Phật Thuyết Vô Lượng Thọ Kinh Giảng Ký

Hai đại nguyện trên đây, đại nguyện thứ ba là nguyện “thân đều là màu vàng ròng”, đại nguyện thứ tư là “hình sắc tương đồng”, chẳng có người đẹp, chẳng có kẻ xấu. Người học Phật pháp có thể lấy làm lạ đôi chút. Người học Phật pháp chúng ta phải suy đến cái nhân trong đời trước và cái quả trong đời này. Đời này vì sao làm người, là một người trưởng thành tướng mạo trang nghiêm, dễ coi, vì sao người ấy được như vậy? Vì đời trước đã vun bồi cái nhân khác nhau, vậy thì sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, A Di Đà Phật phát nguyện khiến cho chúng ta đều có tướng mạo như nhau, làm sao có thể giống nhau? Đó là vì cái nhân sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới đều như nhau, nhân gì vậy? Đều do niệm A Di Đà Phật mà sanh về. Do vậy, sanh về bên đó, do đều nương theo đại nguyện của A Di Đà Phật mà tướng mạo tương đồng.

5) Nguyện thứ năm, Túc Mạng Trí Thông

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất thức Túc Mạng, hạ chí tri bách thiên ức na do tha chư kiếp sự giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不識宿命，下至知百千億那由他諸劫事者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng biết Túc Mạng, tối thiểu là biết những chuyện trong trăm ngàn ức na do tha kiếp, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ năm, tỳ kheo Pháp Tạng phát nguyện: Nhân dân sanh về nước tôi, thảy đều sanh ra bèn có Túc Mạng Thông. Túc Mạng Thông là biết chuyện trong đời trước, kiếp trước. Biết chuyện trong đời trước là loại Túc Mạng Thông thấp nhất. [Người trong thế giới Cực Lạc] dẫu Túc Mạng Thông thuộc loại thấp nhất cũng sẽ biết “những chuyện trong trăm ngàn ức na do tha kiếp”, tức là biết chuyện trong trăm ngàn ức các kiếp. Nếu chẳng phải là như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

6) Nguyện thứ sáu, Thiên Nhãn thấy trọn khắp

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất đắc Thiên Nhãn, hạ chí kiến bách thiên ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不得天眼，下至見百千億那由他諸佛國者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng đắc Thiên Nhãn, tối thiểu là thấy trăm ngàn ức na do tha các cõi Phật, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ sáu là nguyện đắc Thiên Nhãn thấy trọn khắp. Sanh vào nước ấy, mỗi người bình thường đều có Thiên Nhãn Thông, có thể trông thấy thế giới của mười phương chư Phật, thấy rất rõ ràng. Thiên Nhãn Thông ở mức độ thấp nhất thì cũng có thể thấy trăm ngàn ức na do tha các cõi nước của chư Phật. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

7) Nguyện thứ bảy, Thiên Nhĩ nghe trọn khắp

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất đắc Thiên Nhĩ, hạ chí văn bách thiên ức na do tha chư Phật sở thuyết, bất tất thọ trì giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不得天耳，下至聞百千億那由他諸佛所說，不悉受持者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng đắc Thiên Nhĩ, tối thiểu chẳng nghe lời dạy của trăm ngàn ức na do tha chư Phật, chẳng đều thọ trì, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bảy là nguyện đắc Thiên Nhĩ Thông. Người sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, không chỉ nghe A Di Đà Phật thuyết pháp, mà chư Phật thuyết pháp trong trăm ngàn ức quốc độ ở phương khác, người ấy đều có thể nghe được. Vì sao? Vì quý vị có Thiên Nhĩ, có thể nghe chư Phật thuyết pháp trong các thế giới chư Phật.

8) Nguyện thứ tám, đều biết tâm của kẻ khác

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất đắc kiến Tha Tâm Trí, hạ chí tri bách thiên ức na do tha chư Phật quốc trung chúng sanh tâm niệm giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不得見他心智，下至知百千億那由他諸佛國中眾生心念者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng đạt được Tha Tâm Trí, tối thiểu là biết tâm niệm của chúng sanh trong trăm ngàn ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ tám là nguyện đắc Tha Tâm Trí. Chư Phật quán sát căn cơ của chúng sanh bằng cách sử dụng Tha Tâm Thông, còn gọi là Tha Tâm Trí. Trời người sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, thảy đều đắc Tha Tâm Trí, tối thiểu là thảy đều có thể biết tâm niệm của chúng sanh trong trăm ngàn ức quốc độ ở phương khác. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

9) Nguyện thứ chín, Thần Túc vô ngại

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất đắc Thần Túc, ư nhất niệm khoảnh, hạ chí bất năng siêu quá bách thiên ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不得神足，於一念頃，下至不能超過百千億那由他諸佛國者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng đắc Thần Túc, trong khoảng một niệm, tối thiểu là chẳng thể vượt qua trăm ngàn ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ chín là nguyện đắc Thần Túc Thông, gọi là “Thần Túc vô ngại”. “Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất đắc Thần Túc” (nếu tôi thành Phật, trời người trong nước chẳng đắc Thần Túc), gọi là Thần Túc Thông. “Ư nhất niệm khoảnh”, trong khoảng một niệm. “Hạ chí bất năng siêu quá bách thiên ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác” [nghĩa là]: Trong một niệm, có thể vượt qua các cõi nước Phật. Kinh Di Đà nói: Trong khoảng một bữa ăn, có thể dùng hương hoa cúng dường mười vạn ức Phật. Đấy vẫn là tối thiểu, [vì trong thực tế], trong một niệm ấy, [người trong cõi Cực Lạc] có thể vượt qua trăm ngàn ức na do tha cõi nước của chư Phật.

Trên đây [là những nguyện cho thấy] sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới sẽ trọn đủ năm món thần thông này. Trong thế giới Sa Bà, sanh lên trời, cũng có thể đạt được năm thứ thần thông ấy, chúng được gọi là Báo Thông (報通, thần thông đạt được do quả báo). Sanh lên trời là quả báo của chư thiên, tự nhiên có năm loại thần thông; sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, năm loại thần thông càng cao, càng sâu hơn! Tiếp theo đây, còn có loại thần thông thứ sáu, gọi là Lậu Tận Thông. Lậu (漏) là phiền não. [Lậu Tận Thông] là món thần thông đạt được do đã đoạn hết phiền não. Trong thế giới Sa Bà, chư thiên chẳng có món thần thông này, chỉ A La Hán mới có. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ có Lậu Tận Thông. Lậu Tận Thông bao gồm hai đại nguyện, tức nguyện thứ mười và nguyện thứ mười một.

10) Nguyện thứ mười, chẳng tham đắm, so đo thân thể

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, nhược khởi tưởng niệm, tham kế thân giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，若起想念貪計身者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi mà nếu như dấy lên tưởng niệm, tham đắm, so đo cái thân, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

11) Nguyện thứ mười một, trụ Định, chứng Diệt

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất trụ Định Tụ, tất chí diệt độ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不住定聚，必至滅度者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng trụ trong Định Tụ, ắt đạt đến diệt độ, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Lậu Tận Thông được chia thành hai nguyện. Nguyện thứ mười là chẳng tham đắm, so đo thân thể của chính mình. “Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, nhược khởi tưởng niệm tham kế thân giả, bất thủ Chánh Giác” (nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi mà nếu như dấy lên tưởng niệm, tham đắm, so đo cái thân, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Chúng sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng dấy lên tâm tham. “Kế” (計) là chấp trước. Chẳng chấp trước thân thể của chính mình, tức là chẳng dấy lên Thân Kiến. Nguyện thứ mười một là “trụ Định, chứng Diệt”: “Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất trụ Định Tụ, tất chí diệt độ giả, bất thủ Chánh Giác” (nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi chẳng trụ trong Định Tụ, ắt đạt đến diệt độ, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác). Hết thảy chúng sanh được chia thành ba loại lớn, gọi là Tam Tụ (三聚):

1) Loại thứ nhất là Tà Định Tụ, tức chúng sanh tà kiến.

2) Loại thứ hai là Bất Định Tụ, tiến tiến lùi lùi chẳng nhất định.

3) Loại thứ ba là Chánh Định Tụ, chỉ tiến, chẳng lùi bước, nên gọi là Chánh Định Tụ.

Ngài (tỳ kheo Pháp Tạng) phát nguyện: “Chúng sanh chỉ cần sanh về cõi nước của ta mà chẳng trụ trong Chánh Định Tụ, mãi cho đến khi chứng Niết Bàn, sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác”. Nguyện thứ mười và nguyện thứ mười một hợp thành Lậu Tận Thông.

12) Nguyện thứ mười hai, quang minh vô lượng

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quang minh hữu hạn lượng, hạ chí bất chiếu bách thiên ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，光明有限量，下至不照百千億那由他諸佛國者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, quang minh có hạn lượng, tối thiểu chẳng chiếu thấu trăm ngàn ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

13) Nguyện thứ mười ba, thọ mạng vô lượng

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thọ mạng hữu hạn lượng, hạ chí bách thiên ức na do tha kiếp giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，壽命有限量，下至百千億那由他劫者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, thọ mạng có hạn lượng, tối thiểu là [sống đến] trăm ngàn ức na do tha kiếp, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ mười hai và thứ mười ba là “nhiếp Phật thân nguyện”. Đại nguyện thứ mười hai, tôi là tỳ kheo Pháp Tạng thành Phật, tôi sẽ như thế nào? “Thiết ngã đắc Phật, quang minh hữu hạn lượng, hạ chí bất chiếu bách thiên ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác” (nếu tôi thành Phật, quang minh có hạn lượng, tối thiểu là chẳng chiếu thấu trăm ngàn ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác). Tôi là tỳ kheo Pháp Tạng phát nguyện: Nếu tôi thành Phật, quang minh vô lượng của tôi sẽ chiếu trọn khắp mười phương thế giới. Đại nguyện thứ mười ba là thọ mạng vô lượng. “Thiết ngã đắc Phật, thọ mạng hữu hạn lượng, hạ chí bách thiên ức na do tha kiếp giả, bất thủ Chánh Giác” (nếu tôi thành Phật, thọ mạng có hạn lượng, tối thiểu là đến trăm ngàn ức na do tha kiếp, chẳng giữ lấy Chánh Giác). Chúng ta niệm kinh A Di Đà, [sẽ thấy] Thích Ca Mâu Ni Phật đã giải thích ý nghĩa của [danh hiệu] A Di Đà, một là Vô Lượng Quang, hai là Vô Lượng Thọ. Đấy chính là đại nguyện thứ mười hai và đại nguyện thứ mười ba của A Di Đà Phật.

14) Nguyện thứ mười bốn, Thanh Văn vô số

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Thanh Văn, hữu năng kế lượng, nãi chí tam thiên đại thiên thế giới chúng sanh, tất thành Duyên Giác, ư bách thiên kiếp, tất cộng kế giảo, tri kỳ số giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中聲聞，有能計量，乃至三千大千世界眾生，悉成緣覺，於百千劫，悉共計校，知其數者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Thanh Văn trong nước có thể tính đếm, cho đến chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới đều thành Duyên Giác, trong trăm ngàn kiếp luôn cùng nhau tính toán, mà biết được con số ấy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ mười bốn là “chẳng thể tính nổi số lượng Thanh Văn”. Duyên Giác là Thanh Văn, là chúng sanh Tiểu Thừa lợi căn. Tức là nói chúng sanh trong tam thiên đại thiên thế giới đều thành Duyên Giác, đã thành Duyên Giác rồi đều có thể tính toán, chẳng tính ra số lượng như thế nào. Đã thế, thời gian tính toán lại còn là trải qua trăm ngàn kiếp, muốn tính toán trong cõi nước của ta có bao nhiêu Thanh Văn ư? Tính chẳng ra! Nếu có thể tính toán được, ta chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác. Bởi lẽ, trong cõi nước của Ngài có vô lượng vô số Thanh Văn.

Ở đây, [ý kinh Vô Lượng Thọ] phù hợp với kinh A Di Đà. Kinh A Di Đà chép: “Bỉ Phật hữu vô lượng vô biên Thanh Văn đệ tử, giai A La Hán, phi thị toán số chi sở năng tri, chư Bồ Tát chúng diệc phục như thị” (đức Phật ấy có vô lượng vô biên đệ tử Thanh Văn, đều là bậc A La Hán, chẳng thể tính toán mà có thể biết được con số, các vị Bồ Tát cũng giống như thế). Trong thế giới Cực Lạc, Thanh Văn số đến vô lượng, chỉ có thể nói là chẳng thể dùng toán số, thí dụ để có thể biết được, cũng là đến mức vô lượng; nhưng trong Tịnh Độ có ba kinh một luận, ba bộ kinh ấy chẳng hề mâu thuẫn. Một bộ luận là Vãng Sanh Luận, trong ấy, có một câu: “Nhị Thừa chủng bất sanh” (chủng tánh Nhị Thừa chẳng sanh [về Cực Lạc]), tức là nói Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng có hàng Nhị Thừa. Câu này đã mâu thuẫn với điều được nói trong kinh A Di Đà: Chúng Thanh Văn trong Tây Phương Cực Lạc thế giới số đến vô lượng! Kinh Vô Lượng Thọ cũng nói, trong cõi nước ấy, số Thanh Văn nhiều vô lượng! Vì sao Vãng Sanh Luận nói “chẳng có Thanh Văn”? Hãy biết hàng Thanh Văn ấy (hàng Thanh Văn nói trong ba kinh Tịnh Độ) chẳng phải là “định tánh Thanh Văn”, mà là Thanh Văn hồi Tiểu hướng Đại. Định tánh Thanh Văn chứng đắc quả A La Hán, nhưng chẳng thấy Phật. Hồi Tiểu hướng Đại thì mới niệm Phật sanh về Tây Phương. Đã sanh về Tây Phương bèn thuận theo căn tánh của chính người ấy, căn tánh của người ấy vốn là Thanh Văn. Do vẫn thuận theo căn tánh của người ấy, trước hết chứng quả Thanh Văn, tức là chứng quả A La Hán, trên thực tế, vẫn phải hành Bồ Tát đạo, phải chứng quả vị Bồ Tát.

15) Nguyện thứ mười lăm, tùy theo nguyện [mà thọ mạng] dài hay ngắn

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, thọ mạng vô năng hạn lượng, trừ kỳ bổn nguyện, tu đoản tự tại. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，壽命無能限量，除其本願，修短自在。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi, thọ mạng chẳng thể hạn lượng, trừ phi vì nguyện của chính họ mà [thọ mạng] dài hay ngắn tự tại. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Nói đến đại nguyện thứ mười lăm này, thọ mạng của tất cả thiên chúng và nhân chúng trong thế giới Cực Lạc đều là vô lượng thọ. Kinh A Di Đà nói, thọ mạng của A Di Đà Phật là vô lượng, thọ mạng của nhân dân trong cõi ấy cũng là vô lượng. Đấy là nguyện thứ mười lăm, thành tựu “thọ mạng chẳng thể hạn lượng, trừ phi vì nguyện của chính người ấy mà [thọ mạng] dài hay ngắn tự tại”. “Tu đoản”: “Tu” (修) là dài, [“tu đoản tự tại”] là dài hay ngắn tự tại. Trừ khi người ấy có nguyện riêng; nếu không, sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, người ấy chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn, trở về thế giới Sa Bà độ chúng sanh. Chẳng hạn như chúng ta là người trong thế giới Sa Bà, có nguyện sanh về thế giới Cực Lạc, chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn rồi sẽ trở về. Như vậy là trong thế giới Cực Lạc, thọ mạng của người như thế rất ngắn. Đấy là bổn nguyện của người ấy tự tại. “Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác”: Chẳng phải là như vậy, Ngài sẽ chẳng thành Phật.

16) Nguyện thứ mười sáu, chẳng nghe danh tự ác

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, nãi chí văn hữu bất thiện danh giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，乃至聞有不善名者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước tôi thậm chí nghe có cái tên bất thiện, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ mười sáu, Tây Phương Cực Lạc thế giới không chỉ là chẳng có ba ác đạo, mà ngay cả âm thanh của những tên gọi xấu ác cũng chẳng nghe thấy. “Bất thiện danh” tức là danh tự ác. Trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, bất luận là thiên chúng hay nhân chúng, nếu nghe thấy danh tự bất thiện, A Di Đà Phật sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác, cũng tức là [nhân dân trong thế giới ấy] chẳng thể nghe danh tự bất thiện. Trong Tây Phương Cực Lạc thế giới toàn là người tốt, chẳng có người xấu, chẳng nghe danh tự ác cũng chẳng phải là chuyện hiếm hoi, lạ lùng gì! Quý vị phải hiểu vì sao A Di Đà Phật phát ra đại nguyện này? Vì tai nghe danh tự ác, vừa lọt vào Nhĩ Căn, nó liền in vào thức điền. Lọt qua Nhĩ Căn của chúng ta, bèn gieo chủng tử trong ruộng tám thức. Quý vị nghe danh tự tốt lành, sẽ gieo thiện chủng tử trong ruộng tám thức. Thiện chủng tử dấy lên hiện hành, thân thể sẽ tạo tác thiện pháp, thiện pháp lại sanh ra chủng tử, vẫn là chủng tử thiện. Trong thế giới Sa Bà của chúng ta, chuyện ác quá nhiều, chuyện thiện quá ít, cũng chính là nghe danh tự thiện thì ít, nghe danh tự ác thì nhiều. Nếu Nhĩ Căn của chúng ta nghe những lời bất hảo, nghe những chuyện bất hảo, do từ Nhĩ Căn huân tập vào, nghe lọt tận ruộng tám thức, thảy đều sanh khởi những chủng tử ác. Chủng tử ác dấy lên hiện hành điều ác, lại sanh ra chủng tử ác. Chủng tử ác ấy lại dấy lên hiện hành, hiện hành lại sanh ra chủng tử, thế giới của chúng ta toàn là những chủng tử ác, giống như ruộng nương tám thức của chúng ta, [nói] “ruộng nương” là sánh ví. Trong ruộng nương của chúng ta, những hạt giống thiện, hạt giống tốt kết thành quả tốt, lại gieo xuống thì vẫn là hạt giống tốt. Quý vị trồng những hạt giống ác, chúng sẽ sanh ra những quả ác, quả ác lại sanh ra chủng tử ác. Ruộng nương ấy đều hỏng bét, biến thành ruộng xấu! Do đó, thế giới Sa Bà rất khó tu hành, rất khó đạt được tiến bộ, là vì Nhĩ Căn chẳng thanh tịnh. Do vì A Di Đà Phật đã thấy chuyện rất khổ não này, Ngài phát nguyện trong thế giới Cực Lạc, căn bản là chẳng nghe tiếng ác!

