Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán

Lời Nói Đầu

Nam mô A Di Đà Phật!

Trên kinh Hoa Nghiêm, Phật nói: “Tất cả chúng sanh đều có trí huệ đức tướng Như Lai, do vì vọng tưởng chấp trước mà không được chứng đắc”. Do đó, học Phật quan trọng nhất là phải nhìn thấu chân tướng của vũ trụ nhân sanh và buông bỏ đi vọng tưởng phân biệt chấp trước. Nhìn thấu giúp cho buông bỏ, buông bỏ giúp cho nhìn thấu.

Phương pháp đoạn phiền não, phương pháp thành Phật đạo có tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, đều là bình đẳng không có cao thấp, hay nói cách khác, đều là giúp chúng ta nhìn thấu buông bỏ.

Trong kinh Hoa Nghiêm, Phật đem chân tướng của vũ trụ nhân sanh giảng nói rất rõ ràng. Vũ trụ từ do đâu mà ra? Ta từ đâu tới? Hai vấn đề này khoa học và triết học, kể cả thần học cho đến ngày nay đều không có cách gì giải đáp một cách viên mãn tròn đầy, thế những ở trong kinh Hoa Nghiêm đều nói được rất rõ ràng, rất tường tận, như vậy sẽ giúp cho chúng ta nhìn thấu và buông bỏ.

Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán của pháp sư Hiền Thủ là cương lĩnh tu học của kinh Hoa Nghiêm, là phương pháp tu hành chứng quả của ba đời tổ sư trước. “Tu” là thật làm, “Hoa Nghiêm Áo Chỉ” là tông chỉ áo diệu. Cách học thế nào vậy? Cần phải đoạn hết vọng tưởng. “Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng. Tất cả hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh”. Vọng phải đoạn tận. Trên bộ kinh này Thế Tôn nói với chúng ta, vọng quá nhiều rồi.

Vọng quy nạp lại thì không ngoài ba loại lớn. Một cái là vọng tưởng, một cái là phân biệt, một cái là chấp trước, chỉ cần đoạn hết ba thứ này thì bạn Hoàn Nguyên. Hoàn là gì vậy? Quay về tự tánh, đó gọi là viên mãn thành Phật, chính là viên chứng Vô Thượng Bồ Đề.

Bộ kinh này rất ý nghĩa, đọc hoài không chán, học Phật đích thực mang đến cho chúng ta hưởng thụ cao nhất của nhân sanh. Thế Tôn thường hay nói ở trong kinh đại thừa rằng: “Pháp hỷ sung mãn, thường sanh tâm hoan hỷ”, cho nên người xưa có một câu nói: “Thế vị, mùi vị của năm dục sáu trần trong thế gian làm gì nồng hơn pháp vị”. Việc này cần phải chứng thì mới biết được, chưa khế nhập cảnh giới thì mùi vị này không thể thưởng thức được. Cho nên cả một đời này của chúng ta không uổng qua, đặc biệt là đã đọc được Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tân Hoàn Nguyên Quán, biết được phải tu như thế nào, học tập ra làm sao.

Lão hòa thượng Tịnh Không mặc dù tuổi đã cao, nhưng ngài vẫn rất từ bi vì chúng ta giảng giải tường tận bộ kinh này, nhằm giúp cho chúng ta nhìn thấu, buông bỏ, để cảnh giới tu học của chúng ta ngay một nâng cao và ngay một đời này chúng ta có thể vãng sanh Tây Phương Cực Lạc quốc.

Nhận thấy sự lợi ích vô biên của bộ kinh này, chúng con dù tài hèn sức mọn cũng cầu mong tam bảo gia trì, cố gắng chuyển ngữ bộ kinh này để mọi người có thêm tài liệu để tham khảo trong quá trình tu học.

Trong quá trình chuyển ngữ chắc chắn có nhiều sai sót. Ngưỡng mong các bậc cao tăng đại đức và các vị đồng tu hoan hỷ chỉ dạy cho chúng con để tác phẩm ngày càng hoàn thiện hơn. Chúng con xin chân thành cám ơn. Nam mô A Di Đà Phật!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2012

Người dịch kính ghi Vọng Tây cư sĩ

Quyển 1

Duyên khởi

Xin chào các vị pháp sư, các vị đồng tu! Xin mời ngồi.

Mời xem Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán. Tính đến hôm nay, Tịnh Không tôi đã rời khỏi Đài Loan có đến mười hai năm rồi. Lần đầu trở lại Đài Loan cùng với các vị đồng tu cùng nhau học tập kinh Hoa Nghiêm. Những năm gần đây, kinh Hoa Nghiêm chúng ta lại bắt đầu giảng lại từ đầu, đã giảng được hơn bốn ngàn giờ rồi, phẩm thứ mười bốn còn chưa giảng xong. Theo tiến độ trước mắt như thế này, nếu bộ kinh này giảng được viên mãn thì còn cần phải mười ngàn giờ nữa.

Năm xưa, khi tôi mới bắt đầu học Phật, tiên sinh Phương Đông Mỹ giới thiệu bộ kinh này cho tôi. Vào lúc đó tôi còn rất trẻ, đối với tôn giáo, nhất là Phật giáo, biết được rất ít, cũng tùy theo số đông mọi người trong xã hội cho rằng đó là mê tín. Nhất là Phật giáo, từ trên biểu hiện bên ngoài thấy họ thứ gì cũng lạy, trong đó thần rất nhiều, cho nên ở trong tôn giáo liền đem nó quy thành đa thần giáo, phiếm thần giáo. Các vị nên biết, đa thần giáo, phiếm thần giáo là thuộc về tôn giáo cấp thấp, tôn giáo cao cấp chỉ có một chân thần. Đó là một số khái niệm khi chúng tôi còn trẻ, cho nên rất bài xích đối với Phật giáo, không dễ gì tiếp nhận. Tôi học triết học với lão sư Phương, mục sau cùng trong giáo trình, lão sư Ngài giảng triết học Phật kinh cho tôi nghe. Tôi rất kinh ngạc. Tôi nói: “Phật giáo là tôn giáo, còn là tôn giáo cấp thấp thì nó làm gì có triết học?” Lão sư Phương nói với tôi: “Chú còn trẻ nên chú không biết. Thích Ca Mâu Ni Phật là nhà đại triết học, là bậc thánh triết. Kinh Phật là triết học cao đẳng, là đỉnh cao nhất trong triết học thế giới. Học Phật là hưởng thụ cao nhất của nhân sanh”. Thầy đem Phật giáo giới thiệu với tôi như vậy, cho nên tôi liền tiếp xúc kinh điển của Phật. Thầy nói với tôi, Phật giáo chân thật nằm ở trong kinh điển, chú cần phải hạ công phu từ nơi kinh điển. Ngài còn đặc biệt giới thiệu cho tôi chính là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Đó là nhân duyên mà tôi học Phật. Duyên đích thực là rất thù thắng.

Tôi tiếp xúc kinh điển đại khái khoảng hai tháng, chưa đến ba tháng, thì tôi quen với Đại sư Chương Gia. Lão sư Phương không chuyên về Phật học, Ngài nghiên cứu về triết học. Đại sư Chương Gia thì chuyên về Phật học, cho nên kinh điển Phật học thì Ngài biết. Ngài rất là hoan hỉ dạy cho tôi, cũng giống như Phương tiên sinh vậy, mỗi một tuần dạy cho tôi hai giờ. Chủ nhật tôi đến chỗ ở của Ngài, số 8 đường Thanh Điền. Tôi theo học như vậy với Ngài ba năm, cho nên nền tảng Phật học của tôi là Đại sư Ngài xây dựng.

Ngài nói với tôi, Thích Ca Mâu Ni Phật 19 tuổi rời bỏ gia đình ra đi cầu học, 30 tuổi thành đạo, cũng chính là thông thường chúng ta gọi là 30 tuổi khai ngộ, chính trong Thiền tông gọi là “đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh”. Chúng ta biết được Trung Quốc cũng có một người như vậy, đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh, cảnh giới hoàn toàn giống như Thích Ca Mâu Ni Phật, đó chính là Đại sư Lục Tổ Huệ Năng vào thời nhà Đường. Hai vị này thị hiện cho chúng ta, khiến cho chúng ta có sự khải thị rất lớn. Cho nên Phật giáo là giáo dục, không phải là tôn giáo. Thích Ca Mâu Ni Phật 30 tuổi sau khi thành đạo, việc thành đạo này nếu dùng lời nói thông thường hiện tại chúng ta mà nói chính là học tập tốt nghiệp rồi, học tập đạt đến viên mãn, không còn thứ gì để học nữa, đến được đỉnh cao rồi, Ngài liền bắt đầu dạy học. Đương nhiên cảnh giới mà Ngài ngộ nhập không phải phàm phu chúng ta có thể tiếp nhận, cho nên Ngài phải nói với ai? Hiện tại nhà khoa học thừa nhận, khoảng vũ trụ này đích thực có tầng không gian duy thứ khác. Những sinh mạng ở tầng không gian duy thứ cao thông minh hơn rất nhiều so với chúng ta, trí tuệ cao hơn chúng ta, sức định cao hơn chúng ta, cho nên Phật liền thị hiện ở trong định tuyên giảng Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Đã giảng bao lâu vậy? Có một số kinh nói giảng trong hai thất (hai thất là 14 ngày), cũng có kinh nói giảng trong ba thất (ba thất là 21 ngày), thì Ngài giảng xong. Bộ kinh điển này được Bồ tát Đại Long, đó cũng là một Bồ tát Đẳng Giác, không phải là người thông thường, đem cất vào Long Cung. Mãi đến 600 năm sau, Bồ tát Long Thọ có một nhân duyên đặc thù, Bồ tát Đại Long tiếp rước Ngài đến Long Cung, đến tham quan kinh Hoa Nghiêm mà Ngài đã cất giữ.

Kinh Hoa Nghiêm là tên gọi chung của tất cả kinh, như hiện tại chúng ta gọi Đại Tạng Kinh vậy. Cả đời Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói ra, Ngài nhìn thấy rồi. Phân lượng kinh này bao lớn? Hiện tại chúng ta không cách gì tưởng tượng, Ngài nhìn thấy quyển kinh này nhiều bằng mười cái tam thiên đại thiên thế giới vi trần kệ một bốn thiên hạ vi trần phẩm. Đó là danh từ thuật ngữ trong Phật học. Thư tịch Trung Quốc chúng ta là dùng số tự để làm đơn vị, như Phật kinh, kinh Kim Cang đại khái có hơn năm ngàn chữ. Ở Trung Quốc, Đạo Đức kinh của Lão Tử, các vị cũng nghe được rất quen thuộc, có năm ngàn lời. Đây là lấy số tự để làm đơn vị. Ấn Độ thì không phải vậy, Ấn Độ là lấy bốn câu làm một đơn vị, cho dù bốn câu này câu chữ này dài ngắn không tính, chỉ cần bốn câu là một đơn vị, gọi là một bài kệ, gọi một kệ, không nhất định là kệ tụng. Tảng văn này của chúng ta cũng chính là như vậy, bốn câu được tính là một kệ. Kinh Hoa Nghiêm có bao nhiêu bài kệ? Có mười cái đại thiên thế giới vi trần kệ, vậy còn có thể tính số được hay sao? Không thể tính ra, kinh này quá lớn.

Sau khi Bồ tát Long Thọ xem xong, biết là chúng sanh Diêm Phù Đề chúng ta, chính là người trên địa cầu này không có người nào có thể tiếp thọ, phân lượng quá lớn. Bộ kinh này nếu đưa lên địa cầu thì cả địa cầu này cũng không thể chứa hết. Không những địa cầu không thể đựng hết, mà báo độ của Thích Ca Mâu Ni Phật, thế giới Ta Bà cũng dung nạp không hết. Thế giới Ta Bà là một cái tam thiên đại thiên thế giới, bộ kinh này là mười cái tam thiên đại thiên thế giới vi trần kệ. Phật làm sao nói ra được nhiều như vậy? Cứ tính là ba thất tức 21 ngày, Ngài làm sao có thể nói ra kinh điển phong phú đến như vậy? Chúng ta thâm nhập Hoa Nghiêm mới tường tận, thì ra thời gian không phải là thật, không gian cũng không phải là thật. Trong pháp giới Nhất Chân không có thời gian, không có không gian, cho nên thời không đều không phải là thứ chân thật. Do đó chúng ta ở trong cái đơn nguyên này, chính là ở trong Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán, chúng ta có thể học được, biết được chân tướng sự thật, đó chính là Phật ở trên kinh này sẽ nói cho chúng ta nghe khởi nguồn của vũ trụ. Bạn thấy khi vừa mở đầu kinh Hoa Nghiêm liền nói cho chúng ta nghe thế giới thành tựu phẩm, Hoa Tạng Thế giới phẩm, đó là nói cho chúng ta nghe khởi nguồn của vũ trụ. Vũ trụ từ do đâu mà ra? Ta từ đâu mà đến? Trong Phật pháp gọi là y chánh hai báo. Y báo là nói vũ trụ, chánh báo là nói chính ta, ta đến từ nơi đâu. Bạn thấy trong Thiền tông chủ yếu là muốn bạn tìm cho ra vấn đề này. Đối với chính mình mà nói, chính là trước khi cha mẹ sanh ra, bổn lai diện mục là gì. Hai vấn đề này, khoa học và triết học mãi đến ngày hôm nay đều không cách gì giải quyết, bao gồm cả thần học cũng không cách gì giải đáp vấn đề này được tròn đầy viên mãn, thế nhưng ở trong kinh Hoa Nghiêm đều nói được rất rõ ràng, rất tường tận.

Trở lại lần này, mọi người khải thỉnh mong muốn tôi tiếp theo ở nơi đây giảng Hoa Nghiêm. Tôi nói thời gian chúng ta không có nhiều, chúng tôi giới thiệu cho mọi người Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán của pháp sư Hiền Thủ. Đó là gì? Đó là cương lĩnh tu học của kinh Hoa Nghiêm, là tông Hoa Nghiêm, phương pháp tu hành chứng quả của ba đời tổ sư trước. Đích thực là hy hữu khó gặp. Đây cũng chính là tinh hoa của Hoa Nghiêm, bạn xem đề mục này thì biết được. “Tu” là thật làm, “Hoa Nghiêm Áo Chỉ” là tông chỉ áo diệu. Cách học thế nào vậy? Cần phải đoạn hết vọng tưởng. Vọng đã quá nhiều rồi. “Phàm sở hữu tướng, giai thị hư vọng. Tất cả hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh”, câu này là trên kinh Kim Cang nói. Vọng phải đoạn tận. Trên bộ kinh này Thế Tôn nói với chúng ta, vọng quá nhiều rồi.

Vọng quy nạp lại không ngoài ba loại lớn. Một cái là vọng tưởng, một cái là phân biệt, một cái là chấp trước, chỉ cần đoạn hết ba thứ này thì bạn Hoàn Nguyên. Hoàn là gì vậy? Quay về tự tánh, đó gọi là viên mãn thành Phật, chính là viên chứng Vô Thượng Bồ Đề. Cho nên chúng ta đem bài này giới thiệu cho mọi người trước.

Đồng tu chúng ta chân thật muốn học Phật, vậy thì không thể không thỉnh giáo với Thích Ca Mâu Ni Phật, Ngài chân thật là vọng tận hoàn nguyên. Chúng ta tìm một người tái sanh như vậy, thì chúng ta mới có thể có được thành tựu. Đại sư lục tổ Huệ Năng cũng là người tái sanh. Ngài nói được đơn giản tường tận, lưu lại cho chúng ta một bộ Đàn Kinh. Những gì trong Đàn Kinh đã nói, xin nói với các vị, là hoàn toàn giống như Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh đã nói. Một bộ là nói đơn giản, một bộ là giảng giải tỉ mỉ, chỉ có văn tự lời nói nhiều ít không như nhau, còn nội dung hoàn toàn giống nhau. Cái điểm này chúng ta nên biết. Thế nhưng chúng ta rốt cuộc là bát địa phàm phu, Đại sư huệ Năng nêu rõ nội dung cốt lõi như vậy thì chúng ta rất khó thể hội, không dễ gì Hoàn Nguyên, khó mà quay đầu; còn Hoa Nghiêm nói được tường tận.

Bồ tát Long Thọ xem thấy đại bổn ở Long Cung, chính là nguyên bản quá nhiều, liền bỏ qua quyển trung. Quyển trung là gì? Quyển trung là cương yếu của kinh Hoa Nghiêm, phân lượng vẫn là quá lớn, chúng ta cũng không có năng lực tiếp nhận. Sau cùng Ngài chọn ra là quyển hạ. Quyển hạ là gì vậy? Là đề cương, mục lục cương yếu, cũng giống như Tứ Khố Toàn Thư của Trung Quốc chúng ta vậy, phân lượng quá lớn, không phải là cả đời một người có thể đọc hết.

Ngay năm xưa hoàng đế Càn Long hạ lệnh biên tập bộ sách này, ông cũng biết là ông không có năng lực đọc xong bộ sách này. Vậy phải làm sao? Ông bảo tổng biên hội ký Nhiêu Lam tiên sinh biên tập một bộ Hội Yếu cho ông. Hội Yếu là một phần ba của Toàn Thư. Thư cục thế giới Đài Loan chúng ta có phiên ấn ra, sách đóng bìa 500 tập, toàn thư Thương Vụ Ấn Thư Quán phiên ấn ra, cũng là sách đóng bìa gồm 1500 tập, đó đều là rất khó thọ trì, không cách gì đọc hết. Đơn giản nhất là gì vậy? Chính là Mục Lục Cương Yếu.

Mục Lục Cương Yếu đóng bìa là năm quyển, vậy thì dễ làm, chính là những gì trong mỗi bộ sách nói ra. Ký Nhiêu Lam tiên sinh biên tập cương yếu này, mỗi ngày đem cương yếu này đưa lên hoàng đế xem. Bồ tát Long Thọ đem kinh Hoa Nghiêm ra từ Long cung chính là cương yếu, khi truyền đến Trung Quốc vẫn không đầy đủ, sách này đã bị mất đi, truyền đến Trung Quốc đại khái chỉ được phân nửa, cho nên hiện tại chúng ta học là mục lục cương yếu của nửa bộ kinh Hoa Nghiêm. Nữa bộ này mỗi ngày chúng ta học tập nghiên cứu, bạn thấy đấy, đã dùng hết hơn 4000 giờ rồi mới đến phẩm thứ 14. Toàn kinh 39 phẩm, cho nên chỉ một đề cương như vậy mà chúng ta dùng hết tinh lực của một đời cùng không dễ gì hoàn thành. Như hiện tại cách giảng của tôi đây, bộ kinh Hoa Nghiêm này từ đầu đến cuối giảng qua một lần, tôi dự tính cần phải dùng 20 năm mới có thể giảng xong. Thế nhưng bộ kinh này rất có ý nghĩa, đọc hoài không chán, học tập đích thực mang đến cho chúng ta, như lão sư Phương đã nói là (tôi mỗi niệm không quên ân đức của lão sư) “hưởng thụ cao nhất của nhân sanh”. Việc này không phải giả, cho nên có một lần diễn giảng, tôi đã dùng đề mục này. Hưởng thụ cao nhất của nhân sanh là nghe kinh, là giảng kinh. Giảng kinh cùng nghe kinh đích thực là hưởng thụ cao nhất của nhân sanh, trong đó an vui không cùng tận, chứng minh trong Luận Ngữ Khổng Tử đã nói “học nhi thời tập chi, bất duyệt thuyết hồ”. An vui! Thế Tôn ở trong kinh đại thừa nói rằng “pháp hỉ xung mãn, thường sanh tâm hoan hỉ”, đó là thật, không phải là giả, không có việc gì có thể an vui hơn, cho nên người xưa có một câu nói: “Thế Vị, mùi vị năm dục sáu trần trong thế gian làm gì nồng hơn pháp vị”. Việc này cần phải chứng được thì mới biết, bạn chưa khế nhập được cảnh giới thì mùi vị này bạn không thể thưởng thức được, bạn không thể hưởng thụ được. Cho nên cả một đời này của chúng ta không uổng qua, đặc biệt là đã đọc Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán, biết được phải tu như thế nào, học tập ra sao.

Phía trước giới thiệu, tôi nghĩ đến đây là được rồi, không cần phải nói rõ hơn. Ngay đến đề kinh của kinh Hoa Nghiêm ta cũng tỉnh lược nó, bởi vì trong đĩa của kinh Hoa Nghiêm các vị cũng có thể nghe được.

