Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán

Ngài rất từ bi, tôi từ khi bắt đầu quen biết với ngài, tôi chân thật muốn học, vậy thì liền ước định với tôi mỗi một tuần dạy tôi hai giờ đồng hồ. Tôi theo ngài ba năm, nền tảng Phật pháp của tôi là do đại sư ngài định đặt. Ngài dạy tôi xem kinh Phật, xem kinh gì vậy? Dạy tôi xem Thích Ca Phổ, Thích Ca Phương Chí. Ngài nói với tôi, bạn học Phật, Thích Ca Mâu Ni Phật là người như thế nào, bạn phải nhận biết cho rõ ràng. Phương pháp này cũng là sau ba, bốn mươi năm tôi mới tường tận, lòng cảm kích đối với lão sư, mỗi năm tăng thêm lòng cảm ân! Ngài dạy cho tôi chân thật là học từ căn bản, bởi vì bạn xem thấy có bao nhiêu người xuất gia, khi học tông phái đó rồi liền có cái thấy của tông phái đó, liền bài xích lẫn nhau. Đại sư ngài dạy cho tôi phải học từ Thích Ca Mâu Ni Phật, tông phái thành kiến tự nhiên liền tiêu trừ, vì sao vậy? Tất cả tông phái đều là do Thích Ca Mâu Ni Phật truyền, cho nên chúng ta đối với tất cả tông phái liền dùng cách nhìn bình đẳng, liền không thể nói tông phái này mạnh hơn so với tông phái kia, không có cái ý niệm này. Biết được cái gì? Thế Tôn nói pháp 49 năm, giảng kinh hơn 300 hội, trên kinh đại thừa thường nói “tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn” đều là bình đẳng, trên Kinh Kim Cang nói rất hay “pháp môn bình đẳng, không có cao thấp”. Vì sao phải mở nhiều pháp môn đến như vậy? Là bởi vì căn tánh của chúng sanh không như nhau, không có nguyên nhân khác, cho nên Phật có thể hằng thuận chúng sanh, tuỳ hỉ công đức. Ngài không chỉ dùng một phương pháp để giáo hoá tất cả chúng sanh, để mỗi một người học được đều rất hoan hỉ, học được đều rất an lạc, buông bỏ vạn duyên, vọng tận thì hoàn nguyên! Không nhất định phải dùng phương pháp này, cho nên tâm lượng này liền tự nhiên khai mở, với “hoàn nguyên quán” đoạn thứ ba phía sau tương ưng.

Trong đoạn thứ ba nói cho chúng ta nghe ba loại châu biến. Ba loại châu biến chính là “hàm dung không hữu”. Hàm dung không hữu, không là hư không, hữu là vạn hữu. Chỗ này chính là trong đại thừa giáo thường nói hai câu, tôi nghĩ mỗi một vị đồng tu đều rất quen thuộc: “tâm trùm thái hư, lượng khắp pháp giới”. Tâm trùm thái hư là hàm không, lượng khắp pháp giới là dung hữu, bạn làm thế nào để có thể có được tâm lượng lớn đến như vậy? Bạn học với Thích Ca Mâu Ni Phật thì liền có tâm lượng lớn đến như vậy, bạn cùng với tổ sư học thì tâm lượng này rất khó phát. Tôi học thiền, tôi cùng học với tổ sư thiền, thiền cao, các tông phái khác đều không bằng như ta, bạn xem thấy vọng tưởng, phân biệt, chấp trước liền sanh khởi. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước phải tận thì bạn mới có thể hoàn được nguyên. Một mặt học một mặt không buông bỏ được vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, vậy thì vĩnh viễn không thể hoàn được nguyên. Tâm lượng của tôi tương đối lớn một chút, còn có thể bao gồm hết tất cả các tôn giáo trên thế giới là nhờ sự chỉ đạo của đại sư Chương Gia. Cái then chốt này rất lớn! Khi vừa mở đầu ngài liền dạy tôi xem truyền ký của Thích Ca Mâu Ni Phật, bắt tay vào từ chỗ này, từ ngay chỗ này mà vào cửa, chân thật là từ căn nguyên của Phật pháp mà học. Tiên sinh Đông Phương Mỹ đặc biệt giới thiệu là Kinh Hoa Nghiêm, chính thầy rất là ưa thích bộ kinh này, nói với tôi Hoa Nghiêm là triết học khái luận của Phật kinh, nội dung là bao gồm tất cả Phật học, bao gồm những nguyên tắc lý luận chỉ đạo của các tôn phái đều ở trên Kinh Hoa Nghiêm. Hai vị lão sư lời nói dạy bảo không như nhau, phương thức không như nhau thế nhưng mục tiêu phương hướng như nhau, cho nên tôi học Phật có thể nói là không đi qua con đường oan uổng. Thế nhưng phiền não tập khí của chính mình quá nặng, không cách gì đốn ngộ, lão sư dạy tôi, đó là lão sư Lý dạy tôi dần dần buông bỏ, mỗi năm buông bỏ, mỗi tháng buông bỏ, mỗi ngày buông bỏ, dạy cho tôi phương pháp này.

Việc đốn ngộ cũng giống như toà lầu cao, một bước họ liền nhảy lên tới đỉnh, vậy thì phải có bản lĩnh, không có bản lĩnh rơi xuống thì tan xương nát thịt, đó gọi là đốn siêu. Tiệm tu cũng giống như đi cầu thang từ từ mà lên, bước lên tầng nấc từng nấc mà đi. Chúng ta không có bản lĩnh đó thì chúng ta chọn lấy leo cầu thang. Cho nên công phu không gì khác, công phu chính là xả, công phu chính là buông bỏ. Bạn buông bỏ một phần, bạn liền có thể nhìn thấu một phần, nhìn thấu một phần nó lại có thể giúp cho bạn buông bỏ một phần, cho nên tiệm tu chính là hai phương pháp này, buông bỏ giúp cho nhìn thấu, nhìn thấu giúp cho buông bỏ, thành tựu lẫn nhau, từ sơ phát tâm đến quả địa Như Lai, phương pháp này diệu!

Trong đây còn có một mấu chốt rất quan trọng, đó chính là thân cận thiện tri thức, việc này rất quan trọng. Ai là thiện tri thức? Phật là thiện tri thức, Bồ tát là thiện tri thức, nhưng Phật Bồ tát chúng ta không tìm ra được. Kinh điển là Phật, kinh điển là Bồ tát, nên gọi là một môn thâm nhập, trường kỳ huân tu mới chân thật có thể giúp cho bạn nhìn thấu buông bỏ. Kinh giáo có thể giúp nhìn thấu. Bạn có thể nhìn thấu, bạn ở ngay trong cuộc sống thường ngày tự nhiên bạn liền sẽ buông bỏ. Đến khi thật sự buông bỏ sẽ có một hiện tượng xuất hiện, ở thuận cảnh (chúng ta nói cảnh chính là hoàn cảnh vật chất của chúng ta, bạn rất hoan hỉ là thuận cảnh), thiện duyên (duyên là hoàn cảnh nhân sự, chung quanh bạn đều là người tốt, đều là người bạn ưa thích), ở trong loại cảnh giới này không có tham luyến, bạn buông bỏ đi tham luyến, bạn đối với hoàn cảnh, bạn đối với nhân sự đều là trí tuệ, không phải là cảm tình. Nếu như cảm tình thì đó là phiền não, sanh phiền não, phải là trí tuệ! Nếu như trái ngược lại, hoàn cảnh chung quanh là nghịch duyên, bạn không ưa thích, bạn rất chán ghét, bạn không bằng lòng ở trong hoàn cảnh đó cư trú, đó là nghịch cảnh. Người chung quanh thì sao? Người chung quanh đều không phải là người tốt, ác duyên, đều là đến tìm bạn gây phiền phức. Ở trong loại hoàn cảnh này, bạn có thể không sanh sân hận, người Trung Quốc chúng ta nói “không oán trời, không trách người”, vẫn là dùng trí tuệ chân thật cùng sinh sống với người, không oán trời, không trách người, biết được đó là nghiệp chướng của chính mình, tiêu nghiệp chướng! Nếu như có oán hận vậy thì chính bạn tăng thêm nghiệp chướng, nếu như có báo thù vậy thì càng phiền phức, đó là tạo tội nghiệp. Cho nên nghịch cảnh ác duyên không sanh sân hận, không luận là thuận cảnh nghịch cảnh, thiện duyên ác duyên, bạn đều ở trong đó tu tâm thanh tịnh, tu tâm bình đẳng, đem cảnh giới linh tánh của chính mình mỗi ngày nâng lên trên cao, vậy thì đúng rồi. Cho nên nói là cho dù ở trong bất cứ cảnh giới nào, bạn mỗi ngày đều là phiền não nhẹ, trí tuệ thêm lớn, bạn xem bạn tự tại dường nào! Đó gọi là chân thật tu hành. Ở trong loại hoàn cảnh này khiến cho chúng ta chân thật thể hội được một câu nói mà Khổng Phu Tử đã nói “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”, cái ý nghĩa này thật là sâu sắc. Bạn mỗi ngày đang học tập, thuận cảnh đang học tập, nghịch cảnh cũng đang học tập, thiện duyên ác duyên thảy đều đang học tập, thì bạn liền có được an vui, trong đại thừa giáo gọi Bồ tát, đó chân thật là Bồ tát. Học nhi thời tập chi là Bồ tát, pháp hỉ sung mãn, thường sanh tâm hoan hỉ, tâm của họ mãi mãi là bình lặng, bạn muốn chọc họ sân hận thì không dễ, họ sẽ không giận; bạn muốn làm cho họ ưa thích, họ cũng không dễ dàng ưa thích, tâm của họ bình lặng. Thế nhưng ở hiện tượng có thể là bạn chọc họ hoan hỉ, họ tươi cười, bạn sân si với họ, họ cũng nhíu mày nhăn mặt, đó là giả, không phải là thật. Vì sao là giả, sao lại có phản ứng này? Phản ứng này là để cho bạn cảm thấy bạn đã nhận được hiệu quả, là để an ủi bạn, nếu không mà nói thì bạn xem thấy người đó là gỗ đá, anh thấy họ không có hỷ nộ ai lạc, họ không phải gỗ đá là gì? Hằng thuận chúng sanh, tuỳ hỷ công đức, đây gọi là đại tự tại, chúng ta dùng câu “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ” để giải thích, trong đại thừa giáo gọi là Bồ tát, pháp hỉ sung mãn, thường sanh tâm hoan hỉ.

Chúng ta lại xem tiếp đoạn sau, dẫn một đoạn câu nói trong Kinh Đại Tập, trong quyển 15 Kinh Đại Tập có cái đoạn như vậy: “Thí như Diêm Phù Đề nhất thiết chúng sanh thân cập dư ngoại sắc, như thị đẳng sắc hải trung giai hữu ấn tượng, dĩ thị cố, vi đại hải ấn”.

Đây là thí dụ, mở đầu là nói thí dụ. Tất cả chúng sanh Diêm Phù Đề, Diêm Phù Đề dùng lời hiện tại mà nói chính là địa cầu, trên địa cầu này của chúng ta “nhất thiết chúng sanh thân cập dư ngoại sắc”, chính là tất cả hữu tình trên địa cầu này, dùng lời hiện đại chúng ta mà nói là động vật, thực vật, núi sông đất đai, những thứ sắc tướng này đều ấn hiện ở trong nước biển. Chỗ này phải ghi nhớ, chúng ta phải nghĩ đến nước biển là bình lặng, không có sóng động, nước biển rất trong sạch, không có ô nhiễm, không có sóng động, giống như một tấm kính vậy. Đó là nói cái lớn, nói cả thảy địa cầu này, chúng ta không dễ hiểu. Bởi vì trong biển cả có sóng to gió lớn, chúng ta đem nó thu nhỏ lại, đem nó thu nhỏ lại như một cái hồ, hồ nhỏ, hồ nước này trong suốt không có ô nhiễm, mặt hồ không có sóng động, chúng ta thả một thuyền nhỏ, một chiếc lá làm thuyền thả ra giữa hồ, bạn thấy phong cảnh bốn bên đều chiếu vào trong nước, đó gọi là hải ấn. Dùng cái thí dụ này ý nghĩa rất sâu, trong nước biển có hình bóng hay không? Không có! Nước biển làm gì có hình bóng! Thế nhưng khi nước biển chiếu kiến bên ngoài có hình bóng. Trong nước biển có hình bóng là giả, không phải là thật, nói với bạn khi không chiếu thì không thể nói nó không có, khi chiếu thì không thể nói nó có, nói rõ cái hình bóng này chẳng có chẳng không, đó chính là chân thật tướng. Thí dụ chỉ có thể thí dụ gần giống, không thể thí dụ đến giống như thật được, bất cứ thí dụ nào cũng đều không cách gì thí dụ được đúng như thật, cho nên người có trí tuệ, ở trên kinh Phật thường nói “nhân thí dụ mà ngộ nhập thật tướng”, bạn từ nơi đó mà bỗng giác ngộ, giáo học của thí dụ này liền đạt đến được thọ dụng chân thật. Cho nên một cái hồ nhỏ như vậy, cả thảy địa cầu này đích thực là biển lớn hơn so với lục địa, nước nhiều hơn so với đất liền, cho nên Phật thường dùng hải ấn, trong biển sanh ra những ấn tượng này, cho nên gọi là hải ấn.

Trong Kinh Đại Bảo Tích, phía sau nói Kinh Bảo Tích 25 nói, có một đoạn như thế này: “Như đại hải nhất thiết chúng lưu tất nhập kỳ trung, nhất thiết chư pháp nhập pháp ấn trung, diệc phục như thị, cố danh hải ấn”. Cái thí dụ này cũng rất hay, đó là cái ý thứ hai. Phía trước là thí dụ nước biển trong suốt có thể chiếu kiến, cái thí dụ này là tất cả sông hồ trên lục địa, những dòng nước này thảy đều chảy vào biển cả, cho nên gọi biển là rộng nạp cả trăm sông, tất cả những dòng nước trên lục địa thảy đều chảy vào trong biển cả. Thí dụ cái gì? Thí dụ cho tất cả các pháp, vạn sự vạn pháp cũng giống như những dòng nước của các sông hồ vậy, thảy đều chảy vào ngay trong pháp ấn. Pháp ấn chính là pháp tánh, pháp này là pháp tánh. Ấn là ấn chứng, tự tánh có thể ấn chứng tất cả các pháp. Các pháp là gì? Các pháp không thể nói có, cũng không thể nói không, vì sao vậy? Tướng có tánh không, sự có lý không. Chỗ này trong lời đối thoại của Bồ tát Di Lặc nói được rất rõ ràng, hiện tượng vật chất này cùng hiện tượng tinh thần do đâu mà có? Là từ nơi ý niệm mà sanh ra, sóng động cực kỳ vi tế, cái ý này là sóng động. Sóng của ý niệm vi tế hơn so với bất cứ sóng nào. Ngày nay chúng ta gọi là sóng quang, gọi là sóng điện từ, nó thô hơn rất nhiều so với sóng niệm! Sóng quang, sóng điện từ, ngày nay chúng ta dùng máy móc có thể quan sát được nó, thế nhưng sóng niệm này trong tâm chúng ta thì không cách gì, máy móc không thể dò tìm được. Dùng thứ gì có thể dò tìm được nó? Sức thiền định sâu. Trong kinh đại thừa Phật thường nói, sức định của Bồ tát Bát Địa có thể cảm nhận được một niệm bất giác, đó là căn bản vô minh mà trong đại thừa giáo thường nói. Căn bản vô minh vì sao mà khởi lên, vì sao mà phát sanh, họ có thể quan sát được.

Căn bản vô minh bên trên có hai chữ, gọi là “vô thỉ” vô minh. Hai chữ này nói như thế nào vậy? Khi chúng ta mới đầu học Phật, cho rằng đó là sai rồi, chúng ta đang khởi vọng tưởng, cho rằng cái vô minh này đại khái rất lâu rất xa, không có mở đầu, ta không tìm ra được đầu mối, đại khái quá lâu quá xa rồi. Chúng ta đều có cách nghĩ này, kỳ thật sai rồi, hoàn toàn nghĩ sai. Vô thỉ là gì? Chính là rất đơn giản chính ngay trên mặt chữ, không có bắt đầu, không có bắt đầu thì đương nhiên cũng không có kết thúc, đó mới là chân tướng của một niệm. Bồ tát Di Lặc đã nói tốc độ của một niệm này. Vì sao nói nó không có bắt đầu? Bạn chưa ý thức đến thì nó đã không còn, cho nên vô thỉ vô minh chính là bất sanh bất diệt, không có sanh diệt. Tự tánh là không sanh không diệt, “phi sanh nhân chi sở sanh”. Vô thỉ vô minh cũng là không sanh không diệt, thế nhưng nó có cái tướng sanh diệt. Tuy có tướng sanh diệt nó cũng không phải là “sanh nhân chi sở sanh”, thế nhưng cái thứ hai nó liên tục. Cái thứ hai liên tục tuy không phải là cái ở phía trước, nó có quan hệ với cái phía trước, có quan hệ tương tợ, nó không phải thật có quan hệ. Đó là Phật quan sát được chân tướng của vũ trụ. Chân tướng khởi nguồn của vũ trụ, pháp giới nhất chân do đâu mà khởi lên, do đâu mà có? Thật Báo Trang Nghiêm Độ của chư Phật, pháp giới bốn thánh của các Bồ tát, sáu cõi luân hồi của phàm phu từ do đâu mà có? Nếu như bạn sau khi hiểu rõ được chân tướng này, vô lượng vô biên cõi nước, trên Kinh Kim Cang nói tóm lại một câu, đem nó tổng kết lại: “phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng”. Hư vọng cùng hư vọng thì bằng nhau, làm gì có cao thấp, cho nên chư Phật Như Lai ứng hoá ở ngay trong mười pháp giới, các ngài không có khởi tâm động niệm, người ta cao minh chính ngay ở cái điểm này. Chúng ta ở ngay trong cảnh duyên hay khởi tâm động niệm, hay khởi phân biệt chấp trước, đó là tự sanh phiền não. Vốn dĩ không có sự việc này, mười pháp giới, sáu cõi, ba đường là do chính bạn biến hiện ra, không hề liên quan gì với người khác, tự làm tự chịu, oan uổng! Bạn vừa buông bỏ, khi buông bỏ thì Thường Tịch Quang hiện tiền. Bao gồm tất cả hiện tượng đều là hư vọng, bạn hoàn toàn thấu hiểu, đoạn sau của Kinh Kim Cang còn có một bài kệ: “tất cả pháp hữu vi, như mộng huyển bào ảnh, như sương cũng như điện, phải có cách nhìn như vậy”, bạn hoàn toàn thông suốt, bạn liền vào cảnh giới Phật, bạn liền thành Phật, cho nên pháp tánh ấn định tất cả vạn pháp, chính là ấn định thực tướng các pháp, chỗ này phải nên khẳng định như vậy.

Trung Quốc chúng ta từ xưa đến nay, lấy ấn làm chân thật, văn kiện của bạn chính phủ đóng lên cái ấn, vậy thì mọi người công nhận. Phật liền dùng việc này để làm thí dụ. Thế gian chúng ta chân thật là có cái ấn, Phật pháp ấn là giả, không có cái ấn này, ấn của Phật pháp là gì? Ấn của Phật pháp là pháp tánh, hoàn toàn tương ưng với pháp tánh. Trí tuệ trong pháp tánh chiếu khắp các pháp, chiếu kiến rõ ràng các pháp, chân tướng của các pháp, đó gọi là pháp ấn, cho nên đây cũng là ý nghĩa của Hải Ấn Tam Muội. Trong “Thám Huyền Ký” của quốc sư Hiền Thủ. Quốc sư Hiền Thủ có một bộ chú giải cho Kinh Hoa Nghiêm gọi là “Thám Huyền Ký”, Đại sư Thanh Lương gọi là “Sớ Sao”, trong “Thám Huyền Ký” có một câu nói như thế này: “Hải ấn giả tùng du vi danh”, là thí dụ, lấy biển lớn thí dụ cho pháp tánh. “Như Tu La tứ binh liệt tại không trung ư đại hải trung ấn hiện kỳ tượng”, đó là thí dụ A Tu La. A Tu La ở trong không trung, ở trong không trung họ xếp bốn binh, chính là quân đội, như hiện tại thế gian chúng ta nói, quân đội hiện tại có không quân, có hải quân, có lục quân, nói họ có binh chủng, bốn loại binh chủng khác nhau, bày bố ở không trung, bố trận ở không trung, trong biển nước biển trong suốt, chiếu rọi hình bóng của họ rõ ràng, “ấn hiện kỳ tướng”, lấy đây làm thí dụ. “Bồ tát định tâm du như đại hải”, tâm của Bồ tát là định. Định chính là Tam Muội, Tam muội chính là định, vậy thì cái tâm định này có công phu sâu cạn khác nhau. Thế gian chúng ta trong phàm phu sáu cõi có định tâm, định gì vậy? Tứ thiền bát định. Người được tứ thiền định, họ sanh đến trời tứ thiền, họ không ở dục giới của chúng ta, đó chính là trong “Dị Kinh” đã nói “vật dĩ loại tụ, nhân dĩ quần phân”, họ đến một giai đoạn nào đó, họ liền nhất định vào đồng một giai tầng đó, họ sẽ hợp nhau lại như người thế gian của chúng ta vậy. Bạn xem, người ưa thích học Phật đều đến đạo tràng nhà Phật, thường hay đến, họ không đến nơi khác; người thích khiêu vũ thì họ sẽ hướng đến vũ trường mà đi, người thế gian này của chúng ta cũng là từng loại từng loại, tùy theo thị hiếu của họ. Bồ tát tu định thì không phải như vậy, tứ thiền định đều đi đến trời tứ thiền, tứ không định thì đều đến Vô Sắc giới, cửu thứ đệ định thì đều đến pháp giới Thanh Văn, sâu hơn cửu thứ đệ định thì đến được pháp giới Duyên Giác, cao hơn nữa đó chính là pháp giới Bồ tát, đạt đến cao nhất là gì vậy? Phiền não chướng và sở tri chướng thảy đều xả bỏ hết, chúng ta nói họ đến được pháp giới Nhất Chân, họ thoát khỏi mười pháp giới. Đây chính là Kinh Hoa Nghiêm nói Bồ tát sơ trụ trở lên, phá một phẩm vô minh, chứng một phần pháp thân, họ đạt được định gọi là Hải Ấn Tam Muội. Cho nên Viên Giáo Sơ Trụ trở lên, cái định đó của họ đều gọi là Hải Ấn Tam Muội, tâm định của Bồ tát giống như đại hải, đó là pháp thân Bồ tát, không phải Bồ tát thông thường.

“Ứng cơ hiện dị, như bỉ binh tượng cố”, ngay trong tâm thanh tịnh, chúng sanh có cảm, chữ cơ này chính là cơ cảm, cơ là nói chúng sanh mười pháp giới không đồng nhau. Phật nói với chúng ta, tứ không định họ không cầu Phật Bồ tát, cho nên không có cảm ứng với Phật Bồ tát, tứ thiền định có, cho nên ở trong trời Sắc giới có rất nhiều Bồ tát ứng hoá đến nơi đó giáo hoá chúng sanh, giảng kinh nói pháp cho họ nghe. Tứ Không thì không có, cho nên trong kinh giáo thường nói tám nạn, trong tám nạn thì có Tứ Không thiên. Tám nạn là gì? Không nghe được Phật pháp, không nghe được Phật pháp gọi là gặp nạn. Cái thế gian này của chúng ta, nạn nước nạn hạn hán gì đó, những tai nạn này đều không xem là khó, không nghe được Phật pháp mới gọi là gặp đại nạn. Có tám loại duyên, không cách gì họ cùng với Phật pháp có được cảm ứng, cho nên gọi là tám nạn, bởi vì họ đối với Phật pháp không có hứng thú, không có tín tâm, không nghe không hỏi, nên gọi là gặp nạn. Bởi vì gặp được Phật pháp, Phật thường nói “thân người khó được, Phật pháp khó nghe”, nghe được Phật pháp liền có cơ hội, có duyên phận ở ngay trong một đời này vĩnh viễn thoát khỏi luân hồi, vĩnh viễn thoát khỏi mười pháp giới. Chúng ta ngay một đời này được thân người, nghe được Phật pháp, chúng ta đều hiểu được phương pháp lý luận, chính là phiền não tập khí của chính mình quá nặng, không thể nào đốn xả, nên làm không được. Chúng ta không phải không muốn làm, mà là làm không được, vậy phải làm sao? Đó đều là Phật dạy cho chúng ta “bất đắc dĩ nhi cầu kỳ thứ”, cầu kỳ thứ chính là tiệm xả, dần dần xả, mỗi ngày xả, vậy thật có hiệu quả. Ban đầu rất khó, dần dần thì sẽ rất quen thuộc, đến sau này thì tăng tốc. Khó khăn nhất là ở mười năm đầu, kinh nghiệm của chính chúng ta, 20 năm so với 10 thì tu sẽ dễ hơn nhiều, 30 năm so với 20 năm thì càng dễ hơn, càng về sau thì tiến bộ càng nhanh, cho nên pháp hỷ không ngừng đang thêm lớn, nó không suy, càng học càng hoan hỉ, đó là gì? Bạn nếm được pháp vị. Vì sao có rất nhiều người học Phật học được rất nhiều năm rồi, học rồi không có tiến bộ? Chính là họ trong không nếm được pháp vị. Vì sao chưa nếm được pháp vị? Họ chưa làm thật. Vì sao gọi là chưa thật làm? Họ chưa xả, họ không chịu buông bỏ, cho dù buông bỏ nhiều ít, bạn phải buông bỏ, bạn nên thật buông bỏ, càng buông bỏ càng nhiều. Đây đều là lão sư vào những năm đầu dạy bảo tôi, cũng là cảnh báo tôi.

Thí dụ tài, bạn xả tài, càng xả càng nhiều. Bạn vốn dĩ đối với tài vẫn không có tham luyến, vì bạn không có, thế nhưng bạn bố thí tài, bố thí tài tiền tài của bạn càng ngày càng nhiều, càng ngày càng nhiều thì thế nào? Khởi lên tâm tham thì hỏng rồi. Lão sư một có sự nhắc nhở cho tôi, không luận có nhiều ít, đến bao nhiêu xả bấy nhiêu, cho nên xả đắc.

Xả đắc có hai ý quan trọng. Ý thứ nhất chính là nói bạn phải xả, xả rồi thì bạn liền có được. Ý thứ hai là có được rồi thì phải đem nó xả đi, bạn có được mà bạn không xả thì phiền phức đến với bạn, thì bạn lại mê. Rất nhiều người thích cái ý đầu, tôi bố thí, “Phật thị môn trung xả nhất đắc vạn báo”, chân thật xả một được vạn, sau khi được thì lòng tham liền khởi lên, thì bạn vĩnh viễn không thể thoát khỏi sáu cõi luân hồi. Phải làm thế nào? Có được rồi thì đem nó xả hết, sau khi xả hết thì càng đến càng nhiều, càng đến càng nhiều thì bạn cố gắng đem nó xả ra hết, có bao nhiêu xả hết bao nhiêu, quyết định không nên tích tài. Phật dạy cho chúng ta, trong kinh thường nói “tích tài tán đạo”, như vậy thì được sao? Vì sao vậy? Trong tự tánh tâm thanh tịnh không có bất cứ thứ gì, thế nhưng trong tự tánh tâm thanh tịnh thứ gì cũng đều đầy đủ, đều không thiếu, bạn có những thứ này để làm gì? Cho nên pháp bố thí được trí tuệ, vô uý bố thí được khoẻ mạnh sống lâu. Bạn thấy người thế gian cầu phú quí, thông minh trí tuệ, khoẻ mạnh sống lâu, đều là từ xả tài mà được. Trong mạng của bạn có tài, có phú quý, có thông minh trí tuệ, có khoẻ mạnh sống lâu, trong mạng này từ do đâu mà có? Là do đời quá khứ bạn bố thí, do bạn bố thí mà có, liền biến thành trong mạng của bạn có được. Nếu như bạn có thể xả mà nói, vậy thì bạn có được càng nhiều, được càng nhiều thảy đều nên xả. Thường hay nghĩ đến tự tánh đầy đủ, ngoài tự tánh ra ta đều nên xả, cho nên xả là việc tốt. Bạn xem vọng tận, đều là hư vọng, phàm hễ có tướng đều là hư vọng, phải biết tiền của là tướng, là hư vọng; thông minh trí tuệ, khoẻ mạnh sống lâu đều là tướng, đều phải nên triệt để buông bỏ, bạn mới có thể được khoẻ mạnh sống lâu. Cho nên tu bố thí phải tu được thoải mái, trong đây không có nghi hoặc, không có do dự. Phật Bồ tát tuyệt đối không lừa gạt người, nói với bạn đều là lời thật, đều là lời hay, chỉ cần bạn tin tưởng, chỉ cần y giáo phụng hành chịu làm, chịu làm thật, bạn liền quay về tự tánh. Quay về tự tánh mới gọi là đại viên mãn, cái bạn mong cầu thảy đều có được, bạn không nghĩ đến cũng có được, trong ý tưởng không nghĩ đến, cho nên tâm định của Bồ tát chính là ở chỗ này nói Hải Ấn Tam Muội, có thể ứng cơ cảm của tất cả chúng sanh, chúng sanh có cảm ngài liền có ứng. Phía trước đã nhắc qua với các vị, đáng dùng thân gì để độ ngài liền hiện thân như thế đó, đó là ứng; đáng dùng phương pháp gì để giúp họ giác ngộ thì liền dùng phương pháp đó, cho nên thân không có cái thân nhất định, pháp cũng không có định pháp, do đó quyết định không phải là tám vạn bốn ngàn pháp môn, tám vạn bốn ngàn pháp môn là quy nạp lại, trên thực tế là vô lượng pháp môn, vô lượng vô biên, vô số vô tận, đó là thật. Cái này đều là trong tự tánh đầy đủ, cho nên tự tánh không có chút nào kém khuyết.

“Hoàn Nguyên Quán” chính là nói trong quyển sách này của chúng ta, chúng ta đem nó đọc qua, đó là vừa rồi phía trước chúng ta đã đọc qua “ngôn hải ấn giả, chân như bổn giác dã vọng tận tâm trừng”. Vọng không còn thì tâm vắng lặng thanh tịnh, “tâm trừng” chính là tâm thanh tịnh. “Vạn tượng tề hiện”, biến pháp giới hư không giới, bao gồm tất cả hiện tượng bạn thảy đều chiếu kiến. “Cũng như biển cả do gió khởi sóng”, chiếu kiến của bạn bị mất đi. Tâm hiện tại phàm phu chúng ta chính là do gió khởi sóng, làm cho năng lực chiếu kiến bị mất hết. “Nếu gió dừng rồi, nước biển trong suốt, ảnh nào cũng hiện”, gió là gì vậy? Gió là cảnh giới bên ngoài, chính là mê hoặc của bên ngoài, nếu bạn có thể vĩnh viễn ly khai mê hoặc của bên ngoài, dụ hoặc bên ngoài là gì? Thất tình ngũ dục. Ngũ dục là tài, sắc, danh, thực, thuỳ, có trên vật chất, có trên tinh thần, những thứ này mê hoặc gọi là gió cảnh giới, bạn làm thế nào? Bạn khởi lên thất tình (thất tình là hỉ, nộ, ai, lạc, ái, ố, dục), bạn sanh khởi tham sân si mạn, bạn sanh khởi tự tư tự lợi, đó là gì vậy? Sóng động, chiếu của bạn mất đi. Chúng ta phía trước đã nói thuận cảnh nghịch cảnh, thiện duyên ác duyên, đó đều là gió, bạn có thể ở trong cảnh giới như như bất động, thuận cảnh thiện duyên không sanh tham luyến, sanh tâm cảm ân không có tham luyến; nghịch cảnh ác duyên không có sân hận, cũng sanh tâm cảm ân, vì sao vậy? Chỉ cần bạn như như bất động thì bạn liền nâng lên cao. Vì sao nâng lên trên cao? Cảnh giới giúp cho chúng ta nâng lên. Nếu như cảnh giới lay chuyển, tâm của chúng ta động, động rồi thì đọa lạc. Bạn hoan hỉ, hoan hỉ thì đọa lạc; bạn chán ghét, chán ghét cũng đọa lạc, chỉ cần tâm bạn vừa động thì bạn liền đọa lạc, cho nên làm thế nào ở trong cảnh giới học một thứ như như bất động.

Khi chúng ta mỗi ngày ăn ba bữa, nếu chú trọng khẩu vị thì tâm động rồi. Khi bạn ăn cơm những món ăn này bày ra nơi đó mê hoặc, món này ăn ngon ăn nhiều một chút, món kia ăn không ngon thì không muốn ăn, bạn thấy ăn cơm cũng đang tạo nghiệp. Mặc quần áo thì chú trọng kiểu mẫu, chú trọng chất liệu đều là tạo nghiệp. Ở ngay trong cuộc sống thường ngày không bị cảnh giới dao động, Thế Tôn năm xưa ở đời làm ra một tấm gương rất tốt cho chúng ta, mỗi ngày ngài đều đi khất thực, cho thứ gì thì ăn thứ đó không có thứ nào mà không ưa thích, tâm hoan hỉ tiếp nhận người khác cúng dường, tiếp nhận người khác bố thí, không có phân biệt, không có chấp trước, không khởi tâm không động niệm, dạy chúng ta như vậy mà ăn cơm; mặc áo thì ba y một bát, đời sống rất là đơn giản. Áo chỉ cần có thể che kín thân thể, che đậy, có thể giữ ấm là đủ rồi, không cần xem trọng kiểu mẫu, cũng không cần chú trọng chất liệu tốt, tuyệt đối không bị cảnh giới bên ngoài dao động.

Thích Ca Mâu Ni Phật cả đời không có nơi cư trú, không có xây phòng ốc, ngài ở đâu vậy? Ở dưới rừng cây, dưới gốc cây ngủ một đêm, nửa ngày ăn một bữa, đời sống rất khoẻ mạnh, tâm thanh tịnh không nhiễm một trần, cho nên Thế Tôn ngài viên tịch, không phải viên tịch ở trong phòng, là ở ngay trong rừng cây, viên tịch trong song thọ lâm. Thế nhưng ngài cũng rất hoạt bát, cũng rất tự tại, ngài cũng không chấp trước, cư sĩ trưởng giả có vườn hoa, cung điện, lầu các đẹp, mời ngài đến giảng kinh nói pháp ở nơi đó vài ngày, ngài cũng rất tự tại, cũng không cự tuyệt. Bạn thấy Kỳ Thọ Cấp Cô Độc viên, Trúc Lâm Tinh Xá, những đạo tràng này ngài cũng thường hay đến giảng kinh, giảng xong rồi thì đi, quyết không lưu luyến. Tôi dùng lời hiện tại mà nói, chủ quyền của đạo tràng là của người chủ, quyền sở hữu là người chủ, Thích Ca Mâu Ni Phật đến dùng mấy ngày ngài có quyền sử dụng, ngài có thể sử dụng, ngài không muốn có. Bạn nói đạo tràng này tặng cho ngài, ngài không cần, bạn cho ngài mượn dùng ở nơi đó giảng kinh dạy học thì được, cho mượn ba năm, năm năm đều được, sau khi dùng xong thì trả lại cho bạn. Đó đều là Thế Tôn ngài nói pháp giáo hoá chúng sanh, chúng ta phải lưu ý.

Vì sao khi đến Trung Quốc phải xây dựng những đạo tràng lớn này? Bạn phải biết đó là cảnh duyên không như nhau, phong tục tập quán khác nhau. Ấn Độ xưa, người Ấn Độ xem thấy người tu hành như vậy đều tôn trọng, đều tôn kính bội phục học tập với họ. Thế nhưng người Trung Quốc phong tục tập quán không phải như vậy, người Trung Quốc tôn trọng đối với thầy giáo cùng cha mẹ là như nhau, thì làm gì chính mình ở trong nhà còn để cho thầy giáo và cha mẹ ở bên ngoài, làm gì có đạo lý này. Đó là đại bất hiếu, đó là đại bất kính! Cho nên khi các pháp sư này đến Trung Quốc, phải xây dựng một nơi tốt đẹp nhất cho họ, cúng dường tốt nhất cho họ, đó là phong tục tập quán của người Trung Quốc, việc này phải nên biết. Cho nên Phật giáo tùy tục, tôi cũng tuỳ thuận bạn, không tuỳ thuận bạn thì bạn không thể tiếp nhận, bạn ngày ngày cảm thấy đau lòng, đó cũng là sai lầm. Luôn là phải mọi người hoan hỉ, thế nhưng chính mình trong lòng không có lưu luyến, cho nên người xuất gia ngày trước tuy là ở trong tự viện giống như hoàng cung vậy, cách họ ở thế nào vậy? Vẫn là ở gường chung gọi là quảng đơn, ở gường chung, không phải họ ở từng phòng từng phòng, có phòng ốc phải có chấp sự, họ làm việc thuận tiện một chút, nên họ có một gian phòng, phòng bao lớn vậy? Gọi là phương trượng, vuông vức một trượng. Một trượng ở Đài Loan chúng ta gọi là hai mét, gian phòng của họ lớn nhỏ chính là hai mét. Đó chính là gì? Chính là nói không có tham luyến hoàn cảnh nơi ở. Trụ trì là phương trượng, từ trụ trì trở xuống thì không thể vượt hơn trụ trì, bao gồm phòng ốc chấp sự đều là phương trượng, đó là pháp bình đẳng, không phải chấp sự đều là ở gường chung gọi là quảng đơn. Ẩm thực ăn uống vẫn là quá đường, một rau một canh, một nồi rau lớn, bạn xem không có thực đơn, thời trước khất thực loại tập quán đó, việc này dạy chúng ta cái gì? Dạy hai chữ buông bỏ! Buông bỏ bạn mới có thể nhìn thấu, nhìn thấu bạn mới có thể càng buông bỏ, bạn không ngừng hướng lên trên, vậy thì đúng, bạn mới chân thật được pháp hỉ, bạn mới chân thật lĩnh hội được loại trí tuệ an vui, thanh tịnh đó của thánh hiền. Đó là trên Hoàn Nguyên Quán nói.

Phía sau nói Bát Thập Hoa Nghiêm Kinh Thập Tứ, chính là quyển thứ 14. Tám mươi quyển, quyển thứ 14 có một đoạn lời nói như thế này: “Chúng sanh hình tướng các bất đồng, hành nghiệp âm thanh diệc vô lượng, như thị nhất thiết giai năng hiện Hải Ấn Tam Muội oai thần lực”.

Đây là một bài kệ. Hành là hành vi, nghiệp là tạo nghiệp. Hình tướng chúng sanh đặc biệt là sáu cõi, hình tướng chúng sanh sáu cõi mỗi mỗi không đồng nhau, chủng loại quá nhiều, tại vì sao không đồng nhau? Bởi vì hành nghiệp của họ không như nhau, chính là nghiệp của họ tạo ra không như nhau, cho nên hình tướng của họ không như nhau. Đến lúc nào thì như nhau? Thành Phật thì như nhau, Phật Phật đạo đồng, không có gì khác nhau, vì sao vậy? Không tạo nghiệp, hoàn toàn hồi phục lại tự tánh. Tự tánh biến hiện ra đều là viên mãn, không có chút nào kém khuyết, cho nên đến thành Phật thì như nhau. Hãy nhớ là, thành Phật, Viên sơ trụ thì giống, hoàn toàn giống nhau, tướng mạo thanh âm nhất định như nhau, trong mười pháp giới thì không như nhau. Phật trong mười pháp giới có thể nói trên đại thể thì không hoàn toàn như nhau, thế nhưng đến nhất chân pháp giới thì hoàn toàn như nhau, cũng chính là thiện ác nghiệp của họ không còn, không chỉ thiện ác không còn, nhiễm tịnh cũng không còn, cho nên họ là như nhau. Họ là tự tánh, chính là duy tâm sở hiện là như nhau. Duy thức sở hiện thì không giống nhau. Thức là gì vậy? Thức chính là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, chỉ cần có cái này thì không như nhau.

“Như thị nhất thiết giai năng hiện”, chính là mười pháp giới, sáu cõi ba đường. Ở chư Phật Như Lai, pháp thân Bồ tát trong tâm thanh tịnh hoàn toàn năng hiện. Cái năng hiện này, phải ghi nhớ, chúng sanh có cảm ngài liền hiện, khi vừa hiện thì ngài liền ứng, liền ứng hoá để giúp đỡ họ; chúng sanh không có cảm, ngài không hiện. Như phía trước nói người trời Tứ Không không có cảm, cho nên chư Phật Như Lai sẽ không hiện ra ở trời Tứ Không. Diêm Phù đề này chúng ta, đó là Nam châu gọi là bốn đại châu, Bắc châu không có Phật pháp, Bắc Câu Lô Châu. Người Bắc Câu Lô Châu sống lâu, phước báo rất lớn, chân thật là muốn áo được áo, muốn ăn được ăn, người ở nơi đó không cần phải cực nhọc, không cần phải tạo tác, phước báo quá lớn. Ở nơi đó họ không cầu Phật, cho nên Bắc Câu Lô Châu không có Phật pháp, họ không có cảm. Bồ tát Hộ Pháp Vi Đà cảm ứng ba châu, vì sao vậy? Đông, Nam, Tây ba châu này đều có người cầu Phật, Bắc Châu họ không có ý niệm này, cho nên Bắc Châu thì Bồ tát Vi Đà không đến, không có Phật pháp, đó cũng là một trong tám nạn. Chúng sanh có cảm liền có ứng, cảm ứng đạo giao không thể nghĩ bàn, đó là gì? Sức oai thần của Hải Ấn Tam Muội, cho nên chỗ này cũng nói đến Hải Ấn Tam Muội.

Phía sau có một câu nói là nêu trong Kinh Lăng Nghiêm, Kinh Lăng Nghiêm thứ tư. Kinh Lăng Nghiêm có mười quyển, quyển thứ tư, quyển thứ tứ này rất quan trọng. Ở quyển này nói: “Như ngã án chỉ, hải ấn phát quang, nhữ tiệm cử tâm, trần lao tiên khởi”. Đây là Thích Ca Mâu Ni Phật thị hiện, Phật dùng một động tác án chỉ “Hải ấn phát quang”, bạn có thể nhìn thấy cảnh giới của Như Lai. Bởi vì có người hỏi Thích Ca Mâu Ni Phật, nghe nói thành Phật đều ở Tịnh Độ, vì sao Thế Tôn ngài cùng ở chung với chúng tôi vậy? Phật nói ta ở Tịnh Độ, chúng ta hai bên tuy là ở chung với nhau, cõi ta ở không giống như ông. Vì sao có thể không như nhau? Phật liền thị hiện ra, vừa ấn tay xuống đại địa này, thế giới sắc vàng giống như thế giới Cực Lạc, để cho mọi người đều xem thấy Phật thật đang ở cõi Tịnh Độ. Phật đem cảnh giới của chính ngài thị hiện cho họ xem, liền nói với họ, các người những phàm phu này khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, cho nên trần lao là phiền não, trong lòng của các người khởi lên phiền não, tâm thanh tịnh không thể hiện tiền. Bởi vì trong bốn câu này có Hải Ấn, cho nên ngài cũng đem nó nói ra, đó là Hải Ấn Tam Muội đang phát quang, đang khởi tác dụng. “Nhữ” là chỉ phàm phu các người, các người là phàm phu sáu cõi. Bạn xem thấy Thích Ca Mâu Ni Phật ngày ngày cùng ở chung, ngài ở Tịnh Độ của ngài, chúng ta ở uế độ của chúng ta, chúng ta tay nắm tay cũng không như nhau, ngài vẫn là ở Tịnh Độ, chúng ta vẫn là đang ở uế độ. Đây nói rõ cái gì? Cảnh tuỳ tâm chuyển. Đạo lý này rất sâu. Nếu như tâm của chúng ta thanh tịnh, Tịnh Độ chúng ta liền hiện tiền, chính là trong đại thừa giáo thường nói “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”. Cảnh tuỳ tâm chuyển, đạo lý này rất quan trọng! Cho nên tâm tịnh thời cõi Phật tịnh. Thế giới Cực Lạc ở đâu vậy? Chỉ cần bạn được tâm thanh tịnh, hiện tại bạn cũng ở ngay thế giới Cực Lạc, giống như Thích Ca Mâu Ni Phật. Người khác biết được hay không? Người khác không biết, bạn không thị hiện cho họ xem thì họ vĩnh viễn không nhìn thấy, cho nên Phật ở ngay chỗ này đã biểu diễn ra để cho họ xem thấy. Đó là thật, không phải là giả.

Tịnh Độ cùng uế độ là chung nhau, cho nên gọi là tịnh uế không hai, không hai mà hai, chỗ này không dễ hiểu. Chúng ta dùng truyền hình để làm thí dụ, như hai kênh đài của truyền hình, một cái kênh đài là thanh tịnh, một cái kênh đài là ô nhiễm, một cái là Tịnh Độ, một cái là uế độ. Nếu như chúng ta tắt truyền hình đi thì hai kênh cũng không còn. Nếu như chúng ta vừa xem một cái Tịnh Độ, chúng ta đến nghe Phật giảng kinh, mở kênh đài này Phật giảng kinh cho chúng ta nghe, nếu như chúng ta mở một kênh đài khác, không nghe Phật giảng kinh, xem thấy là A Tỳ Địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, đó là uế độ, thử hỏi xem tất cả cảnh tượng này có phải đều ở trong kênh đài hay không? Bạn không mở thì ẩn, bạn mở thì nó liền hiện ra, ẩn hiện không đồng, cho nên nó không hiện tiền thì bạn không thể nói nó không có, tuy hiện tiền cũng không thể nói nó có, có không không hai. Ngày nay chúng ta dùng kênh đài của truyền hình để làm thí dụ thì mọi người sẽ dễ hiểu, vào thời xưa đem sự việc này nói cho rõ ràng, nói cho tường tận, để người nghe hiểu thật không dễ dàng. Thế nhưng những sự việc này đều là nói thực tướng các pháp, đó đều là trí tuệ chân thật, cho nên trên hội Lăng Nghiêm, Thích Ca Mâu Ni Phật, chúng ta nói dùng thần thông của ngài để thị hiện cho chúng ta xem, ngài thật đang ở Tịnh Độ. Chúng ta ở Hoa Nghiêm học được nhiều như vậy, chúng ta có thể lý giải, mỗi câu Phật nói ra đều là chân thật, không phải ngài đang hý lộng phô diễn cho chúng ta xem, mà là ngài làm thật.

“Ngôn hải ấn giả, chân như bổn giác dã, vọng tận tâm trừng vạn tượng tề hiện”, vẫn là xem lại từ ngay chỗ này.

Trong văn nói đến “Hải ấn”, chúng ta từ một số tư liệu có liên quan, tham khảo nói rõ cái gì gọi là hải ấn. Phía sau còn có hai đoạn nhỏ, chúng ta đem nó đọc qua, đó là tiếp theo phía trước: “Tam tạng pháp số tam thập cửu, y tông kính lục Hải Ấn Tam Muội liệt thập nghĩa”. Thập nghĩa này tôi nhớ lại dường như lần trước đã giảng qua.

“Hoa Nghiêm tông dĩ thử Hải Ấn Tam Muội vi Hoa Nghiêm kinh sở y chi định”.

Chúng ta đem đoạn sau đọc tiếp theo “Hoa Nghiêm Kinh Sao Nhị”, “Sớ sao” quyển thứ hai: “Như thuyết Pháp Hoa y vô lượng nghĩa xứ Tam muội, thuyết Bát Nhã kinh y đẳng trì vương Tam muội, thuyết Niết Bàn kinh y bất động Tam muội, cố thuyết chư kinh đa y Tam muội, kim thuyết thử kinh, y hà Tam muội? Tức Hải Ấn Tam Muội”.

Tam muội là một không phải là hai, chính là chánh thọ, vĩnh ly vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Dùng phương pháp gì để ly? Có rất nhiều, không như nhau, nhà Phật đã nói tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, mỗi một pháp môn chính là một phương pháp khác nhau được Tam muội. Tam muội là giống nhau, thế nhưng dùng phương pháp gì đạt được thì khác nhau, cho nên Phật nói ra kinh cho chúng ta y theo.

Trong đây quá vi tế, chúng ta rất không dễ dàng gì thể hội. Thông thường mà nói, Phật nói tất cả kinh đều là tự tánh lưu xuất ra. Tự tánh làm sao lưu xuất? Nói tỉ mỉ thì là nói Tam muội. Tam muội là pháp. Trong đại thừa giáo Phật nói với chúng ta, một tức tất cả, tất cả tức là một, chỉ cần bạn được một Tam muội thì tất cả Tam muội đều hiện tiền, đều có được. Trên Kinh Hoa Nghiêm thường nói, một pháp môn có được rồi thì tất cả pháp môn đều có được, một ngộ tất cả ngộ, một mê tất cả mê. Phàm phu chúng ta khởi tâm động niệm là mê, đem trí tuệ đức năng vô lượng trong tự tánh thảy đều mê hết. Cái mê này chính là tạo thành chướng ngại để nó không thể hiện tiền. Ngày này chúng ta đã tu là tu Tam muội gì? Chúng ta dùng pháp môn niệm Phật, dùng phương pháp đọc kinh, đọc Kinh Vô Lượng Thọ, niệm “A Di Đà Phật”, đây đều gọi là niệm Phật Tam muội.

Niệm Phật Tam muội rất thù thắng, Thế Tôn ở trên kinh Đại Tập nói “niệm Phật Tam muội thị Tam muội trung vương”, cũng chính là nói ở trong tất cả Tam muội, niệm Phật Tam muội là thù thắng nhất. Niệm Phật Tam muội không chỉ được gia trì của A Di Đà Phật, mà đồng thời nhận được gia trì của mười phương ba đời tất cả Chư Phật. Chúng ta ở trong Kinh Di Đà xem thấy sáu phương Phật tán thán, ở trên Kinh Vô Lượng Thọ mười phương Phật tán thán, bạn liền biết được chư Phật tán thán thì chư Phật đó hộ trì, cho nên việc này rất thù thắng, rất vi diệu. Chúng ta có thể từ niệm Phật Tam muội, khi vừa đạt được, như chỗ này nói ý nghĩa của Hải Ấn Tam Muội, Hoa Nghiêm Tam muội, rất nhiều Tam muội, thảy đều có thể hiện tiền. Nếu như không thể hiện tiền, bạn vừa tiếp xúc thì làm sao bạn có thể thông đạt?

Thế Tôn thị hiện cho chúng ta xem, chúng ta vẫn không dễ dàng thể hội, thế nhưng Lục Tổ Đại sư thị hiện cho chúng ta, thì chúng ta không khó thể hội, bởi vì tuy đại sư Huệ Năng không biết chữ, Ngũ Tổ đem y bát truyền cho ngài, ngài trở thành tổ đời thứ sáu. Trong Đàn Kinh thiên thứ nhất chính là truyện ký của ngài, chúng ta ở nơi đó tỉ mỉ mà đọc, mới chân thật biết được, ngài ngay đến một ngày nghe kinh cũng chưa nghe qua. Hoà thượng Hoằng Nhẫn Ngũ Tổ vào nửa đêm canh ba truyền pháp cho ngài, cũng giảng đại ý của Kinh Kim Cang cho ngài nghe, bởi vì vào lúc đó, truyền pháp là dùng Kinh Kim Cang ấn chứng. Chúng ta tin tưởng khi giảng kinh không có quyển kinh, chỉ là nói qua tông chỉ nghĩa thú quan trọng trong Kinh Kim Cang, giảng đến “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, ngài liền bỗng nhiên khai ngộ, đó là gì vậy? Nhất thời đốn xả, đem khởi tâm động niệm phân biệt chấp trước xả bỏ, chính là buông bỏ, khi vừa buông bỏ thì Tự Tánh Thanh Tịnh Viên Minh Thể (chúng ta chiếu theo danh từ này trên “Hoàn Nguyên Quán”) liền hiện tiền, khi vừa hiện tiền thì tất cả thảy đều thông đạt, trong tông môn gọi là minh tâm kiến tánh. Tánh là như thế nào vậy? Ngài liền đưa ra báo cáo, nói ra cảnh giới minh tâm kiến tánh của ngài, nói ra hai mươi chữ. “Nào ngờ tự tánh” chính là không nghĩ đến tự tánh, là thanh tịnh, là không sanh không diệt, là vốn tự đầy đủ, là vốn không dao động, có thể sanh vạn pháp. Những lời nói này, người chưa đến được cảnh giới này thì không nói ra. Nhẫn Hoà Thượng vừa nghe liền không cần nói nữa, nói nữa thì chính là lời thừa, dư thừa, ngài đích thân chứng được, liền đem y bát truyền cho ngài.

Trong lúc ngài chạy nạn, tránh né một số đố kỵ chướng ngại, trên đường đi ở thôn Tào Khê gặp được Vô Tận Tạng Tỳ Kheo Ni, đó là duyên phận. Vô Tận Tạng Tỳ Kheo Ni cả đời thọ trì Kinh Đại Niết Bàn. Chúng ta biết được Kinh Đại Niết Bàn có hai loại bản dịch, phân lượng đều đủ lớn. Kinh Hoa Nghiêm 80 quyển, Kinh Đại Niết Bàn một loại là 36 quyển, một loại là 40 quyển, tương đương với một nửa Kinh Hoa Nghiêm. Cô mỗi ngày đọc tụng. Mỗi ngày đọc tụng, đọc tụng lâu rồi thì có cái hay, tâm của cô được định, đó là then chốt. Định liền có khả năng khai ngộ. Tâm nếu không định, tâm nếu không thanh tịnh, đọc kinh không thể khai ngộ, cho nên đọc kinh phải biết đọc, đọc như thế nào vậy? Như trong Khởi Tín Luận, Bồ tát Mã Minh dạy cho chúng ta phương pháp. Bạn thấy Mã Minh ngài nói: “Ly ngôn thuyết tướng”, đó là nói nghe kinh bạn không nên chấp trước ngôn ngữ, đọc kinh thì lìa tướng văn tự, không nên chấp trước văn tự; “ly danh tự tướng”, không nên chấp trước danh từ thuật ngữ trong đó; “ly tâm duyên tướng”, chính là quyết không khởi tâm động niệm. Bạn có phân biệt, có chấp trước, đó chính là tâm có phan duyên, có chỗ phan duyên. Không khởi tâm không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, đó là ly tâm duyên tướng. Đương nhiên không khởi tâm động niệm rất khó, rất không dễ dàng, chí ít phải làm đến không phân biệt, không chấp trước thì mới có chỗ ngộ. Cho nên người tu hành từ trước cùng hiện tại không như nhau. Người tu hành thời trước thành thật, trì giới, cho dù là tông nào, pháp môn nào, giới luật là căn bản, không ai không trì giới, cho nên trì giới tu định, tâm địa thanh tịnh.

Cô ấy đọc kinh Niết Bàn, đại sư Huệ Năng nghe rồi, ngài không biết chữ, ngài cũng chưa tiếp xúc qua, sau khi nghe rồi đương nhiên rất là hoan hỉ, đợi sau khi cô ấy đọc xong, ngài liền giảng đạo lý trong kinh cho cô ấy nghe. Vô Tận Tạng Tỳ Kheo Ni nghe rồi vô cùng kinh ngạc, ngài giảng rất hay, nghe được điều chưa từng nghe, ngài vừa giảng thì cô ấy liền có chỗ ngộ, liền đem kinh đó thỉnh giáo với ngài. Đại sư Huệ Năng nói ngài không biết chữ. Cô ấy nói ngài không biết chữ làm sao ngài có thể giảng được? Đại sư Huệ Năng nói với cô ấy, ngài nói việc này không có quan hệ gì với biết chữ hay không biết chữ, , đó là gì vậy? Tam muội hiện tiền. Tam muội gì vậy? Chỗ này nói Bất Động Tam muội. Có thể thấy được đại sư Huệ Năng có thể giảng Kinh Niết Bàn cho Vô Tận Tạng Tỳ kheo ni, cảnh giới Kinh Niết Bàn đó không khác gì với Thích Ca Mâu Ni Phật giảng. Thế Tôn giảng Kinh Niết Bàn là nương Bất Động Tam muội, đại sư Huệ Năng nghe cô đọc kinh Niết Bàn cũng là y Bất Động Tam muội, để Tỳ kheo ni Vô Tận Tạng khai ngộ. Đại sư Huệ Năng cả đời có 43 người ở dưới hội của ngài khai ngộ, cô ấy là người thứ nhất.

Đó là khai thị quan trọng cho chúng ta, nếu như chúng ta ở trong kinh giáo có chỗ ngộ, tâm của bạn không thanh tịnh thì sao được! Có thể ngộ nhập hay không then chốt chính ngay chỗ này. Cho nên nếu như chúng ta không thể đem phân biệt chấp trước xả bỏ, chân thật buông bỏ thì chỗ ngộ đó rất khó, quyết không thể nói người đó rất may mắn, con người đó rất cừ khôi, không phải vậy! Đều là như nhau, quyết định không có khác biệt. Sanh Phật bình đẳng, chúng sanh và Phật bình đẳng; sanh Phật không hai, khác biệt là tâm của ngài tịnh, tâm của chúng ta là động. Tâm của ngài vì sao có thể thanh tịnh? Bên trong không có tham sân si mạn, bên ngoài không bị mê hoặc của hoàn cảnh, đó chính là Bất Động Tam Muội. Cho nên ngài thấy sắc nghe tiếng đều có thể ngộ nhập, đạo lý chính ngay chỗ này. Chúng ta học Phật trọng điểm cũng phải ngay chỗ này. Cho nên Phật nương Tam muội mà thuyết kinh. Nương Tam muội như thế nào? Đó là tỉ mỉ mà nói, nói khái quát đó là nương Tam muội. Bộ Kinh Hoa Nghiêm này là nương Tam muội gì? Hải Ấn Tam Muội. Cái gì gọi là Hải Ấn Tam Muội? Phía trước chúng ta đều đã học qua, Hải Ấn Tam Muội là Tự Tánh, tâm Thanh Tịnh giống như biển lớn vậy, đem tất cả tánh tướng, lý sự, nhân quả đều chiếu được rõ ràng tường tận. Cho nên Thế Tôn nói một bộ kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm chính là nói ra minh tâm kiến tánh của ngài. Chỗ này ngài nói ra rất tường tận, đại sư Huệ Năng nói ra là giản lược. Một bên là nói ít mà đủ ý, một bên là rộng nói tường tận, nội dung không hề khác nhau, cho nên Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh quy nạp lại, các vị phải nên biết, chính là đại sư Huệ Năng nói hai mươi chữ. Đại sư Huệ Năng nói hai mươi chữ, đem nó nói tỉ mỉ triển khai ra chính là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh, không tăng không giảm. Hai người này xuất hiện ở thế gian cho hậu học chúng ta một loại thị hiện không thể nghĩ bàn. Ở địa vị này của chúng ta, xem đến sự việc này, chúng ta chỉ có thể tán thán, Như Lai trí tuệ vô tận, từ bi vô tận để khai mở chúng ta. Chúng ta đã biết được Tam muội quan trọng đến như vậy. Không được Tam muội thì cái bạn tu học chỉ là Phật học, người thế gian chúng ta gọi là Phật học, hoàn toàn rơi vào tri kiến của chúng ta, không phải Phật tri Phật kiến, cho nên họ không khai ngộ, không thể giúp bạn thoát sanh tử ra khỏi ba cõi. Do đây có thể biết, Tam muội, chúng ta không nói Tam muội, nói Tam muội người thông thường không hiểu, chúng ta đổi một danh từ để nói là tâm thanh tịnh. Tâm thanh tịnh chính là Tam muội, chỗ này rất quan trọng.

Tâm thanh tịnh từ đâu mà có? Từ trì giới mà được. Trì giới là phương thức, được định là mục đích, đó là chư Phật Như Lai dạy bảo chúng ta. Nếu như chúng ta không bắt tay vào từ trì giới, tâm thanh tịnh vĩnh viễn sẽ không hiện tiền. Trì giới bắt đầu vào từ đâu? Cần phải bắt tay vào từ ngay trong cuộc sống. Trong Phật pháp nói đến giới luật căn bản là Thập Thiện Nghiệp Đạo kinh, các vị xem qua Thập thiện nghiệp đạo kinh thì tường tận. Kinh văn tuy là không dài, nghĩa lý sâu rộng vô bờ, trước sau Thế Tôn hai lần nhắc nhở chúng ta, từ pháp nhân thiên. Pháp nhân thiên là đạo lý làm người, phương pháp sanh thiên. Bạn sanh đến trời dục giới, trời sắc giới, trời vô sắc, phương pháp sanh thiên, đó là pháp nhân thiên, đó là chưa ra khỏi sáu cõi, chúng ta gọi là pháp thế gian. Siêu việt sáu cõi đó là pháp xuất thế gian, Thanh Văn Bồ đề, Duyên Giác Bồ đề, cho đến Vô Thượng Bồ đề, đều là nương Thập thiện nghiệp đạo làm nền tảng, đều là lấy Thập thiện nghiệp đạo làm căn bản, bạn nói xem việc này quan trọng cỡ nào! Thập thiện nghiệp quy nạp lại mười điều, triển khai ra thì bao nhiêu? Ở Tiểu thừa là ba ngàn oai nghi, ở Đại thừa Bồ tát là tám vạn bốn ngàn tế hạnh, đó là Thập Thiện Nghiệp Đạo triển khai ra. Mười câu này là cương lĩnh, tổng cương lĩnh. Ba ngàn oai nghi, tám vạn bốn ngàn tế hạnh đều là từng điều từng điều viết ra cho bạn, không phải tuỳ tiện mà nói, không phải nói chung chung. Chúng ta học bằng cách nào? Phật ở trên “Phật Tạng kinh” dạy học trò, dạy các đệ tử, đó là thông thường nói thượng trung hạ căn, ba căn. Như Đại sư Huệ Năng là thượng thượng căn, ngài không phải ở trong ba căn, đó là có thể đốn xả đốn ngộ, đốn siêu đốn chứng. Thượng trung hạ từ tiệm tu, tiệm ngộ, tiệm chứng. Trên “Phật Tạng kinh” nói với chúng ta, nhất định trước học tiểu thừa, sau học đại thừa.

Những năm đầu tôi ở Đài Trung học Phật với lão sư Lý, lão sư Lý cũng là trước dạy chúng tôi kinh Tiểu thừa. Tôi đại khái học qua chí ít có 20 loại kinh tiểu thừa, sau đó mới học Đại thừa. Thế nhưng ở Trung Quốc, sau thời Trung Diệp nhà Đường, những đại đức xuất gia tại gia liền buông bỏ Tiểu thừa. Bỏ thì làm sao? Họ tìm Nho cùng Đạo để thay thế, chính là dùng Nho cùng Đạo làm nền tảng. Được! Bạn xem, khoảng 1300 năm xuất hiện không ít thánh hiền, không luận là tông môn giáo hạ, đều có thành tích rất tốt. Cho nên mấy năm gần đây nhất, chúng ta xem thấy thời đại này, đặc biệt là ngay trong 60 năm gần đây nhất, dường như đoạn hẳn, không có cao tăng đại đức chân thật, không có đại cư sĩ tại gia xuất hiện. Vậy chúng ta tỉ mỉ mà quan sát, suy nghĩ xem đó là do nguyên nhân gì? Chúng ta đã bỏ mất đi Tiểu thừa, cũng bỏ luôn Nho cùng Đạo, đó mới là nhân tố chính yếu tu hành không khai ngộ, không chứng quả. Vậy làm sao bù đắp lại? Cho nên chúng ta mới cực lực đề xướng “Đệ Tử Quy” của nhà Nho, “Thái Thượng Cảm Ứng Thiên” của Đạo gia, dùng hai thứ này để bù đắp lại, giúp cho chúng ta chân thật làm đến được Thập Thiện Nghiệp Đạo. Cho nên phải nên biết, trong Đệ Tử Quy đã nói 113 sự việc, trong “Thái Thượng Cảm Ứng Thiên” chú trọng ở nhân quả, đều là triển khai của Thập Thiện Nghiệp. Bạn tỉ mỉ mà quan sát, mỗi một điều đều có thể gắn liền với Thập Thiện Nghiệp. Nếu như chúng ta chân thật có thể ở nơi đây mà cố gắng học tập, đem nó áp dụng chính là mười nghiệp thiện. Đó là pháp nhân thiên, thành thật mà nói, ngay Tiểu thừa cũng không thể sánh, vì sao vậy? Tiểu thừa mười nghiệp thiện có ba ngàn điều, Bồ tát Đại thừa có tám vạn bốn ngàn điều, quá vi tế.

Chúng ta phải do giới được định, nhân định khai ngộ, trên lộ trình lý luận thì không sai, trên thực tế rất khó khăn, thế nhưng ngày nay chúng ta dùng phương pháp này để xây nền tảng, niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh Độ thì rất ổn định, đó chính là đại đức xưa thường hay dạy chúng ta trì giới niệm Phật, chính là cái ý này. Chúng ta dùng phương pháp này để làm được trì giới niệm Phật, từ mười nghiệp thiện chúng ta có thể trì năm giới, có thể trì mười giới, việc này giúp đỡ vãng sanh thì không có nghi hoặc, chúng ta phải đi con đường như vậy.

Những đại kinh đại luận này có thể học, đặc biệt là Kinh Hoa Nghiêm. Trước nhà Thanh, cư sĩ Bàng Tế Thanh nói rất hay, ông nói Kinh Vô Lượng Thọ chính là trung bổn Kinh Hoa Nghiêm, vậy chúng ta biết được Kinh Hoa Nghiêm chính là đại bổn của Kinh Vô Lượng Thọ, cho nên đọc Kinh Hoa Nghiêm, học tập Kinh Hoa Nghiêm, bạn đối với Tịnh Độ, Tây Phương Tịnh Độ, không luận là tánh, tướng, lý, sự, nhân, quả bạn càng rõ ràng, càng tường tận, với pháp môn Tịnh Tông đoạn nghi sanh tín, bạn có tín tâm kiên định. Chúng ta là vì việc này. Còn thiên văn tự này quá hay, do quốc sư Hiền Thủ viết ra. Ngài đem bộ kinh lớn đến như vậy, những lý luận hiện tượng phức tạp đến như vậy, ngài có thể dùng văn tự ngắn như vậy, văn vẽ mạch lạc, nêu ra từng điều từng điều cho chúng ta.

Ba đoạn phía trước là nói Thể Tướng Dụng. Tự tánh là thể, y chánh là tướng, tam biến là tác dụng. Ba điều phía sau là Phật Hoa Nghiêm, tứ đức là Phật, ngũ chỉ là Hoa, lục quán là Nghiêm, bạn xem thật không thể nghĩ bàn. Hoàn toàn thực tiễn ngay trong cuộc sống thường ngày, đó chính là tu tâm thanh tịnh. Tâm tịnh thời cõi Phật tịnh, chúng ta hoàn toàn tương ưng với thế giới Cực Lạc, hiện tại vẫn chưa đến thế giới Tây Phương Cực Lạc, thế nhưng đã trải qua đời sống gần giống như thế giới Cực Lạc, cho nên có thể có được pháp hỉ sung mãn, chân thật có thể làm đến được buông bỏ vạn duyên, tâm thanh tịnh hiện tiền.

Chỗ này đại sư nói với chúng ta: “Ngôn hải ấn giả chân như bổn giác dã”. Hải Ấn là gì vậy? Hải Ấn là chân như bổn giác. Chân Như là một danh từ rất quan trọng trong Đại thừa giáo. Các đại đức xưa dạy bảo chúng ta không dính vào tướng danh tự. Đó là danh từ. Danh từ nên hiểu không nên chấp trước. Không thể nói không chấp trước tướng danh tự thì không cầu giải, đó là sai lầm. Không cầu giải bạn luôn là có nghi vấn. Đoạn nghi sanh tín, nếu nghi vấn của bạn chưa đoạn thì nó sẽ sanh ra chướng ngại. Cho nên cái gì gọi là Chân Như, chúng ta cũng phải tìm một số tư liệu có liên quan để học tập. Trong Tam Tạng Pháp Số, tương đối đơn giản nói rõ cho chúng ta về Chân Như. Cái gì là Chân? Chân chính là không giả, giả thì không phải là chân, chân danh không dối, như danh không khác.

“Vị thường dĩ diệu quán quán ư tâm tánh bổn cụ chân như chi lý”. Chỗ này hai chữ “bổn cụ” rất quan trọng. “Tốc linh hiển phát, thị danh chân như”. Chúng ta ở ngay chỗ này dùng thí dụ để nói, đại đức xưa nói đến chỗ này, thường hay dùng vàng cùng đồ bằng vàng để làm thí dụ, đem vàng thí dụ cho “Chân”, đem đồ làm bằng vàng thí dụ cho “Như”, dùng vàng để chế tác ra tất nhiều món đồ. Có một năm, vào lúc đó Hàn Quán Trưởng vẫn còn, ngay trong đồng tu chúng ta có người làm đồ trang sức, ông có một công xưởng làm đồ trang sức quy mô tương đối lớn. Ông làm không phải là đồ thật, đồ giả thôi, thế nhưng cũng không thể hoàn toàn xem là giả, dùng vàng xi. Chúng tôi đến phòng triển lãm của ông để tham quan, đại khái tổng cộng có đến 20 ngàn phẩm loại, lấp lánh loá cả mắt. Phòng triển lãm của ông đại khái lớn bằng hai cái phòng thu hình này của chúng ta. Tôi vừa bước vào cái phòng triển lãm đó, làm cho tôi liền nghĩ đến trong Phật kinh chúng ta thường nói “lấy vàng làm món đồ, mỗi món đồ đều là vàng”. Thấy rất là đẹp mắt, nó là vàng xi, lấp lánh loá cả mắt. Vàng cùng món đồ không thể phân ra, vàng chính là món đồ, món đồ chính là vàng, vàng là chân, món đồ là như, vàng như món đồ, món đồ như vàng, không luận bao nhiêu chủng loại, mười ngàn hai mươi ngàn chủng loại, thảy đều là vàng, đều là vàng thật, cho nên món đồ không khác vàng, vàng không khác món đồ. Từ ngay chỗ này chúng ta có thể thể hội được ý nghĩa của danh từ này, chân thật nghĩa của danh từ. Phật Bồ tát dạy bảo chúng ta, chữ Chân mà ngay chỗ này nói là chân tánh, là tâm tánh, là chân thật, cũng chính là đoạn thứ nhất chúng ta đã nói Tự Tánh Thanh Tịnh Viên Minh Thể, đó là thật. Trong triết học nói đó là bản thể của vũ trụ, từ trên khoa học mà nói, là căn nguyên khởi nguồn của tất cả vạn sự vạn vật. Vũ trụ từ đâu mà có? Sinh mạng từ đâu mà có? Căn nguyên chính là tự tánh, cho nên chỗ này nói “thường dĩ diệu quán”. Quán là quan sát. Quan sát vì sao gọi là diệu? Quan sát của chúng ta có thể xem là diệu không? Không diệu, vì sao vậy? Tại vì sao không diệu? Bởi vì chúng ta hay khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, đó là không diệu. Có những thứ này là quan sát của phàm phu, không phải chư Phật Như Lai. Chư Phật Như Lai quan sát tâm tánh, quan sát vạn pháp, trong đó không có khởi tâm động niệm, không có phân biệt chấp trước thì là diệu, vì sao vậy? Các ngài có thể xem thấy được chân tướng sư thật. Chân tướng sự thật, thuật ngữ trên Phật kinh gọi là thật tướng các pháp. Các vị thường đọc Kinh Kim Cang có cái danh từ này. Thật tướng các pháp bạn thấy được rồi, bạn thấy được chân tướng, bao gồm tất cả hiện tượng không luận là vật chất là tinh thần hoặc giả là hiện tượng tự nhiên, bạn có thể thấy được tánh của nó, thể tánh, nhìn thấy được hiện tượng của nó, thấy được tác dụng của nó. Tác dụng là sự lý, nhân quả. Phật pháp trong đại thừa giáo thường dùng sáu cái chữ này, sáu phương diện này bạn đều thấy được tường tận.

Lão sư Lý năm xưa dạy cho chúng tôi tám chữ, đây cũng là thông thường sơ học đại thừa thường nói, bạn quan sát một sự vật, bạn phải xem “thể tướng dụng nhân duyên quả lý sự” của nó, xem từ tám mặt này, bạn mới có thể thấy được rõ ràng sự lý. Xem tám mặt, đó là gì vậy? Xem biểu hiện của sự việc. Bình thường chúng ta, người thông thường xem, làm thế nào biết được xem từ tám mặt của sự việc? Nếu như thâm nhập, khi thâm nhập trong mỗi một mặt đều có tám mặt, vậy thì tám lần tám sáu mươi bốn, xem được thấu suốt, vào được sâu. Sáu mươi bốn mặt, mỗi một mặt lại có tám mặt, sâu thẳm vô cùng, rộng lớn vô bờ, cho nên mới có tám vạn bốn ngàn tế hạnh. Bạn liền biết được từ ngay chỗ này có thể hiểu được năng lực của chư Phật Như Lai đến cùng tột, các ngài đối với một sự việc có thể thấy được vô lượng vô tận phương diện, chúng ta lơ là qua loa ngay đến tám mặt cũng không xem thấy. Thông thường các tổ sư đại đức nói cho chúng ta nghe sáu. Sáu cùng tám ý nghĩa trong đó hoàn toàn giống nhau. Tánh tướng chính là thể tướng dụng, lý sự nhân quả chính là nói nhân duyên quả, cho nên ý nghĩa sáu cùng tám là hoàn toàn như nhau. Cho nên cái gì gọi là diệu quán? Chư Phật Như Lai có thể thấy được hiện tượng này. Sanh diệt của hiện tượng vật chất và hiện tượng tinh thần, đó chính là Bồ tát Di Lặc đã nói, duyên khởi của sanh diệt xem thấy cái gì? 1280 triệu trong một giây, loại sanh diệt đó bạn liền thấy được. Trong sóng động cực ngắn như vậy, trong đó có thành trụ hoại không, có bốn tướng, vậy thì lại nhân cho bốn, vi tế đến cỡ nào! Chúng ta tin tưởng Thế Tôn nói, Bồ tát Bát Địa xem thấy, đại khái Bồ tát Bát Địa xem thấy là cái gì? Trong một giây có 1280 triệu sanh diệt, cái hiện tượng sanh diệt này họ xem thấy. Nếu như ở trong cái hiện tượng này có thể xem thấy thành trụ hoại không, e rằng Bồ tát Bát Địa vẫn chưa thể, có thể đến cửu địa, thập địa mới có thể thấy được hiện tượng này. Càng lúc càng nhỏ, đến Đẳng Giác, Diệu Giác mới thấy được viên mãn. Đây gọi là Diệu quán.

“Quán tâm tánh bổn cụ chân như chi lý”, đây là đại sư Huệ Năng khai ngộ đã nói ra câu thứ ba “nào ngờ tự tánh vốn tự đầy đủ”, đầy đủ lý chân như, đầy đủ sự chân như, chính là thể tướng tác dụng của chân như. Chân như ở đâu vậy? Người hiện tại chúng ta không gọi chân như, gọi là chân lý. Chân như cùng chân lý thật tế ra mà nói là một ý nghĩa, thế nhưng nói chân lý không hay bằng cái danh từ chân như này. Chân lý cùng chân như so sánh, chân như dường như là rất hoạt bát, trong “Như” có biến hoá vô cùng, trong “Lý” có nhưng không rõ ràng như chữ “Như” vậy, làm cho chúng ta cảm thấy, cũng chính là từ trên lý mà nòi, cho nên mười pháp giới y chánh trang nghiêm từ trên lý mà nói chính là chân như, người hiện tại chúng ta gọi nó là vấn đề của triết học, trên mặt sự chính là vấn đề của khoa học. Khoa học, triết học đều đạt đến cứu cánh viên mãn.

Thấy được lý rồi, “tốc linh hiển phát, thị danh chân như”. Sau khi bạn thấy, tốc là một hình dung từ, có phải là thật mau không? Là thật! Có cái ý niệm này hay không? Không có cái ý niệm này, nếu như có ý niệm họ liền biến thành phàm phu. Họ không có khởi tâm động niệm. Linh là khiến ai vậy? Là khiến cho chúng sanh mê hoặc, trong mười pháp giới vẫn chưa giác ngộ. Trong mười pháp giới ai là đương cơ vậy? Việc này phải nên biết, đương cơ chính là Phật, Phật ở trong mười pháp giới các ngài là đương cơ, bởi vì cái gì? Các ngài đã đến bên cạnh đại triệt đại ngộ, cũng chính là người thượng thượng căn mà chúng ta thường nói. Người thượng thượng căn chính là Phật ở trong mười pháp giới, như vậy chúng ta liền biết, đại sư Huệ Năng trước khi khai ngộ, trước khi đại triệt đại ngộ, cảnh giới của ngài là pháp giới Phật trong mười pháp giới, cho nên Ngũ Tổ vừa điểm khởi thì ngài liền hoát nhiên khai ngộ, “ tốc linh hiển phát”, ngài liền khế nhập, liền đại triệt đại ngộ. Nếu như không phải ở trong cảnh giới này, thì điểm không tỉnh. Thí dụ như Thanh Văn, Duyên Giác, thì họ không cách nào, Quyền giáo Bồ tát, Bồ tát trong mười pháp giới cũng không thể. Bồ tát tuy là phân biệt chấp trước cùng tập khí phân biệt chấp trước đều đoạn rồi, nhưng khởi tâm động niệm của họ chưa đoạn, chỗ này họ kém với Phật một bậc. Khởi tâm động niệm sắp đoạn rồi, vậy mới đến được cảnh giới Phật. Từ trong đây chúng ta tỉ mỉ mà quan sát, sự việc này dần dần sẽ rất rõ ràng, sẽ có sự giúp đỡ rất lớn đối với việc học Phật của chúng ta, chí ít chúng ta từ từ cũng thấy được rõ ràng đối với thế giới này. Thấy được rõ ràng những thứ đó nên buông bỏ, đặc biệt là ngay trong cuộc sống chúng ta cái gọi là thuận cảnh nghịch cảnh, thiện duyên ác duyên, chúng ta biết làm thế nào xử lý, đó là việc rất là hiếm được. Không kết oán với người nữa, có thể nhẫn nhục, có thể bao dung, có thể tuỳ duyên, không tính toán, bạn chân thật vào được cảnh giới này. Nếu như bạn đối với chân tướng sự thật này không biết chút gì, không thể nhẫn chịu, nó có hạn độ, nó đến lúc phải bạo phát. Sự việc này thảy đều làm cho rõ ràng tường tận rồi thì hoá giải. Chân thật là người thế gian thông thường đã nói “nhẫn mà người không thể nhẫn, làm mà người không thể làm”, có thể làm đến được!

Lại nói “chân như giả nãi chân thật vô vọng chi lý, tức pháp tánh độ chi thể dã thử thanh tịnh pháp thân sở y chi độ, dĩ do pháp thân vô tướng, độ diệc như thị, thân độ tuy phân, thể nguyên bất nhị, cố chân như vi thể dã”. Chỗ này trong triết học nói “chính là bản thể của vũ trụ vạn hữu”, thế nhưng Phật nói được rõ ràng, nói được rõ ràng hơn so với triết học. Từ trên lý mà nói, chúng ta dùng khoa học triết học để nói. Từ trên triết học để nói, chân như là lý chân thật không vọng. Từ trên khoa học mà nói, chính là thể của pháp tánh độ, đó là từ trên sự mà nói, thế nhưng cảnh giới này cao, quá cao. Pháp tánh độ có độ hay không? Bạn thấy “thanh tịnh pháp thân sở y chi độ”. Pháp thân thanh tịnh không có tướng, hay nói cách khác, pháp thân thanh tịnh không phải vật chất, làm sao có được pháp thân thanh tịnh? Chúng ta biết được, dùng lời hiện tại mà nói, pháp thân thanh tịnh là một năng lượng, không có vật chất, là một năng lượng, năng hiện hình tướng. Khoa học gia hiện tại nói vật chất là từ không sanh có. Từ không làm sao mà sanh có? Trong không là năng lượng, nếu như không có năng lượng này thì làm sao có thể có hiện tượng? Khẳng định có năng lượng. Hiện tại khoa học gia phát hiện chuyển biến của lượng và chất, chất là hình tướng, vật chất là có hình tướng, hiện tượng vật chất kỳ thật là rất nhỏ, khoa học gia hiện tại dùng máy móc phát hiện, đại khái mắt thịt chúng ta có thể nhìn thấy được. Mắt rất tốt có thể nhìn thấy được phân tử, nguyên tử thì không thể nhìn thấy. Chúng ta đem vật chất này phân tích, phân tích đến nhỏ nhất chính là phân tử, phân tử lại phân tích nữa chính là nguyên tử, nguyên tử lại phân tách nữa đến điện tử, trung tử, hạt tử, vật tử, quang tử, đó gần như đều là năng lượng, ở trong đó không còn thấy vật chất, thế nhưng vật chất từ do đâu mà ra? Khoa học gia hiện tại gọi là hạt cơ bản, hơn nữa cũng không phải là một loại, khoa học gia phát hiện hạt tử có hơn 30 loại. Nếu như chấn động liên kết, chấn động trong cái động thái này sẽ sanh ra hiện tượng, thì liền có hơn 30 loại, cho nên chúng ta cũng không thể không bội phục những nhà khoa học này. Nhưng khoa học gia vĩnh viễn không cách gì chứng được thật tướng, nguyên nhân là do đâu vậy? Họ không cách gì rời khỏi phân biệt chấp trước, họ còn có phân biệt, có chấp trước, cho nên họ khởi tâm động niệm phân biệt chấp trước thảy đều đầy đủ, hay nói cách khác, họ là phàm phu sáu cõi. Phàm phu sáu cõi có hai loại phương pháp có thể xem thấy hiện tượng vật chất. Một là dùng thiền định, tứ thiền bát định; một chính là hiện tại dùng máy móc khoa học. Máy móc khoa học phát hiện không được chân thật như thiền định. Tuy là dùng công phu thiền định phát hiện, thí dụ tu tứ thiền bát định thấy được, nhưng họ vẫn cứ là không thể thoát khỏi sáu cõi luân hồi. Công phu thiền định có thể phục được, có thể khống chế được phân biệt chấp trước, nó có thể không khởi tác dụng, thế nhưng họ không thể hàng phục được khởi tâm động niệm, cho nên họ không thể ra khỏi tam giới. Khởi tâm động niệm là vô minh phiền não, phân biệt là trần sa phiền não, chấp trước là kiến tư phiền não. Kiến tư trần sa họ có thể phục, thế nhưng vô minh phiền não họ không thể hàng phục, cho nên họ không thể ra khỏi sáu cõi.

Ra khỏi sáu cõi thì căn bản vô minh tuy là chưa đoạn, nhưng chi nhánh vô minh đoạn rồi. Chỗ này trong mười hai nhân duyên xem thấy vô minh duyên hành, trong mười hai nhân duyên gọi là vô minh, là hiện nhân sáu cõi luân hồi, đó là sanh nhân, cái đó cũng đoạn rồi, chính là chi nhánh vô minh họ đoạn rồi, thế nên pháp giới bốn thánh hiện tiền. Những hiện tượng này đích thực trên kinh đại thừa nói được thấu triệt. Cho nên pháp thân không có tướng, pháp tánh độ cũng không có tướng, đều là nói năng lượng. Thân độ không hai, cho nên “thân độ tuy phân, thể nguyên bất nhị”, chỗ này khiến chúng ta nghĩ đến một niệm mà Bồ tát Di Lặc đã nói “niệm niệm thành hình”. Hình là một cái hình của thân, một cái hình của cõi. “Hình giai hữu thức”. Thân có kiến văn giác tri, cõi cũng có kiến văn giác tri, vì sao vậy? Nó là pháp tánh, tánh vốn tự đầy đủ, đầy đủ kiến văn giác tri. Nó tuy là hiện thành hiện tượng vật chất, trong đó vẫn là có kiến văn giác tri, cho nên tinh thần cùng vật chất là không thể phân ra. Thể có trước sau, thế nhưng tốc độ trước sau quá nhanh, đó không phải là 1280 triệu phần trăm của giây. Đó là nói hiện hình. Trong hình sanh khởi những hiện tượng vật chất cùng hiện tượng tinh thần này, vậy thì phải nói bốn tướng: sanh, trụ, dị, diệt hoặc thành, trụ, hoại, không, còn phải nói bốn tướng này, cho nên càng phân càng nhỏ. Cho nên chân như là bản thể, trên triết học gọi là bản thể của vũ trụ vạn hữu, chỗ này có hiện tượng tinh thần cùng hiện tượng vật chất đều là từ nó mà sanh ra, chính bản thân nó không phải vật chất, cũng không phải tinh thần.

Phía sau lại giải thích với chúng ta: “Lìa vọng viết chân, bất dị viết như”. Lìa vọng phải nên biết, chính là không khởi tâm không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, đó là vọng. Vọng quá nhiều rồi, vô lượng vô biên. Bốn câu này là gốc. Khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, hư vọng vô lượng vô biên đều từ trong đây sanh ra. Thứ này không còn thì chân liền hiện tiền. Chân là gì? Chân tánh, tự tánh hiện tiền. “Bất dị viết như”, bất dị là nói cái gì? Nói cái hư vọng này, mười pháp giới y chánh trang nghiêm, sắc tướng vô lượng vô biên, hiện tượng vật chất cùng hiện tượng tinh thần, tuy là xuất hiện những vọng tướng này, nó cùng với Tự Tánh Thanh Tịnh Viên Minh Thể là một không phải là hai. Cũng giống như vàng cùng món đồ làm bằng vàng vậy, vàng là thật, lìa vọng là thật, bao gồm món đồ bằng vàng, thể của nó, nó căn bản không lìa khỏi được tự tánh, cho nên vọng tướng, “phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng”. Những vọng tướng này, vọng tướng của mười pháp giới y chánh trang nghiêm cùng chân như không hề khác biệt, là chân như biến hiện tướng, tướng chính là chân như, chân như liền đã biến thành tướng. Việc này rất khó hiểu, người xưa dùng vàng cùng món đồ bằng vàng để làm thí dụ. Thí dụ thật hay, thế nhưng hiện tại chúng ta dùng thí dụ, dùng vàng cùng món đồ càng thiết yếu hơn. Ngày nay chúng ta dùng màn hình ti vi để làm thí dụ. Màn hình của ti vi chính là chân tánh, vì sao vậy? Nó bất biến, nó không có thứ gì, nó không biến. Vọng là cái gì? Vọng là hiện tướng, là kênh đài, chúng ta vừa mở kênh đài, âm thanh sắc tướng này liền hiện ra, đó là hư vọng, vì sao vậy? Trên màn hình không có những thứ này, thế nhưng nó hiện ở trên màn hình, nó cùng với màn hình hợp thành một. Chúng ta xem truyền hình sức chú ý đều chú trọng vào trên vọng tướng, mà quên mất đi màn hình của ti vi, đó gọi là phàm phu. Chư Phật Bồ tát xem thấy cái hiện tướng này, vọng tướng không rời màn hình, màn hình là chân như, chân như không rời vọng tướng, chân vọng là một không phải là hai. Chỗ này gọi “bất nhị viết như”. Hiện tướng trên ti vi, tướng trên kênh đài cũng giống như mười pháp giới y chánh trang nghiêm. Mười kênh đài hiện một kênh cũng là vậy, mười kênh đài đồng thời hiện ra cũng là như vậy. Đồng thời hiện ra nó có tạp hay không? Không tạp, giống như mười ngọn đèn trong giảng đường này của chúng ta vậy, mười ngọn đèn đều mở ra, ánh sáng giao nhau, có phải là nó thật giao nhau hay không? Không phải, vì sao vậy? Bạn tắt đi một ngọn, ánh sáng của ngọn đèn đó không còn, không thể nói ta tắt một ngọn đèn thì ảnh hưởng đến các ngọn đèn khác, là giao nhau lại không chướng ngại lẫn nhau. Cho nên ở trên kênh đài đồng thời mở ra mười kênh đài. Hiện tại chúng ta chưa có loại máy móc này, bạn chỉ có thể xem được một, bạn không thể xem được hai, nếu như tương lai kỹ thuật càng cao minh, đồng thời mở ra mười kênh đài, thế nhưng mười kênh đài bạn đều có thể xem thấy, mỗi một kênh đài tuyệt nhiên không hề can thiệp nhau, đó gọi là bất nhất bất dị. Chúng ta dùng phương pháp để làm thí dụ, thí dụ ý nghĩa của chân như, cái gì gọi là chân, cái gì gọi là như, càng dễ dàng lý giải. Đó là nói cái gì? Tức chư Phật sở chứng đức chân thật không vọng.

“Dĩ kỳ vô diệt vô sanh, bất thiên bất biến, thị vi thường trụ quả”, đó chính là cảnh giới của chư Phật, đặc biệt hiển thị ở đâu vậy? Hiển thị chư Phật ứng hoá ở thế gian này chúng ta, như Thích Ca Mâu Ni Phật ứng hoá ở thế gian, đại sư Huệ Năng ứng hoá ở thế gian, ở Trung Quốc chứng được, không phải đốn ngộ, là tiệm ngộ. Người đạt đến được cảnh giới tiệm ngộ này rất nhiều, tông môn giáo hạ đều có. Pháp môn niệm Phật, chúng ta biết cũng không ngoại lệ, niệm đến lý nhất tâm bất loạn cũng vào được cảnh giới này. Ở trên tướng phàm phu chúng ta tiếp xúc trên tướng, Thích Ca Mâu Ni Phật năm xưa ở đời và đại sư Huệ Năng không hề khác gì với chúng ta, ngày ngày qua lại, kỳ thật thì sao? Kỳ thật cảnh giới không như nhau, hoàn toàn là hai sự việc. Phàm phu không biết, ngài tường tận, chúng ta không tường tận, đây chính là trong Kinh Hoa Nghiêm thường nói “cảnh tuỳ tâm chuyển”. Cảnh giới của mỗi một người không như nhau, hoàn cảnh đời sống không như nhau. Có người sống ở trong hoàn cảnh này, bi quan, thống khổ, không hề an vui, có người ở thế gian này pháp hỉ sung mãn, lạc quan, hoàn cảnh không hề như nhau mà. Tại vì sao có sự khác biệt như vậy, hơn nữa khác biệt rất lớn? Đó chính là do tâm không như nhau. Tâm thanh tịnh thì họ lạc quan, vì sao vậy? Trong cảnh giới không có thứ nào không thanh tịnh, trong cảnh giới tâm ô nhiễm thì không có thứ gì không ô nhiễm, tâm thiện thì bạn xem thấy vô số chúng sanh núi sông đất đai đều thiện, tâm bất thiện thì bạn xem thấy vô số chúng sanh núi sông đất đai không có thứ nào là thiện, đây chính là đại sư Thiên Thai nói “Bách giới thiên như”. Lớn thì phân thành mười pháp giới, lại phân nhỏ ra trong mỗi một pháp giới đều có mười pháp giới. Trong pháp giới người chúng ta có pháp giới Phật, như Thích Ca các ngài thị hiện, các ngài là pháp giới Phật. Bồ tát thị hiện ở thế gian này là pháp giới Bồ tát. Họ không phải từ trong pháp giới Bồ tát rơi vào nơi đây, không có sự việc như vậy, làm gì có việc như vậy! Hiện thân của các ngài nhất định không có khởi tâm động niệm, họ có khởi tâm động niệm thì họ liền bị đọa lạc, họ liền biến thành phàm phu, không có đạo lý này. Thị hiện của các ngài là tùy tâm chúng sanh ứng sở tri lượng, hay nói cách khác, họ có thị hiện hay không? Không có, không hiện mà hiện, hiện mà không hiện, đó mới diệu. Nếu chúng ta không phải nhiều năm như vậy ở trong đại thừa giáo khế nhập không rời, chúng ta ngay đến tin tức cũng không biết.

Hiện tại chúng ta tuy là chưa chứng nhập cái cảnh giới này, chúng ta từ ngay trong giải ngộ có thể lĩnh hội được cảnh giới này, có thể khẳng định được cảnh giới này, là thật đấy, không phải là giả. Sau đó khi quan sát, chính ngay chúng ta qua lại với đại chúng, cảnh giới của mỗi người không như nhau, hoàn cảnh đời sống của chúng ta là như nhau, cảm thụ của mỗi người không như nhau, thiên biến vạn hoá. Loại cảm thụ này như thế nào vậy? Loại cảm thụ này chính là ý niệm của bạn đang thay đổi, chân vọng, nhiễm tịnh, thiện ác, ở nơi đó khởi biến hoá. Người tu hành thật đáng quý, chính là bạn có thể gìn giữ, phàm phu họ không thể gìn giữ, tâm của họ bao chao, họ không phải định, không thể giữ lấy, cho nên hỉ nộ vô chừng, bên ngoài thay đổi khó dò. Nếu như họ có thể giữ được, vậy thì có một chút định lực. Cái định lực này không thể đột phá được không gian duy thứ, đó gọi là chưa đến định, nếu như chân thật thành tựu được định, họ liền độ phá không gian duy thứ. Chính chúng ta hiện tại vẫn không thể đột phá được không gian duy thứ, có thể nắm được một số, đó là thuộc về tầng thứ chưa đến định, không thể nói không có định, bởi vì bạn so với người thông thường, tâm của bạn thanh tịnh hơn so với họ, bạn đối với thay đổi của cảnh duyên có thể khống chế được, bạn không phải giống như họ hiển lộ ra tâm khí bao chao đến như vậy, không thể khống chế được tâm tình của chính mình. Hiện tại ở trong xã hội này người như vậy quá nhiều. Từ ngay chỗ này xem thấy được hiệu quả tu học của chúng ta, không phải không có hiểu quả, có, hy vọng cái hiệu quả này không ngừng thêm lớn.

Chúng ta ở chỗ này xem thấy Phật đã chứng được “chân thật vô vọng chi đức”, cái đức này là gì vậy? Chính là bốn đức phía sau cái thiên văn tự này đã nói. Bốn đức này chân thật không vọng, chúng ta có hay không? Chúng ta có, nhưng không thể hiển lộ ra, thỉnh thoảng hiển lộ ra một chút, thế nhưng sẽ bị cảnh giới chuyển. Cho nên đồng tu học Phật phải chú ý cái điểm này, làm thế nào bảo nó dần dần có thể kéo dài được thời gian này, đó chính là tiến bộ, chính là hiện tượng tốt.

Trong bốn đức, cái đầu tiên là “tùy duyên diệu dụng”. Tùy duyên chúng ta đương nhiên đều có, chính là chúng ta không có diệu dụng. Cái gì gọi là diệu dụng? Tùy chúng sanh đức chính là diệu dụng. Chúng ta giảng được rất cụ thể, nói cảnh giới hiện tiền của chúng ta, ở trong tùy duyên bạn có thể tương ưng với ngũ luân, tương ưng với ngũ thường, tương ưng với tám đức, tương ưng với giới luật, đó chính là diệu dụng, đó rất là rõ ràng. Chân thật diệu dụng là cái gì? Chân thật diệu dụng là rất tự nhiên tùy duyên, chính bạn không có khởi tâm động niệm, nó chính là như vậy, đó là diệu dụng của Như Lai. Có khởi tâm động niệm, nhưng không có phân biệt chấp trước, luân thường thảy đều làm đến được diệu dụng của Bồ tát. Có phân biệt, có khởi tâm động niệm, nhưng không có chấp trước là diệu dụng của A La Hán. Ngày nay chúng ta vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thảy đều đầy đủ, chúng ta nỗ lực học tập, cũng có thể ở ngay trong cuộc sống thường ngày mỗi niệm đều có thể tương ưng với luân thường tám đức, cũng gọi là diệu dụng, vì sao vậy? Nó là tánh đức, tuy là chưa kiến tánh, ta học được từ nơi Phật Bồ tát, đến hôm nào chấp trước không còn, chính là diệu dụng của A La Hán, phân biệt không còn nữa đó là diệu dụng của Bồ tát, bạn từng bước lên cao, đến khi không khởi tâm không động niệm, làm ra đều là hoàn toàn giống như diệu dụng của Phật, tùy duyên diệu dụng. Đây là dụng thứ nhất, phía sau đều là từ nơi đây mà sanh ra. Bạn xem, cái thứ hai là “oai nghi hữu tắc”, cũng chính là cái ý nghĩa này.

Bồ tát ba ngàn oai nghi, tám vạn tế hạnh, đó là nói đại tiểu thừa, thông thường chúng ta nói đó là gì? Đây dường như là vì tất cả chúng sanh làm ra mô phạm, kỳ thật các ngài vốn dĩ chính là như vậy, tánh đức lưu xuất các ngài chính là như vậy, không phải do học được, cũng không phải chính mình có ý nghĩ muốn làm như vậy, tự nhiên các ngài chính là như vậy. Cũng giống như phía trước vậy, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thảy đều không còn, chính là không khởi tâm không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, đều không còn thì tự nhiên là như vậy, đó là oai nghi của Như Lai. Có khởi tâm động niệm, không có phân biệt, chấp trước là oai nghi của Bồ tát. Có khởi tâm động niệm, có phân biệt, không có chấp trước là oai nghi của A La Hán. Phàm phu chúng ta ba loại phiền não này thảy đều đầy đủ, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước đều có, chúng ta chăm chỉ nỗ lực học tập cũng học được như vậy, oai nghi trời người. Đó là tánh đức. Chỗ này nêu ra “chân thật vô vọng chi đức”, chính là họ chân thật viễn ly khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, phía sau sẽ nói.

Cái thứ ba nói là “nhu hoà chất trực”, câu sau cùng nói là “thay chúng sanh khổ”, đều là cái ý này. Cảnh giới từng tầng từng tầng không như nhau, ngày trước khi chúng ta học Phật không làm cho rõ ràng, chỉ là ở đó mà đọc, hiện tại thấu hiểu rồi.

“Dĩ kỳ vô diệt vô sanh, bất thiên bất biến thị vi thường trụ quả”, đó là Như Lai đã chứng, vì sao vậy? Ngài không có tâm sanh diệt. Tâm sanh diệt là giả, không có tâm sanh diệt thì đương nhiên bất thiên bất biến, vĩnh viễn bất biến, tánh đức tự nhiên lưu xuất, bạn chứng được một cảnh giới nào thì không ngừng hướng lên trên cao. Cho nên từ ngay chỗ này thể hội được, chúng ta đến nhân gian này, ngay trong một đời này, ý nghĩa của nhân sanh là gì, giá trị ở chỗ nào, chúng ta liền tìm đến chân thật. Chúng ta phải không ngừng hướng lên trên cao, cũng giống như đi học vậy, ta phải lên lớp, ta không thể ở lại lớp, càng không thể bị giáng cấp. Thế nhưng vừa mê thì phải làm sao? Mê rồi thì ở lại lớp, giáng cấp. Mỗi niệm không mê thì bạn không ngừng hướng lên trên, đó là không ngừng hướng lên trên cao, bạn liền nghĩ đến thật là an vui dường nào, thật giống như Phu Tử đã nói “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”. An vui là trong nội tâm, là tự tánh, an vui trong tự tánh quyết định không có phiền não, nó không phải là do kích động bên ngoài mà được an vui, là an vui từ trong nội tâm hiển lộ ra bên ngoài, đặc biệt là phải học giáo huấn của thánh hiền, học Phật Bồ tát mới có được loại an vui phấn khởi hiển lộ rõ ràng này. Quyết không phải niềm vui ca múa biểu diễn văn nghệ thế gian, đó là kích động, đó không phải là từ trong tự tánh sanh ra, là từ kích động của hoàn cảnh bên ngoài. Danh từ này ở trong “Phật học đại từ điển”, tài liệu mà nó thu tập thì rất nhiều rất phong phú, bởi vì danh từ này rất quan trọng, hy vọng chúng ta có thể tăng thêm ấn tượng.

Trong điều thứ nhất nói Chân Như: “Chân giả, chân thật chi nghĩa, như giả như thường chi nghĩa”. Chỗ này chúng ta xem thấy một chữ Như Thường. “Chư pháp chi thể tánh, ly hư vọng nhi chân thật, cố vân chân, thường trụ nhi bất biến bất cải, cố vân như”. Chúng ta tưởng tượng đó là chư Phật Như Lai, cách nhìn của các ngài đối với hiện tượng vũ trụ, họ xem thấy được là thật. Câu thứ nhất chúng ta không nói gì, chúng ta không có nghi vấn, thể tánh của các pháp, lìa hư vọng mà chân thật không có lời gì nói. Vấn đề của chúng ta ở phía sau: “thường trụ nhi bất biến bất cải”, chúng ta chưa nhìn thấy. Bạn xem, chúng ta đã nhìn thấy động vật có sanh lão bệnh tử; thực vật có sanh, trụ, dị, diệt; khoáng vật hiện tượng tự nhiên có thành, trụ, hoại, không. Vô thường làm sao không thay đổi? Trong cái cảm quan của chúng ta, thế giới thay đổi vô chừng, đó là do nguyên nhân gì? Để chúng ta tỉ mỉ mà hồi tưởng lại, Phật ở trong Kinh Hoa Nghiêm thường nói: “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, vậy cái ý này chúng ta liền hiểu, vì sao chúng ta xem thấy tất cả pháp thiên biến vạn hoá? Tâm của chúng ta mỗi niệm đang khởi lên thay đổi, vọng tưởng, cho nên cảnh giới bên ngoài cũng thay đổi. Chư Phật Bồ tát vì sao xem tất cả pháp này là thường trụ bất biến không thay đổi? Tâm của các ngài không động, họ không có khởi tâm động niệm, không phân biệt, không chấp trước, cho nên ở trong cảnh giới của các ngài, pháp không có sanh không có diệt, chúng ta có thể thể hội được cái ý này không? Hiện tại nói có thể, có thể thể hội được. Nếu như bạn có thể thể hội được Bồ tát Di Lặc đã nói thời gian hiện tượng tồn tại bao lâu, thì xem như ngài đã nói, hiện tại chúng ta có thể thể hội, có thể lĩnh hội được. Thời gian của hiện tượng vật chất hiện tượng tinh thần tồn tại, chỉ có 1280 triệu phần trăm giây. Cái ý niệm này cho dù là niệm thiện, là ác niệm, là tịnh niệm, là tạp niệm, nó đều là thời gian ngắn đến như vậy, nó có thể tồn tại sao? Cái niệm thứ nhất không còn, thì cái niệm thứ hai khởi lên, thế nhưng cái niệm thứ nhất không phải là cái niệm thứ hai, cái niệm thứ hai không phải là cái niệm thứ nhất.

Việc này cũng giống như chúng ta xem phim ảnh vậy, giống như cuộn phim trong máy chiếu vậy, bạn thấy từng tấm từng tấm, việc này mọi người đều biết, tấm phía trước không phải là tấm phía sau, tấm phía sau không phải là tấm phía trước. Niệm niệm không như nhau, chỗ này trên kinh Phật thường nói, có hay không? Không có, chân thật bất biến không thay đổi, đó là Như. Ngày nay chúng ta chưa từng xem thấy việc này, chúng ta xem thấy việc này giống như là xem phim, chỉ là thấy ở trên màn hình, thấy được cái gì? Thấy tướng tương tợ của nó tiếp nối. Chúng ta mê ngay nơi hiện tượng, không biết cái hiện tướng này từng tấm đều là ở dưới đèn chiếu, từng tấm đều là không động, chỉ là động tác đóng mở của nó quá nhanh, làm cho mắt của ta hoa đi, bạn thấy cuộn phim đó có tấm nào là động đâu? Đó gọi là Như. Cho nên Bồ tát rất hay, có thể ở trên màn bạc thấy được từng tấm phim không động, chúng ta bị động tác quá nhanh của nó làm mê. Tôi dùng cái thí dụ này để giải thích cho dễ hiểu, nếu không thì rất khó hiểu.

Lại thí dụ thêm lần nữa, hiện tại mọi người sử dụng máy chụp hình rất phổ biến, nửa thế kỷ trước, 50 năm trước, máy chụp hình là đồ xa xỉ, rất quý hiếm, rất ít người dùng nó, hiện tại thì quá phổ biến, đại chúng hoá, người người đều có, ngay đến điện thoại cũng có thể chụp. Máy chụp chụp được rất nhanh, chúng ta thấy máy bay bay qua, 50% của giây bạn nhanh tay ấn máy, phi cơ đó còn động hay không? Bạn rửa ra thì nó không động, đó là gì vậy? Đó là tốc độ của bạn cùng tốc độ của nó bằng nhau, bằng nhau thì không động. Cũng giống như chúng ta cùng nhau lái xe tốc độ nhanh như nhau, chúng ta đi trên quốc lộ, xe của chúng tôi xem thấy xe của bạn, bạn thấy xe của chúng tôi dường như là không động, kỳ thực là di động tốc độ rất nhanh. Tốc độ không như nhau thì xem thấy nó đang di động, tốc độ như nhau thì không thấy nó di động. Vậy chúng ta cảm ứng, loại cảm ứng này chúng ta đối với động, nếu như bắt kịp tốc độ đó, đồng với tốc độ 1280 triệu trên giây, chúng ta xem thấy sanh diệt của vật chất, bạn liền thấy nó không động, bạn đang cùng ở cùng tốc độ. Hiện tại chúng ta không đồng, động tác của chúng ta quá chậm, nó thì quá nhanh, cho nên không hề cảm giác được nó đang tồn tại, kỳ thực nó đang tồn tại. Tuy tồn tại nhưng thời gian của nó rất ngắn, cho nên nói sanh nó liền diệt, vừa nói diệt nó lại sanh, cho nên Phật đối với hiện tượng này nói với chúng ta không sanh không diệt. Nếu như chân thật không có sanh diệt, nói không sanh không diệt, vậy chẳng phải gọi là lời thừa hay sao? Đó là nói không thông. Thật có sanh diệt, sanh diệt bất khả đắc, cho nên Bồ tát Di Lặc nói rất hay, quyết định không nên chấp trì. Trì là bạn muốn giữ lấy nó, đây là việc không thể được, bạn không nắm được, nó quá nhanh, đó mới là thực tướng các pháp, mới là chân tướng. Chúng ta chỉ cần theo kinh giáo đại thừa đã nói, Bồ tát Bát Đại có thể chứng được, chính là họ thấy được, trình độ tâm trí tuệ của họ có thể cảm nhận được tần suất của 1280 triệu trên giây, họ có thể cảm nhận được. Người tâm ý qua loa thì không được, không cảm nhận được, chúng ta cần phải là chấn động tần suất rất cao, chúng ta mới cảm nhận được, tần suất thấp thì không cảm nhận được. Cho nên thường trụ bất biến không thay đổi, chân thật có sự việc này.

Phía sau dẫn Duy Thức Luận thứ hai, nói Duy Thức Luận chính là “Thành Duy Thức Luận”, trong quyển thứ hai, có một đoạn như thế này: “Chân vị chân thật, hiển phi hư vọng”, chỗ này thì dễ hiểu; “Như vị như thường, biểu vô biến dị”, chân thật sanh tức không sanh, không sanh tức sanh, sanh diệt không hai, không luận là hiện tượng vật chất hoặc là hiện tượng tinh thần, cho nên khi khởi tâm động niệm hiện tướng, đó chính là duy tâm sở hiện, cho đến cái hiện tướng này sẽ biến thành mười pháp giới y chánh trang nghiêm, đó là duy thức. Thức là cái gì? Phân biệt chấp trước. Không có phân biệt chấp trước, chỉ có khởi tâm động niệm, hiện ra tướng là chư Phật Như Lai cõi Thật Báo Trang Nghiêm, không phải mười pháp giới, cho nên cõi Thật Trang nghiêm, thông thường chúng ta cũng gọi là pháp giới Nhất Chân. Mười pháp giới y chánh trang nghiêm là từ phân biệt, chấp trước biến hiện ra. Có phân biệt thì có pháp giới bốn thánh: Phật, Bồ tát, Duyên Giác, Thanh Văn; có chấp trước liền có sáu cõi, cho nên phải nên biết, sáu cõi mười pháp giới đều là chân thật, từ tâm tưởng sanh. Trong tâm của bạn không có cái tưởng này, chính là không có nghĩ của phân biệt, không có nghĩ của chấp trước, thì không có mười pháp giới, cho nên Phật nói: “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng, nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh”, đó đều là nói chân tướng của mười pháp giới.

Bạn biết được chân tướng thì bạn không còn chấp trước nó, không còn phân biệt nó nữa. Ở trong hiện tượng sự thật này chúng ta yêu cầu là cái gì? Yêu cầu đột phá, cũng chính là cầu thoát ly. Nếu như có ý niệm cầu đột phá thoát ly này thì lại sai rồi, có thể thoát ly hay không? Vĩnh viễn không thể thoát ly, vì sao vậy? Bạn vẫn còn phân biệt chấp trước, cho nên lời nói này rất khó giảng, bạn xem, muốn cầu thoát ly lại không thể có ý niệm mong muốn thoát ly, bạn có ý niệm này thì bạn không thể thoát ly. Đó là chỗ khó của Phật pháp, rất khó thể hội được, bạn không ra được thì trong đó chịu khổ, chịu khổ chịu nạn. Việc chịu khổ chịu nạn thật oan uổng, phải nên siêu việt, lại không thể có ý niệm siêu việt, lại không thể có phân biệt chấp trước siêu việt, cho nên chỉ có người thượng thượng căn có thể được lợi ích, người trung hạ căn từ từ mà đến thì rất không dễ dàng, cho nên trong vô lượng pháp môn, có một pháp môn Tịnh Độ như vầy là quá hi hữu, quá hiếm lạ. Có rất nhiều Bồ tát, không biết được pháp môn này, cũng có rất nhiều rất nhiều Bồ tát hy vọng có pháp môn này, nhưng không được nghe nói, đó là duyên phận không đồng. Bởi vì chúng ta có mong cầu, có nguyện vọng thoát ly, chỉ có từ pháp môn Tịnh Độ thì được. Đây là pháp môn đặc biệt, tám vạn bốn ngàn pháp môn đều không được, nếu bạn có phân biệt chấp trước đều không được. Chỉ có pháp này, có phân biệt chấp trước sanh cõi Phàm Thánh Đồng Cư; có phân biệt, không có chấp trước thì bạn sanh cõi Phương Tiện Hữu Dư, có khởi tâm động niệm không có phân biệt chấp trước thì bạn sanh cõi Thật Báo Trang Nghiêm, đó là thế giới Cực Lạc, rõ ràng tường tận, thông suốt thấu đáo. Thế Giới Cực Lạc không giống như các thế giới khác. Thế giới khác bốn độ, có chướng ngại của không gian duy thứ, thế giới Tây Phương Cực Lạc tuy có, nhưng không có chướng ngại, không có duy thứ của thời không, cho nên bốn độ là chung nhau, cho nên đại đức xưa nói, một sanh tất cả sanh. Sanh đến cõi Phàm Thánh Đồng Cư cũng như sanh đến cõi Thật Báo Trang Nghiêm. Quan Âm Thế Chí, Văn Thù Phổ Hiền, Di Lặc Bồ tát đều là Bồ tát Đẳng Giác ở cõi Thật Báo Trang Nghiêm, đến thế giới Tây Phương Cực Lạc, cõi Phàm Thánh Đồng Cư người hạ hạ phẩm vãng sanh, đều là ngày ngày ở chung với các ngài, đó là không có không gian duy thứ. Cái duyên này quá thù thắng, bạn cùng ở chung với các ngài thì bạn vĩnh viễn sẽ không bị đoạ lạc, bạn xảy ra vấn đề, các ngài liền kéo bạn ngay, cho nên ở thế giới Tây Phương Cực Lạc tu hành có tiến không lùi, không nghe nói có thoái chuyển, tiến bộ có nhanh chậm khác nhau, nhất định không có thoái chuyển.

Tiến bộ chậm nhất cũng có thời tiết nhân duyên. Ở cõi Phàm Thánh Đồng Cư hạ hạ phẩm vãng sanh, chúng ta xem thấy ở trong Quán Kinh, có thể nâng cao đến cõi Thật Báo Trang Nghiêm của thế giới Cực Lạc phải qua bao nhiêu thời gian? Mười hai kiếp. Mười hai kiếp ở nơi chúng ta xem là rất dài, thế nhưng thế giới Tây Phương Cực Lạc tuổi thọ là vô lượng thọ, cho nên không hề khó, đó là gì? Đó là trình độ thấp nhất, mười hai kiếp quyết định sanh cõi Thật Báo, nâng lên đến cõi Thật Báo. Nếu như duyên của bạn thù thắng, bạn mỗi ngày cùng ở chung với các đại Bồ tát này, mỗi ngày đi bái mười phương Phật, nghe pháp cúng dường, tu huệ tu phước, bạn không cần đến mười hai kiếp, hai kiếp thì thành công rồi. Việc này rất có thể, chỉ xem sự cần cù tu hành của chính bạn, nếu như phấn đấu thì rất nhanh, nếu như lười biếng giải đãi một chút, cũng chẳng qua là mười hai kiếp mà thôi. Cho nên chúng ta hiểu rõ chân tướng sự thật này, vậy thì không đi đến thế giới Tây Phương Cực Lạc thì không được. Bạn không đi con đường này, chân thật là rất khó khăn, đi con đường này là con đường cao tốc, đại sư Thiện Đạo nói với chúng ta “vạn người tu vạn người đi”, không sót lọt một người nào.

Tiếp theo phía sau nói: “Vị thử chân thật ư nhất thiết pháp thường như kỳ tánh cố viết chân như”. Tôi nghĩ câu nói này, tôi không nói mọi người cũng có thể hiểu được. Trong đây câu quan trọng chính là “thử chân thật ư nhất thiết thường như kỳ tánh”, phải nên có thể thể hội được, đó là tánh tướng là một, tánh tướng không hai. Chân như ở đâu vậy? Chân như chính ngay trong tất cả pháp. Tất cả pháp, hiện tại chúng ta gọi là hiện tượng vật chất, hiện tượng tinh thần, cho nên từ trước trong tông môn khai ngộ kiến tánh, lão sư trắc nghiệm học trò, bạn kiến tánh rồi tánh ở đâu vậy? Tuỳ chọn một vật, lão sư gật đầu khẳng định, liền ấn chứng cho bạn, đều là vậy! Đưa ra một ngón tay gọi là nhất chỉ thiền, đưa ra một ngón tay là nó, cũng phải, vì sao không phải! Cho nên rất kỳ diệu. Bạn chân thật là có thể thể hội được. Thể hội được rồi chính là người chân thật thấy tánh, là người như thế nào vậy? Đoạn ba phía sau, họ đều áp dụng bạn đều thấy được, chính là tứ đức, ngũ chỉ, lục quán, bạn ở ngay trong cuộc sống thường ngày xem thấy nó là thật. Nếu như tứ đức, ngũ chỉ, lục quán vẫn chưa hiện tiền, vậy thì họ chưa chứng được. Cái ngộ đó cũng giống như hiện tại chúng ta nói giải ngộ, không phải họ chứng ngộ. Chứng ngộ chính là bạn ở ngay trong cuộc sống thường ngày xem thấy họ đối nhân xử thế tiếp vật, thấy họ sinh hoạt, đó chính là bốn đức, năm chỉ, sáu quán tự nhiên hiện tiền, không hề có chút tạo tác, đó là thật. Cho nên ngộ có hai loại, có giải ngộ, có chứng ngộ. Chứng ngộ thì hữu dụng, giải ngộ chính là từ trước đại sư Chương Gia nói với tôi: nhìn thấu giúp cho bạn buông bỏ. Nếu bạn không hiểu rõ sự thật, bạn không thể buông bỏ. Vì sao ta phải buông bỏ? Sau khi hiểu rõ rồi phải nên buông bỏ, với thế xuất thế gian tất cả pháp, bạn có cách nhìn bình đẳng.

Điều phía sau nói “hoặc vân”, chính là hoặc giả nói tự tánh tâm thanh tịnh. Phật tánh, Pháp thân, Như Lai tạng, Thật tướng, Pháp giới, Pháp tánh, Viên thành thật tánh, đều là đồng thể mà tên khác vậy, một chút cũng không sai, cho nên bạn hiểu được một thì bạn hiểu được tất cả những danh từ này. Là một sự việc, chỉ một sự việc, vì sao Phật nói ra nhiều danh tướng đến như vậy? Đó là giáo học trí tuệ của Phật Đà, giáo học từ bi, nói ra rất nhiều danh tướng, bảo bạn không nên chấp trước, nói thế nào cũng được, bạn chân thật hiểu rồi thì nói thế nào cũng đều được, nếu như bạn chấp trước thì nói một thứ bạn vẫn là không hiểu. Đó là phương tiện khéo léo của Phật, cũng chính là Bồ tát Mã Minh trong Khởi Tín Luận nói với chúng ta: “không chấp trước tướng danh tự”, chính là lìa tướng danh tự, lìa tướng lời nói, lìa tướng tâm duyên. Lìa tướng tâm duyên chỗ này là chân thật, vì sao vậy? Tâm duyên là cái gì? Khởi tâm động niệm, phân biệt, chấp trước. Bạn buông bỏ hết thứ này, bạn vừa nghe vừa thấy, vừa tiếp xúc thì liền hiểu rõ. Cái hiểu rõ này chính là kiến tánh. Kiến tánh chính là chứng pháp thân, cho nên những danh tướng, danh từ không giống nhau đều là nói một sự việc, đồng thể khác tên.

Phía sau, Duy Thức Thuật Ký là trước tác của đại sư Từ Ân, trong quyển thứ hai có một đoạn lời nói như vầy: “Chân dĩ giản vọng”. Giản chính là giản lược, đó là chân không phải vọng. “Như dĩ biệt đảo”. Đảo là điên đảo, chính là chúng ta thấy sai, nghĩ sai. Như chính là không điên đảo. “Sơ giản sở chấp, hậu giản y tha”. Chân chính là giản biệt cái chấp trước, cái chấp trước là vọng không phải là chân. Phía sau là nói Như, Như là giản biệt y tha. Phía trước một cái là nói chân tánh, cái phía sau là nói pháp tướng, như là từ trên tướng mà nói, như vậy mà nói thì mọi người càng dễ hiểu. Chân là trên tánh mà nói. Tánh là thật không phải là vọng, tướng là vọng không phải là thật, cho nên tướng nói Như. Cũng như món đồ, hía trước một chữ “Chân” là nói vàng, là nói thể, phía sau một chữ “Như” là nói tướng, là nói món đồ, món đồ như vàng, nói như vậy thì bạn dễ hiểu.

“Hoặc chân dĩ giản hữu lậu phi hư vọng cố, như dĩ giản vô lậu phi hữu vi cố”. Chân là thật nghĩa, như là thường nghĩa, nên gọi là Chân như. Giải thích của Pháp Tướng tông, giải thích của Duy Thức Pháp Tướng Tông, chân là thật nghĩa, như là thường nghĩa, đó chính là Chân như. Trong chân là vĩnh hằng không thay đổi, thường là có thay đổi. Tuy là thiên biến vạn hoá cũng không rời chân thật, đây chính là nói pháp tướng. Mười pháp giới y chánh trang nghiêm là pháp tướng, có rời khỏi chân thật hay không? Không hề lìa khỏi. Chân như có động hay không? Không có động. Chân như có hiện tướng hay không? Không có hiện tướng. Ngày nay chúng ta dùng màn hình ti vi để nói thì dễ dàng hiểu được, Chân là nói màn hình, tướng là hình ảnh hiện trong màn hình, các kênh đài khác nhau hiện ra hình ảnh. Thường là cái gì? Thường là vĩnh viễn nó không có rời khỏi, không luận kênh đài thay đổi thế nào cũng không rời khỏi chân như, chính là không rời khỏi màn hình, rời khỏi màn hình thì không thể hiện ra hình ảnh, nó không thể hiện ra được tướng. Cho nên hiện tướng cùng màn hình là một không phải là hai, từ trên tướng mà nói là thường nghĩa, từ trên màn hình mà nói là thật nghĩa. Chúng ta dùng thí dụ này bạn sẽ càng dễ hiểu. Cho nên chân vọng không hai, tánh tướng là một, sự lý không hai, bạn từ chỗ này từ từ mà thể hội. Thể hội được có lợi ích gì? Bạn liền buông bỏ được phân biệt chấp trước, bạn biết được ở trong đó không thể phân biệt, cũng không thể chấp trước. Phân biệt, chấp trước thật là sai lầm.

“Ngôn hải ấn giả chân như bổn giác dã, vọng tận tâm trừng, vạn tượng tề hiện”. Trong câu nói này nhắc đến hai chuyên danh từ, một cái là “Hải ấn”, một cái là “Chân như”, phía trước chúng ta cũng đều đã học qua. Có một số tài liệu tham khảo có liên quan, hiện tại chúng ta lại xem tiếp, trong Thám Huyền Ký gọi là chân như. Thám Huyền Ký là chú giải của Kinh Hoa Nghiêm 60. Hiện tại chúng ta đang giảng Kinh Hoa Nghiêm, phần nhiều đều là dùng Hoa Nghiêm 80. Giảng chú giải của Kinh Hoa Nghiêm, chúng ta liền nghĩ đến Sớ Sao của đại sư Thanh Lương, mà Thám Huyền Ký là ở trước một đời, chính là trước tác cuả Quốc sư Hiền Thủ, ngài căn cứ vào Hoa Nghiêm 60.

Ở vào thời đại của Đại sư Hiền Thủ, bộ kinh Hoa Nghiêm 80 vẫn chưa đến Trung Quốc, cho nên các ngài đã dùng bổn kinh này, là từ thời Đông Tấn truyền đến Trung Quốc Hoa Nghiêm 60. Thám Huyền Ký 8 đó là quyển thứ tám, có một đoạn lời nói như vầy: “bất hoại viết chân, vô dị viết như”. Chỗ này cũng nói được rất hay, cái gọi là bất hoại là không thay đổi, bất sanh bất diệt gọi là chân. Chúng ta thử nghĩ xem, giữa khoảng vũ trụ này, có thứ nào mà không hư chứ? Trong thế giới cảm quan của chúng ta, động vật có sanh lão bệnh tử, đó là hoại; thực vật có sanh trụ dị diệt; khoáng vật, tinh cầu, hiện tượng tự nhiên đều có thành trụ hoại không, tìm không ra được thứ nào là không hoại. Vào thời xưa, có người nói hư không đại khái không hoại, từ xưa giờ chưa từng thấy hư không có biến đổi gì. Khoa học hiện đại phát triển, các nhà khoa họ nói với chúng ta hư không là giả, cũng không phải là thật, hư không cũng có biến hoá, đó là chính xác. Vậy thì ở trong Phật pháp, cũng có cách nhìn như vậy đối với hư không. Bạn xem ở trong Bách Pháp Minh Môn Luận, thời gian, không gian, trong Bách pháp liệt kê hai loại hiện tượng này vào Bất Tương Ưng Hành Pháp. Cái gọi là không tương ưng nó không phải là tâm pháp, nó không phải tâm sở pháp, nó cũng không phải sắc pháp, thế nhưng nó có một sự việc như vậy, bạn không thể phủ nhận nó. Nếu dùng lời hiện đại mà nói, nó là một khái niệm trừu tượng, nó không phải là sự thật cụ thể, là khái niệm trừu tượng. Loại pháp này có 24 loại, nên gọi là 24 cái bất tương ưng. Ở trong đây danh từ của Phật giáo không gọi là không gian, mà gọi là phương phân, thời gian thì gọi là thời phân. Thời phân và phương phân chính là hiện tại chúng ta gọi là thời gian không gian. Bất tương ưng hành pháp vẫn là pháp sanh diệt, pháp hữu vi. Pháp hữu vi chính là có sanh có diệt. Cái gì là không sanh không diệt chân thật vậy? Đó chính là tự tánh, tự tánh chân thật không sanh không diệt.

Đại sư Huệ Năng đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh. Ngài kiến tánh hướng đến lão sư báo cáo cảnh giới mà ngài chứng được, cũng chính là ngài đã thấy được, tự tánh giống như thế nào vậy? Ngài nói ra năm câu. Câu thứ nhất nói “nào ngờ tự tánh vốn tự thanh tịnh”. Tự tánh là thanh tịnh, xưa nay chưa từng bị ô nhiễm. Câu thứ hai nói “vốn không sanh diệt”, đó là cái ý không hoại diệt, đó là thật. Phía sau nói “vô dị viết như”, “Như” có phải là thật hay không? “Như” cũng là thật, không hề khác nhau với thật, thế nhưng nó có biến hoá, thiên biến vạn hoá, nhưng nó không rời tự tánh.

“Như”, đại đức xưa dùng một thí dụ nói với chúng ta, thí dụ vàng ròng, vàng cùng đồ bằng vàng. Chúng ta dùng vàng ròng tạo ra một tượng Phật, tượng Phật vàng, vàng là thật, tượng Phật thì sao? Tượng Phật chính là vô dị viết như, tượng Phật cùng vàng không hề khác nhau, tướng như tánh nó, không hề khác nhau, cho nên tướng cũng là thật. Thế nhưng chúng ta không ưa thích cái tượng Phật này, chúng ta tin tưởng Quán Thế Âm Bồ tát, chúng ta đem cái tượng Phật này làm tan chảy ra, lại tạo thành một tôn tượng Bồ tát Quán Thế Âm, có được hay không? Được! Chỗ này mọi người đều biết, một tôn tượng Phật biến thành Bồ tát Quán Thế Âm, tướng thì không như nhau, thế nhưng tượng của Bồ tát Quán Thế Âm vẫn là một khối vàng ròng đó, không hề khác nhau. Chúng ta nói mười pháp giới Y Chánh Trang Nghiêm, chúng ta có thể đem tôn tượng Bồ tát Quán Thế Âm này tạo thành một hình tượng động vật nhỏ, cũng có thể đem nó tạo thành một hình người, thậm chí cũng có thể đem nó tạo ra tướng của địa ngục, bạn muốn nó biến thế nào thì tướng sẽ biến, tánh biến hay không? Không biến, nó vẫn là khối vàng ròng, cho nên nói “tướng như tánh nó, tánh như tướng nó”. Tánh không hoại gọi là chân, tướng là có thể hư hoại, thế nhưng tánh của nó là thật, cho nên gọi nó là như “vô dị viết như”. Bạn thấy tượng Phật không khác với vàng ròng, là một không phải là hai, đổi thành tượng Bồ tát cũng là khối vàng ròng này, vàng không hề thay đổi, tướng thì không ngừng đang thay đổi. Cái ý này chính là nói, mười pháp giới Y Chánh Trang Nghiêm thiên biến vạn hoá, tướng đang thay đổi, tự tánh không thay đổi.

Chư Phật Như Lai, pháp thân Bồ tát, các ngài minh tâm kiến tánh rồi, các ngài thấy được cái gì? Chính là ngay trong huyễn tướng này đang thay đổi, các ngài thấy được bất biến. Đó gọi là minh tâm kiến tánh, đó gọi là kiến tánh thành Phật. Cái thọ dụng này là gì vậy? Các ngài không ở trên những cái huyễn tướng này mà khởi tâm động niệm, phân biệt, chấp trước, vì sao vậy? Đó là giả. Các ngài không còn khởi tâm động niệm. Không giống như phàm phu chúng ta, phàm phu chấp tướng, không kiến tánh. Thí như vừa rồi chúng ta nói vàng ròng tạo thành tướng của mười pháp giới này, phàm phu không biết được có vàng ròng, phàm phu chỉ biết được cái tướng này là Bồ tát, cái tướng kia là Phật, cái tướng này là thiên nhân, cái tướng kia là động vật nhỏ, họ không biết được cái tướng này chính là tánh. Sanh diệt chính là không sanh diệt. Sanh diệt là gì? Sanh diệt là tướng, thiên biến vạn hoá nó có sanh diệt, tánh thì không sanh không diệt. Cách nói này thì các vị dễ dàng lý giải, nói rõ chư Phật Bồ tát ở trong mười pháp giới, ở trong pháp giới nhất chân, các ngài khác với cảm quan của chúng ta ở đâu vậy? Các ngài biết được tánh tướng là một không phải là hai. Tánh là bình đẳng, cho nên tướng cũng là bình đẳng. Tượng Phật cùng tượng Bồ tát có bình đẳng không? Là bình đẳng, cùng một tánh. Tượng Phật cùng tượng chúng sanh có bình đẳng không? Là bình đẳng, cùng một tánh. Sanh Phật bình đẳng, sanh là chúng sanh, chúng sanh sáu cõi cùng Phật là bình đẳng, cho nên trên tánh gọi là bình đẳng, một chút khác biệt đều không có nên gọi là “như”. Cho nên theo cách nói này, nói chân là từ trên tánh mà nói, nói như là từ trên tướng mà nói, tướng cùng tánh không khác, không hề khác nhau, thế nhưng bạn phải nên biết, tánh không sanh không diệt, vì sao vậy? Tánh không phải tướng, nó có thể hiện tướng, giống như khối vàng này vậy. Khối vàng này nó cũng không phải là tượng Phật, nó cũng không phải là tượng Phật, nó cũng không phải là tượng động vật nhỏ, nó cũng không phải là tượng người, nhưng có thể biến thành tượng người. Đó là một hiện tượng thông thường giữa vũ trụ này, thế nhưng trong đây có thứ rất trân quý ở ngay trong đó. Chúng sanh sáu cõi xem thường, thấy sai đi cái chân tướng sự thật này, ở trong đó khởi tâm động niệm, phân biệt, chấp trước, đó là tạo nghiệp thọ báo, đó là một sự việc rất là oan uổng. Sau khi hiểu rõ rồi, không khởi tâm không động niệm thì không tạo nghiệp. Khởi tâm động niệm nhưng không phân biệt không chấp trước, thì họ tạo tịnh nghiệp, không phải là nhiễm nghiệp, ngay trong đó liền có khác biệt rất lớn.

Phía sau còn có giải thích “tiền tắc phi tứ tướng sở thiên”. Bốn tướng là “thành trụ hoại không”, trong tự tánh không có, không có thành trụ hoại không. Phía sau thì sao? Phía sau là nói đến tướng, nói nó hiện tướng, không luận là hiện tượng vật chất hay là hiện tượng tinh thần, “thể không khác biệt”, tướng có khác biệt, thể không có khác biệt, thể là tự tánh. “Thử ước thỉ giáo”, Kinh Hoa Nghiêm nói ngũ giáo, thỉ giáo là Tiểu thừa, cách nói này dễ dàng hiểu được.

Phía sau lại nói: “Hữu bất biến viết chân, thuận duyên xưng như”. Cái bất biến cùng bất hoại này ý nghĩa là như nhau, chỉ có tự tánh vĩnh hằng bất biến. Phía trước chúng ta đã học không ít, tự tánh ở trong bốn độ gọi là Thường Tịch Quang độ, Phật ở trong đại thừa giáo lại gọi là Đại Quang Minh Tàng, ở trong đây không có hiện tượng vật chất cũng không có hiện tượng tinh thần, mà là chỗ nương của vật chất cùng hiện tượng tinh thần. Hiện tượng tinh thần vật chất do đâu mà khởi lên? Là y theo nó mà hiện ra, không có tự tánh thì nhất định không có vật chất cùng hiện tượng tinh thần, cho nên vật chất cùng hiện tượng tinh thần là nương theo nó mà khởi tánh, chỉ có chân như tự tánh là viên thành thật tánh. Đó là chúng ta từ trên ba tánh mà nói, viên mãn thành tựu, nó là thật, nó là vĩnh hằng không thay đổi, thuận duyên tùy duyên, không chỉ mười pháp giới Y Chánh Trang Nghiêm là tuỳ duyên hiện, cho nên nhà Phật gọi là Nhân Duyên Quả. Trong đây tuyệt nhiên không xem trọng Nhân, mà là xem trọng duyên, cho nên nhà Phật thường nói duyên sanh, không nói nhân sanh. Chỗ này đạo lý rất rõ ràng, tuỳ duyên nó bất biến, tánh bất biến, thể tánh bất biến cho nên gọi là Như, như tánh của nó. Tánh đã là bình đẳng, chúng ta cùng Phật bình đẳng; chúng ta cùng tất cả động vật bình đẳng, côn trùng nhỏ nhít, kiến muỗi chúng ta đều là bình đẳng; chúng ta cùng ngạ quỷ, địa ngục cũng là bình đẳng, thậm chí đến cùng hoa cỏ cây cối, cùng sơn hà đại địa, bạn nói xem có thứ nào không bình đẳng? Toàn là tự tánh biến hiện ra, cho nên phải nên biết, trong đại thừa Phật pháp nói với chúng ta, vũ trụ là một thể.

Mấy ngày trước, có một đồng tu ở Hoa Kỳ gởi đến một phần tư liệu để cho tôi xem. Bản này chữ tương đối nhỏ nên cũng không dễ đọc được. Phần tư liệu này là người Mỹ làm một cái bản đồ thế giới, cái bạn đồ này là nói năm 2100, năm nay mới là 2009, vẫn còn 90 năm nữa, năm 2100 toàn thể địa hình trên địa cầu này thảy đều thay đổi, là một bản đồ mới gọi là “bản đồ thế giới mới”. Thay đổi quá lớn! Có rất nhiều lục địa chìm vào trong biển lớn, trong biển lớn có nhiều lục địa nổi lên. Chúng ta xem thấy rất là đáng sợ, lại nghĩ đến năm 2100, vẫn còn 90 năm nữa, chúng ta cũng không cần phải lo lắng. Cái bản đồ này, hơn 20 năm trước tôi đã thấy qua ở Mỹ, tôi còn mua rất nhiều tờ, ở bên HongKong tôi còn dán một tấm. Vào những năm gần đây, lại có một số nhà khoa học cùng nhà tiên tri nói với chúng ta, địa cầu sẽ biến thành ra như vậy, thời gian sẽ đến sớm hơn, đại khái phải đến sớm 50 năm, cũng chính là nói năm 2050 liền sẽ xuất hiện ra cái hiện tượng này. Mấy năm gần đây nhất khoa học gia lại đưa ra, e rằng sẽ xảy ra sớm hơn, có thể vào khoảng năm 2030 thì sẽ xảy ra. Nếu năm 2030 thì cách với chúng ta sẽ rất gần, chỉ là thời gian 20 năm nữa, vì sao vậy? Xem thấy trên thế giới tai nạn càng ngày càng triền miên, đặc biệt là hiện tại mọi người đang làm ấm lên hiệu ứng nhà kính, địa cầu đang nóng lên. Sự việc này rất phiền phức. Địa cầu nóng lên, khí hậu sanh ra thay đổi, nó liền sẽ ảnh hưởng đến sinh tồn của động thực vật, bắc cực trở nên ấm lên, trước tiên mọi người biết gấu bắc cực liền sẽ tuyệt chủng, nó không thể sinh tồn, nó nhất định phải sinh tồn nơi băng tuyết vĩnh cửu, ở dưới nhiệt độ đó, động vật hàn đới. Khí hậu nâng lên, khí hậu địa cầu nâng lên cao, việc này mọi người hiện tại đều biết, một hiện tượng trực tiếp nhất chính là băng của Nam Bắc Cực, sông băng, tốc độ tan chảy rất nhanh, sau một hai năm này, có thể băng của bắc cực sẽ không còn. Nam cực, ở trên toàn thể địa cầu, núi băng lớn nhất đại khái 90% đều ở Nam Cực. Nếu băng của Nam Cực thảy đều tan chảy, mực nước biển sẽ nâng lên rất cao, thành thị duyên hải trên toàn thế giới đều sẽ bị chìm trong nước.

Mấy năm trước, tôi nghe báo cáo của Liên Hiệp Quốc, đó là báo cáo của khoa học gia. Vào lúc đó tôi ở Úc châu. Úc châu đến Newzealand rất gần. Chúng tôi tổ chức một đoàn du lịch mô hình nhỏ, đến nam đảo của Newzealand. Đoạn cực nam là khố khắc sơn, nơi đó có một sông băng, chúng tôi đi tham quan. Chúng tôi ngồi máy bay trực thăng bay đến đỉnh núi, máy bay đáp xuống trên sông băng, chúng tôi bước xuống. Tôi dùng tay hốt lấy một nắm tuyết trên đất, một nắm băng này khi hốt lên là nước, trên tay hoàn toàn là nước, băng rã ra rơi xuống đất trên tay đều là nước. Tôi ngay lúc đó cảm thấy rất lo lắng, bởi vì hơn 20 năm trước, tôi đến Canada, giảng kinh ở Cannada, đồng tu bên đó cũng dẫn tôi đi tham quan một sông băng, miền bắc của nơi đó, chúng tôi đến xem một dòng sông băng rất lớn, chúng ta đi bộ trên sông băng, cũng hốt lấy một nắm tuyết trên đó, tuyết rất lạnh, rải lại trên đất trên tay không có nước, đó là rất bình thường, vì sao tuyết ở Nam Cực vừa nắm trên tay đều là nước? Tôi nói tốc độ tan chảy này thật đáng sợ. Vì sao có loại hiện tượng này? Khoa học gia nói tan chảy của băng này vẫn còn mười mấy năm nữa, tôi vào lúc đó vừa thấy, ở trong suy nghĩ của tôi nghĩ là sẽ không quá mười năm nữa. Việc này thật đáng sợ! Đó là vấn đề lớn của thế giới hiện nay. Tan chảy của Nam Bắc cực, băng tuyết trên núi cao tan chảy ra. Các vị biết ở Trung Quốc, như đầu nguồn nước của sông Trường Giang và Hoàng Hà đều là ở Tây Tạng, Thanh Hải, đầu nguồn đều ở trên núi tuyết. Băng ở trên núi tuyết này nếu như tan chảy hết thì sông liền khô cạn. Bạn nghĩ xem, hai dòng sông này nuôi sống bao nhiêu con người? Những vấn đề này đều đang bày ra trước mắt chúng ta.

Năm nay bạo phát ra cái gọi là nguy cơ Kim Dung, Liên Hiệp Quốc đưa ra cảnh báo, tương lai tiếp theo là nguy cơ lương thực, nguy cơ năng lượng, nguy cơ nguồn nước, phiền phức sẽ thật nhiều. Khoa học không nghĩ ra phương pháp giải quyết, thế nhưng phương pháp giải quyết ở trong kinh đại thừa có, có phương pháp rất tốt, phương pháp rất có hiệu quả, thế nhưng xã hội đại chúng không tin tưởng, cho rằng đó là tôn giáo, đó là mê tín, việc này không có căn cứ khoa học. Đó mới là nguy cơ chân thật! Trên địa cầu sanh ra những thay đổi này, chúng ta cảm thấy không phải nguy cơ. Bạn đối với những giáo huấn của thánh hiền không thể tin tưởng, đó mới là nguy cơ chân thật.

Kinh đại thừa giải thích như thế nào vậy? “Vọng Tận Hòan Nguyên Quán” chính là nói cái đạo lý này, hiện tại chúng ta gọi chân như chính là nói cái sự việc này. Không hoại là như, không khác là như, bất biến là chân, thuận duyên gọi như. Tánh tướng là một không phải là hai, gọi là một thể, cả thảy vũ trụ là một thể. Cho nên trong đại thừa giáo Phật nói với chúng ta, vật chất này là thế giới của vật chất, vũ trụ do đâu mà có? Sinh mạng do đâu mà có? Phật nói với chúng ta, từ ý niệm sanh, từ tâm tưởng sanh, tất cả pháp từ tâm tưởng sanh. Vì sao có thể có nhiều tai biến đến như vậy? Tư tưởng của chúng ta có vấn đề, hiện tại chúng ta nghĩ cái gì? Tự tư tự lợi, danh vọng lợi dưỡng, tham sân si mạn, tổn người hại mình thì tai nạn liền đến, vì sao vậy? Những suy nghĩ này không thuận với tự tánh. Tự tánh là cái gì? Lão tổ tông Trung Quốc nói rất hay: “Nhân chi sơ tánh bổn thiện”. Tự tánh là thiện, bao gồm tất cả bất thiện là trái với tự tánh, liền sẽ làm cho những hiện tượng tự nhiên này liền sẽ sanh ra, thay đổi trái ngược, thay đổi bất thiện. Nếu như tư tưởng của chúng ta thuần chánh, có thể tương ưng với luân lý, đạo đức, nhân quả, hiện tượng tự nhiên bên ngoài liền thay đổi được tốt đẹp.

Chúng ta ngay trong lúc giảng giải đã từng làm qua nhiều lần báo cáo, tôi nói thế giới Cực Lạc, thế giới Hoa Tạng không hề khác với địa cầu của chúng ta, vì sao ở trên kinh Thích Ca Mâu Ni Phật vì chúng ta giới thiệu Hoa Tạng là tốt đẹp trang nghiêm đến như vậy, thế giới Cực Lạc còn xinh đẹp hơn, trang nghiêm hơn thế giới Hoa Tạng? Vì sao địa cầu này của chúng ta ngày nay biến thành ra như thế này? Khi Thế Tôn giới thiệu nói được tất rõ ràng, thế giới Cực Lạc vì sao tốt đẹp đến như vậy? Cư dân ở nơi đó đều là các bậc thượng thiện đến ở một nơi, người ở nơi đó là thượng thiện.

Tiêu chuẩn của thiện rất rõ ràng, rất minh bạch, Phật nói với chúng ta “Thập Thiện Nghiệp Đạo”. Thế Tôn thường nói, nhân gian này chúng ta tu thượng phẩm mười thiện, đời sau đi đến nơi đâu vậy? Đời sau đi đến cõi trời, thượng phẩm mười thiện sanh lên trời, trung phẩm mười thiện được thân người, hạ phẩm mười thiện là A Tu La, Thiên A Tu La, gọi là ba đường thiện. Trái với mười thiện là mười ác, thượng phẩm mười ác là đường địa ngục, trung phẩm mười ác là đường ngạ quỷ, hạ phẩm mười ác là đường súc sanh. Đây chính là nói rõ, thân của chính chúng ta cùng với hoàn cảnh đời sống của chúng ta đều là từ tâm tưởng sanh. Tâm tưởng của chúng ta có thiện, có bất thiện, cho nên cảnh giới bên ngoài tuỳ theo ý niệm của chúng ta mà sanh ra thay đổi. Hiểu rõ đạo lý này, nếu chúng ta muốn ngăn chặn núi băng không cho tan chảy tiếp nữa, núi băng chúng ta biết tan chảy ra là nước, trên Kinh Lăng Nghiêm Phật nói với chúng ta, đó là nói tai nạn ở bên ngoài, tai hại tự nhiên, thuỷ tai, tai là tai nạn, do đâu mà hình thành? Băng tan chảy thành nước là tâm tham, tham lam chiêu cảm đến là thuỷ tai. Hoả tai hình thành, nhiệt độ lên cao đó là thuộc về lửa, là sân hận, sân hận là hoả tai. Nhân của phong tai là ngu si, nhân của động đất là ngạo mạn bất bình. Bạn thấy, nếu như chân thật có thể đoạn dứt được tham sân si mạn nghi, cái nghi này chính là hoài nghi đối với thánh giáo, không phải hoài nghi thông thường, mà là đối với giáo huấn của thánh nhân, chỉ đạo trong kinh điển của Phật Bồ tát cũng sanh ra nghi hoặc, bạn không tin tưởng. Cái tai nạn đó do bạn tự làm tự chịu, cho nên ở trong tất cả kinh Phật thường nói “cần tu giới định, diệt trừ tham sân si”, bất cứ tai nạn gì cũng không còn, có mấy người tin tưởng?

Đích thực ở thế gian này, thời trước người tin tưởng tương đối nhiều, rất ít người không tin, vì sao vậy? Từ nhỏ có gia giáo, cha mẹ dạy cho họ, người già bậc trưởng bối ở trong nhà dạy họ đều tin tưởng. Đặc biệt là người Trung Quốc, từ 5000 năm đến nay đã tiếp nhận giáo dục của thánh hiền. Khi Phật giáo truyền đến Trung Quốc, cùng giáo dục thánh hiền Trung Quốc hợp thành một thể, cho nên Phật giáo cũng biến thành văn hoá truyền thống của Trung Quốc, một học phái chủ đạo. Vào thời xưa đế vương dẫn dắt học tập, nên gọi là người trên làm người dưới làm theo. Đế vương dẫn đầu học tập, người dân thông thường một chút hoài nghi cũng không có, liền thảy đều tiếp nhận. Sau khi dân quốc thành lập, Trung Quốc bị tác động của văn hoá phương tây, tin tưởng khoa học của nước ngoài, sanh ra hoài nghi đối với văn hoá truyền thống của dân tộc. Cái nghi hoặc này càng ngày càng nghiêm trọng, đến thời cận đại gần như là phế bỏ mất, thế là khổ nạn của chúng ta liền đến. Vào thời trước, trong Phật giáo đích thực tại gia xuất gia đều chân thật có học tập kinh điển. Hiện tại người chân thật học tập kinh điển càng ngày càng ít, đó mới là nguy cơ thật sự. Người nào chịu phát tâm, không sợ gian khổ, không ngại lao nhọc, nỗ lực tu học Phật pháp, chính mình thành tựu thì liền có thể giúp cho người khác, luôn là làm ra cho đại chúng xã hội một tấm gương tốt, không luận là ở tại gia xuất gia đều có thể làm được.

Vào thời đại của Thích Ca Mâu Ni Phật, Thích Ca Mâu Ni ngài xuất gia, thị hiện xuất gia học Phật, đồng thời còn có một vị trưởng giả Duy Ma tại gia học Phật. Thích Ca Mâu Ni Phật thành Phật, “minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật”, trưởng giả Duy Ma cũng kiến tánh thành Phật. Một vị là Phật ở tại gia, một vị là Phật xuất gia, không hề khác nhau. Bạn xem thấy trên kinh Duy Ma có ghi chép, cư sĩ Duy Ma giảng kinh nói pháp, Phật phái đệ tử đến nơi đó nghe kinh, nghe giáo hoá. Mục Kiền Liên, Xá Lợi Phất, đó là đệ tử lớn của Phật, nhìn thấy cư sĩ Duy Ma đảnh lễ ba lạy, đi nhiễu ba vòng, lễ tiết giống y như khi nhìn thấy Thích Ca Mâu Ni Phật không hề khác. Cho nên vào đầu năm dân quốc, đại sư Âu Dương Cảnh Vô nhắc đến sự việc này, nói đến Phật pháp là sư đạo. Sư đạo là thầy giáo lớn thứ nhất. Cư sĩ Duy Ma giảng kinh nói pháp thì ngài là thầy giáo. Mục Kiền Liên, Xá Lợi Phất tuy là người xuất gia, là A La Hán, là đệ tử lớn của Thế Tôn, nhìn thấy thầy giáo vẫn phải dùng lễ tiết như đối với thầy. Đây là có đạo lý, tôn sư trọng đạo, bạn làm ra tấm gương tốt cho xã hội đại chúng xem. Ỏ Trung Quốc có người xuất gia minh tâm kiến tánh, nhiều đời đều có, cư sĩ tại gia đạt đến cảnh giới này cũng có. Các vị xem thấy ở trong Đại Tạng Kinh, Cao Tăng Truyện là người xuất gia thành tựu, Cư Sĩ Truyện là người tại gia thành tựu, còn có một Thiện Nữ Nhân Truyện là phụ nữ tại gia học Phật cũng có người đạt đến được cảnh giới này. Phật pháp là pháp bình đẳng, cho nên ở trong Hoa Nghiêm, Thế Tôn nói “tất cả chúng sanh vốn dĩ là Phật”, chúng ta ở trong Vọng Tận Hòan Nguyên Quán, đối với cách nói này của Thế Tôn, chúng ta có thể thể hội, chúng ta khẳng định không còn hoài nghi.

Cái tin tức này là mới gởi đến gần đây nhất, gọi là “tân thế giới địa đồ tập”. Ở trong đây quan trọng nhất nói ra cho chúng ta một tin tức. Họ nói tai nạn của địa cầu này rất là nghiêm trọng, vậy phải làm thế nào để hoá giải? Trên tin tức nói với chúng ta, nhân loại chúng sanh là một thể, tôn giáo thế giới là một nhà, nếu như cái ý niệm này có thể được tất cả cư dân trên địa cầu này đều tiếp nhận, thế giới này sẽ hài hoà không còn xung đột nữa, giữa người và người kính yêu lẫn nhau, tôn trọng lẫn nhau, quan tâm lẫn nhau, chăm sóc lẫn nhau, hợp tác lẫn nhau, không còn có việc xung đột xảy ra nữa. Thế giới hài hoà thì tai nạn sẽ không còn. Vì sao không còn nữa? Các vị nghĩ xem, “từ tâm tưởng sanh”. Ý niệm của bạn chính xác, ngôn hạnh của bạn tương ưng với đạo đức nhân quả, nó ảnh hưởng nhiều cấp. Đối với bên trong ảnh hưởng thân thể của chúng ta, chúng ta khởi tâm động niệm có ảnh hưởng đối với sức khoẻ của chúng ta, cho nên người Trung Quốc thường nói “người gặp việc vui tinh thần thoải mái”, mỗi ngày họ sống ngay trong hoan hỉ, tinh thần họ tốt, sức khoẻ họ tốt. Lại nói “lo khiến cho người già”, nếu như đời sống của người đó một ngày từ sớm đến tối nhíu mày nhăn mặt, lo buồn, không thể buông bỏ, thì họ lão hoá sẽ rất nhanh. Cho nên cái thân thể này làm thế nào để bảo dưỡng? Thường hay giữ gìn tâm hoan hỉ, cái thân thể này sẽ không bị bệnh. Tâm hoan hỉ từ do đâu mà có? Phải làm thế nào để cho chính mình chân thật thường hay sanh tâm hoan hỉ? Khổng Tử dạy cho chúng ta câu nói này, chúng ta tin tưởng lời nói này có phải Khổng Tử nói hay không? Chúng ta có lý do tin tưởng không phải Khổng Tử nói, lý do gì vậy? Khổng Tử chính mình nói, ông nói cả đời của ông “thuật nhi bất tác, tín nhi hiếu cổ”. Hai câu nói này quan trọng. Cái ngài đã học, cái ngài đã tu, cái ngài đã dạy đã truyền không phải là của chính ngài, đều là di giáo của cổ thánh tiên hiền truyền lại, cho nên Khổng Tử ngài là tập đại thành. Vào ngày trước chưa dùng văn tự ghi chép lại, ông đem nó chỉnh lý thảy đều ghi nhớ lại, biên tập thành sách, lưu truyền lại đời sau, đó là tập đại thành. Cho nên tôi tin tưởng trong “Luận Ngữ” có rất nhiều “Tử Viết” đều là Khổng Tử thuật mà không sáng tác. Cổ thánh tiên hiền dạy bảo chúng ta, ông đem nó viết ở điều đầu tiên, xếp ở điều đầu tiên: “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”. Niềm vui của chúng ta từ do đâu mà có? Trong Phật pháp gọi là pháp hỉ sung mãn, từ do đâu mà có? Từ học tập mà có. Học tập cái gì? Học tập giáo huấn của thánh hiền. Trong giáo huấn của thánh hiền bao la vạn tượng. Hơn nữa chúng ta có lý do tin tưởng, trong cổ thánh tiên hiền, tuy là vào lúc đó Phật pháp chưa truyền đến Trung Quốc, cổ thánh tiên hiền chúng ta có minh tâm kiến tánh hay không? Khẳng định là có!

Về sự việc này, năm xưa khi tôi còn trẻ, ở trong hội của lão sư Lý, tôi theo học ngài mười năm, tôi đã từng nêu ra vấn đề như thế này: ở Trung Quốc chúng ta trong lịch sử thường hay ghi chép, Phục Hi Thần Nông, Hoàng Đế, Nghêu Thuấn Vũ Thương, Văn Võ Chu Công, những vị này Trung Quốc gọi là đại thánh đại hiền, họ có phải là Phật Bồ tát ứng hoá ở Trung Quốc hay không? Bởi vì Phật Bồ tát ứng hoá là đáng dùng thân gì để độ thì liền hiện ra thân đó, ngài ở Ấn Độ hiện thân Phật, ở Trung Quốc thì hiện thân đại thánh đại hiền, rất có khả năng. Lão sư Lý trả lời tôi rằng, trên lý nói được thông, thật có khả năng, nhưng trên sự không có chứng cứ, trong văn tự ghi chép không có cái chứng cứ này, trên lý nói được thông. Cách trả lời này hay, chúng ta đích thực là có thể nói được thông, đó chính là nói trong cổ thánh tiên hiền Trung Quốc có người khai ngộ, có người minh tâm kiến tánh, cảnh giới của họ cùng cảnh giới của chư Phật Bồ tát mà trong kinh giáo đại thừa nói không hề khác nhau, chúng ta tìm thấy ở trong nhà Nho, cũng tìm thấy được ở trong đạo gia, cho nên người sau nói Khổng Tử gọi là Nho đồng Bồ tát. Đó là gì vậy? Trên lý thì khẳng định họ, trên sự thì không có ghi chép, trên lý thì khẳng định, trong Tam giáo có chỗ giống nhau, vì sao vậy? Chúng ta phải từ chỗ sâu sắc này mà thể hội, chúng ta mới có thể xây dựng được lòng tin đối với cổ thánh tiên hiền. Nhất là trong Phật giáo nói được rất rõ ràng, thành Phật chính là thành tựu trí tuệ đức tướng viên mãn đầy đủ trong tự tánh, chứng được cảnh giới này không có trước sau, không có Phật xưa Phật nay, không có Phật lớn Phật nhỏ, các ngài là bình đẳng, hoàn toàn bình đẳng, vĩnh viễn rời khỏi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, các ngài làm gì có lớn nhỏ, làm gì có trước sau! Cho nên thời gian cùng không gian đều không tồn tại. Người xưa đối với việc này cũng có một thí dụ, giống như nước sông Trường Giang Hoàng Hà, không có dòng nước trước sau chảy đến biển lớn, chân thật có sóng trước sóng sau, sau khi chảy đến biển lớn, bạn có thể tìm được sóng trước sóng sau hay không? Không có! Bạn có thể tìm được không? Đó là dòng nước một trăm năm trước chảy vào trong biển, đây là dòng của một trăm năm sau? Không tìm ra được. Cho nên sau khi kiến tánh họ liền bình đẳng, cũng không tìm ra được khác biệt. Không hề có tướng khác biệt gọi là chân như. Ở trong sáu cõi, ở trong mười pháp giới có cao thấp có trước sau, công phu có sâu cạn, sau khi kiến tánh thì không có. Kiến tánh cũng giống như trở về biển cả vậy, Vọng Tận thì Hoàn Nguyên. Trong Hoàn nguyên bất cứ hiện tượng khác biệt nào cũng đều không có, cho nên chỗ này nói bất biến, nói tuỳ duyên, thuận duyên chính là tuỳ duyên.

“Do tiền nghĩa dữ hữu vi pháp phi nhất”. Ý nghĩa phía trước bất biến gọi là Chân, vậy là khác nhau với pháp hữu vi. Pháp hữu vi là giả, trên Kinh Kim Cang nói rất hay “tất cả pháp hữu vi như mộng huyễn bào ảnh”. Các vị phải nên biết, pháp hữu vi chính là có sanh có diệt. Chúng ta từ trong Bách Pháp mà nói, bạn xem một trăm pháp trong Bách Pháp Minh Môn Luận, 94 cái phía trước đều là pháp hữu vi, chỉ có sáu cái phía sau gọi là pháp vô vi. Tâm pháp từ A lại da, chúng ta nói tám thức, tâm sở pháp 51 cái, sắc pháp 11 cái, bất tương ưng hành pháp 24 cái, tổng hợp lại 94 pháp đều là pháp hữu vi. Pháp hữu vi chính là có sanh có diệt, có biến có dị, cho nên nó khác nhau với chân như.

“Do hậu nghĩa cố”, hậu nghĩa là thuận duyên gọi Như. “Dữ hữu vi pháp phi nhị”, không hề khác nhau, tuy là cho dù nó thay đổi thế nào, tướng đang đổi, nhưng tánh không đổi. “Nhị nghĩa đồng vi nhất pháp, danh viết chân như”. Đây là đại sư Hiền Thủ nói, cái thiên văn chương này cũng là đại sư Hiền Thủ trước tác, nói được rất hay. Hữu vi vô vi bạn chân thật tham thấu rồi, nó là một không phải là hai, từ ngay trong hữu vi bạn thấy được vô vi, từ ngay trong vô vi thấy được hữu vi, là một không phải là hai, tướng có tánh không. Trong Đại Thừa Chỉ Quán nói: “Tâm này chính là tự tánh tâm thanh tịnh lại gọi là Chân Như”, đó là nói “chân như chính là tự tánh tâm thanh tịnh”, cũng gọi là Phật tánh, cũng gọi là pháp tánh, cũng gọi là Như Lai Tạng, cũng gọi là pháp giới, cũng gọi là pháp tánh. Chỉ một sự việc, Phật nói nhiều danh tướng như vậy để làm gì? Dạy bạn không nên chấp tướng danh tự. Phật tánh, pháp thân, Như Lai Tạng, pháp giới, pháp tánh, chân như, tâm thanh tịnh đều là tướng danh tự, bạn biết được nó là một sự việc, nó không phải là hai việc khác nhau, không nên chấp trước tướng danh tự.

Bồ tát Mã Minh ở trong Khởi Tín Luận dạy bảo sơ học, bạn phải làm thế nào mới có thể chân thật nghe hiểu, nghe thông suốt những gì Phật đã nói?

Bồ tát nói với chúng ta, cái thứ nhất là “không chấp trước tướng lời nói”. Nghe giảng không nên chấp trước tướng lời nói, đọc kinh không nên chấp trước tướng văn tự, vì sao vậy? Văn tự là phù hiệu của lời nói, đem lời nói dùng phù hiệu ghi chép lại văn tự này, cho nên tướng lời nói không chấp trước, tướng văn tự càng không nên chấp trước.

Cái thứ hai là “không chấp trước tướng danh tự”. Danh từ thuật ngữ.

Cái thứ ba là “không chấp trước tướng tâm duyên”. Cái gì gọi là tướng tâm duyên? Chúng ta nghe rồi, nghĩ trong nó có ý nghĩa gì. Thật không nên nghĩ, vừa nghĩ thì sai, vì sao vậy? Người kiến tánh, chúng ta gọi là chư Phật Bồ tát, hoặc giả ở Trung Quốc gọi là đại thánh đại hiền, lời nói của họ là từ trong tự tánh mà lưu xuất ra. Tự tánh không có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, đó gọi là gì? Đó gọi là chân ngôn, gọi là chân lý. Chúng ta dùng suy nghĩ của mình mà đoán, chúng ta có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, dùng suy nghĩ chính mình mà thể hội, mà đoán thì hoàn toàn sai, bạn làm sao có thể đoán ra được. Vậy phải làm sao mới có thể chân thật hiểu được? Chúng ta cũng phải giống như họ vậy, đem vọng tưởng, phân biệt, chấp trước buông bỏ thì liền nghe hiểu, cho nên chúng ta không thể buông bỏ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Chúng ta nghe kinh, những gì có thể hiểu được đó không phải là Như Lai Chân Thật Nghĩa. Đó là gì? Ta nghe được kinh này, ta nghĩ ra được cái ý gì đó, không phải là Như Lai Chân Thật Nghĩa, cho nên việc này khó! Trong khai kinh kệ nói “nguyện giải Như Lai chân thật nghĩa”, có mấy người hiểu được? Nói lời thành thật với các vị, A La Hán có thể hiểu được phần ít, phàm phu thì không cách gì, Bồ tát có thể hiểu được phần nhiều, chỉ có pháp thân Bồ tát mới chân thật có thể hiểu được, vì sao vậy? Họ không khởi tâm không động niệm.

Cho nên đối tượng của Kinh Hoa Nghiêm là ai? Bốn mươi mốt vị pháp thân đại sĩ, đối tượng chính là họ. Phật nói cho họ nghe, họ chân thật là người đương cơ, phàm phu có phần hay không? Phàm phu ở bên cạnh nghe cũng có phần, đại sư Thanh Lương nói “đại tâm phàm phu”, họ có thể thể hội được. Đại tâm phàm phu là ai? Phàm phu phát tâm đại bồ đề, họ có năng lực nghe hiểu được. Phát tâm đại bồ đề là gì? Vô ngã vô tư, khởi tâm động niệm đều nghĩ đến tất cả chúng sanh, người như vậy thì được, họ có thể nghe hiểu được. Hay nói cách khác, có tự tư tự lợi, có phân biệt chấp trước, thì họ sẽ rất khó. Tuy là rất khó, không thể nói không có lợi ích. Có lợi ích, tuy là họ giải thích có sai lầm, vẫn là có được chỗ tốt, vì sao vậy? Bởi vì tâm của tất cả phàm phu tuy là vọng tâm, nhưng vọng tâm cùng chân tâm không hai, chân tâm là chân, vọng tâm là như, thường hay nghe, nghe không gián đoạn, dần dần làm cho căn tánh của họ từ căn tánh phàm phu tự nhiên liền quay về với căn tánh Bồ tát, có thể dưỡng thành. Chỗ này là mấu chốt quan trọng nhất, tín tâm là thứ nhất, không gián đoạn là thứ hai. Gián đoạn thì khó, gián đoạn thì ô nhiễm, đó là trong giáo học Trung Quốc đã nói “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Ta là phàm phu, thế nhưng ta ngày ngày cùng ở chung với thánh hiền, thời gian lâu rồi bất tri bất giác liền biến thành thánh hiền. Đạo lý chính là như vậy. Cho nên phàm phu học Phật, huân đào là quan trọng hơn bất cứ thứ gì. Đại đức xưa khuyên chúng ta “một môn thâm nhập, trường kỳ huân tu”, đạo lý chính ngay chỗ này.