17) Nguyện thứ mười bảy, chư Phật ca ngợi

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương thế giới vô lượng chư Phật, bất tất tư ta, xưng ngã danh giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方世界無量諸佛，不悉咨嗟稱我名者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương thế giới vô lượng chư Phật nếu chẳng đều nắc nỏm khen ngợi danh hiệu của tôi, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Trong bốn mươi tám đại nguyện, đại nguyện thứ ba là “nhiếp Phật thân nguyện”, đại nguyện thứ mười hai và mười ba trên đây đều là phát nguyện chính mình thành Phật, quang minh vô lượng, thọ mạng vô lượng. Đại nguyện thứ mười bảy này cũng là “nhiếp Phật thân nguyện”. Tôi mong rằng khi thành Phật, mười phương vô lượng chư Phật “tư ta” (咨嗟) tức là tán thán, sẽ đều tán thán, xưng dương danh hiệu Phật của tôi. Chúng ta niệm kinh A Di Đà đều biết, trong kinh A Di Đà có sáu phương Phật, [tức là chư Phật trong] bốn phương và phương trên, phương dưới cùng tán thán A Di Đà Phật. Pháp sư Cưu Ma La Thập phiên dịch kinh A Di Đà có sáu phương Phật là dịch giản lược, Huyền Trang đại sư dịch kinh A Di Đà gồm mười phương Phật. Mười phương chư Phật thảy đều tán thán A Di Đà Phật. Đấy là do đại nguyện thứ mười bảy của Ngài đã thành tựu.

18) Nguyện thứ mười tám, mười niệm ắt sanh

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương chúng sanh, chí tâm tín nhạo, dục sanh ngã quốc, nãi chí thập niệm, nhược bất sanh giả, bất thủ Chánh Giác, duy trừ Ngũ Nghịch, phỉ báng chánh pháp.

(經)設我得佛，十方眾生，至心信樂，欲生我國，乃至十念，若不生者，不取正覺。唯除五逆，誹謗正法。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương chúng sanh chí tâm tin ưa, muốn sanh về nước tôi, dẫu chỉ mười niệm, mà nếu chẳng được sanh về, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác, chỉ trừ kẻ Ngũ Nghịch, phỉ báng chánh pháp).

Đại nguyện thứ mười tám nhiếp thọ chúng sanh, tức là chúng sanh thượng, trung, hạ ba căn thảy đều nhiếp thọ, nhất là nhiếp thọ chúng sanh hạ căn. Quý vị chỉ cần niệm Phật mười niệm, tuyệt đối có thể sanh về Tây Phương. “Thiết ngã đắc Phật, thập phương chúng sanh” (nếu tôi thành Phật, mười phương chúng sanh) không chỉ là trăm ngàn ức chúng sanh, mà là mười phương thế giới chúng sanh. “Chí tâm tín nhạo”: Hễ phát tâm chí thành, tin tưởng Tây Phương Cực Lạc thế giới, ưa thích vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Dục sanh ngã quốc” (muốn sanh về nước tôi): “Dục sanh” là tâm phát nguyện muốn được vãng sanh, tức là nguyện sanh về cõi nước của A Di Đà Phật. Người ấy “tín nhạo”, tức là phát tâm tin tưởng, ngưỡng mộ, lại còn phải tu hành. Tu hành thì chỉ cần niệm Phật mười niệm. “Nãi chí thập niệm, nhược bất sanh giả, bất thủ Chánh Giác” (dẫu chỉ mười niệm mà nếu chẳng sanh, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Niệm Phật mười niệm là có thể vãng sanh Tây Phương.

“Duy trừ Ngũ Nghịch, phỉ báng chánh pháp” (chỉ trừ kẻ Ngũ Nghịch, phỉ báng chánh pháp): Ở đây, phải biện định đôi chút, có những chúng sanh tội ác chẳng thể vãng sanh, chúng sanh phạm tội ác như thế nào vậy? “Ngũ Nghịch trọng tội”! Ngũ Nghịch trọng tội là:

1) Thứ nhất, xuất Phật thân huyết, tức là làm cho thân thể Phật chảy máu. Quý vị chẳng thể hại chết Phật được, làm thân Phật chảy máu là một trong Ngũ Nghịch trọng tội, giống như Đề Bà Đạt Đa muốn hại chết Phật Thích Ca. Ông ta lên núi, chuẩn bị sẵn một tảng đá to, chờ đức Phật từ dưới chân núi đi qua, liền quăng tảng đá to ấy xuống, bị thần hộ pháp là Vi Đà Bồ Tát dùng giáng ma xử cản lại. Giáng ma xử là chất báu Kim Cang, đập tan nát tảng đá lớn ấy, có một mảnh đá văng trúng đầu ngón chân Phật, khứa chảy máu ra. Đấy gọi là Xuất Phật Thân Huyết, Đề Bà Đạt Đa kết thành trọng tội sát hại Phật.

2) Thí cha.

3) Thí mẹ.

4) Thí A La Hán.

“Thí” (弒) là giết. Kẻ dưới sát hại người trên thì gọi là Thí. Quý vị giết hại cha, mẹ của chính mình, sát hại A La Hán, đều là Ngũ Nghịch trọng tội.

5) Phá Hòa Hợp Tăng. Cái tội phá Tăng cũng là một trong Ngũ Nghịch đại tội.

Kẻ tạo Ngũ Nghịch đại tội, chẳng thể vãng sanh Tây Phương. “Phỉ báng chánh pháp”: Kẻ ấy đã không tin tưởng, lại còn toan phỉ báng chánh pháp. Tội lỗi ấy rất nặng, cũng chẳng thể sanh về Tây Phương.

Ở đây, tôi biện định hai câu này. Thập Lục Quán Kinh chấp thuận kẻ phạm Ngũ Nghịch trọng tội vãng sanh Tây Phương, dung hội xuyên suốt với kinh Vô Lượng Thọ như thế nào? Phía sau Thập Lục Quán Kinh có một đoạn kinh văn như sau: “Phật cáo A Nan, cập Vy Đề Hy: - Hạ phẩm hạ sanh giả, hoặc hữu chúng sanh, tác bất thiện nghiệp, Ngũ Nghịch, Thập Ác… Như thị ngu nhân, lâm mạng chung, ngộ thiện tri thức, giáo linh niệm Phật... Như thị chí tâm, linh thanh bất tuyệt, cụ túc thập niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật... Như nhất niệm khoảnh, tức đắc vãng sanh Cực Lạc thế giới” (đức Phật bảo ngài A Nan và bà Vy Đề Hy: - Hạ phẩm hạ sanh là nếu có chúng sanh tạo nghiệp bất thiện, Ngũ Nghịch, Thập Ác… Kẻ ngu như thế, lúc sắp mạng chung, gặp thiện tri thức dạy niệm Phật… Chí tâm như thế, khiến cho tiếng niệm chẳng dứt, đầy đủ mười niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật… Như trong khoảng một niệm, liền được sanh về thế giới Cực Lạc), [tức là Quán Kinh] chấp thuận kẻ Ngũ Nghịch trọng tội có thể vãng sanh Tây Phương. Cớ sao kinh Vô Lượng Thọ chẳng chấp thuận kẻ Ngũ Nghịch trọng tội vãng sanh Tây Phương? Phải dung hội quán thông điều này. Kinh Vô Lượng Thọ chú trọng nơi “phỉ báng chánh pháp”, [kẻ ấy] đã tự mình tạo Ngũ Nghịch trọng tội, lại còn phỉ báng chánh pháp, quý vị bảo kẻ ấy niệm A Di Đà Phật, kẻ ấy có chịu niệm hay không? Kẻ ấy chẳng chịu niệm, sanh về Tây Phương bằng cách nào? Nếu là kẻ trót tạo Ngũ Nghịch trọng tội, nhưng chẳng phỉ báng chánh pháp, tự mình biết hổ thẹn, biết sám hối, mong cầu A Di Đà Phật cứu kẻ ấy, kẻ ấy niệm danh hiệu A Di Đà Phật, vẫn có thể vãng sanh Tây Phương. Quý vị phỉ báng chánh pháp tức là chẳng tin pháp môn Tịnh Độ, ba món tư lương của Tịnh Độ là Tín, Nguyện, Hạnh. Điều thứ nhất là Tín, kẻ ấy do không tin mới phỉ báng. Không tin thì làm sao có thể phát nguyện sanh sang Tây Phương cho được? Kẻ ấy chẳng chịu phát nguyện, làm sao có thể niệm danh hiệu A Di Đà Phật cho nổi? Ba tư lương Tín, Nguyện, Hạnh, một thứ cũng chẳng có, làm sao có thể sanh về Tây Phương cho được? Do đó, dẫu tạo Ngũ Nghịch trọng tội, chỉ cần chẳng phỉ báng chánh pháp, chỉ cần tin tưởng pháp môn Tịnh Độ, nguyện sanh về Tây Phương, trì niệm danh hiệu A Di Đà Phật, mười niệm vẫn có thể vãng sanh.

Đại nguyện thứ mười tám là bi tâm triệt để của A Di Đà Phật. Chỉ cần quý vị tin tưởng, phát nguyện, chắc chắn sanh về Tây Phương. Niệm Phật là hạnh môn, phải có công phu. Quý vị chẳng có công phu, không sao hết, niệm mười niệm bèn sanh về Tây Phương. Tại Trung Hoa, thường nhắc đến câu chuyện ông Trương Thiện Hòa. Đời Đường có một gã giết trâu, sống bằng nghề giết trâu, giết trâu suốt đời, [tên là Trương Thiện Hòa]. Khi hắn ta sắp mạng chung, tướng địa ngục hiện tiền. Vô lượng những con trâu bị hắn ta đã giết đều tìm đến đòi mạng. Khi hắn ta đang sợ hãi, bình thường, hắn chẳng bao giờ đến chùa, mà cũng chẳng thắp hương lễ Phật. Nhưng nơi hắn ở cách chùa chẳng xa, khi ấy, tướng địa ngục hiện tiền, những con trâu đã bị giết đều tìm đến đòi mạng, hắn ta sợ hãi, bảo người nhà ngay lập tức đến ngôi chùa trước nhà thỉnh sư phụ đến cứu hắn. Đến lúc mấu chốt khẩn yếu, hắn nghĩ đến chuyện gọi sư phụ tới cứu hắn. Khéo sao cách chùa chẳng xa, người nhà ngay lập tức đến chùa thỉnh sư phụ tới. Sư phụ thấy hắn bị dọa đến nỗi khóc ồ ồ, bèn khai thị: “Đấy là do ông đã tạo sát nghiệp rất nặng, hiện thời tướng địa ngục hiện tiền. Ngoại trừ ông niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, chẳng có cách nào khác! Chúng tôi niệm kinh cho ông chẳng kịp. Chính ông hãy niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, A Di Đà Phật nhất định đón ông về Tây Phương”. Bình thường, hắn ta chẳng đốt nhang, khi ấy, nhớ ra: “Ngay lập tức thắp hương cho ta, ta muốn dâng hương”. Thế là người nhà ngay lập tức vội đốt hương cho hắn. Tay hắn cầm hương, một mực niệm nam mô A Di Đà Phật, nam mô A Di Đà Phật… Niệm mười tiếng. Ôi chao! Hắn ta nói: “Những con trâu đòi mạng đều bỏ đi hết rồi, tướng địa ngục cũng chẳng thấy nữa!” Một lúc sau, [hắn ta nói]: “A Di Đà Phật đến đón tôi”. Mặt lộ vẻ tươi cười, mỉm cười qua đời. Đấy là câu chuyện Trương Thiện Hòa thường được nhắc tới. Câu chuyện này chứng minh, một gã tội ác suốt đời giết trâu, khi lâm chung, tướng địa ngục hiện tiền, chỉ niệm A Di Đà Phật mười niệm liền sanh về Tây Phương. Chỉ cần chúng ta kịp thời sanh tín tâm, chẳng thể hoàn toàn nói chúng ta là thiện nhân, nhưng chúng ta không giết trâu, một con trâu cũng chưa từng giết, huống hồ ông ta là người cả đời giết trâu, niệm mười tiếng A Di Đà Phật mà có thể vãng sanh Tây Phương! Chúng ta chẳng ác như ông ta, chúng ta mỗi ngày niệm Phật tối thiểu mười câu, bình thường niệm Phật, tính ra, chẳng niệm đến mức nhất tâm bất loạn, nhưng niệm Phật cũng chẳng ít, lẽ nào chẳng thể sanh về Tây Phương? Chúng ta phải triệt để tin tưởng điều này, tuyệt đối chớ nên hoài nghi!

Ngẫu Ích đại sư có hai câu kệ: “Đắc sanh dữ phủ, toàn do tín nguyện chi hữu vô. Phẩm vị cao hạ, toàn do trì danh chi thâm thiển” (được vãng sanh hay không, toàn là do có tín nguyện hay không. Phẩm vị cao hay thấp, toàn là do trì danh sâu hay cạn). Quý vị có thể sanh về Tây Phương hay không, hoàn toàn tùy thuộc tín tâm của quý vị, tùy thuộc nguyện lực của quý vị. Có tín tâm, có nguyện lực, chắc chắn sẽ sanh về Tây Phương. Còn như phẩm vị vãng sanh là do công phu niệm Phật sâu hay cạn, do vậy mà phẩm vị cao hay thấp. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới nhờ vào niệm Phật. Quý vị niệm A Di Đà Phật nhiều, thượng phẩm thượng sanh. Niệm ít, trung phẩm trung sanh. Niệm ít hơn nữa, hạ phẩm hạ sanh! Đó gọi là “thập niệm vãng sanh”. Hạ phẩm hạ sanh vẫn là sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Ngẫu Ích đại sư dạy chúng ta điều này, quý vị tuyệt đối chớ nên hoài nghi: “Ta niệm Phật quá ít, chẳng thể sanh về Tây Phương!” Chỉ cần quý vị có tín tâm và có nguyện lực, niệm Phật mười niệm, tuyệt đối có thể vãng sanh!

Tổ sư Trung Hoa đã soạn văn Quy Mạng, trong khóa tối mỗi ngày, sau khi niệm Phật xong, chúng ta bèn quỳ xuống, niệm bài văn Quy Mạng, còn gọi là văn Hồi Hướng. Trong bài ấy, đã thêm vào kinh văn từ nguyện thứ mười tám này: “Nhược hữu chúng sanh, dục sanh ngã quốc, chí tâm tín nhạo, nãi chí thập niệm. Nhược bất sanh giả, bất thủ Chánh Giác” (nếu có chúng sanh muốn sanh về nước ta, chí tâm, tin ưa, cho đến mười niệm, nếu chẳng vãng sanh, chẳng giữ lấy Chánh Giác). Do điều này mà biết nguyện thứ mười tám nhiếp thủ chúng sanh hết sức quan trọng. Nhật Bản có Đông Bổn Nguyện Tự và Tây Bổn Nguyện Tự; những ngôi chùa ấy thuộc Tịnh Độ Chân Tông. Vì sao gọi là Bổn Nguyện Tự? Vì coi nguyện thứ mười tám của A Di Đà Phật là bổn nguyện. Vì sao gọi là Bổn Nguyện Tự? Do chú trọng nguyện thứ mười tám này; bốn mươi bảy nguyện kia đều là trợ nguyện. Bổn nguyện của A Di Đà Phật là mong độ chúng sanh sanh về Tây Phương. Do vậy, điều nguyện này là bổn nguyện, những nguyện khác đều là kèm theo. Vì sao vậy? Chẳng hạn như nói “A Di Đà Phật quang minh vô lượng, thọ mạng vô lượng”, nhưng nếu chúng sanh chẳng thể sanh về Tây Phương, vậy thì quang minh vô lượng và thọ mạng vô lượng của Phật có ích chi đâu? Những phần kinh văn tiếp theo còn nói thế giới Cực Lạc được trang nghiêm bằng bảy báu như thế nào, [nhưng] chúng sanh chẳng sanh về Tây Phương, dẫu thế giới Cực Lạc trang nghiêm cách mấy đi nữa, có ích chi chăng? Do đó, căn bản của bốn mươi tám nguyện ở ngay nguyện thứ mười tám, độ chúng sanh sanh về Tây Phương. Sanh như thế nào? Có tín tâm, có nguyện lực, niệm Phật mười tiếng bèn có thể ra đi. Do vậy, nguyện thứ mười tám là bổn nguyện. Ở đây, tôi nói thêm mấy câu vì muốn gia tăng tín tâm cho quý các vị. A Di Đà Phật sẽ nhiếp thọ chúng ta, đúng là bi tâm triệt để. Quý vị niệm mười câu A Di Đà Phật có thể sanh về Tây Phương. Sanh về Tây Phương thì sanh tử từ vô thỉ kiếp cho đến nay sẽ có ngày liễu thoát. Vì sao quý vị chẳng tin tưởng? Vì sao chẳng phát nguyện? Nếu quý vị nghe đại nguyện thứ mười tám, [sẽ biết] A Di Đà Phật từ bi nhiếp thọ chúng ta như vậy, [thế mà] đối với pháp môn Tịnh Độ, quý vị vẫn chẳng thể sanh tín tâm, chẳng phát nguyện cầu sanh Tây Phương; không chỉ là quý vị có lỗi với A Di Đà Phật, mà còn có lỗi đối với chính mình!