Phần kinh văn

Bây giờ chúng ta xem, thiên văn chương của quốc sư Hiền Thủ.

Kinh văn: “Phù mãn giáo nan tư, khuy nhất trần nhi đốn hiện, viên tông phả trắc đổ tiêm hào dĩ tề chương”.

Mở đầu bằng bốn chữ này thì rất không dễ gì, ai dám giảng? “Mãn giáo”, người nào dám giảng? Mãn là viên mãn. Trong Phật kinh đã nói là Vô Thượng Bồ Đề, thuật ngữ trong kinh Phật gọi là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, tiếng Phạn gọi là A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, vậy mới gọi là mãn giáo. Người nào dám giảng? Thứ mà bạn đã học viên mãn rồi, không còn gì nữa. Người xưa Trung Quốc chúng ta thường hay nói với chúng ta “trí vô cùng, học không chán”, “sống đến già, học đến già, học không hết”, học không thể nào xong, ai dám nói học xong, học viên mãn rồi? Thật không có người dám nói. Lời nói này, Thích Ca Mâu Ni Phật dám nói. Nói lúc nào vậy? Nói lúc 30 tuổi. Đại sư Huệ Năng dám nói. Nói vào lúc nào vậy? Khi 24 tuổi! Chúng ta xem đề mục của văn chương này, Vọng Tận Hoàn Nguyên, cho nên năm xưa khi Đại sư Huệ Năng còn ở đời thường hay nói cho người nghe vấn đề này. Việc này chính là minh tâm kiến tánh, với học hay không học không có quan hệ. Lời nói này của Ngài, chúng ta có thể từ hai người chứng ngộ là Thích Ca Mâu Ni Phật và Đại sư Huệ Năng thể hội được.

Thích Ca Mâu Ni Phật đã học 12 năm, làm thế nào khai ngộ vậy? Buông bỏ thì khai ngộ! Nếu như Ngài không buông bỏ, cái đã học trong 12 năm liền sẽ biến thành sở tri chướng. Buông bỏ rồi thì sở tri chướng liền không còn, vậy mới đại triệt đại ngộ. Việc này chúng ta thường gọi là nhị chướng, tức phiền não chướng cùng sở tri chướng.

Đại sư Huệ Năng không đi học, không biết chữ, cũng chưa nghe qua một ngày kinh, ở Hoàng Mai hết tám tháng cũng chưa bước lên giảng đường, cũng chưa từng bước lên Thiền đường. Hòa thượng Hoằng Nhẫn tổ thứ năm chỉ phái Ngài làm một việc là giã gạo, bửa củi. Làm việc ở đâu vậy? Ở trong nhà bếp. Ngài ở trong nhà bếp hết tám tháng, cuối cùng [Ngũ Tổ] truyền pháp cho Ngài. Mọi người đều không phục. Vì sao truyền cho Ngài? Ngài đã buông bỏ. Bạn thấy, Ngũ Tổ đưa là đề mục, các người tu hành cùng Ngài nhiều năm đến như vậy, các người mỗi một người làm một bài kệ đưa ra xem. Lão hòa thượng muốn xem thử họ tu hành đến cảnh giới nào rồi. Thần Tú là đệ tử lớn của Lão Hòa Thượng, cũng là trợ giáo của Lão Hòa Thượng, người thông thường cho rằng Lão Hòa Thượng truyền pháp khẳng định sẽ truyền cho ông ấy, mọi người đều rất kính phục đối với ông ấy. Ông đã làm ra một bài kệ:

Thân thị Bồ Đề Thọ

Tâm như minh cảnh đài

Thời thời cần phất thức

Vật sử nhá trần ai.

Các vị thử nghĩ xem, bài kệ này của ông buông bỏ hay chưa? Chúng ta nói hai chướng, phiền não chướng có buông bỏ hay chưa? Sở tri chướng có buông bỏ hay chưa? Ngay lúc đó có người nào có thể thể hội được? Thế nhưng Đại sư Huệ Năng thể hội được, chính Ngài không hề biết chữ, nhưng Ngài hiểu được cái ý này. Ngài nói tôi cũng có một bài kệ, các người có vị nào viết giúp cho tôi không? Ngài đem bài kệ của Thần Tú sửa lại rằng:

Bồ Đề bổn vô thọ

Minh cảnh diệc phi đài

Bổn lai vô nhất vật

Hà xứ nhạ trần ai.

Các vị thử nghĩ xem, loại khẩu khí này, cho nên Hòa Thượng Hoằng Nhẫn vừa nghe liền biết rõ, sợ người hại Ngài, cho nên tuyên bố với mọi người cũng chưa kiến tánh, liền bôi đi bài kệ.

Theo việc này thì đích thực là học hay không học không quan hệ gì.

Năm xưa, tôi lần đầu gặp mặt Đại sư Chương Gia, tôi thỉnh giáo với Đại sư Ngài. Năm đó tôi 26 tuổi, Đại sư Chương Gia 65 tuổi, Ngài lớn hơn tôi 39 tuổi, hàng tổ phụ. Tôi thỉnh giáo với Ngài, tôi nói: “Lão sư Phương giới thiệu Phật giáo cho con, con biết được Phật giáo vô cùng thù thắng, con có duyên tiếp xúc được vô cùng hoan hỉ, xin hỏi Đại sư có phương pháp nào có thể dạy cho con khế nhập được nhanh hay không?”. Khi tôi đưa ra vấn đề này, Đại sư nhìn tôi, tôi cũng nhìn Ngài, hai chúng tôi nhìn nhau như vậy đại khái khoảng hơn nửa giờ, không nói một câu. Nửa giờ đồng hồ sau, Ngài nói ra một chữ: “Có”. Chữ có này của Ngài làm cho tôi rất chấn động, lỗ tai đều dựng lên, phải cố gắng lắng nghe. Chúng tôi đã biểu hiện vậy rồi, Đại sư Ngài cũng lại không nói, thời gian đó đại khái không dài như lần trước, chỉ khoảng chừng không hơn sáu – bảy phút, Ngài giảng cho tôi nghe sáu chữ: “nhìn được thấu, buông xuống được”. Bạn thấy học hay không học thật không quan hệ gì. Tôi nghe sáu chữ này của Đại sư Chương Gia rồi thì nửa hiểu nửa không hiểu, dường như hiểu kỳ thật không hiểu. Cái ý nghĩa này quá sâu, chúng ta không có sức định cũng không có tu dưỡng. Tôi lại hỏi Đại sư tiếp là phải bắt đầu vào từ đâu? Đại sư Ngài dừng lại hồi lâu rồi nói với tôi là phải bắt đầu từ bố thí.

Bố thí là gì? Là xả, là buông bỏ.

Tôi học Phật đến nay đã 57 năm rồi, giảng kinh dạy học 50 năm, sâu sắc thể hội được, năm xưa tôi nêu ra câu hỏi, vì sao lão sư nửa giờ đồng hồ không nói mà chỉ nhìn tôi? Trong đó có đạo lý, người tuổi trẻ tánh tình bồng bột, tâm không định lại thì tánh tình không ổn định, giảng cho họ cũng không ích gì, nên gọi là gió thổi qua tai không được thọ dụng. Cho nên nhìn vào tôi, nhất định là nhìn vào cả trong tâm tôi bình lặng lại, khi có tập trung rồi mới giảng cho tôi nghe. Bạn xem, ngày xưa Ngài nói một chữ “có”, sau đó Ngài không nói nữa. Chữ có đó, tâm chúng ta động rồi, cần phải ở vào lúc tâm bình khí hòa không dao động để truyền cho bạn thứ gì thì mới chân thật được thọ dụng. Đó là người xưa dạy học. Hiện tại ở trường học dạy học dùng phương pháp này, học trò chạy hết không còn ai học với bạn. Không có người nào có sức định, hay nói cách khác, không có người nào chân thật tôn kính đối với lão sư, tôn sư trọng đạo không còn nữa, cho nên Phật pháp khó ở ngay chỗ này. Không những Phật pháp như vậy mà thế gian pháp cũng không ngoại lệ. Đó là tôi sâu sắc thể hội được. Do đó, hai câu nói này của Ngài cùng hai câu này phía trước sâu rộng không bờ mé. “Mãn giáo nan tư, nhất trần đốn hiện”. Ở trong Hoàn Nguyên Quán sẽ tỉ mỉ giảng đến, vũ trụ từ đâu mà đến? Ta từ đâu đến? Nói cho bạn nghe rõ ràng tường tận. Nói rõ ràng, nói minh bạch, nhưng không phải cảnh giới của bạn, là chúng ta nghe được Phật giới thiệu, nghe Phật nói.

Phật pháp là khoa học, đích thực là khoa học cao đẳng, cũng là đỉnh cao nhất của khoa học trên thế giới. [Phật pháp] không chỉ là triết học cao nhất, mà cũng là đỉnh cao nhất của khoa học. Khoa học ngày nay, vũ trụ từ đâu mà đến cũng vẫn chưa rõ ràng, sinh mạng từ đâu mà đến cũng không được rõ ràng. Ngay chỗ này Phật nói cho chúng ta nghe: “Nhất trần đốn hiện”. Vấn đề này chúng ta cũng đã mất hết vài chục năm, từ đầu đến cuối luôn đặt ra nghi vấn, mãi đến mấy năm gần đây nhất, chúng ta đọc đến Thế Tôn trả lời với Bồ tát Di Lặc, chúng ta thật là bỗng nhiên khai ngộ, vấn đề này liền được rõ ràng. Làm rõ ràng rồi chúng ta cũng biết giải.

Đại sư Thanh Lương giảng cho chúng ta nghe bốn bậc tu chứng. Thứ nhất phải tín; thứ hai là lý giải; thứ ba là hành, chính là tu hành, tu hành chính là tu Vọng Tận Hòan Nguyên, chính là thật tu hành; sau cùng là chứng quả. Chứng quả là bạn chân thật khế nhập cảnh giới Hoa Nghiêm, cùng Thích Ca, cùng chư Phật, cùng Lục Tổ đã chứng là đồng một cảnh giới. Đó là khoa học. Bạn không thể chứng thì không được, cho nên bạn chân thật thấy được “nhất trần đốn hiện”. Đốn hiện chính là hiện ra vũ trụ, đó là nguồn gốc vũ trụ, việc này phía sau chúng ta lại tỉ mỉ nói rõ trong sáu khóa mục.

Câu thứ hai nói: “Viên tông phả trắc”. “Tông” chính là Áo Chỉ mà đề mục giảng. Ý nghĩa tông của Trung Quốc bao hàm ý nghĩa chủ yếu, ý nghĩa quan trọng, đó là tông chỉ! Ý nghĩa tối cao, đó là nói giáo dục. Cho nên nếu như y theo tôn giáo Trung văn mà nói, hoàn toàn dùng Trung văn giải thích, tôn giáo đó không phải là mê tín. Tôn là trọng yếu, quan trọng, tối cao. Giáo chính là giáo dục. Tôn giáo là gì? Giáo dục chủ yếu, giáo dục quan trọng, giáo dục tối cao. Tôn giáo phải giải thích là như vậy. Việc này trong Phật giáo giải thích thì hoàn toàn chính xác, cho nên Phật giáo là giáo dục, không thể xem nó như là tôn giáo thông thường. Bởi vì trong Tôn giáo nhất định có thần chủ tể, trong Phật giáo không có. Giáo học của Phật môn là viên mãn, Phật giáo chính mình xưng tông giáo là tông môn giáo hạ. Tông môn chính là riêng chỉ Thiền tông. Ngoài Thiền tông ra còn có chín tông giáo, đều gọi là giáo hạ. Cho nên bản thân Phật giáo xưng là tông giáo, với hiện tại chúng ta gọi là tôn giáo ý nghĩa hoàn toàn không liên quan. Việc này phải nên biết.

“Viên tông”, không thể dùng thường thức của chúng ta, tri kiến của chúng ta mà đo lường, vì sao vậy? Câu phía sau tiếp theo cùng ý nghĩa bên trên là như nhau.

“Đổ tiêm hào dĩ tề chương”. “Tề chương” cùng “đốn hiện” là một ý nghĩa. Bạn chỉ thấy được hào là cái gì? Là chánh báo nhỏ nhất. Lông tơ, đoạn lông tơ, đầu đoạn lông tơ, đó gọi là “tiêm hào”. Cũng chính là nói, bạn từ trong đầu lông tơ này, bạn có thể nhìn thấy khắp pháp giới hư không giới, đây là từ nơi chánh báo mà nói. Câu phía trước nói từ một trần, vi trần. Cái vi trần này khoa học hiện tại đã phát hiện, kinh Phật nói vi trần là thứ nhỏ nhất trong vật chất, thảy đều dùng vi trần để làm thí dụ. Bắt đầu nói từ đâu vậy? Nói từ bụi trên lông trâu.

Lông trâu rất thô, trên đầu đoạn lông trâu có một hạt bụi, hạt bụi ở trên đó không bị rơi xuống. Lấy thí dụ đó làm đơn vị, đem hạt bụi trên lông trâu chia làm bảy phần, một phần bảy thì rất nhỏ, một phần bảy thì gọi là bụi trên lông dê. Lông dê mịn hơn lông trâu. Hạt bụi trần này trên đầu đoạn lông dê có thể ổn định, nó không thể bị rơi xuống. Bụi trên lông dê chia một phần bảy gọi là bụi trên lông thỏ. Lông thỏ thì càng mịn hơn. Bụi trên lông thỏ chia một phần bảy thì gọi là bụi nước, cũng chính là nói hạt bụi trần này ở trên mặt nước. Nước có khe hở, nó lướt trong đó không hề bị chướng ngại nên gọi bụi nước. Một phần bảy của bụi nước gọi là kim trần, chính là kim thuộc. Chúng ta biết độ kín của kim thuộc dày hơn so với độ kín của nước, thế nhưng vẫn có không khí, nó có thể đi ngay trong kẻ hở đó. Một phần bảy của kim thuộc mới gọi là vi trần. Loại vi trần này ai có thể thấy được? A la hán có thể thấy được. Việc này rất giống như khoa học hiện tại phân tích, phân tử, nguyên tử, điện tử, hạt tử, người hiện tại gọi là macke, có thể đạt đến trình độ này hay không chúng ta còn chưa biết. Thế nhưng vi trần vẫn không phải là nhỏ nhất. Vi trần còn có thể phân ra, phân thành một phần bảy gọi là sắc tụ cực vi. Cái này Bồ tát có thể thấy. Sắc tụ cực vi vẫn có thể phân, lại phân làm một phần bảy gọi là Cực Vi Chi Vi, vậy thì không thể phân nữa. Phân nữa thì không còn gì, cũng gọi là Lân Hư Trần, nó là hàng xóm của hư không. Vậy thì Lân Hư Trần, trên kinh Phật nói Bồ tát Bát Địa có thể nhìn thấy.

Cho nên bạn phải thân chứng, không cần dùng máy móc, dùng cái gì? Tâm thanh tịnh! Tâm càng thanh tịnh thì bạn càng có thể quan sát được thứ rất vi tế. Cho nên ngay chỗ này gọi là “nhất trần”, là Cực Vi Chi Vi. Thích Ca Mâu Ni Phật hỏi Bồ tát Di Lặc, một niệm phàm phu chúng ta có bao nhiêu cái niệm vi tế? Cái niệm này của phàm phu rất thô, tâm chí bao chao. Bồ tát Di Lặc nói một khảy móng tay có ba mươi hai ức trăm ngàn niệm tế. Một khảy móng tay thời gian rất ngắn. Trăm ngàn là một đơn vị, cũng chính là 32 ức nhân một trăm ngàn. Một trăm ngàn là mười vạn. Ba mươi hai ức nhân mười vạn là 320 triệu. Bạn thấy, cực nhỏ. Một khảy móng tay có 320 triệu niệm tế tạo thành một niệm. Bồ tát Di Lặc nói: “niệm niệm thành hình, hình giai hữu thức”. Hình là gì vậy? Vật chất! Chính chỗ này gọi là đốn hiện. Thế giới vật chất chợt hiện là một trần chợt hiện, một niệm chợt hiện. Trần đều có thức. Thức là gì vậy? Thức là linh tánh. Cho nên chúng ta hiểu rõ, thế giới vật chất và thế giới tinh thần là đồng thời xuất hiện, bạn xem thấy niệm nó liền có hình, hình thì nó liền có thức, cũng chính là tất cả hiện tượng vật chất nó đều có kiến văn giác tri, nó đều có thọ tưởng hành thức.

Trong mười năm gần đây nhất, tiến sĩ Giang Bổn Thắng của Nhật Bản làm thực nghiệm, thực nghiệm của ông thành công rồi. Ông dùng nước để thực nghiệm. Chúng ta biết nước là khoáng vật, nước có kiến văn giác tri, nó có thể thấy, có thể xem chữ. Thí dụ như viết chữ “Ái”, không luận là dùng văn tự của một quốc gia nào, viết ra chữ “Ái” dán lên ly pha lê để thực nghiệm, nó đều nhận biết. Chúng ta nhận biết được chữ Trung Quốc, không nhận biết được chữ nước ngoài, nhưng nước thì nhận biết, kết tinh của nó đều rất đẹp. Nếu như bạn viết ra chữ “chán ghét”, viết ra “ta không thích ngươi” thì kết tinh của nó phản ứng lại sẽ rất thô xấu. Đó là nói rõ nước có kiến văn giác tri, nước có cảm thọ.

Không chỉ nước có tinh thần, mà bao gồm tất cả vật chất, ở trong Phật pháp nói tất cả đều có, chỉ cần là vật chất thì trong nó liền có tinh thần, có kiến văn giác tri, có thọ tưởng hành thức. Có kiến văn giác tri, thọ tưởng hành thức thì nó nhất định có sắc pháp, chính là có vật chất. Vật chất có cái mắt thịt chúng ta có thể thấy, có cái không thể thấy. Những điều này khoa học cận đại cũng đều chứng thực. Cho nên ở trong kinh Phật nói, một vi trần trong đầu đoạn tóc bạn có thể xem thấy tin tức của cả vũ trụ. Việc này khoa học chưa hề nói qua. Khoa học ngày nay chỉ nói đến vi trần giống như trên kinh Phật nói, thế nhưng trong vi trần có tin tức của khắp pháp giới thì khoa học không nói đến. Cho nên khoa học của Hoa Nghiêm là siêu việt hiện đại, nó không cần dùng đến máy móc, nó dạy bạn phải tu tâm thanh tịnh. Phật dạy chúng ta chỉ cần chúng ta buông bỏ chấp trước, bạn liền chứng được quả A la hán, bạn liền thành chánh giác. Lại có thể đem phân biệt buông bỏ, bạn liền chứng được chánh đẳng chánh giác, quả vị Bồ tát. Sau cùng đem vọng tưởng buông bỏ. Vọng tưởng là gì? Khởi tâm động niệm. Sáu căn chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần bên ngoài (sáu căn là nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, cảnh giới bên ngoài là sắc thanh hương vị xúc pháp), khi tiếp xúc không khởi tâm, không động niệm, vậy bạn liền chứng được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, liền được gọi là Phật Đà. Nếu có người hỏi bạn thế giới này từ đâu mà có, bạn đem nó nói rõ ràng tường tận qua một lượt chính là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm kinh. Thật là không thể nghĩ bàn! Bạn xem, hai câu nói này đã nói hết, đã nói cùng tận. Giáo học của người xưa, trước tiên phải đem những gì muốn dạy bày ra trên bàn của bạn, một chút che giấu cũng không có.

Kinh văn: “Nhiên dụng tựu thể phân phi vô sai biệt chi thế, sự y lý hiển, tự hữu nhất tế chi hình”.

Phía trước là giảng cho chúng ta nghe bản thể vũ trụ, hiện tại giảng cho chúng ta nghe hiện tượng của vũ trụ, giảng tác dụng của nó, “dụng tựu thể phân”, đương nhiên sẽ có rất nhiều sự khác biệt. Như trong Phật pháp nói: “mười pháp giới y chánh trang nghiêm”, đó là từ trên dụng mà nói, là một phần ở trong bản thể, không thể rời khỏi thể. Thể là một, tác dụng thì vô lượng vô biên.

“Sự y lý hiển”, trong sự có lý. Hiện tại chúng ta xem thấy sự không xem thấy lý. Sự là tướng, lý là cái gì? Lý chính là tánh, lý chính là thể, trong triết học gọi là bản thể của vũ trụ, lý chính là thể. Lý sự là một không phải là hai, thế nhưng phàm phu sáu cõi chỉ biết sự không biết lý. Lý thì sao? Mê rồi!

