Sa Di Thập Giới Oai Nghi Lục Yếu

Tập 27

Kính chào chư vị đại đức tỳ kheo, chư vị sa di, cư sĩ và các bậc thiện tri thức đang xem trực tiếp tôn kính! Chúc mọi người buổi chiều tốt lành!

Mời mở sách đến trang 15. Buổi học trước chúng tôi đã giảng đến “môn thứ tư: nhập chúng”, môn thứ tư trong môn oai nghi. Đây là nói chúng xuất gia chúng ta cùng nhau tu học, quan trọng nhất chính là phải tu lục hòa kính. Cho nên, sống ở trong chúng như thế nào, là một môn học vấn lớn, nhất định phải nghiêm túc học tập. Trong Đại Trí Độ Luận nói: “đệ tử của bậc thánh Phật đà phải chung sống hòa hợp”, chính là nói đệ tử của đức Phật, đặc biệt là chúng xuất gia phải an trụ trong sự hòa hợp. An trụ như thế nào? Có hai quy tắc:

Một là “lời hiền thánh ”. Nghĩa là miệng của chúng ta chỉ nói những lời như pháp, như lý, như lời Phật đã dạy, lời không nói ra thì thôi, nói ra đều phù hợp với giáo huấn của Phật, có thể lợi ích chúng sanh, đây gọi là lời thánh hiền. Trong kinh Vô Lượng Thọ nói: “Không thích nói chuyện vô nghĩa thế gian, mà thích luận chánh pháp”. Nếu chúng ta xuất gia mà nói chuyện tùy tiện giống như người thế tục thông thường, hơn nữa đều nói những ngôn luận thế gian, gọi là những lời về rượu chè, sắc dục, tiền tài, vậy thì không phù hợp với hành nghi của người xuất gia, cho nên phải ưa thích chánh luận, chánh ngữ. Chánh ngữ này được nói đến trong bát chánh đạo.

Quy tắc thứ hai, “sự im lặng của hiền thánh”, “mặc” có nghĩa là im lặng, khi không nói chuyện cũng phải an trụ trong chánh niệm giống như hiền thánh vậy. Đối với những việc không như pháp, chúng ta nhìn thấy, nghe thấy thì im lặng cho qua. Đối với người không như pháp thì chúng ta không học tập họ, không thân cận họ, chỉ học tập những thứ tốt đẹp, tiếp nhận ưu điểm, sở trường trên thân người khác. Thấy nhược điểm của họ thì nên phản tỉnh chính mình, nhìn thấy những lỗi lầm này phải phản tỉnh mình có hay không. Như trong Đệ Tử Quy nói: “thấy việc ác, liền phản tỉnh, có thì sửa, không thì tránh”. Nếu bản thân có lỗi lầm giống họ thì chúng ta phải nhanh chóng sửa đổi, gọi là “lấy người làm gương thì sẽ biết lẽ được mất”, biết được điểm tốt xấu thiện ác của bản thân. Nếu bản thân có lỗi này thì sửa, không có lỗi này thì tự cảnh giác, đốc thúc mình không được phạm. Do đó, đối phương chính là một tấm gương rất tốt cho mình tu hành, soi được những chỗ thiếu sót trên thân mình. Không được thấy đối phương có lỗi liền sanh khởi tâm khinh mạn, thậm chí sanh khởi tâm sân giận, nói những lời thô lỗ khiến đối phương phiền não, việc này không được có.

Tâm địa người xuất gia chúng ta phải nhu hòa, phải từ bi, phải có thể bao dung. Chúng ta ở trong tăng đoàn, mọi người thị hiện chắc chắn đều là phàm phu. Thời đại mạt pháp, dù Phật Bồ tát ứng thế thì các ngài cũng thị hiện phạm rất nhiều lỗi lầm, các ngài không thể dùng thân Phật để thị hiện được. Chỉ có Phật mới không có lỗi lầm. Chúng sanh thời mạt pháp chúng ta phước mỏng, nên Phật không thể dùng thân Phật thị thiện để nói pháp cho chúng ta được, mà nhất định thị hiện phàm phu gần giống như chúng ta, ở cùng chúng ta hòa quang đồng trần. Chúng ta phải xem những người xung quanh, bên cạnh đều là Phật Bồ tát đến thị hiện cho chúng ta, đến giúp đỡ chúng ta. Như vậy bạn tu hành ở trong chúng sẽ đạt được lợi ích thù thắng, bạn chỉ có tiến bộ, chứ không thoái lui. Sợ nhất chính là luôn nhìn lỗi của người, trong tâm vốn dĩ là thanh tịnh không có ô nhiễm, bây giờ nhìn thấy lỗi lầm của người, liền đem ô nhiễm của người ta để vào trong tâm mình, làm ô nhiễm tâm thanh tịnh của chính mình. Đây là hành vi ngu si nhất, chẳng khác nào bạn biến nội tâm mình trở thành thùng rác của người khác, đem toàn bộ rác rưởi của họ bỏ vào trong tâm mình, làm vậy là ngu ngốc nhất, cho nên người chân thật tu hành không đựng rác của người khác, chỉ đựng bảo vật của người khác. Ưu điểm trên thân người khác, dẫu họ có 100 khuyết điểm, chỉ có một ưu điểm, vậy thì trong tâm chúng ta sẽ đựng cái ưu điểm đó của họ, không nhìn 100 khuyết điểm kia của họ, vậy là bạn biết tu, trong tâm bạn luôn thanh tịnh, luôn vui vẻ.

Thật sự vào Phật pháp đại thừa, bạn liền biết hết thảy chúng sanh đều là nội tâm mình biến hiện ra, ngoài tâm không có pháp, ngoài tâm không có chúng sanh. Do đó, khi bạn nhìn thấy người bên ngoài có lỗi lầm, việc bên ngoài không như ý, vật bên ngoài không viên mãn, thì đó là tâm của chính bạn không viên mãn, cho nên cần phản tỉnh chính mình. Trong “Vãn Tình Tập” của đại sư Hoằng Nhất có lấy một ví dụ nói rõ rằng: chúng ta nhìn lỗi của người khác thì giống như trên mũi của mình có một vết mực, soi vào gương nhìn thấy đối phương ở trong gương có một vết mực trên mũi rất khó coi, thế là liền oán hận, trách móc, chê cười đối phương: trên mũi anh có vết mực sao không lau đi? Khó coi như thế mà còn mặt mũi đến gặp tôi sao? Làm vậy là rất ngu si.

Người giác ngộ thì họ không trách mắng người trong gương có vết mực trên mặt, mà họ sẽ lấy một chiếc khăn rồi tự lau sạch mũi đi, sau đó soi lại thì thấy mũi người trong gương cũng sạch sẽ rồi. Người trong gương là ai? Chính là người bên cạnh bạn, toàn bộ là chúng sanh hiện ra trong chân tâm đại viên bảo kính của bạn. Bạn thấy đối phương có vết mực, chính là trong tâm bạn có vết mực, cho nên phải làm như thế nào? Lau cho mình sạch sẽ thì tự nhiên chúng sanh bên ngoài liền sạch sẽ. Đây là bí quyết quan trọng đệ nhất để sống chung với chúng, nếu không bạn ở trong chúng nhất định sẽ sanh phiền não, nhất định sẽ sanh ra đối lập với người khác, đối lập, mâu thuẫn, xung đột, vậy thì bản thân đang đọa lạc rồi, càng mê càng sâu, khi nào mới có ngày giác ngộ giải thoát đây? Chúng ta xem lời văn trong môn oai nghi của đại sư Ngẫu Ích. Điều thứ nhất:

“Không được tranh chỗ ngồi”.

Đây là đức khiêm tốn. Nếu tranh chỗ ngồi với người khác là hoàn toàn không có mỹ đức khiêm nhường, hoàn toàn giống như tu la vậy, thích tranh hơn đấu dũng, cho nên chúng ta ở trong tăng đoàn nhất định phải rất chú trọng luân lý thứ tự. Luân lý của người xuất gia và luân lý của người thế gian có hệ thống hoàn toàn khác nhau. Luân lý của người thế gian là ngũ luân do Khổng tử lập ra, gọi là cha con, anh em, chồng vợ, quân thần, bạn bè, là quan hệ ngũ luân này. Trong Đệ Tử Quy nói “người lớn trước, người nhỏ sau”. Sự phân biệt lớn nhỏ này là căn cứ theo ngũ luân, người bề dưới phải tôn trọng hiếu kính người bề trên, người bề trên phải từ ái, quan tâm, chăm sóc người bề dưới, cho nên trong ngũ luân thì cha chính là đại diện cho cha mẹ, phải từ bi yêu thương con cái; con cái, con thì phải hiếu, cha từ con hiếu, anh nhường em kính, quân nhân thần trung, quân chính là lãnh đạo, thần chính là người bị lãnh đạo. Trong bất cứ đơn vị đoàn thể nào, đương nhiên đều có sự phân biệt quân thần, cho đến một ngành, thủ trưởng của ngành này chính là lãnh đạo, nhân viên phía dưới chính là thần bị lãnh đạo. Quân phải nhân, yêu thương, quan tâm cấp dưới của mình giống như cha mẹ yêu thương con cái vậy. Thần phải kính quân, trung với quân, trung là không thiên vị, giữ tâm ở trung đạo, tâm ở trung đạo thì gọi là trung. Có thiên vị, có tự tư tự lợi, bản thân có yêu ghét lấy bỏ, thậm chí chấp trước ý kiến của mình thì gọi là bất trung. Phải buông bỏ được ý kiến của mình, buông bỏ được tập khí của mình, phục tùng lãnh đạo của đoàn thể, đây gọi là trung. Chồng nghĩa vợ thuận, chồng phải có đạo nghĩa, ân nghĩa, tình nghĩa, vợ phải có thể nhu thuận, cung kính chồng của mình. Bạn bè, giữa lớn nhỏ, người lớn yêu thương, người nhỏ kính thuận, người lớn phải yêu thương, chăm sóc người nhỏ nhiều hơn, người nhỏ phải có thể nghe lời người lớn nhiều hơn. Đây là ngũ luân thập nghĩa của thế gian, nhà Nho nói vô cùng viên mãn.

Nhà Nho là nền tảng của học Phật, từ xưa đến nay tổ sư đại đức có ai mà không thông Nho, thông Đạo chứ? Cắm rất chắc nền tảng văn hóa truyền thống, cho nên vừa xuất gia tu đạo liền rất có thành tựu. Chúng ta hiện nay xuất gia rồi, nếu trước đây chưa cắm vững những cái gốc văn hóa truyền thống, đạo đức nhân nghĩa này, vậy thì vẫn phải học bổ túc thêm, bằng không thì giới luật sẽ không có nền tảng, dù bạn học thuộc làu làu Nam Sơn Tam Đại Bộ, nhưng đạo đức nhân nghĩa đều không có, vậy thì căn bản không thể nói đến trì giới được, cũng không thể có thành tựu được. Sau khi xuất gia thì gọi là “người ngoài vòng thế tục”, trong kinh Phạm Võng Bồ Tát Giới nói: “Theo pháp của người xuất gia thì không lễ lạy quốc vương, cha mẹ, lục thân, quỷ thần”. Đây gọi là người ngoài vòng thế tục, đã thoát khỏi những ràng buộc của thế tục, nhất tâm cầu giải thoát sanh tử, nên không tuân theo luân lý của thế gian nữa, ngũ luân đều buông bỏ. Tuy buông bỏ ngũ luân này rồi, nhưng vẫn có ân nghĩa, không phải nói chúng ta xuất gia rồi thì căn bản không cần cha mẹ nữa, quên đi tất cả, vậy thì trở thành đại bất hiếu rồi. Trong Phạm Võng Bồ Tát Giới dạy chúng ta “hiếu gọi là giới”, “hiếu thuận cha mẹ, sư tăng, tam bảo”. Chữ hiếu này chính là không được vong ân, người xuất gia là hành đại hiếu, có thể nhất tâm tu học giới định tuệ, đoạn phiền não, liễu sanh tử, công đức này có thể gia trì cho cha mẹ của mình, thậm chí cha mẹ tổ tiên, lục thân quyến thuộc đời đời kiếp kiếp đều có thể siêu sanh, đạt được lợi ích rất lớn. Đây là đại hiếu, đây là báo ân.

Nếu bạn không cố gắng tu hành ở thế gian, bạn không hiếu dưỡng cha mẹ là đã bất hiếu rồi, xuất thế gian mà bạn lại không cố gắng tu hành thì đó chính là đại bất hiếu. Thế xuất thế pháp đều không đạt được, cho nên người phạm giới không được uống nước của quốc vương, không được đi trên đất của quốc vương, tất cả người đời đều mắng họ là giặc trong Phật pháp, mắt của hết thảy chúng sanh đều không muốn nhìn họ, người phạm giới chẳng khác nào súc sanh, chẳng khác nào khúc gỗ, vì sao vậy? Bởi vì trong thế xuất thế gian, họ đều bất hiếu. Chúng ta xuất gia phải thường niệm báo ân, báo tứ trọng ân: ân cha mẹ, ân sư trưởng, sư trưởng bao gồm cả đức Phật là bổn sư, còn có sư trưởng hiện tại, dẫu họ dạy ta một câu một bài kệ, giúp ta nâng cao pháp thân huệ mạng thì ta đều phải tôn kính không quên ân, còn phải báo ân đất nước, ân chúng sanh, dùng tâm báo ân để khích lệ bản thân tu hành.

Phật chế định luân lý của người xuất gia, năm chúng xuất gia, đương nhiên nói đầy đủ là bao gồm bảy chúng. Bảy chúng là gì? Thứ nhất là tỳ kheo, thứ hai là tỳ kheo ni, thứ ba là thức xoa ma na, thứ tư là sa di, thứ năm là sa di ni, hai chúng tại gia là: xuất gia thọ ngũ giới gọi là xuất gia ư bà tắc và xuất gia ưu bà di, tức là chỉ thọ ngũ giới, cạo đầu vẫn chưa thọ giới sa di. Đây gọi là tịnh trụ nam hoặc tịnh trụ nữ. Họ ở trong tăng đoàn cũng giống như hình tượng xuất gia, chỉ là chưa thọ giới sa di mà thôi, cộng thêm hai chúng tại gia là ưu bà tắc, ưu bà di, là cư sĩ tại gia đã thọ tam quy ngũ giới, tổng cộng là chín chúng.

Thứ tự của chín chúng đều phải rất có trật tự, chúng dưới nhất định phải tôn trọng chúng trên, như tỳ kheo ni phải kính trọng tỳ kheo. Phật chế định “bát kỉnh pháp” cho tỳ kheo ni, nghĩa là ít nhất phải lễ kính tỳ kheo ở 8 phương diện, như chỗ ngồi phải nhường cho tỳ kheo ngồi trước, dù là tỳ kheo ni trăm lạp cũng phải lễ kính tỳ kheo 20 tuổi vừa đăng đàn thọ giới. Tiếp theo, thức xoa ma na bởi vì chưa thọ giới cụ túc, chưa nhập vào dòng tăng, cho nên đều phải lễ kính đối với tỳ kheo ni và tỳ kheo, cung kính, đảnh lễ, mời ngồi. Chỗ ngồi [của họ được] xếp phía sau, ngồi đầu là tỳ kheo, rồi tỳ kheo ni, sau đó là thức xoa ma na. Dù thức xoa ma na trăm tuổi, thọ giới Bồ tát cũng trăm lạp rồi nhưng đối với tỳ kheo ni 20 tuổi vừa xuống giới đàn cũng phải cung kính, đảnh lễ, mời ngồi, bất luận tỳ kheo ni, tỳ kheo này có thọ giới Bồ tát hay không, không luận giới Bồ tát, mà luận theo thứ bậc của giới Thanh văn.

Tỳ kheo và tỳ kheo ni mỗi bên đều sắp xếp theo giới lạp, người thọ giới trước thì ngồi trên, người thọ giới sau thì ngồi dưới, không hỏi tuổi già trẻ, càng không hỏi thân phận trước đây ở thế gian của bạn. Dù trước đây bạn làm quốc vương, bây giờ mới xuất gia thọ giới cụ túc, những tỳ kheo bậc cao hơn bạn có thể trước đây là một người ăn mày, nhặt rác thì họ cũng phải xếp trước bạn. Luân lý trong tăng đoàn hoàn toàn dựa vào giới luật, tức là tôn trọng giới, không luận thân phận trước đây của bạn, không luận tuổi tác trước đây của bạn.

Bậc dưới thì xếp sau, sa di phải lễ kính thức xoa ma na, tỳ kheo ni và tỳ kheo. Dù sa di trăm tuổi, giới Bồ tát trăm lạp thì cũng phải đảnh lễ, cung kính, mời ngồi đối với thức xoa ma na 18 tuổi vừa mới đạt được lục pháp giới. Sa di ni đối với sa di cũng như vậy, dù sa di ni trăm tuổi, giới lạp Bồ tát cũng trăm lạp nhưng cũng phải cung kính, đảnh lễ, mời ngồi đối với một sa di 7 tuổi chưa thọ giới Bồ tát, thậm chí sau khi sa di chết thì sa di ni trăm lạp này đều phải lễ tháp của họ. Tiếp theo chính là ưu bà tắc, xuất gia ưu bà tắc, tại gia ưu bà tắc đảnh lễ sa di ni. Tại gia ưu bà tắc, tức là trong năm giới thì họ chỉ thọ không tà dâm, tức là ưu bà tắc thông thường thọ tam quy ngũ giới, đối với ưu bà tắc, ưu bà di tịnh hạnh đều phải đảnh lễ, cung kính, mời ngồi. Vì sao vậy? Bởi vì ngũ giới tịnh hạnh này của họ chính là không dâm dục, cả đời không dâm dục. Điều giới này cao hơn giới không tà dâm thông thường, càng huống hồ họ đã xuất gia, hiện tăng tướng rồi.

Do đó, thứ tự trong cửa Phật tổng cộng có chín chúng, đều có trật tự rõ ràng, không được tranh, người bậc trên cũng không được nhường, không được khách sáo, “thầy đến đây, tuổi của thầy còn lớn hơn tôi”, việc này không luận tuổi tác, mà luận theo giới lạp, đây là thể hiện sự tôn trọng giới pháp. Phật dạy chúng ta phải lấy giới làm thầy, nề nếp trong đi đứng nằm ngồi thể hiện sự tôn trọng đối với giới pháp. Điều thứ hai:

“Không được gọi nhau từ xa, cười đùa ở trên chỗ ngồi”.

“Gọi nhau từ xa” tức là gọi nhau từ đằng xa, “cười đùa” nghĩa là nói chuyện cười đùa, làm như vậy thì giống như trong luật gọi là bà la môn tụ hội, mọi người ở cùng nhau rất tạp loạn, không có dáng vẻ mà tăng nhân nên có. Cho nên, nếu chúng ta đang ngồi, ví dụ ngồi cùng nhau dùng trai hay cộng tu, nếu có việc muốn để đối phương biết, biết được bạn muốn gọi họ thì có thể búng ngón tay. Như trai đường của chúng ta, trong trai đường đều không được nói chuyện, đặc biệt khi đang ăn cơm, ăn cơm nếu nói chuyện thì có thể phạm tội “ngậm thức ăn nói chuyện”, đây chính là phạm giới ở chương thứ năm, sa di cũng phạm tội giống như vậy. Cho nên có thể dùng cách búng ngón tay để đối phương biết, thật sự có việc muốn nói rõ thì có thể vẫy tay với họ để họ ra bên ngoài hội trường rồi nói, một là không khiến người bên trong hội trường bị bạn ảnh hưởng mà động niệm; hai là toàn bộ hội trường đều vô cùng tĩnh lặng, cho thấy hoàn cảnh tu hành rất trang nghiêm. Điều tiếp theo:

“Trong chúng có mất oai nghi thì phải ẩn ác dương thiện”.

Ở trong đại chúng nếu thấy có người mất oai nghi, như vừa rồi nói gọi nhau từ xa, cười đùa ở trên chỗ ngồi, hoặc y phục của họ không chỉnh tề, những chỗ mất oai nghi như vậy thì chúng ta phải “ẩn ác dương thiện”, tức là che giấu điểm xấu của người, khen ngợi điểm tốt của người. Có thể che giấu cái xấu của người, nhìn thấy điểm xấu của người, lỗi lầm của người thì đừng tùy tiện đi nói lung tung, phê bình lung tung, đây là đang trưởng dưỡng đức hạnh của bản thân. Nếu tùy tiện phê bình, chê cười người khác, dùng việc cười đùa để giễu cợt người khác là làm tổn hại lớn nhất đến âm đức của mình, khiến phước báo của mình bị tổn hại rất lớn. Phải che giấu cái xấu của người mà biểu dương thiện hạnh của người, khiến đối phương sau khi nghe được sẽ vô cùng phấn khởi. Dẫu họ chỉ có một chút xíu thiện như vậy mà chúng ta đều biểu dương, còn lỗi lầm khắp người của họ thì chúng ta đều giả vờ không thấy, khiến bản thân họ sanh tâm hổ thẹn, họ sẽ tự nguyện muốn sửa lỗi làm mới. Nếu chúng ta bám chặt vào lỗi lầm của họ không buông, hằng ngày đều ở đó phê bình, vậy người ta nghe thấy sẽ có tâm chống đối, như vậy họ sẽ không chịu sửa.

Tổ sư Ngũ tổ Pháp Diễn của Thiền tông, ngài cũng từng nói một đoạn rất hay rằng: “Người xưa nghe lỗi của mình thì mừng, vui làm việc thiện, bao dung cả sự vấy bẩn, nhân hậu che giấu điều xấu, khiêm cung kết giao bằng hữu, siêng năng giúp đỡ người, không vì hai tâm cảnh được mất, cho nên quang minh rộng lớn chiếu soi kim cổ”. Thời xưa người có đức, thánh hiền quân tử đều thích nghe lỗi lầm của mình, như Tử Lộ đệ tử của Khổng lão phu tử là hiền nhân, ngài chính là nghe thấy lỗi thì vui. Nghe thấy người khác nói tôi có lỗi lầm gì đó thì rất vui, vì sao vậy? Như vậy thì tôi có thể sửa lỗi rồi. Bởi vì, tự nhìn lỗi lầm của mình là điều rất không dễ dàng, nhưng người khác nhìn lỗi của mình thì rất dễ, giống như mình nhìn thấy lỗi của người khác vậy, đều sẽ nhìn thấy rất rõ ràng. Nếu người khác đến phê bình chúng ta, thì đây đúng là cơ hội để chúng ta tiến bộ, chúng ta nên sanh tâm hoan hỷ, nên sanh tâm cảm ơn chứ không được sanh tâm chống đối, thậm chí đối lập, xung đột với đối phương, đây là tâm của tu la, vậy thì rất khó để sửa lỗi làm mới. Đối phương nhìn thấy thái độ này của bạn thì sau này họ sẽ không dám nhắc đến lỗi lầm của bạn nữa, vậy thì lỗi lầm của bạn chỉ có ngày càng tăng thêm, không có lúc nào giảm bớt, cho nên người tu hành nên hoan nghênh người khác nhắc nhở lỗi lầm. Trong cửa Phật chúng ta, Phật cũng lệnh cho các đệ tử giữa đôi bên nên bảo nhau sám hối, khuyên nhau sửa lỗi làm thiện, có thể khiến Phật pháp được thêm lợi ích. Người có đức cũng rất thích làm thiện, làm việc thiện lợi ích chúng sanh thì vô cùng hoan hỷ, khiến chúng sanh được lợi ích, bản thân tăng thêm phước báo.

“Bao dung cả sự vấy bẩn”, “bao hoang” nghĩa là bao gồm cả sự dơ bẩn. Đây là nói người phải có lòng độ lượng, nhìn thấy người khác có những hành vi dơ bẩn, ô nhiễm thì đều phải bao dung, có thể khuyên ngăn sửa lỗi, chúng ta dùng tâm tốt để khuyên ngăn sửa lỗi. Thế nào là tâm tốt? Không phải dùng tâm sân giận, chửi rủa, trách mắng, khiến đối phương bẽ mặt còn mình thì rất vui sướng, tâm như vậy không tốt, mà phải vì lợi ích chúng sanh. Lợi ích không vì thế mà tổn giảm, từ bi không vì thế mà sân giận, hơn nữa, cũng phải tìm thời điểm phù hợp để khuyên can, ví dụ khi khuyên can nên nghĩ đến việc “khuyên lỗi nơi phòng riêng”. Tìm đối phương đến chỗ riêng để nói chuyện, không được giữa chốn đông người chỉ thẳng vào mũi họ phê bình, khiến đối phương bẽ mặt, thậm chí ôm lòng oán hận. Ngôn ngữ cũng phải nhu hòa, không được dùng lời thô lỗ rất khó nghe để phê bình.

“Nhân hậu che giấu điều xấu”, nghĩa là phải hiền hậu, có thể ẩn giấu việc xấu của người khác. “Khiêm cung kết giao bằng hữu”, dùng đức hạnh khiêm tốn, đôi bên kết giao bạn bè không được cảm thấy, dường như mình có chút sở trường, nên vòi vọi ở trên cao, xem thường đối phương, dùng thái độ từ trên cao nhìn xuống, vậy thì bạn làm sao có thể kết giao bạn bè với đối phương cho được? Còn “siêng năng giúp đỡ người”, rất chăm chỉ phục vụ đại chúng, giúp đỡ mọi người. Giống như trong tăng đoàn, phải tận sức cống hiến nhiều, phục vụ nhiều cho tăng đoàn, tăng trưởng phước báo của mình, cũng kết duyên hoan hỷ với mọi người.

“Không vì hai tâm cảnh được, mất”, “được” là đạt được, “mất” chính là mất đi, không vì đạt được hoặc mất mát mà biến thành hai cái tâm. Ví dụ đối phương đối tốt với tôi, tôi được lợi ích từ họ nên tôi rất thích họ, tôi liền rất tốt với họ. Khi đối phương có tổn hại đến tôi, tôi liền trở nên rất tức giận, giống như không đội trời chung với đối phương vậy, đây là hai loại tâm lý. Hai loại tâm lý đều là phiền não, yêu ghét đều là phiền não, phải dùng một tâm, bất luận là đạt được hay mất đi đều là một tâm nhất như. Đương nhiên cũng bao gồm khi bản thân ở trong thuận cảnh, khi người khác cung kính ta, tán thán ta, hộ trì ta thì trong tâm ta cũng vô cùng bình hòa, không kiêu ngạo, xao động. Khi bản thân gặp phải nghịch cảnh, người khác không cung kính ta, thậm chí mọi người đều phê bình ta, cho rằng ta không tốt, vậy thì ta cũng đừng bỗng chốc liền tuyệt vọng, liền mất đi cái tâm tu hành, cái tâm chung sống hòa thuận với mọi người. Tóm lại là tâm phải luôn bình hòa, luyện tâm như như bất động, bất luận thuận cảnh, nghịch cảnh, bất luận gặp phải thiện duyên, ác duyên đều phải giữ gìn tâm thanh tịnh của mình. Vì sao vậy? Bởi vì toàn bộ những cảnh giới này đều là cảnh mộng, toàn bộ là giả. Bạn ở trong này khởi phân biệt, khởi yêu ghét là tự tạo nghiệp, tự tìm phiền não. Như vậy có thể tu dưỡng đức lớn, khiến trí tuệ, quang minh, đức hạnh đều biến thành vô cùng rộng lớn, có thể chiếu soi cổ kim.

Trong “Sử Ký Khổng Tử Thế Gia” có ghi chép Khổng lão phu tử từ nước Lỗ đi thăm viếng Lão tử. Lão tử nói với ngài rằng: người phú quý dùng tài vật để làm lễ vật tặng người, còn người có đức hạnh sẽ tặng cho người một, hai câu lợi ích, dùng những lời có lợi ích để làm lễ vật. Tôi không phải là một người phú quý, tôi chỉ mạo danh là một người có đức để tặng cho ông hai câu. Lão tử liền nói với Khổng tử rằng, nói gì vậy? “Người thông minh, thấy biết tinh tường nhưng lại gần với con đường chết, bởi thích phê bình người. Người uyên bác, giỏi phán đoán, kiến thức rộng lớn thường mang họa vào thân, bởi hay vạch trần lỗi lầm của người”. Hai câu này có nghĩa là gì vậy? Chính là nói con người bạn rất thông minh, có thể thấy biết rõ ràng lỗi lầm của người khác, con mắt rất tinh tường, liếc mắt là nhìn thấu nội tâm của người ta, nhìn thấy lỗi của người ta rất rõ ràng, người như vậy sẽ thế nào? Gần với con đường tử vong, tức là họ sẽ bước vào con đường chết. Vì sao vậy? Hạng người này, do họ ưa thích bình luận lỗi lầm của người khác. Không phải nói chúng ta không có trí tuệ, không nhìn thấy lỗi lầm của người khác, mà nhìn thấy lỗi lầm của người ta cũng đừng đi bình luận, giả vờ như không thấy, gọi là đại trí tựa như ngu. Đây chính là ý nghĩa của câu “bao dung cả sự vấy bẩn”. Nếu bạn rất có trí tuệ, nhìn thấy lỗi lầm của người ta, bạn rất thích bình luận điểm tốt xấu của người, vậy thì xem như bạn đã đưa mình vào đường chết rồi. Vì sao vậy? Rất dễ kết oán với người, có khi kết oán rồi mà bản thân vẫn không hay biết, khi chết vẫn không biết tại sao mình lại chết.

Tôi nhớ xem Tam Quốc Chí, trước đây xem trong Tam Quốc Chí có nói một thần tử dưới trướng của Tào Tháo tên là Dương Tu. Tại sao Dương Tu chết? Chính là do người này quá thông minh, giỏi quan sát được trong tâm người khác nghĩ gì, trong tâm Tào Tháo nghĩ gì ông đều biết. Một lần Tào Tháo đem quân đi đánh trận, vốn dĩ muốn tấn công nhưng sau đó tình thế thay đổi nên muốn lui binh, nhưng lui binh thì mình lại mất thể diện, đang khi tiến thoái lưỡng nan. Buổi tối họ cần đi tuần tra trong quân, luôn phải có một hiệu lệnh, quân sĩ đến hỏi Tào Tháo tối nay dùng hiệu lệnh gì? Tào Tháo đang ăn xương sườn gà, liền nói hai chữ “sườn gà”. Kết quả hiệu lệnh này truyền vào trong quân, Dương Tu vừa nghe liền bắt đầu thu dọn hành lý chuẩn bị về nhà. Kết quả mọi người hỏi: “Vì sao ngài thu dọn hành lý vậy?” Dương Tu liền nói: “Hai ngày nữa Thừa tướng chúng ta sẽ lui binh, tôi thu dọn hành lý trước để chuẩn bị dẹp đường về phủ”. Kết quả lời này truyền đến tai Tào Tháo, Tào Tháo vô cùng tức giận, đã định tội danh cho ông là làm loạn lòng quân, nên đã giết Dương Tu. Qua mấy hôm quả nhiên Tào Tháo vẫn cho lui binh, cho nên Dương Tu chết rất oan ức, ông có nói sai không? Không nói sai, nhưng vì sao ông chết? Do ông quá thông minh, lúc không nên nói thì ông lại nói, nên đã đưa mình vào đường chết, cho nên lời nói không thận trọng thường sẽ tự chuốc lấy diệt vong. Khổng lão phu tử dặn dò chúng ta phải “nhạy bén trong công việc, nhưng thận trọng trong lời nói”, làm việc phải thông minh, phải nhạy bén, nhưng nói chuyện phải chậm rãi một chút, nói chuyện chậm một chút, đừng vội tùy tiện nói ra làm tổn thương người.

Lại nói đến “người uyên bác, giỏi phán đoán, kiến thức rộng lớn thường mang họa vào thân, bởi hay vạch trần lỗi lầm của người”. Bạn vô cùng bác học, hơn nữa lại giỏi phán đoán. Trung Dung nói bác học, khéo chất vấn, tư duy thận trọng, giỏi phán đoán, đây đều là biểu hiện bạn rất có tài hoa. Song, bạn thấy nhiều biết rộng, kiến thức rất uyên bác, ngược lại khiến bản thân rơi vào chỗ nguy hiểm. Đây là nguyên nhân gì vậy? Chính là do ưa thích khám phá những việc xấu mà người ta che giấu. Vừa rồi nói cái chết của Dương Tu chính là một minh chứng rất tốt, cho nên người thật sự có đức nên học ẩn ác dương thiện, đừng miễn cưỡng đi tìm hiểu, đi thám thính việc riêng tư của người khác, gọi là “biết nhiều chuyện thì nhiều phiền não, quen nhiều người thì lắm thị phi”. Bạn biết càng nhiều thì bản thân càng phiền não nhiều, vì sao không đem thời gian, tinh lực của bạn an trụ trong việc tu hành? Tại sao không có chuyện lại đi kiếm chuyện, tự tìm phiền não vậy? Càng không được thùng rỗng kêu to, đã không có tài hoa mà còn đặc biệt thể hiện ra vẻ bản thân có tài hoa, tâm cao khí ngạo, thậm chí lấy mạnh hiếp yếu, cậy tài khinh người, ở trong chúng mà có những điều này đều sẽ khiến bản thân cuối cùng tiến thoái lưỡng nan.

Cho nên ở trong chúng quan trọng nhất chính là khiêm tốn. “Khiêm tốn được lợi ích, ngạo mạn bị tổn hại”, cho dù bạn đầy tài hoa, đức hạnh của bạn rất cao, tu hành rất tốt cũng đều phải khiêm tốn mà tôn trọng người. Như đại sư Ấn Quang nói: “Xem mọi người đều là Bồ tát, chỉ mình ta chân thật là phàm phu”, “dù có tu trì thì cũng luôn cảm thấy công phu của mình rất nông cạn”. Quả thực là rất nông cạn, bạn so sánh với tổ sư đại đức thì như thế nào? Nói thật, chúng ta ngay đến tư cách xách giày cỏ cho tổ sư đại đức cũng không có, vậy thì có gì đáng để kiêu ngạo? Câu tiếp theo:

“Không được khoe khoang công lao của mình”.

“Phạt” nghĩa là khoe khoang, mình làm việc có công lao nên tự mình tán thán công lao của mình, đây gọi là “khoe khoang công lao”. Bạn xem đấy, tôi làm bao nhiêu bao nhiêu việc tốt, có công lao bao lớn, trên thực tế việc tự khoe khoang bản thân, ngược lại sẽ làm tổn giảm mất công lao. Trong Thái Căn Đàm nói, công lao to bằng trời cũng hết bởi một chữ kiêu, “kiêu” chính là kiêu ngạo, cảm thấy mình tài giỏi. Bạn vừa cảm thấy mình tài giỏi thì người ta sẽ không nhìn đến công lao của bạn nữa, cho nên trong Đạo Đức Kinh cũng nói: “Cố chấp ý của mình nên không thông tỏ, tự cho mình đúng nên không hiểu rõ, tự khoe khoang nên không có công lao, tự kiêu mạn nên không thể làm bề trên”. “Cố chấp ý” chính là bản thân chấp trước kiến giải của mình, cho rằng mình đúng, hạng người này nhất định không hiểu rõ, không cao minh. Kiến giải của bản thân họ chắc chắn không bằng kiến giải của thánh hiền rồi, cho nên trong kinh Di Giáo nói: “cẩn trọng đừng tin vào ý của ông, ý của ông không đáng tin”. Kiến giải của bản thân bạn không đáng tin, chắc chắn là sai lầm, vì sao vậy? Trước khi chưa thành Chánh giác thì kiến giải của bạn đều là kiến giải của phàm phu, kiến hoặc chưa đoạn, kiến giải của phàm phu thì sai rồi. “Tự cho mình đúng nên không hiểu rõ”, người tự cho mình là đúng thì không hiểu rõ, “hiểu rõ” nghĩa là có thể thông đạt đối với chân tướng sự lý, song người này nhất định không hiểu rõ. Họ tự cho mình là đúng thì người này chính là kẻ hồ đồ, không hiểu sự lý. Người chân thật hiểu rõ sự lý thì nhất định muốn tiếp nhận ý kiến của mọi người, gọi là tiếp thu ý kiến của quần chúng, tiếp nhận kiến nghị hay của mọi người. “Tự khoe khoang nên không có công lao”, tự kiêu ngạo, phô trương công lao của mình nên họ không có công lao nữa. “Tự kiêu mạn nên không thể làm bề trên”, kiêu mạn chính là ngạo mạn, tự cao tự đại, cảm thấy mình tài giỏi thì người này không thể làm bề trên của người, chính là làm lãnh đạo của người. Làm lãnh đạo của người phải đầy đủ đức tính khiêm cung, gọi là “người thiện đức cao thượng như nước vậy”. Câu tiếp theo:

“Không ngủ trước người, không dậy sau người”.

Đây là nói chúng ta tu đạo phải tinh tấn, trong kinh giáo Phật dạy chúng ta phải thường quán mạng người vô thường, một khi mất thân người thì vạn kiếp khó được lại, nay tuy còn nhưng mai khó đảm bảo. Hôm nay, chúng ta có thân người có thể gặp được Phật pháp, có thể gặp được pháp môn Tịnh độ, đời này cố gắng tu hành thì có thể thành tựu, có thể liễu thoát sanh tử thành Phật đạo, đừng sống uổng mỗi ngày, “đừng để thời gian luống qua, thân tâm mỏi mệt vô ích”, cẩn thận đừng giải đãi lười nhác, ngủ nghỉ buông lung.

Cho nên người xưa dụng công, đêm ngày đều không ngừng công phu, gọi là “tinh tịch tương chiếu”. “Tinh” nghĩa là quán chiếu rất rõ ràng, “tịch” chính là nhập tịch định, trong tâm một niệm không sanh, một niệm không sanh nhưng lại quán chiếu rất rõ ràng, đây gọi là tinh tịch tương chiếu, không phải nói một niệm không sanh thì không biết gì hết, vậy có khác gì gỗ đá đâu? Khi tôi giảng bài có nói chúng ta phải tu một niệm không sanh, đừng để trong tâm có ý niệm, có người liền phê bình tôi rằng: trong tâm không có ý niệm thì làm sao được? Họ không nghe hiểu lời tôi nói, thật sự một niệm không sanh thì tâm giống như gương sáng vậy. Gương có ý niệm không? Không có ý niệm, nhưng nó có thể chiếu soi rất rõ ràng. Chiếu rõ ràng mà cũng không có ý niệm, đây chính là dùng chân tâm, dùng niệm thứ nhất, không phải dùng niệm thứ hai, niệm thứ hai chính là vọng tưởng, niệm thứ nhất chính là chân tâm. Cho nên, dụng tâm như gương, kỳ thực buổi tối họ không phải ngủ nghỉ, mà họ đang nhập định, tâm hoàn toàn tĩnh lặng, vô cùng sáng trong, công phu như vậy có thể được thiền định, công phu thành phiến.

Đây là phương hướng mà chúng ta phải dụng công tu hành. Việc này nhất định phải tinh tấn nỗ lực, không được giải đãi, cho nên ngủ nghỉ càng ít càng tốt. Đương nhiên ngủ nghỉ cũng là để dưỡng tinh thần, không phải nói tôi cố hết sức để đêm không ngủ, thức thâu đêm để niệm Phật, niệm đến sáng hôm sau thì bắt đầu đi ngủ. Cho nên không phải buổi tối đi ngủ, mà đổi lại ban ngày đi ngủ, đây không gọi là tu hành. Nếu như vậy chẳng thà buổi tối bạn đi ngủ còn ban ngày dụng công, bởi vì thân thể tinh thần của bạn như thế thì không cách gì thành phiến được, vậy bạn hãy chọn cách làm việc, nghỉ ngơi lành mạnh hợp lý, đợi khi công phu của bạn tiến bộ rồi thì tự nhiên ngủ nghỉ sẽ giảm bớt, không hôn trầm nữa, dù rất mệt mỏi, bạn có thể nhắm mắt dưỡng thần, thế nhưng vẫn tinh tịch chiếu soi, vô cùng rõ ràng, không phải hôn trầm, cũng không có vọng tưởng, như vậy chính là công phu thành phiến.

Do đó ở đây nói “không ngủ trước người, không dậy sau người”, chính là không được rớt lại phía sau người khác. Tăng đoàn cùng nhau cộng tu thì có điểm tốt này, mọi người nương chúng tựa chúng, bạn nhìn thấy, bạn xem người phòng bên 3 rưỡi sáng đã dậy rồi, tôi ngủ đến 4 rưỡi thì ngại quá. Buổi tối họ luôn ngồi đến 9 rưỡi, 10h, mà 8h tôi đã đi ngủ thì thật ngại, luôn có sự khích lệ lẫn nhau, cho nên tăng đoàn chỉ cần có một người tinh tấn thì họ sẽ có hiệu quả dẫn dắt toàn bộ đoàn thể. Chúng ta tận sức làm việc nghỉ ngơi theo tăng đoàn, sau khi gõ bản đi ngủ, mọi người không phát ra âm thanh nữa thì có thể tự dụng công, nhưng đừng nhiễu loạn người khác. Buổi sáng bạn muốn dậy sớm cũng là yên lặng dụng công, không làm phiền người khác tu hành. Nếu người khác đang tĩnh tọa, đang dụng công mà bạn phát ra âm thanh thì sẽ làm người ta động niệm, sẽ làm phiền người khác thiền định. Bởi vì âm thanh làm quấy nhiễu thiền định nhất, cho nên chúng ta đi đứng nằm ngồi đều phải vô cùng cẩn thận, gắng sức đừng để phát ra âm thanh, như kéo ghế, mở cửa, kéo rèm cửa, những việc này đều phải làm từ từ. Đệ Tử Quy cũng nói “vén rèm nhẹ, chớ ra tiếng”, đó không phải chỉ nói “vén rèm nhẹ”, bạn kéo ghế cũng phải kéo nhẹ nhàng, dùng bát đĩa cũng phải chậm rãi, đừng khua leng keng, mà đều phải “chớ ra tiếng”.

Luật sư Thư Ngọc, bổn sư của ngài là lão hòa thượng Kiến Nguyệt, chính là đại sư Độc Thể, từng khai thị cho đại chúng rằng: “Tinh tấn là bảo bối của tu đạo, Phật tổ do đây mà thành, phiền não do vậy mà đoạn, người làm Thích tử há có thể giải đãi chăng?” Chính là khích lệ chúng ta pháp tinh tấn này là bảo vật trong việc tu học thánh đạo. Tinh tấn giống như nước chảy đá mòn vậy, từng giọt từng giọt nước, mặc dù rất nhỏ nhưng thời gian lâu rồi thì nó có thể làm mòn hòn đá, cho nên Phật tổ, đức Phật, tổ sư đại đức đều do tinh tấn dụng công mà được thành tựu. Ví dụ chúng ta học giới, đầu tiên phải học thuộc giới bổn. Muốn thuộc giới bổn thì bạn cũng phải dụng công, buổi sáng thức dậy phải học thuộc một chương, buổi tối trước khi ngủ học thuộc một chương. Bản thân dụng công nhiều thì sẽ thuộc rất nhanh, nếu không năm này tháng nọ cũng không học thuộc được giới bổn. Đây không phải là vấn đề căn tánh của mình, mà chính là bản thân không chịu dụng công, để lãng phí thời gian. Lãng phí hết thời gian tốt đẹp của mình thì vô cùng đáng tiếc.

Đương nhiên còn có niệm Phật tu hành, học giới, học tập kinh giáo đều thông qua tinh tấn mà được. Trong tăng đoàn chúng ta cùng nhau làm việc nghỉ ngơi, điều này nhất định phải tuân thủ, song khóa trình cùng nhau làm việc, nghỉ ngơi, cộng tu này không được xem là nhiều. Một ngày thông thường chúng ta lên thời khóa sáng tối, cộng thêm một buổi học vào buổi chiều mà thôi. Thời gian bình thường bản thân phải nắm chặt. Nếu không nắm chặt, để phí hoài thời gian, đợi khi lớn tuổi rồi muốn học cũng không học được, muốn tu mà thân thể lại suy nhược, thậm chí nhiều bệnh, thế thì không cách gì tu được, cho nên đều phải nhân lúc trẻ tuổi, đến 50 60 tuổi, 60 70 tuổi là tương đối khó rồi, nhưng dù là độ tuổi này thì cũng phải tinh tấn. Đại sư Ngẫu Ích nói niệm Phật, bạn thật sự muốn vãng sanh Tây Phương, vậy mỗi ngày ít nhất phải niệm 30. câu Phật hiệu, hoặc 50., hoặc 100. câu, cả đời này cũng không thay đổi, hằng ngày như vậy, nếu bạn không vãng sanh, đại sư Ngẫu Ích nói chư Phật đều trở thành vọng ngữ. Nói cách khác, bạn nhất định có thể vãng sanh, vậy bạn có chịu làm hay không? Tu hành nếu không nhân lúc hiện tại, bạn nói sau này có thời gian rồi tu, vậy đến khi nào bạn có thời gian? Đợi khi lão gia Diêm vương mời bạn đi, hai mắt nhắm lại, hai tay duỗi thẳng thì bạn thật sự không còn thời gian nữa.

Cho nên, phiền não cũng là nhờ tinh tấn mà đoạn được, làm Thích tử xuất gia há có thể giải đãi, buông thả, lười nhác không dụng công ư? Trong Đệ Tử Quy cũng nói “sáng dậy sớm, tối ngủ trễ, già mau tới, quý thời gian”. Buổi sáng phải dậy sớm, người xưa chăm chỉ hiếu học, họ đều dậy sớm, gọi là “canh ba chong đèn đến canh năm gà gáy, chính là thời gian dùi mài học tập của đấng nam nhi, tuổi trẻ không biết siêng năng học tập sớm, về già mới nuối tiếc đọc sách thì đã muộn rồi”. Hiện tại bạn còn trẻ, có thể lực, tinh lực, bạn không cố gắng dụng công tu học, đến khi già rồi thì bạn có hối hận cũng không kịp nữa, cho nên phải dậy sớm ngủ trễ, trân quý từng khắc thọ mạng. Câu tiếp theo:

“Không được ngồi cùng tòa với đại tỳ kheo, trừ pháp hội lớn”.

Làm sa di, đương nhiên bao gồm những bậc dưới sa di như ưu bà tắc, ưu bà di v.v… đều như vậy. Người tại gia cũng có thể học Sa Di Luật Nghi, cũng phải học để hiểu được ở trong cửa Phật làm thế nào để tuân thủ luân lý, lễ tiết trong cửa Phật. Bình thường không được tùy tiện ngồi cùng chỗ với đại tỳ kheo. Bởi vì tỳ kheo thuộc về vị trí sư trưởng, còn sa di, tịnh nhân, cư sỹ đều thuộc vị trí đệ tử. Việc này phải có sự phân biệt, đây là thể hiện sự tôn sư trọng đạo, bởi vì tỳ kheo đã thọ giới cụ túc, có thể gọi là ruộng phước của trời người. Sa di vẫn chưa thọ giới cụ túc, chưa nhập vào dòng tăng, cho nên điều này có sự khác biệt, không được cùng ngồi một chỗ, trừ khi ở pháp hội lớn, chỗ ngồi rất eo hẹp, người cũng đông, bất đắc dĩ thì có thể khai duyên, nhưng bình thường thì không được như vậy, thậm chí là cùng nhau dùng trai đều không nên ăn cùng bàn, mà phải tách ra ngồi riêng. Tỳ kheo, tỳ kheo ni cũng như vậy, giả sử khi thấy có sa di, cư sĩ cùng nhau ăn cơm đều nên nhắc nhở đối phương nên ăn riêng bàn, nếu không sẽ phạm tội ở chương thứ năm, trừ khi giống như pháp hội lớn, hoặc khi không có bàn khác, bất đắc dĩ vậy thì không cách gì. Điều tiếp theo:

“Không được ngồi chung tòa với bạch y, trừ khi pháp hội lớn”.

Đây là nói sa di vừa không được ngồi chung chỗ với đại tỳ kheo, đương nhiên sa di ni cũng không được ngồi chung chỗ với tỳ kheo ni, ngược lại cũng không được ngồi chung chỗ với bạch y, cư sỹ, cũng có sự phân biệt. Bởi vì sa di thọ giới là 10 giới sa di, thậm chí xuất gia ưu bà tắc, ưu bà di thọ 5 giới tịnh hạnh, giới thể đều khác với người tại gia, cho nên vị trí trên dưới này có sự khác biệt, đây không phải để làm nổi bật sự tôn quý của bản thân, mà Phật chế định để mọi người đều tôn trọng giới pháp. Bạn thọ giới tôn quý nên chúng tôi tôn quý bạn, không phải là tôn quý bạn, mà là tôn quý giới. Bạn nghiêm túc trì giới thì có thể tiếp nhận sự đãi ngộ tôn quý này. Nếu bạn không nghiêm túc trì giới, người ta tôn quý, tôn trọng bạn, vậy bản thân bạn sẽ tổn hao phước báo, giống như mạo nhận vậy. Vốn dĩ không đáng tôn quý như vậy mà mạo nhận vị trí tôn quý này thì bản thân sẽ hao tổn phước báo.

Trong Hành Hộ Luật Nghi chính là Giáo Giới Tân Học Tỳ kheo Hành Hộ Luật Nghi do luật tổ Đạo Tuyên trước tác có nói rằng: “Không được ở cùng giường với tỳ kheo hơn mình 5 hạ lạp”. Nghĩa là không được ngồi cùng giường với tỳ kheo trên mình 5 hạ, chính là 5 hạ lạp. Giường tức là chỉ tất cả vị trí ngồi, giường của người xưa không nhất định là giường để ngủ, chỗ ngồi cũng có thể gọi là giường. Bởi vì tỳ kheo có giới lạp cao hơn mình 5 hạ là thuộc về vị trí a xà lê. Giới lạp cao hơn mình 10 năm là đồng hòa thượng, vị trí hòa thượng rồi. Đây gọi là đồng hòa thượng, đồng a xà lê. “Đồng” nghĩa là dù họ không phải là hòa thượng hoặc a xà lê chính thức mà mình y chỉ, nhưng giới lạp của họ là tương đồng nên gọi là đồng hòa thượng, đồng a xà lê, vậy chúng ta phải tôn trọng họ giống như tôn trọng hòa thượng, a xà lê của mình vậy. Câu tiếp theo:

“Phàm rửa mặt thì không được dùng nhiều nước”.

Đây là nói dùng nước rửa mặt thì không được dùng nhiều, đây là quý trọng nước, một mặt trong tăng đoàn, đặc biệt là thời xưa, nước đều do người gánh về, không thuận tiện như hiện tại dùng nước máy. Lúc nhỏ tôi sống ở nông thôn, tôi nhớ rất rõ, đều phải đến giếng nước ở trong thôn để gánh nước, gánh về lu nước của mình, một ngày đều phải gánh mấy lần, hiện nay mọi người đều dùng nước máy nên không cảm nhận được sự trân quý ấy. Đương nhiên, người hiện nay cũng đối diện với nguy cơ nước dùng toàn cầu, hiện nay nguồn tài nguyên nước càng ngày càng ít, nước ngọt ngày càng ít, dân số lại ngày càng đông, mà con người ngày càng không quý trọng nước. Trước đây phải đi gánh nước, họ còn tương đối quý trọng, hiện nay dùng nước máy thì họ không quan tâm nữa. Hiện nay đều là dùng nguồn tài nguyên của tương lai, cho nên đợi đến khi nguồn nước ngọt trên toàn trái đất không còn nữa thì lúc đó thảm rồi. Cho nên có người nói thế này, “giọt nước cuối cùng của loài người chính là giọt nước mắt của chính mình”, bởi vì toàn bộ nước không còn nữa, cho nên chúng ta phải chú ý đến nhu cầu dùng nước cho thế hệ sau.

Thứ hai cũng là trân quý phước báo của chính mình. Nếu dùng những nguồn tài nguyên này tùy tiện không quý tiếc là tổn hại phước báo của mình, cho nên cổ đức nói: “Ở núi không được đốt nhiều củi, gần sông không được dùng nhiều nước, học đạo tu hành nếu không hiểu, tương lai thọ dụng trọn không tốt”. Bạn sống ở trên núi không được chặt nhiều cây cối làm củi đốt, hiện nay đặc biệt trân quý tài nguyên rừng, nên không được tùy tiện chặt củi, chặt cây. Gần sông, ở gần sông không được vì lấy nước thuận tiện nên tôi dùng nhiều nước, hiện nay dùng nước máy càng như vậy, không thể nói dù sao nước tự có, gọi là nước máy nên tùy tiện dùng, trên thực tế đều tiêu hao hết phước của mình. Cho nên người xưa có đại đức dùng nước, một ngày từ uống nước đến tắm rửa, đến rửa mặt, chỉ dùng 8 cốc nước. Bạn xem người ta dùng như thế nào. Học đạo, tu học thánh đạo, nếu không hiểu đạo lý này thì tương lai thọ dụng, tức là đời sau của bạn, có thể chưa cần đợi đến đời sau, mà sự thọ dụng ngay nửa sau đời này của bạn đã không tốt rồi, phước báo hưởng hết rồi không còn nữa.

Cho nên, trong Sa Di Luật Nghi Yếu Lược Tập Chú có nói như vậy: “Nếu không biết tu hành thì dẫu phước nhiều như cát sông Hằng cũng dễ mất hết”. Nếu chúng ta không hiểu rõ phải cố gắng tu hành, không biết nên tu như thế nào, thì dù bạn có nhiều phước báo như cát sông Hằng cũng sẽ mất hết. Ví dụ bạn ở trong đạo tràng, đạo tràng vốn là một cơ hội tốt để tu phước, bạn chăm chỉ hành đường cho mọi người, quét dọn cho mọi người, dọn vệ sinh phục vụ, những việc này đều là tu phước, nhưng bạn không cố gắng trân quý cơ hội này, ở đây không cố gắng phục vụ cho đại chúng, mà ngược lại lười được là lười, hơn nữa khi sử dụng tài nguyên của đạo tràng thì bạn cũng không trân quý chút nào, vậy dù bạn có phước báo như cát sông Hằng cũng sẽ tiêu hết rất nhanh, vì sao vậy? Bạn hưởng thụ đều là thập phương cúng dường, bạn có phước bao lớn mà có thể hưởng được vậy?

Cho nên, tổ sư Ấn Quang viết trong Văn Sao rằng, ở trong nhà vệ sinh ngài chuẩn bị hai chậu nước, một chậu đựng nước sạch, một chậu đựng nước dơ, nước bẩn. Nước sạch dùng để rửa mặt, tức là rửa mặt, xúc miệng, nước đã dùng qua thì đổ vào trong chậu nước dơ, nước trong chậu nước dơ có thể dùng để giội khi đi đại tiểu tiện, như vậy dùng nước sẽ rất tiết kiệm. Bạn xem, tổ sư ở đâu cũng đều tiếc phước như vậy. Câu tiếp theo:

“Nhai cành dương xong nhổ nước ra, phải cúi thấp đầu nhổ nước xuống dưới, không được phun nước bắn vào người khác”.

“Nhai cành dương”, người xưa để bảo vệ răng nên lấy cành dương nhai trong miệng. Điều này giống như chúng ta hiện nay đánh răng vậy. Hiện nay đều không nhai cành dương nữa, mà đều dùng kem đánh răng, bàn chải, nên làm thế nào cho thích hợp? “Cúi thấp đầu nhổ nước xuống dưới”, chúng ta súc miệng khi nhổ nước ra, đừng ngẩng cao đầu rồi nhổ ra ngoài “toẹt” một tiếng, người bên cạnh đều bị nước súc miệng của bạn làm cam lồ sái tịnh, rẩy đến mức toàn thân đều là nước súc miệng. Như vậy cũng là bất lịch sự với người, cũng khiến người ta sanh phiền não, bản thân cũng không có thói quen văn minh, không có oai nghi, cho nên phải làm thế nào? Nhổ nước đều phải cúi đầu thấp xuống, cố gắng để nước này từ từ chảy xuống dưới, đừng nhổ ngay ra, nhổ ngay xuống đất thì nó sẽ bắn lên làm người bạn cũng bị bắn ướt. Rửa mặt, đánh răng xong mà một nửa y phục ướt hết thì không có oai nghi, cho nên phải oai nghi điềm đạm, súc miệng cúi đầu thấp xuống, không được phun nước ra bắn vào người khác. Tiếp theo:

“Không được xì mũi, khạc nhổ lớn tiếng”.

Tức là không được xì mũi, nhổ nước miếng, nhổ đàm dãi phát ra âm thanh rất lớn. Có người có thói quen không tốt, khi xì mũi thì xì rất mạnh, rất dùng lực, âm thanh giống như tiếng sấm nổ vậy, khiến người bên cạnh đều cảm thấy sợ hết hồn, có phải lỗ mũi của họ bị vỡ ra rồi không. Như vậy rất không văn minh. Đừng nói người xuất gia chúng ta nên làm tấm gương cho trời người, bạn xem người có giáo dưỡng ở thế gian đều không xì mũi rất lớn tiếng, nhổ nước miếng “toẹt” một cái ra ngoài, điều này khiến người ta cảm thấy rất chán ghét, thể hiện không có giáo dưỡng. Cho nên phải nhỏ tiếng, hoặc đến nơi kín đáo, đừng để ảnh hưởng đến người khác, càng không được cẩu thả xì mũi, nhổ đàm như vậy.

Nếu đi bộ bên ngoài, đột nhiên có đàm thì làm thế nào? Đừng tùy tiện nhổ lên đất, vậy thì càng không văn minh, ngay đến đạo đức xã hội đều không có. Trong đàm này của bạn đều có vi khuẩn, chúng đều sẽ ra ngoài lang thang, làm ô nhiễm không khí. Cho nên phải lấy một tờ giấy vệ sinh, hoặc khăn tay, nhổ vào trong rồi bọc lại. Nếu là giấy vệ sinh thì vứt vào trong thùng rác, hơn nữa động tác đều phải rất nhẹ nhàng, âm thanh rất nhỏ, như vậy mới thể hiện bạn có giáo dưỡng.

Tốt rồi, hôm nay đã hết giờ, chúng tôi giảng đến đây trước, cảm ơn mọi người!

Tập 28

Kính chào chư vị liên hữu tôn kính, chư vị thiện tri thức đang xem trực tiếp tôn kính! Chúc mọi người buổi chiều tốt lành!

Hôm nay, Định Hoằng đến Hồng Kông làm việc. Mỗi ngày chúng tôi lên mạng giảng bài trong lớp Tịnh luật học Phật, để khóa trình không bị gián đoạn. Cho nên nhân cơ hội này, liền đến nơi đây tiếp tục giảng bài, đồng thời phát sóng trực tiếp, chúng ta ở đây xem trực tiếp chỉ có năm nơi giáo học. Nhưng không ngờ hôm nay cũng có nhiều liên hữu đến như vậy, rất hoan nghênh.

Chúng ta tiếp tục xem môn oai nghi trong Sa di Thập Giới Oai Nghi Lục Yếu, “chương thứ tư: nhập chúng”. Buổi giảng trước, chúng tôi đã giảng đến câu thứ chín là “không được xì mũi khạc nhổ lớn tiếng”. Tiếp theo, giảng câu thứ 10:

“Không được xì mũi khạc nhổ ở nơi điện tháp, phòng thất thanh tịnh, đất thanh tịnh và nước thanh tịnh, mà phải xì nhổ ở chỗ khuất vắng”.

Môn oai nghi này nói rất nhiều đến việc cộng tu, hoặc ở chung trong đạo tràng, nên phải biết quy củ, đó cũng là sự hành trì cơ bản mà người học Phật chúng ta nên có. Ở đây nói không được ở những nơi như điện, tháp mà xì mũi khạc nhổ. Điện chính là điện Phật, tháp chính là tháp Phật. Những nơi này đều là nơi cúng dường tượng Phật, cúng dường xá lợi Phật, hoặc nơi cúng xá lợi của tổ sư đại đức, còn có “phòng thất thanh tịnh, đất thanh tịnh”, ví dụ đại hùng bảo điện là nơi lên thời khóa sáng tối, như pháp đường ở đây. Pháp đường chính là nơi giảng pháp, còn có điện tháp cúng dường Phật Bồ tát, thậm chí còn bao gồm toàn bộ tăng già lam, chính là tự viện đạo tràng. Vào cửa lớn của đạo tràng, nơi đây thuộc về đất thanh tịnh, nơi rất thanh tịnh, những nơi này cũng bao gồm “nước thanh tịnh”, nước thanh tịnh là nước dùng để cúng Phật, cúng tăng. Nguồn nước trong đạo tràng, đương nhiên cũng dùng để cúng Phật, cúng tăng. Mỗi ngày tăng chúng phải ăn, dùng nước này, nên đều phải giữ gìn sạch sẽ. Nếu xì mũi khạc nhổ vào trong, “thế” nghĩa là xì mũi, “thóa” nghĩa là nhổ nước miếng, làm thế là vô cùng bất kính, khiến những đất thanh tịnh, nước thanh tịnh này bị ô nhiễm, vậy thì sẽ chuốc lấy tội không nhỏ, cho nên ở đây đặc biệt nêu rõ, không được tùy tiện làm vậy. Nếu thật sự muốn xì khạc thì phải xì khạc ở đâu? “Ở nơi khuất vắng”. “Tịch” chính là nơi khuất vắng, ví dụ tránh vào góc tường, rãnh nước, đó là nơi đào thải chất dơ bẩn, hoặc vào trong nhà vệ sinh, xì khạc ở những nơi này.

Trước đây có một vị tăng, buổi tối tĩnh tọa ở trong tháp Phật, kết quả khi ngồi đột nhiên khạc nhổ. Điều này chúng ta thường có, bất chợt có thể lên một cục đàm, ông liền thuận miệng nhổ xuống đất. Kết quả, ở dưới ánh đèn ông nhìn thấy thần hộ pháp lập tức đưa tay ra đón lấy cục đàm này của ông, không để đàm rơi xuống đất, rồi đem cục đàm này ra bên ngoài. Khi ông nhìn thấy cảnh này thì cảm thấy vô cùng xấu hổ, cũng vô cùng sợ hãi. Bạn xem, chút hành vi tùy tiện vô tâm này là đã phạm tội lỗi rồi, nhưng thần hộ pháp đều nhìn rất kỹ, không hề có chút lơi lỏng nào. Điều này chứng tỏ chúng ta ở trong đạo tràng, nơi đất thanh tịnh tu hành hay nghỉ ngơi đều không được tùy tiện phóng túng. Có thể không phóng túng bản thân mà giữ tâm cung kính thận trọng, như vậy chính là đang tu hành, phóng dật là trái ngược với tu hành. Xem tiếp câu tiếp theo:

“Khi uống trà, canh không được xá chào người bằng một tay”.

Khi chúng ta đang uống trà, canh, một tay bưng tách trà hoặc bưng chén canh thì không được dùng một tay còn lại xá chào hành lễ với người. Bởi vì khi bạn đang ăn mà bạn lại hành lễ với người ta, việc này vừa không phù hợp lễ tiết, không thích hợp lễ nghi, hơn nữa cũng rất nguy hiểm. Khi bạn đang chào hỏi hành lễ với người ta mà tách trà, chén canh này đổ ra thì rất mất oai nghi, trên thực tế việc này cũng là không cung kính đối với người. Cung kính với người thì nên ở thời gian, nơi chốn phù hợp, dùng lễ nghi thích hợp, đây mới là cung kính. Được rồi, tiếp theo câu thứ 12:

“Không được hướng về tháp và hai vị thầy đại tỳ kheo v.v. rửa mặt, đánh răng”.

Mặc dù nói những việc này đều là luật nghi của sa di, nhưng trên thực tế mỗi một đệ tử học Phật chúng ta đều phải tuân thủ. Đây cũng là phong thái mà một người văn minh có giáo dưỡng cần có, cho nên “sa di luật nghi” không chỉ người xuất gia nên học, mà người tại gia cũng nên học. Chữ “tháp” này vừa rồi giảng, là trong này có thể cúng dường xá lợi của Phật, hoặc xá lợi của tổ sư đại đức, hoặc bên trong cúng dường hình tượng thánh hiền, là đại biểu thánh hiền vẫn tại thế. “Hai vị thầy” chính là chỉ hòa thượng và a xà lê. Ví dụ chúng ta thọ tam quy ngũ giới thì sẽ có a xà lê truyền giới, truyền thọ tam quy. A xà lê gọi là thầy mô phạm, dạy chúng ta những hành nghi quy tắc học Phật. Hòa thượng gọi là thân giáo sư, tức là vị thầy đích thân dạy bảo chúng ta. Khi truyền thọ giới sa di đều có ít nhất hai vị tỳ kheo đến truyền thọ, một người là hòa thượng, một người là a xà lê.

Ngoài hòa thượng và a xà lê là thầy đích thân dạy bảo chúng ta ra, còn có đại tỳ kheo. Đại tỳ kheo chính là tỳ kheo tăng đã thọ đại giới, họ cũng là sư trưởng của chúng ta, chúng ta đều phải cung kính. Cho dù là cư sĩ tại gia vừa nhập môn thọ tam quy ngũ giới, tam quy y chính là quy y Phật, quy y pháp, quy y tăng. Tỳ kheo là thuộc về tăng bảo, nếu chúng ta không tôn kính tỳ kheo, cũng bao gồm cả tỳ kheo ni, tỳ kheo ni cũng thuộc về tăng bảo, không cung kính với họ là đã làm trái ngược với ý nguyện ban đầu quy y tam bảo của chúng ta rồi. Nói cách khác, quy y không thành công, quy y không thành công thì không thể xem là đệ tử Phật được, đó gọi là ngoại đạo, vậy thì rất phiền phức.

Cho nên kính tăng là việc rất quan trọng. Bất luận vị tăng này như pháp hay không như pháp, trì giới hay phạm giới thì chúng ta đều phải tôn kính. Chúng ta tôn kính là tôn kính hình tượng này của họ, họ đại diện cho hình tượng tăng bảo, còn bản thân họ như thế nào thì chúng ta không cần đắn đo quá nhiều về họ, họ có nhân quả của họ. Chúng ta tôn kính họ chính là tôn kính tăng bảo, chúng ta sẽ có công đức của chúng ta, mỗi người tự tu lấy, không thể nói vì họ không như pháp nên tôi không cung kính nữa, vậy họ đã sai mà tôi càng sai hơn, cho nên phải thật tôn kính tăng bảo. Tôn kính tăng bảo chính là thành tựu tánh đức của mình, bởi vì cung kính là tánh đức của tự tánh. Phóng dật, ngạo mạn, giải đãi là trái ngược với tánh đức của tự tánh.

Ở đây nói “không được hướng về tháp rửa mặt súc miệng”, “tẩy xỉ” chính là đánh răng, súc miệng. Hướng về phía tháp là không cung kính, hướng về người cũng là không cung kính, cả hướng về hai vị thầy là hòa thượng và a xà lê, cho đến đại tỳ kheo tăng, hướng về những người này đều là không cung kính. Đó là biểu hiện khinh thường thánh hiền sư trưởng, cho nên chúng ta nên dứt bỏ. Phật pháp cầu được là từ trong tâm cung kính. Nếu không có tâm cung kính thì dù bạn đọc thuộc lòng tam tạng mười hai bộ kinh điển, nhưng bạn vẫn không đạt được lợi ích của Phật pháp. Tiếp theo điều thứ 13:

“Không được nói nhiều cười nhiều, nếu cười lớn hoặc ngáp thì phải lấy tay áo che miệng lại”.

Nói nhiều chính là nói chuyện rất nhiều, tục ngữ nói họa từ miệng ra, người thích nói chuyện nhiều là người này tự tạo cho mình rất nhiều việc rắc rối, cho nên nhà Nho, bạn xem Khổng lão phu tử dạy người rằng: “quân tử nhạy bén trong công việc, nhưng thận trọng trong lời nói”. Làm việc phải nhanh nhạy, phải có hiệu quả, nhưng nói chuyện phải thận trọng, phải nói ít, nói nhiều thì sai nhiều, cho nên Đệ Tử Quy dạy: “Nói nhiều lời, không bằng ít, phải nói thật, chớ xảo nịnh”. Nói chuyện nhiều dễ chuốc lấy tai họa, gọi là người nói vô tâm mà người nghe hữu ý. Xem trong lịch sử có rất nhiều câu chuyện như vậy, người nói không cẩn thận, vô tâm, khiến người nghe nghe được rất khó chịu, ôm hận trong lòng, kết quả rước lấy tai họa mất đầu.

Bạn xem, trong Tam Quốc Diễn Nghĩa thì cái chết của Dương Tu chính là một ví dụ rất hay. Dương Tu là quan văn thủ hạ của Tào Tháo, có một lần cùng Tào Tháo ra ngoài đánh trận, đánh đã lâu mà không thể chiến thắng. Trong tâm Tào Tháo muốn lui binh nhưng lại cảm thấy ngượng ngùng, đang do dự, buổi tối muốn tuần tra doanh trại thì cần có hiệu lệnh, binh sĩ đến hỏi hiệu lệnh hôm nay là gì? Tào Tháo thuận miệng nói hai chữ sườn gà. Dương Tu nghe hiệu lệnh sườn gà này liền nói: “Tào thừa tướng của chúng ta không lâu nữa sẽ thu quân về triều, chúng ta có thể chuẩn bị thu dọn đồ đạc thôi”. Bạn xem, ông tùy tiện nói vậy, kết quả lời này truyền đến tai Tào Tháo, Tào Tháo thẹn quá hóa giận, liền giết ông. Bạn xem ông oan ức biết bao, người này quá thông minh lại nói nhiều, kết quả ngược lại chuốc lấy tai họa. Bởi vì lúc này Tào Tháo đang cảm thấy tiến thoái lưỡng nan, bạn lại nói trúng chỗ đau của ông ta, ông liền thẹn quá hóa giận.

Cho nên phải nói ít, đặc biệt là người tu hành. Người xưa nói chúng ta là người niệm Phật cầu sanh Tịnh độ phải thế nào? Phải “nói ít một câu nói, niệm nhiều một câu Phật, đánh chết được ý niệm, để pháp thân ông sống”. Người nói chuyện nhiều thì vọng tưởng nhất định sẽ nhiều, người vọng niệm ít, tâm thanh tịnh thì không nói gì. Kỳ thực phần lớn nói chuyện đều là lời vô ích, không có gì đáng nói, chẳng bằng niệm Phật, cho nên có miệng thì nên niệm A di đà Phật, niệm nhiều một câu thì tốt một câu. Bạn xem A di đà Kinh Yếu Giải, đại sư Ngẫu Ích nói “thiện căn phước đức của trì danh giống như Phật vậy”. Bạn có thể niệm danh hiệu A di đà Phật này thì thiện căn, phước đức của bạn giống như A di đà Phật. Niệm một câu, câu này là không thể nghĩ bàn, niệm 10 câu thì 10 câu không thể nghĩ bàn, niệm 100 câu, 1000 câu, 10. câu, vô số câu, câu nào cũng công đức không thể nghĩ bàn, vậy tại sao bạn không niệm Phật? Cho nên phải nắm chặt thời gian quý báu này, bây giờ nhân lúc còn có thời gian, hơi thở này vẫn còn, hãy nhanh chóng tu hành, vậy là đúng.

“Cười nhiều” cũng vậy, người thích cười đùa là một loại tướng phóng dật. Trước đây có thiền sư Pháp Vân cả đời tu hành đều vô cùng nghiêm cẩn, chưa từng tùy tiện cười đùa, hơn 30 năm chưa từng tùy tiện cười nhẹ một cái, phàm là bước đi, cử động đều nhìn thẳng không chớp mắt. Không chớp mắt nghĩa là mắt không chớp, mắt chỉ nhìn về phía trước, mắt không nhìn liếc, đi đường cũng không ngó nhìn trái phải, càng không tùy tiện cười đùa nói chuyện với người, rất trang nghiêm, phàm chỗ nào thấy có thánh tượng thì ngài liền đứng không ngồi, cung kính đối với thánh tượng như vậy, cho nên đây là người chân thật tu hành, đều vô cùng chú trọng những oai nghi này.

“Nếu cười lớn hoặc ngáp”, ngáp chính là tướng trạng mệt mỏi giải đãi, thế nên những việc ngáp, cười lớn là không có oai nghi. Cười có thể cười mỉm, người xưa nói, cười tốt nhất không lộ răng. Bạn cười lớn, đặc biệt không nhẫn được mà cười lớn, người khác nhìn bạn thì thấy không phải là si ngốc thì cũng là phát cuồng, người như vậy không có oai nghi. Ngáp cũng vậy, đặc biệt ngáp trước mặt người khác, đều thể hiện bản thân rất chán ngán mỏi mệt, rất giải đãi. Đương nhiên, thật sự gặp phải trường hợp như vậy, không nhẫn được thì nên làm thế nào? Đương nhiên có thể lấy tay áo che miệng, lấy tay áo che lại, cười xong rồi hoặc ngáp xong rồi thì bỏ xuống. Bạn xem, hiện tại chúng ta mặc áo hải thanh tay áo rất rộng. Người xưa đều rất văn minh, cho nên tay áo đủ lớn, vừa giơ lên là che được hết. Hiện nay đều là tay áo ngắn, che cũng không che được chỗ nào, nhưng ở nơi công cộng gặp phải trường hợp này, nếu không có tay áo rộng thì phải lấy khăn tay che lại, hoặc quay mặt đi, đừng đối trước mặt người ta. Mở miệng lớn ngáp trước mặt người khác thì rất không có oai nghi.

Những điều này đều là thói quen văn minh cơ bản, cho nên trong Phật pháp thì người xuất gia đều rất chú trọng những oai nghi này. Thật sự có thể làm được rất có tu dưỡng như vậy, thì đi ra thế gian hiện nay nhất định cũng khiến người rất tôn kính. Nếu người xuất gia đều có thể làm được Sa di Thập Giới Oai Nghi Lục Yếu thì tôi tin rằng việc chấn hưng Phật pháp là chuyện trong tầm tay. Hiện nay, người giảng khóa học này rất ít, cho nên chúng tôi bắt buộc phải giảng chi tiết. Bao gồm đệ tử tại gia chúng ta đều nên lấy oai nghi của sa di để làm hành trì, tu dưỡng cho mình. Đương nhiên, có một số việc chỉ thích hợp với người xuất gia, có một số việc không thích hợp cho người tại gia, đương nhiên bản thân chúng ta có thể linh động, nhưng phải nắm vững tinh thần. Tinh thần của oai nghi ở đâu? Chính là ở cung thận, tức là cung kính, thận trọng. Đại sư Ấn Quang nói “một phần cung kính được một phần lợi ích, mười phần cung kính được mười phần lợi ích”. Nếu một phần tâm cung kính cũng không có, vậy bạn sẽ không đạt được lợi ích trong Phật pháp, chẳng những trong Phật pháp mà thế pháp cũng vậy.

Tôi nhớ khi tôi đi học ở Mỹ, học bằng tiến sĩ, tôi theo thầy hướng dẫn tiến sĩ của tôi, ông là một vị giáo sư khá nổi tiếng ở Mỹ. Ông phát biểu rất nhiều luận văn, nhưng yêu cầu học trò đều vô cùng nghiêm khắc. Học trò ở Mỹ đều không dám theo ông, bởi vì học trò Mỹ tương đối giải đãi. Tôi theo học với ông, bởi vì họ không tìm được trợ lý nghiên cứu khác nên chỉ đành tìm tôi. Khi tôi bắt đầu đi là 22 tuổi, may mà lúc nhỏ cha mẹ yêu cầu nghiêm khắc, có một chút gia giáo cho nên hiểu được cung kính sư trưởng, cho nên việc ông giao phó cho tôi làm, ông không nói hai lời, còn tôi cũng nhất nhất làm theo, ở trước mặt ông đều hết mực cung kính. Có lẽ ông cũng rất ít gặp được học trò như tôi, cho nên ông rất vui vẻ hướng dẫn tôi, cho nên tôi học dưới tòa của ông, tôi học học vị tiến sĩ tài chính trong 4 năm đã hoàn toàn học xong khóa trình thạc sĩ và tiến sĩ rồi tốt nghiệp. Năm 26 tuổi tôi làm trợ lý giáo sư ở Mỹ. Kết quả ở trong thư giới thiệu việc làm của tôi, ông nói rằng: tôi là một học trò ưu tú nhất mà ông gặp được trong hơn 20 năm cuộc đời giảng dạy của mình. Kỳ thực tôi không hề thông minh, nhưng còn may có một chút nền tảng gia giáo, chính là học được làm sao để hiếu thân tôn sư. Điều này ở thế gian rất hữu dụng, bản thân đạt được lợi ích. Nếu bạn không có tâm cung kính, bạn muốn học cái gì cũng đều không học được.

Trong Tì Ni Mẫu Kinh cũng có nói, không được ở trước đại chúng và điện tháp Phật tùy tiện thượng khí hoặc hạ khí. Thượng khí là gì? Chính là há miệng để khí ở trong dạ dầy ợ ra trước người khác. Ợ hơi hoặc phát ra một số mùi hôi, như vậy là không lễ phép với người, đối với tượng Phật lại càng không cung kính. Như trường hợp này thì phải làm thế nào? Bản thân nên lấy tay áo che miệng, hoặc dùng khăn tay che miệng lại, hoặc quay người đi, đừng đối trước người hoặc tượng Phật. “Hạ khí” thì mọi người biết là gì rồi chứ, hạ khí chính là khí đẩy ra ở phía dưới. Nếu xì hơi ở trong điện tháp chính là không cung kính. Trong Văn Sao, đại sư Ấn Quang nói với chúng ta một phương pháp, tức là nếu bạn ăn quá no muốn xì hơi thì làm thế nào? Là phải đưa khí này lên, vừa đưa lên thì nó có thể tiêu mất ở trong bụng. Điều này không sao hết, cũng không có hại cho sức khỏe, dù sao nó là một loại khí mà, hoặc nếu cảm thấy rất đầy bụng thì bạn có thể ra bên ngoài điện, hoặc đến tịnh thất, tức là vào nhà vệ sinh để xả khí, không được ở trong đại chúng. Nếu khí ấy rất khó ngửi thì sẽ làm phiền chúng.

Ngoài ra, trong Đại Luật nói, nếu ở trong thiền phòng hắt hơi cũng không được tùy tiện lớn tiếng hắt hơi. Thiền đường chính là nơi tọa thiền, niệm Phật đường, pháp đường cũng như vậy. Nếu thật sự muốn hắt hơi, ví dụ bị nhiễm lạnh không nhịn được thì làm thế nào? Hoặc là phải dùng tay bịt mũi, hoặc dùng khăn tay, khăn giấy che mũi lại, cố gắng nhẹ tiếng như vậy, đừng tùy tiện hắt hơi. Được rồi, tiếp theo câu thứ 13:

“Không được đi vội vàng”.

“Đi vội vàng” tức là bước đi nhanh chóng gấp gáp. Người xuất gia, thậm chí người tại gia chúng ta đều như nhau, phàm động tịnh đều phải đề khởi ý niệm phải hộ trì oai nghi. Trong Luận Ngữ, Khổng tử nói: “Quân tử không thận trọng, ắt không có oai nghi”. Quân tử nếu không thận trọng, động tác hành vi đều rất ngả ngớn, rất vội vàng thì không có oai nghi nữa. Bản thân mất oai nghi chính là không tự trọng, bản thân bạn không tự trọng thì người khác cũng không tôn trọng bạn. Bản thân nhất định phải tự ái, tự trọng trước, sau đó người khác mới tôn trọng bạn. Đi đường, bước đi đều phải nhìn xuống đất. Oai nghi đi đường của người xuất gia là mắt phải nhìn thẳng, nhìn về phía trước khoảng cách 7 thước. Bước đi thẳng người, thân thể ngay ngắn, khi đi đường đừng nghiêng ngả cũng đừng đi như nhảy, mà phải bước từng bước từng bước, bước đi giống như voi chúa, trâu chúa vậy. Không biết mọi người đã từng thấy voi chưa? Voi bước đi rất an tường, từng bước từng bước giẫm xuống vững vàng, tuyệt đối không phải là chạy, dáng đi rất gấp gáp, không phải vậy.

Trong kinh Vô Lượng Thọ cũng nói: “Động tác nhìn ngó an định từ tốn, nếu làm việc vội vàng hấp tấp nhất định sẽ thất bại hối hận về sau”. Chúng ta làm việc, bước đi, dùng trai, nói chuyện đều phải an định, động tác đều phải từ tốn, đừng biểu hiện ra tính khí bộp chộp nóng nảy. Cổ đức có nói: “Bước đi vội vàng dáng không đẹp, hoàn toàn chẳng chú ý oai nghi, kẻ trí ở bên nhìn thấy vậy, sanh tâm sợ hãi lo lắng thay”. Khi bước đi vội vàng thì dáng đi sẽ không đẹp, cũng hoàn toàn không chú ý đến oai nghi, thậm chí đi trên đường có những sinh mệnh nhỏ, côn trùng thì bạn cũng không chú ý được, giẫm lên chúng thì sát sanh rồi. Người khác ở bên cạnh, người có kiến thức ở bên cạnh nhìn thấy “thì sanh tâm sợ hãi lo lắng thay”, nhìn thấy bạn đi vội vàng như vậy, nhỡ may không cẩn thận va vào đá ngã nhào thì thân thể bị tổn thương rồi, cho nên họ thấy vậy cũng toát mồ hôi. Đây đều là thể hiện cho chúng ta thấy “không được đi vội vàng”. Tiếp theo:

“Không được lấy đèn của Phật để dùng riêng”.

Đèn của Phật chính là vật của Phật, là vật mà Phật thọ dụng, cho nên bản thân không được tùy tiện tự ý lấy ra dùng. Nếu tùy tiện lấy đèn của Phật chiếm làm của riêng thì chính là trộm vật của Phật. Việc trộm cắp này là trộm đồ của Phật, nghiệp càng nặng hơn, còn nặng hơn so với trộm vật của người, đây là nói về nghiệp đạo, bởi vì đây là khinh thường Phật. Nếu không phải chiếm làm của riêng, tuy không thể nói là trộm cắp, nhưng như vậy cũng là không cung kính. Trong Đại Trí Độ Luận nói nếu trộm đèn, dầu trước Phật sẽ đọa vào địa ngục hắc ám, tương lai ra khỏi địa ngục chuyển sinh làm người sẽ bị mù mắt.

Phật có một vị đệ tử tên là A na luật đà, đời quá khứ ngài từng trộm đồ cúng dường trước Phật. Bởi vì lúc ấy ngài cảm thấy rất tối, ở chỗ đèn của Phật, ngài đã khêu tim đèn lên một chút làm ánh đèn tương đối sáng. Kết quả ánh sáng đó chiếu vào tượng Phật, ngài nhìn thấy oai nghi tướng hảo của Phật, tâm trộm cắp liền tiêu mất. Khi ấy ngài đã sám hối tội mà mình đã phạm, kết quả sau này chính là do công đức ngài khêu tim đèn, khêu tim đèn lên, khiến ánh đèn càng sáng hơn, do công đức này nên cảm được thiên nhãn đệ nhất. Trong hàng đệ tử của Phật, thiên nhãn của ngài là lợi hại nhất, có thể nhìn thấy tam thiên đại thiên thế giới, cho nên có thể đốt đèn cho Phật thì mắt rất sáng. Ngược lại, nếu ác tâm tắt đèn đi thì chính là tạo nghiệp. Đương nhiên, đây là nói dùng ác tâm tắt đèn của Phật đi. Ví dụ nói trộm đèn của Phật, đây chính là ác tâm, nhưng nếu bạn làm thầy hương đăng, bạn cảm thấy buổi tối đốt đèn dầu suốt đêm có thể sẽ nguy hiểm, ngộ nhỡ gió to thổi đổ đế đèn, vậy sẽ cháy cả điện Phật. Bạn có tâm tốt, tâm bảo vệ điện Phật mà tắt đèn đi thì không có vấn đề gì. Việc này ngược lại có công đức, chỉ là xem bạn dùng tâm gì để làm việc thôi. Được rồi, tiếp theo:

“Thắp đèn phải lấy chụp đèn che lại, chớ để côn trùng bay vào”.

Đây cũng là thuộc về hộ giới sát sanh. Khi đốt đèn thì ánh sáng của đèn sẽ thu hút những loại côn trùng bay, đặc biệt là trời mưa sẽ có rất nhiều con thiêu thân xuất hiện. Loài thiêu thân này nhìn thấy ánh sáng liền thiêu thân lao vào lửa, sẽ chết ở trong đèn. Để hộ sanh, cho nên phải dùng chụp, lấy một cái chụp đèn, độ phủ của chụp đèn này phải kín, chụp lên trên chiếc đèn dầu này, không được để ngọn lửa này lộ ra bên ngoài. Đây chính là bảo vệ những côn trùng bay nhỏ này. Khi đốt đèn, người xưa còn có một cách như vầy, trước tiên lấy một cọng cỏ, một ngọn cỏ, niệm thầm một câu kệ: “Ba ly sắt sất cỏ hộ sanh, cứu độ chúng sanh trừ phiền não”, niệm 7 lần, sau đó bỏ ngọn cỏ này vào trong đèn. Thông qua việc chú nguyện ngọn cỏ này, nó có thể có công dụng phòng hộ, như vậy tất cả loài trùng bay đều sẽ không bay vào trong lửa. Đốt đèn dầu, đốt nến trước Phật, nếu không ngại thì có thể làm thử như vậy. Được rồi, tiếp theo:

“Hoa cúng Phật nên lấy hoa đã nở tròn đầy, không được ngửi trước, bỏ hoa héo đi rồi mới cúng hoa mới. Hoa héo không được bỏ xuống đất giẫm đạp, mà phải để vào chỗ khuất vắng”.

Chúng ta đều sẽ cúng hoa trước Phật, cúng hoa phải chú ý nên lấy những hoa đã nở tròn đầy. Khi hoa đang nở thì tinh thần của nó rất dồi dào, màu sắc cũng rất tươi sáng. Nếu dùng những hoa chưa nở, hoặc nở đã lâu sắp rụng rồi, hoa như vậy đem cúng Phật là thiếu sự cung kính, vậy nên làm thế nào? Lấy hoa đang nở, những hoa có tinh thần nhất, hương sắc của nó đều là tốt nhất. Việc này thể hiện chúng ta dùng tâm cung kính viên mãn để cúng dường Phật. Trong kinh Nhân Quả nói, có thể dùng hoa tươi cúng Phật, đương nhiên không có hoa tươi thì lấy hoa giả cũng được. Hoa giả thì vĩnh viễn không rụng được, hơn nữa vĩnh viễn đều tròn đầy, nhưng do dùng hoa tươi thì bạn phải để tâm đi lo liệu, nên càng thể hiện được tâm cung kính của bạn. Bạn lấy hoa cúng Phật, thì đời sau bạn sẽ rất trang nghiêm. Kỳ thực không nhất định đợi đời sau, bạn hằng ngày làm như vậy, không hay không biết tướng mạo của bạn liền trở thành trang nghiêm rồi. Sự trang nghiêm này không nhất định giống với quan niệm thẩm mỹ hiện nay. Người hiện nay cho rằng đó là những cô gái đẹp, kỳ thực khi chúng ta thấy rồi, nhưng cảm giác không có chút trang nghiêm nào, tướng mạo đều ngả ngớn lẳng lơ, không có tướng phước báo. Sự trang nghiêm này là họ có phước, có tuệ, có đức, tướng như vậy mới là trang nghiêm, không phải cái gọi là sức quyến rũ khiến người nhìn thấy tướng này đều sanh tà tư, đây không gọi là trang nghiêm.

“Không được ngửi trước”, tức là hoa trước khi bạn chưa cúng Phật thì không được dùng mũi ngửi trước, tôi thọ dụng một chút trước rồi mới cúng Phật, vậy thì bạn đã không có tâm cung kính, phải cúng Phật trước, cúng lên rồi cũng không được ngửi, tức là bạn toàn tâm toàn ý cúng Phật, đừng lưu giữ cho mình chút gì cả.

Hoa phải “bỏ hoa héo đi rồi mới cúng hoa mới”, những hoa đã nở tàn héo thì lấy xuống bỏ đi trước. Bởi vì những hoa này đã héo úa rồi, chúng ta đừng đem cúng Phật nữa. Bạn đem hoa tàn úa cúng Phật là thể hiện bạn có tâm khinh mạn, chẳng khác nào đem hoa này vứt ở chỗ Phật không quản, mà phải bỏ nó đi, hoặc có một số hoa vẫn nở rất đẹp, nhưng ở trong cùng một bình hoa, hoặc cùng một bó hoa có một số đã héo úa rồi thì có thể hái xuống cắt nó đi, giữ lại những hoa đẹp. Nếu cúng hoa mới thì đừng để cùng những hoa đã tàn héo, mà phải xử lý nó.

Vứt bỏ những hoa đã tàn rụng cũng không được vứt lên đất giẫm đạp. Làm vậy cũng không cung kính, bởi vì đây cũng là những thứ mà Phật đã thọ dụng, chúng ta đều phải rất tôn kính, không được vứt bỏ lung tung. Bao gồm cả hương cũng thế, hương đã đốt, chân hương cũng đừng vứt đi giống như rác bình thường, đừng tùy tiện vứt đi, mà đều phải xử lý một cách đặc biệt. Phải thu gọn chúng lại, chân hương đó là vật liệu gỗ, ví dụ có thể chôn ở trong đất để nó trở về tự nhiên, cũng không được chôn ở nơi mà người có thể giẫm đạp lên, hoặc trực tiếp đem nó đốt đi, đốt ở trong lò hóa vàng đều được. Những hoa đã tàn rụng này cũng có thể thu gom lại để dưới gốc cây, trong núi, nơi không có người giẫm đạp thì đều được. Nếu ở trong thành phố không có những điều kiện này thì làm sao? Thật sự bất đắc dĩ, bạn chỉ đành đem những hoa này, cung kính lấy một chiếc túi sạch, túi ni lông cũng được, bọc nó lại, sau khi bọc xong bạn có thể xử lý rác theo cách thông thường. Đây là bất đắc dĩ, bản thân đã tận tâm rồi. Nếu có điều kiện thì tốt nhất đều nên để nó trở về tự nhiên.

Ở đây nói “phải để ở chỗ khuất vắng”, “bính” chính là nơi mà người thông thường không đi đến, chủ yếu là không để người giẫm đạp. Trong kinh, Phật nói với Bồ tát Văn thù rằng: hoa đã cúng Phật, nếu tứ chúng có tâm tín ngưỡng tam bảo, cố gắng tu hành thì phải cung kính những hoa đã cúng Phật, nên để vào trong những đồ đựng, dụng cụ thanh tịnh, nó cũng có thể dùng để trị các loại bệnh. Bạn xem hoa đã cúng Phật đều có thể trị bệnh. Điều này trước đây chúng tôi tương đối ít nghe nói, không ngại mọi người đều có thể thử xem, hoa đã cúng Phật gom vào trong dụng cụ gì đó, thậm chí đem nó gia công chế biến. Ví dụ phơi khô hoa, sau đó bạn lấy ra hãm nước, hãm giống như hãm trà để uống vậy, thử xem có thể trị bệnh không. Có thể là thật, lời Phật nói trong kinh là có đạo lý. Căn cứ theo đạo lý mà nói, nghĩ lại thì cũng có thể, bởi vì tâm cúng Phật đó của bạn rất kiền thành, rất cung kính. Tâm cung kính này có thể cảm ứng đạo giao với Phật, Phật lực cũng gia trì, nếu như vậy thì từ trường đó, từ trường tâm niệm vô cùng tốt của bạn sẽ khiến hoa này có từ trường tốt lành. Bạn xử lý hoa này, đương nhiên cũng đừng để hoa này có độc, hãm hoa có độc uống, sau đó trúng độc thì cũng không được, đừng lấy loại hoa đó cúng Phật. Giống như những loại thông thường như hoa sen thì chắc chắn có thể được. Hiện nay chẳng phải có thể hãm trà hoa sen uống sao? Chúng ta lấy nó phơi khô, bao gồm cả lá đều được. Sau khi phơi khô, đương nhiên rửa sạch sẽ, phơi khô, sau đó hãm trà cũng được, hoặc đun nước rửa mặt, tắm rửa thân thể. Việc này nói không chừng đều có thể trị được những bệnh về da của bạn.

Trong Tông Kính Lục nói, Tông Kính Lục là do tổ thứ sáu của Tịnh tông chúng ta là đại sư Vĩnh Minh Diên Thọ sáng tác, được mọi người gọi là Tiểu Tạng Kinh, có 100 quyển. Trong này nói khi Bồ tát thân cận Phật Nhiên Đăng, đời quá khứ Thích ca Mâu ni Phật khi là Bồ tát, ngài đã dâng lên Phật 5 cành hoa sen, kết quả được Phật Nhiên Đăng thọ ký cho ngài rằng, tương lai ngài thành Phật hiệu là Thích ca Mâu ni. Cho nên khi Phật thuyết pháp, mười phương Như Lai, Bồ tát, thiên thần đều sẽ rải hoa cúng dường, đây là lấy hoa cúng Phật, đây là việc thường có. Được rồi, xem điều tiếp theo:

“Nên cung cấp cành dương, nước tắm v.v. cho đại tăng, tùy theo sức có thể làm gì thì làm việc đó, không được tham sự an nhàn”.

Đây là đối với sa di, đương nhiên cũng bao gồm cư sĩ tại gia. Nếu cư sĩ tại gia ở trong tự viện cùng cộng tu với tăng đoàn xuất gia, phục vụ cho tăng đoàn, đây gọi là tịnh nhân, tịnh trong từ thanh tịnh. Đối với đại tăng đều phải cung kính, đại tăng chính là đại tỳ kheo tăng, tỳ kheo ni gọi là nhị tăng. Thông thường nam chúng ở trong đạo tràng tỳ kheo, nữ chúng phải cộng tu ở trong đạo tràng tỳ kheo ni. Sa di cũng phải cúng dường, cung kính đại tăng.

Ở đây nói là cung cấp “cành dương, nước tắm”. Thời xưa dùng cành dương để nhai, chính là đánh răng. Trước đây không có kem đánh răng và bàn chải, vậy làm sạch răng miệng bằng cách nào? Chính là nhai cành dương. Kỳ thực nhai cành dương thật sự rất tốt, nhưng hiện nay thông thường rất ít nhai cành dương, cũng không có nhiều cành dương như vậy cho bạn nhai, mà đều là dùng kem đánh răng. Người xưa phát hiện ra cách làm sạch miệng tự nhiên này rất hay. Hiện nay, chính là cung cấp những dụng cụ đánh răng súc miệng, còn có “nước tắm”, chính là nước rửa mặt, nước để tắm. Tức là sa di phục vụ cho đại tăng, buổi sáng thức dậy nên cung cấp những dụng cụ đánh răng súc miệng này. “Tùy theo sức có thể làm”, tức là ngoài việc cung cấp cành dương nước tắm ra, phía sau nói “vân vân”, tức là phục vụ tất cả các việc, không thể nói cụ thể từng việc được, dù sao sư phụ có nhu cầu thì chúng ta hãy tận lực đi phục vụ, đây chính là phụng sự sư trưởng, tùy theo năng lực của bản thân có thể làm được thì phải tận sức đi làm, không được lười biếng, tham sự an nhàn. Bản thân lười biếng, ví dụ phải quét dọn vệ sinh đạo tràng của tăng đoàn, kết quả người khác đều đi làm rồi còn tôi ở trong liêu phòng nằm ngủ, việc này thì không được. Tiếp theo:

“Nghe gọi liền niệm Phật đáp lời, không được nói ‘có’ hoặc ‘vâng’”.

Nghe thấy có người gọi chúng ta thì chúng ta phải trả lời như thế nào? Nên niệm Phật để trả lời. Ví dụ người ta hỏi, họ nói “ây za thầy Định Hoằng”, thì tôi nên nói “A di đà Phật”, niệm Phật để trả lời họ, không được nói “có” hoặc không được nói “vâng”. Đây là phương pháp ứng đối của người thế gian. Là sa di và người xuất gia, nếu đã xuất gia rồi thì phải siêu phàm thoát tục, cho đến y phục mặc trên thân, bề ngoài, động tác, hành vi, ngôn ngữ của chúng ta đều phải khác với người thế tục. Bạn xem, đầu chúng ta là trọc, người thế gian mỗi tháng đều tốn không ít thời gian, tiền bạc để đi cắt tóc, chúng ta thì không cần, chúng ta rất nhẹ nhàng. Người thế gian mỗi khi thay đổi mùa đều phải đến cửa hàng xem xem mùa này hiện nay có y phục nào thịnh hành nhất, phải mặc những loại thời thượng, chúng ta mỗi ngày đều mặc giống nhau, cho nên khác với người thế tục.

Cách ứng đối cũng như vậy, trả lời thì đáp A di đà Phật. Việc này không ngại thì người thế gian cũng có thể làm như vậy, vì sao? Bởi vì bạn niệm Phật đáp lời như thế, thứ nhất thể hiện bạn không quên gốc. Phật là gốc của chúng ta, chúng ta thọ tam quy y làm đệ tử của Phật rồi thì sẽ được Phật hộ niệm. Tuy bản thân có thể không biết, nhưng trên thực tế trong âm thầm Phật đều đang ngầm gia trì cho chúng ta, giúp chúng ta gặp hung hóa cát, gặp dữ hóa lành. Sau khi thọ tam quy y sẽ có 36 vị thần hộ pháp thường đi theo chúng ta, nếu bạn thọ tiếp ngũ giới, điều này trong kinh đều nói mỗi một giới sẽ có 5 vị thần hộ giới, 5 giới là 25 vị thần hộ giới, ngày đêm hộ trì bạn, giúp bạn không gặp tai nạn. Nếu bạn trì giới, không phá giới thì thần hộ giới sẽ không rời xa bạn.

Ngoài việc trì giới ra mà bạn còn niệm Phật nữa, nếu bạn cầu sanh thế giới Cực Lạc, vậy thì càng tuyệt vời hơn. Trong kinh Thập Vãng Sanh nói A di đà Phật sẽ phái 25 vị đại Bồ tát ngày đêm đến bảo vệ bạn. Những đại Bồ tát nào vậy? Bồ tát Phổ Hiền, Bồ tát Quán Thế Âm, Bồ tát Đại Thế Chí, còn có Bồ tát Nguyệt Quang, các vị này đều là Bồ tát Đẳng giác thần thông quảng đại. Như Bồ tát Quán Thế Âm, bạn có tai nạn, bạn chỉ cần kiền thành quy y xưng niệm danh hiệu Bồ tát Quán Thế Âm thì tai nạn lập tức được hóa giải. Ví dụ bạn thích ra nước ngoài du lịch, lên máy bay, máy bay đã cất cánh, đột nhiên phi công thông báo: Xin lỗi! động cơ của chúng ta đã hỏng rồi, mọi người chuẩn bị vãng sanh thôi. Lúc này làm thế nào? Đang lúc ngàn cân treo sợi tóc, bạn có thể chí thành niệm Quán Thế Âm Bồ tát thì động cơ đó liền ổn định, không sao nữa.

Trong kinh Vô Lượng Thọ đều nói: “Nếu có cấp nạn kinh sợ, chỉ cần tự quy mạng Quán Thế Âm Bồ tát thì nạn gì cũng thoát khỏi”. Còn nữa, bạn có thể niệm Phật cầu sanh thế giới Cực Lạc, thậm chí bạn không cần niệm Quan Thế Âm Bồ tát, bạn chỉ cần nghĩ muốn vãng sanh, có cái tâm này thì A di đà Phật sẽ phái 25 vị đại Bồ tát như Quán Thế Âm Bồ tát ngày đêm bảo vệ bạn, thậm chí bạn không cần xưng niệm tên của các ngài, các ngài đều bảo vệ bạn, đây là nhất cử lưỡng tiện. Bạn xem, bạn vừa không gặp tai nạn mà tương lai cũng có thể vãng sanh. Đây là tốt nhất.

Cho nên Phật hộ niệm chúng ta chu đáo tỉ mỉ giống như mẹ hiền vậy. Trong kinh A di đà cũng nói, bạn có thể thọ trì kinh A di đà, chính là tín nguyện trì danh, thật sự tin tưởng có thế giới Cực Lạc, thật sự phát nguyện đến thế giới Cực Lạc, thật sự niệm Phật, vậy thì mười phương chư Phật đều hộ niệm bạn, giúp bạn có thể không thoái chuyển nơi đạo A nậu đa la tam miệu tam bồ đề. Câu này là Phạn văn, nghĩa là Vô thượng chánh đẳng chánh giác, chính là thành Phật, giúp bạn không thoái chuyển trên đường thành Phật, cho nên niệm Phật chính là thể hiện không quên gốc, thể hiện tri ân báo ân, cũng là tích lũy công đức. Trong tất cả công đức thì công đức niệm Phật là lớn nhất. Thích ca Mâu ni Phật cũng dạy chúng ta niệm A di đà Phật. Bạn xem kinh A di đà, kinh A di đà là Phật đã tận tình khuyên bảo, dạy chúng ta phải chấp trì danh hiệu, phải niệm đến nhất tâm bất loạn. Trong kinh Vô Lượng Thọ, Thích ca Mâu ni Phật cũng dạy chúng ta phải “nên thường niệm Phật mà sanh tâm hoan hỷ”. Việc niệm Phật này là dạy chúng ta niệm A di đà Phật, không phải dạy chúng ta niệm Thích ca Mâu ni Phật, Thích ca Mâu ni Phật đã chứng vô ngã rồi, ngài tuyệt đối không để ý: con niệm A di đà Phật, không niệm ta. Trong tâm không cam lòng, không phải đâu! Điều Thích ca Mâu ni Phật hoan hỷ nhất chính là bạn có thể niệm A di đà Phật, bạn có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc. Kinh Di đà, bạn thấy một lần rồi hai lần, rồi ba lần khuyên chúng ta: “Nếu có người tin tưởng thì nên phát nguyện nguyện sanh về nước kia”, không phải bảo bạn: con hãy ở lại thế giới Ta bà này, ta không nỡ xa con, con đừng rời bỏ ta, không phải như vậy. Thích ca Mâu ni Phật sớm đã không có tướng ta, không có tướng người, không có tướng chúng sanh, không có tướng thọ giả rồi.

Cho nên chúng ta là đệ tử của Thích ca Mâu ni Phật thì phải nghe lời Thích ca Mâu ni Phật, phải nghe theo lời dạy bảo của Thích ca Mâu ni Phật mà niệm A di đà Phật, đây mới là thật sự hiếu thuận với Thích ca Mâu ni Phật. Phật bảo bạn niệm A di đà Phật, bạn nói con không niệm A di đà Phật đâu, con chỉ niệm ngài thôi, đây là tình chấp, Thích ca Mâu ni Phật cũng lắc đầu: “đứa nhỏ này không nghe lời”. Có thể niệm A di đà Phật thì trong kinh Vô Lượng Thọ gọi là “đệ tử bậc nhất của Như Lai”, cho nên chúng ta niệm A di đà Phật mọi lúc mọi nơi. Người khác gọi tên của chúng ta, chúng ta cũng trả lời là A di đà Phật. Tuy họ không tin Phật nhưng họ bắt buộc phải nghe câu A di đà Phật này. Câu A di đà Phật này gọi là hạt giống kim cang, một khi lọt vào nhĩ căn thì vĩnh viễn là hạt giống đạo. Họ nghe rồi thì trong a lại da thức của họ đã trồng xuống hạt giống Phật này, dù đời này họ không tin tưởng nhưng tương lai thiện căn của họ chín muồi, thiện căn là do ai trồng? Chính là ngày hôm nay bạn niệm cho họ một câu A di đà Phật, bạn trồng thiện căn này cho họ, tương lai thiện căn chín muồi thì họ cũng sẽ niệm Phật cầu sanh thế giới Cực Lạc. Được rồi, câu tiếp theo:

“Phàm nhặt được của rơi thì bạch ngay với chủ sự tăng”.

Đây là ở trong đạo tràng nếu nhặt được đồ người khác đánh rơi, tài vật đánh rơi thì không thể không quản, cũng không được để ở trong phòng mình, vậy sẽ biến thành trộm cắp, phải lập tức đi bạch với chủ sự tăng. Nếu thứ này là vật có chủ thì do chủ sự tăng, chính là chấp sự trong đạo tràng, hoặc thầy giám tự, hoặc thầy giám sát, hoặc đối với sa di mà nói là a xà lê của sa di, báo cáo với họ để những vị chấp sự, nhân viên chấp sự này ra xử lý, tìm người đánh rơi.

Người đánh rơi đến tìm đồ bị mất thì người chấp sự cũng không được tùy tiện đưa cho họ, mà đều phải hỏi dò: “Bạn nói bạn mất đồ là đồ gì vậy? Đánh rơi ở đâu?” Phải đối chiếu một chút, không được để người khác mạo nhận lấy đi. Ví dụ bạn ở đạo tràng nhặt được một ví tiền, bên trong có 100. tệ tiền mặt, bạn không thể thông báo rằng: “Ở đây có người nào đánh rơi 100. tệ tiền mặt, mời đến chỗ tôi nhận về”. Kết quả ngày hôm sau có 100 người đến, đều nói họ đánh rơi 100. tệ, vậy chẳng phải bạn phiền phức rồi sao? Bạn nên thông báo: “Nếu có ai đánh rơi vật phẩm, mời đến chỗ nào đó để hỏi”. Bạn phải hỏi dò họ xem: “Anh mất bao nhiêu tiền, ví tiền đó màu gì, hình dạng như thế nào?” Thận trọng như vậy rồi mới trả lại cho đối phương.

Thông thường đồ ở trong đạo tràng nếu 3 ngày không ai đến nhận đồ về thì sẽ quy về thường trụ. Ví dụ tăng phục, như chùa Giác Nguyên Sán Vĩ chúng ta, chúng ta có quy tắc này, nếu y phục không có người nhận thì 3 ngày sau sẽ quy về thường trụ. Đương nhiên y phục đã quy về thường trụ thì tất cả chúng xuất gia đều có thể nhận lãnh về dùng. Điều này có thể đưa ra một quy định, đương nhiên nếu là vật đặc biệt quý giá, quý hiếm thì lại là trường hợp khác. Ví dụ bạn không thể nói người khác làm rơi 100. tệ, 3 ngày sau không có người nhận thì chúng ta quy về thường trụ, vậy nếu hôm thứ tư họ đến thì vẫn phải xét tình hình cụ thể rồi trả cho họ. Được rồi, tiếp theo:

“Không được kết bạn với người nhỏ tuổi”.

Người trẻ tuổi, bởi vì đạo lý ứng xử họ đều chưa hiểu, vẫn chưa chín chắn, học vấn cũng chưa học tốt, chúng ta không nên tùy tiện kết giao bằng hữu với họ. Kết giao bằng hữu đều nên tìm người hiền thiện, trong Luận Ngữ Khổng tử cũng nói giống như vậy, là “không làm bạn với người không bằng mình”. Tức là đừng kết giao bằng hữu với người không bằng mình, phương diện không bằng mình bao gồm đức hạnh, bao gồm học vấn, thông thường chính là hai loại này, những thứ khác thì không sao. Những thứ khác ví dụ như tiền bạc, họ nhiều tiền, bạn không cần lấy điều này làm tiêu chuẩn, họ không nhiều tiền bằng tôi nên tôi không kết bạn với họ, họ không bằng tôi, vậy thì bạn hiểu lầm rồi, cho nên không bằng mình là nói đức hạnh, học vấn. Nếu đức hạnh và học vấn tốt hơn mình, dù họ rất nghèo nhưng chúng ta đều nên chủ động xin họ chỉ dạy, học tập họ.

Chữ “hữu” này gọi là thiện hữu, trong kinh cũng gọi là thiện tri thức. Thiện tri thức có nghĩa là thầy giáo, như đại sư Ngẫu Ích nói “bạn lành là chốn nương tựa”, tức là nương theo thiện tri thức để học tập. Nếu đức hạnh, học vấn vẫn không bằng mình thì đương nhiên không cần thiết thân cận họ, học tập họ. Đương nhiên, điều này không có nghĩa là tôi đều không để ý đến ai trong đạo tràng nữa, tôi thấy những người đó đều không thuận mắt, đều không bằng tôi nên không kết giao bạn bè với họ, không thèm để ý đến họ, cuộc sống họ có nhu cầu gì thì tôi cũng không giúp đỡ, không phải ý như vậy. Ý nghĩa của “kết bạn” này chính là thỉnh giáo họ, học tập họ, lấy họ làm gương, là ý như vậy. Những thứ khác, như khi cuộc sống họ có nhu cầu, khi họ cần bạn giúp đỡ thì tất nhiên bạn nên khẳng khái giúp đỡ, là bạn đạo với nhau đều phải tình như thủ túc, điều này là đúng đắn.

Nếu là người không hiền, không đức thì chúng ta nên tránh xa họ, như họ bất hiếu, bất kính, không hiếu thuận cha mẹ thì tốt nhất đừng thân cận người này, hiếu đứng đầu trăm thiện. Nếu người này hiếu thuận, dù họ có tệ đến mấy cũng không đến nỗi nào, họ không hiếu thuận thì dẫu tốt đến đâu cũng không xem là tốt. Do đó nhìn một người có phải là hiền thiện hay không, có thể làm bạn bè được hay không thì đây là gốc của đạo đức. “Gốc của đức là hiếu”, gốc của đạo đức chính là hiếu kính. Người có thể hiếu kính cha mẹ mới có thể hiếu kính sư trưởng. Cầu học trong Phật pháp là sư đạo, sư đạo được kiến lập trên nền tảng hiếu đạo. Nếu không có hiếu đạo, không hiếu kính cha mẹ thì họ không thể tôn kính sư trưởng, không tôn sư thì không thể trọng đạo được, chỉ có tôn sư mới có thể trọng đạo, chỉ có trọng đạo mới có thể tu đạo, tu đạo mới có thể thành đạo, cho nên muốn thành đạo thì hiếu kính là gốc.

Ví dụ một người họ ích kỷ, sở thích rất không tốt, ví dụ uống rượu, đánh bạc, thích đến những nơi không đàng hoàng, hoặc họ thích kết giao với một số bạn bè rượu thịt, thì bạn biết không nên thân cận những người này. Nhìn một người làm sao để nhìn? Nhìn bạn bè của họ, họ kết giao bạn bè như thế nào, thì bạn liền biết họ là người như thế nào, gọi là “vật tụ theo loài, người phân theo nhóm”, bạn là người như thế nào thì cảm ứng với người như thế đó. Chúng ta cũng như vậy, chúng ta kết bạn cũng phải lựa chọn, chúng ta phải có chí hướng giống nhau, chí đồng đạo hợp mới có thể kết bạn, không cùng chí hướng thì không thể cùng bàn việc, không thể bàn việc thì không cần cộng sự, mỗi người tự đi con đường của riêng mình.

Trong Sa Di Thành Phạm có nói: “Lén gần gũi với thầy xấu bạn xấu, nhiều lần học tập thói phóng dật, khiến thầy mình nổi giận. Thầy không đồng ý cho sám hối thì phải khẩn khoản van xin, thầy vẫn không đồng ý thì nhanh chóng đi xin những bậc thân hữu trưởng thượng có đức hạnh của thầy, chuyển lời nói giúp để xin chí thành sám hối, vĩnh viễn đoạn trừ thói xấu, không tái phạm nữa”. “Lén gần gũi với thầy xấu bạn xấu”, chữ “gần gũi” này chính là thân cận, bản thân chưa được sự cho phép của sư trưởng mà đã kết giao thân cận với những thầy bạn xấu ác, ác tri thức. Hơn nữa phạm nhiều lần không sửa đổi, nhiều lần học tập những hành vi phóng dật, phạm giới, phạm quy củ, không chân thật tu hành. Xúc phạm bổn sư, bổn sư chính là chỉ ân sư thế độ cho mình, cũng bao gồm cả a xà lê của chúng ta. A xà lê có rất nhiều loại: có a xà lê truyền giới; có a xà lê tam quy y; có thầy dạy chúng ta kinh điển gọi là a xà lê dạy kinh, còn có a xà lê dạy chúng ta oai nghi quy tắc, đó đều là sư trưởng của chúng ta. Sư trưởng nhìn thấy chúng ta thân cận bạn xấu, nhiều lần phạm quy củ, nổi giận chính là phát cáu. Kỳ thực sư trưởng thật sự có tu dưỡng thì trong tâm cũng sẽ không nổi giận, nhưng có khi vì để dạy dỗ đệ tử vẫn cần phải biểu hiện dáng vẻ nổi giận. Giống như cha mẹ dạy dỗ con cái vậy, bạn phải trách mắng chúng một trận nghiêm khắc để sau này đứa trẻ không dám tái phạm nữa.

Có khi sư trưởng cũng phải làm như vậy, đối với những đệ tử bướng bỉnh không nghe lời thì phải nghiêm túc, nghiêm khắc giáo huấn một trận. Do đó đệ tử cho rằng đã làm sư phụ mình nổi giận rồi, lúc này họ muốn cầu sám hối, thậm chí sư trưởng muốn trục xuất họ, muốn đuổi họ đi, nên họ đến cầu sám hối, muốn tiếp tục ở lại nhưng sư trưởng không đồng ý, vậy thì lần nữa, nhiều lần khẩn cầu van nài, kết quả sư trưởng đều không đồng ý, không tiếp nhận sám hối, nhất định muốn đuổi họ, muốn họ đi, vậy người học trò đệ tử này phải làm sao? Ở đây dạy bạn là không được đi, bạn đi rồi thì sẽ mất đi nhân duyên học tập tốt. Gặp được thầy tốt thì nhất định phải theo sát, dù cả đời không học thành tựu thì cũng không được rời xa sư trưởng, trừ khi sư trưởng đồng ý cho bạn đi, bạn có thể tốt nghiệp rồi, có thể xuống núi rồi thì họ sẽ cho bạn ra ngoài, bạn không muốn đi thì họ cũng sẽ khuyên bạn đi, là như vậy. Chưa đến lúc này thì bạn không được đi, bạn đi là bạn bỏ sư trưởng, không phải sư trưởng bỏ bạn, lúc này nên làm thế nào? Cuốn Sa Di Thành Phạm này dạy bạn rằng, bạn phải nhanh chóng đi xin những vị thân hữu của sư trưởng, tức là thầy tương đối nể mặt ai thì bạn đi tìm người đó, hoặc là túc đức, chính là thượng tọa của sư trưởng, sư trưởng rất tôn kính bậc trưởng lão đó, bạn đi tìm họ giúp bạn xin tha thứ, giúp bạn nói mấy lời tốt, “đệ tử này của thầy cũng rất khó được, dù cậu ta nhất thời hồ đồ, nhưng thôi, lần này thầy tạm thời tha thứ cho cậu ấy đi”. Thay bạn cầu xin tha thứ. Lúc này sư trưởng cũng thuận theo mà tha thứ: “được rồi, nể mặt thầy nên con sẽ cho nó một cơ hội nữa”. Lúc này bạn nhanh chóng nắm lấy cơ hội, lập tức đến khẩn thiết cầu sám hối, bạn không được tỏ thái độ: “Thầy xem, vị thượng tọa đó của sư trưởng còn nói giúp con”, cho nên lại vênh váo tự đắc, vậy lại bị sư trưởng trách mắng cho một trận nữa thì bạn hết cơ hội rồi. Lúc này, bạn nhanh chóng khẩn thiết cầu sám hối, đảnh lễ tạ tội với sư trưởng, biểu thị ra nhất định phải “vĩnh viễn đoạn tuyệt thói xấu”, trừ bỏ những thói quen tập khí xấu, vĩnh viễn không tái phạm nữa.

Như vậy mới là đạo hầu thầy, cho nên trong Sa Di Thành Phạm nói “người hiền có ba cái sợ”, ba cái sợ hãi, sợ “thầy ác, bạn ác, thuật ác”, sư trưởng xấu ác, bạn bè xấu ác và pháp thuật xấu ác. Những pháp thuật này chính là tất cả những phương pháp, cách làm, những hành vi phạm giới, phạm quy củ, ví dụ uống rượu, ăn thịt, đánh bạc. Là một người hiền thiện đều phải sợ hãi không dám phạm, biết rằng phạm những điều này sẽ mất đi lợi ích lớn, mất đi nhân duyên tốt để bản thân đi theo thiện tri thức cầu học, tương lai bản thân có thể sẽ đọa xuống tam đồ, vĩnh viễn thọ khổ não.

Hôm nay đã hết giờ, chúng tôi giảng đến đây trước, ngày mai cũng là thời gian này, chúng tôi vẫn ở đây giảng A di đà Kinh Yếu Giải, hoan nghênh mọi người đến tham dự, cảm ơn mọi người!