Giả sử còn có kẻ nói: “Phật pháp tám vạn bốn ngàn pháp môn, môn nào cũng đều có thể nhập đạo, vì sao phải tin tưởng pháp môn Tịnh Độ?” Quý vị phải biết: Đó là thời đại Chánh Pháp, thiện căn của chúng sanh sâu dầy, nghiệp chướng cạn mỏng, tu bất luận pháp môn nào cũng đều có thể thành tựu. [Do vậy], tám vạn bốn ngàn pháp môn, môn nào cũng đều có thể thành tựu. Hiện nay đã chẳng phải là thời đại Chánh Pháp, mà cũng chẳng phải là thời đại Tượng Pháp, mà là thời đại Mạt Pháp. Thời đại Mạt Pháp thì trừ pháp môn Tịnh Độ ra, pháp môn nào cũng đều chẳng dùng được! Kinh Đại Bảo Tích dạy: “Mạt Pháp ức ức nhân tu hành, hãn nhất đắc đạo, duy y niệm Phật, đắc độ sanh tử” (thời Mạt Pháp, ức ức người tu hành, hiếm có một người đắc đạo. Chỉ có nương vào niệm Phật để vượt khỏi sanh tử). Có những pháp môn quý vị tu chẳng nổi; pháp môn mầu nhiệm, nhưng chúng ta tu không nổi! Chỉ có pháp môn Tịnh Độ niệm A Di Đà Phật, tu pháp môn đơn giản này, quý vị sẽ có thể nhập đạo. Quý vị chẳng niệm, chẳng tu, có pháp môn này để có thể nhập đạo mà quý vị chẳng tu, cứ muốn tu các pháp môn chẳng thể nhập đạo, chẳng phải là quý vị đã tự đâm quàng ngõ rẽ đấy ư? Chẳng cần nói tám vạn bốn ngàn pháp môn nhiều ngần ấy! Tám đại tông phái Đại Thừa tại Trung Hoa, Tịnh Độ Tông chỉ là một tông phái, ngoài ra còn có bảy tông phái khác. Đã là mỗi tông phái đều dạy chúng ta pháp môn liễu sanh tử, quý vị hãy nghiên cứu các pháp môn liễu sanh tử khác, thử coi chúng ta có tu nổi hay không? Thiên Thai Tông phải tu Nhất Tâm Tam Quán, quán nổi hay không? Hiền Thủ Tông, còn gọi là Hoa Nghiêm Tông, phải tu Pháp Giới Quán, quán được hay chăng? Tam Luận Tông thì phải tu Pháp Tánh Trung Đạo, tu được không? Duy Thức Tông phải tu Ngũ Trùng Duy Thức Quán, quán nổi không? Luật Tông thì nếu trì giới luật thanh tịnh, sẽ có thể thành Phật, có thể trì giới hoàn toàn thanh tịnh hay chăng? Mật Tông thì tam mật tương ứng, tức thân thành Phật (即身成佛, thành Phật ngay trong thân hiện tại). Tam Mật là thân khẩu ý tam mật, phải tương ứng với thân khẩu ý tam mật của Đại Nhật Như Lai thì mới có thể thành Phật, có thể làm nổi hay không? Pháp môn trong bảy tông phái khác, chúng ta đều chẳng tu nổi, làm sao quý vị liễu sanh tử cho nổi? Hãy thật thà, đừng đi lòng vòng phát cuồng! Liễu sanh tử là chuyện lớn, chúng ta vẫn nên phát nguyện sanh về Tây Phương, vẫn nên sớm thật thà niệm danh hiệu A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương.

19) Nguyện thứ mười chín, lâm chung tiếp dẫn

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương chúng sanh, phát Bồ Đề tâm, tu chư công đức, chí tâm phát nguyện, dục sanh ngã quốc, lâm thọ chung thời, giả linh bất dữ đại chúng vi nhiễu hiện kỳ nhân tiền giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方眾生，發菩提心，修諸功德，至心發願，欲生我國，臨壽終時，假令不與大眾圍遶現其人前者，不 取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương chúng sanh phát Bồ Đề tâm, tu các công đức, chí tâm phát nguyện, muốn sanh về nước tôi, khi sắp mạng chung, giả sử tôi chẳng cùng đại chúng vây quanh hiện ra trước mặt người ấy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Lại nói đến đại nguyện thứ mười chín, trong kinh A Di Đà cũng có nói rõ ràng: Mười phương chúng sanh, bất luận quý vị ở phương nào hay thế giới nào, do Niệm Phật là pháp môn Đại Thừa, quý vị đã phát Bồ Đề tâm, liền “tu các công đức, chí tâm phát nguyện, muốn sanh về nước ta”, [tức là] muốn sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, khi người ấy sắp hết thọ mạng, nếu A Di Đà Phật chẳng cùng đại chúng vây quanh hiện ra trước mặt người đó, Ngài sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác. Đấy là chúng ta sống đến ngày quả báo đã tận, quý vị đáng nên sống tới tám mươi tuổi, ngày nào thọ mạng tám mươi tuổi đã tận, hoặc quý vị đáng nên sống tới một trăm hai mươi tuổi, đến ngày nào thọ mạng một trăm hai mươi tuổi đã tận, quý vị niệm A Di Đà Phật đã bao nhiêu năm, khi đó, A Di Đà Phật và Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát sẽ đều tới đón quý vị, đưa quý vị về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Chính giữa Tây Phương Tam Thánh là A Di Đà Phật tay cầm đài hoa sen; chúng ta ngồi lên đài hoa sen ấy, sanh về Tây Phương. Một cánh tay của A Di Đà Phật buông thõng xuống là để tiếp dẫn chúng ta.

20) Nguyện thứ hai mươi, muốn vãng sanh bèn toại ý

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương chúng sanh, văn ngã danh hiệu, hệ niệm ngã quốc, thực chúng đức bổn, chí tâm hồi hướng, dục sanh ngã quốc, bất quả toại giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方眾生，聞我名號，繫念我國，植眾德本，至心迴向，欲生我國，不果遂者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương chúng sanh nghe danh hiệu của tôi, hệ niệm nước tôi, trồng các cội đức, chí tâm hồi hướng, muốn sanh về nước tôi mà chẳng được toại nguyện, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi, “thiết ngã đắc Phật, thập phương chúng sanh, văn ngã danh hiệu” (nếu tôi thành Phật, mười phương chúng sanh nghe danh hiệu của tôi): Nghe danh hiệu A Di Đà Phật của tôi, “hệ niệm ngã quốc” (hệ niệm nước tôi), nhất tâm tưởng niệm muốn sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Thực chúng đức bổn” (gieo trồng cội đức): “Thực” (植) là gieo trồng, “chúng đức bổn” là các thiện căn. Phải gieo bồi nhiều thiện căn. “Chí tâm hồi hướng”: Gieo các thiện căn, tức là làm hết thảy phước đức, làm hết thảy thiện pháp, tất cả các công đức đều hồi hướng, nguyện do công đức ấy, trang nghiêm Tịnh Độ của Phật, hồi hướng Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Dục sanh ngã quốc”: Bằng lòng sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Bất quả toại giả, bất thủ Chánh Giác”: Nếu kết quả là chúng sanh ấy chẳng sanh về [Cực Lạc], A Di Đà Phật quyết chẳng thành Phật!

21) Nguyện thứ hai mươi mốt, ba mươi hai tướng

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, bất tất thành mãn tam thập nhị đại nhân tướng giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，不悉成滿三十二大人相者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước chẳng thảy thành tựu viên mãn ba mươi hai tướng đại nhân, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đối với đại nguyện thứ hai mươi mốt, trong phần trước có nói về đại nguyện thứ ba, tức là niệm Phật được sanh về Tây Phương thế giới, “thân tất chân kim sắc” (thân đều là màu vàng ròng), là màu của vàng ròng. Đại nguyện thứ tư là trời và người đều có tướng mạo giống nhau, chẳng phân biệt đẹp xấu, tướng mạo giống hệt như nhau. Đó là tướng mạo gì vậy? Chính là tướng được nói trong đại nguyện thứ hai mươi mốt, tức là tướng của Ứng Thân Phật, giống như tướng mạo Thích Ca Mâu Ni Phật, có trọn đủ ba mươi hai tướng đại nhân. Quý vị hãy tra từ ngữ “ba mươi hai đại nhân tướng” trong Phật Học Đại Từ Điển, vì chúng ta chẳng có thời gian để nói cặn kẽ từng tướng được. Đấy là nói, hễ ai đới nghiệp vãng sanh, trong một đời bèn đến Tây Phương để làm Phật. Quá mau chóng! Nói “mau” thì cũng chẳng phải rất mau, nói “chậm” thì cũng chẳng phải là rất chậm! Ba mươi hai tướng ấy chẳng phải là tướng của Phật, mà là các tướng nơi Ứng Thân Phật của Thích Ca Mâu Ni Phật. Vì Ngài thành Phật trong nhân gian, nên phải thị hiện nhân tướng (tướng trạng con người), bất quá “nhân” ở đây là “đại nhân”, “đại nhân” là ai? Kim Chuyển Luân Thánh Vương. Kim Chuyển Luân Thánh Vương là người bậc nhất trong thế gian, nhà vua có ba mươi hai loại tướng mạo. Đức Phật thị hiện trong nhân gian, cũng phải thị hiện đại nhân tướng.

22) Nguyện thứ hai mươi hai, nhất sanh bổ xứ

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương Phật độ chư Bồ Tát chúng, lai sanh ngã quốc, cứu cánh tất chí Nhất Sanh Bổ Xứ, trừ kỳ bổn nguyện tự tại sở hóa. Vị chúng sanh cố, bị hoằng thệ khải, tích lũy đức bổn, độ thoát nhất thiết, du chư Phật quốc, tu Bồ Tát hạnh, cúng dường thập phương chư Phật Như Lai, khai hóa hằng sa vô lượng chúng sanh, sử lập vô thượng chánh chân chi đạo, siêu xuất thường luân chư địa chi hạnh, hiện tiền tu tập Phổ Hiền chi đức. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方佛土諸菩薩眾，來生我國，究竟必至一生補處。除其本願自在所化。為眾生故，被弘誓鎧，積累德本，度脫一切，遊諸佛國，修菩薩行，供養十方諸佛如來。開化恆沙無量眾生，使立無上正真之道，超出常倫諸地之行，現前修習普賢之德。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát từ các cõi Phật ở phương khác sanh đến nước tôi, rốt ráo ắt đạt đến Nhất Sanh Bổ Xứ, trừ những trường hợp do bổn nguyện mà tự tại hóa độ. Do vì chúng sanh nên mặc áo giáp hoằng thệ, tích lũy cội đức, độ thoát hết thảy, dạo chơi các cõi Phật, tu Bồ Tát hạnh, cúng dường mười phương chư Phật Như Lai, khai hóa hằng sa vô lượng chúng sanh, khiến cho họ đứng vững nơi đạo vô thượng chánh chân, vượt trỗi hạnh của những địa vị thông thường, hiện tiền tu tập phẩm đức của Phổ Hiền. Nếu chẳng như thế, chẳng giữ lấy Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi hai, “thiết ngã đắc Phật, tha phương Phật độ chư Bồ Tát chúng, lai sanh ngã quốc, cứu cánh tất chí Nhất Sanh Bổ Xứ” (nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát từ các cõi Phật ở phương khác sanh đến nước tôi, rốt ráo ắt đạt đến Nhất Sanh Bổ Xứ): Trong phần trên là độ mười phương chúng sanh, ở đây là độ các vị đại Bồ Tát trong các cõi Phật khác. Đại Bồ Tát hễ sanh về Tây Phương sẽ đều có thể thành Nhất Sanh Bổ Xứ. Nhất Sanh Bổ Xứ là địa vị gì? Địa vị của Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật. Chỉ còn một đời nữa sẽ thành Phật. Địa vị Nhất Sanh Bổ Xứ vượt trỗi địa vị Đẳng Giác. Trong các thế giới khác, muốn thành một vị Nhất Sanh Bổ Xứ Bồ Tát, như trong thế giới Sa Bà, chỉ có một mình Di Lặc Bồ Tát, rất ư là khó! Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, Nhất Sanh Bổ Xứ Bồ Tát chẳng thể hạn lượng, quá ư là nhiều. Do vậy, các vị đại Bồ Tát trong những thế giới phương khác cũng muốn sanh về Tây Phương. Sanh về Tây Phương ngay trong một đời sẽ đều có thể đạt được địa vị Bổ Xứ Bồ Tát.

“Trừ kỳ bổn nguyện”: Ngoại trừ bổn nguyện của chư đại Bồ Tát, tức là đại nguyện căn bản của Ngài, chẳng chấp trước mong cầu Nhất Sanh Bổ Xứ. Bổn nguyện của các Ngài là muốn tùy nguyện hóa độ chúng sanh, tùy nguyện đến cúng dường các cõi Phật, vậy thì cứ tùy ý họ! “Vị chúng sanh cố, bị hoằng thệ khải” (do vì chúng sanh, mặc áo giáp hoằng thệ): Hoằng thệ đại nguyện được ví như áo giáp, phải dũng mãnh tinh tấn. “Tích lũy đức bổn” (tích lũy cội đức): Để độ chúng sanh thì phải tích lũy công đức căn bản. “Độ thoát nhất thiết, du chư Phật quốc, tu Bồ Tát hạnh” (độ thoát hết thảy, dạo trong các cõi Phật, tu hạnh Bồ Tát): Mỗi cõi Phật Ngài đều đến, muốn tu Bồ Tát hạnh tức là muốn độ chúng sanh. Cúng dường mười phương chư Phật Như Lai tức là trên phụng sự chư Phật, dưới hóa độ chúng sanh. “Khai hóa hằng sa vô lượng chúng sanh, sử lập vô thượng chánh chân chi đạo” (khai hóa hằng sa vô lượng chúng sanh, khiến cho họ đứng vững nơi đạo vô thượng chánh chân): Khai hóa chúng sanh, giáo hóa đến mức độ nào? Giáo hóa chúng sanh có thể kiến lập đạo thành Phật, tức là đạo vô thượng chánh chân. “Siêu xuất thường luân chư địa chi hạnh” [nghĩa là] đã vượt trỗi hạnh thuộc các địa vị thông thường. “Hiện tiền tu tập Phổ Hiền chi đức”: Tu tập phẩm đức của Phổ Hiền cũng là tu tập phẩm đức thành Phật. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác!

23) Nguyện thứ hai mươi ba, cúng dường chư Phật

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, thừa Phật thần lực, cúng dường chư Phật, nhất thực chi khoảnh, bất năng biến chí vô lượng vô số ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，承佛神力，供養諸佛，一食之頃，不能徧至無量無數億那由他諸佛國者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước tôi, nương vào thần lực của Phật để cúng dường chư Phật, trong khoảng một bữa ăn, chẳng thể đến khắp vô lượng vô số ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi ba, “thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, thừa Phật thần lực, cúng dường chư Phật” (nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước tôi, nương vào thần lực của Phật để cúng dường chư Phật): Đại nguyện thứ hai mươi hai trong đoạn trước đã nói có những vị Bồ Tát [trong những quốc độ khác] phát nguyện muốn cúng dường chư Phật, cứu độ chúng sanh [sẽ đều được A Di Đà Phật gia bị khiến cho họ an lập nơi đạo vô thượng chánh chân], còn ở đây là nói những vị đại Bồ Tát đã sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Quốc trung Bồ Tát” (Bồ Tát trong nước tôi) nương vào sức thần thông của A Di Đà Phật gia bị, họ muốn đến mười phương thế giới cúng dường chư Phật, trong khoảng thời gian rất ngắn sẽ cúng dường được. “Nhất thực chi khoảnh, bất năng biến chí vô lượng vô số ức na do tha chư Phật quốc giả, bất thủ Chánh Giác” (trong khoảng một bữa ăn, chẳng thể đến khắp vô lượng vô số ức na do tha các cõi Phật, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Trong một thời gian rất ngắn có thể cúng dường chư Phật số đến vô lượng!

24) Nguyện thứ hai mươi bốn, đồ vật để cúng dường tùy ý

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, tại chư Phật tiền, hiện kỳ đức bổn, chư sở cầu dục cúng dường chi cụ, nhược bất như ý giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，在諸佛前，現其德本，諸所求欲供養之具，若不如意者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước tôi, ở trước các đức Phật, hiển hiện cội đức của họ, mong cầu các vật để cúng dường mà nếu chẳng như ý, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đây là đại nguyện thứ hai mươi bốn. Trong phần trước là đến mười phương thế giới cúng dường chư Phật số nhiều vô lượng. Để cúng dường vô lượng chư Phật thì phải có đồ cúng dường. Kinh A Di Đà chép: “Thịnh chúng diệu hoa, cúng dường tha phương thập vạn ức Phật” (đựng các loại hoa mầu nhiệm, cúng dường mười vạn ức Phật ở phương khác). Mỗi người ai nấy có tâm nguyện riêng, quý vị mong cúng dường thứ gì, sẽ có thứ ấy. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, chẳng có gì không xứng ý quý vị. Chẳng hạn như tôi mong cúng dường hương, bèn có hương; quý vị mong cúng dường đèn, bèn có đèn, đều thỏa mãn ý nguyện của quý vị.

25) Nguyện thứ hai mươi lăm, diễn nói diệu trí

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, bất năng diễn thuyết Nhất Thiết Trí giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，不能演說一切智者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, hàng Bồ Tát trong nước tôi chẳng thể diễn nói Nhất Thiết Trí, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi lăm, Bồ Tát đều có thể thuyết pháp, lại còn nói khác nhau, đều có thể diễn nói Nhất Thiết Trí, tức là nói sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới thành Phật rất nhanh chóng. Rất nhanh như thế nào? Phật được gọi là Lưỡng Túc Tôn (兩足尊, đấng trọn đủ hai món phước và huệ): Một là phước trọn đủ, hai là huệ trọn đủ. [Muốn đạt] phước trọn đủ thì phải tu phước, [để có] huệ trọn đủ thì phải tu huệ. Sanh về Tây Phương, sẽ tu rất nhanh chóng! Quý vị tu phước thì không gì hơn cúng dường Phật. Quý vị cúng dường một vị Phật còn chẳng được, tu Bồ Tát đạo thì tu ở chỗ nào? Quý vị sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, cúng dường vô lượng chư Phật, cúng dường trong thời gian một bữa ăn, đó chẳng phải là tu phước rất mau chóng ư? Lại còn hằng ngày nghe kinh thính pháp, quý vị sẽ khai trí huệ rất nhanh chóng. Do đó, sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, phước báo cũng đầy đủ, mà trí huệ cũng đầy đủ.