“Nhất tề” là ý nghĩa gì vậy? “Nhất tề” là không có phân biệt. Chỉ cần bạn buông bỏ phân biệt, chấp trước, thì ở trên sự bạn liền có thể thấy được lý, bạn ở trên tướng liền có thể thấy được tánh. Nếu như bạn không buông bỏ phân biệt, chấp trước, thì trên tướng không thấy được tánh, trên sự không thấy được lý. Đó là người cõi nào vậy? Phàm phu sáu cõi, không thể so sánh với A la hán. Tuy là A la hán vẫn còn kém rất xa so với Phật, thế nhưng A la hán tất nhiên chứng được phần ít. Vì sao vậy? Ba loại phiền não lớn này cũng đoạn được một điều, họ không chấp trước, cho nên ở trên sự thấy lý được một phần ít, ở trên tướng thì họ vẫn chưa thể thấy tánh, nhưng trí tuệ, thần thông và đạo lực của họ chẳng phải là bất cứ người nào trong sáu cõi có thể so sánh được.

Đại sư sợ chúng ta đối với việc này còn rất khó lý giải, lại dùng thí dụ để nói cho chúng ta nghe: “Kỳ do bệnh khởi dược hưng, vọng sanh trí lập”. Thí dụ này rất hay, chúng ta bị bệnh mới đi tìm thuốc, nếu như không có bệnh thì không cần thuốc, cho nên bệnh và thuốc là cùng nhau mà có, có bệnh thì bạn mới đi tìm thuốc, đối trị bệnh nên mới gọi là thuốc. Cùng đồng một đạo lý như vậy, vọng sanh mới có trí lập, nếu như không có vọng thì trí cũng sẽ không có. Cái trí này là gì vậy? Tương lai chúng ta nói đến trong Tam Tế Lục Thô, đó chính là một trong sáu tướng Lục thô là Trí tướng. Cái trí này là gì vậy? Dùng lời hiện tại của chúng ta mà nói là tri thức. Phải biết trong tâm thanh tịnh không có tri thức, mà có cái gì? Có trí tuệ. Trí tuệ cùng tri thức là hai sự việc. Trí thức là từ phân biệt sanh, trí tuệ thì không phải, trí tuệ là có sẵn từ trong tự tánh, chỉ cần trừ sạch chướng ngại thì trí tuệ liền hiện tiền.

Trong phẩm Xuất Hiện của kinh Hoa Nghiêm, Phật nói với chúng ta: “Tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí tuệ Như Lai”. Việc này rất hay. Như Lai là tự tánh, tất cả chúng sanh là bình đẳng không có khác biệt, cho nên Phật pháp là pháp bình đẳng chân thật. Phật thấy tất cả chúng sanh đều là Phật, hiện tại chính là Phật, vậy chúng ta vì sao khác biệt với Phật lớn đến như vậy? Phật có thể nói kinh Hoa Nghiêm, ngày nay chúng ta nghe đều nghe không hiểu, vì sao có sự khác biệt lớn đến như vậy? Sự khác biệt này Phật cũng đã nói ra là “chỉ bởi vọng tưởng chấp trước mà không thể chứng đắc”. Việc này nói rõ, bởi vì bạn có vọng tưởng, bạn có phân biệt, bạn có chấp trước. Vọng tưởng phân biệt chấp trước ở chỗ này dùng một chữ, chính là “vọng”.

Vì sao bạn có thể sanh khởi cái thứ này ra vậy? Cái thứ này sanh ra bằng cách nào? Vì sao chúng ta có thể có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước? Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước sanh ra từ lúc nào? Sanh ra từ đâu? Có rất nhiều người học Phật đều không tránh khỏi có cách nghĩ như vậy. Tầm cầu như vậy thì sai rồi, bạn không có nghe hiểu được ý nghĩa quan trọng trong lời nói của Thế Tôn. Ý nghĩa quan trọng là gì vậy? Vọng! Vọng không phải là thật, không phải thật thì bạn không thể truy cứu, bạn còn truy cứu là lý do gì? Ta khởi tâm động niệm? Ta khởi tâm động niệm lúc nào? Đó chính là trong vọng lại chồng thêm vọng, bạn vĩnh viễn không thể quay đầu. Biết được vọng thì không nên quan tâm đến nó, đem nó buông bỏ đi là hết việc, thì bạn Hoàn Nguyên. Đó là chân thật nghĩa mà Phật đã nói mà bạn nghe không hiểu, bạn hiểu sai.

Thích Ca Mâu Ni Phật vì chúng ta thị hiện, đích thực chúng ta không dễ gì thể hội, thế nhưng Đại sư Huệ Năng thị hiện cho chúng ta thì chúng ta rất dễ dàng thể hội. Bạn thấy, Ngài nghe hòa thượng Hoằng Nhẫn giảng kinh Kim Cang vào canh ba nửa đêm, đó cũng là giảng đại ý, giảng đến “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” thì Ngài thảy đều buông bỏ, Ngài liền kiến tánh, liền khai ngộ. Ngộ gì? Kiến tánh. Tánh hình dáng thế nào? Ngài nói ra năm câu, Ngũ Tổ nghe xong hoàn toàn khẳng định, liền trao y bát cho Ngài. Ý nghĩa của năm câu nói này chính là nội dung của Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Bạn phải biết Thích Ca Mâu Ni Phật giảng bộ kinh lớn này là giảng cái gì vậy? Chính là năm câu nói này. Đại sư Huệ Năng nói ra là tiêu đề, Phật nói ra là chi tiết, chính là năm câu nói này.

Câu thứ nhất nói: “Nào ngờ tự tánh vốn tự thanh tịnh”. Nói rõ tâm của bạn là thanh tịnh, tâm của bạn vốn dĩ chưa từng bị ô nhiễm. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước là ô nhiễm. Bởi vì nó là giả, nó không phải là thật, cho nên chân tâm của bạn, thanh tịnh của chân tâm không hề có chút thay đổi, chỉ là bạn chấp trước vọng tưởng, phân biệt, chấp trước là thật nên nó liền sanh ra chướng ngại, trí tuệ, đức hạnh, tài nghệ, tướng hảo không thể hiện tiền. Chỉ cần bạn buông bỏ thì hoàn toàn hiện tiền. Cái đạo lý này chúng ta phải tường tận, vạn lần không nên trong vọng lại sanh thêm vọng, đó là đặc biệt sai lầm.

Câu thứ hai Ngài nói: “Nào ngờ tự tánh vốn không sanh diệt”. Nếu bạn có thể vào được cảnh giới này thì bạn sẽ không ham sống sợ chết. Vì sao vậy? Vì không có sanh tử. Vốn không sanh diệt chính là Đại Bát Niết Bàn mà trong Phật pháp đã nói. Khế nhập cảnh giới Đại Bát Niết Bàn, vào cảnh giới Đại Bát Niết Bàn, đó chính là chứng được Phật quả cứu cánh viên mãn, là thành Phật rồi.

Câu thứ ba nói: “Nào ngờ tự tánh vốn tự đầy đủ”. “Nào ngờ tự tánh” chính là không nghĩ đến tự tánh. “Vốn tự đầy đủ”, mọi thứ viên mãn, không hề có chút gì kém khuyết. Trí tuệ viên mãn, ngày nay chúng ta gọi là tri thức cũng viên mãn, thế xuất thế gian tất cả pháp bạn thỉnh giáo với Ngài, Ngài không có thứ gì không biết. Vì sao vậy? Tự tánh vốn dĩ chính là như vậy, Ngài không cần phải học, chỉ cần đem chướng ngại buông bỏ, trừ bỏ chướng ngại đi thì cái đại đức, đại năng, đại dụng này liền hiện tiền.

Câu thứ tư đã nói: “Nào ngờ tự tánh vốn không dao động”. Vốn không dao động chính là tự tánh vốn định. Trong đại thừa giáo Phật thường nói: “Na Già thường tại định, vô hữu bất định thời”. Na Già là tỷ dụ, tỷ dụ chư Phật Bồ tát đi đứng nằm ngồi đều đang ở trong định, cũng chính là hiện tại chúng ta nói Ngài một tí tâm khí bao chao đều không có. Tâm khí loạn động Ngài đã đoạn hết, không luận ở trường hợp nào, không luận ở nơi chốn nào, các Ngài đều ở trong định.

Câu sau cùng: “Nào ngờ tự tánh năng sanh vạn pháp”. Năng sanh vạn pháp chính là nó có thể hiện ra vũ trụ, nó có thể hiện ra thân người của chúng ta, trong Phật pháp gọi là Y Báo cùng Chánh Báo. Các vị nên biết, chánh báo chính là con người chính ta, không liên quan với người khác. Người khác là hoàn cảnh nhân sự trong Y Báo của chúng ta. Hoàn cảnh Y Báo có ba loại lớn: có hoàn cảnh nhân sự, có hoàn cảnh vật chất, có hoàn cảnh tự nhiên, có ba lọai lớn này. Ba loại lớn này đều thuộc về Y Báo năng sanh vạn pháp. Nếu bạn hỏi kinh Hoa Nghiêm giảng cái gì? Kinh Hoa Nghiêm chính là giảng năm sự việc này, giảng được rất là tỉ mỉ, cũng giảng được rất là hoan hỉ, muốn thôi cũng không được!

Vọng sanh trí liền lập. Vọng từ đâu mà sanh ra vậy? Vọng từ trong tam tế tướng A Lại Da Thức sanh ra, cái thứ ba trong tướng tam tế. Cái thứ nhất của Tướng Tam Tế là “Nghiệp tướng”. Nghiệp là động. Chân động này ngày nay chúng ta gọi là sóng động. Cái sóng động này rất là vi tế, nó không có cội nguồn, nó là hư vọng, không phải là thật. Có loại hiện tượng sóng động này, ở trong tự tánh có hiện tượng như vậy xảy ra. Hiện tượng này tuyệt nhiên không chướng ngại, không hề gì, nó cùng với tự tánh thực tế mà nói không liên quan. Thế nhưng nếu bạn chấp trước nó, đi truy cứu nó thì phiền phức lớn, nó liền khởi tác dụng, làm chướng ngại mất trí tuệ đức năng trong tự tánh của bạn. Phật đem chân tướng của việc này nói ra cho chúng ta nghe, đó gọi là từ bi đến tột đỉnh. Nếu chúng ta nghe hiểu thì được đại thọ dụng. Có sóng động mà bạn chạy theo sóng động đó thì nó liền biến thành chuyển tướng, thông thường chúng ta gọi là kiến phần, liền có thể kiến tướng.

Có thể kiến tướng, khởi lên có thể kiến tướng thì nhất định liền có sở kiến. Sở kiến là hiện tượng vật chất xuất hiện, bạn xem thấy cái nào là ở trước? Tinh thần ở trước, chính là ta ở trước. Ai có thể thấy? Ta có thể thấy. Bên ngoài “tướng cảnh giới” hiện tiền, tướng cảnh giới là huyễn tướng, không phải chân tướng. Huyễn tướng từ do đâu mà đến? Huyễn tướng là trong tự tánh vốn đã có, “vốn tự đầy đủ”. Nếu như không có nghiệp tướng, không có kiến phần, chính là không có chuyển tướng, thì không có thế giới vật chất. Cho nên bạn phải nên biết, thế giới vật chất là do vậy mà có. Nó làm thế nào phát sanh? Có phải sau khi thế giới vật chất vừa xuất hiện không? Được rồi, bạn càng lỗi càng sâu. “Trí tướng” sanh khởi ra chính là “vọng lập trí sanh”. Trong Tam Tế Tướng nói những thứ này. Trí sanh khởi ra thì nó có tướng tiếp nối tướng, phiền não sẽ rất lớn. Cho nên chúng ta thường hay phải nghĩ đến, Bồ tát Di Lặc đã nói, một khảy móng tay có 32 ức trăm ngàn niệm. Khoa học hiện tại chúng ta là dùng giây làm đơn vị, chúng ta khảy móng tay được nhanh thì đại khái một giây cũng có thể khảy được bốn lần, lại nhân làm bốn thì tốc độ này là bao nhiêu vậy? Là một ngàn hai trăm tám mươi triệu phần trăm của giây, cũng chính là trong một giây, số lần chấn động của nó là một ngàn hai trăm tám mươi triệu lần. Một lần chấn động là một lần sanh diệt, một lần chấn động chính là một hiện tượng vật chất xuất hiện, cho nên hiện tượng vật chất không phải là thật. Chấn động khởi lên nó có, chấn động diệt rồi thì cái hiện tượng này không có. Thế nhưng chấn động thứ hai nó lại hiện lên.

Cũng giống như chúng ta xem phim ảnh truyền hình cũng như vậy, phim ảnh thì bạn dễ dàng biết được. Chúng ta ở trên màn ảnh chiếu phim xem thấy hiện tượng, nó do là chấn động mà ra. Trong máy chiếu phim có đèn chiếu, tốc độ của nó là bao nhiêu vậy? Một giây 24 tấm, cũng chính là một giây 24 phần. Bạn xem thấy trên màn hình, bạn nghe được tiếng trên màn hình, màn hình là 24 tấm trong một giây. Chỗ này Bồ tát Di Lặc nói với chúng ta, tốc độ vũ trụ chúng ta nhanh bao nhiêu? Là 1280 triệu phần trăm giây. Bạn cứ cho rằng nó là thật, nhưng toàn là giả thôi, không khác gì với phim ảnh, mỗi một bức hình đều không giống nhau. Bạn phải hiểu cái đạo lý này. Hiện tại chúng ta đem cái phim chụp của tấm hình sau khi mở ra thì liền thấy được, tấm trước không phải là tấm sau, tấm sau không phải là tấm trước, mỗi tấm đều không giống nhau, cho nên chúng ta xem thấy chân tướng sự thật là gì? Là một loại tướng tương tợ tiếp nối, không thể nói là tương tục. Tương tục thì tấm trước phải giống với tấm sau, đó là tương tợ, nó không giống nhau, tấm trước không phải là tấm sau, tấm sau cũng không phải là tấm trước, là tướng tương tợ tiếp nối. Chúng ta không nên bị nó lừa, đó là giả tướng.

Trên kinh Kim Cang nói rất hay: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Không những tướng trong sáu cõi luân hồi của chúng ta là hư vọng, nói cho bạn nghe, pháp giới bốn thánh của mười pháp giới cũng là tướng hư vọng, đều là một đạo lý này. Lại nói cho bạn nghe, ngay đến pháp giới nhất chân, cõi Thật Báo Trang Nghiêm của chư phật Bồ tát vẫn là cái hiện tượng này. Chân tướng là gì? Chân tướng nhất định không có vật chất, cũng không có tinh thần, Tịnh Độ tông chúng ta gọi là cõi Thường Tịch Quang. Thường Tịch Quang mới là chân tướng, đó mới gọi là pháp giới nhất chân chân thật.

Vậy thì cõi Thật Báo Trang Nghiêm là như thế nào vậy? Người ở trong cõi Thật Báo Trang Nghiêm đích thực đối với tất cả pháp không khởi tâm, không động niệm. Vì sao vậy? Vì khởi tâm động niệm thì bạn không thể ra khỏi mười pháp giới. Không khởi tâm, không động niệm chính là đoạn hẳn vọng tưởng, dứt sạch vô minh, bạn mới có thể siêu việt mười pháp giới, sanh đến nơi đó. [Sanh đến] nơi đó nhưng vẫn còn tập khí vô minh chưa đoạn, vô minh đoạn rồi nhưng tập khí chưa đoạn, cho nên nó có hiện tượng này xảy ra, đó chính là cõi Thật Báo Trang Nghiêm. Người ở trong cảnh giới đó đích thực không có khởi tâm động niệm. Đây là chúng ta học Hoa Nghiêm đã học nhiều năm đến như vậy, mới đem chân tướng sự thật hiểu được rõ ràng tường tận. Cho nên tu hành cái gì là quan trọng nhất? Buông bỏ là quan trọng nhất. Buông bỏ thì trí tuệ bạn hiện tiền, trí tuệ hiện tiền bạn mới có thể nhìn thấu. Cho nên Đại sư Chương Gia dạy cho ta, từ sơ phát tâm đến quả địa Như Lai chính là nhìn thấu giúp bạn buông bỏ, buông bỏ giúp bạn nhìn thấu, hai phương pháp này hỗ trợ lẫn nhau, từ sơ phát tâm đến quả địa Như Lai, rất khó được. Tôi vừa học Phật ngày đầu tiên, Đại sư Ngài liền đem bí quyết này truyền thụ cho tôi. Vào lúc đó chúng tôi là Bát Địa phàm phu, tuy là có được chân truyền, chúng tôi chính mình không biết dùng, cũng sắp gần 30 năm mới dần dần tỉnh ngộ ra. Hiện tại chúng ta có thể đến được cảnh giới này hay không? Được! Đáp án là khẳng định. Nếu như cho ta thêm thời gian ba đến năm năm, thì rất có thể vào được cảnh giới. Vì sao vậy? Từ trong kinh giáo, chúng ta hiểu rõ được chân tướng sự thật. Cái điểm này rất đáng quý. Thế Tôn xuất hiện ở thế gian, vì chúng sanh giảng kinh nói pháp hết 49 năm, chúng ta thể hội được cái tầng này thì không phụ lòng Thế Tôn, thế nhưng chúng ta chưa đạt đến viên mãn.

Làm thế nào đạt đến viên mãn? Chúng ta phải khế nhập cảnh giới, cũng chính là nói sáu căn chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần làm đến được không khởi tâm, không động niệm, vậy mới không có lỗi với Thế Tôn. Thế Tôn vì ta mà xuất hiện ở thế gian này, đó là chân thật có duyên với Thế Tôn. Phật độ người có duyên. Bạn chưa vào được cảnh giới này thì không tính. Cái cảnh giới này là gì vậy? Bồ tát sơ trụ trong kinh Hoa Nghiêm, cũng chính là nói bạn có năng lực chân thật siêu việt mười pháp giới. Đến địa vị sơ trụ này, bạn mới là học trò chánh thức của Phật, bởi vì bạn ở cõi Thật Báo Trang Nghiêm là do tập khí vô minh của bạn hiện ra cảnh giới này, tập khí không còn nữa thì cảnh giới này cũng không còn, cũng chính là chỉ có Thường Tịch Quang, ngay đến cõi Thật Báo Trang Nghiêm cũng không thấy. Thường Tịch Quang mới gọi là vĩnh hằng, trên kinh Phật gọi là Đại Quang Minh Tạng, đó là chân thật chính mình, chính là Đại sư lục tổ Huệ Năng đã nói ra năm câu đó.

Phía sau nói ra một tỷ dụ: “Bệnh khởi thuốc sanh, bệnh vong tắc dược vong”. Cái “vong” này cùng ý nghĩa của chữ “vô” là một. Bệnh không còn nữa thì thuốc cũng không còn. Bệnh là gì? Bệnh là phàm phu. Sáu cõi gọi là nội phàm, bệnh sẽ càng nặng. Pháp giới bốn thánh gọi là ngoại phàm, bệnh nhẹ một chút. Đến lúc nào thì mới không có bệnh? Bệnh hết rồi thì siêu việt mười pháp giới, thì bạn không có bệnh. Không có bệnh, nhưng khỏe mạnh thì vẫn chưa hoàn toàn khỏe mạnh, còn phải cố gắng điều dưỡng. Thời gian dưỡng này rất dài, trên kinh Phật thường nói: “ Bồ tát phải tu ba đại A Tăng Kỳ kiếp mới có thể viên thành Phật đạo”. Ba đại A Tăng Kỳ kiếp tính từ ngày nào vậy? Từ ngày bạn chứng được Viên Giáo Sơ Trụ Bồ tát mới tính, cũng chính là bạn chân thật đoạn hết vọng tưởng, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần sẽ không còn khởi tâm động niệm. Đến cảnh giới này, bạn sanh đến cõi Thật Báo Trang Nghiêm của Phật, ở nơi đó có thể tu hay không? Không thể tu, không được tu, nếu như bạn có ý niệm muốn tu thì hỏng rồi. Vì sao vậy? Khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, cho nên trong tầng thứ đó gọi là “vô công dụng đạo”, cũng chính là vĩnh viễn không khởi tâm động niệm. Không khởi tâm động niệm nhưng có tập khí khởi tâm động niệm, không nên để ý nó, dần dần tự nhiên đoạn hết.

