Sa Di Thập Giới Oai Nghi Lục Yếu

Tập 18

Kính chào chư vị đại đức tỳ kheo, chư vị sa di, cư sĩ và các bậc thiện tri thức đang xem trực tiếp tôn kính, chúc mọi người buổi chiều tốt lành!

Chúng ta tiếp tục xem điều thứ bảy trong mười giới sa di là “không ca múa, biểu diễn nghệ thuật và đi xem nghe”. Buổi giảng trước chúng tôi giảng đến “tùy văn thích nghĩa”, là căn cứ theo lời văn này để giải thích. Chúng tôi giảng đến “hát khúc ngâm thơ gọi là ca, vẫy tay nhịp chân gọi là múa”. “Vẫy tay nhịp chân”, vẫy tay tức là vung vẫy cánh tay, nhịp chân tức là dùng chân gõ nhịp xuống mặt đất, cũng có nghĩa là nhảy, cũng chính là nhảy múa. Những trò tiêu khiển ca hát, nhảy múa này đều rất dễ khiến đạo tâm của chúng ta bị ô nhiễm, làm hỗn loạn thần trí của chúng ta, cho nên sa môn xuất gia không được cố ý đi xem nghe ca múa.

Ở đây xin kể cho mọi người nghe một công án, ở trong “Đại Tì bà sa Luận” có kể một câu chuyện như sau. Thời xưa có một vị quốc vương, ông dẫn theo các cung nữ đi du sơn ngoạn thủy, vào trong núi đốt hương thơm nổi tiếng, tấu ngũ nhạc để những cung nữ này khỏa thân nhảy múa, mùi hương cũng rất thơm. Khi ấy có 500 tiên nhân họ đã tu được thần thông rồi, đang bay ở trên không trung ngang qua nơi này. Kết quả, ở trên không trung nghe thấy tiếng hát của các cung nữ vô cùng êm tai, vậy là cũng ngắm nhìn những cung nữ này nhảy múa, do đó tâm sanh tham nhiễm, kết quả thần thông đột nhiên mất hết, liền rơi từ trên không trung xuống. Quốc vương thấy 500 người này rơi từ trên không trung xuống thì rất tức giận, cầm kiếm hỏi họ rằng: “các ngươi là ai mà lại dám ở đây muốn xem trộm cung nữ của ta lõa thể nhảy múa”. Họ liền trả lời rằng: “chúng tôi là tiên nhân.” Quốc vương hỏi: “các ngươi đã là tiên nhân, [thế các ngươi] có thần thông không?” Họ nói: “trước đây chúng tôi đã đạt được, nhưng bây giờ đã mất hết rồi”. Quốc vương rất tức giận nói: “các ngươi là những kẻ chưa ly dục mà lại nhìn cung nữ của ta nhảy múa”, vậy là sai binh sĩ chặt đứt hết tay chân của họ, cho nên đây là báo ứng lập tức xuất hiện. Bạn xem, tâm sanh ái nhiễm đối với những trò ca múa này, muốn đi xem nghe thì lập tức có cái hại như vậy. Đương nhiên những tiên nhân này chỉ bị cắt thân thể, còn chúng ta xuất gia hành đạo sa môn, nếu ái nhiễm những trò ca múa này thì pháp thân huệ mạng của chúng ta xem như cũng bị cắt xẻ, làm hại rồi.

Kinh văn tiếp theo lại nói: “Thổi tiêu, đánh đàn, chơi cờ song lục, cờ vây, gieo xúc xắc cá tiền, bốc thuốc coi bói, chiêm tinh, ném thẻ vào bình, bắn cung, đua ngựa, múa kiếm v.v. đều gọi là biểu diễn nghệ thuật, không phải là hành vi của người xuất gia”. Tiêu tức là tên một loại nhạc cụ. “Thổi tiêu”, thời xưa tiêu đều được làm bằng ống trúc, tiêu dài 50cm, tiêu lớn thì có 23 ống, tiêu nhỏ có 16 ống. Âm thanh của loại tiêu này rất trong trẻo, du dương, cho nên gọi là “nghiêm trang thanh thoát”. Chữ tiêu này là chữ trúc cộng thêm chữ túc, có bộ trúc, và một chữ túc trong từ nghiêm túc. Chữ trúc tức là nó được làm bằng ống trúc, túc tức là nói âm thanh của nó nghiêm trang. Đây là nhạc cụ thời xưa thường dùng, nó đại diện cho tất cả những nhạc cụ này. “Đánh đàn”, đánh đàn cũng là tấu nhạc. Một cái là tiêu, tiêu là nhạc cụ ống, đàn là nhạc cụ dây. Nhạc cụ ống, nhạc cụ dây là đại diện cho tất cả nhạc cụ.

Tiếp theo lại nói “chơi cờ song lục”, cổ đức giải thích cờ song lục cũng gọi là lục bác, tức là gieo xúc xắc, nhưng phía sau lại nói đến cá tiền, gieo xúc xắc cá tiền, cho nên song lục ở đây cũng có thể lý giải là chơi cờ, tức là đánh cờ. Bởi vì song lục và cờ vây hợp lại cùng nhau, cũng tức là nói hai người đang đánh cờ, chơi cờ. Còn “cờ vây” thì chúng ta đều rất rõ ràng rồi, hiện nay vẫn có rất nhiều người chơi cờ vây, thậm chí xem nó là một môn thể thao. Vì sao người xuất gia không đánh cờ, không chơi cờ? Bởi vì những hoạt động này sẽ tăng trưởng tâm háo thắng cạnh tranh của một người. Như chúng ta đánh cờ tướng, cờ tướng là thuộc về đánh cờ, tức là phải ăn từng quân từng quân của đối phương, cuối cùng nếu ăn được tướng của họ thì thắng rồi, cho nên đây là một loại tâm sát, một loại tâm đấu tranh, loại tâm này hoàn toàn trái ngược với việc tu đạo. Người tu đạo cần phải tu tâm từ bi, cần phải từ bi hỷ xả, vì chúng sanh phụng hiến thì làm sao có thể có tâm háo thắng cạnh tranh, ưa hung bạo đấu đá như vậy được? Bây giờ chẳng những đánh cờ mà có rất nhiều người chơi game. Trong game có rất nhiều hoạt động, đủ thứ kỳ quái, cái gì cũng có, đây đều thuộc về loại biểu diễn nghệ thuật này, đều tổn hại nghiêm trọng đến đạo tâm của chúng ta, cho nên đều phải tránh xa.

“Gieo xúc xắc”, từ này có người gọi là gieo xí ngầu. Lúc tôi còn nhỏ, ở trong gia tộc khi đến ngày Tết, ngày nghỉ lễ cũng chơi. Tức là một hình vuông, hình khối vuông, 6 mặt đều có chấm chia thành 1, 2, 3, 4, 5, 6; 1, 3, 6 là chấm đỏ, đều có chấm khác nhau, hoặc là toàn màu đỏ, hoặc có màu đỏ, có màu đen, khi gieo có thể thấy điểm của ai lớn hơn, có các loại mức độ khác nhau. Khi ấy tôi nhớ điểm lớn nhất là 6 quân đều màu đỏ, 6 quân đỏ, như vậy thì xem như có thể thắng tiền của người ta rồi. Đương nhiên cũng có thể dùng 3 quân để gieo. Những trò chơi dân gian này cũng khiến chúng ta sanh khởi tâm tham ái dục lạc, tâm phóng dật. Nếu là “cá tiền”, dùng những hoạt động này để đánh bạc thì càng không được. Người xuất gia vốn dĩ đều không được cầm giữ tiền bạc, như điều giới thứ mười, ở phía sau chúng tôi sẽ giảng đến, cho nên ngay đến tiền cũng không được chạm vào, không được tích trữ thì làm sao có thể đi đánh bạc để thắng tiền của người khác về phía mình cho được? Việc này là sai lầm lớn, đặc biệt sai lầm, cho nên ngay cả đến sòng bạc xem người ta đánh bạc thì người xuất gia cũng không được đi, đương nhiên bản thân càng không được tham gia đánh bạc, bất cứ hình thức đánh bạc nào cũng không được.

“Bốc thuốc coi bói”, đây là nói, y chính là y thuật, bốc chính là coi bói. Thời xưa y thuật, coi bói đều thường gộp chung với nhau, sau này thì tách ra. Trung Quốc đều phát triển Trung y, người phương tây thì có Tây y. Những y thuật này nếu là vì cứu người thì có thể được, người xuất gia học, y thuật có thể cứu giúp bệnh khổ, việc này có thể được. Như triều nhà Đường, chúng ta biết luật sư Giám Chân, ngài chính là một vị đại sư rất tinh thông y học, cho nên ngài đến Nhật Bản không chỉ truyền giới, mà còn đem y thuật của Trung Quốc, đem rất nhiều văn hóa truyền thống, kỹ thuật của Trung Quốc đều truyền sang Nhật Bản. Ở đây chủ yếu nói không được dùng bói toán, tức là dùng phương pháp bói toán để đoán trước cát hung họa phước. “Chiêm tinh” cũng là thông qua quan sát tinh tú để dự đoán cát hung, đây không phải là những việc mà người xuất gia nên làm.

Vì sao người xuất gia không nên xem bói toán? Trước tiên, chúng ta phải biết trong Phật pháp nói vận mệnh đều có thể thay đổi. Vận mệnh mà bạn bói được, những tượng quẻ này trên thực tế là quả báo của nghiệp thiện ác mà bạn đã tích lũy trong đời quá khứ, thông qua tượng quẻ, thông qua bát tự v.v. hiển hiện ra mà thôi, không phải do những bát tự, tượng quẻ này quyết định vận mệnh của bạn, mà nó bị nghiệp thiện ác trong quá khứ của bạn quyết định. Ví dụ đời trước bạn tu thiện rất lớn thì bạn sanh ra tự nhiên sẽ cảm được bát tự vô cùng đẹp, cho nên người xem bát tự của bạn liền biết đời này bạn sẽ rất giàu có, rất có phước báo. Phú quý, phước báo của bạn không phải do bạn có bát tự đẹp, mà do đời trước bạn đã tu thiện nghiệp. Bát tự đẹp cũng là một thứ quả báo mà thôi, cho nên nhân thật sự là bản thân tu được, quả cũng là bản thân cảm được. Phật pháp nói vận mệnh tương lai đều nằm trong tay mình, nếu bạn hy vọng vận mệnh tương lai tốt, vậy bây giờ bạn hãy cố gắng tu thiện thì có thể thay đổi tương lai.

Giả sử bạn rất nỗ lực tu, như tiên sinh Viên Liễu Phàm triều nhà Minh, ông không cần đợi đến đời sau, mà vận mệnh ngay đời này đã thay đổi rồi. Nếu càng nỗ lực tu hơn thì sẽ thay đổi càng nhanh. Tiên sinh Liễu Phàm dùng mười mấy năm để thay đổi vận mệnh, mười mấy năm mới thay đổi tốt được. Ông phát nguyện liên tiếp ba lần, lần thứ nhất phát nguyện làm 3. việc thiện, tu 10 năm mới viên mãn. Ông tu việc thiện này, đương nhiên nếu làm việc ác thì phải trừ đi việc thiện đó, tức là phải loại bỏ thiện hạnh đó; nói cách khác, sau khi triệt tiêu ác hạnh thì những thiện hạnh còn lại mới được tính. Tích lũy như vậy, tức là có thể tích lũy được 3. điều thiện hạnh tinh thuần, tích lũy 10 năm như thế, đại khái trong 10 năm này có rất nhiều ác hạnh ông phải không ngừng tu sửa, cho nên tích lũy rất chậm chạp. 3. điều thì ít nhất một ngày làm một việc thiện, cho nên 10 năm có thể hoàn thành. Vốn dĩ trong mệnh của ông không có số làm cử nhân, nhưng sau đó ông đã thi đậu. Sau đó, lần thứ hai phát nguyện muốn cầu thay đổi số mệnh không có con, hy vọng cầu con trai. Kết quả 3 năm thì 3. việc thiện lần thứ hai của ông cũng viên mãn. Làm thiện ngày càng nhanh, nên tự nhiên làm ác cũng ngày càng ít đi. Đến lần thứ ba phát nguyện muốn tu 10. việc thiện hy vọng cầu đỗ tiến sĩ. Đây đều là trong mệnh không có, kết quả không ngờ chỉ có một việc, ông làm quan huyện đã giảm thuế thóc cho toàn huyện, tức là giảm thuế khiến vạn dân được phước, cho nên một niệm này đã viên mãn. Cho nên, tổng cộng lại ông ít nhất dùng 13, 14 năm để làm viên mãn tất cả những việc thiện của ông, nên vận mệnh của ông đã được thay đổi.

Chúng ta xem ông Du Tịnh Ý là người cùng thời đại với ông, tu thiện hơi muộn hơn tiên sinh Liễu Phàm một chút, họ cách nhau khoảng mười mấy tuổi. Ông Du Tịnh Ý thay đổi làm mới từ trên tâm địa, cho nên ông thay đổi càng triệt để hơn, 3 năm là ông đã hoàn toàn thay đổi được. Vốn dĩ đời này ông không thi đậu cử nhân, tiến sĩ, nhưng ông đã thi đậu tiến sĩ. Vốn dĩ ông có con cái, nhưng do đời này ông tạo rất nhiều ác niệm, dù ông không làm chuyện gì đặc biệt xấu xa, nhưng ác niệm vây hãm, niệm tham, niệm dâm, niệm khen mình khinh người, tức là tự cho mình cao, xem thường người khác, còn có niệm quá khích, còn có rất nhiều tham, sân, si, mạn. Cho nên, vốn dĩ ông sanh được 9 người con, kết quả người chết, người phân ly, người mất tích, cuối cùng chỉ còn lại một người con gái, nhưng tinh thần người con gái này lại không bình thường lắm. Sau đó Táo thần đã điểm hóa cho ông, khuyên ông phải triệt để hối lỗi sửa sai, cho nên ông đã lập chí sửa lỗi, không ngờ chỉ 3 năm, vốn dĩ đến năm 47 tuổi ông đều rất khốn khó cùng quẫn, còn tệ hơn cả tiên sinh Liễu Phàm, nhưng chỉ trong 3 năm thì vận mệnh ông đã hoàn toàn thay đổi, thi đậu tiến sĩ vốn dĩ có thể làm quan nhưng ông cũng không màng danh lợi, không muốn làm quan, nên đã về quê nỗ lực làm việc thiện, hơn nữa việc càng không thể nghĩ bàn là trong một cơ hội rất ngẫu nhiên ông lại tìm được người con trai đã mất tích nhiều năm, nhận ra người con trai này, con trai trở về nhà. Vợ của Du Tịnh Ý vì con cái mà khóc đến mù cả mắt, con trai sau khi liếm mắt cho mẹ mình, đã khiến đôi mắt của mẹ cậu sáng trở lại, có thể thấy vận mệnh của con người đều có thể thay đổi.

Kinh Hoa Nghiêm nói “tất cả do tâm tạo”, chỉ cần bạn có thể thay đổi tâm thì có thể thay đổi vận mệnh, hà tất phải đi làm những chuyện dự đoán cát hung chứ. Một người chân thật tu đạo thì không thể đoán ra vận mệnh, bởi vì họ hằng ngày đều sửa lỗi làm mới, cho nên vận mệnh đều đang thay đổi từng ngày. Do đó người xuất gia chúng ta chẳng những không tự xem cát hung, mà càng nên khuyên người khác hãy cố gắng sửa lỗi làm mới, không nên giúp người ta đi xem cát hung.

Chỗ này lại phải nhắc một chút, trong cửa Phật cũng có pháp môn tương tự như bói toán, ví dụ nói pháp môn “chiêm sát”, “chiêm luân tướng pháp”, còn có “thẻ Quán Âm”, những loại này đều thuộc về chánh pháp. Hai loại này khác với bói toán thông thường của thế gian, hai loại này: một loại là Quán Âm, một loại là Địa Tạng, hai loại chiêm pháp này đều là nương theo sức đại từ bi của Bồ tát để chiêm sát. Phương pháp này có thể xem như một loại phương tiện tu hành của chúng ta. Khi chúng ta có nghi hoặc đối với tương lai thì như pháp mà chiêm sát. Như “chiêm luân tướng pháp” thì cần có luân, tức là loại luân thứ ba cũng có 6 luân là 1, 2, 3, 4, 5, 6, căn cứ theo phương pháp đó để gieo luân, phải niệm 1. tiếng danh hiệu Bồ tát Địa Tạng, cầu Bồ tát Địa Tạng từ bi chỉ thị. Khi chúng ta kiền thành tụng niệm Bồ tát Địa Tạng như thế thì có thể đạt được cảm ứng đạo giao, Bồ tát Địa Tạng sẽ đáp ứng nguyện vọng của chúng ta, chỉ bảo cho chúng ta việc mà chúng ta muốn làm là thuận hay không thuận, là tốt hay không tốt, những việc này có thể hỏi được, thậm chí vận mệnh của mình, vận mệnh của gia đình, vận mệnh của quốc gia, thậm chí bản thân có thể tu hành chứng quả không, có thể khai trí tuệ không, có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc không v.v., đều có thể dùng cách chiêm luân này có thể hỏi ra được. Kết quả bói được chỉ là nghiệp thiện ác hiện tại của bạn, cảnh giới của tâm, tâm niệm của bản thân bạn. Đương nhiên chúng ta phải rất rõ ràng rằng cảnh giới này là thiên biến vạn hóa, bởi vì hết thảy do tâm tạo, tâm là thiên biến vạn hóa, nên tướng bói ra đương nhiên cũng là thiên biến vạn hóa, tướng chuyển theo tâm.

“Chiêm luân tướng pháp” quan trọng nhất là chúng ta phải hiểu được sự lôgic này, đạo lý này, chứ không phải đánh đồng với quan niệm về số mệnh của thế gian. Trong Phật pháp không nói quan niệm về số mệnh, cho nên khi chúng ta bói được tướng không tốt, trong kinh nói chỉ cần bạn kiền thành tụng niệm Bồ tát Địa Tạng, cố gắng bái sám, cầu sám hối thì có thể chuyển tướng xấu này thành tốt. Đây mới là Phật pháp chân thật, cho nên thông qua phương pháp này cũng giống như khích lệ bản thân dũng mãnh tinh tấn tu hành.

“Thẻ Quán Âm” cũng thế, hiện nay rất nhiều chùa, ở bên này cũng có, gọi là rút thẻ Quán Âm. Việc này không chắc chắn là như pháp. Đại sư Ấn Quang đã giám định đối với “thẻ Quán Âm” rồi. Việc này thật sự như pháp, nhưng nhất định phải làm như pháp. Pháp này cũng cần xưng niệm danh hiệu Bồ tát Quán Thế Âm. Quan trọng nhất là nhất tâm, nhất tâm mới có thể được cảm ứng. Đạt được cảm ứng này, nếu bạn cảm thấy điều cầu được không như ý, bản thân cố gắng tu hành, sám hối thì có thể thay đổi được. Những cách này có thể dùng, trước đây đại sư Ngẫu Ích đều có dùng, ví dụ ngài hỏi bản thân có đắc giới không, ngài cũng làm thăm, rút thăm ở trước Phật, tự hỏi mình có đắc giới không? Việc này cũng có thể được. “Chiêm luân tướng pháp” cũng là một hành pháp do đại sư Ngẫu Ích biên soạn, viết ra từ trong kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo. Bản thân cũng có dùng, đặc biệt muốn hỏi một số chuyện liên quan đến việc tu hành của mình thì có thể tiến hành làm như pháp. Như pháp này quan trọng nhất chính là phải tụng 1. lần danh hiệu Bồ tát Địa Tạng, không được tùy tiện gieo luân. Tâm khinh thường, tâm ngạo mạn, tâm không cung kính như vậy thì không đạt được cảm ứng.

Tiếp theo nói “ném thẻ vào bình”, trong Phạm Võng Bồ tát Giới nói “ném đá vào bình”, thời xưa là dùng đá ném vào trong miệng bình, chính là một loại kỹ thuật thi đấu như vậy. Bây giờ cũng dùng mũi tên, cũng dùng đạn, dùng tên để bắn tên vào bia. Như vậy cũng có thể thuộc vào loại ném thẻ vào bình này. “Bắn cung”, tức là đấu võ bắn cung, còn có “đua ngựa”, tức là kỹ thuật thi đấu cưỡi ngựa, còn có thi đấu kiếm, đấu võ với nhau, xem võ nghệ của ai cao cường. Những việc này đều gọi là “biểu diễn nghệ thuật”, không phải là việc mà người xuất gia chúng ta đi làm.

Có thể có người sẽ nghĩ đến Thiếu Lâm Tự chẳng phải cũng có võ tăng sao? Thời xưa, Thiếu Lâm Tự đều có truyền thống tập võ, việc này có thuộc về biểu diễn nghệ thuật không? Theo truyền thuyết thì loại võ công này là tổ sư Đạt ma truyền lại, chủ yếu là do Thiếu Lâm Tự ở tỉnh Hà Nam, nằm ở phía Bắc, tại Tung Sơn, khi mùa đông tuyết rơi rất lạnh giá, người xuất gia ở trên núi, lại ăn chay, cho nên nhiệt độ cơ thể cũng không đủ, khí huyết cũng không thể lưu thông, rất dễ bị bệnh. Cho nên, tổ sư mới truyền phương pháp luyện võ này giúp khí huyết của chúng ta có thể lưu thông, là dùng để tập thể dục, giúp thân thể chúng ta khỏe mạnh, có thể tiện cho việc tu đạo, không để đến nỗi thân thể trở thành chướng ngại cho việc tu đạo, là dụng tâm như thế, việc này thì được, chứ không phải hoàn toàn là để tiêu khiển, hoặc để đánh nhau với người khác, tỏ ra mình có võ nghệ cao cường, điều này là hoàn toàn sai lầm. Nếu dùng tâm này để luyện võ thì đây chính là biểu diễn nghệ thuật, thậm chí hiện nay còn biểu diễn, càng có chút rời xa bổn ý của tổ sư rồi.

Ở đây xin kể với mọi người một công án, ở trong Cao Tăng Truyện nói đại sư Huyền Trang triều nhà Đường khi còn rất trẻ, chỉ mới 11 tuổi đã xuất gia rồi. Ngài thấy một số sa di tụ tập cùng nhau, ở đó tùy tiện nói cười, vui đùa, vậy là pháp sư Huyền Trang liền nói với họ rằng: “Người xuất gia là tu pháp vô vi, sao còn có thể làm những chuyện như trò trẻ con vậy chứ? Làm như vậy có thể gọi là uổng phí mất trăm năm rồi”, đã uổng công mất trăm năm rồi, tức là uổng phí một lần xuất gia. Bạn xem, đại sư Huyền Trang chỉ mới 11 tuổi, vẫn là một chú sa di mà ngài đã không phóng túng như vậy rồi, tâm đều luôn mộ đạo, cho nên từ nhỏ có thể lập chí như vậy, do đó sau này ngài có thành tựu rất lớn. Chỗ chúng ta hiện nay sa di nhỏ nhất tuổi thực là 11 tuổi, tuổi ta phải 12 tuổi rồi, lớn hơn so với đại sư Huyền Trang khi ấy. Giả sử những sa di khác còn lớn hơn độ tuổi này mà vẫn còn cười đùa, vẫn không thể thật sự sanh khởi đạo tâm thì phải sanh khởi tâm hổ thẹn.

Tiếp theo: “Cúng dường Phật thì nên bảo người khác hát, mình không nên tự hát”, cúng Phật có thể dùng âm nhạc ca múa. Ở đây đặc biệt nói đến cúng Phật thì nên mời người khác, mời người tại gia đến hát, bản thân không được hát. Bởi vì mình là người xuất gia mà hát thì cũng sẽ phạm điều giới ca múa, biểu diễn nghệ thuật này. Có thể có người thấy trong kinh Pháp Hoa có nhắc đến câu văn “đàn tỳ bà, chập cheng”, nói rằng trong kinh Pháp Hoa chẳng phải cũng nói có thể tấu nhạc sao? Kinh văn trong kinh Pháp Hoa nói như sau: “Nếu bảo người hát, đánh trống, thổi kèn, vỏ sò, tiêu sáo, đàn không hầu, tỳ bà, chập cheng đồng, đem tất cả các tiếng hay như thế cúng dường, hoặc dùng tâm hoan hỷ ca tụng đức của Phật, cho đến một tiếng nhỏ, đều đã thành Phật đạo”. Cho nên, kỳ thực trong kinh Pháp Hoa nói rất rõ ràng: “nếu bảo người hát”, đối với người xuất gia mà nói thì không được tự ca hát, nếu bảo người đi diễn tấu âm nhạc: “đánh trống, gõ trống, thổi kèn, thổi vỏ sò”, đây là tán tụng. Còn có “tiêu, sáo, đàn, đàn không hầu”, những thứ này đều là tên gọi của nhạc khí. Còn có “đàn tỳ bà, chập cheng đồng”, chập cheng đồng hiện nay chúng ta gọi là tang, khơ, đều có thể dùng để tán tụng, các tiếng hay như thế có thể đem cúng dường Phật, hoặc dùng tâm hoan hỷ để ca xướng tán tụng khen ngợi đức của Phật, ví dụ hiện nay thời khóa sáng tối chúng ta xướng những bài tán tụng đó, những việc này thì được.

Ở đây nói nên dùng tán tụng chứ không phải dùng những ca khúc thông thường của thế tục. Cho nên, câu phía sau nói “tán Phật thì nên dùng cách tán tụng, không nên dùng âm thanh của các bài hát”, âm thanh của các bài hát tức là nói âm nhạc của thế tục, những ca khúc thịnh hành, những ca khúc, âm nhạc thịnh hành này thường khiến tâm tình của chúng ta phóng túng, thậm chí sanh khởi suy nghĩ dâm dật, rất nhiều âm nhạc đều là nhạc đồi trụy, sau khi nghe rồi khiến người sanh khởi tà tư, tán tụng thì hoàn toàn khác. “Phạm” nghĩa là thanh tịnh, loại này khi Phật còn tại thế đã có rồi, khi ấy trong số đệ tử của Phật có không ít người đều hiểu những học vấn về âm nhạc, cho nên họ cũng dùng những cách tán tụng này để xướng tụng, thế nên kinh Pháp Hoa mới có những câu kinh văn này.

Cách tán tụng lưu truyền sang Trung Quốc, các tổ sư đại đức cũng truyền thừa và phát triển. Sau khi nghe những âm thanh này khiến tâm chúng ta cảm thấy thanh tịnh trang nghiêm. Những âm thanh hay, những Phạm âm hay này khiến người ta vô cùng cung kính, dù có những ác niệm, tà niệm cũng liền lập tức tiêu tan, giống như tiếng tán tụng được lưu lại tại chùa Định Huệ ở Tiêu Sơn, Trấn Giang, gọi là “hải triều âm”. Âm thanh này được lưu lại từ thời xưa, hải triều âm này vô cùng du dương êm tai, cho nên khi ấy những thuyền bè qua lại trên sông đều thường dừng lại nghe những âm thanh tán tụng này, do đó rất nhiều người đều được tiếp dẫn vào cửa Phật, tín ngưỡng Phật giáo. Cho nên, âm thanh của ca khúc rất dễ sanh khởi dục vọng, tăng thêm bi thương, dẫn dắt tham dục của con người, tăng trưởng tình chấp bi ai sẽ ảnh hưởng đến đạo tâm của chúng ta, nên không được đi nghe những ca khúc đó. Đương nhiên hiện nay Phật giáo cũng đều rất phổ cập, có một số người cũng dùng những ca khúc của thế tục để hát những bài tán tụng trong cửa Phật, đem nó làm thành như những ca khúc thịnh hành hiện nay. Phương pháp này đương nhiên tiếp dẫn người thế tục. Điều này cũng không thể nói là không tốt, nhưng người xuất gia chúng ta tốt nhất cũng đừng nghe. Bởi vì dẫu sao giai điệu đó cũng không phải là tán tụng nên sẽ khiến chúng ta sanh khởi dục vọng, tăng thêm bi thương, sẽ sanh ra các loại tình niệm, điều này không tốt.

Tiếp theo: “Thật sự đạt cảnh giới thì mới có thể làm kệ tụng. Không được học tập làm thơ, vẽ tranh như những sơn nhân thanh khách”. “Thật sự đạt cảnh giới”, cảnh giới này chính là cảnh giới bạn nhìn thấy, cảnh giới mà bạn thật sự đạt được. Tổ sư đại đức thật sự khai ngộ chứng quả, cho nên các ngài có lưu lại một số bài kệ, một số bài thơ để biểu đạt cảnh giới mà trong tâm mình chứng được. Như Thiền tông, Tịnh độ tông đều lưu lại không ít thơ. Ví dụ “Chứng Đạo Ca” của đại sư Vĩnh Gia, thơ Tịnh độ của các vị tổ sư Tịnh độ, những bài thơ này đều giúp chúng ta thể hội trong việc tu hành, các cảnh giới trong tu hành. Điều này có lợi cho việc tu hành của chúng ta, nhưng nếu không thật sự có cảnh giới, mà chỉ để làm một số trò chơi chữ, làm ra vẻ dường như mình đã nhập vào cảnh giới rồi, viết một số thơ từ, điều này giới sa di ở đây không cho phép.

Nếu làm kệ tụng đều không liên quan gì với việc tu hành, ví dụ viết những bài thơ về núi sông, thơ trữ tình không liên quan đến việc tu hành thì đương nhiên càng không thể được. “Không được học tập làm thơ, vẽ tranh”, tức là không được tùy tiện học làm thơ, học vẽ tranh. Người Trung Quốc có rất nhiều thơ, rất thích thơ, có ngũ ngôn tuyệt cú, ngũ ngôn luật thi, thất ngôn tuyệt cú, thất ngôn luật thi v.v.. Từ khi Khổng lão phu tử thu thập 300 bài thơ lưu truyền mãi về sau, do đó cổ nhân Trung Quốc đều thích làm thơ. Người hiện nay cũng thích làm thơ hiện đại, nhưng những bài thơ này, nếu không thật sự khai ngộ, mà chỉ là làm thơ để biểu đạt cảm tình, đều không ra khỏi tình chấp trong ý thức thứ sáu của mình, thì đều là biểu lộ vọng tưởng, chấp trước của bản thân mà thôi. Cho nên xưa nay nhà thơ có nhiều vọng tưởng, người xuất gia chúng ta đang cần phải đoạn vọng tưởng, đoạn chấp trước, vậy thì làm sao còn có thể dùng phương pháp làm thơ để khích lệ vọng tưởng, chấp trước cho được?

Vẽ tranh cũng thế, ở đây nói đến vẽ tranh, chủ yếu là vẽ một số tranh núi sông, tranh người và vật. Xưa nay có một số đại đức, các ngài cũng vẽ tượng Phật, vẽ tượng Phật thì vẫn được, vì sao vậy? Vẽ tượng Phật thì giống như quán tưởng Phật vậy, nhưng vẽ tượng Phật cũng cần phải y chiếu theo kinh điển, phải nên như pháp mà vẽ ra 32 tướng, 80 vẻ đẹp của Phật, không phải giống như vẽ người và vật thông thường, mà phải căn cứ theo kinh giáo như pháp mà vẽ. Nếu chỉ thích vẽ những tranh núi sông, người và vật thì việc này không phù hợp với người xuất gia. “Như những sơn nhân thanh khách”, sơn nhân chính là ẩn sĩ ở trong núi, thanh khách tức là thông thường thời xưa những quan lại quyền quí họ đều có khách môn hạ, như Mạnh Thường Quân có 3. môn khách, bình thường họ cũng không có việc gì làm. [Trong những] nhân duyên tình cờ thì họ có thể đề xuất cho chủ nhân một số ý kiến hay, hoặc bình thường họ đọc sách của mình, hoặc làm thơ, vẽ tranh, chính là những việc này, những việc này đều là văn nhân nho nhã của thế tục làm. Người xuất gia chúng ta không phải rất nhàn nhã, không làm việc gì cả. Nhàn tức là tâm chúng ta thong dong, tức là không tham trước ngũ dục lục trần nữa, nhưng không được để thân thể của chúng ta nhàn rỗi. Thân phải cố gắng tu đạo, tu phước, tu tuệ. Tu phước, ví dụ ở thường trụ phục vụ nhiều hơn, đây chính là tu phước. Tu tuệ tức là dụng công nhiều hơn để thâm nhập kinh giáo, để học giới, tu định, niệm Phật cũng là tu định. Cho nên mỗi ngày đều phải có công khóa cố định, không được để bản thân bình thường ăn không ngồi rồi, không quan tâm chuyện gì, lãng phí thời gian của mình.

Cao tăng đại đức thời xưa tranh thủ từng giây từng phút để dụng công, như trong “Truy Môn Sùng Hạnh Lục” của đại sư Liên Trì ghi chép, có một vị cao tăng mỗi ngày ông đều tọa thiền dụng công, ngay đến thời gian quét dọn phòng ốc cũng không có, cho nên chỗ ông ngồi xung quanh toàn là bụi, một tầng bụi rất dày. Ông chỉ ngồi ở chỗ ngồi của mình, bởi vì thân thể ngồi xuống cho nên mới không có bụi, có thể thấy các ngài tranh thủ từng giây từng phút, không bỏ qua một giây một phút nào thì làm gì có thời gian mà làm thơ vẽ tranh, làm những việc nhàn nhã thoải mái này. Cho nên người xưa nói: “việc lớn chưa xong, buồn như mất đi cha mẹ”, khảo tỉ tức là cha mẹ đã qua đời, việc lớn của mình vẫn chưa rõ ràng, tức là vẫn chưa nắm chắc đại sự sanh tử, vẫn chưa phá tham, vẫn chưa khai ngộ, chưa liễu sanh tử thì chúng ta làm sao có thể phóng dật được chứ? Đau thương giống như mất đi cha mẹ vậy, phải niệm niệm tu hành, không được quên chuyện lớn sanh tử, nếu không mấy chục năm xuất gia có thể sẽ trôi qua rất nhanh, đời người vô cùng ngắn ngủi, nếu chúng ta không cố gắng dụng công thì sẽ luống uổng mất tuổi thanh xuân quý giá nhất, khoảng thời gian quý giá nhất, tràn đầy tinh lực nhất, đến khi cuối đời thì “tuổi già chỉ có bi thương”.

Tiếp theo, “học chữ chỉ để viết ngay ngắn, không được vì viết đẹp mà trở ngại bỏ bê chánh nghiệp xuất thế”, tức là chúng ta học chữ, người xuất gia có cần học viết chữ không? Cũng có thể học viết chữ, học chữ chỉ cần học viết ngay ngắn, tức là chữ Khải, chữ Khải tương đối ngay ngắn, từng nét từng nét đều phải viết cho nghiêm túc, viết cho ngay ngắn, chữ như vậy là được rồi. “Không được vì viết đẹp”, không phải vì ham muốn nét đẹp của chữ đó, tương lai muốn trở thành một nhà thư pháp, muốn làm cho chữ của mình có thể lưu truyền thiên cổ, phải biết chữ viết có đẹp đến đâu thì cũng chưa chắc có thể liễu sanh tử, cho nên xuất gia lấy đạo nghiệp làm trọng, chứ không phải làm những việc ở phương diện nghệ thuật này. Đương nhiên phải viết chữ ngay ngắn, đây là tâm cung kính của mình lưu xuất ra, nhưng nói nó phải mang tính nghệ thuật đến mức nào thì không cần quá coi trọng. Bởi vì nếu tốn thời gian, tinh lực vào những tài nghệ này thì sẽ “trở ngại bỏ bê chánh nghiệp xuất thế”, sẽ trở ngại bỏ bê, bỏ phí mất đạo nghiệp xuất ly thế gian của chúng ta.

Có người nói: đại sư Hoằng Nhất thời cận đại chẳng phải cũng là nhà thư pháp sao? Ngài cũng dùng rất nhiều tranh chữ đẹp để kết pháp duyên với người. Phải biết đại sư Hoằng Nhất trước khi xuất gia đã là nhà thư pháp rồi, không phải sau khi xuất gia ngài mới học. Trước khi xuất gia, ngài có nhân duyên như thế, cho nên chữ của ngài viết rất đẹp, do đó sau khi xuất gia vẫn có rất nhiều người xin tranh chữ của ngài, nên ngài mới viết chữ để kết pháp duyên với người ta. Chữ viết đương nhiên đều là chép ở trong những kinh điển, những lời khai thị của tổ sư đại đức, kỳ thực đều là một phương pháp để hoằng dương Phật pháp. Bởi vì trước khi xuất gia ngài đã có kỹ năng này, cho nên mới dùng kỹ năng này để hoằng pháp, tuyệt đối không phải xuất gia rồi ngài mới bắt đầu học, vậy thì không đúng.

Tiếp theo chúng ta xem điều thứ tám. Chúng tôi giảng tùy văn thích nghĩa của điều thứ bảy rồi, nếu phạm điều “ca múa, biểu diễn nghệ thuật, cố ý đi nghe xem” này, trong giới tỳ kheo, tỳ kheo ni là thuộc về giới ở chương thứ năm, phải chí thành sám hối. Cư sĩ thọ bát quan trai giới, sa di thọ mười giới là tội bậc hạ, phải khẩn thiết sám hối, đối thú sám hối.

Tiếp theo xem điều thứ tám: “không ngồi nằm trên giường cao rộng lớn”, trước tiên mời đọc đoạn văn này:

“Chân giường chỉ cao 1 thước 6 tấc, khi ngồi không hổng chân, quá mức ấy gọi là cao. Chỉ đủ thân có thể nghiêng qua, quá mức ấy gọi là rộng. Vừa cao vừa rộng gọi là lớn, người xuất gia không nên nằm ngồi [giường ấy], huống hồ là sơn vẽ, chạm trổ, dùng tơ lụa, màn nệm ư? Theo chúng nằm giường liền dài thì không phạm. Thuyết pháp ngồi tòa sư tử thì không phạm. Ở trong nhà cư sĩ không có giường ghế thấp nhỏ mà tạm thời ngồi nằm thì không phạm”.

Ở đây chúng tôi cũng chia làm ba khoa để giảng giải. Thứ nhất là “tổng thuyết đề nghĩa”, trước tiên nói “giải thích sơ lược tên đề”. Tên đề này là “không ngồi giường cao rộng lớn”, tức là thân thể của chúng ta phải lìa xa xúc trần. Ngồi thì thân thể sẽ tiếp xúc. Là đệ tử Phật, người xuất gia phải nương theo giới để tu hành. Trong bốn oai nghi là đi, đứng, ngồi, nằm, mọi việc đều phải biết đủ, không được khởi tham ái. Nếu thân thể tham ái giường nệm tốt đẹp thì sẽ tăng trưởng những tâm ngã mạn, ngạo mạn, kiêu ngạo ngang tàng, tăng trưởng tập khí lười biếng, sẽ xao nhãng việc tu tập thiền định, trì tụng. Cho nên trong Đại Học nói: “khi có cái yêu thích thì tâm không thể chánh”. Nếu thân thể chúng ta ham muốn cảm giác thoải mái thì tâm chúng ta không chánh được. Cho nên, trong Giới kinh nói chúng ta phải thường cầu tam muội làm giường, trí tuệ làm tòa, nhất tâm hướng về đạo, không thể làm việc giống như người thế tục thông thường, tham ái sự thọ dụng giường chiếu đẹp.

Tiếp theo chúng tôi giảng về ý nghĩa chế giới. Phàm là giường ghế cao rộng sẽ tăng trưởng tâm cao ngạo của chúng ta. Đây không phải là hành nghi mà người tu học thánh đạo như chúng ta nên có. Cho nên những việc này cần phải làm theo quy tắc. Giường thế nào là cao, thế nào là rộng, đều có một giới hạn, không cho phép vượt qua giới hạn ấy. Nếu giường vượt qua giới hạn này mà chúng ta ngồi, chúng ta ngủ thì sẽ tăng trưởng tham ái, trái ngược với thánh giáo, cho nên Phật chế định điều giới này. Đối với chúng xuất gia chúng ta mà nói, bạn xem sa di vừa xuất gia đã phải thọ giới này rồi, càng huống hồ là tỳ kheo, tỳ kheo ni.

Giới hạn này, thứ nhất là lấy kích thước để luận cao rộng. Trong kinh A hàm nói giường dây của sa môn, giường dây thì thông thường người xuất gia khi hành cước đều phải mang theo, chủ yếu là dùng dây thừng để làm. Giường dây “chân dài 1 thước 6 tấc là không cao”, tức là chân của chiếc giường dây này không được vượt quá 1 thước 6 tấc. “Rộng 4 thước thì không rộng”, chiều rộng của nó không được vượt quá 4 thước, vượt quá thì chính là rộng. “Dài 8 thước thì không lớn”, lấy 8 thước để luận, phải biết thước này chắc là thuộc về thước thời Chu. Thước Chu, đại khái hai thước là bằng một thước của chúng ta hiện nay. Có người nói một thước Chu đại khái là 24, 6cm. Điều này cũng có khảo chứng. Ví dụ một thước Chu bằng 24, 6cm, cứ coi như 25cm đi, chân cao 1 thước 6 tấc, lấy 25cm nhân với 1, 6 thì cũng không tính là cao lắm. Rộng 4 thước, nói cách khác đại khái là 1m. Nếu 25cm tính là một thước thì 4 thước vừa đúng 1m, vậy vẫn phải nhỏ hơn 1m một chút, giường như vậy mới tương đối phù hợp với tiêu chuẩn. Nếu chiều dài là 8 thước thì chưa đến 2m, đại khái là 1m9, cho nên đây là một chiếc giường rất nhỏ, chỉ vừa đủ để chúng ta trở mình, ngủ có thể hơi trở mình là được. Nếu bạn muốn lăn mấy vòng thì không được.

Thứ hai là lấy chất liệu để luận cao rộng, tức là giường làm bằng nguyên liệu gì. Nếu dùng các loại sơn vẽ, chạm trổ, tơ lụa, màn nệm để trang sức, loại giường ghế tuyệt đẹp này là thuộc về giường cao rộng lớn. Đây là dùng sơn đẹp, các loại màu sắc, bên trên còn chạm trổ rất nhiều. Ví dụ bên trên chạm trổ núi sông người vật, thậm chí là rồng bay phượng múa, chạm rồng trổ phượng; còn có tơ lụa, tơ lụa đều là dùng tơ lụa, dùng tơ tằm. Đây đều là những nguyên liệu do sát sanh hại mạng mà có được. Chúng ta nói đến nhiều màn, hoặc dùng chăn tơ, chăn nhung tơ, tức là làm bằng tơ tằm, những loại này đều không được dùng.

Chúng ta đến “tùy văn thích nghĩa”. Câu thứ nhất, “chân giường chỉ cao 1 thước 6 tấc, khi ngồi không hổng chân, quá mức ấy gọi là cao”. Giường thì có giường dây, có giường gỗ. Giường dây là dùng dây thừng hoặc dây đay làm thành, khi hành cước có thể dùng. Giường gỗ tức là làm bằng gỗ. Hiện nay ở đạo tràng chúng ta phần nhiều đều dùng giường gỗ. Năm xưa, khi đại sư Ngẫu Ích vãng sanh là ngồi ở trên giường dây, bởi vì đại sư Ngẫu Ích cũng hành cước. Chúng ta xem lý lịch cuộc đời ngài, có khi ngài đi hành cước, thậm chí tháng Chạp rét buốt ngài đều hành cước, có chút giống với hòa thượng Hư Vân, ngài cũng trải qua rất nhiều khổ cực, cuối cùng vãng sanh thị hiện cho chúng ta xem cũng là ngồi trên giường dây, thật sự là lấy khổ làm thầy. Đương nhiên chúng ta hiện nay đều không ngủ trên giường dây nữa, đều ngủ trên giường gỗ. Giường này cao 1 thước 6 tấc, tức là căn cứ theo kích thước 8 ngón tay của Phật để nói. Bởi vì độ rộng một ngón tay của Phật, bề rộng một ngón tay [của Phật] là hai tấc, rộng hơn người thường chúng ta. 2 tấc này là dùng thước Chu tấc Chu, cho nên 8 ngón tay là 1 thước 6 tấc. Vừa rồi nói một thước Chu là 24, 6cm, cũng tức là nói 1 tấc Chu là 2, 46cm. 1 ngón tay của Như Lai đại khái dài gần bằng 5cm, tức là ngón tay rất lớn, bởi vì vóc dáng của đức Phật cũng cao lớn. Ở đây có một phương pháp rất đơn giản để nhận định, tức là khi ngồi không hổng chân thì không phải cao. Như chúng ta ngồi trên chiếc ghế này, ngồi lên trên mà chân có thể chạm đất, chạm bình thường trên mặt đất. Giả sử ghế của bạn quá cao thì chân của bạn không thể đặt bình thường trên đất được, đây là thuộc về cao.

“Chỉ đủ thân có thể nghiêng qua, quá mức ấy gọi là rộng”, chỉ cho phép thân thể của bạn có thể nghiêng qua. Nói cách khác, nếu khoảng cách vừa rồi không đến 1m, cứ tính độ dài là 1m, với chiều rộng này thì bạn nằm trên đó thật sự chỉ có thể hơi nghiêng mình một chút, mức độ nghiêng vẫn không thể quá lớn, nếu không sẽ rơi xuống giường. Còn “vừa cao vừa rộng gọi là lớn”, cho nên giường lớn là bao gồm vừa cao vừa rộng, giường lớn quá giới hạn thì đều không phải là giường mà người xuất gia nên nằm ngồi. Ngay đến ngồi cũng không được, càng huống hồ là nằm ngủ ở trên đó, như vậy sẽ tăng trưởng tâm phóng dật của bản thân, tăng trưởng tội lỗi.

Thời Phật tại thế thì tỳ kheo đều không dùng giường, họ đều thường ngồi ở ngoài trời, ngồi dưới gốc cây, ngồi ở nghĩa địa. Khi bên ngoài có mưa thì họ có thể ở trong phòng, nhưng trong phòng cũng không có giường, mà chỉ ngồi nằm ở trên đất. Khi ấy Bình Sa Vương cúng dường cho Phật và tăng đoàn tinh xá Trúc Lâm, có rất nhiều trưởng giả đã xây rất nhiều phòng ốc để cúng dường đại chúng tăng, như đạo tràng tăng già lam hiện nay của chúng ta. Ở Ấn Độ khi đến mùa mưa, trời mưa thì lượng nước mưa rất nhiều, mặt đất rất ẩm thấp, kết quả những tỳ kheo bị bệnh không thể ngồi nằm trên nền ẩm, nên đức Phật nói “cho phép làm giường”, như vậy mới có thể cho phép tỳ kheo làm giường để ngồi nằm. Bởi vì khi ấy còn có rất nhiều rắn, bò cạp, rết thường vào trong phòng, những tỳ kheo chưa ly dục sau khi nhìn thấy đều rất sợ hãi, cho nên đức Phật liền nói “cho phép làm chân giường”, là giường có chân nhưng không được cao quá 1 thước 6 tấc, tức là 8 ngón tay của Như Lai, 8 ngón tay cũng bằng với một cẳng tay của người thông thường chúng ta hiện nay, khoảng cách của cẳng tay trên cánh tay.

Tiếp theo, “huống hồ là sơn vẽ, chạm trổ, dùng tơ lụa, màn nệm ư?”, càng huống hồ sơn vẽ lên, có rất nhiều màu sắc đẹp, còn điêu khắc, điêu là khoét ở trong ra, khắc là khắc lên bề mặt. Tơ lụa đều là chỉ hàng dệt tơ, đây là thông qua kéo tơ, luộc tằm kéo tơ, sát hại sanh mạng mà có. Còn có màn nệm, màn lụa, nệm lụa. Nếu là bông vải, chăn bông thì đương nhiên có thể dùng, chúng ta hiện nay còn có màn, đương nhiên đều không dùng lụa, những thứ này đều được. Sinh hoạt của các bậc đại đức Trung Quốc thời xưa đều vô cùng đơn giản, không thích xa hoa. Giống như Đại Vũ, ngài là thánh vương thời thượng cổ, phòng của ngài vô cùng đơn giản, ngài ra ngoài làm việc mới mặc quần áo và trang sức đẹp, bình thường khi ở nhà đều ăn mặc rất giản dị, phòng ốc, phòng của mình cũng không có đồ dùng gì đặc biệt trang nghiêm. Sống rất đơn giản thì tâm của bạn sẽ tương đối dễ thanh tịnh, người tu đạo có thể chuyên chú trên đạo nghiệp của mình.

Như thời xưa có một vị thiền sư tên là Kim Bích Phong, ngài dường như sắp khai ngộ rồi, nhưng do khi ấy hoàng đế rất tôn kính ngài nên ban cho ngài một chiếc bát rất đẹp, ngài yêu thích không rời tay. Kết quả ngày hôm đó thọ mạng của thiền sư Kim Bích Phong đã đến, Diêm la vương phái hai tiểu quỷ phải đi bắt ngài. Khi ấy thiền sư nhập định, sau khi vào trong định thì hai tiểu quỷ ấy không bắt được. Kết quả lúc đó thần thổ địa xuất hiện nói với hai tiểu quỷ này rằng, muốn tìm được thiền sư Kim Bích Phong rất đơn giản, các vị gõ vào chiếc bát của ngài ấy là được rồi. Kết quả hai tiểu quỷ ấy hiểu ý, vậy là liền gõ vào chiếc bát của thiền sư, vang lên tiếng leng keng. Thiền sư đang ở trong định đột nhiên nghe thấy âm thanh này, ngài sợ có phải có người đến ăn trộm bát của ngài không, cho nên lập tức xuất định. Kết quả vừa xuất định thì liền mắc bẫy, 2 tiểu quỷ này lập tức bắt lấy ngài. Thiền sư Kim Bích Phong rất hối hận, biết đạo nghiệp của mình chưa thành tựu, bây giờ thọ mạng đến rồi. Tham ái chiếc bát này, bạn xem có một thứ không buông xả thì không thể thoát sanh tử, không ra khỏi sanh tử được. Sau khi ngài giác ngộ thì liền nói với hai tiểu quỷ này rằng: “Các vị có thể đợi tôi một chút được không? Tôi phải làm một việc, làm xong rồi các vị hãy đưa tôi đi”, 2 tiểu quỷ này liền đồng ý. Thiền sư Kim Bích Phong liền cầm chiếc bát của mình lên, chiếc bát này làm bằng ngọc cho nên vô cùng quý giá, ngài liền dứt khoát đập chiếc bát này xuống đất, đập vỡ ra, sau đó liền nói một bài kệ, ngay khi ấy ngài liền đại triệt đại ngộ, nói ra một bài kệ. Bài kệ này đại ý nói mình vì tham ái chiếc bát này mà không thể buông bỏ, bây giờ đập vỡ chiếc bát này rồi nên các vị không bắt được tôi nữa. Bởi vì khi một người khai ngộ rồi thì nhập vào cảnh giới vô ngã, quỷ thần cũng không có cách nào để bắt họ. Nói cách khác, họ không còn là người ở trong tam giới nữa.

Cho nên, tâm của chúng ta không nên vướng bận, mà nên để tâm ở trong đạo. Như chúng ta hiện nay là thời kỳ mạt pháp thì phải nhất tâm niệm Phật cầu vãng sanh, đây là con đường ổn thỏa nhất, thẳng tắt nhất, nhanh chóng nhất, nhưng bản thân cũng phải chuyên chú, dụng công, không được phóng dật, cho nên người xuất gia chúng ta ngoài tứ sự cúng dường ra, những thứ khác đều là vật ngu si, đây là lời của tôn giả Ca diếp. Vì vậy, đồ càng ít càng tốt, đủ ăn đủ dùng đủ mặc, những thứ dư ra thì đều xả bỏ, đồ của bạn ít thì tự nhiên tâm bạn ít vướng bận, không có thứ để tham ái thì bạn chẳng có gì mà không buông bỏ được, khi sắp vãng sanh, A di đà Phật đến thì bạn có thể ra đi bất cứ lúc nào, đối với thế giới này không có chút gì vướng bận.

Như thiền sư Kim Bích Phong vừa kể nhận được vật cúng dường quý giá từ chỗ hoàng đế, vốn dĩ người xuất gia là người ở ngoài thế tục, dù những vua quan, người phú quý tôn kính chúng ta, tặng chúng ta những vật cúng dường cao cấp, quý giá, nhưng chúng ta cũng không được thọ dụng. Bạn có thể xem đó là một vật phẩm để khơi gợi tín tâm của mọi người, ví dụ có thể đem trưng bày để mọi người tăng trưởng tín tâm, nhưng không phải bản thân dùng để thọ dụng, càng không được tham ái, chiếm làm của riêng. Nếu tham ái những thứ này thì sẽ tổn đức chuốc họa, cho nên trong Sa di Luật Nghi Yếu Lược nói: “Người xưa dùng cỏ làm tòa ngồi, ngủ dưới gốc cây”. Chúng ta hiện nay có giường chiếu, giường nhỏ thì đã rất thù thắng rồi, hà tất phải yêu cầu giường cao rộng lớn hơn chứ, lại buông thả thân thể như huyễn như hóa của mình. Như bổn sư Thích ca Mâu ni Phật của chúng ta xả bỏ hưởng thụ vinh hoa phú quý, ngũ dục ở vương cung, trú thân dưới gốc cây, khi thành Phật ngài cũng lấy cỏ để làm tòa ngồi, ở trên tòa ngồi phát nguyện rằng nếu ta không thành vô thượng chánh đẳng chánh giác thì ta trọn không rời khỏi tòa ngồi kiết già này. Cho nên, đức Phật đã làm một tấm gương cho chúng ta, người xuất gia nhất định phải thiểu dục tri túc, lấy khổ làm thầy.

Ở đây lại kể một công án, chính là câu chuyện tôn giả Hiếp cả đời lưng không dính chiếu. Trong Tây Vực Ký ghi chép, tôn giả Hiếp là người Trung Thiên Trúc, tức là người Trung Ấn Độ, ban đầu ngài tên là “Nan Sanh”, bởi vì ngài ở trong thai mẹ tròn 60 năm mới ra đời, cho nên gọi là Nan Sanh (tức là khó sanh). Có lẽ cũng do dưỡng ở trong thai mẹ thời gian dài như thế, cho nên nền tảng thể lực của ngài đặc biệt tốt, khi 80 tuổi ngài mới xuất gia, khi ấy xuất gia với tổ thứ chín là tôn giả Phục đà. Sau khi ngài xuất gia, rất nhiều tỳ kheo trẻ tuổi chê cười ngài rằng: “công việc xuất gia: một là phải tập thiền, thiền định, hai là phải tụng kinh, bây giờ thầy đã già rồi, còn tiến thủ gì nữa chứ?” Tôn giả sau khi nghe xong liền phát nguyện rằng: “ta nếu không thể quán thông ba tạng thánh giáo, không thể đoạn trừ 3 loại nghiệp hoặc, đạt được 6 loại thần thông, đầy đủ 8 loại giải thoát thì cuối cùng ta quyết lưng không dính chiếu”. Chữ hiếp này tức là xương bả vai của chúng ta, nói cách khác, không được nằm xuống, cũng tức là thông thường chúng ta nói “bất đảo đơn”.

Cho nên, ngài ở chỗ tổ thứ chín, đồng thời phụng sự tổ, phụng sự sư trưởng, ban ngày nghiên cứu tam tạng, ban đêm ngồi thiền dụng công, chưa từng ngủ nghỉ. Đây là gì vậy? Ngài là bất đảo đơn, không phải ngồi ở đó ngủ, rất nhiều người học bất đảo đơn, trên thực tế chính là ngồi ngủ, thật sự bất đảo đơn là không được ngủ, họ là ngồi thiền, nhập thiền định, không mất chánh niệm. Bây giờ chúng ta ngồi ở đó kỳ thực đầu đều gục xuống rất thấp, kết quả toàn bộ xương cổ đều sẽ bị tổn thương, như vậy thì chẳng bằng nằm xuống ngủ. Cho nên, nếu ta không có công phu này thì đừng học máy móc, các ngài thật sự có đạo tâm này, cũng có công phu như thế, cũng có thể lực như thế, đến 80 tuổi mà dụng công tu hành như vậy. Kết quả, sau đó trong 3 năm ngài thật sự đã hoàn thành tất cả thệ nguyện của mình, cho nên sau đó ngài đã thành tổ thứ 10. Đây là chúng ta nói Thiền tông là bắt đầu từ Ấn Độ, bắt đầu từ tôn giả Ca diếp là sơ tổ, ngài A nan là tổ thứ hai, thứ tự như thế đến ngài là tổ thứ 10, tổ sư Đạt ma là tổ thứ 28. Cho nên, có thể thấy được thật sự dụng công tu đạo, tức là không hưởng thụ những thứ giường chiếu tiện nghi của cuộc sống này, cũng bao gồm cả y thực mà chúng ta thọ dụng, sẽ có sự giúp đỡ rất lớn đối với việc khích lệ đạo tâm của ta.

Ở đây có nói bao gồm một số phần khai duyên: “Theo chúng nằm giường liền dài thì không phạm”. Đây là nói theo đại chúng tăng ngủ trên giường rộng. Rất nhiều đạo tràng, đặc biệt là đạo tràng thời xưa đều ngủ giường rộng, giường chung rộng. Giường này không thể nói là rộng được, vì họ là một người một chỗ nằm, cho nên điều này không phạm.

“Thuyết pháp ngồi tòa sư tử thì không phạm”, pháp sư giảng pháp phải ngồi tòa cao thuyết pháp, đây cũng là quy định ở trong Phạm Võng Bồ tát Giới. Vì sao vậy? Bởi vì ngồi tòa cao thuyết pháp là một sự tôn kính đối với pháp, tứ chúng nghe pháp ngồi ở dưới, tâm nghe pháp giống như nghe Như Lai khai thị vậy. Đại sư Ấn Quang nói: “một phần thành kính được một phần lợi ích, mười phần thành kính được mười phần lợi ích”, dùng tâm chí thành cung kính nghe pháp thì có thể đạt được lợi ích, cho nên nghi thức này là cần thiết. Do đó nói pháp sư ngồi tòa cao, tòa sư tử, tức là tòa rất cao, tòa sư tử đều sơn vẽ chạm trổ rất nhiều, như vậy ngồi lên sẽ không phạm. Nhưng vì thuyết pháp mới có thể ngồi, bạn không thể nói tôi thường ngày cũng hay thuyết pháp, vậy thì tôi thường ngày ngồi cũng ngồi cái ghế đó, vậy cũng không được, chỉ khi thuyết pháp mới có thể ngồi.

“Ở trong nhà cư sĩ không có giường ghế thấp nhỏ, mà tạm thời ngồi nằm thì không phạm”, ở đây cũng rất rõ ràng rồi, tức là khi đến nhà bạch y làm khách, ví dụ bạn nhận lời đàn việt cúng dường, chúng ta đến nhà cư sĩ để ứng cúng, có thể vị trí ngồi đó của nhà họ đều rất cao, bạn không thể nói: “nào, lấy một chiếc cưa [ra đây để] tôi cưa chân ghế đó đi”, như vậy thì lần sau người ta sẽ không dám mời bạn nữa, cảm thấy người xuất gia như bạn có chút gì đó thật kỳ lạ! Hoặc ví dụ, do vội lên đường nên chúng ta phải ở khách sạn, ở nhà trọ, giường nhà trọ có thể là giường lớn, vậy bạn không thể nói: “này ông chủ, tôi không thể ngủ trên chiếc giường cao này được, ông lấy cưa cưa cho nó thấp xuống một chút”, không được, việc này hãy tùy duyên. Tạm thời nằm ngồi thì không phạm, không có giường ghế thấp nhỏ thì có thể nằm ngồi, nhưng đừng sanh tâm tham ái.

Cho nên, thông thường người xuất gia chúng ta đều mang theo ngọa cụ, 6 vật mà tỳ kheo mang bên mình là ba y, bát, ngọa cụ, còn có túi lọc nước. Ngọa cụ này rất điển hình, độ rộng vừa phải, không quá rộng, thông thường chúng ta ngủ đều trải ngọa cụ lên giường, thậm chí chúng ta hiện nay, buổi tối tốt nhất đều nên trải ngọa cụ lên giường. Nếu không có giường phù hợp giới hạn thì chúng ta tác ý nghĩ rằng chúng ta ngủ đừng vượt quá phạm vi chiều rộng của ngọa cụ này, như vậy cũng được. Nếu người tại gia khi thọ trì bát quan trai giới cũng có thể dùng một chiếc khăn tắm trải lên giường. Ví dụ nhà bạn không có giường nhỏ thì bạn có thể khai duyên như vậy, trải lên chiếc giường to ấy, sau đó tự tác ý tôi ngủ không vượt qua phạm vi chiếc khăn tắm này, như thế cũng được.

Điều giới này chúng tôi cũng giảng xong rồi. Hôm nay đã hết giờ, chúng tôi giảng đến đây, cảm ơn mọi người!

Tập 19

Trì giới là gốc

Tịnh độ là nơi quay về

Quán tâm là trọng yếu

Bạn lành là chốn nương tựa

Kính chào chư vị đại đức tỳ kheo, chư vị sa di, cư sĩ và các bậc thiện tri thức đang xem trực tiếp tôn kính, chúc mọi người buổi chiều tốt lành!

Mời mở sách đến điều giới thứ chín là “không ăn phi thời”:

“Thứ chín không ăn phi thời. Từ lúc minh tướng xuất hiện đến đúng giữa ngọ gọi là thời. Từ khi mặt trời hơi ngả bóng cho đến khi minh tướng của ngày hôm sau chưa xuất hiện gọi là phi thời. Phi thời mà ăn thì gọi là phá trai. Mỗi miếng nuốt xuống đều kết tội. Nếu dùng tương phi thời, thuốc hàm tiêu, thuốc trọn đời thì đều không phạm. Tương phi thời là nước trái cây, nước mật v.v. lóng trong không có cặn bã. Thuốc hàm tiêu là mật, đường, mạch nha, bơ, dầu cũng không có cặn bã. Thuốc trọn đời là gừng, quế, tiêu, mơ và tất cả thuốc viên, tất cả thuốc thang, tất cả thuốc bột. Mùi vị của nó chua, chát, đắng, cay, không dùng làm thức ăn, có lý do bị bệnh thì cho dùng suốt đời”.

Trước tiên chúng tôi giải thích hàm nghĩa của tiêu đề này. Không ăn phi thời cũng tức là thông thường nói quá ngọ không ăn, cách nói chính xác hơn phải là quá trưa không ăn, tức là thời điểm giữa trưa, qua một giây một phút rồi thì không được ăn nữa. Buổi sáng, hoặc trước giữa trưa thì món gì cũng có thể ăn được, ví dụ cháo buổi sáng, buổi trưa ăn cơm, mì, rau, bánh bao, sữa bò, kem v.v., những thứ này đều có thể ăn, nhưng sau khi qua giữa trưa rồi. Sang ngày thứ hai thì trước khi “minh tướng chưa xuất hiện”, khoảng thời gian này gọi là phi thời, thì không được ăn những thức ăn mà thông thường buổi sáng chúng ta có thể ăn nữa, trừ phi có lý do bị bệnh thì có thể uống tương phi thời, hoặc uống thuốc đến tận hình thọ, hoặc ở đây nói uống thuốc trọn đời, hoặc là thuốc 7 ngày. Thuốc 7 ngày ở đây cũng gọi là “thuốc hàm tiêu”, là ngậm ở trong miệng có thể tự tiêu hóa được. Chỗ này khi vào giải thích kinh văn thì chúng tôi sẽ giải thích tường tận.

Có người cho rằng quá ngọ không ăn, chữ ngọ này chính là giờ ngọ mà người Trung Quốc nói. Bởi vì giờ ngọ của người Trung Quốc là từ 11h đến 1h gọi là giờ ngọ. Điều này không chính xác, cho nên ở đây chính xác là chỉ thời điểm giữa trưa. Thời điểm giữa trưa của mỗi một ngày là mấy giờ mấy phút mấy giây, đều có thời giờ nhất định. Hiện nay có thể tra từ lịch thiên văn, hoặc trên trang web thì có thể tra được rất dễ dàng. Đài thiên văn đều có công bố thời điểm giữa trưa của mỗi ngày, mỗi một khu vực. Hiện nay đối với người trì ngọ như chúng ta mà nói thì rất thuận tiện. Nghĩa công ở đây của chúng ta không ngại thì cũng có thể, ví dụ mỗi tháng đem bảng thời điểm giữa trưa in ra treo lên bảng thông báo ở cửa trai đường để mọi người có thể nhìn thấy rõ. Thời điểm giữa trưa của bốn mùa trong một năm đều có thay đổi, đều có biên độ nhất định, nhưng thay đổi cũng không quá lớn, nhiều nhất cũng chỉ chênh lệch trong vòng 45 phút. Cho nên thông thường mà nói, nếu 11h30 bạn ăn xong thì đều có thể bảo đảm không vượt quá ngọ.

Như chúng ta hiện nay ở thành phố Sán Vĩ, thời điểm giữa trưa đều là sau 12h, vậy chúng ta thọ trai ăn từ 10h45 đến 11h30 kết thúc bữa trưa, thời gian như thế rất thoải mái, tuyệt đối không quá ngọ. Nếu quá thời điểm giữa trưa mà vẫn ăn những thời dược đó, nghĩa là những thức ăn vốn dĩ nên ăn vào buổi sáng mà chúng ta lại ăn sau giữa trưa thì sẽ phạm điều giới này, gọi là “ăn phi thời”. Điều giới này không những sa di nhất định phải giữ, vì là một trong 10 giới sa di, mà thức xoa ma na, tỳ kheo, tỳ kheo ni đều phải trì giữ điều giới luật này. Giới tỳ kheo là ở điều 37 trong chương thứ ba, giới này ở tỳ kheo ni là điều thứ 23 trong chương thứ ba, thậm chí cư sĩ thọ bát quan trai giới cũng phải trì giữ điều giới này. Điều giới này gọi là “trai”.

Cho nên bát quan trai, chữ trai này là chỉ “không ăn phi thời”, bát quan là chỉ 8 điều giới, giống như 8 điều ở phía trước ở trong mười giới sa di của chúng ta, điều thứ chín ở đây là thuộc về trai, cho nên phạm điều giới này gọi là “phá trai”, chỉ có điều giới thứ 10 thì cư sĩ có thể không cần trì giữ, chính là giới không cầm giữ tích trữ tiền bạc, nhưng 5 chúng xuất gia thì đều phải trì giữ.

Giả sử ăn cơm xong rồi, trước khi giữa trưa thì tốt nhất nên đánh răng sạch sẽ, hoặc chí ít bạn có thể dùng tăm xỉa răng, hoặc dùng chỉ nha khoa lấy sạch các thứ ở trong kẽ răng ra rồi súc miệng, đừng để những thứ cặn bã đó còn sót lại ở trong miệng, bởi vì nuốt những thứ sót lại này thì trai pháp đều không thanh tịnh. Điều giới này đặc biệt gọi là trai, trai có nghĩa là thanh tịnh, cho nên có thể trì trai, tức là trì điều giới không ăn phi thời này thì có thể giúp tâm chúng ta thanh tịnh. Tục ngữ cũng nói “ăn no mặc ấm ắt sanh dâm dục”, ăn quá no, đặc biệt sau quá ngọ, buổi chiều, thậm chí buổi tối ăn quá no thì sẽ giúp tăng trưởng tâm dâm dục, tâm cũng không thanh tịnh.

Trong kinh Tỳ la tam muội nói không ăn phi thời có thể được năm loại lợi ích. Thứ nhất lìa xa các thứ tham dục, tức là có thể lìa xa nhiều tham dục. Thứ hai thần khí khoan khoái, tức là nói nhìn sắc mặt và khí sắc của chúng ta rất thanh tịnh, rất nhanh nhẹn. Nếu một người buổi tối ăn quá no thì nhìn người này sẽ có một luồng trược khí, thậm chí có một loại, thông thường chúng ta nói là ngờ nghệch khờ khạo, đầu óc người này không minh mẫn lắm, người ăn ít thì tự nhiên ít dục, tâm địa họ có thể trong sáng. Buổi tối có thể không ăn thì bạn sẽ không tăng cân, đương nhiên điều này đối với rất nhiều người mà nói là một tin tốt, rất nhiều người thế gian đều muốn giảm béo. Kỳ thực phương pháp đơn giản nhất để giảm béo là cắt bữa tối, vậy thì chắc chắn sẽ không béo được. Người tu hành như chúng tôi cắt bữa tối dường như có gầy đi một chút, có không ít đồng học nhìn thấy tôi trước đây, trước khi chưa xuất gia tôi cũng giảng bài rồi, thấy tướng mạo của tôi hoàn toàn khác hiện tại, trước đây tương đối mập một chút, bây giờ thì tương đối gầy một chút, nhưng khí sắc hiện nay không giống trước đây. Hiện nay, dường như có chút cảm giác như lời họ nói là tiên phong đạo cốt. Kỳ thực đây là lời tâng bốc, ý nói tôi hơi gầy một chút, nhưng đồng thời cũng có thể vì lý do không ăn tối cho nên tự nhiên có hơi thở thanh nhẹ, bản thân cũng cảm thấy không ăn tối thì đầu óc đặc biệt tỉnh táo sáng suốt, đặc biệt buổi tối đọc kinh, đọc sách, trong đêm khuya thanh vắng tự dụng công đều vô cùng chuyên chú, sức lý giải cũng đặc biệt mạnh, trước đây kinh điển đọc không hiểu thì bây giờ đọc cũng tương đối dễ hiểu, trí tuệ cũng có thể nâng cao, cho nên không ăn tối quả thực có rất nhiều lợi ích.

Kinh Tỳ la tam muội lại nói lợi ích thứ ba là có thể đẩy lùi ma ngủ. Điều này cũng có thể rất dễ lý giải, ví dụ bạn ăn quá no, đặc biệt là buổi tối ăn bữa tối, sau khi ăn xong chắc chắn đầu óc sẽ hôn trầm. Về y học hiện nay thì mọi người đều tương đối hiểu rõ, bởi vì bạn ăn quá nhiều thì ruột và dạ dày phải nhu động, cần rất nhiều máu huyết chảy vào ruột và dạ dày để làm việc, cho nên tự nhiên máu cung cấp cho những bộ phận khác và đầu sẽ không đủ, máu đem theo dưỡng khí cho nên cũng không cung cấp đủ [dưỡng khí], thế nên người ăn nhiều thì sự cung cấp cho não thường sẽ bị hơi thiếu một chút, sau khi thiếu thì đương nhiên sẽ rất dễ lơ mơ buồn ngủ, tinh thần cũng không nâng cao lên được, khi thật sự dụng công thì phải ngủ rồi. Đây chính là bị ma ngủ quấy nhiễu, cho nên sau buổi tối có thể không ăn thì ma ngủ không thể đắc ý được nữa, có thể đuổi ma ngủ đi. Ở đây có thể có một số người đặc biệt khi niệm Phật, khi nghe kinh hay ngủ gật, điểm này bản thân phải cố gắng lưu ý một chút.

Đương nhiên buổi trưa cũng không nên ăn quá no. Có người do phải trì trai nên bữa trưa họ ra sức ăn, ăn rất no, no căng bụng, điều này cũng không nên, quá no như thế cũng làm tổn thương đến ruột và dạ dày. Kỳ thực bạn không cần lo lắng, hình như mình không ăn no thì đến tối sẽ đói, không đâu, ngược lại bạn cứ ăn bình thường, ý niệm của bạn đừng tập trung trên ý niệm đói hay no, bạn cứ thật thoải mái. Như bạn thấy người thế gian, những người làm việc rất có chí tiến thủ, họ đều có thể quên ăn bỏ ngủ, thậm chí cả ngày không ăn cơm mà họ cũng không cảm thấy đói, vì sao vậy? Bởi vì họ quên mất việc ăn cơm này rồi, cho nên họ không cảm thấy đói. Kỳ thực vì sao bạn cảm thấy đói? Bởi vì bạn nghĩ đói, bạn nghĩ đói thì sẽ đói, chúng ta phải tập trung ý niệm của chúng ta vào việc tu đạo, hãy quên đi những sự việc thuộc ngũ dục đó. Nếu một người thường sống trong pháp hỷ thì mỗi ngày đều sống rất sung mãn, căn bản sẽ không nghĩ đến: “Ái dà, tại sao buổi tối mình không ăn cơm nhỉ”, họ sẽ không có những ý niệm này. Đương nhiên vừa bắt đầu có thể bạn sẽ cảm thấy có một chút chưa thích ứng, lúc này bản thân phải chuyển ý niệm, khi bạn cảm thấy đói thì làm thế nào? Bạn có thể niệm A di đà Phật nhiều lên, nếu thật sự lại đói thì uống nước làm phồng dạ dày lên, vậy thì sẽ không đói nữa. Kỳ thực qua khoảng nửa tháng là bạn sẽ thích ứng được, thực sự sẽ không có cảm giác đói nữa. Như chúng tôi hiện nay dù cũng không ăn bữa sáng, chỉ ăn một bữa trưa cũng không có cảm giác đói, đều là một loại thói quen.

Lợi ích thứ tư là đạo nghiệp có thể rất dễ thành tựu, thứ nhất bạn bớt ăn một bữa thì sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian. Người tại gia có lẽ sẽ có cảm nhận đặc biệt, bởi vì đều phải tự nấu cơm, bạn xem nấu một bữa cơm phải tốn rất nhiều thời gian. Bạn phải đi mua rau, phải rửa rau, sau đó một đống lớn nồi bát gáo chậu, xong rồi thì vất vả khổ cực nấu, sau khi nấu xong cũng phải ăn 20 phút. Bạn tốn hai tiếng chuẩn bị, ăn 20 phút xong lại phải rửa một đống lớn bát đĩa, cho nên khoảng thời gian này đều bị lãng phí hết. Giả sử chúng ta không ăn tối, không nấu nướng thì sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian, đặc biệt người tu đạo thì càng phải tranh thủ thời gian, làm sao có thể lãng phí quá nhiều thời gian vào việc ăn cơm, vào những thứ ngũ dục này được chứ? Cho nên, Phật chế định tỳ kheo đều khất thực, lấy khất thực làm chánh mạng, không tự tay nấu ăn, vì sao vậy? Chính là sợ chúng ta lãng phí quá nhiều thời gian vào những việc của thế tục này, nếu tập trung hết tinh lực, thời gian vào việc tu đạo thì có thể thành tựu. Đương nhiên chúng ta ở trong đạo tràng, vì hộ trì đạo tràng, hộ trì đại chúng, chúng ta vì đại chúng mà làm, điều này nên làm, đây là tu phước.

Lợi ích thứ năm là tăng trưởng phước thọ, người ăn ít thường sẽ trường thọ, phước báo tương đối dài lâu. Điều này cũng rất dễ lý giải, bởi vì phước báo của một người đều có nhất định, giả sử bạn dùng quá nhiều thì sẽ dùng hết rất nhanh. Nếu bạn dùng ít thì sẽ dùng tương đối lâu dài. Thọ mạng của người cũng là phước báo, nếu bạn ra sức hưởng phước báo của bạn, sau khi hưởng hết phước báo, phước hết thì thọ mạng liền hết. Chúng ta dùng tiết kiệm, ví dụ mỗi ngày có thể ăn 3 bữa, bây giờ chúng ta chỉ ăn hai bữa, vậy là tiết kiệm được 1/3 phước báo. Nói cách khác, thọ mạng của chúng ta có thể kéo dài thêm 1/3 nữa. Vốn dĩ bạn có thể sống đến 60 tuổi, bây giờ bạn có thể sống đến 90 tuổi, càng huống hồ thời gian chúng ta tiết kiệm được vẫn có thể tu phước, tu tuệ thì càng thù thắng hơn.

Tiếp theo giảng về ý nghĩa Phật chế giới, vì sao Phật phải chế định điều giới luật này. Ở đây chúng tôi trích dẫn Giới Bổn Sớ, Giới Bổn Sớ trong tam đại bộ nói về ý nghĩa chế giới: “Phàm là ăn uống để nuôi thân, việc này cần phải tiết chế, nếu ăn liên tục thì ắt gây ra họa hoạn, cho nên hạn lượng một thời gian nhất định là bắt đầu từ sáng sớm đến trước giữa trưa, điều này phù hợp với pháp [thanh tịnh nên] không sanh họa hoạn và tội nghiệp, gọi là thời. Ăn quá ngọ thì không phù hợp oai nghi, sẽ tăng thêm tham dục, chướng ngại đạo nghiệp, bị người chê cười hủy báng, việc này không tương ưng với pháp [thanh tịnh], gọi là phi thời, cho nên Phật chế định giới này”.

Đoạn này là do tổ Tuyên viết, chúng ta xem trên giảng nghĩa có thể chưa chắc đã có, ý nói chúng ta dùng thức ăn để nuôi dưỡng thân thể của chúng ta. Từ trên sự lý mà nói thì nên tiết kiệm thức ăn và phước báo của chúng ta, nếu ăn liên tục liên tục sẽ dẫn đến họa hoạn, cho nên Phật chế định thời hạn để ăn cơm, ăn thức ăn, từ sáng sớm, tức là sau khi minh tướng xuất hiện vào buổi sáng đến trước giữa trưa, ăn như vậy có thể thuận sự, thuận pháp. Sự này là nói lẽ thường tình của thế tục, chúng ta cũng phải tùy thuận, dù sao thân thể của chúng ta là thân ngũ ấm, cần phải dùng thức ăn để nuôi dưỡng, chúng ta có thể ăn thức ăn, song cũng cần thuận theo pháp của chư Phật, ba đời chư Phật đều không ăn quá ngọ, như thế chúng xuất gia chúng ta có thể học chư Phật quá ngọ không ăn thì sẽ không sanh khởi họa hoạn, đây gọi là “thời”, tức là thời gian nên ăn thì mới ăn, nếu quá thời gian này, quá giữa trưa mà vẫn ăn những đồ này thì không phù hợp với quy tắc oai nghi của người xuất gia chúng ta, sẽ tăng trưởng tâm tham dục, có hại cho đạo nghiệp đang tu, hơn nữa sẽ gặp phải sự chê cười và hủy báng.

Một trong những duyên khởi của điều giới này cũng chính là nói đến đệ tử của Phật là Ca lưu đà di, ngài cũng là một trong số lục quần tỳ kheo. Có một hôm vào buổi tối, ngài ra ngoài khất thực, kết quả có sấm sét liên tục, ngài đi gõ cửa một gia đình, kết quả bên trong là một thai phụ, khi ra mở cửa, bởi vì trời rất tối, mà toàn thân tôn giả Ca lưu đà di cũng rất đen, cho nên lúc này mở cửa ra, đột nhiên trên trời chớp lóe lên một cái, chiếu lên thân hình của tôn giả Ca lưu đà di, khiến thai phụ này hoảng sợ, cho là quỷ đến, cho nên lúc ấy thai phụ này đã bị xảy thai. Sau đó, thai phụ này rất căm tức chửi mắng: “Sa môn Thích tử thà tự mổ bụng cũng không nên ăn tối”, tức là người xuất gia, người xuất gia với Thích ca Mâu ni Phật, Thích tử tức là những đệ tử xuất gia chúng ta, thà tự mổ bụng cũng không được ăn đồ vào buổi tối. Cho nên, do một duyên khởi như vậy nên Phật liền chế định giới không ăn phi thời. Tuy do một duyên khởi như thế nhưng cũng vừa hay phù hợp với thông lệ quá ngọ không ăn của ba đời chư Phật. Khi Phật tại thế, những đệ tử này đều thị hiện phạm duyên khiến đức Phật chế giới.

Giới Bổn Sớ lại nói: “Trong kinh nói: chư thiên ăn buổi sáng, ba đời chư Phật ăn giữa trưa, súc sanh ăn lúc mặt trời ngả bóng, quỷ thần ăn lúc sẩm tối. Phật chế giới này để đoạn nhân của sáu cõi, mà giống với nhân duyên của ba đời chư Phật”. Trong kinh điển có nói buổi sáng là lúc chư thiên, thiên nhân ăn uống. Giữa trưa chính là khoảng thời gian trước giữa trưa mà bây giờ chúng tôi đang giảng. Thời gian chúng ta quá đường ăn cơm chính là thời gian ba đời chư Phật ăn cơm. Đến lúc mặt trời ngả bóng tức là qua buổi trưa là súc sanh ăn, tức là đến buổi chiều, thậm chí là hoàng hôn, đây là thời gian súc sanh ăn uống. “Quỷ thần ăn lúc sẩm tối”, sẩm tối tức là lúc chạng vạng tối, quỷ thần bắt đầu ẩn hiện, họ bắt đầu ăn thức ăn. Nói cách khác, Phật thị hiện cho chúng ta là ăn trước giữa trưa để đoạn trừ nhân luân chuyển trong sáu cõi, đừng học tập những quỷ thần, súc sanh đó, ngay đến cõi trời cũng không học, chúng ta học tập ba đời chư Phật, cũng tức là không học tập chúng sanh sáu cõi, mà phải học tập chư Phật thì mới có thể đoạn trừ được nhân của sáu cõi, tương lai có thể ra khỏi sáu cõi.

Đoạn này trong Tam Đại Bộ, luật sư Linh Chi có giải thích rằng: “Muốn ra khỏi ba cõi ắt phải đoạn nhân của sáu đường, cho nên chế định tỳ kheo không ăn uống giống như chúng sanh sáu cõi, mà nương theo bậc đại thánh thì sẽ có hy vọng ra khỏi ba cõi. Thương thay những kẻ ngu si tối đến ăn nhiều, không chịu học theo chư Phật mà lại cam tâm giống như quỷ thần, súc sanh, không biết là ý gì”. Ở đây luật sư Linh Chi giải thích rằng, muốn vượt khỏi biển khổ ba cõi thì nhất định phải đoạn trừ nhân luân chuyển trong sáu đường, vậy tự nhiên có thể đoạn được quả của sáu đường, cho nên đức Phật chế định tỳ kheo ăn uống không được giống như các loại chúng sanh sáu đường đó, mà bảo nương theo bậc đại thánh, tức là đức Phật, hành trì giống như Phật thì chúng ta mới có hy vọng ra khỏi ba cõi. Than thở, thương thay những kẻ ngu si ấy đa số đều ăn vào buổi tối. “Đa xan”, xan nghĩa là ăn nuốt, ăn nuốt những đồ ăn vào buổi tối, ăn bữa tối, thông thường ở tự viện chúng ta gọi là “dược thạch”. Trên thực tế, Phật không chế định giới luật như thế. Nói đến dược thì trừ khi là thuốc trọn đời, tương phi thời, thuốc bảy ngày thì được, nhưng không nói là dùng “thời dược”, như buổi sáng chúng ta ăn những thứ như cơm rau, đó là thuộc về thời dược. Vì vậy chúng ta nên làm theo, học tập chư Phật quá ngọ không ăn, làm sao có thể cam tâm làm những hành vi giống như những quỷ thần và súc sanh đó cho được! Làm vậy không biết là ý gì?

Lại nói rằng: “Các bậc cao tăng đại đức thời xưa đều phụng hành cung kính giới luật oai nghi, ngày ăn một bữa mão trai, hằng ngày đều dùng như thế. Thời nay trược ác, ăn bất kể lúc nào, nếu có cúng trai lại trì hoãn đến tối, các thiền sư và đại pháp sư an nhiên ngồi ăn. Chỉ biết tìm cầu sự thoải mái cho thân thể ô trược này, há chẳng phải đang công khai làm trái thánh giáo ư? Dòi trong hầm phân, ngạ quỷ đều do tâm này mà biến thành; nước đồng, viên sắt nóng há do nguyên nhân khác mà bị sao? Người có kiến thức hiểu biết thông đạt nên cố gắng khích lệ”. Đoạn này nói rất hay, ngôn từ đều rất khẩn thiết, đây là lời luật sư Linh Chi nói, cao tăng đại đức thời xưa, các ngài đều phụng hành và cung kính luật nghi, giới luật và oai nghi. Trì giới quan trọng nhất chính là bồi dưỡng tâm cung kính, đối với giới luật mà Phật chế định, chúng ta đều không tơ hào vi phạm, đây chính là hiếu thuận với Phật. Tinh thần quan trọng nhất của trì giới chính là chữ “hiếu”, hiếu thuận cha mẹ, sư tăng, tam bảo, “hiếu thuận là pháp chí đạo, hiếu gọi là giới, cũng gọi là ngăn cấm”. Đây là lời giáo huấn trong kinh Phạm Võng Bồ tát Giới. Giả sử Phật chế định mà chúng ta không thể tuân theo thì làm sao có thể gọi là hiếu được? Không thể gọi là đệ tử Phật được, cho nên học giới luật quan trọng nhất chính là bồi dưỡng tâm hiếu thuận với Phật đà, với tam bảo, tâm địa có thể nhu thuận thì mới có thể trở thành một pháp khí, mới có thể thọ đại pháp được.

Cho nên cao tăng đại đức từ xưa đến nay đều là “ngày ăn một bữa mão trai”, một bữa chính là một bữa giữa trưa. “Mão trai” này, mão là nói thời gian buổi sáng từ 5h đến 7h. Hiện nay buổi sáng chúng ta ăn tiểu thực là 6h30 đánh bản ăn cơm. Lúc này trời chắc chắn đã sáng rồi, nếu trời chưa sáng thì không được đánh bản ăn cơm. Sau khi trời sáng rồi, sau khi minh tướng đã xuất hiện thì mới có thể đánh bản ăn cơm. Ăn bữa sáng này cũng chỉ có thể ăn tiểu thực, như cháo nấu tương đối loãng, khi mở nắp nồi ra, dùng đũa nhúng vào trong nồi cháo mà viết không ra chữ, như vậy là đủ độ loãng. Nếu có thể viết được ra chữ ấy, chữ không tan mất, cháo như thế quá đặc. Cháo này không thể gọi là tiểu thực, mà đã biến thành chánh thực rồi. Nếu buổi sáng ăn chánh thực, buổi trưa vẫn ăn nữa thì tỳ kheo, tỳ kheo ni, sa di chúng ta cũng đều phải tác pháp dư thực thì mới có thể ăn, nếu không sẽ phạm giới túc thực. Buổi sáng cho phép dùng tiểu thực, buổi trưa thì chính thức ăn ngọ trai, đây là thông lệ của các cao tăng đại đức từ xưa đến nay. Có một số người ngay đến tiểu thực cũng không ăn, như hòa thượng Thanh Công của chúng ta, ngài mấy chục năm như một ngày, chỉ giữa trưa mới ăn một bữa, đây là hằng ngày đều dùng như thế.

“Thời nay”, đây là triều nhà Tống, có thể đã xuất hiện những trường hợp không như pháp, cho nên phạm giới ăn phi thời đã có từ lâu. Hiện nay, đạo tràng quả thực có thể trì giữ được giới không ăn phi thời này thì đã trở thành số ít rồi. Phần lớn các đạo tràng đều không thể trì ngọ. Thời triều nhà Tống, luật sư Linh Chi đã rất cảm thán nói “thời nay trược ác”, thời đại hiện nay rất trược ác rồi. Một biểu hiện của trược ác chính là làm trái giới luật của đức Phật, hơn nữa có thể là ngang nhiên vi phạm mà mặt vẫn không đổi sắc, không sanh khởi tâm hổ thẹn. Cho nên “ăn bất kể lúc nào”, ăn uống không coi trọng thời gian nữa, mà trái lại muốn ăn thì liền đưa vào miệng. “Nếu có cúng trai”, giả sử khi có cúng trai thì luôn trì hoãn đến tối. Những điều này quả thực chúng tôi cũng đã nhìn thấy, thậm chí rất bi ai. Khi đó chúng tôi đang thọ giới, các thí chủ cúng trai đều cúng trai vào buổi tối, mời tất cả đại chúng sư chúng tôi ăn, đến ăn cơm, thậm chí mời cả thập sư của chúng tôi ăn tối. “Các thiền sư và đại pháp sư an nhiên ngồi ăn”, những thiền sư tập thiền, hoặc các pháp tượng diễn giảng Phật pháp, đây là đại pháp sư họ ăn cơm tối, ngồi ở đó ăn, đều ăn rất tự nhiên, như thể những chuyện nhỏ này không hề xảy ra vậy. “Chỉ biết tìm cầu sự thoải mái cho thân thể ô trược này”, chỉ biết dùng những thức ăn này để tìm cầu sự thoải mái, tức là để thân thể cấu uế này được dễ chịu, thoải mái, làm hài lòng thân thể ô trược này. Nói cách khác, chỉ thỏa mãn yêu cầu của thân thể mình chứ không biết thân thể căn bản không phải là ta. Người tập thiền ngay đến điều này cũng không hiểu hay sao? Người giảng pháp ngay đến điều này cũng không hiểu hay sao? Nhưng họ vẫn làm như vậy. “Há chẳng phải đang công khai làm trái thánh giáo ư?” Chẳng lẽ họ không nghĩ đến làm vậy là đang công khai làm trái với thánh giáo của đức Phật sao? Bởi vì điều giới ăn phi thời này không nói lúc nào có thể khai duyên, buổi tối có thể ăn cơm, dù bị bệnh cũng không có khai duyên.

Phía sau nói càng không khách khí hơn, “dòi trong hầm phân, ngạ quỷ đều do tâm này mà biến thành”, hạng người này tương lai biến thành giòi bọ trong hầm phân, hoặc biến thành ngạ quỷ chính là loại tâm lý này tạo thành. Tâm lý gì vậy? Chính là dùng tâm khinh mạn làm trái lời Phật, vi phạm điều giới ăn phi thời này. Còn “nước đồng, viên sắt nóng há do nguyên nhân khác mà bị sao?” Do phạm trai, phá trai thì tương lai sẽ đọa xuống địa ngục. Đọa trong địa ngục uống nước đồng, ăn viên sắt nóng, chẳng lẽ bị quả báo này là từ nguyên nhân khác hay sao? Nói cách khác, chính là do nguyên nhân phá trai này mới tạo thành, cho nên “người có kiến thức hiểu biết thông đạt”, người có kiến thức, có cao kiến, người thông đạt, “nên cố gắng khích lệ”, nên cố gắng khuyến khích để hành trì. Đoạn văn này quả thật rất hay, có thể xem như một sự khích lệ rất tốt cho người xuất gia tu hành như chúng ta.

Tiếp theo nói với mọi người về “luận về mười lợi ích lớn của giới phi thời thực”, là văn do đại sư Ngẫu Ích viết. Mời mọi người lấy giảng nghĩa này ra. Đây là do đại sư Ngẫu Ích viết, có thể trì giữ giới không ăn phi thời thì có thể đạt được mười lợi ích lớn. Bài luận nhỏ này viết rất tỉ mỉ, chúng ta theo lời văn này đọc qua một lần, tiện thể sẽ theo văn để giải thích:

“Có người khách hỏi đỗ đa tử rằng: tôi nghe giết, trộm, dâm, dối gọi là tánh tội, uống rượu u mê mất đi hạt giống trí tuệ, ăn thịt chúng sanh đoạn mất tâm đại từ bi, do đó Như Lai chế giới này, bảy chúng cùng vâng theo, cố nhiên không có chút nghi hoặc, còn như ăn uống thường ngày để nuôi thân thì có lỗi gì mà giới ăn phi thời nghiêm trọng như thế? Mong được nghe tông chỉ trong đó”. Ở đây, trước tiên nêu ra một đoạn câu hỏi nói rằng, có một vị khách đến hỏi đỗ đa tử. “Đỗ đa” là tiếng Phạn, nghĩa là đầu đà, tức là đầu đà tử, đầu đà chính là người tu khổ hạnh, tu 12 hạnh đầu đà. Trong 12 hạnh đầu đà này có một điều chính là ăn một bữa giữa ngày, hơn nữa thậm chí quá ngọ không uống tương, qua thời điểm giữa trưa thì ngay đến tương phi thời cũng không uống, chỉ uống nước trắng, đương nhiên có thể uống thuốc trọn đời. Ở đây đại sư Ngẫu Ích mượn việc đỗ đa tử trả lời câu hỏi của người khách này, trên thực tế là một cách tự hỏi tự đáp, cho nên chúng ta cũng có thể xem đỗ đa tử là biệt hiệu của đại sư Ngẫu Ích, bởi vì đại sư Ngẫu Ích cũng là một người tu khổ hạnh. Từ năm 24 tuổi, ngài đã bắt đầu ăn một bữa giữa ngày rồi.

Người khách này hỏi đỗ đa tử rằng: tôi nghe nói giết, trộm, dâm, dối gọi là tánh tội, bổn tánh của nó vốn là có tội nghiệp, cho nên Phật chế định bốn giới này là tánh giới. Giới thứ năm là uống rượu, uống rượu khiến người u mê mất đi hạt giống trí tuệ, nên đương nhiên cũng phải chế định điều giới này là già giới. Trong giới Bồ tát còn chế định không được ăn thịt chúng sanh, đương nhiên điều giới này cũng có thể được nhiếp thọ trong giới sát của năm giới. Bởi vì chúng ta thọ ngũ giới cũng là phát tâm Bồ đề mà đắc giới thể, cho nên ngay thể của ngũ giới cũng giống như luật nghi giới của Bồ tát giới rồi. Những điều này đương nhiên cũng cần trì giữ, bởi vì ăn thịt chúng sanh sẽ đoạn mất hạt giống đại từ bi, cho nên Như Lai chế định những giới pháp này đều cần bảy chúng đệ tử Phật cùng tuân thủ. Bảy chúng bao gồm năm chúng xuất gia và hai chúng tại gia. “Cố nhiên không có chút nghi hoặc”, dĩ nhiên điều này không có gì đáng nghi hoặc, còn như dùng “ăn uống thường ngày để nuôi thân thể”, nuôi thân, bình thường chúng ta ăn uống là để nuôi dưỡng thân thể của chúng ta thì có lỗi lầm gì? Có tội lỗi gì? Vì sao Phật chế định giới ăn phi thời, điều giới này nghiêm khắc như thế là đạo lý thế nào? “Mong được nghe tông chỉ trong đó”, tôi rất muốn nghe, tức là đỗ đa tử, ngài hãy nói cho chúng tôi biết ý thú và tông chỉ ở trong đây.

Tiếp theo chính là câu trả lời: “Đỗ đa tử nói: tôi đang muốn trình bày rõ yếu nghĩa của trai pháp để làm tiêu chuẩn cho hành nhân, ông hỏi thật đúng lúc”. Ở đây đỗ đa tử nói rằng, toàn bộ phía sau đều là lời ngài trình bày phân tích, ý nói tôi đang muốn trình bày nói rõ yếu nghĩa của trai pháp để làm tiêu chuẩn cho hành nhân, “ông hỏi thật đúng lúc”, tức là ông hỏi rất đúng lúc, vừa hay, ông hỏi thật đúng dịp.

Tiếp theo nói: “Trai pháp là đại đạo chung của đệ tử chư Phật ở mười phương ba đời, có vị trí quan trọng trong pháp ra khỏi sanh tử, kẻ ngu si cứ chạy theo dục vọng ăn uống, cam tâm làm kẻ chỉ biết ăn uống. Nếu đã sợ sự ràng buộc của giới luật thì làm sao phân biệt được lợi ích của nó chứ? Nay tìm hiểu bổn ý mà Như Lai chế định giới, thấy là tận thiện tận mỹ, vậy sao có thể nói hết được, nên chỉ đơn giản nêu ra mười lợi ích lớn thôi”. Ở đây nói “phù trai pháp”, phù là trợ từ ngữ khí, trai pháp chính là nói giới không ăn phi thời này, là đại đạo chung, thông hành của đệ tử chư Phật trong ba đời. Nói cách khác, không chỉ là Thích ca Mâu ni Phật của chúng ta, mà tất cả đệ tử của chư Phật ở mười phương ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai đều cùng làm, đều phải trì giữ điều giới luật này. Nó “có vị trí quan trọng trong pháp ra khỏi sanh tử”, muốn ra khỏi sanh tử thì điều này có một vị trí rất quan trọng, “tân” chính là bến sông, ví dụ nói bạn muốn vượt biển sang bờ bên kia thì nhất định phải đi qua một bến sông như thế. “Ngu phu” là kẻ ngu si, họ cứ thuận theo tâm ý của mình mà tham đắm những dục vọng ăn uống, cũng tức là “chạy theo dục vọng ăn uống”, tức là ở đó theo đuổi những dục vọng ăn uống của mình mà cam tâm làm một kẻ tham ăn ham uống, đã sợ sự trói buộc của giới luật như thế thì làm sao có thể biện biệt được lợi ích của giới không ăn phi thời chứ? Cho nên ở đây, trước tiên chúng ta phải có một xuất phát điểm chính xác, trước tiên đừng vì thỏa mãn dục vọng ăn uống của mình mà biện hộ, trước hết phải buông bỏ những ái dục này, sau đó mới có thể thật sự lý giải thâm ý mà đức Phật chế giới này. Bây giờ “kim nguyên”, nguyên nghĩa là tìm hiểu, tìm hiểu dụng ý ban đầu khi năm xưa Như Lai kiến lập chế độ này thì mới thấy là tận thiện tận mỹ, có thể nói là thiện mỹ đến cùng tột rồi, sao có thể nói ra hết được? Chữ “đạn” này nghĩa là hoàn toàn, không thể hoàn toàn nói ra hết được. Cho nên ý nghĩa này, lợi ích của giới không ăn phi thời này quả thực là nói không hết được. Ở đây chỉ là “đơn giản nêu ra ”, đơn giản nêu ra mười lợi ích lớn để nói rõ cho chúng ta, mười lợi ích lớn này cũng chỉ là một cương lĩnh, nói ra cũng nói không hết.

“Một là đoạn duyên sanh tử, kinh nói: hết thảy chúng sanh đều do nhân dâm dục mà có mạng sống. Lại nói: chúng sanh ba cõi đều dựa vào ăn uống mà sinh tồn, gọi là đoạn thực, xúc thực, tư thực, thức thực. Từ đây thấy được, dâm dục đương nhiên là nhân chính của sanh tử, còn ăn uống chính là tăng thượng duyên bậc nhất của sanh tử, hai thứ này đều ở trong ngũ dục. [Nhưng vẫn] phải đặc biệt giúp đỡ thân độc này để mượn nó mà tu đạo, nên không thể hoàn toàn đoạn dứt. Song nếu nhận được thời thực thì vẫn phải quán tưởng như nơi đồng hoang ăn thịt con mình vậy, làm sao có thể mặc sức mà ăn phi thời cho được?”.

Đoạn này nói lợi ích lớn thứ nhất, lợi ích lớn thứ nhất của không ăn phi thời là đoạn duyên sanh tử. Muốn sanh tử luân hồi thì cần phải có nhân có duyên thì mới có kết quả. Trong kinh nói “hết thảy chúng sanh đều do nhân dâm dục mà có mạng sống”, có thể thấy nhân khiến chúng ta lưu chuyển trong sanh tử chính là do dâm dục, đã có dâm dục thì sẽ có sanh mạng ở trong sáu đường, nói cách khác là không thể ra khỏi sáu đường. Trong kinh lại nói “chúng sanh ba cõi đều dựa vào ăn uống mà sinh tồn”, ba cõi tức là dục giới, sắc giới, vô sắc giới, chúng sanh trong ba cõi đều phải dựa vào ăn uống thì mạng sống mới có thể tồn tại được. Những thức ăn này không giống nhau, có đoạn thực, có xúc thực, có tư thực, có thức thực, các chúng sanh khác nhau thì họ sẽ có thức ăn khác nhau. Nếu không ăn thì họ không thể sống ở trong ba cõi được, có thể thấy hai thứ ăn uống và dâm dục, một cái là nhân của sanh tử, một cái là duyên của sanh tử, cho nên từ đây thấy được, dâm dục đương nhiên là nhân chính của sanh tử, còn ăn uống là tăng thượng duyên bậc nhất của sanh tử, có nhân có duyên thì đương nhiên bạn chắc chắn phải kết quả, bạn chắc chắn phải lưu chuyển trong sanh tử luân hồi.

Dâm dục và ăn uống đều ở trong ngũ dục, ngũ dục là tài, sắc, danh, thực, thùy. Sắc chính là dâm dục, thực chính là dục vọng ăn uống, mà mỗi người ở trong luân hồi tích lũy hai loại dục này là nhiều nhất. Con người có thể không có tiền tài, nhưng họ không thể không ăn uống, cho nên việc ăn uống này mỗi ngày nhất định đều phải có, mà cũng chính vì họ có tâm dâm dục cho nên xả thân thọ thân ở trong sáu đường, tức là không ngừng đầu thai tìm kiếm cha mẹ, cho nên việc ăn uống và nam nữ chính là tập khí ô nhiễm sâu nặng mà hết thảy chúng sanh không thể lìa khỏi. Đương nhiên dâm dục có thể đoạn trừ, song còn ăn uống, nếu đoạn bỏ thì thân thể của chúng ta cũng sắp chết rồi, hiện nay nếu vẫn chưa tu thành, chưa đắc đạo, vậy thì vẫn phải đặc biệt giúp đỡ thân độc này. Thân này gọi là thân độc, bạn đừng cho rằng thân này rất tốt, thân này là gốc khổ, khiến bạn không ngừng thọ khổ. Nếu bạn mê hoặc coi thân này là chính mình, vậy thì bạn sẽ nhiễm độc rất sâu. Bạn vì thân này mà sẽ tạo ra tội nghiệp vô cùng, cho nên cần xem thân này là thân độc, không được tham ái nó, nhưng bây giờ vẫn cần mượn nó để tu đạo cho nên không thể hoàn toàn đoạn trừ ăn uống được.

Song giả như nhận được thời thực, thời thực chính là những thực phẩm mà buổi sáng có thể ăn, tức là những thực phẩm mà buổi sáng vốn dĩ có thể ăn, nhưng vẫn nên quán “tưởng như nơi đồng hoang ăn thịt con” vậy. Như trong kinh nói, hình như ở trong kinh Báo Ân nói quốc vương và phi tử của ông bởi vì bị nước láng giềng đánh bại nên phải bỏ chạy, mang theo hoàng tử của ông cùng bỏ chạy, kết quả đi nhầm đường, vòng qua đường xa hơn. Họ chỉ mang theo lương khô cho 7 ngày, nhưng lộ trình này phải 14 ngày mới có thể đi hết; kết quả đi được đoạn đường, nhưng phía sau thì lương thực đều hết rồi, làm sao đây? Hoàng tử này vô cùng hiếu thuận, cậu nói với phụ vương và mẫu hậu của mình là nguyện cắt thịt của mình để cúng dường cha mẹ, để sự trợ giúp này có thể khiến thân thể cha mẹ chống trụ được mà đi hết con đường này. Cho nên, hoàng tử này mỗi ngày tự cắt một ít thịt trên thân xuống để cúng dường cha mẹ, mãi cho đến khi đi hết 7 ngày thì chỉ còn lại bộ xương của mình, cậu dùng ý chí vượt hơn người thường để đi theo cha mẹ như thế. Đương nhiên đối với cha mẹ mà nói thì đây là tận hiếu, nhưng cha mẹ ăn thịt trên thân con trai thì họ sẽ cảm thấy thế nào? Có nghĩ món ngon thế này, tôi phải ăn nhiều hơn một chút không? Đương nhiên không thể, có cha mẹ nào không thương yêu con cái của mình đâu? Cho nên, ở đồng vắng bất đắc dĩ phải ăn thịt con trai mình, đó đều là miễn cưỡng vì để chống đỡ cho thân thể, thể lực, vậy thì làm sao có thể khởi tâm tham ái cho được? Cho nên “quán tưởng như nơi đồng hoang ăn thịt con mình vậy”, nên phải quán tưởng như thế, dù buổi sáng chúng ta quá đường ăn cơm, ăn thức ăn rất thơm ngon đó giống như ăn thịt con trai mình vậy, là tâm trạng đó.

“Làm sao có thể mặc sức mà ăn phi thời được?” Sáng sớm, buổi sáng khi ăn cơm còn không dám phóng túng dục niệm của mình, phóng túng dục vọng ăn uống của mình thì làm sao có thể sau khi quá ngọ, thời gian phi thời mà còn mặc sức ăn những thức ăn này cho được? Nếu như vậy, bạn muốn liễu thoát sanh tử thì không biết đợi đến năm nào tháng nào. Cổ đức nói: vậy thì phải đợi đến năm con lừa. Trong 12 con giáp có con lừa không? Không có năm con lừa, nói cách khác, bạn không thể lìa khỏi được.

Hàm nghĩa thứ hai: “Hai là biểu thị ý nghĩa trung đạo. Thiên Thai tông nói: ăn trước ngọ là biểu thị phương tiện đạo, giống như có pháp để đắc vậy, quá ngọ không ăn biểu thị ngoài trung đạo ra thì không cần gì nữa. Lý quán này, toàn bộ dựa vào sự tướng. Nếu giới thô còn không trì giữ được thì chẳng phải giống như người thế tục buổi tối còn phóng túng ăn uống, đó là bất cập; nếu giống ngoại đạo ngày ăn một hạt mè một hạt lúa mạch thì lại thái quá. Tu hành không phù hợp với trung đạo thì làm sao khế hợp được với diệu lý”.

Lợi ích thứ hai của giới ăn phi thời là biểu thị hàm nghĩa trung đạo. Tông Thiên Thai nói ăn cơm trước ngọ là biểu thị phương tiện đạo, phương tiện đạo cũng gọi là “gia hạnh đạo”. Điều này thuộc về vị thứ hai là “gia hạnh vị” trong năm vị của Duy Thức, nó gần với việc thấy đạo, nghĩa là trước khi vẫn chưa thấy đạo, để đoạn trừ phiền não của mình mà chuẩn bị việc tu hành này, nỗ lực dụng công hơn cho nên thuộc về phương tiện đạo. Trong Tiểu thừa nói là “noãn, đảnh, nhẫn, thế đệ nhất”, bốn loại gia hạnh này đều thuộc về phương tiện đạo, ăn trước ngọ là thuộc về những phương tiện đạo này. “Giống như có pháp để đắc vậy” là tương tự như “có pháp để đắc”, nói cách khác, người ăn bữa sáng kỳ thực là một loại phương tiện đạo, người quá ngọ không ăn là biểu thị điều gì? Là ngoài trung đạo đệ nhất nghĩa đế ra, ngoài trung đạo ra thì không cần gì nữa, là không cần gì hết. Nói cách khác, chỉ có trung đạo thôi, đây là thuộc về tu lý quán. Pháp quán lý tánh này phải nhờ vào sự tướng. Nếu rời khỏi sự tướng thì lý quán đó cũng không thể thành tựu, cho nên khi chúng ta không ăn quá ngọ thì bạn có thể thể hội được lý quán này, bởi vì Phật chỉ ăn giữa trưa, biểu thị trung đạo, quá trưa không ăn, trước trưa tức là bữa sáng họ cũng không ăn, chư thiên ăn sáng, Phật không ăn sáng, quá trưa cũng không ăn, điều này biểu thị trung đạo. Loại biểu pháp này có thể khiến chúng ta trước sau đề khởi được chánh niệm, giữ vững được trung đạo đệ nhất nghĩa đế.

Nếu giới thô còn không thể trì giữ được, vậy thì chẳng phải giống như, tức là chẳng phải giống như người thế tục ban đêm phóng túng sự tham dục của mình mà ăn uống ư, đây là bất cập. Bất cập chính là không như pháp, nếu chúng xuất gia, chúng ta buổi tối cũng ăn uống giống như người thế tục thì đây là không như pháp. Chẳng những giống như người thế tục là không như pháp, mà giống như ngoại đạo thì cũng không như pháp. Ngoại đạo là năm xưa khi đức Phật còn tại thế, có một số người chuyên bỏ đói bản thân, mỗi ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt lúa mạch, trước đây khi Phật tu khổ hạnh cũng đều đã tu qua, cho nên rất đói, đói đến cuối cùng một chút khí lực cũng không có, da bụng đều dính vào cột sống, việc này cũng thái quá rồi, đây gọi là khổ hạnh vô ích. Cho nên, hai loại này đều không phải là trung đạo, giống như người thế tục phóng túng dục vọng ăn uống của mình mà ăn uống vào buổi tối, buổi tối ăn cơm, hoặc giống như ngoại đạo ngay đến bữa chính cũng không ăn, mỗi ngày ăn một hạt mè, một hạt lúa mạch, khổ hạnh này cũng vô ích, hai loại này đều không phải trung đạo. Cho nên “tu hành không phù hợp với trung đạo”, tu hành không phải đi trên trung đạovậy thì “làm sao khế hợp được với diệu lý”, bạn làm sao có thể khế hợp được với diệu lý trung đạo đệ nhất nghĩa đế đây? Thái quá giống như bất cập, thái quá và bất cập đều không được, cho nên có người có thể sẽ phê bình rằng: bạn đã quá ngọ không ăn thì cũng dứt khoát bỏ luôn bữa sáng đi, bữa trưa cũng bỏ luôn, vậy không tốt hơn ư? Bạn đoạn trừ tham dục mới đoạn được triệt để, việc này lại thái quá rồi. Bởi vì dẫu sao chúng ta giữ lại sắc thân này là vì nuôi giả thân để tu chân đạo, đó cũng là biểu thị ý nghĩa của trung đạo đệ nhất nghĩa đế.

Được rồi, lợi ích thứ ba là: “Điều thân ít bệnh, tì chủ tín, ăn liên tục có thể khiến tì bị tổn thương nặng nhất, cho nên huyền môn cấm ăn tối là thuật hay để dưỡng sinh, vậy thì làm sao gọi là chịu đói cho được?” Lợi ích thứ ba là nói nó có lợi ích điều thân ít bệnh, cho nên muốn điều dưỡng thân thể của bạn, khiến thân ít bệnh ít phiền, vậy thì ăn ít một chút, đây là phương pháp tốt nhất, thông thường là bệnh từ miệng vào, người hiện nay bệnh tật rất nhiều, hơn nữa nhiều kiểu nhiều loại. Từ nhỏ chúng ta chưa bao giờ nghe thấy tên những bệnh ấy, hiện nay đều nhiều khủng khiếp, nguyên nhân gì vậy? Phần lớn đều do ăn uống tạo thành, cho nên bớt ăn uống một chút sẽ giúp đỡ rất tốt cho việc điều dưỡng thân thể của chúng ta.

Năm xưa, đại sư Hoằng Nhất đặc biệt chủ trương, nếu thân có bệnh đau thì phương pháp tốt nhất chính là để mình đói một chút, vậy thì thân thể tự nhiên sẽ điều chỉnh lại. Trong ngũ tạng, ngũ tạng này là chỉ tim, gan, tì, phổi, thận. Cơ thể người đều có ngũ tạng, nó tương ứng với đức của ngũ thường, nhà Nho gọi là nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, đây là ngũ thường, ngũ thường đối ứng với ngũ tạng, phân chia như thế nào? Gan thuộc nhân, nếu một người không có tâm nhân từ thì nhất định sẽ tổn thương gan, sẽ bị bệnh gan. Ví dụ một người thường nổi giận, tâm sân giận sẽ làm tổn thương lòng từ bi, tổn thương lòng nhân, gan hỏa quá vượng thì họ sẽ bị bệnh gan. Phổi thuộc về nghĩa, ví dụ một người bất nghĩa, cứ làm những việc không nên làm thì họ sẽ bị bệnh phổi, bệnh phổi biểu hiện ra da, cho nên da cũng không đẹp, vậy thì nhất định là làm rất nhiều việc bất nghĩa rồi. Tâm thuộc lễ, tức là tim của chúng ta là lễ hàm nhiếp, ví dụ làm rất nhiều việc phi lễ thì tâm đó không tốt, tim sẽ xảy ra vấn đề. Thận chủ trí, tức là thận của chúng ta tương ưng với trí tuệ. Tì thuộc về tín, chính là tín trong nhân lễ nghĩa trí tín, chính là chữ tín. Ví dụ nếu một người không có chữ tín thì tì vị của họ sẽ không tốt.

Ở đây nói tì chủ về tín, ví dụ nói người xuất gia chúng ta thọ giới, khi thọ giới, bạn thọ giới sa di, thậm chí cư sĩ thọ bát quan trai giới, tỳ kheo đăng đàn thọ giới đều phát nguyện sẽ nghiêm trì giới luật, không phải nói khi lên đài thọ giới, khi đăng đàn thọ giới thì bạn liền nghĩ tương lai tôi phải phá giới, vậy bạn hà tất đi thọ giới làm gì? Bạn chắc chắn là phát tâm phải thọ giới, gọi là tín nguyện thành khẩn muốn thọ giới. Kết quả, như khi cư sĩ chúng ta thọ giới, giới sư sẽ hỏi “thọ bát quan trai giới một ngày một đêm không ăn phi thời có giữ được không?” Mọi người đều trả lời: “có thể giữ”, trả lời như thế thì phải giữ chữ tín, nếu không thì bạn phá trai phạm giới rồi, đó chính là không có chữ tín, song hiện nay rất nhiều người chúng ta đều như vậy, xuất gia thọ giới, khi thọ giới thì dửng dưng hờ hững trả lời: “có thể giữ”, sau đó trở về liền bắt đầu phạm giới. “Ăn liên tục” là ăn rồi lại ăn, ăn rồi lại ăn, không phân biệt ban ngày, buổi tối, điều này có thể khiến tì bị tổn thương nặng nhất. Phá hoại chữ tín, hơn nữa làm cho tì vị của chúng ta gánh vác quá nặng, làm tì bị tổn thương. Tì là gốc của hậu thiên chúng ta, gốc của hậu thiên bị tổn thương thì thân thể của bạn rất khó điều dưỡng tốt được. Cho nên “huyền môn”, huyền môn chính là Đạo gia, họ lấy không ăn tối là thuật hay để dưỡng sinh, muốn dưỡng sinh thì buổi tối không ăn, đều là việc tốt, vậy thì làm sao có thể gọi là chịu đói được, cho nên điều giới này đều mang đến lợi ích cho thân thể của chúng ta.

“Thứ tư là đạo nghiệp được tôn sùng. Ngài Triệu Châu nói: hai thời cơm cháo là chỗ dụng tâm tạp loạn. Hai thời đã tạp loạn huống hồ ba, bốn thời ư? Nhà Nho nói: kẻ chỉ biết ăn uống ắt bị người khinh thường. Nay tôn kính giữ gìn trai pháp, tinh chuyên hành đạo thì đạo nghiệp tự hưng vượng”. Lợi ích thứ tư là trì điều giới không ăn phi thời này có thể khiến đạo nghiệp của chúng ta được sùng bái tôn thờ. Hòa thượng Triệu Châu từng nói rằng, Triệu Châu 80 tuổi vẫn hành cước, tức là hòa thượng Triệu Châu nói rằng “hai thời cơm cháo đều là chỗ dụng tâm tạp loạn”, hai thời ăn bữa sáng, bữa trưa, thời gian ăn cơm quả thực tâm trí liền bắt đầu dễ bị tạp loạn, thông thường mà nói chúng ta đều như vậy. Ví dụ nói, khi ăn cơm bạn có thể giữ chặt câu Phật hiệu, điều này không dễ dàng. Bạn không ăn cơm mà chuyên tâm niệm Phật còn tương đối dễ giữ vững được, cho nên khi hai thời ăn cơm thì tâm tư đều sẽ tạp loạn, càng huống hồ ba bữa cơm, bốn bữa cơm, còn có ăn đêm. Nhà Nho cũng nói “kẻ chỉ biết ăn uống ắt bị người khinh thường”. Kẻ chỉ biết ăn uống này là chỉ kẻ tham ăn ham uống, họ là người tham ái ăn uống, hạng người này người thông thường đều khinh thường họ, coi thường họ. Nói cách khác, họ không có nhân cách, cho nên nhà Nho cũng không tôn trọng những người chạy theo dục vọng ăn uống, càng huống hồ đệ tử Phật môn, đệ tử xuất gia chúng ta. Nay tôn kính giữ gìn, chữ “khác” này nghĩa là cung kính, cung kính giữ gìn trai pháp, có thể tinh chuyên hành đạo thì đạo nghiệp của chúng ta tự nhiên sẽ hưng thịnh. Điều này đối với đạo nghiệp của chúng ta mà nói có giúp đỡ rất lớn.

Lợi ích thứ năm: “Giới phẩm kiên cố, ăn tối giúp tăng thêm hỏa khí, tăng trưởng tâm dâm. Nay tịch mà thanh tịnh thì giới thể sẽ kiên cố”. Trì giới không ăn phi thời có thể làm kiên cố giới phẩm của chúng ta. Bởi vì ăn tối sẽ giúp tăng thêm hỏa khí, trợ hỏa, trợ khí, hỏa chính là nhiệt năng của chúng ta, khí chính là khí trên thân chúng ta, là khí mà trong khí công nói đến, trợ khí này trên thực tế buổi tối nên hạ hỏa khí này xuống, chứ không phải là bốc lên. Buổi tối hạ hỏa khí xuống thì đối với việc ngủ nghỉ, an định đều có lợi. Nếu buổi tối ăn rất nhiều, rất no thì nhất định tăng trưởng tâm dâm, tức là nhiệt năng của bạn không thể thoát ra ngoài được, nên rất dễ kích động tâm dâm của mình, cho nên no ấm sẽ nghĩ đến dâm dục. Hiện nay, ngược lại có thể vắng lặng thanh tịnh, tức là buổi tối không ăn nữa thì hỏa khí cũng sẽ không tăng lên, giới thể này liền có thể kiên cố, cho nên xem như không giúp làm tăng thêm cái duyên này. Mặc dù chúng ta có tập khí phiền não nhưng không có duyên thì nó sẽ không khởi hiện hành, liền có thể khiến bốn loại trọng giới căn bản của chúng ta đều có thể giữ gìn được vô cùng tốt.

“Sáu là có thể tu định. Đoạn trừ được việc ăn uống lung tung, nghĩ tưởng xằng bậy này rồi thì thân tâm khinh an, linh hoạt, được định không khó”. Phía trước là nói giới, ở đây là nói định, chúng ta có thể không ăn phi thời thì có thể tu học thiền định, có thể đoạn trừ việc ăn uống lung tung thì sẽ trừ bỏ được rất nhiều loạn tưởng, thân tâm đều có thể khinh an, rất linh hoạt, như thế tu định thì rất dễ được định. Tiền phương tiện để được định chính là khinh an, ví dụ thân tâm của bạn cảm thấy rất ô trược nặng nề, ví dụ hôn trầm rất nặng, vậy bạn muốn được định thì rất không dễ dàng, nhất định phải khéo điều dưỡng thân tâm của mình, như thế mới có thể được định.

Thứ bảy là: “Sanh ra trí tuệ, ăn tối trợ giúp hôn cái, nay thanh tịnh, tỉnh táo thì không chướng ngại quán tuệ, lại như pháp mà quán tưởng yếm li bốn loại thực thì ắt có thể đoạn được hoặc của ba cõi”. Trì giới không ăn phi thời có thể sanh ra trí tuệ, bởi vì ăn tối sẽ giúp tăng trưởng hôn cái, một trong ngũ cái chính là hôn trầm, che lấp tâm tánh của chúng ta, cho nên hiện nay chúng ta có thể không ăn tối thì sẽ đạt được thanh tịnh tinh tịch. Tinh nghĩa là giác tỉnh, tịch chính là tịch tĩnh, tâm của chúng ta vừa giác tỉnh, lại tịch tĩnh, một mảng trong sáng tĩnh lặng. Thiền định cần phải như vậy, chứ không phải rất tạp loạn ô trược, rất hôn trầm, hoặc tâm tư rất nhiều rất loạn, chỉ có tâm địa thanh tịnh, giác tỉnh mà lại tịch tĩnh thì mới không chướng ngại trí tuệ của chúng ta. Trong đây, từ trong định sanh ra quán tuệ mới là chánh tuệ. Quán này chính là quán chiếu, quán chiếu lý của thực tướng thì liền sanh ra loại trí tuệ này. “Lại từ bốn loại thực”, chính là phía trước nói đến đoạn thực, xúc thực, tư thực, thức thực, bốn loại thực được nói trong duyên thứ nhất để đoạn sanh tử, chúng ta có thể như pháp mà quán tưởng yếm li. Yếm li này là chỉ chúng ta không chấp trước nó, không tham nhiễm nó thì có thể đoạn trừ hoặc của ba cõi, hoặc chính là phiền não. Bạn xem điều thứ năm, sáu, bảy giống như giúp chúng ta tu học giới, định, tuệ vậy.

Điều thứ tám: “Lìa xa nghiệp ngạ quỷ súc sanh, súc sanh ăn sau ngọ, quỷ ăn đêm. Không trì trai pháp thì đâu khác gì ngạ quỷ, súc sanh, sẽ bị lôi kéo đầu thai vào loài này. Trì trai pháp này sẽ xa lìa được nhân duyên thọ sanh ở hai đường này”. Súc sanh vừa rồi nói đều là sau ngọ mới ăn, quỷ ăn vào buổi tối. Nếu chúng ta không nghiêm túc trì trai pháp này thì có khác gì chúng sanh cõi quỷ, chúng sanh cõi súc sanh đâu. Bởi vì nghiệp nhân tương đồng, tập khí cũng tương đồng, cho nên tương lai sau khi chết thần thức sẽ bị lôi kéo vào cõi quỷ, cõi súc sanh. Cho nên, có thể trì trai pháp này thì có thể xa lìa nhân duyên thọ sanh vào hai đường, sẽ không sanh ra ở hai đường này nữa.

“Thứ chín là không làm não loạn đàn tín, người xuất gia thường đi khất thực. Nếu sau ngọ mà vẫn trì bát thì cả ngày chỉ nhìn thấy sa môn qua lại, chắc chắn khiến thí chủ sanh phiền não. Nay sau ngọ chỉ an tọa mà tu đạo thì có thể khiến tăng tục đều an”. Lợi ích thứ chín là không não loạn cư sĩ tín tâm, đàn là đàn việt, chính là thí chủ, tỳ kheo chính là chúng xuất gia, đều phải khất thực. Khất thực thì bản thân không nấu cơm, mà là đến chỗ người khác xin. Cư sĩ có tín tâm đương nhiên vui lòng cúng dường, vậy chúng ta cũng không thể thường đi làm phiền họ, cho nên sau khi quá ngọ nếu chúng ta vẫn trì bát đi khắp nơi khất thực, người ta nhìn thấy sẽ nói: tại sao chúng xuất gia sa môn này cả ngày từ sáng đến tối đều ôm bát đi dọc đường khất thực vậy? Cả ngày qua lại, điều này sẽ khiến thí chủ sanh phiền não, nhìn thấy người xuất gia đến là nhanh chóng lẩn tránh, “kẻ tham không biết chán này đến rồi, không tự nấu ăn mà cả ngày đi khắp nơi ăn xin”. Họ sẽ mất đi lòng cung kính đối với tam bảo.

Cho nên Phật chế định chúng xuất gia chúng ta sau ngọ không được ra ngoài nữa, mà chỉ có thể “an tọa tu đạo”, an tọa chính là tĩnh tọa, tĩnh tọa này đương nhiên bao gồm chúng ta đọc kinh, chúng ta niệm Phật, dù sao cũng là tu học thánh đạo. Nói cách khác là nên an trụ ở trong tăng già lam của mình, hoặc nơi a lan nhã, không được vào xóm làng nữa. Cho nên, tỳ kheo nếu phi thời vào xóm làng mà không có duyên sự quan trọng thì đều không được phép. Dù bạn có duyên sự quan trọng phải vào xóm làng thì đều phải báo cáo với một vị tỳ kheo khác, nếu không thì sẽ phạm tội ở chương thứ ba. Cho nên, sau ngọ có thể tĩnh tọa tu đạo thì có thể khiến tăng tục đều an, tăng đoàn cũng có thể an ổn. Bạn xem, quá ngọ hết việc rồi, khóa cửa nhà bếp lại, các cư sĩ cũng không cần vì hộ trì tăng đoàn mà từ sáng đến tối đều ở đó làm việc. Nếu không có cư sĩ hộ trì thì người xuất gia vẫn phải tự xuống bếp, vậy càng không có thời gian tu hành, cũng không cần ra ngoài khất thực, có vậy thì những cư sĩ tín tâm ở thế tục cũng có thể được an tĩnh. Điều này đối với người, đối với mình đều có chỗ tốt.

Cho nên, nhà bếp ở chỗ chúng ta đây, hiện nay đang xây dựng một nhà bếp ở bên ngoài chuyên để cúng dường cho tín chúng bên ngoài, đợi sau khi xây dựng xong thì việc ăn uống của tất cả tín chúng ở bên ngoài, tức là việc ăn tối, chúng ta đều thực hiện ở bên ngoài, không ăn ở bên trong nữa. Sau khi quá ngọ thì bên trong phải khóa cửa lại, tức là không nấu nướng nữa. Điều này đối với một đạo tràng trì giới mà nói là vô cùng quan trọng. Bởi vì một đạo tràng có thể trì giới hay không thì một tiêu chí rất quan trọng chính là xem họ có trì ngọ hay không. Trước kia, triều nhà Đường có một vị cao tăng sau ngọ nghe thấy phòng bên có khói bốc lên, tức là nhìn thấy họ ở đó nấu cơm có khói bốc lên, trong tâm ngài vô cùng đau lòng, cảm thán rằng vì sao Phật pháp lại suy tàn như thế, cho nên trong chùa quá ngọ tốt nhất đều không nấu nướng nữa.

Thứ mười: “Không quấy nhiễu người tu hành, hiện nay ở các tòng lâm cũng ăn tối, người nấu bếp chỉ làm mỗi việc nấu nướng, cả đời bận rộn chẳng khác gì người làm thuê. Nếu hiểu rõ trai pháp ắt không phải phiền nhiễu như thế, mà sẽ cùng nhau tu đạo nghiệp”. Là không quấy nhiễu người tu hành. “Kim thời” là đại sư Ngẫu Ích nói thời đó, có thể thấy khi ấy đạo tràng trì điều giới này đều không nhiều. Đạo tràng tòng lâm khi ấy có ăn tối nên khiến người đầu bếp, “người nấu bếp” ở đây thông thường đều là người chấp sự, như vị điển tọa ở trong tăng đoàn phụ trách nhà bếp. Bởi vì đại chúng tăng buổi tối đều phải ăn cơm, cho nên điển tọa đều phải bận rộn, từ sáng đến tối họ phải xuống bếp. Bạn xem, rất sớm đã phải dậy nấu bữa sáng rồi, có thể thời khóa sáng cũng không lên được, sau đó buổi sáng cũng không thể dụng công, mà đều phải chuẩn bị nấu bữa trưa, sau đó còn phải ăn bữa tối nên thời gian buổi chiều cũng không có, sau đó phải dọn dẹp cho đến rất muộn, sau đó thì gõ bản đi nghỉ ngơi, cho nên chỉ có làm những việc bếp núc này, tức là những việc nấu cơm, nấu đồ ăn này. “Cả đời bận rộn”, bận từ sáng đến tối, bận từ đầu năm đến cuối năm. “Chẳng khác gì người làm thuê”, có khác gì những công nhân được mời đến làm thuê đâu? Họ căn bản không phải tu đạo, mà là đều bận rộn làm những việc này.

Nếu mọi người đều hiểu rõ trai pháp thì không có những phiền nhiễu này, những người chấp sự như điển tọa, những chúng tăng lo việc bếp núc khi quá ngọ thì họ hết việc rồi, cả buổi chiều đến tối đều có thể cùng tu đạo nghiệp. Thông thường nếu tòng lâm không có nhiều cư sĩ hộ trì thì đều thay phiên nhau xuống bếp, như trước đây chúng tôi ở tinh xá Chánh Giác đều là như vậy, mọi người đều thay phiên xuống bếp giúp đỡ, có người rửa rau, có người gọt hoa quả v.v.. Bởi vì số lượng đại chúng nhiều nên nhất định cần rất nhiều người làm việc, nhưng qua giờ ngọ rồi thì đều thanh tịnh, không có bất cứ việc gì nữa, toàn bộ nhà bếp, trai đường đều là một khu vắng lặng, điều này vô cùng tốt. Giả sử nếu buổi tối vẫn ăn thì thật sự là bận từ sáng đến tối. Dù có cư sĩ đến hộ trì thì cũng không nên khiến cư sĩ bận từ sáng đến tối, như chúng ta nơi đây có đoàn nghĩa công phát tâm đến hộ trì tăng đoàn, giảm bớt cho tăng đoàn chúng ta rất nhiều công việc, như vậy mọi người có thể cố gắng tu hành, nhận sự cúng dường như thế, song chúng ta đều phải trì giới không ăn phi thời, đừng làm phiền những cư sĩ tín tâm.

Cho nên đoạn cuối cùng tổng kết rằng: “Cho nên, chư Phật xuất thế nhất định phải chế định điều giới này, cho đến cư sĩ tại gia cũng chế định một tháng sáu ngày trai, như thọ pháp bát quan trai giới, để trồng nhân duyên xuất li [sanh tử luân hồi], càng huống hồ sa di, tỳ kheo có thể không biết hổ thẹn nhục nhã mà ăn phi thời được ư? Nếu có lý do bệnh khổ thì Phật có chế định dùng tương phi thời, thuốc bảy ngày để trợ giúp, tuyệt không hề cho phép ăn bữa tối để làm cái lý cho dược thạch, mong các bậc cao minh tin sâu mà hành trì theo”.

Do đó, chư Phật ra đời ở thế gian đều nhất định phải lập ra chế độ này, chính là không được ăn phi thời; cho đến cư sĩ tại gia, Phật đều chế định mỗi một tháng có 6 ngày trai đều phải trì pháp bát quan trai giới, vì vậy người thọ ngũ giới đều phải học tập như thế, 6 ngày trai trì bát quan trai giới. Nếu người thọ giới Bồ tát thì mỗi tháng đều nên trì 6 ngày trai, mỗi năm 3 tháng trường trai, tức là tháng giêng, tháng 5 và tháng 9 âm lịch, 3 tháng trường trai này đều là cả tháng thọ pháp bát quan trai giới để trồng nhân duyên vĩnh thoát sanh tử luân hồi, tức là học tập làm người xuất gia như pháp một ngày. Càng huống hồ là chúng xuất gia sa di, tỳ kheo, đương nhiên cũng bao gồm tỳ kheo ni, thức xoa ma na, sa di ni, làm sao có thể vô tàm vô quý, không có tâm nhục nhã hổ thẹn mà ăn phi thời được chứ?

Giả sử có lý do bệnh tật, Phật có thể cho phép chúng ta uống tương phi thời, hoặc uống thuốc 7 ngày để trợ giúp, nhưng không cho phép có thể ăn tối, buổi tối ăn bánh mì, ăn bánh bao, ăn cơm rau để thành cái lý cho việc ăn dược thạch, không có đạo lý này. Giới này bất luận Đại thừa, Tiểu thừa đều không có khai duyên như vậy. Thật sự có bệnh cũng có thuốc trọn đời, cũng là có thể uống, tương phi thời, thuốc 7 ngày, thuốc trọn đời là có lý do bệnh mới cho phép dùng. Nếu không có bệnh thì cũng không được tùy tiện uống, uống thì vẫn phạm giới. Cho nên “mong các bậc cao minh tin sâu mà hành trì theo”, cao minh chính là người có cái nhìn cao siêu, sáng tỏ, giác ngộ, thật sự có đạo tâm muốn đời này tu xuất li, tu vãng sanh, thì phải tin sâu giáo chế của Phật, phải nỗ lực hành trì không được vi phạm.

Vâng, hôm nay đã hết giờ rồi, nội dung còn lại buổi sau sẽ học tập tiếp với mọi người, cảm ơn mọi người!