Sa Di Thập Giới Oai Nghi Lục Yếu

Tập 3

Kính chào chư vị đại đức tỳ kheo, chư vị sa di, cư sĩ tôn kính, chúc mọi người buổi chiều tốt lành! A di đà Phật! Mời để tay xuống!

Chúng ta tiếp tục học tập đoạn lời nói đầu của đại sư Ngẫu Ích. Hôm qua đã nói với mọi người về ba ý nghĩa của sa di, đã giảng đến ý nghĩa thứ ba rồi:

“Thứ ba là cầu tịch, cầu thiên chân Niết bàn là Tạng Thông sa di. Cầu đại Bát niết bàn là Biệt Viên sa di”.

Nghĩa của “cầu tịch” là nói cầu Niết bàn tịch tĩnh. Thế nào gọi là cầu tịch? Phía sau nói với chúng ta là “thủy bổn hợp nhất”, nghĩa là thủy giác và bổn giác hợp thành một. “Cầu” chính là thủy giác, “tịch” chính là bổn giác. Bổn giác tức là sự giác ngộ vốn dĩ sẵn có rồi, không phải do tu mới có.

Trong Đại Thừa Khởi Tín Luận nói với chúng ta về ý nghĩa của bổn giác. Đoạn văn này vô cùng hay, nói rằng: “Nghĩa của giác là tâm thể lìa khỏi vọng niệm, tướng trạng của lìa khỏi vọng niệm là trọn khắp hư không giới, không chỗ nào không có. Là pháp giới nhất tướng, chính là pháp thân bình đẳng của Như Lai, nương theo pháp thân này thì gọi là bổn giác”. Đây là nói ý nghĩa của giác là gì? Cũng chính là nói tâm thể của chúng sanh chúng ta, bổn thể của tự tâm, nó lìa khỏi hết thảy vọng niệm, mà tướng trạng lìa khỏi vọng niệm là “trọn khắp hư không giới”, cũng tức là dọc cùng khắp ba đời, ngang trọn khắp mười phương, hết thảy thời gian, không gian đều ở trong tâm thể của một niệm này. “Không chỗ nào không có” tức là trùm khắp hết thảy mọi pháp giới, mỗi một ngóc ngách, mỗi một chúng sanh, đây là nhất pháp giới đại tổng tướng pháp môn thể. Nói là trùm khắp, nếu đối với chúng sanh hữu tình thì gọi là Phật tánh, đối với chúng sanh vô tình thì gọi là pháp tánh. Nương theo bổn giác này, cũng chính là pháp thân bình đẳng của Như Lai, thì gọi là bổn giác. Bởi vì đây là linh tri linh giác vốn có, tùy duyên mà không biến đổi. Nói cách khác, hết thảy chúng sanh hữu tình, vô tình trong pháp giới đều vốn có linh giác. Linh giác tức là nói “thấy, nghe, hay, biết” của họ đều trọn khắp pháp giới.

Tiếp theo trong Khởi Tín Luận lại nói: “Vì sao vậy? Nghĩa của bổn giác là đối với nghĩa của thủy giác mà nói, được thủy giác rồi thì giống như bổn giác vậy”. Vì sao gọi điều này là bổn giác vậy? Nghĩa của bổn giác là đối với thủy giác mà nói. Thủy giác chính là bắt đầu khai ngộ, từ khi bắt đầu cho đến cuối cùng, giác ngộ viên mãn rốt ráo rồi thì giống như bổn giác vậy. Lúc này chính là “thủy bổn hợp nhất”. Cho nên, hai chữ “cầu tịch” này chính là nói đến thủy giác và bổn giác hợp thành một.

Vì sao nói có thủy giác? Chắc chắn có bất giác thì mới nói đến thủy giác. Cho nên, Khởi Tín Luận lại nói tiếp rằng: “Nghĩa của thủy giác là do y theo bổn giác mà có bất giác. Do y theo bất giác nên nói có thủy giác”. Nghĩa của thủy giác cũng chính là y theo lý thể của bổn giác mà nói. Bởi vì có bất giác, bất giác này chính là vô minh, vô minh vọng động, cho nên đối diện với tướng cảnh giới thì khởi lên các loại vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Mà bổn giác này lại thuận theo nhân duyên của những ô nhiễm này nên thủy giác và bổn giác đều không hiển lộ, do đó gọi là bất giác. Không phải nói không có bổn giác, bổn giác không hề mất đi, chỉ là không hiển lộ mà thôi. Bây giờ nếu bắt đầu giác ngộ rồi, từ trong mê hoặc, vọng tưởng, tạo nghiệp mà quay đầu thì đây gọi là thủy giác. Có thủy giác rồi thì bổn giác tự nhiên liền hiển hiện, cho nên thủy giác là đối với bổn giác mà nói. Thủy giác là do bất giác mà nói. Do có bất giác nên mới nói có thủy giác, cho nên bổn giác này ẩn hiện là tùy theo các nhân duyên khác nhau. Tâm của chúng ta là chân vọng hòa hợp, chân tâm là bổn giác, vọng tâm là bất giác. Sanh khởi trí tuệ thủy giác này chính là một quá trình từ bất giác đi đến bổn giác. Điều này cần có nhân duyên. Nhân là lý thể bổn giác của chúng ta. Bổn giác có khả năng huân tu một cách tự nhiên, đồng thời chúng ta cũng cần có duyên. Duyên chính là thân cận thiện tri thức, nghe hiểu được chánh pháp. Như vậy mà tiến thêm một bước nữa tu hành như lý, tư duy như lý thì dần dần có thể giác ngộ. Cuối cùng thủy giác sẽ hợp nhất với bổn giác. Đây gọi là ý nghĩa của “cầu tịch”.

Ở đây lại chia thành hai loại cầu tịch. Cầu được “thiên chân Niết bàn” là thuộc về “Tạng Thông sa di”. Thiên chân chính là nói ngũ ấm của chúng ta: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Điều này đã bao gồm cả thân tâm của chúng ta rồi, gọi là hai phương diện vật chất và tinh thần. Sắc chính là vật chất, thọ tưởng hành thức chính là tinh thần, bao gồm 12 nhập, 18 giới cũng chính là 6 căn, 6 thức, 6 trần. Tất cả những pháp này thảy đều diệt hết rồi thì chứng đắc được cảnh giới Niết bàn không sanh không diệt. Đây gọi là thiên chân Niết bàn. Loại Niết bàn này chỉ chứng được pháp tánh thiên chân, đây là nói đối lập với bên ngoài sự tướng nhân quả. Sự tướng của nhân quả gọi là tục đế, loại pháp tánh thiên chân này chính là chân đế. Trong giáo lý của Tạng giáo, Thông giáo thì hai đế chân và tục này là khác biệt và không thể viên dung, cho nên gọi là thiên chân. Đây là nói theo giáo lý của Đại thừa. Trong giáo lý Đại thừa nói chân tục không hai, đây là chân tướng sự thật. Nói theo đạo lý “chân và tục không hai” thì chân đế này là chân đế bên ngoài sự tướng nhân quả, nên gọi là thiên chân, là nói như vậy.

“Biệt Viên sa di” họ cầu là đại Niết bàn, cũng tức là nói loại Niết bàn “chân tục không hai” này là mục tiêu mà Biệt giáo và Viên giáo theo đuổi. Đại Niết bàn cũng gọi là đại diệt độ, đại viên tịch. Căn cứ theo “Thiên Thai Tứ Giáo Nghi Tập Chú quyển thượng” có nói, đại chính là pháp thân đức, diệt chính là giải thoát đức, độ chính là bát nhã đức, cho nên đại Niết bàn này cũng gọi là đại diệt độ, chính là bí tạng của tam đức. Viên tịch, viên nghĩa là nói không đức nào chẳng đủ, đức nào cũng đầy đủ hoàn mỹ thì gọi là viên. Không chướng nào chẳng diệt tận thì gọi là tịch, hết thảy nghiệp chướng đều đã trừ hết, hết thảy công đức thiện pháp không có cái nào mà không tròn đầy; hết thảy chướng ngại, sở tri chướng, phiền não chướng, cái nào cũng diệt trừ hết rồi thì đây gọi là tịch, do đó gọi là đại viên tịch.

Đại diệt độ gọi là tam đức: pháp thân đức, bát nhã đức, giải thoát đức. Tam đức này, tam là nói ba cái: pháp thân, bát nhã, giải thoát. Trên thực tế một mà ba, ba mà một. Đức chính là nói tứ đức “thường, lạc, ngã, tịnh”. Thường nghĩa là thường hằng, không dời, không đổi, không chuyển dời, không thay đổi. Lạc nghĩa là an ổn, thanh tịnh, tịch diệt, là loại chân lạc như vậy. Ngã đây không phải là cái tiểu ngã mà phàm phu thường nghĩ. Cái ngã này là nói pháp thân đại tự tại, không có bất cứ chướng ngại nào. Tịnh nghĩa là lìa khỏi hết thảy ô nhiễm. Đây chính là bốn loại công đức trên quả vị Phật, bốn đức này kết hợp với pháp thân, bát nhã, giải thoát thì mỗi một thứ đều có bốn đức. Cho nên pháp thân đức sẽ có thường lạc ngã tịnh, bát nhã đức, giải thoát đức cũng giống như vậy, đều đầy đủ thường lạc ngã tịnh.

Thế nào gọi là pháp thân? Pháp nghĩa là pháp tắc, chuẩn mực. Tất cả chư Phật đều từ những pháp tắc, chuẩn mực này mà tu hành thành Phật, cho nên gọi là pháp thân. Ở nơi chư Phật mà nói thì pháp thân không tăng, ở nơi chúng sanh mà nói thì không giảm, chúng sanh chỉ mê mất nó mà thôi, còn chư Phật thì chứng ngộ được nó nên được tự tại, chỉ khác biệt ở mê ngộ, còn thể tánh là thường hằng giống nhau, đầy đủ thường lạc ngã tịnh, điều này người nào cũng có sẵn, đó gọi là pháp thân đức.

Thế nào gọi là bát nhã? Bát nhã đức, bát nhã dịch sang nghĩa tiếng Hoa là trí tuệ. Loại trí tuệ này không giống như trí tuệ của thế gian thông thường, cũng gọi là diệu trí tuệ, cũng tức là có thể hiểu rõ chân tướng của hết thảy pháp, là loại trí tuệ như vậy. Chư Phật hiểu rõ hết thảy pháp đều là không sanh không diệt, gọi là “các pháp từ xưa nay, tướng nó thường tịch diệt”, chư Phật có thể giác ngộ được điều này, các ngài biết hết thảy các pháp vốn dĩ đều là không sanh không diệt, không sanh không diệt chính là thường, vốn dĩ là thanh tịnh vô tướng, đây chính là lạc, vốn dĩ là bình đẳng không hai, đây là nói ngã. Ngã không phải nói đối với con người, phàm phu thì có nhân ngã, có đúng sai. Chư Phật chỉ có ngã, người chính là mình, người và mình là một thể, bình đẳng không hai, vốn dĩ chính là thanh tịnh, thanh tịnh này là loại thanh tịnh “không nhơ không sạch, không tăng không giảm”, lìa khỏi hết thảy đối đãi. Đây là tướng trạng vốn dĩ của các pháp, chư Phật dùng diệu trí tuệ quán sát thấy, đây gọi là bát nhã đức.

Loại thứ ba là giải thoát đức, giải chính là không bị trói buộc, thoát nghĩa là tự tại, có thể lìa khỏi hết thảy ràng buộc, tức là hết thảy trói buộc mà đạt được tự do tự tại, đây gọi là giải thoát. Người hiện nay có một danh từ gọi giải thoát là giải phóng. Giải phóng toàn nhân loại, đây là mục tiêu cao xa của chủ nghĩa cộng sản, trong nhà Phật nói đến giải thoát đức chính là giải phóng toàn nhân loại; không những giải phóng toàn nhân loại, mà là giải phóng hết thảy chúng sanh trong vũ trụ pháp giới, mình và người đều được giải phóng, đều được giải thoát tự tại, nó cũng đầy đủ thường lạc ngã tịnh.

Cho nên đại diệt độ chính là bí tạng của tam đức, là bảo tạng bí mật trong tâm tánh. Bí mật này không phải là không để người khác biết, chư Phật hy vọng bạn biết, chỉ là bản thân bạn mê hoặc nên mới không biết, đối với người mê thì nói là bí mật thôi, bởi vì nó quá thâm mật, bày ra trước mặt mà bạn cũng không thấy được, từ ý nghĩa này nên nói là bí mật.

Làm thế nào để có thể chứng đắc được đại diệt độ này? Trong kinh Niết bàn, kinh Niết bàn có hai quyển, có quyển bắc và còn có quyển nam. “Kinh Niết bàn quyển 26”, quyển bắc có nói thế này: “Bồ tát ma ha tát tu đại Niết bàn thì đối với hết thảy pháp đều không thấy. Nếu như có thấy thì sẽ không thấy Phật tánh, không thể tu tập bát nhã ba la mật, nên không vào được đại Bát niết bàn”. Đây là nói đến Bồ tát ma ha tát. Ma ha tát chính là nói đại Bồ tát. Các ngài tu tập “đại Bát niết bàn”, chính là cầu tịch, đại diệt độ. “Đối với hết thảy pháp” tức là hết thảy tướng hiện hữu “đều không thấy”, đều hoàn toàn không thấy. Đoạn này rất sâu, nói rằng “đều không thấy” không phải nói nhắm mắt lại nên không thấy nữa, mà ý nói nhìn mà như không nhìn. Bởi vì hết thảy các pháp vốn dĩ chính là không, vốn dĩ không có, vốn dĩ không thể đạt được, chẳng những tướng không thể đạt được mà ngay đến tánh cũng không thể đạt được, cho nên đối với tánh tướng của hết thảy các pháp Bồ tát đều không thấy. Nói không thấy chính là nói không thể đạt được. Trong Tâm Kinh nói “do không thể đạt được nên Bồ đề tát đỏa”, Bồ đề tát đỏa chính là chứng đắc A nậu đa la tam miệu tam bồ đề, nghĩa là Vô thượng chánh đẳng chánh giác, Bồ tát an trụ ở trong cảnh giới đại Niết bàn như vậy, không thấy tánh tướng của các pháp. Nếu nói có thấy thì không thấy Phật tánh, có thấy nghĩa là có cái để đạt được. Bạn nói vật này, cái thước này, tôi nhìn thấy cái thước, đây là thước của tôi, tôi có cái để đạt được rồi, nếu như vậy thì không thấy Phật tánh, tức là chấp nặng trên cái tướng này, chấp tướng thì không thấy tánh. Bồ tát như vậy thì không thấy Phật tánh, cũng không thể tu tập bát nhã ba la mật, không vào được đại Bát niết bàn. Họ chấp tướng thì không thể thấy được Phật tánh, không phải là tu tập bát nhã. Người tu tập bát nhã thì không chấp trước tất cả các tướng, cũng không chấp tánh, tánh cũng trọn chẳng thể đạt được. Người Thanh văn không chấp tướng nhưng các ngài vẫn còn chấp tánh, cho rằng có một pháp tánh thiên chân, như vậy cũng không chứng được đại Bát niết bàn. Cho nên lìa hết thảy tướng, hết thảy tánh thì mới có thể thật sự thấy Phật tánh. Đây chính là nói đến mật tạng của tam đức, đây là Biệt Viên sa di. Sa di trong Biệt giáo và Viên giáo mong cầu đại Bát niết bàn. Chúng ta xem tiếp phía sau:

“Lại nữa, Lô xá na dịch là tịnh mãn, dứt hết thảy ác nên gọi là tịnh, hành hết thảy từ nên gọi là mãn, do đó giới sa di này chính là nhân chân thật của Lô xá na. Lại nữa Niết bàn lấy không phóng túng làm thức ăn. Siêng năng khích lệ chính là không phóng túng, do đó giới sa di này cũng là pháp thực của đại Niết bàn. Lại nữa, tịch là lý của bổn giác, cầu là trí của thủy giác, thủy bổn hợp nhất thì gọi là cứu cánh giác, do đó giới sa di này cũng chính là con đường lớn của cứu cánh giác”.

Mời xem đến đoạn này trước. “Lại nữa Lô xá na” dịch thành “tịnh mãn”. Lô xá na chúng ta đều biết, Lô xá na Phật có nghĩa là tịnh mãn. Thế nào gọi là tịnh? “Dứt hết thảy ác”, đây gọi là tịnh; hết thảy pháp ác, cái nào cũng diệt trừ rồi. “Hành hết thảy từ”, hết thảy những việc từ bi cứu giúp chúng sanh chẳng có việc nào mà không tận sức để làm, đây gọi là mãn. Cho nên nghĩa thứ nhất của sa di gọi là tức từ, đây chính là “giới sa di”, cho nên giới sa di chính là “nhân chân thật” để Lô xá na Phật thành Phật. Do đó, muốn thành Phật thì nhất định phải nghiêm túc giữ tốt giới sa di.

Thực tế mà nói làm sa di cũng phải học thêm giới tỳ kheo. Giới tỳ kheo gọi là giới cụ túc. Cụ túc chính là “dứt hết thảy ác, hành hết thảy từ” được nói ở đây, cũng chính là đoạn hết thảy ác, tu hết thảy thiện, độ hết thảy chúng sanh, đây mới gọi là giới cụ túc. Có một điều không làm tốt thì đó không phải cụ túc. Sa di cũng phải học thêm giới tỳ kheo. Cho nên, bạn xem trong luật tạng nói phàm là giới điều của tỳ kheo thì sa di cũng sẽ đồng phạm, vì vậy nếu phạm giới tỳ kheo thì sa di cũng sẽ bị kết một tội. Do đó sa di nói ở đây chính là nhân chân thật của Lô xá na. Đây là nhân chân thật của tịnh mãn.

Tiếp theo lại nói: “Niết bàn lấy không phóng túng làm thức ăn”. Cảnh giới của Niết bàn thanh tịnh tịch diệt là lấy không phóng túng làm pháp thực. Chúng ta có thể không phóng túng thì tâm của chúng ta trong cảnh giới năm dục sáu trần có thể “thường chuyên tâm nhất ý, niệm niệm thanh trừ phiền não”, thường thu nhiếp thân khẩu ý của chính mình, như vậy thì dần dần có thể thông đạt được cảnh giới Niết bàn, cho nên Niết bàn chính là dùng không phóng túng làm pháp thực. Thực này có nghĩa là nuôi dưỡng, làm sao có thể nuôi dưỡng ra cảnh giới Niết bàn của chúng ta? Chính là phải bắt đầu làm từ không phóng túng. Nói cách khác, nếu người phóng túng giải đãi, tâm phan duyên trong cảnh giới năm dục sáu trần, không thể thu nhiếp lại được, vậy thì Niết bàn sẽ không có phần, vĩnh viễn luân hồi trong lục đạo, cho nên chúng ta học giới luật thì mục đích chính là thu nhiếp thân tâm.

Trong kinh Lăng nghiêm, Đại Thế Chí Bồ tát nói “thu nhiếp sáu căn, tịnh niệm tiếp nối”, đây chính là phương pháp tu hành của người niệm Phật chân chánh. Đại Thế Chí Bồ tát chính là sơ tổ của Tịnh tông, ngài dạy chúng ta “thu nhiếp sáu căn, tịnh niệm tiếp nối”. Thu nhiếp sáu căn bắt đầu làm từ đâu? Bắt đầu làm từ trì giới, dùng giới luật thu nhiếp hết thân khẩu ý của chúng ta lại, không phóng túng, vậy thì mới có thể thu nhiếp được, sau đó tịnh niệm của bạn mới có thể được tiếp nối, niệm Phật mới có thể niệm được thành phiến. Nếu không cố gắng trì giới, mà lại nói rằng tôi niệm câu Phật hiệu là được rồi, sáu căn ở trong cảnh giới năm dục sáu trần khởi lên tâm tham trước. Trong miệng mặc dù niệm Phật, mà trong tâm toàn khởi phiền não tham sân si thì đó không phải là niệm Phật. Cho nên, sơ tổ Tịnh tông là Đại Thế Chí Bồ tát dạy chúng ta giống như đại sư Ngẫu Ích đề xướng vậy: trì giới niệm Phật. “Trì giới niệm Phật vốn là một môn, tịnh giới là nhân, Tịnh độ là quả”. Trì giới chính là thu nhiếp sáu căn, niệm Phật chính là tịnh niệm tiếp nối. Đây chính là pháp môn Tịnh độ.

“Siêng năng khích lệ” có nghĩa là “không phóng túng”, cho nên đây chính là “giới sa di”. Giới sa di giúp chúng ta siêng năng khích lệ không phóng túng, đây chính là “pháp thực của đại Niết bàn”.

Tiếp theo lại nói “tịch” chính là “lý của bổn giác”, “cầu” chính là “trí của thủy giác”. Tịch tức là nói lý thể, lý thể của hết thảy vạn pháp là tịch diệt, là không sanh không diệt, vốn tự thanh tịnh. Hiện nay, do chúng ta có vọng tưởng phân biệt chấp trước nên không thể chứng được lý thể tịch diệt này, do đó mà luân chuyển chịu khổ một cách vô ích. Hiện nay là tu trí tuệ của thủy giác, bắt đầu giác ngộ rồi, thì phải dùng trí tuệ của quán chiếu để quán chiếu lý thể của bổn giác. Trí tuệ có thể quán chiếu này chính là thủy giác, lý thể được quán chiếu chính là bổn giác. Viên giáo chủ trương thủy giác chính là nhất tâm tam quán, tức không, tức giả, tức trung. Một niệm viên thành tam quán: không giả trung, ngay đó liền đem ba loại phiền não kiến tư, trần sa, vô minh đoạn trừ nên đạt được ba loại trí tuệ: nhất thiết trí, đạo chủng trí, nhất thiết chủng trí. Đây chính là cảnh giới giác ngộ rốt ráo, đây gọi là “cứu cánh giác”. Điều này chính là nói đến “giới sa di”. Cho nên, giới sa di cũng chính là con đường lớn để thành tựu cứu cánh giác. Thông cù chính là con đường lớn thông suốt, có thể trực tiếp đi thẳng tới đại Niết bàn. Đi thẳng tới đại Niết bàn chẳng qua chính là siêng năng dùng trí tuệ quán chiếu của chúng ta, quán chiếu đến cuối cùng thì “thủy bổn hợp nhất”, cái tâm có thể quán chiếu và lý được quán chiếu hợp làm một, vậy thì trở thành cứu cánh giác rồi.

Chúng ta trì giới niệm Phật cũng là đang tu “thủy bổn hợp nhất” này. Hiện nay, chúng ta khởi tâm trì giới để thu nhiếp, bảo vệ thân khẩu ý của chúng ta, đây chính là thủy giác. Thân khẩu ý của chúng ta hợp với giới luật, phải biết rằng giới luật chính là do Phật chế ra, thân khẩu ý của Phật chính là giới luật, thân khẩu ý của chúng ta và thân khẩu ý của Phật hợp làm một thì đây chính là thủy bổn hợp nhất. Trì giới trì đến rốt ráo rồi, không cần khởi tâm động niệm cũng sẽ không phạm giới, vậy thì trì được tự nhiên, tự động rồi. Như Khổng lão phu tử đến 70 tuổi là “tùy tâm mong muốn cũng không vượt khỏi quy củ”, ngài dùng đạo của thánh hiền để tu thân, tu đến 70 tuổi, thì tùy theo tâm mong muốn cũng đều không vi phạm quy củ, vậy thì thành thánh nhân rồi. Chúng ta trì giới cũng vậy, trì đến thuần thục rồi, trì đến tự nhiên rồi thì tùy tâm mong muốn đều không phạm giới, đây là thành Phật rồi, đây là thủy bổn đã hợp nhất, cộng thêm niệm Phật, cái tâm có thể niệm Phật chính là thủy giác, chính là nhất tâm tam quán. Câu Phật hiệu này bổn tánh của danh hiệu tức là không, đây là không quán, niệm câu Phật hiệu này rõ ràng rành rẽ, đây là giả quán; niệm đến niệm mà không niệm, không niệm mà niệm thì đây chính là trung quán, cho nên một câu Phật hiệu tức là không, tức là giả, tức là trung, đây chính là thủy giác, Phật hiệu được niệm chính là bổn giác, chính là pháp thân của Như Lai. Cái tâm có thể niệm và Phật hiệu được niệm hợp làm một, chính là thủy bổn hợp nhất, gọi là cứu cánh giác. Cho nên giới sa di, chúng ta thông qua trì giới niệm Phật mà đạt đến cứu cánh giác, đây chính là con đường lớn, gọi là quang minh đại đạo, tiếp theo:

“Lại nữa tánh ác vốn không, tánh từ vốn đủ. Tâm tánh vốn không giải đãi phóng túng. Bổn tánh không tịch là lý tức sa di. Đạt lý thọ giới là danh tự sa di. Viên phục ngũ trụ là quán hạnh sa di. Sáu căn thanh tịnh là tương tợ sa di. Phá hoặc hiển lý là phần chứng sa di. Lô xa na gọi là tịnh mãn, đại Bát niết bàn vĩnh viễn xa lìa phóng túng, thủy giác bổn giác thầm hợp không hai là cứu cánh sa di. Như thời Phật Đại Thông có 16 vị Vương tử là tấm gương chân thật của sa di”.

Đại sư Ngẫu Ích viết quá hay, dùng giáo lý của “Thiên Thai lục tức” để giải thích rõ ý nghĩa của sa di.

Tông Thiên Thai nói đến lục tức Phật, giống như ở đây nói lục tức sa di, lục tức là nói đến sáu, chính là nói có thứ lớp là lý tức, danh tự tức, quán hạnh tức, tương tợ tức, phần chứng tức, cứu cánh tức, đây gọi là sáu. Sáu tầng này nói rõ tu hành có thứ lớp cao thấp. Hiểu rõ thứ lớp này rồi thì người tu hành sẽ không sanh khởi tâm ngạo mạn, sẽ không nói “tôi vốn dĩ chính là Phật nên không cần tu nữa”.

Bạn vốn dĩ là Phật là nói lý tức Phật, hết thảy chúng sanh đều là lý tức Phật, bạn có chỗ nào vượt hơn người khác không? Không có, vậy nếu bạn không tu thì ngay đến danh tự tức cũng không phải, bạn chỉ là lý tức Phật mà thôi, nhưng đáng sanh tử thế nào thì vẫn phải sanh tử thế đó, đáng luân hồi thế nào thì sẽ luân hồi như thế đó.

Biết được có những giai đoạn thứ lớp khác nhau, thì chúng ta có thể biết được cách tu hành, giống như danh tự tức Phật, chính đại sư Ngẫu Ích đã nói mình chỉ là “vị trí danh tự trong chân Phật nhãn”, ngài nói chính mình chỉ là danh tự tức Phật, cũng tức là chỉ biết được những danh tự này trong Viên giáo, chưa thật sự đoạn trừ được phiền não, ngay đến công phu hàng phục phiền não cũng không có, đây gọi là danh tự tức, nhưng ngài đã biết được thật tướng của các pháp, so với lý tức Phật thì tốt hơn rất nhiều rồi. Lý tức Phật chỉ là trên lý tánh thì bình đẳng không hai với Phật, nhưng hoàn toàn không có tu hành, thậm chí ngay đến những đạo lý này của Phật cũng không biết, gọi là một vị Phật hồ đồ. Điều này là hoàn toàn nói trên lý tánh, còn trên sự tướng thì hoàn toàn trái ngược.

“Danh tự tức Phật” là biết danh tự của lý tánh tức Phật. Trên danh tự, chữ viết, lời nói thì có thể thông đạt hiểu rõ hết thảy các Pháp đều là Phật pháp. Nói cách khác, họ là người đã ngộ được tri kiến của Phật. Tri kiến của họ giống như Phật vậy. Trong Thiền tông nói đây chính là người đại triệt đại ngộ, trong Giáo hạ nói đây là người đại khai viên giải. Mặc dù họ chưa phục đoạn được phiền não nhưng tri kiến thì hoàn toàn giống như Phật rồi, họ đều có thể chú giải kinh luận giống như cổ Phật tái lai chú giải kinh luận vậy. Đại sư Ngẫu Ích thị hiện là danh tự tức Phật. Vậy chúng ta nghĩ xem, chúng ta có thể ngay đến danh tự tức Phật cũng đều không phải mà chỉ là lý tức Phật thôi, do đó làm sao có tâm ngạo mạn được chứ?

Nói đến “quán hạnh tức Phật” thì cao hơn danh tự tức Phật, chẳng những có thể biết rõ hết thảy pháp đều là Phật pháp, mà họ còn có thể dùng trí tuệ quán chiếu, trí tuệ có thể quán chính là trí tuệ bát nhã, tương ưng với cảnh giới lý thể được quán, đây chính là quán hạnh tức Phật. Những bậc này có thể phục được phiền não, giống như đại sư Trí Giả, ngài tự nói với mọi người rằng ngài chính là người ở địa vị quán hạnh, cao hơn đại sư Ngẫu Ích. Ngài nói, nếu mình không ra lãnh chúng sớm, khiến việc tu hành bị trễ nải thì bản thân có thể chứng được “lục căn thanh tịnh vị”. Lục căn thanh tịnh vị chính là tương tợ tức Phật ở phía sau, mà đại sư Trí Giả nói rằng ngài chỉ vãng sanh phẩm vị thứ năm. “Ngũ phẩm đệ tử vị” là thuộc về “ngũ phẩm quán hạnh vị”, vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc là cõi Phàm thánh đồng cư. Tương tợ tức Phật thì nhập vào cõi Phương tiện hữu dư.

Phẩm vị thứ năm là phẩm thứ năm nào? Căn cứ theo giáo lý của kinh Pháp Hoa thì thứ nhất là “tùy hỷ phẩm”, cũng tức là nghe được những kinh điển thâm sâu của Viên giáo, như sau khi nghe kinh Pháp Hoa thì có thể không hủy báng, không mắng chửi, mà có thể sanh khởi tâm tùy hỷ, nhìn thấy hết thảy chúng sanh thành tựu, tu tập hết thảy thiện pháp cũng có thể sanh tâm tùy hỷ hết thảy, đây gọi là tùy hỷ phẩm. Công đức tùy hỷ này vô cùng thù thắng. Mặc dù bản thân không làm, nhưng người khác làm rồi mà chúng ta có thể tùy hỷ thì công đức này cũng ngang bằng với họ. Ngược lại nếu đố kỵ với thiện pháp của người, đố kỵ với thành tựu của người thì tội nghiệp này rất nặng. Tu tùy hỷ, tùy hỷ nói ở đây chủ yếu là tùy hỷ thiện pháp trung đạo đệ nhất nghĩa đế trong Viên giáo.

Thứ hai là “đọc tụng phẩm”, tức là đọc tụng các kinh điển, đặc biệt là kinh điển của Viên giáo. Như Hoa Nghiêm, Pháp Hoa đều thuộc về Viên giáo. Kinh A di đà, kinh Vô Lượng Thọ có thuộc về Viên giáo không? Đương nhiên là thuộc về Viên giáo. Đại sư Ngẫu Ích nói: chẳng những là Viên giáo mà còn là “áo tạng của Hoa Nghiêm, bí tủy của Pháp Hoa”, bảo tạng áo diệu của Hoa Nghiêm, tinh tủy bí mật của kinh Pháp Hoa đều ở trong một bộ kinh A di đà, một bộ kinh Vô Lượng Thọ. Cho nên, chúng ta có thể đọc tụng thì công đức này cũng rất lớn. So với đọc những kinh điển khác càng thù thắng hơn. Đương nhiên, kỳ thực bản thân kinh điển không có cái gì là Tạng Thông Biệt Viên cả. Tạng Thông Biệt Viên là từ trên căn tánh của chúng ta mà phân ra. Ví dụ nói giới Sa di, thông thường cho rằng đây là pháp Tiểu thừa, đây là Thanh văn tạng, đây là Tạng giáo, cao nhất là Tạng giáo, nhưng bạn xem lời nói đầu này của đại sư Ngẫu Ích thì Sa di chính là Viên giáo, không phải Tiểu thừa, gọi là người viên dung thuyết pháp thì không pháp nào chẳng viên dung, đọc kinh như vậy mới gọi là biết đọc, không phải đọc kinh chết cứng, mà là đọc kinh sống động, tất cả kinh điển bày ra trước mặt bạn đều là kinh điển của Viên giáo, đây chính là nhập vào đọc tụng phẩm. Cho nên, bạn xem đại sư Ngẫu Ích chú giải Tứ Thư, Tứ Thư là của nhà Nho, có người nói đây chẳng phải là kinh điển của ngoại đạo sao? Đây là kinh điển của ngoại đạo, bạn xem Tứ Thư Giải của đại sư Ngẫu Ích, đó chính là Viên giáo nhất thừa liễu nghĩa. Bạn không biết đọc thì bạn sẽ đọc chúng thành kinh điển ngoại đạo. Đại sư Ngẫu Ích biết đọc nên đọc thành Viên giáo.

Thứ ba là “thuyết pháp phẩm”, thuyết pháp phẩm cũng gọi là giải thuyết phẩm, tức là tuyên dương những lời giáo huấn này của thánh nhân. Phía trước là có thể tùy hỷ những giáo nghĩa này, có thể đọc tụng những kinh điển này, thì trong tâm sẽ có sự lý giải. Vì sao hiện nay chúng ta đọc tụng mà dường như không có sự lý giải gì vậy? Chính là do đọc chưa đủ. Người xưa nói “đọc sách ngàn lần, nghĩa kia tự hiểu”. Bạn đọc bộ kinh này 1. lần thì có thể lý giải được nghĩa lý đó, thật sự là “vô thượng thậm thâm vi diệu pháp”. Như kinh Vô Lượng Thọ tốt nhất chúng ta có thể đọc tụng 3. lần như vậy thì bạn có thể lý giải được. Bản thân tôi trước đây đã đọc 3. lần rồi, một ngày nếu đọc một lần thì một năm là 360 lần, trong mười năm có thể đọc xong. Nếu một ngày đọc ba lần thì ba năm có thể đọc xong, một ngày có thể đọc mười lần thì một năm có thể đọc xong rồi, dụng công như thế bạn chắc chắn sẽ vào được cảnh giới. Sau đó bạn lại đọc tụng, thọ trì diễn nói cho người thì bạn thật sự có thể giáo hóa lợi ích chúng sanh, giúp đỡ chúng sanh cũng nhập vào tri kiến của Phật. Cho nên, thuyết pháp cũng giúp đỡ đối với việc tu hành của bản thân, gọi là dạy và học cùng tiến bộ. Bạn xem, người quán hạnh vị coi việc thuyết pháp là một loại tu hành của bản thân, nó là một phương pháp để tự độ, kiêm thêm độ người. đối với thuyết pháp mà nói thì bản thân được lợi ích là lớn nhất. Bạn giảng bộ kinh này, bạn chắc chắn phải chuẩn bị bài giảng, hơn nữa chuẩn bị bài giảng phải rất cẩn thận, phải tư duy, có khi những giáo lý này bản thân không hiểu rõ lắm, làm thế nào đây? Lễ lạy trước Phật, lạy 300 lạy thì đột nhiên liền hiểu rõ rồi, vậy thì tiếp tục chuẩn bị [bài giảng thôi]. Thật sự dụng công trên cầu Phật đạo, dưới độ hóa chúng sanh, diễn thuyết chánh pháp cho chúng sanh, đây chính là tự độ độ người. Người thật sự có tâm thì phải gánh vác gia nghiệp của Như Lai, đặc biệt là người trẻ tuổi chúng ta phải phát tâm này. Bạn có thể thuyết pháp thì chính là tự độ, đây là một khoa mục tu hành của người quán hạnh vị. Tiếp theo thứ tư là “kiêm hành lục độ phẩm”, lục độ chính là nói lục độ Bồ tát hạnh: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, bát nhã của Bồ tát.

Ở trên nền tảng như vậy, tức là ở trước đã có tùy hỷ, đọc tụng, thuyết pháp, cho nên đối với giáo lý này đã có thể thâm nhập thể hội, mà công phu quán chiếu cũng dần dần thành thục rồi, như vậy thì phải ở trên sự tướng mà hành lục độ vạn hạnh, lợi ích chúng sanh để rèn luyện bản thân, gọi là trải sự luyện tâm, rèn luyện trí tuệ quán chiếu của chính mình. Trong những phương pháp lợi ích chúng sanh vẫn gìn giữ được trí tuệ nhất tâm tam quán của mình, vậy thì phước đức không thể nghĩ bàn. Bồ tát ở trên nền tảng tu hành chánh quán, kiêm hành lục độ, tức là kèm thêm độ hóa chúng sanh. Lúc này, độ chúng sanh vẫn không phải là công việc chính của chúng ta, mà là kèm theo, kiêm độ chúng sanh. Ở trong quá trình độ chúng sanh này mà rèn luyện sức quán chiếu của chính mình, đừng để bị chúng sanh độ đi mất, bản thân phải có thể như như bất động thì có thể độ chúng sanh, không khởi phiền não, chỉ sanh trí tuệ.

Đến phẩm thứ năm là “chánh hành lục độ phẩm”, ở giai đoạn này, pháp quán của Viên giáo đã tương đối thuần thục rồi, sự tướng và lý tánh cũng có thể thông suốt rồi, gọi là sự không chướng ngại lý, lý không chướng ngại sự, lúc này có thể tự hành hóa tha, xem đó là công việc chính của mình. Bởi vì khi làm các sự tướng tự hành hóa tha đều không mất đi trí tuệ quán chiếu, quán tâm không có chướng ngại, như vậy thì có thể khiến công đức càng thù thắng hơn, đây gọi là chánh hành lục độ. Lấy phước đức lớn để tăng trưởng trí tuệ quán chiếu của chính mình. Dùng trí tuệ quán chiếu để tu vô lượng phước đức, phước tuệ song tu. Như đại sư Trí Giả thị hiện cho chúng ta vậy, ngài chẳng những có trí tuệ, trí tuệ rất cao, giáo lý nhất tâm tam quán của Viên giáo là do ngài sáng lập ra. Bốn giáo của Thiên Thai đều được hoàn thiện trên tay của ngài, ngài sáng lập ra tông Thiên Thai, phước đức cũng không thể nghĩ bàn. Khi ấy ngài xây dựng rất nhiều tự viện, độ hóa rất nhiều người xuất gia, rộng tu các điều thiện, thật sự là vạn thiện cùng quy về Tịnh độ, đây là nói quán hạnh tức Phật.

Thứ tư là “tương tợ tức Phật”. Đây là nói người quán hạnh vị thông qua việc không ngừng tu pháp quán trong Viên giáo. Pháp quán này ngày càng rõ ràng, tâm ngày càng thanh tịnh. Tuy chưa thật sự chứng được lý tánh, tức là chứng được pháp thân, nhưng đối với chân lý, lý thể của pháp thân thì dường như đã thấy được rồi, giống như thật sự đã đích thân chứng được vậy, cho nên gọi là tương tợ tức Phật. Người đến được địa vị này thì mới gọi là tiểu tiểu thánh nhân của Viên giáo, sơ tín vị thì vào tương tợ tức Phật rồi. Viên giáo nói Thập tín, vị thứ trong Thập tín vị là từ Sơ tín đến Thập tín, họ vẫn chưa chứng được pháp thân, nhưng người Thất tín vị đã đoạn được kiến tư phiền não rồi, ngang bằng với công phu đoạn chứng của A la hán, Bát tín thì giống như Duyên giác, Cửu tín thì chính là Bồ tát, Thập tín thì giống như Phật rồi. Cho nên người Thập tín vị, theo phàm phu thấy thì họ thật sự giống như Phật rồi, là thánh nhân, nhưng đối với pháp thân đại sĩ mà nói thì họ vẫn chưa phải là thánh nhân, họ vẫn gọi là người ở trong địa vị nội phàm. Dưới quán hạnh vị thì gọi là ngoại phàm, tương tợ vị mới gọi là nội phàm.

Đến phần chứng vị rồi thì mới thật sự là thánh nhân, gọi là phá một phẩm vô minh chứng một phần pháp thân, gọi là “phần chứng tức Phật”. “Phần chứng tức” có 41 phẩm, gọi là Thập trụ vị, Thập hạnh vị, Thập hồi hướng vị, Thập địa vị, còn có Đẳng giác, tổng cộng có 41 phẩm phần chứng. Phần chứng tức là họ vẫn chưa viên mãn, viên mãn rồi thì gọi là “cứu cánh tức Phật”.

Giống như vừa vào Sơ trụ vị, Sơ trụ vị trong Viên giáo chính là phần chứng Phật, là Phật thật, không phải Phật giả. Tương tợ Phật vẫn là Phật giả, đến phần chứng thì chính là thật, giống như trăng ngày mùng một vậy, tuy chỉ là một mặt trăng lưỡi liềm nhỏ, nhưng đó là trăng thật, sau đó không ngừng phá vô minh, thì mặt trăng sẽ càng ngày càng lớn, đến mặt trăng ngày 15 thì viên mãn rồi, đây gọi là cứu cánh Phật.

Ở Đông Độ chúng ta, ai có thể chứng được tương tợ tức Phật? Vừa rồi nói đại sư Trí Giả chỉ là quán hạnh vị Phật. Tuy ngài cũng là đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh, đại khai viên giải, nhưng ngài chỉ là quán hạnh vị, bản thân ngài tự phán định nên việc này không sai được, người quán hạnh vị vãng sanh vẫn là cõi Phàm thánh đồng cư. Sư phụ của đại sư Trí Giả là thiền sư Huệ Tư, bản thân ngài tự phán định mình là tương tợ tức Phật. Ngài cũng nói như vậy: nếu tôi không bắt đầu lãnh chúng quá sớm thì đời này tôi có khả năng vào được phần chứng vị, hiện nay chỉ có thể đạt được lục căn thanh tịnh vị, chính là tương tợ vị. Tương tợ vị thì rất cừ khôi rồi, đó chính là thánh nhân. Người Sơ tín vị đã có thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông rồi, đây là Sơ quả. Người Nhị quả thì có tha tâm thông, túc mạng thông, người Tam quả thì có thần túc thông. Các bậc này đều thuộc về tương tợ vị. Đương nhiên luận về Tứ quả, đó là nói theo Tạng giáo, nói theo thể của Thanh văn, nhưng sự hiểu biết của các ngài đối với vũ trụ nhân sanh là sự hiểu biết của Viên giáo. Tuy công phu đoạn chứng phiền não ngang với Sơ quả, Nhị quả, Tam quả, Tứ quả, nhưng trí tuệ thì còn kém xa các bậc thánh Tiểu thừa.

Trong lịch sử Trung Quốc chắc chắn có không ít những thánh nhân như vậy. Chúng ta thấy trong “Thần Tăng Truyện”, “Cao Tăng Truyện” đều có ghi chép, có một số vị pháp sư có thể bay trên không, như ngài Tế Công có thể biến hóa, các bậc này ít nhất là người trong tương tợ vị. Đại sư Huệ Tư nói với mọi người: “tôi là người ở tương tợ vị”. Điều này nếu không phải thật sự đã vào được cảnh giới mà họ tự nói như vậy thì thuộc vào đại vọng ngữ. Ngài chắc chắn đã vào cảnh giới này rồi, nhưng nói bản thân chưa vào được phần chứng chính là do mình lãnh chúng quá sớm, gọi là tổn mình lợi người. Đem việc nâng cao tu hành của bản thân trì hoãn lại, vì lợi ích chúng sanh. Đây gọi là Bồ tát không cầu tự độ trước mà độ chúng sanh trước. Nhưng có một điểm là nhất định phải cầu sanh Tịnh độ. Nếu không cầu sanh Tịnh độ thì như đại sư Trí Giả là người ở quán hạnh vị vẫn phải đi luân hồi. Bạn nói xem có đáng sợ hay không? Đại sư Trí Giả được tán thán là tiểu Thích ca của Đông Độ mà còn chưa đoạn được phiền não, ngài chỉ là phục phiền não mà thôi. Nếu những phàm phu như chúng ta thì chắc chắn không bằng đại sư Trí Giả rồi, thậm chí đại sư Ngẫu Ích của chúng ta cũng không sánh bằng. Đại sư Ngẫu Ích là người ở danh tự vị, giả sử không cầu sanh Tịnh độ thì chắc chắn đi luân hồi trong sáu nẻo. Dù bạn đại triệt đại ngộ, giống như đại sư Ngẫu Ích 24 tuổi khai ngộ rồi nhưng chưa đoạn được phiền não thì vẫn đi luân hồi.

Cho nên, từ lục tức của Thiên Thai thì chúng ta hiểu rõ được những đạo lý này, thật sự có lợi ích cho việc tu hành của chúng ta, sẽ không sanh khởi tâm cuồng vọng ngạo mạn. Chúng ta hiện nay chính là lý tức Phật mà thôi. Nhưng nói đến “tức”, tức này chính là tuy hiện nay chúng ta là lý tức Phật nhưng chúng ta tu đến cuối cùng thành cứu cánh tức Phật thì lý thể chứng được đều như nhau. Lý thể của chúng sanh chúng ta so với lý thể của Phật là không hai không khác, cho nên chúng ta cũng sẽ không sanh khởi tâm thoái lui. Đừng cho rằng chúng ta không được đâu, chúng ta làm sao có thể sánh với Phật được chứ? So với các bậc tổ sư đại đức chúng ta cũng không sánh bằng, chúng ta rất kém, cam tâm đọa lạc không chịu tiến lên, xem thường mình mà thoái lui. Hiểu rõ đạo lý của “tức” trong “lục tức” này thì bạn sẽ không sanh tâm thoái lui nữa. Trên lý chúng ta đã là Phật rồi, vậy tại sao không tu khiến cho thành Phật chứ? “Bổn giác vốn có, bất giác vốn không”. Đã là vốn có thì nhất định có thể khôi phục lại, đã là vốn không thì nhất định có thể trừ bỏ được. Điều này giúp chúng ta sanh khởi tín tâm, cho nên “tức” và “lục” này gọi là thứ lớp không chướng ngại viên dung, viên dung không chướng ngại thứ lớp. Đây là chỗ thù thắng trong giáo lý của Thiên Thai.

Chúng ta hiểu được đạo lý của lục tức rồi, bây giờ xem câu văn này: “Lại nữa, tánh ác vốn không, tánh từ vốn đủ, tâm tánh vốn không giải đãi phóng túng, bổn tánh không tịch là lý tức sa di”.

Bây giờ chúng ta đều biết chính mình có ác nghiệp, có hành vi ô nhiễm. Bổn tánh của những hành vi này, của những ác nghiệp này là không tịch. Chúng sanh chúng ta đều có vọng tưởng phân biệt chấp trước, hết thảy ác đều là từ vọng tưởng phân biệt chấp trước mà sanh ra. Vọng tưởng ban đầu đều là không, không có tự tánh, cho nên “tánh ác vốn không”. Bạn nói vọng tưởng, nhị tổ Thiền tông là đại sư Huệ Khả, tâm của ngài bất an, tâm bất an chính là có vọng tưởng. Tổ sư Đạt ma đưa tay ra nói: “Đem tâm của ông ra đây ta an cho”. Nhị tổ quay lại tìm tâm, tâm không ở trong, không ở ngoài, không ở giữa, tìm tới tìm lui cũng không tìm được, tìm tâm không thể được. Tổ sư Đạt ma nói: “Ta đã an tâm cho ông rồi”, tâm của ông ta đã an xong rồi. Ngài Huệ Khả ngay lời nói đó bèn đại ngộ. Hóa ra bổn tánh của vọng tưởng chính là không, cho nên bạn muốn tìm sẽ không tìm thấy, không tìm thấy thì tâm liền an rồi, vốn là không có. Do đó, chúng ta nói tiêu nghiệp chướng, rất nhiều người đều đang bái sám cầu tiêu nghiệp chướng, nghiệp chướng làm sao mới có thể tiêu trừ?

Bạn phải biết bổn tánh của nghiệp là không, thật sự có thể hiểu rõ đạo lý này thì tâm sẽ không bị nghiệp trói buộc nữa. Nghiệp chướng đã tiêu trừ rồi. Cho nên, bạn xem trong “Chiêm Sát Sám”, đại sư Ngẫu Ích trước thuật “Chiêm Sát Sám Sám Nghi” này, đặc biệt hướng dẫn chúng ta khởi loại quán này, nói với chúng ta nghiệp chướng vốn không, vốn đã là không thì tiêu trừ không khó, chỉ cần bạn buông bỏ, hàng phục được vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thì nghiệp chướng này sẽ tiêu trừ. Bổn tánh của ác này vốn là không, có thể lấy một ví dụ để nói rõ. Ví dụ như bụi bẩn trên tấm gương đồng, người xưa đều dùng đồng làm gương. Gương đồng vốn dĩ sáng sạch, nó có công năng chiếu soi, nhưng hiện nay có rất nhiều bụi bẩn ở mặt gương, cho nên ánh sáng của gương không hiển lộ. Bây giờ chúng ta dùng Phật pháp tu hành, giống như loại bỏ, lau sạch những bụi bẩn này đi vậy. Lau sạch những bụi bẩn này đi thì ánh sáng vốn có của gương đồng liền hiển lộ ra. “Ác” ví như những bụi bẩn đó, “từ” chính là tánh đức từ bi của bổn tánh, “tánh từ vốn đủ”, trong bổn tánh vốn dĩ đầy đủ những tánh đức này, giống như ánh sáng của gương đồng cũng là vốn đầy đủ vậy, không phải nói rằng lau sạch bụi bẩn đi thì nó mới biến thành có ánh sáng, nó vốn dĩ đã có ánh sáng rồi, hiện nay chẳng qua có bụi bẩn nên chướng ngại ánh sáng mà thôi. Cho nên, tu hành không phải bảo bạn tăng thêm một chút gì đó, mà chỉ bảo bạn bỏ đi những thứ vốn dĩ không có mà thôi.

Bổn tánh của ác là không thì trừ bỏ nó đi, bổn tánh của từ vốn đủ, vốn dĩ đã có thì hiển hiện nó ra. Lại nói “tâm tánh vốn không giải đãi phóng túng”, tâm tánh vốn dĩ không có cái gọi là giải đãi phóng túng, vì sao nói như vậy? Trong Đại Thừa Khởi Tín Luận có một câu giải thích vô cùng hay: “Do hiểu rõ pháp tánh không có tướng của thân tâm, nên lìa xa được sự giải đãi mà tùy thuận tu hành tỳ lê da ba la mật”. Bởi vì có thể triệt để hiểu rõ pháp tánh, tức là chân như bổn tánh của chúng ta, trong ấy không có tướng trạng của thân tâm. Chúng ta nói tu hành dụng công đều là dựa vào thân tâm đúng không? Không có thân tâm thì bạn lấy cái gì để dụng công? Trong chân như pháp tánh vốn dĩ không có tướng trạng của thân tâm, cho nên tự nhiên cũng không có tướng trạng của tinh tấn, như vậy thì tự nhiên sẽ xa lìa được sự giải đãi. Không có thân tâm, thì đương nhiên không có sự giải đãi của thân tâm rồi, liền có thể tùy thuận tu hành tỳ lê da ba la mật. Tỳ lê da gọi là tinh tấn, tinh tấn ba la mật.

Thế nào gọi là thật sự tinh tấn? Tức là có thể tùy thuận theo pháp tánh mà tinh tấn, đây mới là thật sự tinh tấn. Rất nhiều người chúng ta chỉ biểu hiện trên hình tướng bên ngoài là rất tinh tấn, rất dụng công, liều cả thân thể của mình, có thể không ăn cơm, không ngủ nghỉ, ở đó làm, làm đến mệt nhoài mới thôi, đây không phải thật sự tinh tấn, trong tâm của họ vẫn còn khởi vọng tưởng, họ nghĩ gì vậy? Tôi đang tinh tấn. Đây chính là chấp trên tướng tinh tấn, đây không phải thật sự tinh tấn. Cho nên, trong tâm có cách nghĩ tinh tấn thì đã không phải là tinh tấn rồi. Thật sự tinh tấn là gì vậy? Thân tâm đều tùy thuận theo pháp tánh mà tu, an trụ trong chánh niệm, xa lìa tướng thân tâm, vừa không giải đãi, cũng không được có tướng tinh tấn. Đây gọi là vốn không giải đãi. Nói cách khác, tinh tấn như vậy chính là đầy đủ tinh tấn, tinh tấn như vậy mới thật sự không phóng dật, vĩnh viễn an trụ trong chánh niệm, an trụ trong trí tuệ quán tâm.

Đại sư Ngẫu Ích nói “quán tâm là quan trọng”, trong nhất tâm quán hết thảy pháp là không, hết thảy pháp rõ ràng phân minh, hết thảy pháp chẳng không chẳng có, cũng là không mà cũng là có, tức không, tức giả, tức trung, không mất chánh niệm, đây chính là thật sự tinh tấn.

Các pháp “vốn là không tịch”, nghĩa là vốn dĩ đều là không tịch, vừa rồi trích dẫn kinh Pháp Hoa có nói “các pháp từ xưa nay, tướng nó thường tịch diệt”, đây chính là nói vốn không tịch.

Mỗi một người chúng ta đều là như vậy. “Lý tức sa di” cũng là như vậy. Nhưng hạng người như vậy chỉ là về lý thì giống với lý thể của Phật, còn sự tu hành của họ thì hoàn toàn không có, đây gọi là lý tức sa di. Cho nên, từ trên ý nghĩa này mà nói thì mỗi người đều là sa di, cư sĩ tại gia cũng có thể gọi là sa di, nhưng là lý tức sa di. “Đạt lý thọ giới” mới gọi là “danh tự sa di”, đạt lý là hiểu rõ đạo lý này rồi, biết rõ hết thảy pháp đều là Phật pháp, gọi là đại khai viên giải, sau đó thọ mười giới sa di như vậy thì vào địa vị danh tự sa di. Chúng tôi hy vọng mọi người ít nhất là thật sự vào được địa vị danh tự sa di, đừng chỉ làm lý tức sa di.

Tốt rồi, hôm nay đã hết giờ, chúng tôi giảng đến đây, có chỗ nào giảng chưa được thỏa đáng xin chư vị đại đức phê bình sửa sai giúp.

Tập 4

Kính chào chư vị đại đức tỳ kheo, chư vị sa di, cư sĩ tôn kính, cùng chư vị đại tỷ ni sư, chư vị cư sĩ đang xem trực tiếp trên mạng, chúc mọi người buổi chiều tốt lành! A di đà Phật! Mời để tay xuống!

Chúng ta tiếp tục xem lời nói đầu trong “Sa di thập giới oai nghi lục yếu” của đại sư Ngẫu Ích. Bài giảng trước đã giảng đến “lý” của “Thiên Thai lục tức” kết hợp với sa di, giảng đến lý tức sa di và danh tự sa di.

Hôm nay, xem đến quán hạnh sa di:

“Viên phục ngũ trụ là quán hạnh sa di”.

“Ngũ trụ” này là nói “ngũ trụ địa hoặc”. Phàm phu trong tam giới đều đầy đủ kiến hoặc, tư hoặc. Kiến hoặc ở trong tam giới gọi là một trụ, ngoài ra còn có tư hoặc của tam giới chia ra làm ba trụ, cộng thêm một cái căn bản vô minh nữa, tổng cộng là năm trụ. Bởi vì năm loại phiền não này có thể khiến hết thảy chúng sanh trụ dính vào trong sanh tử cho nên gọi là trụ địa.

Thứ nhất là “nhất thiết kiến trụ địa hoặc”, đây là nói loại kiến hoặc phân biệt ở trong tam giới. Hết thảy chúng sanh do ý căn khởi phân biệt đối với pháp trần bên ngoài mà sanh ra rất nhiều tà kiến, do đó mà trụ trước ở trong tam giới, cho nên gọi là nhất thiết kiến trụ địa hoặc, cũng gọi là “kiến nhất thiết xứ trụ địa”, đây chính là nói kiến hoặc. Nói tường tận thì chia ra thành 5 loại: thân kiến, biên kiến, giới thủ kiến, kiến thủ kiến, tà kiến, tổng cộng có 88 phẩm, điều này sẽ không triển khai ra để giảng nữa.

Loại thứ hai là “dục ái trụ địa hoặc”, đây là nói Dục giới trong tam giới, họ đều có dục ái, cho nên có loại tư hoặc này. Do năm căn là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân đối với năm trần cảnh là sắc, thanh, hương, vị, xúc ở bên ngoài mà khởi lên tâm tham ái nhiễm trước, vậy thì trụ trước trong sanh tử rồi, cho nên gọi là dục ái trụ địa hoặc.

Loại thứ ba là “sắc ái trụ địa hoặc”, đây là nói Sắc giới đã hàng phục được dục rồi, nhưng vẫn có sắc ái, đây là trụ trước vào trong thiền định của Sắc giới mà sanh khởi tâm ái nhiễm, do đó cũng không thể lìa khỏi, đây gọi là sắc ái trụ địa hoặc. Sắc là nói thế giới vật chất, họ vẫn có vật chất, vẫn có sắc thân.

Đến loại thứ tư là “hữu ái trụ địa hoặc”, loại này thì đã nâng cao lên đến Vô Sắc giới rồi, không những đã buông bỏ dục ái của Dục giới, mà ngay đến sắc thân cũng đã xả bỏ rồi, đây là thuộc về Vô Sắc giới. Thông thường chúng ta nói linh giới thì ngay đến nhục thể cũng không có, cung điện cảnh giới gì đó v.v., những thế giới vật chất này đều không có, toàn bộ là thế giới linh tánh, nhưng do chúng sanh đối với loại tư hoặc này cũng không thể hiểu rõ, nên đối với tứ không định thâm sâu của Vô Sắc giới như vậy cũng sanh ra ái trước, đây gọi là hữu ái trụ địa hoặc.

Loại thứ 5 là “vô minh trụ địa hoặc”, chính là nói loại hoặc nghiệp của căn bản vô minh, là phiền não, phiền não căn bản vô minh. Bậc thánh Nhị thừa Thanh văn, Duyên giác đã đoạn được kiến hoặc và tư hoặc của tam giới rồi, cũng tức là đã ra khỏi tam giới rồi, nhưng vẫn không biết chút gì đối với căn bản vô minh, bản thân ở trong vô minh hoặc này gọi là “chìm vào không, kẹt vào tịch”, kẹt vào trong thiên không Niết bàn, an trụ ở trong cõi Phương tiện hữu dư, nên không cách nào đoạn trừ căn bản vô minh hoặc của mình, chỉ có Pháp thân đại sĩ trong Đại thừa mới có thể đoạn trừ được phiền não vô minh này. Đương nhiên đoạn trừ cũng có thứ lớp khác nhau, Viên giáo nói: Bồ tát Sơ trụ trở lên là đã “phá một phẩm vô minh, chứng một phần pháp thân”. Đã phá được vô minh hoặc này rồi, nhưng muốn phá hết thì phải trải qua 41 thứ bậc. Những bậc Pháp thân đại sĩ này an trụ trong cõi Thật báo trang nghiêm, nhưng chưa hoàn toàn phá hết. Phá hết rồi thì toàn bộ Thường tịch quang hiện tiền, đó chính là viên mãn thành Phật rồi.

Cho nên hiểu được ngũ trụ rồi, chúng ta xem lại lời nói đầu của đại sư Ngẫu Ích. “Viên phục ngũ trụ”, tức là nói người Viên giáo nghe được những pháp nghĩa này của Viên giáo có thể khai ngộ được giáo lý của Viên giáo, có thể vận dụng nhất tâm tam quán, tam quán: không giả trung để quán chiếu nhất cảnh tam đế, tức là ba đế: chân tục trung. Không quán có thể quán chân đế, giả quán có thể quán tục đế, trung quán có thể quán trung đế. Trí tuệ có thể quán chiếu như vậy chính là nhất tâm tam quán. Cảnh giới được quán chính là nhất cảnh tam đế, gọi là trí và cảnh tương ưng. Đây là đã hàng phục được phiền não của ngũ trụ rồi, loại người này gọi là viên phục ngũ trụ, gọi là quán hạnh vị Phật. Kết hợp với vị thứ của sa di thì chính là “quán hạnh sa di”, cho nên trí tuệ của loại người này rất nhạy bén. Bởi vì họ không những có thể phục được kiến tư phiền não, mà họ còn có thể phục được trần sa, vô minh phiền não. Hàng phục tức là những phiền não này không khởi hiện hành nữa, chưa đoạn trừ được gốc, nhưng họ có thể hàng phục được, dùng đá đè cỏ khiến chúng không khởi tác dụng. Trí tuệ này vượt qua tất cả phàm phu, thậm chí vượt qua cả bậc thánh Tam thừa của Tạng giáo. Bởi vì trí tuệ của Tạng giáo, Thông giáo không viên mãn, không giống như Bồ tát Viên giáo, mặc dù công phu đoạn chứng phiền não vẫn không bằng Sơ quả của Tạng giáo, song trí tuệ của họ là của Bồ tát Viên giáo. Cho nên, chúng ta huân tập Viên giáo thì công đức lợi ích này vô cùng thù thắng. Hiện nay dù chưa thể đoạn kiến tư phiền não, nhưng có thể hàng phục được, thì tương lai vãng sanh Tây Phương hoa nở thấy Phật thì lập tức thành Phật rồi, bởi vì đã là căn tánh của Viên giáo rồi. Tiếp theo:

“Sáu căn thanh tịnh là tương tợ sa di”.

Đây là nói đến địa vị “tương tợ”, cũng gọi là địa vị “sáu căn thanh tịnh”. Vào được địa vị này thì ít nhất là đoạn được kiến hoặc. Phía trước chỉ là hàng phục, ở đây thì thật sự đã đoạn được rồi, sau khi đã đoạn trừ được thì vĩnh viễn không khởi lên nữa. Đoạn kiến hoặc thì ít nhất sẽ xuất hiện hai loại thần thông là thiên nhãn thông và thiên nhĩ thông. Điều này không phải là do tu được, mà là do đạo lực tự nhiên cảm được thần thông. Từ Bồ tát Sơ tín vị đến Thập tín vị trong Viên giáo đều thuộc về Bồ tát tương tợ vị.

Trong phẩm “pháp sư công đức” của kinh Pháp Hoa có nói: “Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân thọ trì kinh Pháp Hoa này, hoặc là đọc, hoặc là tụng, hoặc là giảng nói, hoặc là viết chép thì người này sẽ được 800 công đức nơi mắt, 1.200 công đức nơi tai, 800 công đức nơi mũi, 1.200 công đức nơi lưỡi, 800 công đức nơi thân, 1.200 công đức nơi ý, dùng công đức này mà trang nghiêm sáu căn thì đều được thanh tịnh”. Đây là nói đến sáu căn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý đều sanh ra rất nhiều công đức thù thắng, sáu căn đều có thể thanh tịnh. Lại nói rằng: “Thiện nam tử, thiện nữ nhân này dùng mắt thịt thanh tịnh mà cha mẹ sanh ra sẽ nhìn thấy tất cả núi rừng sông biển ở trong ngoài tam thiên đại thiên thế giới, dưới đến địa ngục A tỳ, trên đến trời Hữu đảnh, lại thấy hết thảy chúng sanh ở trong đó cùng với nghiệp nhân duyên, quả báo, nơi sanh của họ, đều thấy hết biết hết.” Đây là nói đến tình trạng của nhãn căn thanh tịnh, những người thiện nam, thiện nữ này họ đã vào lục căn thanh tịnh vị rồi, dùng mắt thịt mà cha mẹ họ sanh ra liền có thể nhìn thấy được tất cả núi rừng sông biển ở trong ngoài tam thiên đại thiên thế giới, dưới đến địa ngục A tỳ, trên đến trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, đây gọi là trời Hữu đảnh, trong đó tất cả chúng sanh và nghiệp nhân duyên quả báo, nơi sanh ra của họ, hoàn toàn đều có thể hiểu rõ, có thể thấy rõ. Căn tai, căn mũi, căn lưỡi, căn thân, căn ý cũng giống như vậy. Trong kinh Pháp Hoa đều có giải thích tường tận. Cho nên người như vậy chính là thánh nhân.

Trong niên phổ của lão hòa thượng Hư Vân chúng ta thấy Hư lão ở chùa Cao Mân Dương Châu. Nơi đây của chúng ta cũng có chùa Pháp Hải ở Dương Châu đang xem trực tiếp, tôi cũng nhìn thấy hiện trường mà các bạn đang ngồi. Chùa Cao Mân ở vùng phụ cận của Dương Châu, tôi đã từng đi tham quan rồi. Trước đây Hư lão đã ở đó đả thiền thất, ở trong thiền thất đó mà được khai ngộ. Sau khi khai ngộ, bạn xem trong niên phổ của ngài có nói, mắt của ngài có năng lực nhìn xuyên thấu, cách bức tường mà ngài có thể nhìn thấy người bên ngoài đang làm gì, tai có thể nghe thấy người ở nơi rất xa đang nói chuyện thì thầm. Việc này ít nhất là đã đoạn được kiến hoặc rồi, rất có thể đã vào Bồ tát Sơ tín vị rồi. Hư lão cũng nghiên cứu rất sâu đối với giáo lý Thiên Thai. Thiền tông nhất định phải nương theo giáo lý của Viên giáo thì cảnh giới mà bạn khai ngộ mới viên mãn, không bị thiên lệch. Dù công phu đoạn phiền não không cao, chỉ là đoạn kiến hoặc nhưng trí tuệ phước đức của bạn thì không thể nghĩ bàn. Người như vậy thật sự có thể làm chỗ nương tựa cho chúng sanh. Tương tợ sa di nói đến đây thôi. Tiếp theo nói rằng:

“Phá hoặc hiển lý là phần chứng sa di”.

“Hoặc” chính là chỉ vô minh hoặc. Người tu hành tương tợ vị ở phía trước chỉ là hàng phục, đoạn kiến tư phiền não, ít nhất đoạn được kiến hoặc thì mới vào được Sơ tín, sau đó đoạn hết từng phần 81 phẩm tư hoặc của tam giới, thì vào Bồ tát Thất tín vị, lại hướng lên Bát tín, Cửu tín, Thập tín. Bát tín, Cửu tín chính là phục đoạn được trần sa phiền não, Bát tín là phục, Cửu tín là đoạn, đến Thập tín thì có thể hàng phục được vô minh phiền não, nhưng vẫn chưa đoạn, vừa đoạn được là phá một phẩm vô minh chứng một phần pháp thân, đây là vào phần chứng vị, chính là Sơ trụ của Viên giáo. 41 vị thứ của Viên giáo bắt đầu từ Sơ trụ trong Thập trụ, đến Thập hạnh, Thập hồi hướng, Thập địa, Đẳng giác, tổng cộng có 41 vị thứ đều thuộc về loại “phá hoặc hiển lý là phần chứng sa di” này. Nếu xuất gia thọ giới sa di rồi mà chứng được quả vị này thì đây là địa vị phần chứng sa di. Người tại gia là phần chứng Bồ tát, đây là đã đoạn được phiền não vô minh.

Tiếp theo, đến cuối cùng rốt ráo viên mãn rồi là cứu cánh vị. Chúng ta xem đoạn văn này:

“Lô xá na gọi là tịnh mãn, đại Bát niết bàn vĩnh viễn xa lìa phóng túng, thủy giác bổn giác thầm hợp không hai là cứu cánh sa di. Như thời Phật Đại Thông có 16 vị Vương tử là tấm gương chân thật của sa di”.

Lô xá na gọi là tịnh mãn, nghĩa của Lô xá na Phật dịch sang tiếng Hoa là tịnh mãn, gọi là hết thảy ác đã tịnh sạch, hết thảy thiện đã viên mãn. Thật sự đã đoạn hết thảy ác, bao gồm kiến tư ác, trần sa ác, vô minh ác, toàn bộ đều đã đoạn hết. Hết thảy thiện đã viên mãn, tất cả thiện đều đã tu viên mãn, hết thảy chúng sanh đều đã độ hết rồi, đây chính là vị thứ viên mãn thành Phật.

“Đại Bát niết bàn vĩnh viễn xa lìa phóng túng”, không phóng túng chính là pháp thực của đại Bát niết bàn, ý nói chúng ta muốn thành tựu đại Bát niết bàn thì nhất định phải mãi mãi lìa xa phóng túng, an trụ trong không phóng túng. Thế nào gọi là phóng túng? Tức là buông lỏng chánh niệm của mình, dung túng phiền não tập khí của mình, đây chính là phóng túng.

Ví dụ chúng ta trì giới, ở trong cảnh giới bạn không thể cẩn thận thận trọng, mà tùy thuận theo tham sân si của mình vậy thì chắc chắn sẽ phạm giới. Ví dụ nói tham ái, tùy thuận theo tham ái, vậy thì sẽ tạo tác hành vi tham. Tùy thuận theo sân thì thường sẽ có hành vi não hại chúng sanh. Tùy thuận theo si, ngu si là khó đoạn trừ nhất. Người nghiệp si nặng thì bản thân sẽ mơ mơ hồ hồ, hôn trầm, chánh pháp không cách nào vào tâm được, nghe chánh pháp sẽ ngủ gật, không học thì thôi, hễ vừa học là đầu liền gục xuống. Đây là nghiệp si rất nặng, vậy bản thân phải đối trị thế nào? Không phóng túng.

Nếu người thật tu đạo thì sẽ thật làm. Như xưa kia, thiền sư Cao Phong có tập khí hôn trầm rất nặng, vừa ngồi thiền là đầu liền gục xuống, làm sao đây? Ngài hạ quyết tâm liều mạng muốn hàng phục con ma ngủ của mình, cho nên ngài bèn ngồi thiền bên vách núi cao, chỉ cần vừa ngủ gật là chắc chắn sẽ rơi xuống, như vậy để ép bản thân, nhưng tập khí quá nặng, ngồi bên vách núi cao mà vẫn ngủ gật, kết quả, “vù” một cái, bèn rơi xuống dưới. Khi ngài rơi đến giữa không trung thì biết: “xong rồi, xong rồi lần này thì mất mạng rồi”. Đột nhiên có một bàn tay lớn đỡ ngài lên. “Ngài là ai vậy? Ta là Bồ tát Vi đà, thấy ông dụng công tinh tấn như vậy nên ta đến hộ pháp cho ông”. Kết quả thiền sư Cao Phong nói: “xin cảm tạ Bồ tát”. Trong tâm ngài cũng bắt đầu đắc ý: “xem ra ta vẫn có một chút công đức, Bồ tát Vi đà cũng đến bảo hộ ta”. Bồ tát Vi đà có tha tâm thông, biết được ngài khởi ý niệm này, tâm ngạo mạn khởi lên rồi nên nói với ngài rằng: “Trong sáu tiểu kiếp ta sẽ không hộ pháp cho ông nữa”. Sáu tiểu kiếp chứ không phải sáu năm, lúc này ngài cảm thấy rất chán nản: “Làm sao đây? Bồ tát Vi đà không hộ trì ta nữa, vậy còn phải đối trị phiền não của mình nữa hay không? Không được, vẫn phải đối trị. Không hộ trì nữa thì thôi, vẫn phải liều mạng để hàng phục ma ngủ”. Vậy là ngài lại tọa thiền bên vách núi, kết quả ma ngủ lại đến, lại ngủ gật, lại rơi xuống, rơi đến giữa không trung, ngài lại nghĩ: “lần này thì xong rồi, Bồ tát Vi đà cũng không đến bảo vệ mình nữa, mình chết chắc rồi”. Lúc này lại có một cánh tay nâng ngài lên, “ngài là ai vậy?” “Ta là Bồ tát Vi đà”, “chẳng phải ngài nói sẽ không hộ trì cho con sáu tiểu kiếp sao?” Bồ tát Vi đà nói: “đúng vậy, nhưng một niệm tinh tấn dũng mãnh của ông đã vượt qua sáu tiểu kiếp rồi”. Bạn xem đây là cổ đại đức thật sự dụng công, đây là tinh tấn không phóng túng, chẳng có phiền não nào mà không thể đối trị được.

Trước đây chúng tôi nghe giảng kinh, nếu thật sự ngủ gật thì làm thế nào? Quỳ ở trên đất, quỳ trên đất mà nghe, một là thể hiện sự thành kính của mình, thứ hai là đối trị với ma ngủ, dùng tâm chí thành cung kính để hàng phục những tập khí phiền não này của mình. Nếu không, bạn phải biết rằng những tập khí phiền não này đã được dưỡng thành từ vô thủy kiếp rồi, băng đóng ba thước chẳng phải do cái lạnh một ngày. Bạn không khắc cốt ghi tâm quyết chí để đối trị thì làm gì có chuyện dễ dàng hàng phục được như vậy. Cho nên, đối với việc tu hành mà nói thì không phóng túng là điều quan trọng nhất, chính là tinh tấn, tinh tấn là thiện căn duy nhất của Bồ tát. Nói cách khác, bạn phóng dật không tinh tấn thì đã đoạn mất thiện căn của Bồ tát rồi.

“Thủy giác bổn giác thầm hợp không hai”, thủy giác tức là bắt đầu giác ngộ, bổn giác là pháp tánh chân như mà mỗi một chúng sanh chúng ta vốn sẵn có, người nào cũng vốn đủ. Đây là nhân bên trong của chúng ta, cộng thêm dựa vào lời dạy bảo của thiện tri thức ở bên ngoài, thì bản thân có thể khởi được công phu quán chiếu. Đây là bắt đầu giác ngộ rồi, dùng trí tuệ bắt đầu giác ngộ này để quán chiếu, để đối trị với phiền não tập khí, dùng trí tuệ nhất tâm tam quán để quán chiếu cảnh giới tam đế: chân tục trung. Dùng không quán để đoạn kiến tư phiền não, giả quán để đoạn trần sa phiền não, trung quán để đoạn vô minh phiền não, nhất tâm tam quán, tức không tức giả tức trung, ngay lập tức liền đoạn trừ được ba loại hoặc này, chứng được ba loại trí tuệ: nhất thiết trí, đạo chủng trí, nhất thiết chủng trí. Lúc này gọi là thủy giác và bổn giác thầm hợp không hai, không phân chia ra được, như nước hòa với nước, như sữa hòa với sữa vậy, đây là hợp lại cùng nhau, đây gọi là cứu cánh giác, “cứu cánh sa di”. Lúc này những cái cần tu đều tu được viên mãn rồi, viên mãn thành Phật.

Tiếp theo là nêu ví dụ trong kinh Pháp Hoa, nói đến “Đại Thông Phật”, cũng tức là Đại Thông Trí Thắng Phật, cũng gọi là Đại Thông Chúng Huệ Như Lai, Đại Thông Huệ Như Lai. Trong kinh nói về thuở quá khứ 3. trần điểm kiếp về trước, ngài là vị Phật đã diễn thuyết kinh Pháp Hoa. Đây là câu chuyện được nói đến trong kinh Pháp Hoa, quyển ba, phẩm Hóa Thành Dụ. Vị Phật này trước khi xuất gia ngài là một vị quốc vương có 16 vị vương tử. Quốc vương xuất gia thành đạo rồi thì 16 vị vương tử cũng theo ngài xuất gia làm sa di, nghe vua cha của họ là Đại Thông Trí Thắng Phật nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa. Sau khi nghe pháp xong liền có thể tín thọ phụng hành, đều chứng đắc được quả vị viên mãn của Bồ tát, rồi chia nhau lên pháp tòa tuyên thuyết rộng khắp bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa này. Mỗi vị vương tử đều độ hóa 600 vạn ức na do tha Hằng hà sa chúng sanh. Na do tha nghĩa là 100 triệu, 600 vạn ức na do tha, 100 triệu chính là một ức, 600 vạn ức ức Hằng hà sa. Cát trong sông Hằng nhiều như vậy, số lượng chúng sanh nhiều như vậy, cho nên tất cả 16 vị vương tử này đều chứng được Phật quả vô thượng rồi, chính là cứu cánh sa di. Vương tử thứ 16 trong 16 vị vương tử chính là Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật hiện nay của chúng ta. Vị thứ 9 chính là A di đà Phật ở thế giới Tây Phương Cực Lạc. Đây gọi là “tấm gương chân thật của sa di”. Tấm gương chính là mô phạm, gương mẫu.Chúng ta đã xuất gia rồi thì phải phát tâm làm đại trượng phu, phải phát tâm làm Phật. Tuy hiện nay vẫn chưa thọ giới cụ túc mà muốn làm cứu cánh sa di chân thật thì phải phát khởi đại tâm này. Thành Phật, ai ai cũng có thể thành Phật. Trong kinh Pháp Hoa nói Long nữ 8 tuổi cũng có thể thành Phật, vậy thì ai chẳng thể thành Phật được chứ? Long nữ chưa xuất gia, mà còn là người nữ, còn là một con rồng ở trong đường súc sanh. Nữ chúng trong đường súc sanh đều có thể thành Phật, càng huống hồ cõi người chúng ta? Càng huống hồ chúng ta đã xuất gia rồi, càng huống hồ chúng ta đã hơn 8 tuổi rồi. Cho nên, bản thân phải phát tâm đại Bồ đề. Lục tức sa di này xin nói đến đây. Tiếp theo chúng ta lại tiếp tục xem kinh văn:

“Sa di oai nghi nói sa di có năm đức: một là phát tâm lìa tục vì nhớ nghĩ đạo, hai là hủy bỏ hình đẹp để phù hợp với pháp phục, ba là cắt ái từ thân vì không có thân sơ, bốn là từ bỏ thân mạng vì tôn sùng tuân theo thánh đạo, năm là chí cầu Đại thừa vì độ chúng sanh”.

Quyển “Sa di oai nghi” này chính là do sa môn Cầu na bạt ma người Trung Thiên Trúc phiên dịch vào thời Lưu Tống. Trong kinh này nói cho chúng ta về “năm đức của sa di”. Trong kinh Cư Sĩ Thỉnh Tăng Phước Điền cũng có nói đến năm đức của sa di.

Thứ nhất là “phát tâm lìa tục vì nhớ nghĩ đạo”. Sa di đã cạo tóc, đắp y hoại sắc, chân thật phát tâm xuất ly, còn phải phát khởi tâm vô thượng Bồ đề. Lìa tục tức là rời bỏ gia nghiệp, lìa khỏi những cảnh giới phàm tục này mà dũng mãnh tinh tấn tu đạo. “Hoài bội” nghĩa là cảm kích, thọ trì, trong tâm chỉ nghĩ đến đạo. Đối với cảnh giới năm dục sáu trần của thế gian thảy đều buông bỏ hết, không tiêm nhiễm chút nào, vui cầu xuất ly. Chúng ta sanh trong thời đại mạt pháp muốn thật sự xuất ly thì chỉ có dựa vào niệm Phật vãng sanh Tịnh độ. Cho nên, nhớ nghĩ đạo này, cụ thể mà nói chính là tâm tâm niệm niệm phát nguyện vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc. Đối với mọi thứ ở thế giới Ta bà này thảy đều buông bỏ, trong tâm không lúc nào mà không nhớ nghĩ đến A di đà Phật. Hoài chính là nhớ nghĩ, nhớ tưởng, nhớ tưởng thế giới Tây Phương Cực Lạc. Đây chính là nhớ nghĩ đạo, nhớ nghĩ thánh đạo. Bất luận là ở trong cảnh giới nào, thuận cảnh hay nghịch cảnh, như trong Luận Ngữ nói, trong lúc cấp bách nhất, hay trong lúc khốn cùng nhất cũng phải làm việc thuận theo lòng nhân đức, “không được lơi lỏng phút giây nào, nếu lơi lỏng thì không phải đạo”. Chúng ta không thể buông tay lơi lỏng thánh đạo, dù là trong chốc lát. Người xuất gia nhất định phải trì giới, có thể trì giới thì mới có thể nhớ nghĩ đến thánh đạo được, giới cũng không giữ được thì bạn nhớ nghĩ đến thánh đạo gì chứ? Cư sĩ tại gia cũng như vậy, người tại gia ít nhất là phải thọ năm giới. Thọ giới rồi thì bạn phải cố gắng học giới vậy, vậy mới có thể trì giữ được như pháp. Nếu giới cũng không thể giữ thì nói gì đến tu định, khai tuệ đây?

Các vị nghĩa công ở chùa Giác Nguyên bên này của chúng ta do cô giáo Trần Tịnh Du lãnh đạo, ở nơi đây hộ trì tăng đoàn, đồng thời cũng cùng học giới niệm Phật. Hiện giờ tôi giảng bài cũng thấy các vị nghĩa công đang rất chuyên tâm nghe giảng, đều đang nghiêm túc học giới, không ít người còn thọ Phạm Võng Bồ tát giới. Ở đây cứ mỗi nửa tháng chúng tôi đều có tụng giới. Người xuất gia tỳ kheo thì tụng giới tỳ kheo, sa di thì tụng 10 giới sa di, còn có Di Giáo Tam Kinh. Người tại gia tụng năm giới, sau đó tất cả bốn chúng xuất gia tại gia đều cùng nhau tụng Phạm Võng Bồ tát giới, tất cả những người đã thọ Phạm Võng Bồ tát giới đều đến tụng. Có thể kiên trì giữ pháp mỗi nửa tháng tụng giới không bỏ, Phật nói đây là chánh pháp trụ thế. Nói cách khác, đạo tràng này chính là đạo tràng chánh pháp. Nếu không như vậy thì đạo tràng này không thể gọi là đạo tràng chánh pháp được. Đây là tiêu chuẩn mà Phật nói, được nói ở trong “Thập Tụng Luật”.

Càng huống hồ đạo tràng ngoài học giới, trì giới, còn có niệm Phật. Mỗi một tháng chúng tôi tổ chức một lần Phật thất. Trong Phật thất, buổi sáng, buổi chiều giảng kinh Vô Lượng Thọ hai cây hương, giải hành đều xem trọng. Trước đây, Phật thất không giảng kinh, niệm câu Phật hiệu đến nhất tâm bất loạn. Hiện nay vì sao phải giảng kinh vậy? Bởi vì người hiện nay niệm thế nào cũng không niệm được nhất tâm bất loạn, nên phải thông qua giảng kinh để khích lệ, để nhắc nhở, nếu không ở trong niệm Phật đường thì họ vẫn phóng túng, vẫn vọng tưởng, ngủ gật, hiệu quả không rõ ràng, cho nên Phật thất ở đây chúng tôi cũng phải giảng kinh Vô Lượng Thọ. Bình thường ở đây chúng tôi vẫn giảng A di đà Kinh Yếu Giải, chuyên tu chuyên hoằng pháp môn Tịnh độ, lấy trì giới niệm Phật làm tông chỉ tu hành, đây chính là chúng ta muốn nhớ nghĩ thánh đạo thì nên cụ thể thực hành như vậy. Dùng một đạo tràng để làm tốt như pháp như luật thì mới có thể ảnh hưởng đến những đạo tràng khác, dẫn dắt cả một khu vực, cả một đất nước, cả thế giới đều có thể khôi phục lại quy củ như thời Phật còn tại thế, công đức này là không thể nghĩ bàn.

Thứ hai, “hủy bỏ hình đẹp để phù hợp với pháp phục”. Đây là nói xuất gia cạo bỏ đi mái tóc. Tóc của người xuất gia không được để dài, để quá dài thì không có tướng của người xuất gia nữa, chí ít thấp nhất là nửa tháng phải cạo một lần, có khi nửa tháng cũng quá dài rồi thì một tuần phải cạo một lần, thậm chí ba ngày cạo một lần, râu cũng không được để quá dài, đây là nói nam chúng. Trong luật đều có nói, nếu để râu tóc quá dài thì phạm một tội nhỏ trong chương thứ năm.

“Hủy bỏ hình đẹp” còn bao gồm cả thân hình của chúng ta nữa. Cởi bỏ y phục của thế tục, trước đây có thể mặc Âu phục, cà vạt, giày da, bây giờ thì không thể mặc nữa, tất cả những y phục trước đây đều phải bỏ hết, phải mặc pháp phục. Pháp phục chính là nói áo cà sa của chúng ta, tỳ kheo có ba y, tỳ kheo ni có năm y, sa di phải đắp mạn y, có ba loại màu là xanh dương, đen, nâu (cà phê). Ba loại này đều không phải là màu chính, cho nên ca sa gọi là y nhiễm sắc, nhuộm thành màu hoại sắc, tức là không phải màu chính, để trừ bỏ đi tâm tham cái đẹp của chúng ta, thể hiện tướng trạng ít muốn biết đủ. Đây chính là oai nghi của đức Phật năm xưa, chúng ta phải học tập. Phật mặc y phục gì thì chúng ta cũng mặc y phục đó, Phật sống như thế nào thì chúng ta cũng sống như thế đó, đây mới gọi là người xuất gia.

Cho nên ở đây chúng tôi yêu cầu chúng xuất gia khi quá đường ăn cơm đều phải đắp y trì bát. Oai nghi này chính là oai nghi của tất cả chúng đệ tử tỳ kheo thời đức Phật năm xưa. Nếu không đắp y trì bát thì cũng sẽ phạm tội nhỏ trong chương thứ năm. Mặc những y nhiễm sắc này là thể hiện chúng ta đã từ bỏ hết những thứ tốt đẹp hào nhoáng mà người thế tục theo đuổi. Chúng ta ôm bát, ôm bát là để khất thực, khất thực chính là hạ thấp thân phận của mình đến mức thấp nhất. Ở trong xã hội, ăn xin là người nghèo khổ nhất, đập tan hoàn toàn tâm ngạo mạn của chúng ta. Phiền não ngã mạn là thứ sanh ra đã có, muốn hàng phục ngã mạn là điều rất khó. Phật dạy tỳ kheo, tỳ kheo ni chúng ta đều phải hạ vị thế xuống mức thấp nhất. Y phục mà người ta xem thường nhất, cảm thấy thấp kém nhất thì chúng ta lấy để mặc, thậm chí mặc y phấn tảo, y bá nạp, vá rồi lại vá, vá rồi lại vá, đó gọi là y bá nạp. Ôm bát khất thực, nơi ngủ cũng không được ngủ ở trong những căn phòng thoải mái. Như gian phòng này của chúng ta thì rất tốt rồi. Năm xưa, đức Phật dẫn đệ tử ngủ ở đâu? Các ngài không ngủ, mà ngồi ở dưới gốc cây tọa thiền, đêm không nằm, hoặc là ngồi ở nghĩa địa, “chủng” nghĩa là mồ mả. Bên ngoài nơi đây của chúng ta đều là mồ mả, hôm nào đó chúng ta nên tổ chức ngồi ở bên ngoài nghĩa địa. Ở Đài Loan, tôi cùng mấy vị pháp sư đã thử qua cảm giác ngồi ở nghĩa địa rồi, rất có ý nghĩa. Buổi tối ở đó rất yên tĩnh, bạn muốn niệm Phật cũng được, tọa thiền gì đó, dụng công rất tốt, thậm chí có thể ở đó làm lễ Mông Sơn chuyên thí thực cho chúng sanh. Không sợ gió mưa, không sợ đói rét, khó nhẫn mà có thể nhẫn, khó hành mà có thể hành, đây là công phu tu dưỡng mà người xuất gia nên có.

Thứ ba là “cắt ái từ thân vì không có thân sơ”, “thích” là nói đến thân, “mạc” là nói đến sơ. Thích mạc nghĩa là thân sơ. Chúng ta xuất gia rồi thì gọi là cắt ái từ thân. Thân là nói người thân của chúng ta. Những ân ái như cha mẹ vợ con sẽ khiến chúng ta trói buộc nhau, vương vấn nhau không cách gì xuất ly được. Bây giờ cắt bỏ những lưu luyến tình cảm này, đối với người trên thì gọi là thân, đối với người dưới thì gọi là ái, đều là tình chấp. Cắt bỏ tình chấp không phải là không từ bi hoặc là không hiếu thuận, không phải vậy, mà là thay đổi cách thức hiếu thuận, từ bi, đổi thành đại từ bi, đại từ bi phổ độ chúng sanh. Tu tích công đức khiến cha mẹ quyến thuộc đều có thể nhờ công đức tu hành của ta mà được lợi ích thù thắng. Bản thân buông bỏ quan niệm thân sơ, mà bình đẳng đối đãi với hết thảy chúng sanh, không có nói đối với chúng sanh nào thì tôi đặc biệt thân cận, đặc biệt yêu thương, đối với chúng sanh nào thì tôi đặc biệt xa lánh, thậm chí có tâm yêu ghét lấy bỏ thì đây không phải là người xuất gia. Người xuất gia không thể có tâm phân biệt này được, mà chỉ giữ tâm từ bi bình đẳng yêu thương, chăm sóc, giúp đỡ hết thảy chúng sanh.

Trong Thiện Kiến Luận nói: “Bát sành đeo trên vai, lấy bốn biển làm nhà, biết ai mà thương ghét”. Bát sành là bát của người xuất gia chúng ta, có thể dùng sành để làm, cũng có thể dùng sắt để làm, chỉ có thể dùng hai loại vật liệu này để làm. Bát sành tương đối nặng một chút, bát sắt thì nhẹ hơn một chút. Như tôi thì dùng bát sành, rất nhiều người đều dùng bát sắt. Hiện nay có bát sắt hai lớp, cách nhiệt không bị bỏng tay. Đây là nói người xuất gia chúng ta ôm bát đi khất thực, lấy việc khất thực làm chánh mạng, gọi là “chén cơm xin của ngàn nhà, một mình xuôi vạn dặm đường xa”, khất thực thật sự có thể giúp chúng ta bỏ đi rất nhiều tâm phân biệt.

Trong thời gian tôi học giới ở Đài Loan đã nhiều lần được đi thể nghiệm việc ôm bát ra ngoài khất thực, đến những thôn xóm ở gần đó, gõ cửa lần lượt từng nhà từng hộ, không được lựa chọn, thấy nhà này cao rộng có thể sẽ bố thí nhiều, nhà kia nghèo khổ có thể sẽ bố thí ít, không được có tâm phân biệt này, gọi là khất thực theo thứ tự. Bạn bắt đầu từ nhà này, xin từng nhà từng nhà một, xin bảy nhà liên tiếp, gõ cửa mà không có người thì không tính, có người thì tính là một nhà, bất luận họ có cho bạn hay không thì đó cũng tính là một nhà. Họ cho bạn cái gì thì bạn cũng đều hoan hỷ đón nhận, Thậm chí họ không cho bạn mà còn mắng bạn nữa. Có đấy, có khi chúng tôi gõ cửa, họ vừa nhìn thấy chúng tôi liền nói: “Đi đi, đi đi! chúng tôi là tín đồ Kitô”, quát mắng bạn, chửi bạn rồi đuổi đi, vậy thì bạn cũng không được tức giận. Đây chính là bỏ đi tâm phân biệt của chúng ta. Người ta cho bạn cơm gì, cơm tối hôm trước lấy từ trong tủ lạnh ra thì bạn cũng phải nhận. Thậm chí có chút mùi rồi, bị chua rồi cũng phải nhận. Bản thân chúng tôi còn chuẩn bị một chiếc bếp cồn nhỏ, còn có một chiếc nồi nhỏ, khi đi hành cước đều đeo ở trên người. Sau đó vào trong nghĩa địa, sau khi khất thực xong thì vào trong nghĩa địa, sau đó buổi trưa ăn cơm, trước tiên đem đồ ăn đun nóng lên, nếu không thì ruột, bao tử của chúng tôi không chịu nổi những đồ lạnh đó, không giống như thời của đức Phật thuở trước, thể chất của các ngài khỏe mạnh. Chúng tôi đun nóng đồ ăn lên, trộn lại với nhau để ăn, đồ gì cũng trộn lại với nhau. Tăng đoàn của đức Phật thời đó, bạn xem trong kinh A di đà nói có 1.250 người, đây là chúng thường tùy; 1.250 vị tỳ kheo ấy đồng thời đến các thôn xóm để khất thực, sau đó trở về chỗ cũ, đem toàn bộ đồ ăn trộn lại với nhau, sau đó mọi người chia nhau để ăn, cho nên mỗi một bát cơm đều có cơm của ngàn nhà, thật sự là “chén cơm xin của ngàn nhà”.

“Một mình xuôi vạn dặm đường xa” là nói tỳ kheo, tỳ kheo ni thì phải có bạn, tỳ kheo có thể đi một mình. Đi một mình thông thường gọi là hành cước tăng, một mình đi vân du thiên hạ, trên người không được mang theo tiền. Mang theo tiền thì không được, đó là đi du lịch, hiện nay còn có thẻ tín dụng, vậy thì không thể coi là hành cước được. Hành cước thì không mang theo gì hết, có mang theo một bát, ba y một bát, còn có những y phục trên thân mình, sau đó đến nơi đâu thì ôm bát đi khất thực, khất thực đến đâu thì ngồi dưới gốc cây, ngồi ở trong nghĩa địa, ngồi trong bãi đất trống, chính là như vậy. Sau này chúng ta đều có thể tổ chức thử những việc này, ít nhất là thể nghiệm qua một chút. Bạn nói hằng ngày đều làm như vậy thì chúng tôi không chịu nổi, vậy ít nhất thử nghiệm qua vài lần thì bạn có thể hiểu được người xuất gia thời Phật như thế nào, và những vị hành cước tăng ở Trung Quốc thời xưa như thế nào. Lúc ấy, thật sự có thể đem rất nhiều sự phân biệt chấp trước của chúng ta, như chấp trước thân thể, chấp trước ăn ngon, chấp trước ngủ ngon, đem tất cả những tâm này buông xuống. Sau đó bạn trở lại liêu phòng của chúng ta thì cảm thấy giống như thiên đường vậy, mọi thứ đều không so đo nữa, như chúng ta ăn cơm ở Đại Liêu vậy, đồ ăn vô cùng ngon, đều là cao lương mỹ vị cả.

Tiếp theo, thứ tư là “từ bỏ thân mạng, vì tôn sùng tuân theo thánh đạo”. Từ bỏ chính là giao phó, đem toàn bộ thân tâm, tánh mạng của chúng ta giao phó cho Phật pháp, thật sự là đem sanh mạng giao cho long thiên hộ pháp, bản thân thì một lòng một dạ trì giới tu hành, tôn sùng tuân theo thánh đạo, đừng lo ngày mai mình không có cơm ăn thì sẽ như thế nào, người xuất gia thì đừng lo nghĩ đến những chuyện này. Đã xuất gia rồi thì hãy để toàn thân tâm vào việc tu đạo, dù ngày mai không có cơm ăn thì làm thế nào? Vậy thì ngồi niệm Phật, đợi A di đà Phật đến đón. Trên lý luận mà nói con người không ăn cơm, thậm chí không uống nước thì có thể chịu được qua bảy ngày. Như kinh A di đà nói hoặc một ngày, hoặc hai ngày, hoặc đến bảy ngày niệm Phật, bạn nhất định niệm được nhất tâm bất loạn. Ngay đến mạng cũng dám xả bỏ, vậy thì bạn còn có cái gì không thể xả bỏ được chứ? Bạn nhất định có thể được nhất tâm bất loạn. “Khi mạng chung A di đà Phật cùng chư thánh chúng hiện ở trước mặt người ấy, người này lúc lâm chung tâm không điên đảo liền được vãng sanh về cõi Cực Lạc của A di đà Phật”. Chẳng phải bạn đang hy vọng điều này sao? Vậy thì phải thật làm, đừng đến lúc đó rồi lại sợ hãi, như Diệp Công thích rồng.

Thành ngữ Diệp Công thích rồng mọi người đã từng nghe nói chưa? Diệp Công là câu chuyện ngụ ngôn thời xưa, Diệp Công rất thích vẽ rồng, hằng ngày đều vẽ rồng, vẽ rất giống thật, kết quả rồng trên trời thấy cảm động nên xuống để thăm Diệp Công. Kết quả Diệp Công thấy rồng thật xuống thì sợ hãi đến hồn xiêu phách tán. Hóa ra ông không phải thật lòng, không phải thật sự thích rồng. Diệp Công thích rồng, ông không phải thật sự thích rồng mà chỉ thích vẽ tranh mà thôi, rồng thật đến thì ông sợ chạy mất. Vậy chúng ta niệm Phật vãng sanh thì đừng như vậy, bình thường nói: “Nguyện sanh Tây Phương Tịnh Độ trung”, thật sự đến khi bạn vãng sanh thì bạn lại sợ phải mất mạng, lại không dám nữa thì đây chính là giả, cho nên từ bỏ thân hình, từ bỏ thân mạng, vì tôn sùng tuân theo thánh đạo.

Ngay đến mạng tôi cũng đều có thể xả bỏ được, lấy đạo làm việc quan trọng, cho dù xả bỏ thân mạng cũng đều không thể trái nghịch với việc tu học giới định tuệ. Chúng ta chưa được định, chưa khai trí tuệ, thì ít nhất phải trì giới, như trong Phạm Võng Bồ tát Giới nói “kiên trì giữ giới luật của Phật, dù xả bỏ thân mạng thì niệm niệm cũng không bỏ tâm này”. Chúng ta phải có tâm này, kiên trì giữ giới luật của Phật đà. Người xuất gia ít nhất phải làm được 10 giới sa di, phía sau còn có 26 môn oai nghi, bạn có thể làm được như vậy thì mới là người xuất gia đủ tư cách. Ngay đến giới sa di cũng không làm được thì gọi là không đủ tư cách, không đủ tư cách tức là làm trái với lời giáo huấn của Phật, làm trái với lời giáo huấn của Phật thì có tội nghiệp rồi. Cho nên kinh Vô Lượng Thọ dạy chúng ta: “Nên hiếu với Phật, thường nhớ ơn thầy”, hiếu thuận với đức Phật, làm người con hiếu của đức Phật, vậy thì phải làm như lời Phật nói, như lời Phật dạy. Lời di huấn cuối cùng của Phật là dạy chúng ta “lấy giới làm thầy”, giống như giây phút cuối cùng cha mẹ dặn dò chúng ta vậy. Nếu chúng ta không cố gắng phụng hành, vậy thì chính là đại bất hiếu.

Đặc biệt người xuất gia gọi là Thích tử. Thích chính là Thích ca Mâu ni Phật, con trai của Thích ca Mâu ni Phật, tỳ kheo ni chính là con gái, đều gọi là Thích tử. Thích tử xuất gia nếu không giữ giới của Phật thì tức là giả làm sa môn rồi. Trong kinh Địa Tạng nói quả báo này phải đọa vào địa ngục Vô Gián. Trong kinh nói với chúng ta, dùng tâm khinh mạn làm trái lời Phật dạy thì cho dù phạm tội nhỏ ở chương thứ năm cũng đều phải đọa địa ngục chín triệu năm. Có người hỏi tôi vì sao tội nhỏ dẫm lên cỏ xanh mà vẫn phải đọa địa ngục chín triệu năm? Đúng vậy, bởi vì tâm của họ là dùng tâm khinh mạn làm trái lời Phật dạy. Rõ ràng Phật đã dạy chúng ta lấy giới làm thầy, mà chúng ta vẫn cố ý làm trái lời Phật, phạm rồi vẫn không nhận sai, vẫn cho rằng mình rất có đạo lý, đưa ra cả ngàn lý do để chứng minh mình có thể không trì giới. Đã không trì giới thì cớ sao bạn lại thọ giới? Bạn thọ giới làm gì? Bạn xuất gia làm gì? Xuất gia rồi thì bổn phận là phải thọ giới, trì giới. Không làm tốt những bổn phận này thì nói gì đến định, nói gì đến tuệ, nói gì đến niệm Phật tam muội đây?

Cho nên, đại sư Ngẫu Ích nói: “Đã làm trái lời di ngôn cuối cùng của Thế Tôn thì có thể thành tựu được niệm Phật tam muội sao?” Bạn đã làm trái lời di ngôn cuối cùng khi Thế Tôn sắp nhập Niết bàn, tức là lời dặn dò cuối cùng của đức Phật, vậy thì bạn làm sao có thể thành tựu được niệm Phật tam muội cho được? Bạn đã không hiếu thuận với Phật, tâm đã không tương ưng với tâm của Phật thì làm sao có thể thành tựu được niệm Phật tam muội cho được? Cho nên, xuất gia nhất định phải học giới luật cho tốt trước. Điều này chắc chắn giúp bạn sớm thành tựu được niệm Phật tam muội, sẽ không gây cản trở đối với việc thành tựu niệm Phật tam muội của bạn, chỉ có giúp đỡ mà không có chướng ngại, ngược lại nếu không học giới thì chính là chướng ngại. Điểm này đại sư Ngẫu Ích nói vô cùng rõ ràng, trước đây tôi đã giảng rồi, không ngại thì tôi cũng có thể đọc lại đoạn văn này cho mọi người nghe.

Đại sư Ngẫu Ích nói: “Trì giới niệm Phật vốn là một môn, tịnh tâm trì giới là nhân, Tịnh độ trang nghiêm là quả. Nếu bảo trì danh niệm Phật là đường tắt, còn tu học giới luật là đường vòng, đã làm trái lời di ngôn cuối cùng của Thế Tôn khi ngài sắp nhập Niết bàn, vậy thì có thể thành tựu niệm Phật tam muội được sao? Nhiều nghiệp chướng trần cấu trói buộc thì có thể sanh về Tịnh độ được ư?” Do không trì giới nên bạn sẽ có nhiều phiền não, nhiều trói buộc, nhiều tội cấu, làm sao có thể sanh về Tịnh độ được? Tâm tịnh thì cõi Phật tịnh, thân khẩu ý của bạn đều không thanh tịnh thì làm sao có thể sanh về Tịnh độ được? Cho nên chỗ này nói: “Người nhất tâm niệm Phật thì nhất định phải nghĩ đến việc dứt ác ngừa lỗi mà tinh chuyên học giới luật”. Người thế nào gọi là người nhất tâm niệm Phật? Đại sư Ngẫu Ích nói: nhất định phải tư duy rằng mình phải dứt ác ngừa lỗi, phải đoạn trừ ác nghiệp mà tinh chuyên luật học. Giới luật chính là giúp chúng ta dứt ác ngừa lỗi; ác nghiệp của bạn đều không trừ bỏ, bạn nói niệm Phật có thể thành tựu được không?

Lại nói: “Người tinh chuyên giới luật mới chắc chắn có thể vãng sanh, mà nhất tâm niệm Phật thì hiện tại kế thừa và hưng long tăng bảo, khi lâm chung sẽ vãng sanh bậc thượng phẩm, sự vi diệu của pháp môn này thứ gì có thể vượt hơn được chứ?” Bạn xem công đức lợi ích của người niệm Phật trì giới rất thù thắng. Hiện tại ở thế gian có thể thiệu long tăng bảo, thiệu là kế thừa, long chính là hưng long, phục hưng tăng bảo, hiện nay không nên gọi là phục hưng, hiện nay là cứu vãn tăng bảo. Đại sư Ngẫu Ích nói tăng chủng đã đoạn, tăng bảo đã tuyệt rồi, đây là lời nói thật, nhưng không dễ nghe. Dùng lời của đại sư Hoằng Nhất nói thì người xuất gia rất nhiều, làm sao có thể nói tăng chủng đã bị đoạn dứt chứ? Đó là nói đến giới thể. Người xuất gia chúng ta phải thọ giới sa di, giới tỳ kheo, nhưng nếu không có giới thể của giới tỳ kheo thì nhiều nhất chúng ta chỉ được gọi là danh tự tỳ kheo, danh tự sa di, không có giới thể thật sự, nếu như vậy thì tăng bảo đã đoạn tuyệt mất rồi. Hiện nay muốn cứu vãn tăng bảo thì đại sư Ngẫu Ích, đại sư Hoằng Nhất đề xướng chính là mọi người phải lạy Chiêm Sát Sám, được luân tướng thanh tịnh thì có thể tự thệ thọ giới tỳ kheo, giới sa di, giới Bồ tát, thọ tất cả, sau đó cố gắng nghiêm trì giới luật. Đây chính là tăng bảo thật sự, như vậy dần dần phát triển mở rộng kế thừa phục hưng tăng bảo, công đức vô lượng. Tăng bảo có thể phục hưng thì Phật bảo và pháp bảo tự nhiên được phục hưng rồi. Hai bảo Phật và pháp là vật vô tình, do Phật đã diệt độ rồi, tượng Phật là vật vô tình, pháp bảo là kinh sách điển tịch cũng là vật vô tình. Tăng bảo là người hữu tình, họ có thể kế thừa hưng long tam bảo, vậy thì những thành viên trong tăng đoàn của chúng ta nên phát tâm này. Kế thừa hưng long tăng bảo, lâm chung nhất định được vãng sanh bậc thượng phẩm. Sự vi diệu của pháp môn này, pháp môn trì giới niệm Phật này, cũng chính là pháp môn Tịnh độ quá vi diệu thù thắng, thù thắng không gì sánh được. “Thứ gì có thể vượt hơn được chứ?” Có cái nào có thể vượt qua được pháp này chứ? Cho nên, từ bỏ thân mạng vì tôn sùng tuân theo thánh đạo, từ bỏ tất cả danh văn lợi dưỡng, năm dục sáu trần của thế gian, vì tất cả những thứ này đều là hư huyễn, đều là cảnh mộng. Chúng ta phải đề khởi chánh niệm, phải có trí tuệ quán chiếu, nhìn thấu thế gian này chính là một cảnh mộng huyễn, không có thứ nào là chân thật, cho nên thảy đều buông bỏ, là tôn sùng tuân theo thánh đạo.

Thứ năm là “chí cầu Đại thừa vì độ chúng sanh”. Chí hướng của người xuất gia chúng ta chỉ là cầu Phật pháp Đại thừa, không phải là pháp Tiểu thừa chỉ cầu tự lợi. Ngoài tự lợi còn phải lợi tha, tự giác giác tha, giác hạnh viên mãn, như vậy mới có thể thành Phật. Như đại sư Ngẫu Ích trước khi xuất gia mộng thấy đại sư Hám Sơn, nói với đại sư Hám Sơn rằng: con không nguyện nghe pháp tứ đế, mà chí nguyện của con là cầu Đại thừa. Trong mộng cũng có chánh niệm như vậy, có thể thấy được chánh niệm của ngài rất chân thật, xuất gia là vì Đại thừa. Trong Đại thừa, chúng ta chí cầu Đại thừa Viên giáo. Đối với giáo lý của Thiên Thai phải đọc qua, đi sâu nghiên cứu, thì quan niệm này của bạn có thể khế nhập vào Viên giáo, đây là Đại thừa viên mãn nhất. Như chí nguyện xuất gia của đại sư Ngẫu Ích chính là khiến hết thảy chúng sanh trong pháp giới đồng thời thành Phật. Đây chính là giáo viên đốn, hết thảy chúng sanh trong pháp giới có thể cùng ta trong cùng một lúc, trong sát na liền có thể đồng thời thành Phật. Bạn xem chí lớn này đã đến tột cùng, đến đỉnh điểm rồi, có thể làm được không? Đương nhiên có thể làm được, bởi vì pháp giới chúng sanh không rời khỏi tâm này của bạn, một niệm thành tựu. Thế nhưng muốn tu thành niệm này thì bạn phải khổ cực hạ công phu. Lý mặc dù đốn ngộ, nhưng sự phải tiệm tu. Tiệm tu bắt đầu khởi tu từ đâu? Bắt đầu tu từ trì giới, nhờ giới được định, nhờ định khai tuệ, nhưng bất luận là trì giới hay tu định đều phải lấy quan niệm, trí tuệ của Viên giáo làm hướng dẫn, cho nên viên này, nhân viên thì quả sẽ viên. Do đó, xuất gia là chí cầu Đại thừa vô thượng Phật quả, vì độ người, vì độ tận hết thảy chúng sanh. Tiếp theo:

“Sách Truy Môn Cảnh Huấn nói ngũ đức ấy là việc quan trọng nhất của người xuất gia, năm chúng đều phải phụng hành, không phải chỉ có chúng nhỏ. Phụng hành cả đời chứ không phải chỉ lúc mới thọ”.

Trong sách Truy Môn Cảnh Huấn nói, bộ sách này có 10 quyển, là do những tăng nhân tông Lâm Tế thời nhà Nguyên bổ sung vào, sau đó tăng nhân thời nhà Minh cũng tiếp tục bổ sung thêm. Trong đó có rất nhiều lời dạy bảo của những bậc cổ thánh, cổ đức, tổ sư, như Quy Sơn Cảnh Sách Văn v.v. có hơn 170 thiên, là một bộ sách hay. Trong này nói đến năm đức của sa di là “đại yếu” của người xuất gia, đây là việc quan trọng nhất.

“Năm chúng đều phải phụng hành, không phải chỉ có chúng nhỏ”. Năm chúng xuất gia bao gồm tỳ kheo, tỳ kheo ni, thức xoa ma na, sa di, sa di ni. Thức xoa ma na, hiện nay rất nhiều nơi đều đã bắt đầu phổ biến giới thức xoa ma na này, điều này rất tốt. Là nói nữ chúng xuất gia, tức là sa di ni, sa di ni đủ 18 tuổi trở lên có thể xin tăng đoàn ni cho thọ pháp thức xoa ma na này, vậy thì tăng đoàn sẽ dùng pháp Bạch tứ yết ma truyền thân phận thức xoa ma na cho họ, có thể học pháp hai năm. Hai năm này ít nhất là qua hai mùa xuân, không đủ hai năm cũng được, nhưng thông thường ít nhất phải qua hai mùa xuân, hai cái tết, cho nên ít nhất là một năm lẻ một ngày mới được. Lúc này nếu không vi phạm sáu pháp chủ yếu của tu học, cũng không phạm trọng giới, Tăng đoàn xem xét thấy đủ tư cách thì mới có thể thọ đại giới tỳ kheo ni. Sa di là nam chúng thọ giới sa di, sa di ni là nữ chúng. Cho nên năm chúng xuất gia đều cùng vâng theo phụng hành, tức là thọ trì năm đức này, không chỉ là tiểu chúng. Tiểu chúng là sa di, sa di ni.

“Cả đời phụng hành chứ không phải chỉ lúc mới thọ”, năm đức của sa di là cả đời đều phải thực hành, thật sự là không thể rời xa dù chỉ trong chốc lát, không phải nói chúng ta đã thọ đại giới tỳ kheo rồi thì có thể không học năm đức này nữa, không phải vậy, chỉ cần bạn là người xuất gia thì nhất định phải phụng hành, không được rời xa năm đức ấy, không phải chỉ những sa di mới thọ giới.

Cho nên, chúng tôi giảng “Sa di thập giới oai nghi lục yếu” này, trên thực tế tỳ kheo, tỳ kheo ni cũng đều phải nghiêm túc học tập. Đây là nền tảng của giới tỳ kheo, là nền tảng của giới Bồ tát, nếu không có sa di thập giới oai nghi này thì giới tỳ kheo chắc chắn không thể giữ tốt được, giới phải có gốc. Gốc của giới tỳ kheo chính là giới sa di, vì sao bạn không giữ tốt giới tỳ kheo? Bởi vì không có nền tảng của giới sa di này. Hiện nay đã thọ giới tỳ kheo rồi vẫn phải quay lại bổ sung khóa học này. Giới sa di cũng có gốc, gốc là gì? Gốc là thập thiện nghiệp, còn có cả ngũ giới nữa. Ngũ giới thập thiện là điều mà người tại gia phải tu học, người xuất gia đương nhiên cũng phải tu học. Ngũ giới thập thiện thì người xuất gia và tại gia đều phải phụng hành, không chỉ là người tại gia. Tất cả giới luật đều là sự triển khai mở rộng của ngũ giới. Ngũ giới là cha của chư Phật, hết thảy chư Phật thành Phật đều là từ ngũ giới mà được. Ngũ giới cũng có gốc, gốc của ngũ giới thập thiện là gì? Chính là quan niệm nhân quả. Lão hòa thượng nói Thái Thượng Cảm Ứng Thiên, đương nhiên cũng bao gồm những sách cùng loại ấy như: Văn Xương Đế Quân Âm Chất Văn, Liễu Phàm Tứ Huấn, Du Tịnh Ý Công Ngộ Táo Thần Ký, v.v..Đây là những điển tịch liên quan đến nhân quả của nhà Nho và Đạo, chúng ta phải bổ sung những khóa học này.

Phía sau nhân quả vẫn còn một cái gốc căn bản nhất để làm người là Đệ Tử Quy. Đệ Tử Quy là nói về làm người, nói đến hiếu, đễ, trung, tín, lễ, nghĩa, liêm, sỉ, nói về hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, v.v..Những khóa học này chúng ta đều phải bổ sung học thêm. Gốc của bạn sâu dày vững chắc thì bạn mọc ra cành lá hoa quả mới có thể xanh tươi, ở trong gió mưa cũng không bị đổ ngã. Cho nên, hiện nay chúng tôi giảng giới sa di cũng là muốn giúp chúng xuất gia cắm chắc cái gốc này, cư sĩ cũng có thể dùng nó để cắm gốc. Bốn năm trước tôi có giảng qua “Sa di thập giới oai nghi lục yếu”, cách thức giảng lúc đó chủ yếu là kết hợp với ba cái gốc để giảng, cho nên giảng tương đối dễ hiểu, có thể xem như học tập ở giai đoạn đầu. Bên trong có nội dung của Đệ Tử Quy, có nội dung của Thái Thượng Cảm Ứng Thiên, tôi đem chúng dung thông lại để giảng giới sa di này. Hiện nay, lần giảng này tương đối chú trọng đến phương diện giới luật, giới tướng khai già trì phạm và cách sám hối, tôi sẽ dùng giới tỳ kheo để quán thông với chỗ này. Cho nên có thể nói đây là giới thể căn bản của giới tỳ kheo. Đây là lời trong sách Truy Môn Cảnh Huấn nói.

“Từ chỗ này thấy được giới pháp sa di bao quát tánh tu, thấu suốt nhân quả, há có thể coi là pháp Tiểu thừa được sao? Người thọ giới này phải hết lòng dụng tâm, ra sức nỗ lực, không nên tự xem thường mình mà thoái lui, không nên bỏ pháp này mà đi cầu pháp khác”.

“Từ chỗ này thấy được”, tức là từ đây mà xem, có thể hiểu rõ, “giới pháp sa di”, chính là bộ “Sa di thập giới oai nghi lục yếu” này đã trọn vẹn bao gồm cả hai đức “tánh và tu” rồi, tánh đức và tu đức. Tánh đức là bổn giác, tu đức là thủy giác. Ở trước đã giảng rất rõ ràng ý nghĩa này rồi, thủy giác hợp bổn là giới sa di, là nghĩa cầu tịch.

“Thấu suốt nhân quả”, gọi là “nhân trùm biển quả, quả tột nguồn nhân”, từ nhân địa cho đến quả địa toàn bộ đều được bao trùm hàm nhiếp. Hiện nay bạn từ sơ phát tâm cho đến thành Phật, sơ phát tâm hiểu rõ đạo lý phát tâm rồi, từ lý tức sa di đến danh tự sa di, cho đến cuối cùng là cứu cánh sa di, toàn bộ đều ở trong này. Cho nên, “thấu suốt nhân quả, há có thể coi là pháp Tiểu thừa được sao?” Đó rõ ràng là pháp Đại thừa, hơn nữa đại sư Ngẫu Ích còn nâng nó lên đến Viên giáo. Cho nên người thọ giới này, đã thọ giới sa di hoặc vẫn chưa thọ giới sa di, nơi đây của chúng ta cũng có, đã xuất gia cạo tóc rồi nhưng vẫn chưa chính thức thọ giới sa di. Bởi vì có rất nhiều nơi ở Đại lục hiện nay đều như vậy. Xuất gia chỉ là thay đổi hình tướng của họ, nhưng chưa thật sự thọ giới sa di, đắc được giới thể này, như vậy thì chẳng khác nào người thế tục, người thế tục cũng vậy, cũng phải học. Giới pháp sa di này cư sĩ cũng có thể học. Đặc biệt là nghĩa công ở bên này của chúng ta có rất nhiều người đã thọ bát quan trai giới, vậy thì giống như học giới sa di rồi, cho nên ở đây có những người chưa thọ giới, chúng ta có những sa di, và ở chỗ tôi có người cầu thọ bát quan trai giới cả đời. Như vậy cũng rất tốt, cũng giống như giới sa di rồi, không hai không khác, hơn nữa họ cũng không giữ tiền bạc, vậy thì thọ cả 10 điều rồi. Có một điều không giữ thì không tính là giới sa di, không tính là bát quan trai giới. Nhưng bản thân bạn thọ trì thì cũng biểu hiện ra tướng oai nghi như vậy.

Bất luận là thọ giới hay học giới này thì đều nên “hết lòng dụng tâm, ra sức nỗ lực”, tức là cố gắng dụng tâm, cố gắng nỗ lực, đừng tự khinh thường chính mình mà có thoái chuyển, có lui sụt, rồi sau đó không thể tinh tấn dụng công, thậm chí xả bỏ giới pháp sa di này, đừng cầu Phật pháp thượng thừa nào nữa, như vậy thì sai rồi.

Vâng, hôm nay giảng đến đây thôi, có chỗ nào giảng không được thỏa đáng, xin mọi người phê bình sửa sai giúp, cảm ơn mọi người!