26) Nguyện thứ hai mươi sáu, thân Na La Diên

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, bất đắc Kim Cang Na La Diên thân giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，不得金剛那羅延身者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước tôi chẳng đạt được thân Kim Cang Na La Diên, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Na La Diên (Nārāyaṇa) là kiên cố, tức là thân kiên cố bất hoại. Hàng Bồ Tát trong nước [Cực Lạc] đều đạt được thân kiên cố bất hoại. Nếu chẳng được như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

27) Nguyện thứ hai mươi bảy, hết thảy trang nghiêm, thanh tịnh

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, nhất thiết vạn vật, nghiêm tịnh quang lệ, hình sắc thù đặc, cùng vi cực diệu, vô năng xưng lượng. Kỳ chư chúng sanh, nãi chí đãi đắc Thiên Nhãn, hữu năng minh liễu, biện kỳ danh số giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，一切萬物，嚴淨光麗，形色殊特，窮微極妙，無能稱量。其諸眾生，乃至逮得天眼，有能明了，辯其名數者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước, hết thảy vạn vật trang nghiêm, thanh tịnh, sáng ngời, mỹ lệ, hình sắc thù thắng đặc biệt, vi diệu cùng cực, chẳng thể đếm, kể. Các chúng sanh ấy dẫu đã đắc Thiên Nhãn, nếu như có thể hiểu rõ, biện định tên gọi và số lượng của chúng (muôn vật trong thế giới Cực Lạc), tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi bảy, “thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, nhất thiết vạn vật, nghiêm tịnh quang lệ” (nếu tôi thành Phật, trời người trong nước, hết thảy vạn vật trang nghiêm, thanh tịnh, sáng ngời, mỹ lệ): “Hết thảy vạn vật”, chúng ta đọc kinh A Di Đà, [thấy nói] ao bảy báu, nước tám công đức, lầu gác bảy báu. Hết thảy muôn vật đều trang nghiêm, thanh tịnh, sáng ngời, mỹ lệ, hình dạng đều là rất thù thắng đặc biệt.

“Cùng vi cực diệu”: “Vi” (微) là rất tinh vi, “diệu” (妙) là chẳng thể nghĩ bàn. “Vô năng xưng lượng” (chẳng thể tính kể): Chỉ tán thán những thứ ấy tốt đẹp, tốt đẹp như thế nào, đã chẳng thể nói trọn, mà cũng chẳng thể tính kể! “Kỳ chư chúng sanh, nãi chí đãi đắc Thiên Nhãn” (các chúng sanh ấy cho đến đạt được Thiên Nhãn): Chúng sanh sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới đều đắc Thiên Nhãn Thông. Trong phần trước đã nói Lục Thông đều đạt được, đương nhiên là có Thiên Nhãn Thông. Chữ Đãi (逮) trong câu “đãi đắc Thiên Nhãn” chính là chữ Đắc (得) trong “đắc đáo” (得到, đạt được). Đã đạt được Thiên Nhãn Thông, nếu quý vị đã biết sự trang nghiêm trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, vậy thì trang nghiêm như thế nào? “Hữu năng minh liễu, biện kỳ danh số giả, bất thủ Chánh Giác” (có kẻ nào có thể hiểu rõ, biện định tên gọi và số lượng của chúng, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): [Muốn] biết trọn hết tên gọi, thấu suốt số lượng, đều chẳng thể liễu đạt! Tức là sự trang nghiêm trong Tây Phương Cực Lạc thế giới quá nhiều, quá hay khéo! Dẫu quý vị đắc Thiên Nhãn Thông, cũng chẳng thể hiểu rõ nó trang nghiêm cỡ nào!

28) Nguyện thứ hai mươi tám, cây đạo tràng cao ngất, rạng rỡ

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, nãi chí thiểu công đức giả, bất năng tri kiến kỳ đạo tràng thụ vô lượng quang sắc, cao tứ bách vạn lý giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，乃至少功德者，不能知見其道場樹無量光色，高四百萬里者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, hàng Bồ Tát trong nước tôi, dẫu là kẻ ít công đức mà chẳng thể thấy, biết cây đạo tràng có vô lượng quang minh và màu sắc, cao bốn trăm vạn dặm thì tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi tám, “thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, nãi chí thiểu công đức giả” (nếu tôi thành Phật, hàng Bồ Tát trong nước tôi, dẫu là kẻ ít công đức), những vị Bồ Tát “thiểu công đức” là sơ phát tâm Bồ Tát, vừa mới sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, công đức chẳng nhiều lắm. “Bất năng tri kiến kỳ đạo tràng thụ vô lượng quang sắc, cao tứ bách vạn lý giả, bất thủ Chánh Giác” (chẳng thể thấy, biết cây đạo tràng có vô lượng quang minh, màu sắc, cao bốn trăm vạn dặm thì tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Vị Bồ Tát sơ phát tâm, vừa mới sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, công đức chẳng nhiều mà vẫn có thể trông thấy cây Bồ Đề cao bốn trăm dặm.

Chỗ này có hoài nghi hay không? Tức là chúng ta trông thấy cây cao hai, ba trượng đã coi là cao rồi, há có cây cao bốn trăm vạn dặm như thế? Quý vị phải hiểu: Tây Phương Cực Lạc thế giới là một thế giới chẳng thể nghĩ bàn, thân lượng của Phật, Bồ Tát bên ấy đều rất cao lớn. Cây cao bốn trăm vạn dặm là cây đạo tràng. Bồ Tát sẽ tĩnh tọa dưới cội cây đạo tràng để thành Phật. Thân lượng của Phật, Bồ Tát rất cao to, lẽ đâu cây đạo tràng chẳng cao như thế? Cao bốn trăm vạn dặm mà hàng Bồ Tát ít công đức vẫn trông thấy. Quý vị xem Thập Lục Quán Kinh, [sẽ biết] thân lượng của A Di Đà Phật cao chừng nào, cây đạo tràng còn có thể dùng số dặm để tính toán nữa ư?

29) Nguyện thứ hai mươi chín, tụng kinh đắc Huệ

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, nhược thọ độc kinh pháp, phúng tụng trì thuyết, nhi bất đắc biện tài trí huệ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，若受讀經法，諷誦持說，而不得辯才智慧者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, hàng Bồ Tát trong nước tôi nếu nhận lãnh, đọc tụng kinh pháp, phúng tụng, trì, nói, mà chẳng đắc biện tài trí huệ, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ hai mươi chín, sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, sơ phát tâm Bồ Tát còn phải tu hành, tu hành như thế nào? Niệm kinh, trì chú. Vừa niệm kinh, vừa tụng trì, ngay lập tức đắc biện tài, đắc trí huệ. Nếu chẳng đắc trí huệ và biện tài, Phật sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

23) Nguyện thứ ba mươi, huệ biện vô hạn

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, trí huệ biện tài, nhược khả hạn lượng giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，智慧辯才，若可限量者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, hàng Bồ Tát trong nước tôi, trí huệ và biện tài nếu có hạn lượng, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi, Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới hễ niệm kinh sẽ ngay lập tức đạt được biện tài. Đạt được bao nhiêu biện tài? Chẳng thể hạn lượng! Biện tài và trí huệ của Bồ Tát chẳng có hạn lượng. Nếu có số lượng, Ngài sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

31) Nguyện thứ ba mươi mốt, soi tỏ mười phương

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc độ thanh tịnh, giai tất chiếu kiến thập phương nhất thiết vô lượng vô số bất khả tư nghị chư Phật thế giới, do như minh kính, đổ kỳ diện tượng. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國土清淨，皆悉照見十方一切無量無數不可思議諸佛世界，猶如明鏡，覩其面像。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, cõi nước thanh tịnh, thảy đều soi thấu mười phương hết thảy vô lượng vô số chẳng thể nghĩ bàn các thế giới chư Phật, giống như gương sáng thấy rõ vẻ mặt. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi mốt, “thiết ngã đắc Phật, quốc độ thanh tịnh, giai tất chiếu kiến thập phương nhất thiết vô lượng vô số bất khả tư nghị chư Phật thế giới” (nếu tôi thành Phật, cõi nước thanh tịnh, thảy đều soi thấu mười phương hết thảy vô lượng vô số chẳng thể nghĩ bàn các thế giới chư Phật): Quốc độ Tây Phương Cực Lạc thế giới giống như một tấm gương to sáng, có thể soi bóng mười phương thế giới. “Do như minh kính, đổ kỳ diện tượng”, [nghĩa là] giống như chúng ta lấy gương soi mặt của chính mình, thấy rõ ràng như vậy đó. “Nếu chẳng như thế, chẳng giữ lấy Chánh Giác”.

32) Nguyện thứ ba mươi hai, hương báu trang nghiêm mầu nhiệm

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tự địa dĩ thượng, chí ư hư không, cung điện, lâu quán, trì lưu, hoa thụ, quốc độ sở hữu nhất thiết vạn vật, giai dĩ vô lượng tạp bảo bách thiên chủng hương nhi cộng hợp thành, nghiêm sức kỳ diệu, siêu chư thiên nhân. Kỳ hương phổ huân thập phương thế giới, Bồ Tát văn giả, giai tu Phật hạnh. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，自地以上，至於虛空，宮殿樓觀，池流華樹，國土所有一切萬物，皆以無量雜寶百千種香而共合成。嚴飾奇妙，超諸天人。其香普薰十方世界。菩薩聞者，皆修佛行。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, từ đất trở lên cho đến tận hư không, cung điện, lầu, quán, ao, suối, cây hoa, tất cả hết thảy vạn vật trong cõi nước đều do vô lượng trăm ngàn loại hương báu khác nhau cùng hợp thành, trang nghiêm kỳ diệu, vượt trỗi trời người. Hương ấy xông khắp mười phương thế giới, Bồ Tát ngửi thấy đều tu Phật hạnh. Nếu chẳng được vậy, chẳng giữ lấy Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi hai, “thiết ngã đắc Phật, tự địa dĩ thượng” (nếu tôi thành Phật, từ mặt đất trở lên): Tây Phương Cực Lạc thế giới vàng ròng làm đất, từ trên mặt đất cho đến hư không, tất cả “cung điện, lâu, quán”, chữ Quán (觀) này nên đọc theo giọng khứ thanh, tức là đọc thành ㄍㄨㄢˋ (Guàn, âm Hán Việt là Quán), Quán là lầu gác. Còn có “trì lưu hoa thụ”, [nghĩa là] ao và suối bảy báu, còn có cây hoa. “Quốc độ sở hữu nhất thiết vạn vật, giai dĩ vô lượng tạp bảo bách thiên chủng hương nhi cộng hợp thành” (tất cả hết thảy vạn vật trong cõi nước đều do vô lượng trăm ngàn loại hương báu khác nhau cùng hợp thành). Chẳng giống như cây cối ở nơi đây (thế giới Sa Bà) năm màu, lầu gác đều bằng những vật liệu như gạch, ngói… Tây Phương Cực Lạc thế giới thảy đều dùng bảy báu để kiến tạo lầu gác, lại còn là do các thứ hương liệu hợp thành, “nghiêm sức kỳ diệu, siêu chư thiên nhân” (trang nghiêm kỳ diệu, vượt trỗi trời người): Vượt trỗi trời người tức là vượt trỗi cung trời trong thế giới Sa Bà. “Kỳ hương phổ huân thập phương thế giới. Bồ Tát văn giả, giai tu Phật hạnh. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác” (hương ấy xông khắp mười phương thế giới. Bồ Tát ngửi hương đều tu Phật hạnh. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Hương trong Tây Phương Cực Lạc thế giới xông khắp mười phương thế giới. Ngửi mùi hương trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, kẻ chẳng tu hành sẽ đều tu hành, lại còn đều tu hạnh môn của thế giới Cực Lạc. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy Chánh Giác.

33) Nguyện thứ ba mươi ba, được quang minh chiếu đến, [thân tâm] mềm mại

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chúng sanh chi loại, mông ngã quang minh xúc kỳ thân giả, thân tâm nhu nhuyễn, siêu quá thiên nhân. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方無量不可思議諸佛世界眾生之類，蒙我光明觸其身者，身心柔軟，超過天人。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các loài chúng sanh trong các thế giới của chư Phật được quang minh của tôi chạm vào thân họ, thân tâm họ sẽ mềm dịu, vượt trỗi trời người. Nếu chẳng được vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi ba, “thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chúng sanh chi loại” (nếu tôi thành Phật, mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các loài chúng sanh trong các thế giới của chư Phật), chúng sanh trong mười phương thế giới “mông ngã quang minh xúc kỳ thân giả”, [nghĩa là] nếu gặp quang minh của A Di Đà Phật chiếu vào thân, “thân tâm nhu nhuyễn, siêu quá thiên nhân”, [nghĩa là thân lẫn tâm đều] mềm dịu vượt trỗi trời người. Người trên cõi trời thân lẫn tâm luôn mềm dịu, [người được quang minh của A Di Đà Phật chiếu đến, thân tâm sẽ] vượt trỗi sự mềm dịu của trời người. Nếu chẳng như vậy, [A Di Đà Phật] chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác. Người đang sống, niệm Phật, trông thấy quang minh của A Di Đà Phật, thân lẫn tâm đều mềm dịu. Thông thường, người đã chết thân thể cứng đơ, nhưng người niệm Phật vãng sanh, khi thọ mạng chấm dứt, thân thể họ mềm mại; đấy là một dấu hiệu chứng tỏ [người ấy] đã sanh về Tây Phương.

34) Nguyện thứ ba mươi bốn, nghe danh đắc Nhẫn

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chúng sanh chi loại, văn ngã danh tự, bất đắc Bồ Tát Vô Sanh Pháp Nhẫn chư thâm tổng trì giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方無量不可思議諸佛世界眾生之類，聞我名字，不得菩薩無生法忍諸深總持者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các loài chúng sanh trong thế giới của chư Phật nghe danh tự của tôi mà chẳng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn và các môn tổng trì sâu của hàng Bồ Tát, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi tư, “thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chúng sanh chi loại, văn ngã danh tự” (nếu tôi thành Phật, mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các loài chúng sanh trong thế giới của chư Phật nghe danh tự của tôi), [tức là] nghe danh hiệu của A Di Đà Phật, “bất đắc Bồ Tát Vô Sanh Pháp Nhẫn chư thâm tổng trì giả, bất thủ Chánh Giác” (chẳng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn và các môn tổng trì sâu của hàng Bồ Tát, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Nghe danh hiệu A Di Đà Phật của ta, người ấy nghe danh hiệu bèn biết niệm danh hiệu Phật, nhất định có thể đạt được Vô Sanh Pháp Nhẫn của hàng Bồ Tát. Đạt được pháp vô sanh thì gọi là Vô Sanh Pháp Nhẫn. “Chư thâm tổng trì” là Ba La Mật rất sâu, pháp môn tổng trì sâu xa thảy đều đạt được. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

35) Nguyện thứ ba mươi lăm, thoát lìa thân nữ

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới, kỳ hữu nữ nhân, văn ngã danh tự, hoan hỷ tín nhạo, phát Bồ Đề tâm, yếm ố nữ thân, thọ chung chi hậu, phục vi nữ tượng giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方無量不可思議諸佛世界，其有女人，聞我名字，歡喜信樂，發菩提心，厭惡女身，壽終之後，復為女像者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trong chẳng thể nghĩ bàn thế giới của mười phương chư Phật, nếu có người nữ, nghe danh tự của tôi, hoan hỷ, tin tưởng, ưa thích, phát Bồ Đề tâm, chán ghét thân nữ, sau khi thọ chung, lại làm thân nữ, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi lăm là chuyên vì nữ nhân mà phát nguyện này. Là nữ nhân, nhưng quý vị chán ghét thân nữ nhân, hãy nên phát Bồ Đề tâm, niệm A Di Đà Phật, sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng có hình tướng kẻ nữ, chẳng có nữ nhân. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ biến thành thân Bồ Tát, đời sau hoặc những đời sau nữa đều chẳng bị chuyển thành thân nữ.

36) Nguyện thứ ba mươi sáu, thường tu Phạm hạnh

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, thọ chung chi hậu, thường tu phạm hạnh, chí thành Phật đạo. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方無量不可思議諸佛世界諸菩薩眾，聞我名字，壽終之後，常修梵行，至成佛道。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn thế giới của chư Phật, nghe danh tự của tôi, sau khi thọ chung, thường tu phạm hạnh cho đến khi thành Phật đạo. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi sáu, “thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chư Bồ Tát chúng” (nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong mười phương vô lượng chẳng thể nghĩ bàn thế giới của chư Phật): Những vị vốn tu Bồ Tát hạnh trong các thế giới khác, nay được nghe danh tự của A Di Đà Phật. “Thọ chung chi hậu, thường tu phạm hạnh, chí thành Phật đạo. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác” (sau khi thọ chung, thường tu phạm hạnh cho đến khi thành Phật đạo. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Vị Bồ Tát ấy mạng chung, sanh sang đời sau, sẽ thường tu phạm hạnh, tức là hạnh trì giới thanh tịnh, mãi cho đến khi vị ấy thành Phật. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

37) Nguyện thứ ba mươi bảy, trời người dốc trọn lòng cung kính

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chư thiên nhân dân, văn ngã danh tự, ngũ thể đầu địa, khể thủ tác lễ, hoan hỷ tín nhạo, tu Bồ Tát hạnh, chư thiên thế nhân, mạc bất trí kính. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，十方無量不可思議諸佛世界諸天人民，聞我名字，五體投地，稽首作禮，歡喜信樂，修菩薩行，諸天世人，莫不致敬。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, chư thiên và nhân dân trong vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các thế giới của mười phương chư Phật, nghe danh tự của tôi, năm vóc gieo xuống đất, dập đầu làm lễ, hoan hỷ, tin tưởng, ưa thích, tu Bồ Tát hạnh, chư thiên, người đời, không ai chẳng dốc lòng cung kính. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi bảy, “thiết ngã đắc Phật, thập phương vô lượng bất khả tư nghị chư Phật thế giới chư thiên nhân dân” (nếu tôi thành Phật, chư thiên và nhân dân trong vô lượng chẳng thể nghĩ bàn các thế giới của mười phương chư Phật), những người này đều là phàm phu, “văn ngã danh tự, ngũ thể đầu địa, khể thủ tác lễ”, [tức là] nghe danh tự A Di Đà Phật, năm vóc gieo xuống đất đảnh lễ A Di Đà Phật, “hoan hỷ tín nhạo, tu Bồ Tát hạnh” (hoan hỷ, tin tưởng, ưa thích), ngay khi đó, người ấy sẽ đạt được phước báo tốt đẹp. Tiếp đó là nói về những gì sẽ đạt được ngay trong khi ấy: “Chư thiên thế nhân, mạc bất trí kính. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác” (chư thiên, người đời, không ai chẳng dốc lòng cung kính. Nếu chẳng được vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác): Quý vị niệm A Di Đà Phật, đảnh lễ, cung kính, cúng dường A Di Đà Phật, ngay khi ấy sẽ đạt được quả báo tốt đẹp, chư thiên và người đời đều cung kính quý vị. Nếu họ chẳng lễ kính quý vị, A Di Đà Phật làm sao có thể thành Chánh Giác cho được?

38) Nguyện thứ ba mươi tám, y phục thuận theo ý nghĩ

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, dục đắc y phục, tùy niệm tức chí, như Phật sở tán ứng pháp diệu phục, tự nhiên tại thân, hữu cầu tài phùng đảo nhiễm hoán trạc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，欲得衣服，隨念即至，如佛所讚應法妙服，自然在身。有求裁縫擣染浣濯者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời, người trong nước muốn có y phục, vừa nghĩ liền có, y phục đẹp đẽ đúng pháp được Phật ca ngợi sẽ tự nhiên [xuất hiện] trên thân. Nếu còn phải cắt may, nhuộm màu, giặt giũ, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi tám, “thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, dục đắc y phục, tùy niệm tức chí” (nếu tôi thành Phật, trời, người trong nước muốn có y phục, vừa nghĩ liền có): Quý vị muốn mặc quần áo theo kiểu nào, bộ quần áo ấy nhất định sẽ khoác trên thể của quý vị. “Như Phật sở tán ứng pháp diệu phục, tự nhiên tại thân” (y phục đẹp đẽ đúng pháp được Phật ca ngợi sẽ tự nhiên [xuất hiện] trên thân): Y phục đẹp đẽ như chư Phật đã tán thán, tương ứng với Phật pháp, tự nhiên khoác trên thân thể của quý vị. “Hữu cầu tài phùng”, [nghĩa là] nếu bộ quần áo ấy cần phải may cắt, hoặc là “đảo nhiễm”, [tức là] cần phải nhuộm màu, “hoán trạc”: Hoặc là quần áo mặc dơ bẩn phải giặt giũ. Nếu có nhiều chuyện như thế, tôi sẽ chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

39) Nguyện thứ ba mươi chín, vui như Lậu Tận

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung thiên nhân, sở thọ khoái lạc, bất như Lậu Tận tỳ kheo giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中天人，所受快樂，不如漏盡比丘者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, trời người trong nước hưởng thụ vui sướng chẳng giống như vị tỳ kheo đã chứng Lậu Tận, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ ba mươi chín. “Lậu” (漏) là tên gọi khác của phiền não. Lậu Tận là đã đoạn hết phiền não. Phiền não đoạn hết sạch thì là Tứ Quả A La Hán. Ngài hưởng thụ pháp lạc. Nếu như trời, người trong thế giới Cực Lạc của tôi, hưởng thụ sự vui sướng chẳng giống như vị Lậu Tận tỳ kheo, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

40) Nguyện thứ bốn mươi, trong cây hiện cõi nước

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, tùy ý dục kiến thập phương vô lượng nghiêm tịnh Phật độ, ứng thời như nguyện, ư bảo thụ trung, giai tất chiếu kiến, do như minh kính, đổ kỳ diện tượng. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，隨意欲見十方無量嚴淨佛土，應時如願，於寶樹中，皆悉照見，猶如明鏡，覩其面像。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước tùy ý muốn thấy mười phương vô lượng cõi Phật trang nghiêm, thanh tịnh, sẽ ngay lập tức như nguyện, từ trong cây báu, thảy đều trông thấy rõ rệt, giống như gương sáng trông thấy khuôn mặt. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi, Tây Phương Cực Lạc thế giới toàn là do bảy báu hợp thành. Quý vị muốn trông thấy thế giới của một vị Phật nào, từ trong cây báu sẽ có thể trông thấy, giống như soi bóng vào gương, hoặc soi mặt vào gương, sẽ trông thấy rõ ràng.

41) Nguyện thứ bốn mươi mốt, các căn chẳng khuyết

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, chí ư đắc Phật, chư căn khuyết lậu, bất cụ túc giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，至於得佛，諸根缺陋，不具足者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác nghe danh tự của tôi cho đến khi thành Phật mà các căn thiếu hụt, chẳng đầy đủ, tôi chẳng giữ lấy Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi mốt, “thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng” (nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác), chẳng phải là các vị Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới Bồ Tát, mà là hàng Bồ Tát trong thế giới khác, nghe danh tự của A Di Đà Phật, mãi cho đến ngày vị ấy thành Phật mới thôi, nếu “chư căn khuyết lậu, bất cụ túc giả, bất thủ Chánh Giác” (các căn thiếu hụt, chẳng đầy đủ, tôi chẳng giữ lấy Chánh Giác), phát Bồ Đề tâm, tu Bồ Tát đạo, người ấy do đời trước, kiếp trước đã tạo ác nghiệp, vẫn chẳng thanh tịnh, hiện thời nghe danh hiệu A Di Đà Phật, ác nghiệp đều tiêu, trọn chẳng mắc phải quả báo sáu căn chẳng đầy đủ, sẽ chẳng bị mắt mù, tai điếc, thiếu một tay, hay thiếu một chân…. [tức là chẳng mắc] quả báo chư căn khuyết lậu vậy!

43) Nguyện thứ bốn mươi hai, giải thoát thanh tịnh

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, giai tất đãi đắc thanh tịnh giải thoát tam muội. Trụ thị tam muội, nhất phát ý khoảnh, cúng dường vô lượng bất khả tư nghị chư Phật Thế Tôn, nhi bất thất định ý. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，皆悉逮得清淨解脫三昧。住是三昧，一發意頃，供養無量不可思議諸佛世尊，而不失定意。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, nghe danh tự của tôi, thảy đều đạt được tam muội giải thoát thanh tịnh. Trụ trong tam muội ấy, trong khoảng phát ý, cúng dường vô lượng chẳng thể nghĩ bàn chư Phật Thế Tôn, mà chẳng đánh mất định ý. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi hai, “thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, giai tất đãi đắc thanh tịnh giải thoát tam muội” (nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, nghe danh tự của tôi, thảy đều đạt được tam muội giải thoát thanh tịnh): Chẳng sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, mà ở ngay trong các quốc độ của họ, chỉ cần nghe danh hiệu A Di Đà Phật, ta sẽ gia bị cho họ, khiến cho hàng Bồ Tát ấy đạt được “thanh tịnh giải thoát tam muội”. “Trụ thị tam muội” (trụ trong tam muội ấy): An trụ trong tam muội thanh tịnh. “Nhất phát ý khoảnh” (trong khoảng phát ý) là một khoảng thời gian rất ngắn, có thể “cúng dường vô lượng bất khả tư nghị chư Phật Thế Tôn, nhi bất thất định ý” (cúng dường vô lượng chẳng thể nghĩ bàn chư Phật Thế Tôn, mà chẳng đánh mất định ý), thường ở trong Định cúng dường vô lượng chư Phật, mà chẳng đánh mất ý Thiền Định. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

43) Nguyện thứ bốn mươi ba, nghe tên được phước

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, thọ chung chi hậu, sanh tôn quý gia. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，壽終之後，生尊貴家。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong những cõi nước nơi phương khác, nghe danh tự của tôi, sau khi thọ chung, sanh trong nhà tôn quý. Nếu chẳng như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi ba, những vị Bồ Tát chẳng sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, chỉ cần nghe thấy danh hiệu A Di Đà Phật của ta, ta liền gia bị cho họ, sau khi hết tuổi thọ, sanh sang đời sau, quyết định sanh trong nhà tôn quý. Nếu chẳng như vậy, ta chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

44) Nguyện thứ bốn mươi bốn, tu hành trọn đủ các đức

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, hoan hỷ dũng dược, tu Bồ Tát hạnh, cụ túc đức bổn. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，歡喜踊躍，修菩薩行，具足德本。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị trong các cõi nước ở nơi phương khác nghe danh tự của tôi, hoan hỷ, hớn hở, tu hạnh Bồ Tát, đầy đủ các cội đức. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi bốn, “thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, hoan hỷ dũng dược” (nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở nơi phương khác nghe danh tự của tôi, hoan hỷ, hớn hở): Nghe danh hiệu của ta, sẽ phát tâm hoan hỷ, muốn tu Bồ Tát hạnh, đầy đủ các cội đức. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

45) Nguyện thứ bốn mươi lăm, Phổ Đẳng tam muội

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, giai tất đãi đắc Phổ Đẳng tam muội. Trụ thị tam muội, chí ư thành Phật, thường kiến vô lượng bất khả tư nghị nhất thiết chư Phật. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，皆悉逮得普等三昧。住是三昧，至於成佛，常見無量不可思議一切諸佛。 若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, nghe danh hiệu của tôi, thảy đều đạt được Phổ Đẳng tam muội. Trụ trong tam muội ấy, cho đến khi thành Phật, thường thấy vô lượng chẳng thể nghĩ bàn hết thảy chư Phật. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi lăm, nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước phương khác, nghe danh hiệu A Di Đà Phật, đều có thể đạt được Phổ Đẳng tam muội¹⁵. Lại còn an trụ trong Phổ Đẳng tam muội mãi cho đến khi thành Phật, thường xuyên bái kiến vô lượng vô số chẳng thể nghĩ bàn hết thảy chư Phật. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

46) Nguyện thứ bốn mươi sáu, tùy nguyện nghe pháp

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát, tùy kỳ chí nguyện sở dục văn pháp, tự nhiên đắc văn. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，國中菩薩，隨其志願所欲聞法，自然得聞。若不爾者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước thuận theo chí nguyện của họ muốn nghe pháp nào, sẽ tự nhiên được nghe. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi sáu, “thiết ngã đắc Phật, quốc trung Bồ Tát” (nếu tôi thành Phật, Bồ Tát trong nước); đây là hàng Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Tùy kỳ chí nguyện, sở dục văn pháp, tự nhiên đắc văn” (thuận theo chí nguyện của họ muốn nghe pháp nào, sẽ tự nhiên được nghe), họ muốn nghe pháp nào, sẽ có thể nghe pháp đó. Nếu chẳng như vậy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác.

47) Nguyện thứ bốn mươi bảy, nghe danh hiệu đắc Bất Thoái

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, bất tức đắc chí Bất Thoái Chuyển giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，不即得至不退轉者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, nghe danh hiệu của tôi mà chẳng liền đắc Bất Thoái Chuyển, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi bảy, nghe danh hiệu của A Di Đà Phật, quý vị dụng công tu hành, chắc chắn chẳng còn thoái chuyển nữa. Kinh A Di Đà gọi địa vị này là A Bệ Bạt Trí.

48) Nguyện thứ bốn mươi tám, đắc ba món Pháp Nhẫn

(Kinh) Thiết ngã đắc Phật, tha phương quốc độ chư Bồ Tát chúng, văn ngã danh tự, bất tức đắc chí đệ nhất nhẫn, đệ nhị, đệ tam pháp nhẫn, ư chư Phật pháp, bất năng tức đắc bất thoái chuyển giả, bất thủ Chánh Giác.

(經)設我得佛，他方國土諸菩薩眾，聞我名字，不即得至第一忍，第二第三法忍，於諸佛法不能即得不退轉者，不取正覺。

(Kinh: Nếu tôi thành Phật, các vị Bồ Tát trong các cõi nước nơi phương khác, nghe danh tự của tôi, nếu chẳng đắc ngay đệ nhất nhẫn, đệ nhị, đệ tam pháp nhẫn, đối với Phật pháp của chư Phật mà chẳng liền đạt được bất thoái chuyển, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác).

Đại nguyện thứ bốn mươi tám, các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, chỉ cần nghe danh hiệu A Di Đà Phật, sẽ có thể được A Di Đà Phật gia bị, đạt được đệ nhất pháp nhẫn, đệ nhị pháp nhẫn và đệ tam pháp nhẫn, hết thảy Phật pháp đều có thể đầy đủ.

Trước hết nói về pháp tướng của đệ nhất, đệ nhị, đệ tam nhẫn:

1. Thứ nhất là Âm Hưởng Nhẫn (音響忍). Đây là từ tiếng vang mà đắc pháp nhẫn, nên gọi là Âm Hưởng Nhẫn. Do tiếng vang mà ngộ được chân lý, khai ngộ. Ngộ được lý thể Chân Như, nghe tiếng vang bèn khai ngộ thì gọi là Âm Hưởng Nhẫn. Ví như có một vị thiền sư, ở một mình trong lều tranh trên núi để tham Thiền, Sư khai hoang vỡ đất trên núi để trồng một ít rau dưa, khoai lang. Khi vỡ đất, đốn rừng, dùng cuốc vạc đá trên núi quăng xuống dưới núi. Sườn núi mọc đầy những cây trúc, hình thành rừng trúc, đá trên sườn núi rơi xuống, va vào thân trúc, vang ra tiếng “lạch cạch” rất lớn. Vị đại thiền sư ấy lập tức khai ngộ. Đấy là từ tiếng vang mà đắc pháp nhẫn, chính là môn thứ nhất, tức Âm Hưởng Nhẫn.

2. Thứ hai là Nhu Thuận Nhẫn (柔順忍). Mềm mỏng, vâng thuận gọi là Nhu Thuận Nhẫn. Tức là do tâm trí huệ của chính mình sanh ra. Do tâm trí huệ sanh ra, cho nên hết sức mềm mỏng, rất dễ dàng khai ngộ. Khai ngộ thuận theo chân lý, thuận theo diệu lý Chân Như thì gọi là Nhu Thuận Nhẫn. Đấy là môn thứ hai, tức Nhu Thuận Nhẫn.

3. Thứ ba là Vô Sanh Nhẫn (無生忍), còn gọi là Vô Sanh Pháp Nhẫn. Pháp vô sanh là pháp Thật Tướng. Thật Tướng chẳng có tướng, vì phàm những gì có tướng đều là hư vọng! Pháp này là tướng chân thật, chẳng phải là tướng của hữu tướng. Hữu tướng thì là tướng hư vọng, còn pháp này là chân thật, chẳng hư vọng. Đấy là diệu lý Chân Như, cũng là diệu lý Thật Tướng, mà cũng là Phật Tánh mỗi người chúng ta ai nấy sẵn có. Đấy là Vô Sanh Pháp. Hễ đại triệt đại ngộ pháp vô sanh, sẽ ngộ diệu lý Thật Tướng, chứng đắc pháp vô sanh, thì gọi là Vô Sanh Pháp Nhẫn.

Lại xem kinh văn, đại nguyện thứ bốn mươi bảy nhằm gia bị các vị Bồ Tát ở phương khác, chẳng phải là dành cho hàng Bồ Tát đã sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Các vị Bồ Tát trong các cõi nước ở phương khác, họ nghe danh hiệu A Di Đà Phật, sẽ đắc địa vị bất thoái chuyển. Đại nguyện thứ bốn mươi tám vẫn gia bị các vị Bồ Tát ở phương khác. Nếu Bồ Tát ở cõi nước phương khác, nghe danh hiệu A Di Đà Phật, sẽ đắc đệ nhất, đệ nhị, đệ tam pháp nhẫn, đắc bất thoái chuyển nơi các pháp của chư Phật. Nếu chẳng được như vậy, tôi chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác. Đại nguyện bốn mươi bảy và bốn mươi tám đều vì hàng Bồ Tát ở phương khác mà vận dụng công phu, họ đều do được nghe danh hiệu của A Di Đà Phật mà kết quả là đều đắc bất thoái chuyển. Vậy thì bất thoái chuyển trong đại nguyện bốn mươi bảy và đại nguyện bốn mươi tám giống nhau hay khác nhau? Nếu giống nhau, cần gì đã lập đại nguyện thứ bốn mươi bảy, lại lập ra nguyện thứ bốn mươi tám để làm gì nữa? Đương nhiên là chẳng giống nhau. Vì lời nguyện bốn mươi tám gồm rất nhiều câu như là “đạt được đệ nhất, đệ nhị, đệ tam pháp nhẫn”, lại còn “đắc bất thoái chuyển nơi pháp của chư Phật” trong khi đại nguyện thứ bốn mươi bảy chỉ nói “chẳng thoái chuyển”, khác nhau! Phải giải thích cặn kẽ hơn đôi chút!

Hàng Bồ Tát ở quốc độ phương khác có địa vị sâu hay cạn khác nhau. Bất thoái chuyển trong đại nguyện thứ bốn mươi bảy là Bồ Tát ở các quốc độ khác, thuộc địa vị Thập Tín. Nếu Thập Tín vị Bồ Tát nghe danh hiệu A Di Đà Phật, sẽ đạt đến bất thoái chuyển, gọi là Vị Bất Thoái. Đã đạt Bất Thoái Chuyển, bèn dự vào địa vị Thập Trụ. Đã dự vào địa vị Thập Trụ, lại chẳng thoái chuyển, sẽ dự vào địa vị Tam Hiền, chẳng bị lui sụt, đọa xuống phàm phu. Vì thế, gọi là Vị Bất Thoái Bồ Tát. Đại nguyện thứ bốn mươi tám gia bị những vị Bồ Tát đều là Bồ Tát thuộc địa vị Tam Hiền. Bồ Tát thuộc địa vị Tam Hiền là các địa vị Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng Bồ Tát. Các Ngài nghe danh hiệu của A Di Đà Phật liền tiến bộ, hễ tiến bộ, sẽ nhập vào địa vị Thập Thánh (Thập Địa). Sau khi đã lên Sơ Địa thì gọi Hạnh Bất Thoái. Đối với hạnh môn Đại Thừa, chẳng còn thoái chuyển nữa. Từ Bát Địa Bồ Tát [trở lên] gọi là Niệm Bất Thoái, chánh niệm hiện tiền. Niệm nào cũng lưu nhập Tát Bà Nhã Hải (biển Nhất Thiết Trí), niệm nào cũng đều là chánh niệm, vĩnh viễn chẳng còn lui sụt, sẽ chứng đắc ba môn Pháp Nhẫn. Hai môn Pháp Nhẫn trước đều là [pháp được chứng bởi] Sơ Địa Bồ Tát, môn Pháp Nhẫn thứ ba là [pháp sở chứng của] hàng Bồ Tát từ Bát Địa trở lên. Đấy là hàng Bồ Tát thuộc địa vị Tam Hiền, quý vị nghe danh hiệu A Di Đà Phật bèn có thể đăng địa (chứng đắc Sơ Địa). Hàng Bồ Tát sau khi đã đăng địa, nghe danh hiệu A Di Đà Phật, sẽ có thể tăng tấn đến Bát Địa, đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Do vậy, Ngài mới chẳng thoái chuyển nơi pháp của chư Phật.

Bồ Tát thuộc những quốc độ ở phương khác tu hành chẳng thoái chuyển. Có ba loại bất thoái chuyển: Vị Bất Thoái, Niệm Bất Thoái, và Hạnh Bất Thoái. Nếu tu viên mãn địa vị Thập Tín, dựa theo Đại Thừa Khởi Tín Luận để nói thì phải mất một vạn đại kiếp mới dự vào địa vị Thập Trụ, mới là Vị Bất Thoái. Đã dự vào địa vị Thập Trụ, tức là [lần lượt trải qua] Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, địa vị Tam Hiền có ba mươi địa vị, phải tu một đại A tăng kỳ kiếp, dự lên Sơ Địa, tu cho đến Bát Địa Bồ Tát. Tu viên mãn A tăng kỳ kiếp thứ hai, mới gặp Phật, được thọ ký thành Phật. Lấy Thích Ca Mâu Ni Phật để dẫn chứng, Ngài gặp Nhiên Đăng Phật thọ ký thành Phật, chính là đã tu viên mãn hai đại A tăng kỳ kiếp, đạt đến địa vị Bát Địa Bồ Tát. Từ địa vị Bát Địa, lại tu một đại A tăng kỳ kiếp nữa mới thành Phật. Đấy là xét theo thời gian và địa vị trong quốc độ nơi phương khác mà phân biệt như thế đó!

Tịnh Độ Tông có bốn món Bất Thoái. Ngoại trừ Vị Bất Thoái, Hạnh Bất Thoái, và Niệm Bất Thoái ra, còn có Xứ Bất Thoái. Xứ (處) lả xứ sở, xứ sở là nơi chốn. Xứ sở nào vậy? Nơi chốn nào vậy? Tây Phương Cực Lạc thế giới! Chỉ cần quý vị sanh về xứ sở ấy, sẽ Bất Thoái Chuyển. Đại nguyện thứ nhất, đại nguyện thứ hai nhằm nêu rõ, sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, quý vị sẽ chẳng còn đọa vào trong ba ác đạo nữa. Tức là quý vị sanh về nơi chốn Tây Phương Cực Lạc thế giới, đấy là nơi chốn chẳng thoái chuyển, nên gọi là Xứ Bất Thoái. Xứ Bất Thoái bao gồm cả ba món Bất Thoái, tức là Vị Bất Thoái, Hạnh Bất Thoái, Niệm Bất Thoái. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới là phàm phu đới nghiệp sanh về đó. Sanh sang đó bèn nhập Chánh Định Tụ, tức là Bất Thoái nơi địa vị Thập Trụ. Tăng tấn hơn nữa là Hạnh Bất Thoái, Nhất Sanh Bổ Xứ, vượt trỗi Đẳng Giác Bồ Tát. Huống hồ Bát Địa chính là Niệm Bất Thoái. Chỉ cần sanh về Tây Phương, sẽ đắc Xứ Bất Thoái, tức là đạt được ba món Bất Thoái. Đó là lợi ích to lớn của pháp môn Tịnh Độ.

(Kinh) Phật cáo A Nan: - Nhĩ thời, Pháp Tạng tỳ kheo, thuyết thử nguyện dĩ, dĩ kệ tụng viết:

(經)佛告阿難：爾時法藏比丘，說此願已，以偈頌曰：

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A Nan: - Lúc bấy giờ, tỳ kheo Pháp Tạng nói nguyện ấy xong, dùng kệ tụng rằng).

“Phật cáo A Nan” (đức Phật bảo ngài A Nan): Đây vẫn là do Phật Thích Ca hướng về ngài A Nan kể chuyện A Di Đà Phật. Nói xong một đoạn, đức Phật lại gọi ngài A Nan một tiếng: “Nhĩ thời Pháp Tạng tỳ kheo, thuyết thử nguyện dĩ” (lúc bấy giờ, tỳ kheo Pháp Tạng nói các nguyện ấy xong). Bốn mươi tám đại nguyện đều là đại nguyện do tỳ kheo Pháp Tạng đối trước Thế Tự Tại Vương Như Lai phát thệ. Ngài nói xong bốn mươi tám đại nguyện, lại nói kệ tụng để tán tụng những đại nguyện của Ngài, gồm mười một bài kệ tụng. Mười bài kệ tụng đầu là thệ nguyện, tức hoằng thệ đại nguyện. Bài kệ tụng cuối cùng [thể hiện ý nguyện] mong cầu có một thụy tướng (瑞相, tướng tốt lành) để chứng minh.

2.2.1.2.2.2.1.4. Dựa theo những điều đã nguyện trên đây, nhắc lại những điều chính mình đã thệ nguyện (gồm mười một bài kệ)

2.2.1.2.2.2.1.4.1. Tự mong cầu (gồm ba bài kệ)

2.2.1.2.2.2.1.4.1.1. Ước theo tự đức của Phật để mong cầu

(Kinh) Ngã kiến siêu thế nguyện, tất chí vô thượng đạo, tư nguyện bất mãn túc, thệ bất thành Đẳng Giác.

(經)我建超世願，必至無上道，斯願不滿足，誓不成等覺。

(Kinh: Con lập nguyện hơn đời, ắt đạt vô thượng đạo, nguyện ấy chẳng trọn thỏa, thề chẳng thành Đẳng Giác).

“Ngã kiến siêu thế nguyện” (con lập nguyện siêu việt cõi đời), “ngã” là tỳ kheo Pháp Tạng tự xưng. Tôi là tỳ kheo Pháp Tạng đã kiến lập đại nguyện vượt trỗi thế gian. “Tất chí vô thượng đạo” (ắt đạt đến đạo vô thượng): “Vô thượng đạo” là Phật đạo, [“tất chí vô thượng đạo” là] nhất định có thể thành Phật. “Tư nguyện bất mãn túc, thệ bất thành Đẳng Giác” (nguyện ấy chẳng trọn thỏa, thề chẳng thành Đẳng Giác): “Tư nguyện” (斯願) là nguyện này. [Vì sợ] bốn mươi tám nguyện chẳng được viên mãn trọn vẹn, tôi lại lập lời thề. Đấy là hoằng thệ đại nguyện. Hoằng và Thệ hợp lại thành một danh từ [tức Hoằng Thệ], nguyện là thệ, thệ là nguyện. Nói tách ra, Nguyện là lập một chí hướng, Nguyện là nguyện cầu, nguyện đạt được, lập một chí nguyện. Nguyện đi trước dẫn đường, lại lập ra lời thề (thệ, 誓) giống như thúc giục đằng sau. Ví như một thớt ngựa, phía trước có sợi dây lôi nó đi, đấy là Nguyện. Đằng sau lại dùng roi ngựa để đánh cho nó chạy. Đấy gọi là “ra roi thúc giục”. Bản thân chúng ta trước hết phải kiến lập một đại nguyện để dẫn đường, khéo tu đại hạnh. Nương vào nguyện để dẫn dắt hạnh, chỉ sợ nguyện ấy chẳng kiến lập được. Lại sợ hạnh này lui sụt, lại lập ra một lời thề ở đằng sau để thúc giục. Chẳng đạt tới mục đích thì sẽ chẳng ngừng nghỉ. Đấy là [tác dụng của] Thệ.

2.2.1.2.2.2.1.4.1.2. Ước theo hóa đức (phẩm đức giáo hóa) để mong cầu (gồm hai bài kệ)

(Kinh) Ngã ư vô lượng kiếp, bất vi đại thí chủ, phổ tế chư bần khổ, thệ bất thành Đẳng Giác. Ngã chí thành Phật đạo, danh thanh siêu thập phương, cứu cánh hữu bất văn, thệ bất thành Đẳng Giác.

(經)我於無量劫，不為大施主，普濟諸貧苦，誓不成等覺。我至成佛道，名聲超十方，究竟有不聞，誓不成等覺。

(Kinh: Con trong vô lượng kiếp, chẳng làm đại thí chủ, cứu khắp kẻ nghèo khổ, thề chẳng thành Đẳng Giác. Đến khi con thành Phật, tiếng tăm trỗi mười phương, nếu có kẻ chẳng nghe, thề chẳng thành Đẳng Giác).

Nhắc lại lời nguyện của Ngài. “Ngã” vẫn là tỳ kheo Pháp Tạng tự xưng. Tôi đã phát đại nguyện, tôi tu đại hạnh môn, tu đại công phu, tu công phu Đại Thừa, lấy chuyện lợi ích chúng sanh để tu hành. Đại Thừa Bồ Tát coi lợi tha là tự lợi. Đại Thừa Bồ Tát tu Lục Độ thì tu ở chỗ nào? Tu nơi chúng sanh. Lìa khỏi chúng sanh, quý vị chẳng có cách nào tu hành. Pháp môn Lục Độ thì độ thứ nhất là Bố Thí Độ. Bố Thí Độ chia thành ba loại là Tài Thí, Pháp Thí, và Vô Úy Thí, đều lấy chúng sanh làm đối tượng. Chẳng có chúng sanh, quý vị muốn Tài Thí cũng chẳng chỗ nào để tu, mà Pháp Thí và Vô Úy Thí cũng đều chẳng có chỗ nào để tu. Đại Thừa Bồ Tát tu như thế nào? Dụng công nơi thân của chúng sanh, phải nhớ rõ đạo lý này! Nay tỳ kheo Pháp Tạng phát đại nguyện, muốn lập đại hạnh, muốn tu Lục Độ vạn hạnh. Điều thứ nhất trong Lục Độ là Bố Thí Độ, hành Tài Bố Thí trước. “Ngã ư vô lượng kiếp” (tôi trong vô lượng kiếp): Tôi muốn dùng công đức này để kiến lập Tây Phương Cực Lạc thế giới, vượt trỗi hai trăm mười ức cõi Phật; vậy thì thế giới Cực Lạc của tôi, [chỉ tu tập, tích lũy] công đức trong một khoảng thời gian ngắn làm sao đầy đủ cho được? Vì thế, phải phát tâm dài lâu, phải tu hành trong vô lượng kiếp, tu hành gì vậy? Trước hết, tôi sẽ làm đại thí chủ, “bất vi đại thí chủ, phổ tế chư bần khổ, thệ bất thành Đẳng Giác” (chẳng làm đại thí chủ, cứu khắp kẻ nghèo khổ, thề chẳng thành Đẳng Giác): Tôi nhất định sẽ làm một vị đại thí chủ, làm đại thí chủ để làm gì? Rộng tu Bồ Tát đạo, hành Lục Độ vạn hạnh. Trong Lục Độ, Bố Thí là bậc nhất. Đối tượng để bố thí là “phổ tế chư bần khổ” (cứu tế trọn khắp những kẻ nghèo khổ). Chúng sanh nghèo túng, khổ não, tôi sẽ cứu giúp họ. Chúng sanh chẳng có cơm ăn, tôi sẽ bố thí thức ăn. Chẳng có quần áo mặc, sẽ bố thí quần áo để mặc. Chẳng có nhà để ở, sẽ bố thí nhà cửa để ở. Chúng sanh nghèo khổ, tôi sẽ cứu giúp họ. Lại còn là “phổ tế”, [tức là] chẳng phân biệt oán thân, oán hay thân đều bình đẳng cứu độ. Đấy là hành Tài Bố Thí.

“Ngã chí thành Phật đạo, danh thanh siêu thập phương, cứu cánh hữu bất văn, thệ bất thành Đẳng Giác” (tôi đạt thành Phật đạo, tiếng tăm vượt trỗi mười phương, rốt cuộc nếu có kẻ nào chẳng nghe biết, tôi thề chẳng thành Đẳng Giác): “Thành Đẳng Giác” cũng là “thành Chánh Giác”. Nói gộp chung lại, sẽ là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Văn tự có phần giản lược, trong phần trước đã nói là “thệ bất thành Chánh Giác”; ở đây nói là “thệ bất thành Đẳng Giác”! Đẳng Giác hay Chánh Giác [đều phải hiểu] là Phật. “Ngã chí thành Phật đạo”, [nghĩa là] trong tương lai, tỳ kheo Pháp Tạng tôi đây sẽ thành Phật. “Danh thanh siêu thập phương, cứu cánh hữu bất văn, thệ bất thành Đẳng Giác”, ý nói: Tiếng tăm vượt trỗi mười phương thế giới. Chúng sanh trong mười phương thế giới sẽ đều nghe danh hiệu thành Phật của tôi. Nếu còn có chúng sanh nào chẳng nghe danh hiệu ấy, tôi quyết định chẳng thành Phật!

Nay chúng tôi dùng sự thật để chứng minh đôi chút. A Di Đà Phật đã thành Phật, còn có chúng sanh nào chẳng nghe danh hiệu A Di Đà Phật? Dùng sự thật để chứng minh, mỗi chúng sanh đều đã nghe thấy. Chứng minh như thế nào? Chúng ta đều là đệ tử Phật, tu Tịnh Độ Tông, hằng ngày niệm Phật, niệm mấy ngàn tiếng, cho đến mấy vạn tiếng; há có ai chẳng nghe danh hiệu Phật? Đối với đức giáo chủ thế giới Sa Bà, tức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, tỳ kheo Pháp Tạng và A Di Đà Phật đều do Phật Thích Ca nói ra, đáng lẽ chúng ta phải biết danh hiệu Thích Ca Mâu Ni Phật trước hết thì mới đúng, thế nhưng có rất nhiều chúng sanh chẳng biết danh hiệu của Phật Thích Ca, nhưng đâm ra lại biết danh hiệu A Di Đà Phật. Họ chẳng phải là đệ tử Phật, cũng chưa hề thọ Tam Quy Y, mà cũng chẳng phát nguyện sanh về Tây Phương, lại càng chẳng niệm A Di Đà Phật, nhưng họ biết danh hiệu A Di Đà Phật, biết như thế nào? Nếu họ gặp chuyện hoan hỷ, sẽ chẳng tự giác niệm một tiếng A Di Đà Phật. Trong khi họ thương tâm hoặc phiền não, sẽ chẳng tự giác niệm một tiếng A Di Đà Phật. Niệm Phật hiệu là buột miệng thốt ra, thật giống như trẻ nhỏ tự nhiên gọi mẹ vậy. Nếu trong quá khứ, người ấy chưa hề nghe danh hiệu A Di Đà Phật, trong ruộng tám thức chẳng có chủng tử ấy, nó làm sao có thể dấy lên hiện hành cho được? Làm sao người ấy có thể buột miệng niệm một tiếng A Di Đà Phật cho được? Chứng tỏ hết thảy chúng sanh trong đời trước, kiếp trước, cho đến nhiều đời nhiều kiếp trước đã từng nghe danh hiệu A Di Đà Phật.

2.2.1.2.2.2.1.4.2. Thuận cầu (gồm bảy bài kệ)

(Kinh) Ly dục thâm chánh niệm, tịnh huệ tu phạm hạnh, chí cầu vô thượng tôn, vi chư thiên nhân sư. Thần lực diễn đại quang, phổ chiếu vô tế độ, tiêu trừ tam cấu minh, minh tế chúng ách nạn. Khai bỉ trí huệ nhãn, diệt thử hôn manh ám, bế tắc chư ác đạo, thông đạt thiện thú môn. Công tộ thành mãn túc, oai diệu lãng thập phương, nhật nguyệt tập trùng huy, thiên quang ẩn bất hiện. Vị chúng khai pháp tạng, quảng thí công đức bảo, thường ư đại chúng trung, thuyết pháp sư tử hống. Cúng dường nhất thiết Phật, cụ túc chúng đức bổn, nguyện huệ tất thành mãn, đắc vi tam giới hùng. Như Phật vô ngại trí, thông đạt mị bất chiếu, nguyện ngã công đức lực, đẳng thử tối thắng tôn.

(經)離欲深正念，淨慧修梵行，志求無上尊，為諸天人師。神力演大光，普照無際土，消除三垢冥，明濟眾厄難。開彼智慧眼，滅此昏盲闇，閉塞諸惡道，通達善趣門。功祚成滿足，威曜朗十方，日月戢重暉，天光隱不現。為眾開法藏，廣施功德寶，常於大眾中，說法師子吼。供養一切佛，具足眾德本，願慧悉成滿，得為三界雄。如佛無礙智，通達靡不照，願我功德力，等此最勝尊。

(Kinh: Lìa dục, chánh niệm sâu. Tịnh huệ tu phạm hạnh, chí cầu đấng vô thượng, làm thầy của trời người. Thần lực tỏa đại quang, chiếu khắp khôn ngằn cõi, tiêu trừ tối ba cấu, cứu ách nạn sáng ngời, mở huệ nhãn cho họ, diệt trừ mù tối tăm. Đóng chặt các đường ác, thông thoáng cửa đường lành, công phước đều trọn vẹn, oai sáng ngời mười phương, nhật nguyệt mất ánh sáng, quang minh của bầu trời, thảy ẩn mất chẳng hiện. Vì chúng mở kho pháp, rộng thí báu công đức, thường ở trong đại chúng, thuyết pháp, sư tử rống. Cúng dường hết thảy Phật, đầy đủ các cội đức, nguyện huệ đều vẹn thành, thành đấng tam giới hùng, như Phật vô ngại trí, thông đạt chiếu khắp cả, nguyện sức công đức tôi, bằng với đấng tối thắng).

“Ly dục thâm chánh niệm, tịnh huệ tu phạm hạnh, chí cầu vô thượng tôn, vi chư thiên nhân sư” (lìa dục, chánh niệm sâu. Tịnh huệ tu phạm hạnh, chí cầu [sẽ trở thành] đấng vô thượng, làm thầy của trời người): Trong bài kệ tụng này, bao gồm Trì Giới Độ, Thiền Định Độ, và Bát Nhã Độ, nhưng chú trọng Trì Giới Độ. “Ly dục”: Thứ nhất là lìa dâm dục, thứ hai là lìa ngũ dục. Điều này là cần phải trì giới. “Thâm chánh niệm” (chánh niệm sâu): Đây là tu Thiền Định. “Tịnh huệ”: Từ Thiền Định chánh niệm sâu, sanh khởi trí huệ thanh tịnh; đấy là Bát Nhã Độ. “Tu phạm hạnh” chú trọng trì giới. “Ly dục” là trì giới. “Tu phạm hạnh” cũng là trì giới. “Phạm hạnh” là thanh tịnh, trì giới thanh tịnh, tu hạnh môn gì cũng đều thanh tịnh, nên gọi là “tu phạm hạnh”. “Chí cầu vô thượng tôn”: Tu Trì Giới Độ, Thiền Định Độ và Bát Nhã Độ nhằm mong cầu thành Phật. “Vi chư thiên nhân sư” (làm thầy của chư thiên và loài người): Phải nêu gương cho loài người trong nhân gian và nêu gương cho chư thiên trong cõi trời, làm thầy của trời người như thế nào? Thứ nhất là có Thiền Định, thứ hai là có trí huệ, nhưng [nếu như] giới luật chẳng thanh tịnh, loài người chẳng tôn trọng quý vị, mà trời cũng chẳng tôn trọng quý vị. Do vậy, bài kệ tụng này bao gồm ba Độ, chú trọng nơi Trì Giới Độ!

“Thần lực diễn đại quang, phổ chiếu vô tế độ, tiêu trừ tam cấu minh, minh tế chúng ách nạn” (thần lực tỏa ra quang minh lớn, chiếu trọn khắp các cõi không có ngằn mé, tiêu trừ sự tối tăm do ba cấu, cứu giúp rạng ngời các ách nạn): Đây là Vô Úy Thí. Bố Thí chia thành ba loại, tức là Tài Thí, Pháp Thí, và Vô Úy Thí. Cứu kẻ nghèo khổ trong phần trước là Tài Bố Thí, phần này là hành Vô Úy Bố Thí. “Thần lực diễn đại quang” (do thần lực tỏa ra quang minh to lớn): Đã có thần thông, dùng sức thần thông tỏa ra quang minh to lớn, có thể “phổ chiếu vô tế độ” (chiếu khắp các cõi chẳng có ngằn mé), “tế” (際) là biên tế (邊際, bờ mé, giới hạn). [“Vô tế độ” là] vô lượng quốc độ, vô lượng thế giới, thế giới chẳng có ngằn mé. “Tiêu trừ tam cấu minh” (tiêu trừ sự tối tăm của Tam Cấu): Tham, sân, si là pháp ô nhiễm, nên gọi là Tam Cấu (三垢). Pháp tối tăm gọi là Minh (冥). Nếu có thể dùng sức thần thông tỏa ra đại quang minh để chiếu trọn khắp vô lượng thế giới, vô lượng chúng sanh, khiến cho hết thảy chúng sanh đều tiêu trừ tối tăm tam cấu tham, sân, si của chính họ. “Minh tế chúng ách nạn”, ý nói: Cứu độ tai nạn cho hết thảy chúng sanh. Chữ Ách (厄) này là chính là chữ Ách trong câu Tâm Kinh “chiếu kiến Ngũ Uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách”. “Ách” là tai ương. Chúng sanh gặp tai nạn, ta phóng quang minh cứu giúp tai nạn cho chúng sanh. Chúng sanh mang tai mắc nạn liền sanh lòng sợ hãi, ta cứu độ họ xa lìa tai nạn, bố thí sự không sợ hãi, nên gọi là Vô Úy Bố Thí.

“Khai bỉ trí huệ nhãn, diệt thử hôn manh ám, bế tắc chư ác đạo, thông đạt thiện thú môn” (mở con mắt trí huệ cho họ, diệt trừ sự tối tăm mù lòa ấy, đóng bít các đường ác, khai thông cửa dẫn đến đường lành), “khai bỉ trí huệ nhãn, diệt thử hôn manh ám”: Sẽ nói Phật pháp cho chúng sanh nghe, khiến cho chúng sanh mở mang con mắt trí huệ. Mắt của chúng sanh là nhục nhãn, nhục nhãn chưa khai trí huệ, giống như một kẻ mù nên gọi là “hôn manh” (昏盲, mù tối). “Hôn manh” là kẻ mù nhắm tịt mắt, thế giới của người ấy là một thế giới tối tăm. Ta mở con mắt trí huệ cho người ấy, khiến cho chúng sanh có được con mắt trí huệ, diệt trừ sự mù tối mờ mịt. Đã diệt trừ thì chính là “bế tắc chư ác đạo, thông đạt thiện thú môn” (đóng bít các đường ác, khai thông cửa đường lành). Vì sao gọi chúng sanh là kẻ mù nhắm tịt mắt? Kẻ mù chẳng thấy quang minh đại đạo, đi theo con đường hắc ám, phía trước có hố, có rãnh, họ chẳng thấy, sẽ bị lọt hố sụp rãnh, rơi vào trong hố sâu. “Rãnh” là ngòi nước, họ sẽ rơi xuống ngòi nước. Vì bọn phàm phu chúng ta là kẻ mù nhắm tịt mắt, chẳng thấy ba ác đạo, sẽ đi vào trong ba ác đạo, giống như kẻ mù bị rơi hầm sụp rãnh. Vì thế, mở con mắt trí huệ cho chúng sanh là chuyện khẩn yếu nhất. Huệ nhãn vừa mở, họ sẽ biết cửa dẫn vào ba ác đạo ở nơi đâu, nếu họ đừng đi vào cửa đó, sẽ chẳng vào ba ác đạo. Ta đóng lấp cửa dẫn vào ba ác đạo cho chúng sanh, dạy họ đi vào thiện đạo, đi vào thiên đạo. Đó là “thông đạt thiện thú môn” (khai thông cửa dẫn đến đường lành), khiến cho họ thường qua lại đường nhân thiên. “Thiện thú môn” là nói đối ứng với “chư ác đạo” trong phần trên. Khóa chặt cửa của ba đường ác, tức là khai thông con đường dẫn đến trời, người. Trên thực tế, nhân thiên thiện đạo là tiền phương tiện, mục đích chân chánh là muốn tìm ra chiếc cửa thông đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, tức là pháp môn Niệm Phật. Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới thì mới chẳng thoái chuyển, vĩnh viễn chẳng bị đọa lạc trong ba ác đạo.

“Công tộ thành mãn túc, oai diệu lãng thập phương, nhật nguyệt tập trùng huy, thiên quang ẩn bất hiện” (công đức và phước đức đều thành tựu trọn vẹn, oai quang rạng ngời mười phương, mặt trời và mặt trăng lu mờ, ánh sáng cõi trời ẩn mất, chẳng hiện): Đây là Ngài phát nguyện có vô lượng quang minh, phát nguyện kiến lập đại hạnh. Đã kiến lập đại hạnh bèn tu công, tu tộ. “Công” (功) là công đức, “tộ” (祚) là phước đức. Tu nhiều công đức, tu nhiều phước đức. Công đức lẫn phước đức đều tu viên mãn, liền có quang minh. “Oai diệu lãng thập phương, nhật nguyệt tập trùng huy”, nghĩa là có oai đức quang minh, chiếu sáng chói ngời mười phương thế giới, đem so với ánh sáng của mặt trời, mặt trăng thì mặt trời lẫn mặt trăng đều chẳng có ánh sáng! “Tập” (戢) là giảm bớt, giảm bớt quang minh của chúng! “Thiên quang ẩn bất hiện”: Ánh sáng mặt trời mặt trăng là ánh sáng của trời (thiên quang). Ánh sáng trong bầu trời đều ẩn mất, chẳng hiện.

“Vị chúng khai pháp tạng, quảng thí công đức bảo, thường ư đại chúng trung, thuyết pháp sư tử hống” (vì đại chúng mở kho pháp, rộng thí của báu công đức, thường ở trong đại chúng, thuyết pháp như sư tử rống). Đấy là Pháp Bố Thí trong Bố Thí. Bố Thí chia thành ba loại, trong phần trước, cứu giúp kẻ nghèo khổ là Tài Bố Thí, cứu tai nạn là Vô Úy Bố Thí. Ở đây là nói đến Pháp Bố Thí. “Vị chúng khai pháp tạng” (vì đại chúng mở kho pháp): Giống như mở toang kho báu cho chúng sanh. “Pháp tạng” chẳng phải là của báu vàng, bạc, mà là của báu Phật pháp, nên gọi là Pháp Tạng. “Quảng thí công đức bảo” (rộng bố thí báu công đức): Ta mở kho báu vàng bạc ra, đem vàng, bạc bố thí; đó là Tài Bố Thí. Ở đây là Pháp Bố Thí, mở kho tàng Pháp Bảo, rộng hành bố thí của báu công đức, thuyết pháp cho chúng sanh nghe, đấy là “quảng thí công đức bảo”. “Thường ư đại chúng trung” (thường ở trong đại chúng): Thuyết pháp thì phải phát tâm rộng lớn; muốn thuyết pháp cho đại chúng thì lại còn phải phát tâm dài lâu. Quý vị chẳng phát tâm dài lâu, hôm nay thuyết pháp, ngày mai chẳng nói, vậy thì chúng sanh có thể đạt được bao nhiêu lợi ích? “Thường ư đại chúng trung” (thường ở trong đại chúng): “Thường” (常) là cái tâm dài lâu. Đối với đại chúng thuyết pháp là cái tâm rộng lớn. “Thuyết pháp sư tử hống”, nghĩa là: Thuyết pháp giống như sư tử gầm, tà ma ngoại đạo đều bị chấn động, kinh hãi, đều bị hàng phục, giống như sư tử rống lên, [muôn thú đều kinh sợ, náu mình]!

Tỳ kheo Pháp Tạng trong khi tu nhân đã phát đại nguyện, lập đại thệ, Phật Thích Ca đã kể lại, nhắc lại, nhằm bảo chúng ta hãy nghe, hãy học theo. Chúng ta phải phát tâm nói Phật pháp cho chúng sanh nghe, phải phát tâm rộng lớn, đi đến đâu bèn nói tới đó. Chẳng hạn như tôi ở Đại Lục bèn giảng cho người Đại Lục. Tôi đến Đài Loan bèn giảng cho người Đài Loan, đến Hương Cảng bèn giảng cho người Hương Cảng; đấy là phát tâm rộng lớn. Lại còn phải phát tâm dài lâu. Hôm nay giảng, ngày mai giảng, năm nay giảng, năm sau giảng. Giảng đến khi quả báo đã hết, sanh về thế giới Cực Lạc, chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhãn, lại trở về tiếp tục giảng. Đấy là phát tâm dài lâu. Tôi nói những lời này nhằm khuyên các vị. Hiện thời, người thuyết pháp trong Phật giáo quá ít! Quý vị phát tâm giảng kinh, thuyết pháp, bất luận là chúng xuất gia hay chúng tại gia đều học giảng kinh, thuyết pháp, Phật giáo sẽ hưng khởi, nhưng điều đầu tiên là quý vị phải phát tâm rộng lớn, điều thứ hai là phải phát tâm dài lâu.

“Cúng dường nhất thiết Phật, cụ túc chúng đức bổn, nguyện huệ tất thành mãn, đắc vi tam giới hùng” (cúng dường hết thảy các vị Phật, đầy đủ các cội đức, nguyện trí huệ đều thành tựu viên mãn, trở thành đấng Đại Hùng trong ba cõi): Bài kệ tụng này ý nói phải tu phước và tu huệ, phước và huệ phải trọn đủ. Tỳ kheo Pháp Tạng học Phật, Phật tu như thế nào, Ngài cũng tu như vậy! Tu phước như thế nào? “Cúng dường nhất thiết Phật” (cúng dường hết thảy Phật), phước báo sẽ đưa tới nhanh chóng. “Cụ túc chúng đức bổn” (trọn đủ các cội đức): Công đức căn bản thảy đều đầy đủ, tức là hết thảy các thiện căn đều đầy đủ. “Nguyện huệ tất thành mãn” (nguyện trí huệ thành tựu viên mãn): Tu phước đến mức viên mãn, lại phát đại nguyện cầu trí huệ, cầu trí huệ viên mãn. Viên mãn thì sẽ trọn đủ, tức là phước đầy đủ, huệ đầy đủ. “Đắc vi tam giới hùng”: Trở thành bậc đại hùng trong tam giới. Ví như điện Tam Bảo trong chùa Phật được gọi là Đại Hùng Bảo Điện. Đại Hùng là phước báo lớn nhất, trí huệ lớn nhất, lớn đến mức viên mãn rốt ráo, phước trọn đủ, huệ đầy đủ, thì gọi là Đại Hùng.

“Như Phật vô ngại trí, thông đạt mị bất chiếu, nguyện ngã công đức lực, đẳng vi Tối Thắng Tôn” (như trí vô ngại của đức Phật, thông đạt không đâu chẳng chiếu thấu. Nguyện sức công đức của con bằng với đấng Tối Thắng). “Như Phật vô ngại trí, thông đạt mị bất chiếu”, ý nói: Tôi, tức tỳ kheo Pháp Tạng mong đạt trí huệ giống như Phật, chứng đắc Vô Ngại Trí của Phật, thông đạt hết thảy các pháp. Đối với hết thảy các pháp, chẳng sanh chướng ngại thì gọi là Vô Ngại Trí. Thông đạt hết thảy các pháp, ta muốn độ hết thảy chúng sanh. “Mị bất chiếu” (không đâu chẳng chiếu thấu), tức là dùng quang minh của ta chiếu khắp hết thảy chúng sanh. “Nguyện ngã công đức lực” (nguyện sức công đức của tôi), tức là do độ chúng sanh nên mới thành tựu sức công đức giống như Phật. “Đẳng thử tối thắng tôn” tức là bằng với Phật.

2.2.1.2.2.2.1.4.3. Thỉnh cầu chứng minh, mong hiện điềm lành (gồm một bài kệ)

(Kinh) Tư nguyện nhược khắc quả, đại thiên ưng cảm động, hư không chư thiên thần, đương vũ trân diệu hoa.

(經)斯願若剋果，大千應感動，虛空諸天神，當雨珍妙華。

(Kinh: Nguyện này nếu đắc quả, đại thiên nên cảm động, chư thiên thần trên không, sẽ mưa hoa quý đẹp).

Đây là bài kệ tụng cuối cùng, cầu cảm ứng. “Tư nguyện nhược khắc quả”, [nghĩa là] tôi, tức tỳ kheo Pháp Tạng đã phát hoằng thệ đại nguyện, giả sử trong tương lai có thể chứng đắc quả vị. “Khắc” (剋) là có thể chứng, [“khắc quả”] là có thể chứng đắc quả vị. “Đại thiên ưng cảm động”: Đại thiên thế giới phải nên cảm động; không chỉ là cảm động đất, mà còn cảm động trời. “Hư không chư thiên thần”: Các vị thiên thần trong hư không, xin các vị hãy nghe tôi phát nguyện, hy vọng nguyện của tôi thật sự là nhất định có thể chứng đắc quả tối thắng. Các vị thiên thần “đương vũ trân diệu hoa” (hãy nên mưa hoa quý đẹp), “vũ” (雨) là từ không trung rơi xuống, [“đương vũ trân diệu hoa” là] rơi xuống hoa trời trân quý, đẹp đẽ nhằm chứng minh một phen.

2.2.1.2.2.2.1.5. Hiện tướng đúng như mong cầu

(Kinh) Phật ngữ A Nan: - Pháp Tạng tỳ kheo, thuyết thử tụng dĩ, ứng thời phổ địa lục chủng chấn động, thiên vũ diệu hoa, dĩ tán kỳ thượng. Tự nhiên âm nhạc, không trung tán ngôn: “Quyết định tất thành Vô Thượng Chánh Giác”.

(經)佛語阿難：法藏比丘，說此頌已，應時普地六種震動，天雨妙華，以散其上。自然音樂，空中讚言：決定必成無上正覺。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A Nan: - Tỳ kheo Pháp Tạng nói bài kệ ấy xong, ngay lập tức, khắp cõi đất sáu thứ chấn động, trời tuôn diệu hoa để rải lên trên. Tự nhiên âm nhạc, trong hư không có tiếng khen rằng: “Quyết định ắt thành Vô Thượng Chánh Giác”).

“Phật ngữ A Nan”, [nghĩa là] Phật Thích Ca nói đến đây, lại hướng về A Nan bảo: “Pháp Tạng tỳ kheo, thuyết thử tụng dĩ” (tỳ kheo Pháp Tạng nói bài tụng ấy xong). Nói xong mười một bài kệ tụng trên đây, khi ấy bèn có cảm ứng. “Ứng thời, phổ địa lục chủng chấn động” tức là [ngay khi đó], đại thiên thế giới có sáu thứ chấn động. “Thiên vũ diệu hoa, dĩ tán kỳ thượng”: Trong hư không liền mưa xuống hoa trời trân quý, đẹp đẽ. “Dĩ tán kỳ thượng” (để rải trên ấy): Rải trên đại địa. “Tự nhiên âm nhạc, không trung tán ngôn”: Trong không trung, tự nhiên có tiếng âm nhạc, trong không trung còn thấy có người nói năng, thốt lời tán thán như sau: “Quyết định ắt thành Vô Thượng Chánh Giác”, ấn chứng quý vị phát nguyện to lớn ấy, chắc chắn sẽ có thể thành Vô Thượng Chánh Giác, tức là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, quyết định có thể thành Phật!

2.2.1.2.2.2.1.6. Tổng kết, tán thán

(Kinh) Ư thị Pháp Tạng tỳ kheo cụ túc tu mãn như thị đại nguyện, thành đế bất hư, siêu xuất thế gian, thâm nhạo tịch diệt.

(經)於是法藏比丘，具足修滿如是大願，誠諦不虛。超出世間，深樂寂滅。

(Kinh: Do vậy, tỳ kheo Pháp Tạng tu viên mãn đầy đủ đại nguyện như thế, chân thành, chẳng hư dối, vượt trỗi thế gian, yêu thích tịch diệt sâu xa).

“Ư thị Pháp Tạng tỳ kheo cụ túc tu mãn như thị đại nguyện” (do vậy, tỳ kheo Pháp Tạng tu viên mãn trọn đủ đại nguyện như thế): Đối với hoằng thệ đại nguyện đã phát trên đây, tiếp đó, Ngài bèn tu hành, tu viên mãn đại nguyện, đúng là “nương vào nguyện để dẫn dắt hạnh, dùng hạnh để thực hiện nguyện”. Nương vào đại nguyện để dẫn khởi đại hạnh, nương vào đại hạnh để bồi đắp viên mãn đại nguyện. “Thành đế bất hư, siêu xuất thế gian, thâm nhạo tịch diệt” (chân thành, chẳng hư dối, vượt trỗi thế gian, yêu thích tịch diệt sâu xa): “Thành đế bất hư” là Ngài phát đại nguyện, lập đại nguyện, “thành đế”, Đế (諦) là suy nghĩ cẩn thận, chân thành chẳng hư dối. “Siêu xuất thế gian”: Vượt trỗi hết thảy những điều phát nguyện của người thế gian. “Thâm nhạo tịch diệt” (yêu thích tịch diệt sâu xa): Xa lìa hết thảy tướng.

Phật Thuyết Vô Lượng Thọ Kinh

Giảng Ký, phần 2 hết

“Trước địa” có nghĩa là đầu gối chạm đất, chứ không phải toàn thể bắp chân. Trường quỵ là quỳ thẳng lưng, đầu gối và cả bắp chân đều áp sát mặt đất.

Theo cổ thư như bộ Thuyết Văn Giải Tự, Sơn Hải Kinh v.v… Loan là một loài chim thuộc loài Phụng Hoàng. Nó thường được gọi là Thanh Loan hay Kim Kê, thuộc loài Bách Nhãn Ban Trĩ (chim trĩ có nhiều hoa văn hình tròn như con mắt trên bộ lông). Theo đó, Loan là chim trống, Kim Kê là chim mái. Do đó, chim Loan còn được gọi chung là Kê Loan. Hiện thời, loài chim Hồng Phúc Cẩm Kê (tên khoa học Chrysolophus Pictus, Golden Pheasant) thường được coi là chim Loan.

Tức là bài Hồng Danh Bảo Sám. Thiền môn Trung Hoa vào khóa tối sau khi tụng kinh Di Đà và niệm Phật xong, thường tụng Hồng Danh Bảo Sám và Mông Sơn Thí Thực Văn. Sau đó, tụng chú Đại Bi và tán Già Lam Bồ Tát. Hồng Danh Bảo Sám bao gồm năm mươi ba danh hiệu vị Phật trích từ kinh Quán Dược Vương Dược Thượng Nhị Bồ Tát và ba mươi lăm danh hiệu Phật trích từ kinh Đại Bảo Tích, những phần kệ tụng sau đó đều trích từ phần kệ tụng của phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện. Phần đầu là đảnh lễ Tam Bảo, cộng với mười tôn hiệu của Phật, cùng với các lạy ở mỗi đoạn kệ gộp chung thành một trăm lẻ tám lạy mang ý nghĩa sám trừ một trăm lẻ tám món phiền não.

Ma Tổ (媽祖) là một vị thần bảo hộ ngư dân ở vùng Hoa Nam. Bà thường được biết dưới danh xưng Thiên Hậu, Thiên Hậu Nương Nương, Thiên Phi, Mị Châu Nương Ma v.v… Bà tên thật là Lâm Mặc, quê ở thôn Đông Loa, đảo Mỵ Châu, huyện Phủ Điền, tỉnh Phước Kiến, sống vào đời Tống. Bà được thờ phụng và tin tưởng rất rộng, hầu như suốt vùng Đông Nam Á, hễ ở đâu có người từ Hoa Nam như Phước Kiến, Quảng Đông, Hải Nam… trú ngụ đều có đền thờ Ma Tổ. Ngay cả đảo Lưu Cầu (Ryukyu) của Nhật Bản cũng có miếu thờ Ma Tổ. Người Việt thường gọi miếu thờ Ma Tổ là chùa Bà.

Ở Trung Hoa vào thời cổ, trẻ trai mới sanh ra thường không được đặt tên mà thường gọi bằng một tên thân mật như Bảo Bảo chẳng hạn, đến khi tròn một năm hoặc vào một ngày tốt nào đó, mới đặt tên (thường gọi là nhũ danh hoặc húy). Đến tuổi hai mươi thì được đặt tên tự với ý nghĩa cầu chúc, mong mỏi con sẽ thành đạt những phẩm đức ấy. Chỉ có cha mẹ và thầy dạy là gọi thẳng tên húy, người ngoài luôn gọi người ấy bằng tên tự. Người ấy sẽ chọn cho mình một hiệu nhằm bày tỏ chí hướng. Chẳng hạn Âu Dương Tu có tên tự là Vĩnh Thúc, hiệu là Túy Ông. Danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác có tên thật là Hữu Trác, tự là Cẩn Như, hiệu là Hải Thượng Lãn Ông (ông lười trên biển) và Thảo Am. Thật ra, còn một tên nữa là thụy hiệu, tức là tên đặt sau khi chết nhằm tôn vinh đức hạnh của người đã mất. Thụy hiệu dùng để đề bài vị và khấn bái khi cúng giỗ.

Đối với câu này, ngài Gia Tường giảng rõ hơn: “Khen ngợi tài năng siêu quần nên bảo là Cao Tài. Tự thắng được mình, thắng được người, nên khen là Dũng. Sáng suốt phá tan tà kiến nên bảo là Triết”. Tịnh Ảnh Sớ lại giảng: “Tài là tài khéo, tài đức hơn người nên bảo là Cao Tài. Ý chí mạnh mẽ là Dũng. Tâm sáng suốt là Triết”.

Tuy chánh kinh ghi là “bách thiên ức vạn”, nhưng khi giảng câu này, trưởng lão Đạo Nguyên lại nói là “bách thiên vạn ức”. Do tôn trọng chúng tôi giữ nguyên như thế.

Chữ 隱hiện thời đọc thành Ẩn. Do đó, ở đây hòa thượng Đạo Nguyên phải giải thích rõ ràng: Thời cổ, Ổn (穩) và Ẩn (隱) dùng lẫn cho nhau. Khi kinh viết là “an ẩn” (安隱) thì phải đọc thành “an ổn”.

Tại Đại Lục có quá nhiều chùa tên Thiên Ninh, và đều nổi tiếng, không rõ hòa thượng Đạo Nguyên nói về chùa nào, nhưng do phần lớn các chùa trong đoạn này đều ở Hoa Nam, chúng tôi đoán đây là chùa Thiên Ninh ở Thường Châu tỉnh Giang Tô. Chùa Thiên Ninh được sáng lập từ đời Đường bởi cao tăng Pháp Dung thiền sư với tên Quang Phước Tự. Đến đời Tống, đổi thành Thiên Ninh. Vua Càn Long sáu lần tuần du Giang Nam, đã ba lần viếng chùa này, ngự đề tấm hoành phi Long Thành Tượng Giáo.

Chùa Thiên Đồng ở tại thành phố Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, được sáng lập vào thời Tây Tấn, tiền thân là ngôi thảo am của du tăng Nghĩa Hưng. Theo truyền thuyết, chùa được kiến lập đúng ngay cửa vào động núi Thái Bạch. Thái Bạch Kim Tinh bèn sai đồng tử cõi trời mang thức ăn cúng dường tăng chúng trong suốt thời gian kiến tạo, nên mới gọi là chùa Thiên Đồng (đồng tử cõi trời).

Chùa Kim Sơn ở Trấn Giang, tỉnh Giang Tô, là đạo tràng bậc nhất về Thiền Tông thuộc phái Quy Ngưỡng tại Hoa Nam. Chùa xây dựng từ đời Đông Tấn, có tên là Trạch Tâm Tự. Từ đời Đường trở đi, khi thiền sư Pháp Hải trùng tu, Đường Tuyên Tông đã đổi tên chùa thành Kim Sơn. Thời nhà Thanh, Khang Hy xuống Giang Nam tuần du, đã sắc phong chùa tên là Giang Thiên Thiền Tự, nhưng mọi người vẫn gọi chùa này là Kim Sơn Tự. Trong chùa còn giữ chiếc đai ngọc của Tô Đông Pha, cũng như nhiều cổ vật quý giá. Đặc biệt là trong chùa có tòa Văn Tông Các, khi bộ Tứ Khố Toàn Thư được biên soạn hoàn thành, vua Càn Long sai người sao chép lại, cất giữ một bộ tại đây. Chùa nổi tiếng nghiêm ngặt về tọa thiền. Mỗi khóa tọa thiền tối thiểu mấy tiếng đồng hồ.

Chùa Cao Minh còn gọi là U Khê Đạo Tràng hoặc Tịnh Danh Tự ở tại Đông Bắc huyện Thiên Thai tỉnh Chiết Giang, là tổ đình của tông Thiên Thai. Chùa này do chính Trí Giả đại sư khai sơn.

Bài lâu (牌樓), còn gọi là Bài Phường (牌坊), hay còn gọi là Khuyết (阙) vào đời Hán, hay Phiệt Duyệt (阀阅) dưới đời Tống. Đây là một thứ kiến trúc tương tự như cửa Tam Quan, nhưng khác với cửa Tam Quan là số lượng ô cửa có thể nhiều hơn, nhưng luôn phải là con số lẻ. Cửa tam quan luôn luôn có cánh cổng, còn Bài Lâu không có cánh cửa. Đây là một kiến trúc được đặt trước lối dẫn vào các điện đường, đại viện, đình tạ v.v… như một thứ nghi môn, gồm hai tầng có mái che, đôi khi là nhiều tầng mái. Dưới mỗi tầng mái có hoành phi ghi rõ danh xưng của bài lâu. Phía dưới để trống, chia tối thiểu thành ba ô cửa. Cửa chính giữa lớn hơn hai bên, hoặc có khi các ô cửa đều lớn bằng nhau, nhưng mái của các ô phụ phải ít tầng hơn, thấp hơn, nhỏ hơn ô chính giữa. Một điểm đặc trưng khác nữa là cửa Tam Quan luôn có câu đối trên cột, trong khi Bài Lâu không bắt buộc phải có câu đối.

Na do tha (Nayuta), còn phiên âm là Na Dữu Đa, Na Do Đa, có nghĩa là “số lượng nhiều chẳng thể tính đếm được”. Theo Câu Xá Luận, một lạc xoa là một trăm ngàn, mười lạc xoa là một độ lạc xoa, mười độ lạc xoa là một câu chi, mười câu chi là một mạt đà, mười mạt đà là một na dữu đa.

Đông Bổn Nguyện Tự (Higashi Hongan ji) là tổng bổn sơn (tổ đình) của phái Đại Cốc trong Tịnh Độ Chân Tông Nhật Bản. Khác với Phật giáo Trung Hoa, vấn đề quyền lực trong Phật giáo Nhật Bản rất nặng. Năm 1529, sau khi Pháp Chủ đời thứ mười một của Tịnh Độ Chân Tông là Hiển Như (Kennyo), trụ trì chùa Thạch Sơn Bổn Nguyện Tự (Ishiyama Hongan ji) qua đời, con trai ông ta là Giáo Như (Kyōnyo) và em trai là Chuẩn Như (Jyunyo) tranh giành ngôi Pháp Chủ không nhân nhượng. Về sau, Chuẩn Như được đại quý tộc Phong Thần Tú Cát (Toyotomi Hideyoshi) hậu thuẫn, trở thành Pháp Chủ. Năm 1602, Giáo Như tranh thủ được sự ủng hộ của mạc phủ Đức Xuyên Gia Khang (Tokugawa Ieyasu) sáng lập một phái mới, ly khai Tịnh Độ Chân Tông, bổn sơn gọi là Đông Bổn Nguyện Tự, còn gọi là Đại Cốc phái (Otani ha), phái của Chuẩn Như gọi là Tây Bổn Nguyện Tự (Nishi Hongan ji).

Đây là chủ trương của Pháp Nhiên thượng nhân (Honen), sáng tổ của Tịnh Độ Tông Nhật Bản. Một đệ tử của Ngài là Thân Loan (Shinran) đã đề xướng nhiều giáo nghĩa mới, sáng lập ra Tịnh Độ Chân Tông. Cũng chính Thân Loan đã đi tiên phong trong việc chủ trương Tăng sĩ lấy vợ, biến tăng đoàn của Tịnh Độ Chân Tông thành một đoàn thể thực chất là cư sĩ tại gia nhưng mang hình tướng tăng sĩ. Về sau, đa số tu sĩ Tịnh Độ Chân Tông không cạo tóc nữa, tuy vẫn có danh xưng là hòa thượng này, trưởng lão kia, họ mặc thường phục, chỉ mặc áo tràng và đắp y khi làm lễ.

Na La Diên là một hóa thân của Tỳ Thấp Nỗ (còn phiên âm là Tỳ Nữu, tức thần Vishnu), đôi khi danh hiệu này còn được dịch nghĩa là Biến Nhập Thiên. Trong giáo phái Vaishanvism (phái đặc biệt tôn thờ thần Vishnu) của Ấn giáo, vị trời này được coi là đấng tối cao sáng tạo vũ trụ. Vị trời này được coi là kiên cố, chẳng thể phá hoại, có thể sáng tạo và đồng thời duy trì sự cân bằng trong vũ trụ, nên thường được mô tả là thân thể tráng kiện, đẹp đẽ, mạnh mẽ nhất trong chư thiên.

[15] Do hòa thượng Đạo Nguyên không giải thích ý nghĩa của Phổ Đẳng tam muội, chúng tôi xin trích lời giảng từ sách Hội Sớ như sau: “Nếu theo ý kiến của các Sư thì Phổ Đẳng tam muội chỉ là một thứ tam muội được Bồ Tát chứng đắc. Ngài Cảnh Hưng bảo: ‘Phổ nghĩa là phổ biến; Đẳng nghĩa là bình đẳng. Cái thấy rộng lớn, Phật Phật đều thấy, cho nên gọi cái Định của các Ngài đã trụ là Phổ Đẳng’. Ngài Huyền Nhất bảo: ‘Do sức của tam muội này, sẽ thấy khắp tất cả chư Phật Thế Tôn, nên bảo là Phổ. Do hiện bình đẳng, không gì chẳng đạt đến, nên gọi là Đẳng’. Nếu xét theo chánh ý của tuyển trạch bổn nguyện thì Phổ Đẳng tam muội chính là Niệm Phật tam muội. Phổ có nghĩa là phổ biến, phàm thánh cùng chứng nhập được. Đẳng là bình đẳng, công đức niệm một vị Phật cũng bằng với công đức niệm hết thảy Phật. Kinh Bồ Tát Niệm Phật tam muội bảo: ‘Thí như chúng sanh nhược y Tu Di kim sắc chi biên, kỳ thân tức dữ bỉ sơn đồng sắc. Sở dĩ nhiên giả? Sơn thế lực cố. Hựu như chư thủy, tất nhập đại hải, đồng kỳ nhất vị, sở dĩ nhiên giả? Dĩ hải lực cố. Nhược nhân đắc Niệm Phật tam muội, diệc phục như thị’ (ví như chúng sanh nếu ở bên núi Tu Di kim sắc thì thân họ cũng cùng màu với núi ấy. Vì cớ sao vậy? Là do thế lực của núi vậy. Lại như các dòng nước đã vào trong biển cả thì có cùng một vị, vì sao thế? Do sức của biển vậy. Người đắc niệm Phật tam muội cũng giống như thế). Đấy là ý nghĩa Phổ Biến của chữ Phổ trong Phổ Đẳng. Kinh Văn Thù Bát Nhã dạy: ‘Niệm nhất Phật công đức, vô lượng vô biên, diệc dữ vô lượng vô biên chư Phật vô nhị’ (công đức niệm một đức Phật vô lượng vô biên, chẳng khác gì công đức niệm vô lượng chư Phật). Tán A Di Đà Phật Kệ có câu: ‘Ngã dĩ nhất tâm quy nhất Phật, nguyện biến thập phương vô ngại nhập’ (tôi dùng nhất tâm quy y một vị Phật, nguyện nhập khắp mười phương vô ngại). Đấy là ý nghĩa Bình Đẳng”.