Tập khí không dễ hiểu. Người xưa có một thí dụ, giống như bình rượu, đựng bên trong là rượu. Rượu là đại biểu phiền não. Đem rượu trong bình đổ hết đi, đổ sạch sẽ rồi, chà rửa bình thật là sạch, bên trong bình đích thực một chút rượu cũng không có, nhưng ngửi vào thì vẫn còn mùi vị. Mùi vị đó chính là tập khí. Mùi vị đó có cách gì khử hết hay không? Không có cách gì, chỉ có một biện pháp, mở nấp bình ra để ở nơi đó, để đến nửa năm hay một năm đến ngửi sẽ không còn nữa, tự nhiên sẽ không còn nữa, bạn cố cũng không được. Phải mất bao lâu thì tập khí này mới hoàn toàn hết hẳn? Ba đại A Tăng Kỳ kiếp. Cho nên sau khi chứng được viên giáo pháp thân Bồ tát, lại phải trải qua ba A Tăng Kỳ Kiếp thì tập khí không còn, mới rốt ráo Phật quả viên mãn. Vào lúc đó cõi Thật Báo Trang Nghiêm cũng không còn, sau cùng Thường Tịch Quang hiện tiền. Sự việc chính là như vậy. Cho nên không buông bỏ thì không được. Không buông bỏ thì là gì vậy? Chỉ là Phật học, chính là Phật giáo của học thuật, vậy thì không thể giải quyết được vấn đề. Lấy được Phật học có thể ở trên giảng đường để giảng dạy. Triết học Phật kinh, lão sư của tôi tiên sinh Đông Phương Mỹ, thầy đã thị hiện cho chúng ta. Bạn thấy, sau khi tôi quen biết thầy không bao lâu, thầy ở Đại học Đài Loan mở Phật học đại thừa, Phật học Ngụy Tấn, Phật học Tùy Đường. Giáo trình lớn này giảng đến khi thầy về hưu. Sau khi về hưu, Đại học Bổ Nhân mời thầy đi, ở trong lớp tiến sĩ triết học giảng triết học Hoa Nghiêm mãi đến khi thầy vãng sanh. Thầy vãng sanh năm 79 tuổi, cùng một năm với Thích Ca Mâu Ni Phật. Thích Ca Mâu Ni Phật 79 tuổi tịch diệt. Thời gian lão sư Phương dạy học rất sớm, hai mươi mấy tuổi thì thầy bắt đầu dạy học, cho nên giáo học của thầy là 52 năm, cả đời trải qua đời sống giáo dục.

Phía sau có một thí dụ: “Cử không quyền dĩ chỉ đế”. Chỗ này nói là giúp đỡ một số chúng sanh lìa khổ được vui, phá mê khai ngộ, phải hiểu được phương tiện khéo léo. Đứa bé đang khóc, bàn tay của ta nắm lại, [rồi nói là: ] không nên khóc, trên tay ta có kẹo đây, nếu con không khóc thì ta cho con ăn. Vậy thì đứa bé không khóc nữa. Trên tay không có kẹo cũng không có thứ gì, vậy có phải gạt nó hay không? Đó không phải là gạt nó, đó là một loại phương tiện khéo léo, mong muốn nó không khóc nữa, mục đích đạt được rồi. Đó là nêu ra thí dụ, tỷ dụ cái gì? Tỷ dụ Thích Ca Mâu Ni Phật xuất hiện ở thế gian này, 49 năm giảng kinh nói pháp là không quyền, bạn không nên chấp trước Phật pháp này tốt, như vậy là sai rồi. Phật pháp cũng là giả, cũng không phải là thật, trên kinh Kim Cang Ngài nói rất tường tận: “pháp còn nên xả, huống hồ phi pháp”. Nếu bạn không xả pháp này, chấp trước pháp liền biến thành pháp chấp. Có thể kiến tánh hay không? Không thể kiến tánh, bạn lấy giả xem là thật.

Kinh Hoa Nghiêm ở đâu vậy? Kinh Hoa Nghiêm không ở văn tự, kinh Hoa Nghiêm cũng không ở lời nói. Ở nơi đâu vậy? Bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào, chỉ cần bạn buông bỏ khởi tâm động niệm thì bạn thấy được, thì ra Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh nơi nơi là đạo, chỗ chỗ là nguồn, nơi nào cũng là vậy, không một pháp nào ngoại lệ. Nếu như bạn còn khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước thì tất cả đều không phải, kinh điển này cũng không phải. Vì sao vậy? Bạn có rồi, bạn dính mắc rồi. Không nên dính mắc. Dính có cũng sai, dính không cũng sai, thảy đều không nên chấp trước thì bạn mới chân thật có thể thấy được.

Phía sau có một câu: “Tâm thông tất pháp thông, dẫn hư không nhi thị biến”. Then chốt là phải “tâm thông”, thông suốt không có chướng ngại. Tâm thông pháp liền thông. Pháp chính là Đại sư Huệ Năng đã nói là “năng sanh vạn pháp”. Chỉ cần trong tâm bạn không có chướng ngại thì cả vũ trụ này có thể nói bạn không gì không biết, không gì không thể, vì sao vậy? Trí tuệ vô tận, năng lực vô tận, đều là trong tự tánh bạn vốn sẵn có. Bạn hiện tại chính là trong tâm có chướng ngại, trong lòng có khởi tâm động niệm, có phân biệt chấp trước, cho nên tâm của bạn không thông, thế là bạn mê đối với tất cả các pháp. Đó là chân tướng sự thật. Cho nên Đại sư Thanh Lương nói với chúng ta, việc đầu tiên bạn phải khẳng định, phải tin tưởng, một chút hoài nghi cũng không có. Sau khi tin tưởng thì toàn tâm toàn lực cầu giải. Cầu giải là học tập với Thích Ca Mâu Ni Phật, chân thật là y giáo phụng hành. Tu là tu chánh, hành là hành vi. Hành vi của chúng ta có sai lầm, cần phải đem hành vi sai lầm đó sửa đổi lại thì gọi là tu hành, cho nên tu hành là tu sửa hành vi. Trong hành vi quan trọng nhất là tư tưởng, kiến giải. Chúng ta nghĩ sai thấy sai đối với tất cả các pháp, phải đem nó tu sửa lại. Căn cứ vào cái gì? Căn cứ vào kinh giáo, bởi vì tư tưởng hành vi của Phật không có sai lầm. Có rất nhiều vấn đề cách nghĩ cách nhìn của chúng ta đối chiếu với kinh điển, nếu như tương ưng với Kinh Điển thì rất tốt, chúng ta là chính xác, nếu không tương ưng với Kinh Điển vậy thì sai lầm, phải mau tu sửa nó lại. Cho nên kinh luận là tiêu chuẩn tu sửa tư tưởng kiến giải của chúng ta, giới luật là tiêu chuẩn để tu sửa hành vi đời sống của chúng ta. Lời nói của chúng ta, động tác của chúng ta có hợp pháp không, có hợp lý không? Giới luật là tiêu chuẩn, chỉ cần bạn y theo đây để tu. Không y theo không được. Người nào có thể không y theo? Người thượng thượng căn, như Đại sư Huệ Năng, người như vậy thì không cần y theo. Không có được điều kiện như Ngài thì chúng ta cần phải y theo kinh giáo.

Về kinh giáo, thực tế ra mà nói, y theo một bộ kinh thì được rồi. Vì sao vậy? Một bộ kinh thông thì tất cả kinh thông. Vậy rốt cuộc rồi thì bộ kinh nào tốt? Giới thiệu của Đại sư Hoằng Nhất ngày trước rất đáng được chúng ta tham khảo. Đại sư Hoằng Nhất là phần tử tri thức, hơn nữa mọi người chúng ta đều thừa nhận, Ngài đích thực là một tài tử, học thuật truyền thống của Trung Quốc, nền tảng rất sâu, đa tài đa nghệ, cho nên Ngài tiếp xúc cũng đều là phần tử tri thức cao cấp. Năm xưa khi Ngài còn ở đời, đối với những phần tử tri thức cao cấp này, người sinh viên đại học có trình độ thì đều là giới thiệu kinh Hoa Nghiêm, ngoài ra còn giới thiệu Sớ Sao của Đại sư Thanh Lương. Quá tốt! Vậy chúng ta bắt tay vào từ kinh Hoa Nghiêm, vì sao vậy? Nó có hứng thú rất nồng hậu, số lượng nó lớn, thời gian dài, làm cho bạn có thể một môn thâm nhập, huân tu trường kỳ, tâm của bạn định ở trên Hoa Nghiêm. Thời gian định dài lâu rồi, bất tri bất giác liền có một chút mùi vị của Hoa Nghiêm Tam muội xuất hiện. Đó là việc tốt. Sau khi được Hoa Nghiêm Tam muội rồi, bạn rất nhanh liền được khai ngộ, vào được cảnh giới Hoa Nghiêm, cho nên từ Hành bạn liền có thể đạt đến Chứng. Cái chứng này, chứng được viên mãn thì khó, chứng một cách cao cấp cũng không dễ dàng. Thế nhưng từ Hoa Nghiêm thập tín vị dần dần hướng lên trên, chúng ta thật có thể làm được. Việc này không hề giả, chúng ta có thể vào được sơ tín vị.

Thập tín chính là tiểu học của Hoa Nghiêm. Chúng ta cũng đem nó tính làm sáu cấp, tiểu học sáu năm là Sơ Tín, Nhị tín, Tam Tín, Tứ Tín, Ngủ Tín, Lục Tín. Thất Tín và Bát Tín là trung học của Hoa Nghiêm. Cửu Tín và Thập Tín là đại học của Hoa Nghiêm. Từ Sơ Trụ trở lên là nghiên cứu sinh của Hoa Nghiêm.

Thế nhưng làm thế nào mới đến được Sơ Tín Vị? Nhất định phải buông bỏ năm loại thô hoặc, ở trong kiến tư phiền não mà nói chính là năm loại kiến phiền não. Kiến là gì vậy? Cái thấy của bạn sai lầm, bạn thấy sai rồi. Sáu loại tư hoặc, tư hoặc là bạn nghĩ sai rồi, đó là gì vậy? Đó là trình độ từ năm thứ hai đến năm thứ sáu. Chúng ta phải lo học năm thứ nhất. Năm thứ nhất chính là tu sửa cái thấy của chính mình, năm thứ hai đến năm thứ sáu là tu sửa cách nghĩ của chính mình. Trước tiên phải từ cái thấy sai lầm mà tu sửa lại.

Tu sửa cái thấy sai lầm của mình.

Cách nhìn sai lầm này, tam giới có 88 phẩm, đem nó quy nạp thành năm loại lớn.

Cái thứ nhất gọi là “thân kiến”.

Việc đầu tiên bạn phải thấy thân là giả, thân này không phải ta. Cho cái thân này là ta thì sai lầm rất lớn. Chấp trước thân là ta thì bạn vĩnh viễn không thể ra khỏi sáu cõi luân hồi. Thân không phải là ta thì là gì? Là sở hữu của ta, gọi là ngã sở, không phải là ta. Cái của ta giống như y phục của ta đang mặc, là sở hữu của ta, nó không phải là ta, thân thể không phải là ta. Điều đầu tiên này rất là quan trọng. Bạn thấy trên kinh Kim Cang đã nói, chúng ta có được chứng minh từ kinh Kim Cang. Không nói rất cao, tiểu thừa Tu Đà Hoàn đã phá được bốn tướng: không ngã tướng, không nhân tướng, không chúng sanh tướng, không thọ giả tướng. Nếu như còn có bốn tướng, Thích Ca Mâu Ni Phật sẽ không gọi họ là Tu Đà Hoàn, cho nên chúng ta biết Tu Đà Hoàn đã phá được bốn tướng, chứng sơ quả tiểu thừa. Ở trong kinh Hoa Nghiêm cũng là như vậy, phá được bốn tướng mới có thể vào được tiểu học năm thứ nhất của Hoa Nghiêm. Cho nên việc đầu tiên không được chấp trước thân, không được chấp trước thân này là ta. Thân này là giả. Cái gì là ta? Có người nói linh hồn là ta, vẫn là sai, thế nhưng cao hơn so với người thông thường. Nói linh hồn là ta thì họ vẫn không thể ra khỏi sáu cõi, họ có thể sanh đến cõi trời, họ cao hơn người thông thường.

Cái gì là ta? Linh tánh là ta. Linh hồn không phải ta. Nếu như bạn thừa nhận linh tánh là ta, bạn mới có thể ra khỏi sáu cõi luân hồi, bạn đến được nơi nào vậy? Đến Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật, pháp giới bốn thánh. Việc này phải làm cho rõ ràng cho tường tận. Việc này bạn làm rõ ràng rồi thì bạn nhìn thấu đối với sanh tử.

Sanh tử là gì? Là thân thể. Quần áo của ta cũ rồi, ta liền cởi bỏ đổi một bộ mới. Thân thể này hư rồi, thì ta đổi một thân mới, cũng giống y như đổi một bộ đồ vậy, cho nên phải nhìn thấu đối với sanh tử, cho nên nhìn thấu buông bỏ.

Thứ hai là “biên kiến”.

Phải buông bỏ “biên kiến”. Biên kiến là gì? Đối lập. Những năm gần đây, tôi có duyên phận tham gia hội nghị hòa bình của Liên Hiệp Quốc. Hội nghị thế giới hòa bình, tôi đã tham gia mười mấy lần, chủ đề thảo luận là hóa giải xung đột xúc tiến xã hội an định thế giới hòa bình. Làm thế nào mới có thể thực hiện? Tôi nói cần phải từ nơi sâu thẳm nội tâm, trước tiên hóa giải đối lập của chúng ta đối với tất cả mọi người, đối lập đối với tất cả mọi việc, đối lập đối với tất cả mọi vật. Đối lập này chính là biên kiến mà nhà Phật đã nói. Ta không đối lập với người khác thì người khác không thể đối lập với ta. Đối lập thì cần phải có đôi bên, một bên thì không thể đối lập, chỉ một bên kia thì cũng không thể đối lập được. Chúng ta dùng đạo lý này giúp đỡ những nhân sĩ từ nơi công việc hóa giải đối lập của Liên Hiệp Quốc, làm công việc xúc tiến hòa bình thế giới. Cho nên biên kiến không thể có. Biên kiến không còn thì thân tâm hài hòa, thân thể của bạn khỏe mạnh sống lâu. Vì sao vậy? Trong thân thể không còn mâu thuẫn.

Thứ ba là “thành kiến”.

Phải đem “thành kiến” trừ bỏ. Thành kiến là gì? Quan niệm chủ quan của bạn. Trong đó có hai loại, một loại là trên nhân, một loại là trên quả. Trên nhân thì gọi là “giới thủ kiến”, trên quả thì gọi là “kiến thủ kiến”, hai loại này đều thuộc về thành kiến. [Thành kiến] không thể có. Có thành kiến thì bạn không thể tùy duyên, thì bạn không thể tự tại.

Sau cùng là “tà kiến”.

Ngoài bốn loại kiến giải sai lầm này ra, bao gồm tất cả kiến giải không chính xác thảy đều buông bỏ. Vậy thì đúng, như vậy bạn mới có thể vào được tiểu học năm thứ nhất của Hoa Nghiêm, bạn chính thức là học trò của Tỳ Lô Giá Na Phật, là đệ tử tốt của Thích Ca Mâu Ni Phật. Nếu như việc này bạn không làm được, bạn ở ngoài cửa, bạn không thể vào cửa, bạn chưa vào được giảng đường của năm thứ nhất, trong giảng đường năm thứ nhất không có chỗ ngồi của bạn. Cái điểm này không thể không biết. Cho nên công phu chân thật của chúng ta không gì khác hơn chính là phải buông bỏ. Trong năm loại này, bạn thấy, không luận là đại thừa hay tiểu thừa, cần phải buông bỏ. Không buông bỏ thì tiểu thừa không thể chứng sơ quả, đại thừa không thể vào được cấp thứ nhất.

Hôm qua chúng ta học đến “vọng sanh trí lập, bệnh vong tắc dược vong, cử không quyền dĩ chỉ đế”. Hôm nay chúng ta xem tiếp câu phía sau.

Kinh văn: “Tâm thông tắc pháp thông, dẫn hư không nhi thị biến, ký giác ký ngộ, hà trệ hà thông, bách phi tức kỳ phan duyên, tứ cú tuyệt kỳ tăng giảm, cố đắc dược bệnh song mẫn, tịnh loạn cụ dung”.

Câu mở đầu này rất là quan trọng: “tâm thông tức pháp thông”. “Pháp” là vạn pháp, cũng chính là nói vũ trụ nhân sanh, ở trong Phật pháp gọi là khắp pháp giới hư không giới, không có thứ nào không thông đạt. Câu nói này trong một số trường hợp đích thực dẫn đến rất nhiều tranh cãi, nói Thích Ca Mâu Ni Phật khéo khoa trương, khắp pháp giới hư không giới, vô lượng vô biên vô hạn làm sao có thể thông đạt? Không thể nào, cho nên rất khó bảo người tin tưởng. Trên thực tế, chúng ta ở trong đại thừa giáo học tập nhiều năm như vậy, chúng ta tuy là chưa có chứng đắc đối với câu nói này, thế nhưng từ trên sự, từ trên lý chúng ta có thể tiếp nhận, quyết định không có phản đối. Vì sao vậy? Chúng ta biết được tất cả pháp từ do đâu mà sanh. Việc này chúng ta biết trong Phật giáo đại thừa, Phật thường nói: “Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, rời khỏi tâm tưởng không có một pháp có thể được. Đó là thực tướng các pháp. Tất cả pháp đã là từ tâm tưởng sanh, cho nên tâm thông thì làm gì pháp không thông? Làm gì có loại đạo lý này chứ? Cho nên tâm thông thì pháp hoàn toàn thông. Vấn đề của chúng ta ngày nay là ở đâu vậy? Vấn đề của chúng ta ngày nay là tâm không thông, cho nên pháp liền không thông. Đạo lý ở ngay chỗ này.

Tâm vì sao không thông? Trong lòng sanh ra chướng ngại. Phật đã vô số lần nói với chúng ta, chân thật là Phật từ bi đến tột đỉnh, chúng ta có vọng tưởng. Vọng tưởng chính là khởi tâm động niệm, đó là sóng động rất vi tế. Loại sóng động này, thực tế ra mà nói, không có người nào có thể quan sát ra được. Vì sao vậy? Tâm quá thô, cho nên sóng động cực kỳ vi tế thì bạn không cách gì phát hiện. Không những chúng ta không phát hiện ra, Phật nói với chúng ta, A la hán cũng không thể, thậm chí đến Bồ tát cũng không thể. Đến lúc nào thì bạn mới có thể quan sát ra được sóng động vi tế này? Trên kinh thường nói, Bát Địa Bồ tát. Bát Địa tiếp cận rất gần với quả Phật cứu cánh viên mãn. Bạn xem, Bát Địa đi đến Cửu Địa, Thập Địa, Đẳng Giác, Diệu giác, năm vị thứ. Pháp thân Bồ tát tổng cộng có 41 vị thứ, chính là 41 giai đoạn, họ đạt đến đỉnh cao nhất. Năm giai đoạn là đỉnh cao nhất. Định lực như vậy họ mới có thể quan sát ra được.

Hiện tại chúng ta từ nơi Bồ tát Di Lặc biết được tin tức đó. Loại vi tế này ở trong vật lý học hiện tại chúng ta đều không cách gì dò tìm ra được, thời gian của nó quá ngắn. Bồ tát Di Lặc nói với chúng ta, một khảy móng tay có 32 ức trăm ngàn niệm. Trăm ngàn là đơn vị, trăm ngàn là mười vạn, cũng chính là nói 32 ức nhân với mười vạn. Hiện tại thời gian này, đơn vị tính đếm thông thường của chúng ta là dùng giây. Một giây chí ít chúng ta có thể khảy được bốn lần. Khảy bốn lần thì nhân bốn, thì bạn liền biết được tốc độ này là 1280 triệu phần của giây. Ý niệm vi tế như vậy đang tiếp nối nhau không ngừng, niệm trước sanh, niệm sau diệt, sanh diệt không ngừng, chính là cái sóng động này nó không ngừng nghỉ. Cái sóng động này khởi lên thì vũ trụ xuất hiện, cũng chính là đại sư Huệ Năng đã nói trong Đàn Kinh là “năng sanh vạn pháp”. Vì sao năng sanh? Chính là sóng động, chỉ cần tâm động một chút, cực kỳ vi tế như vậy, thì vũ trụ liền xuất hiện, cho nên vũ trụ này không phải là do vụ nổ lớn. Sum la vạn tượng đều hiện tiền, đây là nói y báo. Đồng thời ta cũng xuất hiện, ta là chánh báo. Nhà Phật thường nói y chánh trang nghiêm. Y báo là hoàn cảnh đời sống của chúng ta. Các vị phải biết, chánh báo chỉ nói một mình cá nhân ta, ngoài ta ra bao gồm tất cả mọi người là hoàn cảnh nhân sự trong hoàn cảnh đời sống của chúng ta, cho nên y chánh này, chánh nhất định phải tường tận. Chánh không phải là rất nhiều người. Chánh là ta từ đâu đến. Cho nên trong hoàn cảnh đời sống của chúng ta có hoàn cảnh nhân sự, có hoàn cảnh vật chất, có hoàn cảnh tự nhiên, có thể phân làm ba loại lớn này. Ba loại lớn này đều là vạn pháp, “năng sanh vạn pháp” trong câu này đã bao gồm tất cả.

Cái động cực kỳ vi tế là ai động vậy? Đích thực là ta động. Ta ở tự tánh. Nhà Phật cũng đem nó thí dụ là tánh hải, ở trong tánh hải nó liền hiện ra pháp giới. Nhà Phật nói, khắp pháp giới hư không giới liền xuất hiện, đó là hiện tượng vật chất. Trong Pháp Tướng Duy Thức nói rất rõ ràng tường tận, hiện tượng là cái gì? Tam Tế Tướng trong A Lại Da Thức. Càng nói càng tế. Vừa rồi chúng ta nói đó là sóng động, cái sóng động này các vị phải ghi nhớ là 1280 triệu phần của giây, nếu ở trong Tam Tế Tướng lại nhân thêm làm ba, lại nhân ba đây chính là nói trong cái sóng động này đem nó phân thành ba giai đoạn. Cái thứ nhất là nó động, khi vừa động thì nó lập tức liền biến, đây là “chuyển tướng” trong Tam Tế Tướng, cũng gọi là Kiến phần. Nó vừa chuyển biến thì biến thành năng kiến tướng. Có năng kiến thì lập tức liền có sở kiến, sở kiến liền xuất hiện. Năng kiến là tinh thần mà ngay nay chúng ta gọi, chính là kiến văn giác tri, thọ tưởng hành thức. Sau khi hiện tượng này xuất hiện, lập tức liền có hiện tượng vật chất xuất hiện, cho nên vật chất là huyễn tướng, bạn nghĩ đến nó thì liền hiện tướng. Hiện tượng vật chất chính là vũ trụ. Các vị phải biết, phía trước chúng ta đã đọc “khuy trần đốn hiện”, cho nên vũ trụ hiện tiền là đốn hiện, không phải là tiến hóa. Tiến hóa là nói không thông. Thế giới là đốn hiện, thời gian cực kỳ ngắn ngủi, bạn không cách gì tưởng tượng, bởi vì bạn vừa nghĩ, , thông thường phàm phu chúng ta vừa nghĩ là một ý niệm. Cái ý niệm này Bồ tát Di Lặc nói có 32 ức một trăm ngàn niệm nhỏ, 32 ức trăm ngàn niệm, chính là 320 triệu phần trăm giây, vi tế đến như vậy! Cho nên “tâm thông thì pháp thông”.

Tâm này đến lúc nào thì thông vậy? Thông thường Phật đem cái tiêu chuẩn này mở rộng, cũng chính là nói tiếp cận thông, vẫn không phải thật thông đạt. Tiếp cận thông là địa vị thế nào? Địa vị Viên Giáo Sơ trụ trên kinh Hoa Nghiêm, nên gọi là “phá một phẩm vô minh, chứng một phần pháp thân”, vậy thì tâm liền thông. Bởi vì bạn có vô minh phiền não, vô minh chính là khởi tâm động niệm, nếu bạn đã có thể làm đến không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt, không chấp trước thì tâm này liền thông, lúc này thế xuất thế gian pháp tất cả tự nhiên liền thông. Có thật vậy hay không? Một chút cũng không giả.

Chúng ta xem thấy ngày trước hai vị này, một vị là Thích Ca Mâu Ni Phật, Ngài buông bỏ. Khi Ngài 30 tuổi, đem khởi tâm động niệm phân biệt chấp trước buông bỏ. Khi vừa buông bỏ thì thành Phật. Làm sao biết được Ngài pháp thông? Ngài thành Phật liền nói cho mọi người nghe một bộ Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh, đó là pháp thông, một chút chướng ngại cũng không có. Đại sư Thanh Lương phân tích bộ kinh này, gọi là Tứ Vô Ngại pháp giới. Bốn loại, thứ nhất là sự không chướng ngại, thứ hai là lý không chướng ngại, thứ ba là lý sự vô ngại, thứ tư là sự sự vô ngại. Đó là pháp thông, thông đạt vô ngại. Thế Tôn vì chúng ta thị hiện, đích thực là vì phần tử tri thức chúng ta làm thí dụ. Phần tử tri thức có kỳ vọng cầu học, cho nên Ngài 19 tuổi rời nhà ra đi cầu học, học hết 12 năm. Chúng ta có thể tưởng tượng ra được, đó là một người thanh niên rất ham học, thân phận đặc thù, Ngài là thân phận vương tử thông minh. Chúng ta liền nghĩ đến, một vị lão sư nào mà không hy vọng có học trò tốt như vậy? Học trò này là người truyền pháp, cho nên ai mà không bằng lòng dạy cho Ngài?

Ấn Độ vào thời đó, học thuật của họ phát triển vượt qua Trung Quốc. Làm sao biết được vượt qua Trung Quốc? Trong ghi chép của Trung Quốc, miêu thuật đối với không gian duy thứ khác rất đơn giản, không tường tận. Như Phu Tử đã nói “kính quỷ thần nhi viễn chi”, nhưng ông thừa nhận có quỷ thần, chúng ta cung kính đối với họ, “Viễn” là ít tiếp xúc với họ. Thế nhưng Ấn Độ thì không như vậy, Ấn Độ thật đã tiếp xúc qua với họ. Tiếp xúc bằng cách nào vậy? Họ đều tu thiền định, cho nên Tứ Thiền Bát Định mà trong Phật kinh đã nói, phải nên biết đó không phải Phật giáo. Phật giáo, đến hiện tại chúng ta, trong sách sử Trung Quốc chúng ta ghi chép, Thích Ca Mâu Ni Phật diệt độ đến hiện tại đại khái là hơn ba ngàn ba mươi năm, thế nhưng Ấn Độ chính mình không chú trọng lịch sử, không chú trọng ghi chép lại. Thích Ca Mâu Ni Phật xuất hiện vào lúc đó, triết học tôn giáo của Ấn Độ đã rất phát triển, siêu việt hơn khu vực khác. Những học giả này, tín đồ tôn giáo đều là tu thiền định. Tứ Thiền Bát Định nếu như bạn tu thành, hoàn cảnh ở trong sáu cõi đều rõ ràng tường tận, bên trên bạn có thể đạt đến trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng, phía dưới có thể đạt đến địa ngục, bạn đều thấy được, đều thông suốt. Việc này nhất định không phải là giả. Ai có thể tu thành thì người đó có thể xem thấy, mọi người cùng nhau giao lưu, chia sẻ kiến văn giác tri chính mình. Đó là chứng thật.

Thích Ca Mâu Ni Phật cũng không ngoại lệ, đương nhiên đối với những tình hình này cũng thông đạt tường tận giống y như họ. Chúng ta là một người ham học, đến cảnh giới này nhất định vẫn còn nghi vấn. Chúng ta không nói người khác, khi tôi mới bắt đầu học thì tôi còn có nghi vấn là sáu cõi từ đâu mà có? Vì sao có thể có sáu cõi? Ngoài sáu cõi còn có thế giới hay không? Chúng ta khẳng định phải truy cầu, phải truy vấn. Những vấn đề này nhà tôn giáo thời đó không thể giải đáp, giới học thuật cũng không cách gì giải đáp, họ đạt đến cảnh giới này cũng giống như đến đỉnh cao nhất, hướng lên trên mà đi thì không thể thấy được thứ gì, cho là đã đến đỉnh cao nhất. Cho nên Thích Ca Mâu Ni Phật vào lúc đó không gì khác hơn, Ngài đem buông bỏ cái đã học trong 12 năm, ở dưới cội Bồ Đề, vào thiền định tầng thứ sâu hơn. Ở trong thiền định này liền đột phá được Tứ Thiền Bát Định, mới đem những nghi vấn đã nói phía trước hoàn toàn giải đáp. Giải đáp thì tâm thông, thuật ngữ trong nhà Phật chúng ta, gọi là đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Đó chính là Ngài chứng được Phật quả. Từ đó về sau Ngài liền bắt đầu dạy học. Năm đó Ngài 30 tuổi. Sau khi triệt ngộ Ngài liền bắt đầu dạy học, dạy hết một đời. Thế Tôn Ngài 79 tuổi qua đời, trong Phật pháp gọi là viên tịch. Ba mươi tuổi bắt đầu đến 79 tuổi ra đi, giảng kinh dạy học 49 năm!

Sau khi đại ngộ, Ngài giảng bộ kinh đầu tiên chính là Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm đáng tiếc là không phải giảng cho đại chúng, vì sao vậy? Vì sự quá sâu, lý quá sâu, sự không phải thường thức người thông thường có thể lý giải, cho nên Phật nói ra cảnh giới mà Ngài chứng được là nói ở trong định. Trong định có cảnh giới, những người nào nghe được? Người nghe có thể nói rất nhiều, mười phương chư Phật Bồ tát đều đến, số lượng đó là vô lượng vô biên nói không hết, đều tập hợp ở đạo tràng này của Thích Ca Mâu Ni Phật, nghe Phật giảng Hoa Nghiêm. Đó đều là cảnh giới không thể nghĩ bàn, chúng ta không cách gì tưởng tượng. Nói rất tỉ mỉ, tỉ mỉ đến chúng ta cũng không cách gì tưởng tượng. Thời gian nhân gian chúng ta không dài, ngay trong hai thất, cũng có kinh nói ngay trong ba thất, hai thất là 14 ngày, ba thất là 21 ngày, cứ tính là ba thất chính là 21 ngày, Ngài giảng ra bộ kinh Hoa Nghiêm. Phía trước chúng tôi đã giới thiệu sơ qua với các vị, kinh mà Phật giảng ra được Bồ tát Đại Long, (Bồ tát Đại Long là Bồ tát Đẳng Giác), cất giữ ở Long cung.

Sau khi Phật diệt độ 600 năm, Ấn Độ xuất hiện một vị Bồ tát Long Thọ. Con người này cũng là thông minh tuyệt đỉnh, cũng là tu Thiền định, công phu rất cao, cũng đột phá được Tứ Thiền Bát Định chứng được Sơ địa. Có thể thấy được địa vị của Ngài cũng tương đối cao. Tất cả pháp mà Thế Tôn đã nói ra trong 49 năm, Ngài chỉ đọc trong ba tháng thì xong. Hiện tại truyền đến Trung Quốc không phải hoàn toàn đầy đủ, bởi vì giao thông lúc đó rất không thuận tiện, hoặc giả pháp sư Ấn Độ đến Trung Quốc hoằng pháp đều là chọn lựa rất kỹ, chọn một số quan trọng, khế hợp trình độ người phương đông (Phật pháp gọi là căn tánh) để mang đến, bộ phận lớn còn chưa truyền đến. Về sau, pháp sư Trung Quốc chúng ta sau khi phiên dịch đem nó chỉnh lý biên tập thành Đại Tạng kinh hiện tại. Các vị thử nghĩ xem, có vị nào có thể ở trong ba tháng học xong toàn bộ Đại Tạng kinh? Đó là bộ vẫn chưa đầy đủ, truyền đến Trung Quốc chỉ một bộ phận. Bồ tát Long Thọ có năng lực ở trong ba tháng liền thông đạt, chúng ta không thể không bội phục! Đó là gì vậy? Tâm thông thời pháp thông.

Sau khi Ngài học xong, cảm thấy không còn thứ gì học nữa, ở thế gian này, ở trong Phật pháp Ngài là đệ nhất, không phải đệ nhị, tìm không ra đệ nhị, thế là có một chút kiêu ngạo lên. Cái kiêu ngạo nổi lên thì liền đọa lạc. Bồ tát Đại Long thương xót, xem thấy Ngài như vậy liền đón Ngài đến Long cung xem qua bộ đại kinh Hoa Nghiêm mà năm xưa Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói. Sau khi Ngài xem rồi, vừa xem thấy số lượng của bộ này thì tâm kiêu ngạo của Ngài liền mất hết, cảm thấy cả đời của mình đã học được là quá nhỏ hẹp, làm sao Phật có thể giảng được nhiều đến như vậy. Bộ này chưa có lưu thông đến nhân gian.

Ngài xem thấy bộ kinh này có đại bổn, có trung bổn, có tiểu bổn. Đại bổn là toàn văn, trung bổn là tinh hoa, tiểu bổn là mục lục cương yếu. Ngài nghĩ là chúng sanh trên địa cầu này của chúng ta không có người nào có thể thọ trì đại bổn và trung bổn, thế là Ngài liền lấy tiểu bổn. Số lượng của tiểu bổn có 40 vạn câu, 40 phẩm. Ngài cũng thật có năng lực, Ngài có thể ghi nhớ nó lại đầy đủ viên mãn. Mười vạn kệ chính là 40 vạn câu. Khi trở lại nhân gian, Ngài liền đem nó từ trong ký ức chép ra lại, nên thế gian này mới có Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm kinh. Cho nên tiểu thừa nam truyền không thừa nhận, họ nói kinh Hoa Nghiêm không phải Phật nói mà là Bồ tát Long Thọ tự mình tạo ra. Thế nhưng chúng ta xem qua toàn văn của kinh Hoa Nghiêm, Bồ tát Long Thọ không thể tạo ra được. Nếu Ngài có thể tạo ra được, thì Ngài thành Phật. Ngài không phải là quả Phật cứu cánh viên mãn, Ngài nhất định không thể tạo ra, cho nên chúng ta đối với những lời nói của Bồ tát này có thể tin tưởng.

Thế nhưng kinh này từ Ấn Độ truyền đến Trung Quốc lại là một bản bị thiếu. Bạn thấy, toàn kinh mười vạn kệ, truyền đến Trung Quốc đại khái mới phân nửa, hơn nữa còn truyền đến ba lần. Lần thứ nhất vào thời Đông Tấn, truyền đến là ba vạn sáu ngàn kệ tụng. Lần thứ hai là lúc Võ Tắc Thiên làm hoàng đế, truyền đến Trung Quốc vào thời nhà Đường, do Ngài Thật Xoa Nan Đà Đà tôn giả mang đến, tăng thêm chín ngàn kệ tụng. Ba vạn sáu ngàn lại thêm được chín ngàn thành ra bốn vạn năm ngàn kệ tụng. Sau cùng khoảng năm Trinh Nguyên đời nhà Đường, Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm, phẩm kinh này rất hay, có một quyển này hoàn chỉnh truyền đến Trung Quốc, dịch thành Trung Văn 40 quyển. Phiên dịch lần thứ nhất là Hoa Nghiêm 60, phiên dịch lần thứ hai là Hoa Nghiêm 80, phiên dịch sau cùng là Hoa Nghiêm 40, hợp ba loại bản này lại, trừ bỏ đi bộ phận trùng lập. Hiện tại bản trung văn có 99 quyển, nguyên bản của Phạn văn không tìm ra được. Hiện tại Kinh Hoa Nghiêm chỉ có bản dịch của Trung Văn lưu truyền ở thế gian này, cũng sắp có gần năm ngàn bài kệ tụng. Cho nên, Đại sư Trung Quốc chúng ta gọi đây là lược bản, bởi vì chỉ có một nửa của tiểu bản thì không tìm thấy nữa. Thế nhưng người tâm thông thì pháp liền thông, liền không có chướng ngại. Thế nên những điển tích này muốn dùng nó để giúp chúng ta tu học, hy vọng chúng ta ở ngay trong một đời này có thể đạt đến tâm thông. Có thể làm được hay không? Có thể! Những tổ sư đại đức của Giáo Hạ nhiều đời ở Trung Quốc, người vào được cảnh giới này cũng không ít. Các Ngài đã làm ra cho chúng ta tấm gương tốt.

Từ trên lý mà nói thì trừ bỏ chướng ngại thì tâm liền thông. Cái chướng ngại này chính là khởi tâm động niệm phân biệt, chấp trước, bạn có thể nhất thời thảy đều buông bỏ thì bạn liền thành Phật. Cho nên trên lý mà nói thì phàm phu thành Phật phải cần thời gian bao lâu vậy? Ngay một niệm! Một niệm buông bỏ thì liền thành Phật, không thể buông bỏ thì là phàm phu. Sự buông bỏ này thật khó! Thích Ca Mâu Ni Phật buông bỏ rồi, nhất thời buông bỏ. Đại sư Huệ Năng Tổ thứ sáu Thiền tông Trung Quốc cũng là nhất thời buông bỏ. Đại sư Huệ Năng thị hiện cho chúng ta xem, Ngài không hề đi học, Ngài không biết chữ, hay nói cách khác, Ngài không có học qua ngày nào cũng có thể thành Phật. Việc này nói rõ, từ trên lý mà nói thì phàm phu thành Phật là ở ngay một niệm.

Vậy chúng ta hỏi, vì sao chúng ta không thể buông bỏ? Kỳ thật chúng ta nói là tại sao không thể buông bỏ thì lại khởi lên vọng niệm. Không còn vọng niệm mới là Phật. Nhiều vọng niệm đến như vậy, thì bạn làm sao có thể thành Phật? Chúng ta thật muốn buông bỏ, đó lại là vọng niệm, chính là họ không thể buông bỏ thì họ lại thêm nhiều một vọng niệm, đó chính là “tứ cú bách phi” mà trong đây đã nói. Thật không dễ đoạn! Khởi tâm động niệm không có ý niệm là chánh niệm, là chính xác. Cái chính xác này là gì vậy? Là tương ưng với tự tánh, đó là chính, trái ngược với tự tánh đó là phi, là sai lầm. Cho nên đại đức xưa có hai câu nói rất hay: “khởi tâm là sai, động niệm đều trái”. Không cần nói mở miệng nói chuyện, khởi tâm động niệm thì sai rồi. Vì sao vậy? Y chánh liền hiện ra. Không khởi tâm, không động niệm, xin nói với các vị, khoảng vũ trụ này không có vật chất, cũng không có tinh thần. Không khởi tâm không động niệm là cảnh giới như vậy. Không khởi tâm không động niệm thì vật chất cùng tinh thần đều không có. Đó là cảnh giới gì vậy? Thích Ca và Lục Tổ chứng được rồi nói với chúng ta, cảnh giới đó gọi là pháp giới nhất chân. Đó là thật, một chút cũng không giả. Vì sao được Nhất chân? Vĩnh hằng, không thay đổi, chính là cõi Thường Tịch Quang mà trong Tịnh Độ chúng ta thường nói, đó mới gọi là Pháp giới Nhất chân chân thật.

Dưới cõi Thường Tịch Quang thì có hình tướng, có vật chất, có tinh thần, gọi là cõi Thật Báo Trang Nghiêm, cũng gọi là Pháp giới nhất chân. Vì sao vậy? Người ở trong cõi đó, sáu căn đối với cảnh giới sáu trần bên ngoài không có phân biệt, không có chấp trước, cũng không có khởi tâm, cũng không có động niệm, cũng chính là nói vọng tưởng, phân biệt, chấp trước họ thảy đều đoạn hết, cho nên cũng là pháp giới nhất chân. Nó vì sao có thể hiện tướng? Việc này ở trên đại kinh chúng ta hiểu được rõ ràng, vì tập khí khởi tâm động niệm của họ chưa đoạn.

Tập khí không dễ đoạn, không có phương pháp để đoạn, chỉ có đợi thời gian lâu dần thì tự nhiên sẽ không còn. Phải thời gian bao lâu vậy? Việc này trên kinh nói với chúng ta là ba Đại A Tăng Kỳ kiếp. Thời gian dài đến như vậy thì tập khí tự nhiên sẽ không còn. Thế nhưng ở trong đó chúng ta gọi họ là Pháp Thân Bồ tát, khi họ khởi được tác dụng thì không hề có chút chướng ngại nào. Khởi tác dụng gì vậy? Chúng sanh của mười pháp giới có cảm thì 41 vị Pháp thân Đại sĩ này tự nhiên liền sẽ có ứng, cảm ứng tương thông. Khi ứng cũng giống như phẩm Phổ môn đã nói, lấy Bồ tát Quán thế Âm làm thí dụ, đáng dùng thân gì để độ thì Ngài liền hiện ra thân đó để độ, nên dùng phương pháp gì để độ thì Ngài liền dùng phương pháp để độ.

Vì sao gọi là không chướng ngại? Những vị Phật Bồ tát ứng hoá ở thế gian này quyết định không có khởi tâm động niệm phân biệt, chấp trước. Đó gọi là diệu dụng. Chúng ta làm bất cứ việc gì thì đều khởi tâm động niệm, có phân biệt, chấp trước. Bồ tát ứng hoá ở thế gian này giống như Thích Ca Mâu Ni Phật vậy, giống như Lục Tổ Huệ Năng đại sư vậy. Thiên văn chương này do Quốc sư Hiền Thủ viết, Quốc sư Hiền Thủ cũng là người như vậy. Như Ngài Thanh Lương, như Ngài Tông Mật đều là cảnh giới này. Các Ngài chưa từng khởi tâm động niệm, đương nhiên càng không có phân biệt, chấp trước. Tùy duyên diệu dụng. Khởi tâm động niệm thì không diệu. Phân biệt, chấp trước thì là tạo nghiệp. Không thông thì mới có thể có hiện tượng này, thông rồi thì không còn nữa. Thế là chúng ta hiểu rõ được đạo lý này, hiểu rõ chân tướng sự thật này. Những tổ sư đại đức đời sau này cũng đã vào được cảnh giới Phật, các Ngài giải thích đối với kinh giáo cho chúng ta, rất nhiều chú sớ truyền lại chúng ta mới hiểu được, mỗi câu mỗi chữ quyết định không hề khác với kinh mà Thế Tôn đã nói. Chúng ta phải tin thôi.

Như loại căn tánh này của chúng ta không phải là căn tánh thượng thượng. Người căn tánh thượng thượng có thể nhất thời dừng hẳn, chính là buông bỏ tức thời. Người căn tánh trung hạ thì không thể làm được, vậy thì phải làm sao? Từ từ mà đi. Trong lúc từ từ mà đi đó, đích thực là có rất nhanh, cũng có rất chậm, cho nên phân ra thượng trung hạ. Đại khái người thượng căn thì ngay trong một đời có thể vào được cảnh giới Phật, cũng chính là bạn có năng lực siêu việt mười pháp giới, có năng lực đạt đến cảnh giới Bồ tát Sơ Trụ, chính là thành Phật. Bạn đem khởi tâm động niệm buông bỏ thì là người thượng căn. Người trung căn thì khó, người hạ căn thì càng không làm được. Thế nhưng người căn tánh trung hạ có thể buông bỏ một bộ phận, có người buông bỏ chấp trước, có người buông bỏ phân biệt. Người buông bỏ chấp trước, đương nhiên trong đó rất may mắn là bạn gặp được Tịnh Độ, bạn niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, vậy thì thù thắng không gì bằng. Người buông bỏ chấp trước, sanh đến thế giới Tây Phương Cực Lạc không phải cõi Phàm Thánh Đồng Cư, mà là cõi Phương Tiện Hữu Dư. Nếu như có thể buông bỏ được phân biệt, họ vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc khẳng định được cõi Thật Báo Trang Nghiêm, không hề giống nhau! Hoàn toàn chưa buông bỏ, khi bạn đến lúc lâm chung mỗi niệm của bạn là A Di Đà Phật, A Di Đà Phật làm cho vọng niệm của bạn bị che khuất cũng có thể vãng sanh. Việc vãng sanh này là gì? Vãng sanh cõi Phàm Thánh Đồng Cư. Đó là chúng ta đối với khác biệt chín phẩm, ba bậc, bốn cõi của thế giới Tây Phương Cực Lạc, chúng ta phải hiểu cho rõ ràng. Sau đó, chúng ta tuy là không thể có được tiểu chuẩn như trên kinh này, “tâm thông thì pháp thông”, chúng ta không có được tiêu chuẩn này, nhưng chúng ta đạt được một chút bên cạnh.

Hiện tại trong lòng chúng ta hiểu rõ, quyết định cầu sanh Tịnh Độ, thì cần phải đem tất cả pháp thế gian này buông bỏ. Đường chủ niệm Phật đường thường giảng: “Buông bỏ thân tâm thế giới, đề khởi chánh niệm”, chính là một câu A Di Đà Phật, vậy thì pháp bạn liền được thông. Cái thông này thông đến chỗ nào vậy? Thông đến cõi Phàm Thánh Đồng Cư của thế giới Cực Lạc. Tuy là không phải thật đã thông, thế nhưng cũng không giả, sanh đến cõi Phàm Thánh Đồng Cư thì bảo đảm bạn một đời chứng được quả Phật cứu cánh viên mãn, bạn liền có được bảo đảm, quyết định bạn không còn thoái chuyển. Việc này người người đều có thể làm được, chỉ xem bạn có chịu làm hay không? Đại sư Thiện Đạo đã nói: “Vạn người tu vạn người đi” chính pháp môn này. Nếu như vẫn còn lưu luyến đối với thế xuất thế gian pháp, lưu luyến chính là bạn không chịu buông bỏ, vậy thì bạn không thể đi. Đi không được thì phải làm sao? Đợi đời sau kiếp sau được thân người gặp được pháp môn này lại tiếp tục làm tiếp. Lời nói này là thật, vì sao vậy? Những đồng tu hiện tại chúng ta đây chính là loại người này.

Hoa Nghiêm ngày trước chúng ta có duyên hay không? Có duyên! Không có duyên thì cả đời này không thể gặp. Bạn có thể gặp được một lần, nghe một hai giờ đồng hồ đều là có duyên với Hoa Nghiêm. Kết duyên từ lúc nào vậy? Kết duyên từ đời trước, từ kiếp trước. Cũng chính là vừa rồi chúng ta đã nói, chúng ta có lưu luyến, không thể buông bỏ đối với thế gian này, cho nên luân hồi ở trong sáu cõi. Luân hồi đến hôm nay rất may mắn, lần này lại được thân người lại gặp được Hoa Nghiêm nữa. Nếu như đời này vẫn không chịu buông bỏ, được thôi! Lại chờ cơ hội lần sau nữa, trong vô lượng kiếp luôn có mấy lần cơ hội, từ từ mà đến. Thế nhưng vậy thì rất khổ, phải biết thế gian này rất khổ, cho nên chân thật giác ngộ được nhân sanh là khổ thì bạn mới có thể thật buông bỏ, hy vọng ngay trong đời này có thể thành công, quyết định thành công.

Vậy thì mỗi ngày đọc kinh có thể khai ngộ hay không? Mỗi ngày niệm Phật có thể khai ngộ hay không? Mỗi ngày trì chú có thể khai ngộ hay không? Đều có thể! Trên kinh Kim Cang, Phật nói với chúng ta: “Các pháp bình đẳng, không có cao thấp”. Các pháp mà Phật đã nói chính là phương pháp. Phương pháp đoạn phiền não, phương pháp học pháp môn, phương pháp thành Phật đạo có tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, đều là bình đẳng không có cao thấp, hay nói cách khác, đều là giúp chúng ta nhìn thấu buông bỏ. Bạn luôn phải ghi nhớ cái tổng nguyên tắc này, vậy thì bạn tu học không thành vấn đề, cho nên tâm thông thì pháp thông. Câu này chúng ta chỉ học đến đây thôi.

“Dẫn hư không nhi thị biến”. “Dẫn” là dẫn dụng, dẫn dụng hư không để ám thị cho chúng ta. “Hư Không” là khắp pháp giới, thí dụ cái gì? Thí dụ Thông. Tâm của chúng ta như hư không vậy, pháp cũng giống như hư không vậy, bởi vì tâm không phải thật, pháp cũng không phải thật, cho nên nhất định không thể chấp trước. Không những không thể chấp trước, mà còn không thể phân biệt, đến cuối cùng thì không thể khởi tâm động niệm. Khởi tâm động niệm thì bạn liền rơi vào trong “Tứ Cú Bách Phi”.

“Ký giác ký ngộ, hà trệ hà thông”. Thật đã giác rồi, thật đã ngộ rồi. “Trệ” chính là chướng ngại. “Thông” chính là thông đạt, đều không còn nữa, chỉ cần giác ngộ thì thảy đều không còn nữa, cho nên phía sau giảng “Tứ Cú Bách Phi”.

“Bách Phi tức kỳ phan duyên, Tứ Cú tuyệt kỳ tăng giảm”. Cái gì gọi là “Tứ Cú Bách Phi”? Ngay chỗ này giải thích sơ lược với các vị, bởi vì đây là danh từ thuật ngữ trong nhà Phật. Các vị ở trên kinh nơi văn tự của tổ sư đại đức thường hay xem thấy, nêu ra một thí dụ nói cho bạn nghe bốn câu. Thứ nhất nói có, thứ hai là không, thứ ba là cũng có cũng không, thứ tư là chẳng có chẳng không, đây gọi bốn câu. Bách phi là gì vậy? Bốn câu này triển khai ra, trong đó có hữu có, có hữu vô, có cũng có cũng không, có chẳng có chẳng không, thì là biến thành bốn câu. Trong vô cũng có bốn câu, vô hữu, vô không, vô cũng có cũng vô, vô chẳng có chẳng vô. Cho nên bốn câu này, trong mỗi một câu có bốn câu, bốn lần bốn mười sáu câu. Mười sáu câu có quá khứ mười sáu câu, hiện tại mười sáu câu, vị lai mười sáu câu thì biến thành bốn mươi tám câu. Bốn mươi tám câu đã khởi lên bốn mươi tám câu, còn có chưa khởi lên bốn mươi tám câu. Đã khởi, chưa khởi, mỗi cái bốn mươi tám câu thì là biến thành chín mươi sáu câu. Chín mươi sáu câu lại thêm vào căn bản: có, không, cũng có cũng không, chẳng có chẳng không một trăm câu, đó gọi là “Tứ Cú Bách Phi”. Cổ đức có giải thích, dùng một vấn đáp để nói rõ, hỏi “ly Tứ Cú tuyệt bách phi, kỳ ý hà cư?”. Chữ Cư này là nghi vấn. “Hà cư”, dùng lời hiện tại mà nói, cái ý này, căn cứ lý do gì để nói. Ý nghĩa bốn câu này quá rộng, chỉ nêu ra một đôi liền thành bốn câu. Như “có không” là một đôi, “ nhất dị” cũng là một đôi, “đoạn thường” cũng là một đôi, thì bạn nêu ra không hết thí dụ. Một đôi này là gì vậy? Chính là ngày nay chúng ta gọi là tương đối. “Lai khứ” là một đôi, “xa gần” là một đôi, “không hữu” là một đôi, v.v… Thí dụ này nêu ra không hết.

“Nhược vân hữu, thị tăng ích báng”. Nếu bạn nói có đó gọi là “Tăng ích báng”. Vì sao vậy? Vì nó đích thực không có, “ Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Nếu bạn nói không, “nhược vân vô, thị tổn diệt báng”, bạn không thể nói nó không có. Bạn không thể nói nó có, bạn cũng không thể nói nó không. Nếu nói cũng có cũng không là tương vi báng, trái ngược lẫn nhau. Nếu nói chẳng có chẳng không là hý luận báng, đó là lời nói giỡn cợt. “Ký câu hữu quá, cố tu ly chi”. Cho nên Tứ Cú Bách Phi này gọi là mở miệng thì sai, động niệm đều trái. Đó là gì vậy? Chư Phật Bồ tát nhìn vũ trụ vạn tượng, chính là như đại sư Huệ Năng đã nói: “Nào ngờ tự tánh hay sanh vạn pháp”. Đối diện với vạn pháp không thể nói có, cũng không thể nói không, cũng không thể nói cũng có cũng không, cũng không thể nói chẳng có chẳng không, bạn mới gọi là không khởi tâm không động niệm, vậy mới có thể thể hội được thật tướng các pháp. Chỉ cần có một niệm thì bạn hoàn toàn sai lầm. Một sai tất cả sai, cho nên cần phải “Ly”.

“Ký Câu Hữu Quá”, chính là tất cả cách nói thảy đều có lỗi lầm, chỉ cần khởi tâm động niệm liền có lỗi lầm. Không khởi tâm không động niệm thì không hề gì, khởi tâm động niệm đều là lỗi lầm. Vậy thì bạn thử nghĩ xem, phân biệt chính là trong sai lầm lại thêm vào sai lầm nghiêm trọng, nếu lại thêm vào chấp trước thì phiền não lớn. Đây là chân tướng sự thật, chúng ta cần phải biết được. Chẳng phải chúng ta muốn tâm thông hay sao? Chỉ cần có lỗi lầm thì tâm bạn liền không thông. Tâm không thông pháp liền không thông. Lúc nào thì tâm thông vậy? Phải xa lìa tất cả lỗi lầm, lìa tứ cú tuyệt bách phi thì liền thông. Trong Tứ cú bách phi này có tất cả vọng tưởng, phân biệt, chấp trước ở bên trong đó, cho nên câu sau cùng trong đoạn văn này nói: “ngay trong căn gốc tứ cú là ngoại đạo thấy”. Chỗ này dùng có không để nói, có không, cũng có cũng không, chẳng có chẳng không. Ngoại đạo này là vào thời xưa, chính là khi Phật còn tại thế, ở trong một số học phái Ấn Độ nói, ngày nay chúng ta gọi là một số học phái của triết học, còn có một số tôn giáo họ đã nói: “chi mạt tứ cú đẳng”. Đó chính là nói bốn câu, trong mỗi một câu đều có bốn câu.

“Tam thừa diệc vị toàn ly”, đây là nói đệ tử Phật trong Phật môn. Bạn thấy đệ tử Phật thường hay có biện luận đối với kinh điển, cái biện luận này đều chưa hoàn toàn chân thật rời khỏi. Tam thừa chính là đại thừa: Bồ tát thừa, Duyên giác thừa, Thanh văn thừa. Cũng chính là nói, trong mười pháp giới chưa đoạn được hết. Pháp giới bốn thánh, chỉ Phật cứu cánh, nên nói ly nói tuyệt vậy. Phật ở ngay chỗ này là phần chứng Phật, cũng chính là chúng ta thường gọi là pháp thân Bồ tát. Sơ trụ Bồ tát đều rời khỏi, không còn khởi tâm động niệm. Ghi nhớ khởi tâm là sai, động niệm cũng sai, sự việc này khó!

Thật tu hành là tu cái gì? Tu nhãn thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi hương, lưỡi nếm vị học không khởi tâm không động niệm, con người này đang tu Phật đạo. Có khởi tâm động niệm thì họ tu cái gì? Họ tu không phân biệt, không chấp trước, thì đó là tu Bồ tát đạo. Họ có khởi tâm động niệm, họ có phân biệt, họ không có chấp trước, con người này đang tu đạo Thanh văn. Ba việc này đều là Phật đạo. Thanh văn là tiểu thừa, Bồ tát là đại thừa, không khởi tâm không động niệm là Phật thừa, cũng gọi nhất thừa. Trên kinh Pháp Hoa đã nói: “Chỉ có pháp nhất thừa, không hai cũng không ba” chính là cái ý này. Đó là thật tu thật làm.

Có người nói với tôi, có rất nhiều pháp sư tính tình rất nóng vội, thái độ rất ngạo mạn, vậy thì họ tu là cái thừa gì? Các vị thử nghĩ xem, kinh Phật là y cứ của chúng ta, khi vừa đối chiếu với kinh Phật thì liền biết họ đang tu cái thừa gì. Bạn xem, không khởi tâm không động niệm là Phật thừa, họ học Phật. Không phân biệt là Bồ tát thừa. Không chấp trước là A la hán thừa, họ tu A la hán. Ngạo mạn đố kỵ trên kinh Phật có, họ tu thừa gì vậy? Họ tu A tu la thừa. Thật đấy! Họ cũng đọc kinh, họ cũng niệm Phật, họ cũng rất dụng công, họ cũng tham thiền, họ cũng trì giới, tương lai đi đến nơi đâu vậy? Đến A tu la, đến La sát. Tóm lại mà nói là ma thừa, họ không phải học Phật, họ đang học ma. Nếu như họ có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, nhưng tâm địa rất là lương thiện từ bi, tu mười nghiệp thiện, chúng ta biết được họ đang tu thiên thừa. Năm giới mười thiện làm được rất tốt, đời sau nhất định còn được thân người, họ tu nhân thừa. Nếu như tâm tham của họ rất nặng, thế xuất thế gian tất cả pháp họ đều tham luyến không chịu buông bỏ, vậy chúng ta biết đời sau họ đi đến đường ngạ quỷ, họ đi đến cõi quỷ. Tâm sân hận nặng, tâm đố kỵ nặng, không tu năm giới mười thiện thì đi đến đường địa ngục. Phật nói cho chúng ta nghe mười pháp giới, bất cứ cõi nào đều có nhân của cõi đó. Bạn tương ưng với nhân thì quả tương ưng. Cho nên, trong kinh Phật có giáo dục nhân quả rất viên mãn, rất cao thâm, việc này chúng ta không thể không biết. Mỗi giờ mỗi lúc phải nhắc nhở chính mình, trồng nhân thiện được quả thiện. Trong Phật pháp không có tình riêng, đại đức xưa gọi là ông tu ông đắc bà tu bà đắc, không tu không đắc, ngày ngày lạy Phật cũng vậy, không thể nịnh hót được. Vì sao không thể nịnh hót được? Phật không hề khởi tâm động niệm, không có phân biệt chấp trước. Bạn phải hiểu rõ đạo lý này, thì bạn liền biết không thể nịnh hót Phật.

Trong kinh điển, Phật đã đem tánh tướng, sự lý, nhân quả của vũ trụ nhân sanh giảng được rõ ràng tường tận thông suốt thấu đáo, đó gọi là đại từ đại bi, đó gọi là phổ độ chúng sanh. Chúng ta sau khi học rồi, hiểu được tường tận, hiểu được thông suốt, y giáo phụng hành, muốn ở ngay trong một đời này chứng được quả vị gì thì bạn đều có thể chứng được, cho nên việc này hoàn toàn dựa vào chính mình. Rất kỵ việc đem Phật pháp làm thành tình riêng, lấy cái dụng tâm bất thiện, hy vọng từ ở trong Phật pháp có được danh vọng lợi dưỡng của chính mình. Có thể được hay không? Có thể! Quả báo thì sao? Quả báo ở bốn đường ác. Bốn đường ác này, ác đạo chỉ có súc sanh, ngạ quỷ, lại thêm cõi quỷ. Quỷ không đơn giản, quỷ thật có phước báo, họ chân thật đã tu phước. Thế nhưng vì sao [họ đọa làm quỷ]? Tham sân si mạn nghi vẫn chưa đoạn thì biến thành quỷ đạo, cũng chính là A tu la, La sát. Loại này trên kinh Phật thường nói đến. Đó là chúng ta chân thật hy vọng một đời thành tựu, thì phải biết nên tránh.

Cho nên, “Bách phi tức kỳ phan duyên”, đoạn hẳn ý niệm phan duyên. Đó là từ sau khi tôi học Phật hiểu rõ được đạo lý này. Lão sư Lý thường hay nhắc nhở tôi, Phật pháp phải tùy duyên, ở ngay trong một đời này tùy duyên không phan duyên không cưỡng cầu. Có duyên thì làm, không duyên thì không làm, như vậy thì tự tại. Cho nên những năm đầu chúng tôi ở Đài Loan thành lập một Cơ Kim Hội Giáo Dục Phật Đà, chúng tôi hoàn toàn tuân theo qui phạm của đại sư Ấn Quang. Cả đời của Ấn tổ tiếp nhận cúng dường của bốn chúng, toàn bộ tiền của Ngài dùng vào việc hoằng pháp lợi sanh. Ngài đã làm một Hoằng Hoá Xã, ngày nay chúng ta gọi là Cơ Kim Hội, ấn tống kinh Phật sách thiện. Ngài tùy duyên, nhận được nhiều thì làm nhiều, nhận được ít thì làm ít, không có thu nhận thì không làm, vậy thì tự tại! Tuyệt đối không thể nói ta nhất định phải làm được bao nhiêu thì đó là phan duyên, thì bạn liền không tự tại, thì bạn rất gian khổ.

Cho nên Cơ Kim Hội chúng ta nhiều năm đến nay đều là giữ lấy tùy duyên. Chúng ta là vì Phật pháp phục vụ, vì tất cả thiện nam tín nữ tu phước phục vụ. Họ đưa tiền đến có chỉ định “tôi muốn in sách gì đó”, hiện tại còn có làm đĩa vậy đều rất thuận tiện, chúng ta nhất định thay họ làm. Còn họ có chỉ định cúng dường kinh phí cho thường trụ, nếu họ không nói, chúng ta không yêu cầu, cho nên có lúc kinh phí rất khó khăn. Cư sĩ Giản Phong Văn đến tìm tôi, in kinh in sách thiện thì có rất nhiều tiền, thế nhưng đời sống rất khó khăn nên họ lại đến tìm tôi. Tôi thì có một số đồng tu cúng dường tôi, tôi liền chia cho họ. Tóm lại một câu mà nói, đời sống của chúng ta phải tiết kiệm, phải có thể chịu khổ, không được có chút lãng phí, tất cả qua được là tốt rồi. Bạn nói xem, tự tại dường nào! Tâm an lý đắc! Điều này chính là tiên sinh Đông Phương Mỹ đã nói: “Hưởng thụ cao nhất của nhân sanh”. Chúng ta thường hay nghĩ đến, lão sư của chúng ta là Thích Ca Mâu Ni Phật, Thế Tôn Ngài năm xưa khi Ngài sống ở đời khổ hơn rất nhiều so với chúng ta. Ngày nay chúng ta còn có cái nhà nhỏ để che nắng che mưa, Thế Tôn năm xưa dưới gốc cây ngủ một đêm, nửa ngày ăn một bữa. Chúng ta ngày nay còn được ăn ngày ba bữa. Thường xuyên nghĩ đến tấm gương mà thầy đã dạy cho chúng ta, thì lòng chúng ta sẽ yên thôi, sẽ vô cùng vui sướng.

“Tứ cú tuyệt kỳ tăng giảm”, chính là “tăng giảm báng”. Điều này đã nói ở trước.

“Cố đắc dược bệnh song mẫn, tịnh loạn câu dung”. Bệnh khỏi rồi thì thuốc cũng bỏ luôn, thuốc không có thì bệnh cũng không có “song mẫn”. “Tịnh loạn” cũng là một đôi, tâm địa thanh tịnh hay tâm địa bao chao. Chúng ta thường nói tâm ý chao động, đó là loạn. Tịnh loạn đều không còn nữa. Điều này trong Phật pháp cũng thường nói cái loạn đó là động. Động tịnh hai bên đều mất hết, đây gọi là thiền định đích thực.

Kinh văn: “Tiêu năng sở dĩ nhập huyền tông, mẫn tánh tương nhi quy pháp giới”.

Đó là thấy đạo, khế nhập cảnh giới Hoa Nghiêm rồi. “Năng sở” là đối lập. Phàm phu chúng ta có năng có sở. Phía trước nói “tứ cú bách phi”. Đại thừa Bồ tát, Thanh văn, Duyên giác, người trong tam thừa chưa thoát khỏi mười pháp giới, còn có ý niệm năng sở, chưa quên, cho nên họ không thể thể vào được “huyền tông”. Huyền là huyền diệu, tông là tông chỉ, Hoa Nghiêm Áo Chỉ. Cũng chính là nói, họ không có cách nào vào được cảnh giới Hoa Nghiêm. Cảnh giới Hoa Nghiêm là gì vậy? Pháp giới Nhất chân, cũng chính là chúng ta thường gọi là cõi Thật Báo Trang Nghiêm. Họ ở trong pháp giới bốn thánh của mười pháp giới, họ vào không được cõi Thật Báo. Cho nên năng sở không thể có. Không khởi tâm, không động niệm thì năng sở sẽ không còn. Trong chấp trước có năng sở, trong phân biệt có năng sở. Nếu đến không khởi tâm không động niệm thì năng sở sẽ không còn. Năng sở không còn nữa thì bạn thoát khỏi mười pháp giới, bạn vào cảnh giới Hoa Nghiêm, chính là cõi Thật Báo của Tỳ Lô Giá Na Phật.

“Mẫn tánh tướng”, bạn xem, “tánh tướng” cũng là tương đối. Tánh là năng hiện, tướng là sở hiện. Có năng hiện thấy, có sở hiện ở trong mười pháp giới. Các vị phải ghi nhớ, tầng thứ cao nhất bạn cũng không ra khỏi mười pháp giới. Đến lúc nào tánh tướng cũng không còn, cũng không khởi tâm động niệm, vậy thì bạn liền vào pháp giới nhất chân. Pháp giới cùng Huyền Tông đều là nói cõi Thật Báo. Công phu đoạn chứng, cả đời này của chúng ta hy vọng có thể đạt đến mục tiêu, thì việc học Phật của bạn sẽ không uổng phí. Nếu không thì cả đời này phải làm thế nào?

Các vị không ít người tuổi tác nhỏ hơn so với tôi, dường như các vị còn có thời gian. Như tuổi tác này của tôi thời gian đã có hạn, không chăm chỉ nỗ lực thì cả đời này uổng qua, vậy thì thật đáng tiếc! Ở thế giới này chăm chỉ nỗ lực cố gắng nhẫn chịu ba đến năm năm, đến thế giới Tây Phương Cực Lạc phẩm vị sẽ nâng lên rất cao, vậy thì bạn hoàn toàn đúng rồi. Không đến được cõi Thật Báo của A Di Đà Phật, chí ít cũng phải đạt đến cõi Phương Tiện Thượng phẩm vãng sanh. Chúng ta có được loại nhận biết này.

Làm thế nào nâng cao? Chính là buông bỏ! Cho nên bất cứ thứ gì cũng đều buông bỏ. Ở ngay trong cuộc sống thường ngày, không luận là đời sống vật chất hay đời sống tinh thần, tất cả tùy duyên, nhất định không nên phan duyên. Tùy duyên thì tất cả đều tốt, không có việc gì không tốt. Không nên ở nơi đây tính toán thiệt hơn nữa, chấp trước nữa. Bạn phải nên biết, nếu như bạn vẫn không có biện pháp buông bỏ phân biệt chấp trước, niệm Phật đới nghiệp vãng sanh, hàng phục phiền não để vãng sanh, ở thế giới Tây Phương Cực Lạc từ cõi Đồng Cư nâng lên đến cõi Phương Tiện, nâng cao lên nữa đến cõi Thật Báo, bạn đi xem qua kinh Quán Vô Lượng Thọ đã nói, phải thời gian bao lâu? Nếu như là Cõi Phàm Thánh Đồng Cư hạ hạ phẩm vãng sanh phải 12 kiếp. Mười hai kiếp này không phải là [thời gian ở] thế giới Cực Lạc, là thời gian của thế gian này chúng ta. Kiếp đều là nói đại kiếp, 12 đại kiếp mới có thể thành tựu, tại vì sao không ở nơi đây mà làm? Tận khả năng chúng ta ở thế gian này để nâng cao cảnh giới của chính mình, bạn đến thế giới Tây Phương Cực Lạc bạn sẽ giảm được rất nhiều thời gian.

Kinh văn: “Thiết kiến huyền cương hạo đãng”.

Đoạn này là cảm thán của chính Quốc sư Hiền Thủ. Chữ “thiết” là Đại sư Hiền Thủ khiêm tốn tự xưng, Ngài nói tôi thấy được cương lĩnh huyền diệu của kinh Hoa Nghiêm giống như là biển lớn vậy.

Kinh văn: “Diệu chỉ hi vi”.

Tông chỉ huyền diệu chính là nói Áo Chỉ của Hoa Nghiêm quá hy hữu, quá vi diệu, kinh bộ lớn đến như vậy.

Kinh văn: “Lãm chi giã cự cứu kỳ nguyên”.

Chính là kinh này quá lớn, quá sâu, người đọc qua thật không dễ dàng hiểu được cứu cánh cội gốc của nó.

Kinh văn: “Tầm chi giả hãn cùng kỳ tế”.

“Tầm” là tầm cầu, ở trong kinh điển này mà tìm. “Hãn” là rất ít. Rất ít người có thể truy cứu đến cội gốc bờ mé của nó, cội nguồn của nó. Chỗ này chính là nói học bộ kinh này gian nan. Chính bởi vì khó như vậy, cho nên đại sư mới khởi tâm đại từ bi, đem tinh hoa cương yếu của nó nêu ra. Vậy, chúng ta y theo cương lĩnh này mà tu học là có đường để đi. Y theo con đường này mà chúng ta đi, đối với chúng ta mà nói đó là sự giúp đỡ vô cùng to lớn. Đại sư Ngài đã tìm ra, giới thiệu cho chúng ta.

Kinh văn: “Thị dĩ chân không trệ ư tâm thủ, hằng vi duyên lự chi trường, Thật tế cư ư mục tiền, phiên vi danh tướng chi cảnh”.

“Chân không”, “ thật tế” đều là nói tự tánh bổn tánh. Học Phật không luận là tông phái nào, không luận là pháp môn nào, bạn phải biết mục đích học Phật của bạn ở đâu? Chính là minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Tánh là chân không, thế nhưng thế nào vậy? Hiện tại tâm chúng ta không thông, “trệ ư tâm thủ”. “Trệ” chính là chướng ngại, cho nên chúng ta không thấy được chân không. Không thấy được chân không thì tự tánh chúng ta liền biến chất, bị vọng tưởng, phân biệt, chấp trước sai khiến. Biến thành cái gì? Biến thành hiện tại chúng ta vô lượng vô biên duyên lự, chúng ta hoài nghi đối với tất cả các pháp, lo lắng đối với tất cả các pháp, đó chính là phiền não, biến thành phiền não.

“Thật tế” cũng chính là tên gọi của tự tánh. “Thật” là thật, không phải là giả. Thật tế ở đâu vậy? Thật tế cũng ở ngay trước mặt, thế nhưng chúng ta mê rồi nên không nhận biết. Chúng ta thấy tướng, không biết được tướng chính là tánh; chúng ta thấy sự nhưng không biết được sự chính là lý; nhìn thấy huyễn có nhưng không biết được huyễn có thì ra chính là chân không, cho nên chúng ta có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, cửa sáu căn đều biến thành chướng ngại nghiêm trọng, khi tiếp xúc cảnh giới bên ngoài thì tâm thanh tịnh không thể hiện bày. Hiện ra là gì vậy? Hiện ra là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Vọng tưởng là vô minh phiền não, phân biệt gọi là trần sa phiền não, chấp trước gọi là kiến tư phiền não. Sáu căn chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần bên ngoài sanh phiền não, không sanh trí tuệ. Sai là sai chính ngay chỗ này.

Người giác ngộ thì sao? Người giác ngộ sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần sanh trí tuệ, không sanh phiền não, đó chính là chư Phật Bồ tát ứng hoá ở thế gian. Chúng ta đến lúc nào mới có thể chuyển phàm thành thánh? Trên lý mà nói tuy là ở một niệm, nhưng trên sự thì không dễ dàng như vậy. Đó là do chúng ta mê đã quá sâu, mê đã quá lâu, tuy là nghe lời dạy bảo của Phật Bồ tát, chúng ta cũng nghe hiểu, thế nhưng không thể quay đầu lại. Nghiệp chướng này quá nặng, chính mình phải thừa nhận.

Như vậy thì phải làm thế nào? Phật có phương tiện, dạy chúng ta chuyển từ từ. Trước tiên phải chuyển từ đâu? Trước tiên phải chuyển ác thành thiện, từ ngay đây mà chuyển. Cũng chính là chúng ta ở trong mấy năm gần đây đặc biệt đề xướng ba gốc Nho Thích Đạo. Ba cái gốc này chính là tiêu chuẩn của thiện và ác. Đệ Tử Qui của nhà Nho, Thiên cảm ứng của Đạo Gia Thái Thượng Cảm ứng Thiên và Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh của nhà Phật. Chúng ta nỗ lực đọc tụng, nỗ lực học tập, ở ngay trong cuộc sống thường ngày chỉ dùng ba thứ này. Khởi tâm động niệm, lời nói việc làm có tương ưng với thiện mà trong những điển tích này đã nói hay không? Nếu như tương ưng là thiện, thì chúng ta cố gắng gìn giữ. Nếu như phát hiện bất thiện thì mau chóng sửa đổi nó lại. Dùng ba tiêu chuẩn này đoạn ác tu thiện, không nên xem thường! Chân thật khởi tâm động niệm, lời nói việc làm đều có thể tương ưng với ba bộ kinh này, chúng ta niệm Phật liền có được bảo đảm, nhất định sanh đến cõi Phàm Thánh Đồng Cư. Tuy là phẩm vị không cao, cũng rất là thù thắng, sanh đến thế giới Tây Phương Cực Lạc khẳng định một đời viên chứng tam bất thoái. Vì sao vậy? Thời gian bên đó dài một chút cũng không phải lo, tuổi thọ dài lâu! Cõi Phàm Thánh Đồng Cư hạ hạ phẩm vãng sanh ở thế giới Cực Lạc tu đến cõi Thật Báo Trang Nghiêm cần phải 12 đại kiếp, thế nhưng thọ mạng của bạn là vô lượng thọ. Vô lượng thọ thì 12 đại kiếp không đáng kể gì, có thể được, cho nên cũng là thù thắng không gì bằng. Nếu như chúng ta còn có thời gian, còn có duyên phận này, lại nâng cao lên một tầng phá mê khai ngộ, vậy thì cần cái gì? Cần kinh đại thừa. Kinh Hoa Nghiêm chính là thù thắng nhất, giúp cho bạn phá mê khai ngộ. Sau khi phá mê khai ngộ, đến thế giới Cực Lạc phẩm vị sẽ nâng lên rất cao, chí ít bạn sanh đến cõi Phương Tiện Hữu Dư. Càng thù thắng hơn thì sao? Bạn sanh đến thế giới Cực Lạc liền đến cõi Thật Báo, đó thật gọi là thượng thượng phẩm vãng sanh. Cả đời chúng ta phải lập trí, phải phát nguyện, phải tranh thủ như vậy, đó là kỳ vọng của Di Đà và Thích Ca đối với chúng ta. Đây là nói rõ, bạn xem thấy “chân không”, “thực tế” đều ở ngay trước mặt, chúng ta không nhận biết nên đem nó biến thành phiền não, biến thành âu lo.

Kinh văn: “Kim giã thống thâu huyền áo, nang quát đại tông”.

Đây chính là Quốc sư Hiền Thủ phát tâm đại từ bi. Chúng ta đối với Hoa Nghiêm không tìm được lối đi, kỳ thực thường hay đọc tụng vẫn cứ mê ở ngay trong đó, Đại sư giúp chúng ta “thống thâu huyền áo”, đem tông chỉ u huyền áo diệu của kinh Hoa Nghiêm, đưa ra cương yếu phương pháp tu học để giúp chúng ta tu học. Việc này đích thực là rất hy hữu khó gặp.

Kinh văn: “Xuất kinh quyển ư trần trung, chuyển pháp luân ư mao xứ”.

Hai câu này là đại sư hình dung chính mình. “Trần” là tỷ dụ ít, “kinh quyển” quá nhiều. Phía sau Ngài viết ra sáu điều cho chúng ta, chính là nhất trần ở trong kinh Hoa Nghiêm, đoạn lông trong Kinh Hoa Nghiêm, thế nhưng không nên xem thường nhất trần cùng đoạn lông này. Mở đầu Ngài liền nói: “Mãn giáo nan tư, khuy nhất trần nhi đốn hiện, viên tông phả trắc, đổ tiêm hào dĩ tề chương”, tương ưng với hai câu phía trước.

Kinh văn: “Minh giã đức long ư tức nhật, muội giã vọng tuyệt ư đa sanh”.

Đối với người học mà nói, người học là học trò, là người học tập mà nói: “Minh giã đức long ư tức nhật, muội giã vọng tuyệt ư đa sanh”, căn tánh không giống nhau. “Minh” là gì vậy? Người minh bạch. “Muội” là người hồ đồ. Người minh bạch, người thông minh, vì sao họ có thể minh? Phiền não nhẹ thì minh, tập khí nặng thì muội. Chúng ta tuy là hồ đồ, chỉ cần chúng ta có thể đem phiền não tập khí buông bỏ, thì chúng ta liền quay về lại minh. Vì sao vậy? Tự tánh vốn minh, cái muội này không phải tự tánh, trong tự tánh không có muội, trong tự tánh chỉ có minh. Bạn xem thử trong câu thứ nhất đã nói: “Hiển nhất thể”, tự tánh thanh tịnh viên minh thể, cho nên minh là vốn có, thanh tịnh là vốn có, viên mãn là vốn có, bạn không hề có bất cứ kém khuyết gì, đó là trong tự thể của bạn vốn dĩ đầy đủ, chính là đại sư Huệ Năng đã nói: “Nào ngờ tự tánh vốn sẵn đầy đủ”, bạn không hề kém khuyết. Chân thật có thể đem phân biệt, chấp trước buông bỏ thì trí tuệ đức tướng trong tự tánh của bạn liền hiện tiền, liền có thể chứng được. Cho nên “đức long ư tức nhật”, tức nhật chính là hiện tiền, hôm nay.

Muội, nếu bạn nghiệp chướng tập khí rất nặng thì không có hy vọng. Vậy thì phải làm sao? Phải tu hành nhiều đời nhiều kiếp, ngay đời này không thể thành tựu, đời sau kiếp sau lại phải tu tiếp. Cho nên căn tánh lợi độn là có thể cải biến. Cũng chính là người thông thường chúng ta đã nói, vận mệnh có, không phải không có, nhưng vận mệnh có thể thay đổi.

Tiên sinh Liễu Phàm gặp được Khổng tiên sinh đoán mạng cho ông, ông tin tưởng vận mệnh là chủ định. Khổng tiên sinh tiên đoán cả đời của ông, hai mươi năm sau ông gặp được Thiền Sư Vân Cốc. Trong hai mươi năm này, mỗi năm ông trải qua đều không hề sai khác với những gì Khổng tiên sinh tiên đoán, cho nên ông hoàn toàn tin tưởng là trong mệnh có đến lúc thì tự nhiên liền có, trong mệnh không có có cầu cũng cầu không được. Sau khi gặp được Thiền Sư Vân Cốc, Thiền Sư Vân Cốc đem nguyên lý của vận mệnh giảng cho ông nghe rõ ràng tường tận. Ông hiểu được vận mệnh cả đời của mình không phải do người khác định đặt cho mình, mà là do bạn chính mình đời trước đã tu, chính mình quyết định vận mệnh của chính mình. Vận mệnh đã là do chính mình tạo thì đương nhiên có thể thay đổi, hướng đến mặt tốt mà tu sửa, đoạn ác tu thiện. Nếu như hướng đến chỗ bất thiện mà tu sửa, vậy thì bạn tiếp tục tạo ác, sự việc chính là như vậy. Vậy là người tu hành chúng ta dù thông minh trí tuệ hay ngu muội hồ đồ thảy đều có thể thay đổi.

Vì sao bạn mờ mịt? Tóm lại không ngoài tham sân si mạn quá nặng, thì bạn liền mê muội. Người xưa thường nói: “Thấy lợi quên nghĩa, miệng phải tâm trái”, qua lại với mọi người đều là có mục đích. Mục đích gì vậy? Có thể chiếm lợi. Đó chính là kẻ mê. Con người này có thể lợi dụng, phải cố gắng qua lại với họ, ngày nào giá trị lợi dụng không còn nữa thì liền xa cách họ. Sự việc như vậy trong xã hội ngày nay nơi nơi đều có thể xem thấy. Người học Phật chúng ta xem thấy được rất tường tận, trước mắt họ chiếm được một ít tiện nghi của người khác, đời sau là quả báo ở ba đường. Sau khi trả báo ở ba đường xong, sau khi tội nghiệp trả xong, khi trở lại nhân gian vẫn còn phải trả nợ cho người, thiếu mạng thì trả mạng, thiếu tiền thì trả tiền, bạn nói xem có ý nghĩa gì? Cho nên ngay trong mắt của Phật Bồ tát nhìn thấy những chân tướng sự thật này, rất cảm thán mà bảo rằng: “Thật là kẻ đáng thương”, thật đáng thương! Chúng ta học Phật xem là một đời này rất may mắn, có thể gặp được Phật pháp, có thể gặp được đại thừa, nhất là gặp được Hoa Nghiêm. Đem những hiện tượng này làm cho rõ ràng tường tận thông suốt thấu đáo, mới biết được chính mình phải nên làm người như thế nào. Làm một người minh bạch, không thể làm việc hồ đồ, mỗi giờ mỗi lúc đều không ngừng nâng cao tánh linh của chính mình, quyết không đi đường sai. Vậy thì đúng.

Căn tánh chúng sanh không như nhau, pháp môn của Phật cũng rất nhiều. Pháp môn này tương ưng với căn tánh chúng ta. Bắt đầu tu thì không khó, thật tu thật làm, nhưng thời gian chúng ta không đủ, vẫn chưa đến khai ngộ thì thọ mạng đến rồi, lúc này thì phải làm sao? Nếu như bạn thật tu thật làm, Phật Bồ tát giúp đỡ bạn thọ mạng dài lâu. Từ bi đến tột đỉnh! Để cho bạn có đủ thời gian, ở ngay trong một đời này đạt đến nguyện vọng của bạn. Kéo dài tuổi thọ không phải để ở thế gian này hưởng thụ, mà là vì để ta muốn đến mục tiêu, ta chăm chỉ nỗ lực nâng cao chính mình, như vậy thì đúng. Chúng ta thông suốt cái đạo lý này, hiểu rõ chân tướng sự thật, lại nhìn về quá khứ những bậc đại tu hành trong và ngoài nước, họ là mẫu mực cho chúng ta, là tấm gương cho chúng ta. Chúng ta căn cứ vào phương pháp lý luận của kinh giáo, xem thấy người trước đã tu đã chứng, chúng ta men theo con đường này để đi thì sẽ không sai.

Kinh văn: “Hội chỉ giả sơn nhạc dị di”. Đó là “hội”. “Chỉ” là tông chỉ, cũng chính là Áo Chỉ mà ngay đây nói, Hoa Nghiêm Áo Chỉ. “Sơn nhạc dị di”, chỗ này thí dụ cho không khó. Việc gì không khó? Thành Phật không khó.

Kinh văn: “Quai tông giả chuy thù nan nhập”.

“Quai” là trái ngược. Trái ngược với tông chỉ thì thật là khó. “Chuy thù” là rất nhỏ, nhỏ hơn mịn hơn bạn cũng không vào được, đây là lời nói tỷ dụ, chúng ta không thể không biết. Cho nên tổ sư đại đức tông môn thường hay trắc nghiệm học trò, hỏi họ: “Ông biết không?”. Câu nói này nghe ra rất đơn giản mà dụng ý rất sâu. Biết thì một đời nhất định có thể vào được cảnh giới Hoa Nghiêm, còn không biết thì khó. Biết, không biết vẫn là một câu nói cũ, bạn có chịu buông bỏ hay không? Buông bỏ thì biết, không chịu buông bỏ thì không biết. Buông bỏ thì tường tận, không chịu buông bỏ thì hồ đồ mê muội. Buông bỏ thì biết, không chịu buông bỏ thì trái với tông chỉ. Tóm lại mà nói, gồm chung mà nói, Phật không gì khác, chính là dạy chúng ta buông bỏ khởi tâm động niệm thì bạn thành Phật. Buông bỏ phân biệt bạn thành Bồ tát, buông bỏ chấp trước thì bạn thành A la hán. Phật không có thứ gì dạy người, trí tuệ là hiện thành, chính ngay trong tự tánh của bạn vốn sẵn đầy đủ. Đức năng là hiện thành, kỹ nghệ là hiện thành, tướng hảo phước báo, không có thứ nào mà không hiện thành, bạn so với Phật Bồ tát đều không kém khuyết. Vấn đề chính là bạn chính mình ôm lấy một đống phiền não, ở trong sáu cõi trải qua đời sống thống khổ đến như vậy, đó là oan uổng! Cho nên hy vọng chúng ta chân thật giác ngộ, chân thật hiểu rõ tỉnh ngộ ra, ngay trong một đời này vào được cảnh giới Hoa Nghiêm, vãng sanh cõi Thật Báo Trang Nghiêm thì công đức chúng ta viên mãn, chúng ta mới không có lỗi với Phật Đà, không có lỗi với Bồ tát, không có lỗi với Quốc sư Hiền Thủ.

Hôm qua chúng ta học đến quốc sư Hiền Thủ hướng dẫn chúng ta đến “Hội chỉ”. Vào được cảnh giới thì rất là không dễ, chính là sơn nhạc dễ dời. Nếu không biết thì sao? Vi tế hơn nữa cũng sẽ không cách gì khế nhập. Cái ý này rất sâu. Người được thì thái độ của họ là chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, chánh giác, từ bi, cho nên họ mới có thể lĩnh ngộ. Người không biết, chúng ta dùng lời hiện tại mà nói là tâm khí bao chao, cho nên họ không thể thể hội được thật tướng các pháp mà Phật đã nói. Đương nhiên chúng ta đều hy vọng, chính mình ở ngay trong một đời này đều có thể vào được cảnh giới Hoa Nghiêm. Vào được cảnh giới Hoa Nghiêm chính là trong Thiền tông đã nói là “đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh”, chúng ta không thể không có cái mong cầu này. Thế nhưng có cái mong cầu này lại không thể phân biệt chấp trước. Phân biệt chấp trước đó là chướng ngại, mong cầu của chúng ta sẽ rỗng không. Cần phải tuân thủ phương pháp mà chư Phật Bồ tát, tổ sư đại đức đã dạy cho chúng ta.

Đoạn văn phía sau tiếp theo nói: “Chiếp dĩ toàn phi vãng cáo miễn địch cửu chương bị Tam tạng chi huyền văn, tá ngũ thừa chi diệu chỉ, phồn từ tất tiêu khuyết nghĩa phục toàn, tuy tức sáng tập vô ngại, huống nãi tiên qui hữu cứ”.

Chúng ta xem trước mấy câu này. Khi vừa mở đầu, ngay chỗ này chính là nói ba hạng người thượng trung hạ thông thường chúng ta không thể không nương vào điển tích. “Vãng cáo”, “cáo” là một số huấn từ răn dạy người đời sau của cổ đức tiền bối, như giới luật trong Phật pháp, những nguyên lý nguyên tắc trọng yếu trong kinh điển mà Phật Đà đã nói cho chúng ta nghe, thực tiễn ngay trong tế hạnh thường ngày những lễ tiết nhỏ này.

“Miễn địch” là rất cung kính. “Cửu chương” chính là kinh điển, đều là thời xưa Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói. Cũng có không ít đệ tử Phật, học trò của Phật lưu lại rất nhiều những ghi chép về sự tâm đắc, đều có thể cung cấp cho chúng ta làm tham khảo tu học. Chúng ta phải dùng tâm chân thành cung kính để tiếp nhận, không thể có chút gì hoài nghi. Lời nói này khó, thật tế mà nói là quá khó, vì sao vậy? Ngày nay chúng ta cầu học, có thể nói là từ nhỏ, thầy giáo cha mẹ đã dạy chúng ta dùng cái tâm hoài nghi, không thể hoàn toàn tin vào người xưa, cho rằng hoàn toàn tin vào người xưa thì ta sẽ bị lỗ. Vậy là sai rồi, vì sao vậy? Người xưa nói vào thời đó là chính xác, nhưng ở vào xã hội hiện tại chưa chắc có thể dùng được, chỗ này gọi là người xưa Trung Quốc chúng ta thường nói: “Tam đại chi lễ tựu hữu sở bất đồng”. Điển tích của mỗi triều đại, đích thực là thời trước mỗi thời đại đều làm chỗ nương theo, , hững thứ nào có thể giữ lại, những thứ nào có thể cắt bỏ, những thứ nào vẫn cần phải bổ sung gầy dựng và phá bỏ không đồng. Việc này đối với học thuật thế gian là chính xác, thế nhưng đối với giáo huấn của thánh hiền thì không thể, thì không thể được. Đối với điển tích của thánh hiền chúng ta nhất định phải dùng phương pháp của Khổng Tử. Khổng Tử nói tu học cả đời của chính Ngài, Ngài nói Ngài không hề sáng tạo, không hề phát minh: “tín nhi hiếu cổ”. Đối với giáo huấn của cổ thánh tiên hiền Ngài tin tưởng, Ngài yêu thích, mà cả đời của Ngài, lời nói này không phải là lời nói khiêm tốn, nói ra đó là thật: “thuật nhi bất tác”. Thuật là tường thuật lại giáo huấn của người xưa, chính là “vãng” mà chỗ này nói, là hướng cổ, “vãng cáo cữu chương”, Ngài đối với đây có thể tin tưởng. Vì sao vậy? Do thánh nhân để lại. Bạn không được có hoài nghi. Giáo huấn của thánh hiền không giống như thứ của phàm phu chúng ta. Phàm phu là từ trong tâm ý thức chúng ta hiện bày ra, chúng ta có nghiên cứu, vọng tưởng, phân biệt, chấp trước chưa đoạn, chúng ta có thể nghiên cứu, chúng ta có phát minh. Vì sao bậc thánh hiền đến thời Khổng Tử thì không có? Khổng Tử cũng là thánh nhân, Ngài biết được. Vì sao vậy? Cái thánh nhân đã chứng là viên mãn. Bạn nói một chữ Viên này, bạn có thể thêm vào một thứ gì nữa hay không? Bạn có thể ở trong Viên giảm bớt đi một thứ gì không? Nó có thể làm đến được không tăng không giảm, thêm vào một chút thì là dư ra, thiếu đi một chút thì là không tròn đầy, cho nên từ trong tâm tánh lưu xuất ra thì không tăng không giảm.

Chúng ta biết Thích Ca Mâu Ni Phật minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Chúng ta mở ra Lục Tổ Đàn Kinh, đây là người Trung Quốc chúng ta Đại sư Huệ Năng, nội dung ở trong đó cùng với kinh điển mà Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói là như nhau, cũng là không tăng không giảm, cũng là đạt đến cứu cánh viên mãn. “Viên nhân thuyết pháp, vô pháp bất viên”, diệu ở chính ngay chỗ này. Cho nên chúng ta nhất định đối với nó có thành kính, tin sâu không nghi, hoàn toàn tiếp nhận, lấy cái này để làm tiêu chuẩn để sửa đổi tư tưởng sai lầm, kiến giải sai lầm, hành vi sai lầm của chúng ta. Đây gọi là Tam Tạng Kinh Điển. Tam Tạng là Kinh Luật Luận. Kinh luận là tiêu chuẩn tu sửa kiến giải tư tưởng chúng ta, giới luật là một tiêu chuẩn tu sửa hành vi ngay trong cuộc sống thường ngày của chúng ta. Những tiêu chuẩn này đều là từ tự tánh lưu xuất ra, không những mỗi bộ kinh đều là viên mãn, chắc thật mà nói thì mỗi câu đều viên mãn, mỗi chữ đều viên mãn, trong mỗi một chữ có vô lượng nghĩa. Ở trong thiên văn chương này của quốc sư Hiền Thủ Chúng ta sẽ thấy được.

“Bị” là cụ bị viên mãn. “Tam tạng” là viên mãn. “Huyền văn” là huyền diệu không thể nghĩ bàn. “Tá ngũ thừa chi diệu chỉ”. Bạn thấy ngũ thừa Phật pháp, quốc sư Hiền Thủ đã nêu ra. Trong Phật pháp thông thường đã nói, Nhị thừa, Tam thừa, Đại thừa, Tiểu thừa, Nhất Phật thừa. Khoảng năm dân quốc, Đại sư Thái Hư đề xướng Phật pháp ngũ thừa. Ngũ thừa thì thêm vào hai thứ nào? Thêm vào nhân thừa và thiên thừa. Hiện tại có lưu hành Phật pháp nhân gian. Kỳ thật nói hai, nói ba, nói năm, nhưng trên kinh Pháp Hoa, Thế Tôn nói “chỉ có Pháp Nhất Thừa, không hai cũng không ba”, đây là nói lời thật với bạn.

Nhất thừa là gì vậy? Nhất thừa là minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Thế là chúng ta biết được, trong Phật pháp bất cứ tông nào, bất cứ phái nào, mục tiêu cuối cùng đều là minh tâm kiến tánh, vậy mới đến được viên mãn. Như trên kinh Kim Cang đã nói: “Pháp môn bình đẳng, không có cao thấp. Pháp môn ở trong đại thừa giáo chúng ta thường thấy được có tám vạn bốn ngàn pháp môn, trong Tứ hoằng thệ nguyện nói pháp môn vô lượng, đây là thật. Mỗi môn đều bình đẳng, vì sao vậy? Mỗi một môn đều có thể tu đến minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật, cho nên nó là bình đẳng. Pháp môn bình đẳng, thế nhưng chúng sanh chúng ta căn tánh không bình đẳng, nên pháp môn nhiều đến như vậy là hiện tượng tự nhiên, không phải Thích Ca Mâu Ni Phật nói nhiều đến như vậy, hoặc là nói nhiều nói ít, mà tánh đức vốn sẵn như vậy. Pháp môn nào khế hợp với căn tánh của chúng ta, chính là thích hợp trình độ của chúng ta, thích hợp với phương tiện học tập hiện tiền của chúng ta, thì chúng ta dùng phương pháp đó, vì sao vậy? Dễ dàng, đơn giản dễ dàng, không chướng ngại, cũng chính là đối với công việc hiện tại của chúng ta không hề bị chướng ngại. Đó gọi là thuận tiện. Thế nhưng bí quyết của nó là một môn thâm nhập, huân tu dài lâu, bạn không thể tu nhiều môn, tu xen tạp, vì sao vậy? Học nhiều rồi, học xen tạp rồi, thì tâm của bạn không thể chuyên nhất, cũng chính là nói tâm của bạn không thanh tịnh, tâm của bạn không thể định lại, vậy thì liền biến thành chướng ngại. Chướng cái gì? Chướng ngại bạn minh tâm kiến tánh, chướng ngại bạn khai ngộ, chướng ngại bạn chứng quả, đạo lý chính ngay chỗ này.

Cái đạo lý này vào thời xưa lão tổ tông của chúng ta đều biết: “Giáo chi đạo quý dĩ chuyên”, câu nói này là tổ tông nói, đời đời truyền lại nhau, vì sao vậy? Vì nó hoàn toàn tương ưng với tánh đức. Cho nên chúng ta học thì không được tham học nhiều, mà phải một môn thâm nhập, vì sao vậy? Một môn thâm nhập đến thời gian nhất định thì sẽ được định, trong Phật pháp gọi là đắc Tam muội. Nếu như cả đời ta chỉ học một bộ kinh Hoa Nghiêm này, học qua nhiều năm sau thì bạn được Hoa Nghiêm Tam Muội, tâm định ở ngay trong đó, bạn sẽ không có các ý niệm khác, khởi tâm động niệm của bạn đều ở trong Kinh Hoa Nghiêm, cho nên được định. Ở trong định vài năm thì liền khai ngộ. Cái ngộ này không phải là đại triệt đại ngộ. Tiểu ngộ là thường hay có, đó là tích tiểu ngộ thành đại ngộ, tích đại ngộ thì sẽ có một ngày đại triệt đại ngộ. Đến triệt ngộ thì vấn đề liền được giải quyết, thì bạn thành Phật rồi. Do đây có thể biết, cùng một lúc chúng ta học được quá nhiều thứ, thì không những chướng ngại bạn khai ngộ, mà còn chướng ngại bạn được tâm thanh tịnh, chướng ngại bạn được định. Đó là cổ thánh tiên hiền dạy người, so với những thầy giáo dạy người thời hiện đại là không giống nhau. Thế nhưng Trung Quốc nhiều đời những thầy giáo hiểu được cái đạo lý này, các Ngài dạy học trò tuyệt đối sẽ không dạy học trò đồng thời học hai môn.

Tôi học Phật còn nếm được một ít duyên này, người Trung Quốc gọi là “Sư thừa”, thật không dễ! Tôi học triết học với lão sư Phương, vốn dĩ là mong muốn đến đại học để nghe giáo trình của thầy. Thầy không đồng ý, thầy muốn tôi chủ nhật mỗi tuần đến nhà của thầy, thầy lên lớp dạy tôi hai giờ đồng hồ, cho nên học tập của tôi là một dạy một, một thầy giáo và một học trò, ở trong phòng khách nhỏ nhà thầy mà học. Cái duyên phận này thật khó được, là việc mà chúng ta không dám nghĩ tưởng. Về sau, khi tiếp xúc đến Kinh Điển của Phật, cũng rất may mắn quen được Đại sư Chương Gia. Đại sư Chương Gia cũng giống như lão sư Phương vậy, chủ nhật mỗi tuần dành cho tôi hai giờ đồng hồ, ở số 8 đường Thanh Điền, nhà ở của Đại sư Ngài, cũng là mỗi tuần lên lớp hai giờ đồng hồ. Việc này thật không dễ dàng. Đó là gì vậy? Chuyên! Giáo chi đạo quý dĩ chuyên, học chi đạo cũng là quý dĩ chuyên. Chuyên thì bạn mới có thể khế nhập, bạn mới có thể được thọ dụng. Vào thời xưa đời đời truyền lại nhau, xuất gia, tại gia đều phải tuân thủ nguyên tắc này. Cho nên, Đại sư Hiền Thủ nói ở ngay chỗ này: “người xưa lưu lại những văn vật điển tích”, trong đây đầy đủ huyền văn của ba tạng; không luận điển tích nhiều ít, huyền diệu trong đó đều là đầy đủ viên mãn. Cho nên chúng ta học Phật thì phải học bao nhiêu kinh giáo vậy? Một bộ kinh là đủ rồi. Như Đại sư Huệ Năng cả đời Ngài căn bản là chưa từng học qua, canh ba nửa đêm hoà thượng Hoằng Nhẫn triệu kiến Ngài ở trong phòng phương trượng, giảng kinh Kim Cang cho Ngài nghe, giảng đại ý thôi, đại khái chỉ giảng một phần tư, giảng đến “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” thì Ngài liền triệt ngộ. Bạn nói xem, có phải đầy đủ huyền văn của ba tạng hay không?

Tá là nương vào diệu chỉ của năm thừa, một bộ kinh đều là như vậy, mỗi bộ kinh cũng đều là như vậy. Kinh văn dài thì tính đến Hoa Nghiêm, bộ kinh lớn; kinh văn ngắn là Bát Nhã Tâm Kinh mà các vị thường tụng, có 260 chữ. Tịnh Độ tông chúng ta, Đại sư Ấn Quang tiết lục ra chương Bồ tát Đại Thế Chí Niệm Phật Viên Thông trong kinh Lăng Nghiêm, phẩm kinh này còn ngắn hơn, chỉ có 240 chữ, ít hơn 20 chữ so với Bát Nhã Tâm Kinh. Có phải nó đầy đủ huyền văn của ba tạng không? Nương vào diệu chỉ của ngũ thừa thì đúng vậy, một chút cũng không giả. Bạn thật có thể khế nhập Đại Thế Chí Viên Thông Chương thì khai ngộ, bạn cùng với Thích Ca Mâu Ni Phật đêm nhìn sao sáng đại triệt đại ngộ, cùng Đại sư Huệ Năng ngộ nhập tự tánh là hoàn toàn như nhau. Khi vừa ngộ nhập thì tất cả pháp thế xuất thế gian bạn liền thông đạt. Phía trước đã nói “tâm thông thì pháp thông”, bởi vì không còn chướng ngại.

Chướng ngại trên kinh Phật nói rất rõ ràng, là gì vậy? Là vọng tưởng, là phân biệt, là chấp trước, ba loại chướng ngại lớn. Vọng tưởng thì vi tế nhất, chúng ta chính mình không cách gì quan sát được. Không những chúng ta không thể quan sát, A la hán cũng không thể quan sát, Bồ tát Quyền Giáo cũng không thể quan sát. Sau khi minh tâm kiến tánh, còn phải trải qua một đoạn lịch trình, dần dần mới có thể quan sát được khởi tâm động niệm, đó là hiện tượng sóng động cực kỳ vi tế. Loại sóng động này trong tự tánh không có, cho nên Phật dùng một danh từ gọi là vọng tưởng. Nó không phải là sóng động của tự tánh, thế nhưng nó cũng không tách rời tự tánh. Lời nói này thật là khó giảng, không phải tự tánh, không rời tự tánh.

Chúng ta nêu ra một thí dụ, thân chúng ta đứng ở dưới ánh mặt trời, trên đất có một cái bóng. Tôi nghĩ cái hiện tượng này chúng ta đều rất quen thuộc. Thân của chúng ta không có động, cái bóng có động, đó chính là cái bóng không phải chính thân ta, nó cũng không rời khỏi chính thân ta, nó đang khởi tác dụng. Thân thì sao? Thân không khởi tác dụng. Cho nên sơn hà đại địa, pháp giới cho đến hư không giới, Phật đều gọi đó là huyễn tướng. