĩ là [những sự trang nghiêm ấy] sẽ dẫn khởi quý vị dấy động tâm tham, nói như vậy chẳng phải là rất tội lỗi ư?

Còn có kẻ bảo, kinh Vô Lượng Thọ, kinh A Di Đà, và kinh Quán Vô Lượng Thọ là ba kinh Tịnh Độ nói những đạo lý quá phàm tục. Mặc quần áo thì tự nhiên y phục mặc trên thân thể, cũng chẳng cần giặt giũ, chẳng may cắt. Nhà cửa để ở cũng chẳng cần chúng ta ra tay xây cất, tự nhiên có lầu gác bảy báu để ở. Ăn uống thì tự nhiên bát chén bảy báu hiện tiền, món ăn trăm vị hiện ra trước mặt. Nói những lời thô thiển ấy để làm gì? Quá phàm tục! Chẳng giống như Phật pháp! Suy nghĩ kiểu đó quá cao rồi đấy! Quý vị dấy lên vọng tưởng cao ngất, nhưng chẳng làm chuyện bậc cao nào! Quý vị nghĩ A Di Đà Phật có thần thông ấy, [chê bai kinh nói những chuyện ấy là quá đỗi phàm tục], quý vị hãy tạo ra quần áo cho chúng tôi mặc, cất nhà cho chúng tôi ở. Chẳng cần là bảy báu, [chỉ cần] quần áo thông thường, nhà cửa tầm thường, thức ăn bình thường, quý vị có cúng dường nổi hay không? Quý vị chẳng cúng dường nổi, dẫu nói toàn những lời lẽ cao xa, mà chẳng làm được chuyện cao xa gì, [vậy thì] nói những lời cao xa chẳng phải là nói suông ư?

Hoặc là có kẻ còn nói: “Chúng ta sanh về thế giới Cực Lạc, thân cận A Di Đà Phật, thỉnh Ngài thuyết Phật pháp là được rồi, tận hết sức tán thán những chuyện cơm áo, ăn ở tốt đẹp để làm cái quái gì vậy?” Chẳng biết những thứ ấy chính là để giúp quý vị tu hành, tu đạo. Hiện thời, chúng ta chẳng dễ dàng tinh tấn tu đạo, bị áo cơm, chỗ ở gây chướng ngại. Tại gia cư sĩ không thể chuyên môn học Phật pháp, vì sao? Hằng ngày bận bịu vì vấn đề cơm, áo, chỗ ở. Quý vị cho rằng vấn đề này chẳng nghiêm trọng ư? Quá nghiêm trọng! Xuất gia thì sao? Vẫn bận bịu vì áo, cơm, chỗ ở. Xuất gia thì không được sống ở nhà, mà ở trong tự viện, không mặc y phục tại gia, mà mặc áo hòa thượng, chẳng ăn cơm của người tại gia, mà ăn chay, vẫn bận bịu! Vì áo, cơm, chỗ ở, xuất gia cũng chẳng thể chuyên môn tu đạo. A Di Đà Phật thấy rất rõ ràng, Thích Ca Như Lai cũng thấy rất rõ ràng, A Di Đà Phật tạo áo, cơm, chỗ ở cho chúng ta, thế giới Cực Lạc tự nhiên. Phật Thích Ca giới thiệu chúng ta đến Tây Phương, quý vị chẳng cần bận bịu vì cơm, áo, chỗ ở nữa, quý vị đến Tây Phương sẽ chuyên môn tu đạo. Đoạn kinh văn tiếp theo sẽ nói tới sự trang nghiêm thần thánh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới.

2.2.2.2.4.3. Chánh báo vi diệu của hàng cựu trụ

(Kinh) Kỳ chư Thanh Văn, Bồ Tát, thiên, nhân, trí huệ cao minh, thần thông đỗng đạt, hàm đồng nhất loại, hình vô dị trạng. Đản nhân thuận dư phương, cố hữu thiên nhân chi danh. Nhan mạo đoan chánh, siêu thế hy hữu, dung sắc vi diệu, phi thiên, phi nhân, giai thọ tự nhiên hư vô chi thân, vô cực chi thể. Phật cáo A Nan: - Thí như thế gian bần cùng khất nhân, tại đế vương biên, hình mạo dung trạng, ninh khả loại hồ? A Nan bạch Phật: - Giả linh thử nhân tại đế vương biên, luy lậu xú ác, vô dĩ vi dụ, bách thiên vạn ức bất khả kế bội. Sở dĩ nhiên giả? Bần cùng khất nhân, để cực tư hạ, y bất tế hình, thực thú chi mạng, cơ hàn khốn khổ, nhân lý đãi tận, giai tọa tiền thế bất thực đức bổn, tích tài bất thí, phú hữu ích xan, đản dục đường đắc, tham cầu vô yếm, bất tín tu thiện, phạm ác sơn tích. Như thị thọ chung, tài bảo tiêu tán, khổ thân tụ tích, vị chi ưu não, ư kỷ vô ích, đồ vi tha hữu. Vô thiện khả hỗ, vô đức khả thị. Thị cố tử đọa ác thú, thọ thử trường khổ. Tội tất đắc xuất, sanh vi hạ tiện, ngu bỉ tư cực, thị đồng nhân loại. Sở dĩ thế gian đế vương, nhân trung độc tôn, giai do túc thế tích đức sở trí, từ huệ bác thí, nhân ái kiêm tế, lý tín tu thiện, vô sở vi tranh. Thị dĩ thọ chung phước ứng, đắc thăng thiện đạo. Thượng sanh thiên thượng, hưởng tư phước lạc. Tích thiện dư khánh, kim đắc vi nhân, nãi sanh vương gia, tự nhiên tôn quý. Nghi dung đoan chánh, chúng sở kính sự, diệu y trân thiện, tùy tâm phục ngự. Túc phước sở truy, cố năng trí thử. Phật cáo A Nan: - Nhữ ngôn thị dã, kế như đế vương, tuy nhân trung tôn quý, hình sắc đoan chánh, tỷ chi Chuyển Luân Thánh Vương, thậm vi bỉ lậu, do bỉ khất nhân tại đế vương biên dã. Chuyển Luân Thánh Vương, oai tướng thù diệu, thiên hạ đệ nhất. Tỷ chi Đao Lợi Thiên Vương, hựu phục xú ác, bất đắc tương dụ vạn ức bội dã. Giả linh thiên đế, tỷ đệ lục thiên vương, bách thiên ức bội bất tương loại dã. Thiết đệ lục thiên vương tỷ Vô Lượng Thọ Phật quốc Bồ Tát, Thanh Văn, quang nhan dung sắc, bất tương cập đãi, bách thiên vạn ức bất khả kế bội!

(經)其諸聲聞、菩薩、天、人，智慧高明，神通洞達，咸同一類，形無異狀。但因順餘方，故有天人之名。顏貌端正，超世希有。容色微妙，非天非人。皆受自然虛無之身，無極之體。佛告阿難：譬如世間貧窮乞人，在帝王邊，形貌容狀，寧可類乎？阿難白佛：假令此人在帝王邊，羸陋醜惡，無以為喻，百千萬億不可計倍。所以然者，貧窮乞人，底極斯下，衣不蔽形，食趣支命，飢寒困苦，人理殆盡。皆坐前世不植德本，積財不施，富有益慳，但欲唐得，貪求無厭。不信修善，犯惡山積。如是壽終，財寶消散。苦身聚積，為之憂惱，於己無益，徒為他有。無善可怙，無德可恃，是故死墮惡趣，受此長苦。罪畢得出，生為下賤，愚鄙斯極，示同人類。所以世間帝王，人中獨尊，皆由宿世積德所致。慈惠博施，仁愛兼濟，履信修善，無所違爭。是以壽終福應，得升善道。上生天上，享茲福樂。積善餘慶，今得為人，乃生王家，自然尊貴。儀容端正，眾所敬事。妙衣珍饍，隨心服御。宿福所追，故能致此。佛告阿難：汝言是也！計如帝王，雖人中尊貴，形色端正，比之轉輪聖王，甚為鄙陋，猶彼乞人在帝王邊也。轉輪聖王，威相殊妙，天下第一。比之忉利天王，又復醜惡，不得相喻萬億倍也。假令天帝，比第六天王，百千億倍不相類也。設第六天王，比無量壽佛國菩薩聲聞，光顏容色，不相及逮，百千萬億不可計倍。

(Kinh: Các vị Thanh Văn, Bồ Tát, trời, người trí huệ cao minh, thần thông thấu suốt, đều cùng giống như nhau, hình dạng chẳng khác biệt. Nhưng do thuận theo các phương khác mà có danh xưng trời hay người. Dung mạo đoan chánh, vượt trỗi cõi đời, hiếm có, dung sắc vi diệu, chẳng phải trời, chẳng phải người, đều hưởng tấm thân tự nhiên, bản thể vô cực.

Đức Phật bảo ngài A Nan: - Ví như kẻ nghèo cùng ăn mày trong thế gian, ở bên cạnh đế vương, hình dáng, dung mạo có thể giống như đế vương hay chăng?

Ngài A Nan bạch Phật: - Giả sử người ấy ở bên cạnh đế vương, gầy còm, thô lậu, xấu ác chẳng thể sánh ví trăm ngàn vạn ức chẳng thể tính lần! Vì cớ sao vậy? Người ăn mày bần cùng ấy, thấp kém tận cùng, áo chẳng đủ che thân, cơm chỉ giữ được cái mạng, đói rét khốn khổ, gần như hết sạch lẽ sống, đều là do đời trước chẳng vun trồng cội đức, chất chứa tài vật chẳng bố thí, giàu có mà càng thêm keo kiệt, chỉ muốn đạt được mà chẳng tốn công sức, tham cầu chẳng chán, chẳng tin vào tu thiện, phạm điều ác chất chứa như núi. Kẻ như vậy chết đi, tiền tài, của báu tiêu tán. Khổ sở tích tụ, lo sầu, áo não vì những của cải ấy, vô ích cho chính mình, uổng công để cho người khác hưởng, chẳng có điều thiện để trông cậy, chẳng có đức để nương nhờ. Vì thế, chết đi đọa vào đường ác, chịu đựng nỗi khổ ấy dài lâu. Tội đã hết mới thoát ra, sanh làm kẻ hạ tiện, ngu si, quê kệch cùng cực, từa tựa như con người. Bởi lẽ, đế vương trong thế gian là bậc độc tôn trong loài người, đều do đã tích đức trong đời trước mà ra, lòng Từ san sẻ, bố thí rộng rãi, có lòng nhân ái cứu giúp, noi theo lòng tin mà tu điều lành, chẳng chống trái, cạnh tranh gì. Do vậy, khi hết tuổi thọ, đáng theo phước mà được tiến lên đường lành, sanh lên cõi trời, hưởng phước lạc ấy. Do niềm vui có thừa của những điều lành đã tích lũy, nay được làm thân người, bèn sanh trong nhà vua chúa, tự nhiên tôn quý, dung mạo, oai nghi đoan chánh, được mọi người kính trọng, phụng sự. Áo đẹp, cơm ngon, tùy lòng hưởng dụng. Do túc phước ruổi theo, nên có thể đạt được điều này.

Đức Phật bảo ngài A Nan: - Ông nói đúng lắm! So ra đế vương tuy là tôn quý trong loài người, hình sắc đoan chánh, nhưng so với Chuyển Luân Thánh Vương, [đế vương] sẽ hết sức kém cỏi, thô lậu, giống như kẻ ăn mày ở bên cạnh đế vương vậy. Chuyển Luân Thánh Vương oai tướng thù thắng đặc biệt, là bậc nhất trong thiên hạ, đem so với Đao Lợi Thiên Vương, [Chuyển Luân Thánh Vương] lại là xấu ác, chẳng thể sánh ví vạn ức lần. Giả sử thiên đế so với thiên vương tầng trời thứ sáu, lại chẳng thể bằng một phần trong trăm ngàn ức lần. Giả sử thiên vương của tầng trời thứ sáu sánh với Bồ Tát hoặc Thanh Văn trong nước Vô Lượng Thọ thì vẻ mặt rạng rỡ, dung mạo đều chẳng sánh bằng một phần của trăm ngàn vạn ức chẳng thể tính lần!)

“Kỳ chư Thanh Văn, Bồ Tát, thiên, nhân” (các vị Thanh Văn, Bồ Tát, trời, người), chia thành bốn loại, có Thanh Văn, Bồ Tát, thiên chúng và nhân chúng, trên thực tế chỉ có một loại, “trí huệ cao minh, thần thông đỗng đạt, hàm đồng nhất loại, hình vô dị trạng” (trí huệ cao minh, thần thông thấu suốt, đều cùng một loại, hình dạng không khác gì nhau), [ý nói] trí huệ và thần thông đều như nhau, tướng mạo bên ngoài nơi thân thể đều giống hệt. Vì sao chia thành Thanh Văn, Bồ Tát, trời, người? “Đản nhân thuận dư phương, cố hữu thiên nhân chi danh” (chỉ vì thuận theo những phương khác mà có cái tên trời, người): Thuận theo những thế giới khác! Ở trong thế giới Sa Bà bèn thuận theo thế giới Sa Bà của chúng ta. Chúng ta mong cầu phước báo nhân thiên, vẫn chẳng cầu được! Do thuận theo thế giới Sa Bà mà [thế giới Cực Lạc] cũng có danh xưng trời, người. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng có ba ác đạo, chỉ có thiên đạo và nhân đạo. Trên thực tế, ngay cả Thanh Văn cũng chẳng có. Chỉ có một loại thần thông, trí huệ, một loại thân thể tướng mạo, đều là Bồ Tát. Thuận theo các thế giới ở phương khác mới có tên gọi trời người sai khác. Người trong Tây Phương Cực Lạc thế giới “nhan mạo đoan chánh, siêu thế hy hữu” (dung mạo đoan chánh, vượt trỗi cõi đời, hiếm có), hiếm có vượt trỗi thế gian. “Dung sắc vi diệu, phi thiên phi nhân” (dung mạo vi diệu, chẳng phải trời, chẳng phải người), nghĩa là tướng mạo người trong thế gian đều chẳng sánh bằng. “Giai thọ tự nhiên hư vô chi thân, vô cực chi thể” (đều bẩm thị tấm thân tự nhiên hư vô, bản thể vô cực), [ý nói] tất cả thân thể đều là thân thể tự nhiên hư vô, đều do hoa sen hóa sanh, chẳng giống như cái thân huyết nhục của chúng ta do tinh cha huyết mẹ sanh ra. Do vậy, tự nhiên là thanh cao.

Kế đó, lại so sánh thân thể và tướng mạo trong Tây Phương Cực Lạc thế giới trang nghiêm như thế nào? “Phật cáo A Nan: Thí như thế gian bần cùng khất nhân, tại đế vương biên” (đức Phật bảo ngài A Nan: Ví như một kẻ ăn xin bần cùng trong thế gian ở cạnh đế vương): Bần cùng chẳng có cơm ăn, kẻ ăn mày ấy ở bên cạnh đế vương. Trong nhân gian, người có phước báo nhất không ai hơn đế vương. “Hình mạo dung trạng, ninh khả loại hồ?” [nghĩa là] tướng mạo của tên ăn mày ấy có thể sánh bằng đế vương được chăng? “A Nan bạch Phật: - Giả linh thử nhân tại đế vương biên” (ngài A Nan bạch Phật: - Giả sử người ấy ở cạnh đế vương), “giả linh” là ví như người ấy, “luy lậu xú ác, vô dĩ vi dụ” (gầy còm, thô lậu, xấu ác, chẳng thể thí dụ được). Chữ Luy (羸) ở đây không thể đọc là sư (ㄥˊ), phải nên đọc là Léi (ㄌㄟˊ, âm Hán Việt là Luy). “Luy” là gầy gò, thân thể rất còm cõi thì gọi là Luy. “Luy lậu” (羸陋) là rất thô kệch, rất xấu xí. “Vô dĩ vi dụ”, chẳng thể sánh ví được! “Bách thiên vạn ức bất khả kế bội” (trăm ngàn vạn ức chẳng thể tính lần), làm sao có thể sánh bằng đế vương?

Tiếp đó, ngài A Nan tự giải thích thêm, vì sao kẻ đó bần cùng đó “luy lậu xú ác” (gầy còm, thô lậu, xấu ác)? Ngài giải thích cặn kẽ cho chúng ta nghe, do có cái nhân như vậy, mới có cái quả như thế đó! “Sở dĩ nhiên giả” (vì cớ sao vậy): Vì sao kẻ bần cùng khổ sở dường ấy? “Để cực tư hạ” (thấp kém tột cùng): Vốn là kẻ hạ đẳng trong nhân gian. “Y bất tế hình, thực thú chi mạng” [nghĩa là] mặc quần áo gần như không che trọn thân thể, cơm chỉ có thể giữ được cái mạng. “Cơ hàn khốn khổ” (đói rét khốn khổ), thường xuyên hứng chịu đói, rét, bị khốn khổ. “Nhân lý đãi tận”: [Lý ở đây] chẳng phải là lý Thật Tướng mà là lý trong nhân gian, là cái lý làm người, gần như chẳng có, chẳng hưởng thụ một chút nhân lý nào! Vì sao như vậy? “Giai tọa tiền thế bất thực đức bổn” (đều là do đời trước chẳng trồng cội đức): “Tọa” (坐) nên hiểu là “nhân” (因, nguyên nhân), đều vì kẻ ấy trong đời trước chẳng gieo chút cội công đức nào! “Tích tài bất thí, phú hữu ích xan” (tích chứa tài sản chẳng bố thí, giàu có càng thêm keo kiệt): Kẻ ấy có tiền tài mà vẫn chẳng chịu hành bố thí. Kẻ giàu có chẳng phải là không có tiền tài, “ích xan” (càng thêm keo kiệt), chẳng xả! Càng phát tài càng keo kiệt, một cái lông cũng chẳng nhổ! “Đản dục đường đắc” (chỉ muốn đạt được mà không phải tốn công sức), “đường đắc” (唐得) là đạt được mà chẳng phải tốn công sức gì! “Tham cầu vô yếm” (tham cầu chẳng chán), chỉ ôm lòng tham cầu, chẳng có tâm bố thí. “Bất tín tu thiện”: Kẻ ấy chẳng tin tưởng tu thiện nhân sẽ đắc thiện quả. Do không tin tưởng nhân quả, đương nhiên là làm ác. “Phạm ác sơn tích”[nghĩa là] tạo ác nghiệp to như núi. “Như thị thọ chung, tài bảo tiêu tán” (kẻ như thế khi chết đi, tiền tài, của báu tiêu tan): Đời trước, kiếp trước hết tuổi thọ, sau khi đã chết, của cải có đi theo quý vị hay chăng? Quý vị keo kiệt, chẳng xả, tích tụ tiền tài, của cải, kết quả là tiền tài, vật báu cũng bị tiêu tán. Tiêu tán thì sẽ như thế nào? “Khổ thân tụ tích, vị chi ưu não” (khổ thân tích cóp, bị lo lắng, sầu não): Đời kế tiếp, quý vị lại hứng chịu nỗi khổ bần cùng. Quý vị tích tụ tiền tài, chẳng chịu bố thí, chính mình cũng chẳng hưởng thụ nổi! “Ư kỷ vô ích, đồ vi tha hữu” (vô ích cho chính mình, uổng công để cho kẻ khác hưởng): Quý vị làm một gã nô lệ giữ tiền, kết quả của chuyện tích cóp là để cho người khác nắm giữ. “Vô thiện khả hỗ, vô đức khả thị” (chẳng có điều thiện để trông cậy, chẳng có đức để nương tựa), “thị” (恃) là nương cậy. Quý vị chẳng có nhân lành để có thể nương cậy, chẳng có công đức để nương nhờ. “Thị cố tử đọa ác thú” (do vậy, chết đi, đọa trong đường ác), quý vị chết đi sẽ đọa trong ba ác đạo. “Thọ thử trường khổ”, [ý nói] thời gian chịu khổ trong ba ác đạo rất dài. “Tội tất đắc xuất” (tội hết, được thoát ra): Sau khi chịu tội xong, bèn từ ba ác đạo thoát ra. “Sanh vi hạ tiện”, sanh làm kẻ hạ tiện, sẽ là “ngu bỉ tư cực” (ngu si, hèn kém cùng cực), ngu si, hèn kém, thô lậu đến cực điểm. “Thị đồng nhân loại” [nghĩa là] bất quá giống như một con người. Đấy là kẻ bần cùng trong thế gian, vì sao xấu xí, khó coi? Vì kẻ ấy bần cùng, khốn khổ. Vì sao? Vì đời trước keo kiệt, chẳng xả!

“Sở dĩ thế gian đế vương, nhân trung độc tôn, giai do túc thế tích đức sở trí” (đế vương trong thế gian sở dĩ là bậc độc tôn trong loài người, đều là do tích đức trong đời trước mà ra): Trong đoạn kinh văn trên đây, nói về tướng mạo trang nghiêm của chúng sanh trong thế giới Cực Lạc, Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói theo lối so sánh. So sánh một tên ăn mày bần cùng nhất đứng cạnh một vị quốc vương, so sánh [như vậy] thì quốc vương càng thêm tôn quý, càng thêm trang nghiêm, mà gã ăn mày bần cùng ấy càng thêm xấu xí, thô tháp. Tiếp đó, tôn giả A Nan bèn nói về nhân quả báo ứng. Tôn giả A Nan nói nhiều ngần ấy để làm gì? Để chúng ta là những kẻ mai sau xem kinh Vô Lượng Thọ, sẽ biết nhiều hơn một chút về đạo lý nhân quả báo ứng. Kẻ bần cùng ấy nghèo khó là vì lẽ nào? Đời trước, kiếp trước, kẻ ấy hoàn toàn chẳng phải là một kẻ bần cùng, mà là một kẻ keo kiệt, chẳng xả. Có tiền tài, thậm chí giàu sụ, nhưng chẳng chịu bố thí, một đồng chẳng bỏ ra, chẳng chịu bố thí cho người khác, chính bản thân kẻ ấy cũng chẳng nỡ dùng. Đấy là kẻ keo kiệt đã thành tánh, chẳng làm một tí chuyện tốt nào, một chút phước báo cũng chẳng tu tập, chết đi phải đọa vào ba ác đạo. Vì sao đọa vào ba ác đạo? Hoàn toàn chẳng phải là vì không bố thí bèn đọa trong ba ác đạo, mà là do chẳng chịu làm chuyện lành, toàn là làm chuyện ác. Thiện và ác là đối đãi. Chẳng phát tâm làm một chút chuyện lành, kẻ ấy sẽ làm chuyện ác. Sau khi đã làm chuyện ác, nhất định đọa vào trong ba ác đạo. Thoát khỏi ba ác đạo, chuyển sanh làm người, nhất định là bần cùng, hạ tiện, lại còn xấu xí, thô lậu chẳng kham! Tôn giả A Nan nói đoạn nhân quả báo ứng này, thật ra là nói chúng ta nghe.

Kế đó, Ngài nói vì sao đế vương trong nhân gian tôn quý? Vì sao tướng mạo trang nghiêm? Họ cũng có nhân quả báo ứng của họ. Ngài tán thán đế vương cũng là tán thán quốc vương. Trong hiện tại thì không hợp thời nghi. Có kẻ thấy kinh Phật tán thán đế vương; đã thế, kinh văn ở đây tán thán đế vương tốt đẹp cỡ nào, họ liền bảo Thích Ca Mâu Ni Phật đề xướng chuyên chế. Quý vị thấy Ngài tán thán đế vương tốt đẹp cỡ đó, kẻ đó chẳng biết trong thời Thích Ca Mâu Ni Phật chẳng có chế độ dân chủ. Thuở ấy, chẳng có Tổng Thống do quốc gia bầu ra, cho nên [kinh Phật] tán thán đế vương, vì thuở đó, đế vương tôn quý nhất. Thích Ca Mâu Ni Phật hoàn toàn chẳng đề xướng chuyên chế. Ngài không chỉ chẳng đề xướng làm quốc vương, mà cũng chẳng đề xướng sanh lên trời làm thiên vương. Nhưng có những kẻ mà nếu chúng ta không biện định đôi chút, họ sẽ nẩy sanh chướng ngại, nói: “Ta chẳng cần nghiên cứu kinh Phật, Thích Ca Mâu Ni Phật đề xướng chuyên chế là tư tưởng lạc hậu”. Người ấy mắc phải căn bệnh gì vậy? Nếu quý vị nghiên cứu pháp tướng sẽ liễu giải, người ấy mắc phải phiền não “chẳng chánh tri”, chẳng khơi mở trí huệ chánh tri, [cho nên] giải thích lệch lạc về một bên. Hiện thời, nói đến nhân quả báo ứng trong nhân gian. Kẻ bần cùng hạ tiện có cái nhân của bần cùng hạ tiện thì mới kết thành cái quả đó. Quả báo phú quý vinh hoa cũng có cái nhân của nó. Tôn giả A Nan nói về điều này, sở dĩ “thế gian đế vương” là “nhân trung độc tôn” (độc tôn trong loài người), ở trên vạn người, “giai do túc thế tích đức sở trí” (đều là do đời trước tích đức mà ra). Vì sao người ấy có thể đạt được đại phú đại quý, là bậc độc tôn được người khác tôn trọng? Vì “túc thế”, trong đời trước đã tích lũy đức mà ra. Chữ Trí (致) nên hiểu là Đắc. Do tích đức, người ấy mới đạt được quả báo.

“Từ huệ bác thí, nhân ái kiêm tế”, [nghĩa là] có đức đại từ, tạo ân huệ rộng lớn cho hết thảy chúng sanh. “Huệ” (惠) là ban những điều tốt đẹp cho chúng sanh, khiến cho chúng sanh cảm nhận ân huệ của người ấy. Đấy gọi là “từ huệ”. “Bác thí”: “Thí” (施) là bố thí, “bác” (博) là rộng lớn. Bố thí thì phải bố thí rộng rãi. “Nhân ái kiêm tế”: Đã có cái tâm nhân từ, còn phải yêu thương, che chở, cứu giúp hết thảy nhân dân. “Lý tín tu thiện”: Lý (履) là thực hiện, [“lý tín”] là thực hành lòng thành tín, trọn chẳng nói dối, trọn chẳng bất tín đối với người khác. Đó gọi là “lý tín”. “Tu thiện” là tu hết thảy các thiện pháp. “Vô sở vi tranh”: Trọn chẳng cùng người khác tranh danh, đoạt lợi. “Thị dĩ thọ chung phước ưng, đắc thăng thiện đạo” (do vậy, sau khi hết tuổi thọ, đáng theo phước [đã tạo] mà được thăng lên đường lành): Người ấy sống suốt một đời, một kiếp, toàn là tích đức, sau khi hết tuổi thọ, xét theo phước báo do người ấy đã tích tụ, đáng nên hưởng thụ quả báo tốt lành. Do vậy, được vượt lên đường lành. Người ấy ở trong nhân gian là thiện đạo, ở trong nhân gian tích lũy nhiều phước, lại vượt lên thiên đạo, tức là sanh lên cõi trời. Do vậy, “thượng thăng thiên thượng, hưởng tư phước lạc” [tức là] thăng lên cõi trời, hưởng phước trời, hưởng sự vui sướng trong cõi trời.

“Tích thiện dư khánh, kim đắc vi nhân, nãi sanh vương gia, tự nhiên tôn quý” (do những điều vui sót thừa vì đã tích thiện, nay được làm người, bèn sanh trong nhà vua chúa, tự nhiên tôn quý): Người ấy ở trong cõi đời, bèn tích đức tu thiện, lên cõi trời hưởng phước. Xét theo đạo lý trong Phật giáo, thăng lên một tầng trời nào đó, thọ mạng đều có chừng hạn. Mỗi tầng trời sau thọ mạng đều dài hơn tầng trời trước, mỗi tầng trời sau phước báo đều lớn hơn tầng trời trước, nhưng đều có một hạn độ. Khi quý vị hưởng hết thọ mạng và phước báo trong cõi trời, vẫn phải luân hồi trở xuống. Điều này khác với cách nói của ngoại đạo. Phật giáo nói về hai mươi tám tầng trời trong tam giới, nói rất rõ ràng, rất cặn kẽ, nhưng không chủ trương chúng ta thăng thiên, vì phước trời chẳng lâu dài! Ngoại đạo chỉ nói tới một tầng trời, họ nói đến cõi trời chi đó, liền nói là [hễ sanh về đó bèn] sống đời đời. [Theo giáo lý của họ], chỉ sợ quý vị chẳng lên được thiên quốc. Hễ lên thiên quốc, sẽ sống vĩnh viễn trong thiên quốc ấy. Điều này chẳng phù hợp lý nhân quả. Quý vị có thể sanh lên trời bằng cách nào? Quý vị tạo nhân lành, cái nhân lành ấy có hạn độ. Quý vị lên trời hưởng thiên phước, cũng có một hạn độ, như kinh Địa Tạng đã dạy: “Quý vị xả một, đắc vạn báo”. Đắc vạn báo, quý vị dùng hết rồi, đã hưởng hết phước trời xong thì vẫn phải hạ xuống, chẳng thể vĩnh viễn ở trên trời. Đấy là đạo lý được nói trong Phật giáo. Người ấy tích phước, tích đức, hưởng hết phước trời rồi, vẫn phải hạ xuống. Đó gọi là “luân hồi chẳng ngớt”. Thiên đạo đều phải luân hồi!

“Tích thiện dư khánh, kim đắc vi nhân” (do điều vui còn sót thừa từ tích thiện, nay được làm người): Từ trên trời giáng xuống, chuyển sanh vào loài người, “nãi sanh vương gia”, [tức là] sanh trong nhà đế vương. “Tự nhiên tôn quý”, đứa trẻ vừa sanh ra đã tôn quý. Nó là con của quốc vương, vừa sanh ra đã tự nhiên tôn quý. Kinh Dịch có chép: “Tích thiện chi gia, tất hữu dư khánh, tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương”, [tức là] kinh Dịch nói nhà quý vị là nhà tích thiện, chẳng phải là làm một, hai, hoặc ba điều thiện, mà đã làm rất nhiều việc thiện. “Tích” (積) là tích tụ, biến thành một nhà tích thiện. Người như vậy đáng nên hưởng phước báo tốt đẹp. Hưởng hết phước báo tốt đẹp rồi, còn có khá nhiều chuyện tốt đẹp khác, đó gọi là “dư khánh”. “Khánh” (慶) là chuyện tốt đẹp đáng nên ăn mừng. “Tích bất thiện chi gia” (nhà tích tụ điều chẳng lành), nhà người ấy làm ác, gọi là “bất thiện”, chẳng phải là làm một hai chuyện bất thiện, mà là họ thường xuyên làm chuyện bất thiện. “Tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương” (nhà tích tụ điều bất thiện, ắt tai ương có thừa). Họ nhất định gặp phải tai họa hung hiểm, tai ương; không chỉ là một chuyện, mà còn có nhiều chuyện tai ương, họa ương khác nữa! Kinh Dịch nói như thế đấy.

Nhân quả báo ứng là pháp luật thiên nhiên, chẳng phải do Thích Ca Mâu Ni Phật phát minh! Thiên nhiên có sự nhân quả báo ứng ấy, do sợ chúng sanh ngu si chẳng biết, Thích Ca Mâu Ni Phật nói rõ ràng cặn kẽ hơn. Trước khi kinh Phật truyền sang Trung Hoa, tại Trung Hoa đã có kinh Dịch. Trong kinh Dịch có hai câu ấy, giống hệt như nhân quả báo ứng được nói trong kinh Phật, vì đấy là pháp luật thiên nhiên. Nhân quả báo ứng chẳng phải là vấn đề tín ngưỡng, mà là vấn đề sự thật. Chẳng cần biết quý vị tin tưởng nhân quả hay không, nhân quả vẫn là nhân quả, sự thật là như vậy. Ví như hôm nay quý vị ăn cơm, ăn rất ngon, buổi trưa ăn một bữa cơm rất ngon lành, buổi chiều rất có tinh thần. Đấy là quả báo tốt đẹp, đấy là nhân quả. Quý vị chẳng tin tưởng, chẳng ăn cơm trưa, cơm trưa là cái nhân. Tới một giờ chiều, chẳng có chút xíu hơi sức nào, đó là quả. Bất luận quý vị tin tưởng hay không, quý vị ăn no thì có hơi sức, chẳng ăn sẽ chẳng có hơi sức. Đấy chẳng phải là vấn đề tín ngưỡng tôn giáo, mà là vấn đề sự thật của hết thảy chúng sanh. Đó gọi là “chủng qua đắc qua, chủng đậu đắc đậu” (trồng dưa được dưa, gieo đậu được đậu). Quý vị không tin tưởng, cứ trồng dưa ở ngoài đồng mà xem. Quý vị không tin, nó vẫn trổ thành dưa cho quý vị. Quý vị gieo đậu thử xem, quý vị không tin, nó vẫn sanh ra đậu! Sự thật là như vậy đó!

Tôn giả A Nan nói nhiều ngần ấy nhằm nói cho chúng ta nghe, Ngài nói những gì? Nói về nhân quả báo ứng, [khi ngài Khang Tăng Khải dịch bản này, đã] dẫn chứng lời trong kinh Dịch, nhằm tăng cường tín tâm của chúng ta đối với nhân quả báo ứng. “Tích thiện dư khánh” tức là nhà tích thiện, ắt niềm vui có thừa. Người ấy tích thiện, đã sanh lên trời hưởng phước trời. Hưởng hết phước trời, hãy còn nhiều điều vui sót lại. Khánh vẫn là nói đến Phước. Lại chuyển sanh làm người trong nhân gian, làm người mà phước báo hãy còn dư; do vậy, “kim đắc vi nhân, nãi sanh vương gia” (nay được làm người, bèn sanh vào nhà vua chúa), [nghĩa là] người ấy chuyển sanh vào nhà quốc vương. “Tự nhiên tôn quý”: Chẳng mong cầu tôn quý, tự nhiên tôn quý. Trẻ thơ sanh trong nhà quốc vương, được chăm sóc chu đáo, dinh dưỡng tốt đẹp. Đứa trẻ lớn lên, nhất định là “nghi dung đoan chánh”, [nghĩa là] nhất định trưởng thành rất đẹp đẽ. Đợi cho tới khi nó lớn lên, “chúng sở kính sự” (được mọi người cung kính phụng sự): Con của quốc vương là đứa trẻ tôn quý, tướng mạo trang nghiêm, mọi người trông thấy sẽ đều cung kính nó. “Diệu y trân thiện” (quần áo đẹp đẽ, ăn uống đồ ngon quý): Mặc quần áo rất đẹp đẽ. “Thiện” (饍) là thức ăn, đều là những thứ rất trân quý. “Tùy tâm phục ngự”: Hưởng thụ thuận theo lòng nó muốn, “phục ngự” (服御) là hưởng thụ. “Túc phước sở truy, cố năng trí thử” (do phước trong đời trước ruổi theo mà có thể đạt được như thế): “Túc phước” là phước đã vun bồi trong quá khứ. “Sở truy” (所追) là theo đuổi kẻ ấy. Do vậy, kẻ ấy vừa sanh ra đã là bậc tôn quý, mới có thể đạt được như vậy. Tôn giả A Nan nói về nhân quả báo ứng của kẻ bần cùng xong, nói nhân quả của quốc vương xong, đức Phật bèn ấn chứng cho Ngài: “Phật cáo A Nan: - Nhữ ngôn thị dã” (Đức Phật bảo ngài A Nan: - Ông nói đúng đấy): Ông nói chẳng sai tí nào!

Đức Phật hoàn toàn chẳng đề xướng chúng ta sùng bái phước báo của quốc vương, mà Ngài dạy chúng ta tu hành, đời sau, đời kế cũng làm quốc vương. Xem đoạn kinh văn kế tiếp, quý vị sẽ biết: “Kế như đế vương, tuy nhân trung tôn quý, hình sắc đoan chánh, tỷ chi Chuyển Luân Thánh Vương, thậm vi bỉ lậu, do bỉ khất nhân tại đế vương biên dã” (so ra đế vương, tuy là tôn quý trong loài người, hình sắc đoan chánh, nhưng so với Chuyển Luân Thánh Vương, [đế vương] quá đỗi kém hèn, thô lậu, giống như kẻ ăn mày ở bên cạnh đế vương): Trong phần trước đã nói trong loài người, đế vương tôn quý nhất, hình sắc đoan chánh nhất, [thế mà] còn có người phước báo to hơn ông ta, ai vậy? Chuyển Luân Thánh Vương. Vị đế vương ấy là quốc vương của một quốc gia, trong kinh Phật gọi là “tiểu quốc vương”. Nếu coi thường họ, sẽ gọi họ là Túc Tán Vương (粟散王). “Túc Tán” (粟散) là rải một nắm gạo xuống đất, rất ư là nhiều. Trên thế giới, có rất nhiều quốc gia, quốc vương càng nhiều, chẳng đáng kể chi! Giống như rải một nắm gạo xuống đất, nên gọi là Túc Tán Vương. [Gọi như vậy] vì sợ chúng ta ngưỡng mộ sự tôn quý của quốc vương, mong cầu phước báo quốc vương. Còn có đại quốc vương là Chuyển Luân Thánh Vương, ông ta thống lãnh tứ đại bộ châu. Đấy mới là người có phước báo bậc nhất trong nhân gian. Đế vương tôn quý trong loài người, tướng mạo đoan chánh như vừa mới nói mà đứng cạnh Chuyển Luân Thánh Vương, sẽ giống như gã ăn mày bần cùng đứng cạnh đế vương.

Vị Chuyển Luân Thánh Vương ấy tuyệt diệu lắm, “Chuyển Luân Thánh Vương oai tướng thù diệu, thiên hạ đệ nhất. Tỷ chi Đao Lợi thiên vương, hựu phục xú ác, bất đắc tương dụ vạn ức bội dã” (Chuyển Luân Thánh Vương oai đức, tướng mạo đẹp đẽ đặc biệt, là bậc nhất trong thiên hạ, sánh với Đao Lợi thiên vương, lại là xấu ác chẳng thể sánh ví vạn ức lần). Đao Lợi thiên vương là thiên chúa của tầng trời thứ hai trong Dục Giới. Chuyển Luân Thánh Vương tướng mạo bậc nhất trong nhân gian, so với thiên vương của Đao Lợi Thiên, sẽ biến thành tướng mạo xấu xí, thô lậu. Lại còn xấu xí, thô lậu chẳng thể sánh ví được! Thua kém cỡ nào? Không chỉ là một hai lần, không chỉ thua kém vạn ức lần! “Giả linh thiên đế, tỷ đệ lục thiên vương, bách thiên ức bội bất tương loại dã” (giả sử thiên đế so với thiên vương của tầng trời thứ sáu thì chẳng sánh bằng ngàn ức vạn lần) “Thiên đế” là thiên chúa của cõi trời Đao Lợi, tức là chúa trời của tầng trời thứ hai trong Dục Giới, đem so với thiên vương của tầng trời thứ sáu trong Dục Giới, tức là so sánh với thiên vương của Tha Hóa Tự Tại Thiên, sẽ thua kém rất xa, không chỉ là “bách thiên ức bội bất tương loại dã” (trăm ngàn ức lần chẳng thể sánh bằng). Tướng mạo của chúa trời Đao Lợi trở thành hèn mọn, xấu ác, vì thiên vương của tầng trời thứ sáu trang nghiêm tột bậc. “Thiết đệ lục thiên vương, tỷ Vô Lượng Thọ Phật quốc Bồ Tát, Thanh Văn, quang nhan dung sắc, bất tương cập đãi, bách thiên vạn ức bất khả kế bội” (giả sử vua tầng trời thứ sáu so với dung mạo, sắc thân rạng rỡ của hàng Bồ Tát và Thanh Văn trong cõi Vô Lượng Thọ Phật thì chẳng thể sánh bằng một phần của trăm ngàn vạn ức chẳng thể tính lần): “Thiết” (設) là giả sử, chúa tầng trời thứ sáu so với Bồ Tát và Thanh Văn trong cõi Vô Lượng Thọ Phật, so với vẻ mặt rạng rỡ, hình sắc của họ thì “chẳng thể sánh bằng một phần của trăm ngàn vạn ức chẳng thể tính lần”.

Đại chúng trong Tây Phương Cực Lạc, Thanh Văn cũng thế, mà Bồ Tát cũng thế, tướng mạo đều trang nghiêm như thế. Trang nghiêm như thế nào? Chẳng thể diễn tả được, chỉ đành lấy tướng mạo đẹp nhất trong thế giới này để sánh ví. Từ quốc vương so sánh với Chuyển Luân Thánh Vương, từ Chuyển Luân Thánh Vương so với Đao Lợi thiên vương, Đao Lợi thiên vương so với Đệ Lục thiên vương, Đệ Lục thiên vương so với hàng Bồ Tát và Thanh Văn trong cõi Vô Lượng Thọ Phật vẫn thua kém trăm ngàn vạn ức không thể tính kể lần!

2.2.2.2.4.4. Lại nói về y báo thù thắng

(Kinh) Phật cáo A Nan: - Vô Lượng Thọ quốc, kỳ chư thiên nhân, y phục, ẩm thực, hoa hương, anh lạc, tăng cái, tràng phan, vi diệu âm thanh, sở cư xá trạch, cung điện, lâu các, xứng kỳ hình sắc, cao hạ đại tiểu. Hoặc nhất bảo, nhị bảo, nãi chí vô lượng chúng bảo, tùy ý sở dục, ứng niệm tức chí. Hựu dĩ chúng bảo diệu y, biến bố kỳ địa, nhất thiết thiên nhân tiễn chi nhi hành. Vô lượng bảo võng, di phú Phật độ, giai dĩ kim lũ chân châu, bách thiên tạp bảo, kỳ diệu trân dị, trang nghiêm hiệu sức. Châu táp tứ diện, thùy dĩ bảo linh, quang sắc hoảng diệu, tận cực nghiêm lệ. Tự nhiên đức phong, từ khởi vi động. Kỳ phong điều hòa, bất hàn, bất thử, ôn lương, nhu nhuyễn, bất trì, bất tật, xuy chư la võng, cập chúng bảo thụ, diễn phát vô lượng vi diệu pháp âm, lưu bố vạn chủng ôn nhã đức hương. Kỳ hữu văn giả, trần lao cấu tập, tự nhiên bất khởi. Phong xúc kỳ thân, giai đắc khoái lạc, thí như tỳ kheo đắc Diệt Tận tam muội. Hựu phong xuy tán hoa, biến mãn Phật độ. Tùy sắc thứ đệ, nhi bất tạp loạn. Nhu nhuyễn quang trạch, hinh hương phân liệt. Túc lý kỳ thượng, đạo hạ tứ thốn. Tùy cử túc dĩ, hoàn phục như cố. Hoa dụng dĩ ngật, địa triếp khai liệt, dĩ thứ hóa một, thanh tịnh vô di. Tùy kỳ thời tiết, phong xuy tán hoa, như thị lục phản. Hựu chúng bảo liên hoa, châu mãn thế giới, nhất nhất bảo hoa, bách thiên ức diệp. Kỳ hoa quang minh, vô lượng chủng sắc. Thanh sắc thanh quang, bạch sắc bạch quang, huyền hoàng, châu tử, quang sắc hách nhiên. Vĩ diệp hoán lạn, minh diệu nhật nguyệt. Nhất nhất hoa trung, xuất tam thập lục bách thiên ức quang, nhất nhất quang trung, xuất tam thập lục bách thiên ức Phật, thân sắc tử kim, tướng hảo thù đặc. Nhất nhất chư Phật, hựu phóng bách thiên quang minh, phổ vị thập phương thuyết vi diệu pháp. Như thị chư Phật, các các an lập vô lượng chúng sanh ư Phật chánh đạo.

(經)佛告阿難：無量壽國，其諸天人，衣服、飲食、華香、瓔珞、繒蓋、幢旛、微妙音聲、所居舍宅、宮殿、樓閣，稱其形色，高下大小。或一寶二寶，乃至無量眾寶，隨意所欲，應念即至。又以眾寶妙衣，徧布其地，一切天人踐之而行。無量寶網，彌覆佛土，皆以金縷真珠，百千雜寶，奇妙珍異，莊嚴校飾。周帀四面，垂以寶鈴，光色晃曜，盡極嚴麗。自然德風，徐起微動。其風調和，不寒不暑，溫涼柔輭，不遲不疾。吹諸羅網，及眾寶樹，演發無量微妙法音, 流布萬種溫雅德香。其有聞者，塵勞垢習，自然不起。風觸其身，皆得快樂，譬如比丘，得滅盡三昧。又風吹散華，徧滿佛土。隨色次第，而不雜亂。柔輭光澤，馨香芬烈。足履其上，蹈下四寸，隨舉足已，還復如故。華用已訖，地輒開裂，以次化沒，清淨無遺。隨其時節，風吹散華，如是六反。又眾寶蓮華，周滿世界，一一寶華，百千億葉。其華光明，無量種色。青色青光，白色白，玄黃朱紫，光色赫然。煒燁煥爛，明曜日月。一一華中，出三十六百千億光，一一光中，出三十六百千億佛，身色紫金，相好殊特。一一諸佛，又放百千光明，普為十方說微妙法。如是諸佛，各各安立無量眾生於佛正道。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A Nan: - Các hàng trời người trong cõi Vô Lượng Thọ, quần áo, thức ăn, hoa hương, chuỗi anh lạc, lọng lụa, tràng phan, âm nhạc vi diệu, nhà cửa, cung điện, lầu gác để ở, cao, thấp, lớn, nhỏ đều tương xứng hình sắc của họ. Hoặc do một thứ báu, hai thứ báu, cho đến vô lượng các thứ báu tùy theo lòng muốn, vừa nghĩ liền có. Lại dùng các thứ y đẹp đẽ bằng các thứ báu trải khắp mặt đất, hết thảy trời người đạp lên trên ấy để đi. Vô lượng lưới báu che phủ cõi Phật, đều dùng sợi bằng vàng xâu chân châu, trăm ngàn thứ báu, hiếm đẹp, quý lạ để trang nghiêm tô điểm. Trọn khắp bốn phía chung quanh, treo rủ linh báu, quang minh và màu sắc tỏa sáng chói ngời, trang nghiêm, đẹp đẽ tột bậc. Tự nhiên gió đức thong thả dấy động khe khẽ. Gió ấy điều hòa, chẳng lạnh, chẳng nóng, ấm áp, mát mẻ, mềm mại, chẳng chậm, chẳng nhanh, thổi qua các lưới mành và các cây báu, diễn phát vô lượng âm nhạc vi diệu, lan tỏa muôn thứ đức hương dịu dàng, thanh nhã. Có ai ngửi thấy, tập khí phiền não trần lao tự nhiên chẳng dấy lên. Gió chạm vào thân, đều được vui sướng, ví như tỳ kheo đắc Diệt Tận tam muội. Gió lại thổi rải rắc các thứ hoa trọn khắp cõi Phật, lần lượt theo từng màu, chẳng bị tạp loạn, mềm mại, tươi tắn, ngát hương ngào ngạt. Chân đạp trên đó, lún xuống bốn tấc. Chân vừa giở lên, hoa hồi phục như cũ. Hoa dùng đã xong, đất liền nứt ra, hoa theo thứ tự mà biến mất, thanh tịnh, chẳng sót thừa. Thuận theo thời tiết, gió thổi rải hoa sáu lượt như thế. Lại có các hoa sen báu trọn khắp thế giới. Mỗi một hoa báu có trăm ngàn ức cánh. Quang minh của hoa có vô lượng thứ màu, màu xanh ánh sáng xanh, màu trắng ánh sáng trắng, vàng sậm, đỏ tía, màu sắc quang minh rạng rỡ, chói ngời tỏa rạng, sáng ngời như mặt trời, mặt trăng. Trong mỗi hoa, tỏa ra ba mươi sáu trăm ngàn ức quang minh. Trong mỗi quang minh, xuất hiện ba mươi sáu trăm ngàn ức Phật, thân màu vàng tía, tướng hảo thù thắng đặc biệt. Mỗi một vị Phật, lại phóng trăm ngàn quang minh, khắp vì mười phương thuyết vi diệu pháp. Chư Phật như vậy, mỗi vị an lập vô lượng chúng sanh nơi chánh đạo của Phật).

“Phật cáo A Nan: - Vô Lượng Thọ Quốc, kỳ chư thiên nhân, y phục, ẩm thực” (đức Phật bảo ngài A Nan: - Y phục và thức ăn của các trời người trong cõi Vô Lượng Thọ): Nói về cuộc sống hằng ngày của họ, quần áo để mặc, thức ăn để ăn, còn có các thứ “hoa hương, anh lạc”. Anh Lạc (瓔珞) là những thứ chuỗi trang nghiêm đeo trên thân. Quý vị thấy trên thân Quán Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát đều đeo anh lạc. Tôi thuận tiện nói thêm một câu, Bồ Tát trên đầu đội hoa quan (花冠, mão hoa), thân đeo anh lạc, nhưng A Di Đà Phật chẳng có. Hiện thời có kẻ vẽ vời tượng Bồ Tát rồi ấn hành, chẳng biết quy củ này, [cho nên vẽ] trên thân A Di Đà Phật cũng đeo anh lạc. Đấy là sai lầm, đó là kiến thức thông thường trong Phật giáo.

“Tăng cái, tràng phan”: Lọng báu, pháp tràng, còn có phan để trang hoàng. “Vi diệu âm thanh”: Còn có các thứ âm thanh vi diệu. “Sở cư xá trạch, cung điện, lâu các, xứng kỳ hình sắc, cao, hạ, đại, tiểu” (nhà cửa, cung điện, lầu gác để ở đều cao thấp lớn nhỏ xứng với hình sắc của họ): Hai câu này hiểu như thế nào? Thiên chúng, nhân chúng, hoặc là Thanh Văn chúng, Bồ Tát chúng trong Tây Phương Cực Lạc thế giới thuận theo thế giới này của chúng ta cũng như các thế giới ở phương khác mà có danh xưng sai biệt, chứ tướng mạo của họ đều trang nghiêm như nhau, nhưng địa vị bất đồng. Thập Trụ Bồ Tát và Thập Hạnh Bồ Tát khác nhau, Thập Hạnh Bồ Tát chẳng giống Thập Hồi Hướng Bồ Tát, Thập Hồi Hướng Bồ Tát chẳng giống Thập Địa Bồ Tát, thân tướng có cao, thấp, lớn, nhỏ. Cung điện, lầu gác họ ở đều xứng hợp với hình sắc của họ mà có cao, có thấp, có lớn, có nhỏ. “Hoặc nhất bảo, nhị bảo, nãi chí vô lượng chúng bảo” (hoặc một thứ báu, hai thứ báu, cho đến vô lượng các thứ báu): Trong ấy có một thứ báu, hai thứ báu, cho đến vô lượng các thứ báu, không chỉ là bảy báu. “Bảy báu” cũng là thuận theo danh xưng của những thứ [bảo vật mà] chúng ta biết, trên thực tế là vô lượng các thứ báu tạo thành cung điện, lầu gác. “Tùy ý sở dục, ứng niệm tức chí” (thuận theo lòng mong muốn, vừa nghĩ liền có): Trước đó, quý vị động niệm, muốn ở trong lầu gác gì? Ứng theo ý niệm, [lầu gác, cung điện tương ứng] bèn hiện ra.

“Hựu dĩ chúng bảo diệu y, biến bố kỳ địa, nhất thiết thiên nhân tiễn chi nhi hành” (lại dùng các thứ y đẹp đẽ bằng chất báu, trải khắp mặt đất, hết thảy trời người đạp lên đó mà đi): Đấy là sự trang nghiêm trên mặt đất. Đất vốn do bảy báu hợp thành đã đủ trang nghiêm rồi, chẳng phải là trong lầu gác còn càng trang nghiêm hơn nữa ư? Trên mặt đất trải diệu y bằng các thứ bảu, hết thảy chúng trời người đều đi trên đó, nên nói là “tiễn chi nhi hành” (đạp lên đó mà đi). Đem diệu y bằng các thứ báu trải đất, là sự trang nghiêm gì vậy? Phải hiểu sự khó khăn trong phiên dịch. Nói theo hiện tại, [“diệu y” trong đoạn kinh văn này] sẽ là “thảm”. Trong tiếng Ấn Độ, những thứ được đan dệt đều gọi chung là “y”. Y (衣) là tên gọi chung của các thứ vải vóc. “Chúng bảo diệu y” là những thứ đan dệt tốt nhất, trải lên trên mặt đất làm thảm, chẳng phải là y trong “y phục”. Kinh A Di Đà chép: “Các dĩ y cách, thịnh chúng diệu hoa” (đều dùng đãy vải đựng các thứ hoa mầu nhiệm). Tại Ấn Độ có khi dùng những thứ được dệt để làm y phục, có người giải thích “y cách” (衣祴) là ống tay áo, hoặc là những thứ áo dài, áo ngắn, đều là giải thích sai lầm. “Y cách” là cái đãy vải. Vải vóc ở Ấn Độ được gọi chung là Y, chẳng phải là y trong y phục. Quý vị đem một bộ y phục phủ trên mặt đất, làm sao trang nghiêm cho được? Dựa theo chuyện dễ hình dung nhất trong hiện thời [để giải thích] thì sẽ một loại thảm được trang nghiêm bằng các thứ báu.

“Vô lượng bảo võng, di phú Phật độ” (vô lượng lưới báu che phủ cõi Phật): Đấy là sự trang nghiêm trên hư không, giống như hiện thời chúng ta trang hoàng trần nhà. Trên trần nhà có các thứ hoa văn, những thứ ấy đều nhằm trang nghiêm hư không. Phía trên thế giới Cực Lạc có vô lượng lưới mành báu, đều dùng “kim lũ chân châu, bách thiên tạp bảo, kỳ diệu trân dị, trang nghiêm hiệu sức, châu táp tứ diện, thùy dĩ bảo linh” (dây vàng xỏ chân châu, trăm ngàn các thứ báu, kỳ diệu, quý lạ, trang hoàng, tô điểm, trọn khắp bốn mặt, treo rủ các linh báu): Lưới mành báu ấy dùng “kim lũ” (金縷), tức là sợi bằng vàng, trên đó xỏ vào các hạt chân châu, còn có trăm ngàn thứ báu khác nhau, kỳ diệu, quý lạ, để trang nghiêm tô điểm. “Châu táp tứ diện, thùy dĩ bảo linh” (trọn khắp bốn mặt chung quanh, treo rủ các linh báu): Bốn phía của lưới mành báu đều treo rủ linh báu. “Quang sắc hoảng diệu” (quang minh và màu sắc chói ngời rực rỡ): Linh báu có thể tỏa ra ánh sáng. “Tận cực nghiêm lệ” (trang nghiêm, mỹ lệ cùng cực): Trang nghiêm nhất, mỹ lệ nhất.

“Tự nhiên đức phong, từ khởi vi động. Kỳ phong điều hòa, bất hàn bất thử” (tự nhiên gió đức chầm chậm khe khẽ trỗi lên, gió ấy điều hòa, chẳng lạnh, chẳng nóng): Tây Phương Cực Lạc thế giới có gió, là gió do công đức cảm thành. Vì thế gió “từ khởi” (徐起) tức là gió trỗi lên thong thả. “Vi động” (微動) là khẽ động, gió nhè nhẹ. Cơn gió ấy điều hòa rất khá, chẳng lạnh, chẳng nóng. “Ôn lương nhu nhuyễn”: [Gió] thổi chạm vào thân, sẽ có một loại cảm giác ôn hòa, mát mẻ, còn có một loại cảm giác mềm mại. “Bất trì, bất tật”: Gió thổi thong thả. “Bất trì” (不遲) chẳng phải là quá chậm. “Bất tật”, “tật” (疾) là nhanh, cũng chẳng quá nhanh. “Xuy chư la võng, cập chúng bảo thụ” (thổi các lưới mành và các cây báu): Nói gió làm gì? Nói gió thổi qua những lưới mành, phát ra âm thanh, lại còn lùa qua các cây báu. “Diễn phát vô lượng vi diệu pháp âm”: Lưới mành báu đều trang nghiêm bằng bảy báu, gió nhẹ vừa thổi qua, chúng sẽ vang tiếng lanh canh, tinh tang. Cây cối cũng là những cây do bảy báu hợp thành, gió nhẹ lùa qua cây báu, cũng vang tiếng lanh canh, tinh tang. Những âm thanh vang ra đều là pháp âm vi diệu, đều là âm thanh thuyết pháp. Quý vị nghe pháp âm vi diệu, sẽ đạt được pháp lạc. Nó lại còn tỏa ra mùi hương. “Lưu bố vạn chủng ôn nhã đức hương” (lan tỏa muôn thứ đức hương dịu dàng, thanh nhã): Đều là do đạo đức tạo thành, là các thứ hương được thành tựu bởi công đức. Quý vị ngửi mùi hương thì sẽ như thế nào? “Trần lao cấu tập, tự nhiên bất khởi” (trần lao, tập khí cấu nhiễm, tự nhiên chẳng dấy lên). Chúng ta sanh về Tây Phương, vẫn là một đại phàm phu, “trần” (塵) có ý nghĩa là ô nhiễm, “lao” (勞) có ý nghĩa là nhiễu loạn. Đã có “trần lao”, còn có “cấu tập” (垢習), tức tập khí nhiễm cấu, [do ngửi mùi hương ấy, những trần lao và cấu tập] tự nhiên chẳng thể sanh khởi. Do vậy, sanh về Tây Phương, quý vị chẳng tu hành mà tự nhiên tiến bộ; bởi lẽ, Tây Phương Cực Lạc thế giới là đạo tràng chân chánh. Bất luận quý vị nghe âm thanh gì, ngửi hương vị gì, đều giúp cho quý vị tu đạo, phiền não và tập khí sẽ tự nhiên chẳng sanh khởi!

“Phong xúc kỳ thân, giai đắc khoái lạc” (gió chạm vào thân, đều được vui sướng): Chẳng khởi phiền não. Gió chạm vào thân, đạt được một loại cảm giác vui sướng. Chẳng phải là dấy khởi niềm vui sướng tham dục, mà là như thế nào? Tiếp đó, [kinh văn] có một tỷ dụ: “Thí như tỳ kheo đắc Diệt Tận tam muội” (ví như tỳ kheo đắc Diệt Tận tam muội). Quý vị sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, mới biết niềm vui sướng như thế nào. Chẳng sanh về Tây Phương, hàng tỳ kheo trong Sa Bà, tu hành dụng công, có thể đắc Diệt Tận tam muội. Đạt được Diệt Tận tam muội, vị ấy đạt được một loại pháp lạc. Quý vị sanh về Tây Phương, là một gã phàm phu, gió thổi đến quý vị, sẽ đắc pháp lạc, giống như pháp lạc của tỳ kheo trong thế giới Sa Bà đắc Diệt Tận tam muội.

“Hựu phong xuy tán hoa, biến mãn Phật độ. Tùy sắc thứ đệ, nhi bất tạp loạn” (gió lại thổi hoa rải rắc trọn khắp cõi Phật, lần lượt theo từng màu, chẳng tạp loạn): Hoa rơi trong không trung, giống như chư thiên rải hoa xuống. Hoa theo gió thổi, bay khắp cõi Phật đều là hoa trời. Hoa trời chẳng phải chỉ có một màu, nhưng chẳng tạp loạn, rơi xuống đất vẫn rất trang nghiêm, rất dễ coi! “Nhu nhuyễn quang trạch” (mềm mại, tươi tắn): Hoa trời rơi xuống đất, tánh chất mềm dịu, màu sắc tươi tắn. “Hinh hương phân liệt” (ngát hương ngào ngạt): Mùi rất thơm! “Túc lý kỳ thượng, đạo hạ tứ thốn” (chân đạp lên đó, lún xuống bốn tấc): Chư thiên đi trên hoa trời, tự nhiên hoa lún xuống bốn tấc. “Tùy cử túc dĩ, hoàn phục như cố” (giở chân lên, hoa hồi phục như cũ): Quý vị giở chân lên, hoa trời trở lại như cũ. Khi ấy, chẳng có sofa hoặc giường ngủ gắn lò xo, giống như thảm phủ đất có gắn lò xo [đàn hồi] vậy. Quý vị giở chân lên, hoa cũng căng trở lại. “Hoa dụng dĩ ngật, địa triếp khai liệt” (hoa dùng xong, đất liền nứt ra): Hoa trời rải xuống là một loại trang nghiêm. Quý vị cần hoa, hoa trời mới rơi xuống. Hoa trời rơi trên mặt đất, chẳng cần sức người dọn dẹp. Hoa dùng xong, đất tự nhiên nứt ra, hoa vùi xuống đất, giống như bị nước cuốn đi vậy. “Dĩ thứ hóa một, thanh tịnh vô di” (lần lượt theo thứ tự biến mất, thanh tịnh, chẳng còn sót): Chẳng thấy chút hoa nào nữa! “Tùy kỳ thời tiết, phong xuy tán hoa, như thị lục phản” (tùy theo thời tiết, gió thổi rải hoa sáu lượt như vậy): Hoa từ trời rơi xuống, thuận theo thời tiết sai khác, cũng tùy thuộc tập khí của chúng sanh khác biệt. Quý vị nghĩ thời tiết này thì đáng phải thấy trên trời tuôn xuống loại hoa gì, hoa ấy sẽ rơi xuống, thuận theo tâm ý quý vị. “Lục phản” (六反) là gì? Ấn Độ chia ngày đêm thành sáu thời. Ngày đêm sáu thời, hoa rơi khác nhau. Nói đến đây đã giảng xong về hoa trời, tiếp đó sẽ nói về hoa sen.

“Hựu chúng bảo liên hoa, châu mãn thế giới, nhất nhất bảo hoa, bách thiên ức diệp” (lại nữa, hoa sen bằng các thứ báu trọn khắp thế giới, mỗi hoa báu có trăm ngàn ức cánh): “Diệp” (葉) ở đây là cánh hoa sen, chẳng phải là lá sen. Chúng ta trông thấy hoa sen có nhiều cánh như vậy thì hoa sen được gọi là “đại diệp liên hoa”. Đấy là loại hoa sen ngàn cánh, nhưng không chỉ là một ngàn cánh, còn có trăm ngàn ức cánh hoa như vậy. Hoa sen trọn khắp thế giới. “Nhất nhất bảo hoa” (mỗi một hoa báu): Đều là những hoa sen do bảy báu tạo thành, có trăm ngàn ức cánh. “Kỳ hoa quang minh, vô lượng chủng sắc” (quang minh của hoa có vô lượng sắc): Quang minh không chỉ một loại, các thứ màu cũng chẳng phải chỉ có một. Đại để là từ đầu đến cuối, “thanh sắc thanh quang, bạch sắc bạch quang, huyền hoàng châu tử, quang sắc hách nhiên” (màu xanh ánh sáng xanh, màu trắng ánh sáng trắng, vàng sậm, đỏ tía, quang minh và màu sắc rạng ngời): “Huyền hoàng” (玄黃) là một thứ màu vàng đậm. Cách hành văn biến đổi, nhưng vẫn là [hoa sen] “hoàng sắc hoàng quang” của A Di Đà Phật. “Châu tử” (朱紫) là màu đỏ đậm, vẫn là màu đỏ như kinh A Di Đà chép “xích sắc xích quang”. “Quang sắc hách nhiên”: Quang minh và màu sắc rất rạng rỡ. “Vĩ diệp hoán lạn” (煒燁煥爛) có nghĩa là quang minh chói rực. “Minh diệu nhật nguyệt”: Quang minh của hoa sen có thể chiếu sáng ngời như mặt trời, mặt trăng. “Nhất nhất hoa trung, xuất tam thập lục bách thiên ức quang” (trong mỗi một hoa, tỏa ra ba mươi sáu trăm ngàn ức quang minh): Chẳng phải là tỏa ra một loại quang minh, mà là có ba mươi sáu trăm ngàn ức quang minh. Con số này nói theo con số hiện thời của chúng ta chẳng tương ứng. Ấn Độ có con số “ba mươi sáu trăm”, do phiên dịch thuận theo Phạn văn, [nên chép là] “ba mươi sáu trăm ngàn ức quang”. “Nhất nhất quang trung, xuất tam thập lục bách thiên ức Phật” (trong mỗi quang minh, xuất hiện ba mươi sáu trăm ngàn ức Phật): Trong quang minh xuất hiện hóa thân Phật, “thân sắc tử kim”, thân Phật là màu vàng tía, “tướng hảo thù đặc” (tướng hảo thù thắng đặc biệt). “Nhất nhất chư Phật, hựu phóng bách thiên quang minh, phổ vị thập phương thuyết vi diệu pháp” (mỗi một vị Phật lại phóng trăm ngàn quang minh, khắp vì mười phương thuyết vi diệu pháp): Hoa sen tỏa quang minh, từ quang minh xuất hiện hóa thân Phật, hóa thân Phật đều giảng kinh, thuyết pháp trọn khắp mười phương. “Như thị chư Phật, các các an lập vô lượng chúng sanh ư Phật chánh đạo” (chư Phật như thế, mỗi vị an lập vô lượng chúng sanh nơi chánh đạo của Phật): Chúng sanh sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, có người thấy A Di Đà Phật, có người còn chưa thấy. Quý vị trông thấy hóa thân Phật, hóa thân Phật thuyết pháp cho quý vị, cũng khiến cho quý vị đạt được lợi ích chân thật, có thể đặt quý vị ở yên nơi chánh đạo của Phật.

Quyển thượng của bộ Phật Thuyết Vô Lượng Thọ Kinh đã giảng xong; kế tiếp, tôi sẽ giảng quyển Hạ của kinh Vô Lượng Thọ.

Phật Thuyết Kinh Vô Lượng Thọ Giảng Ký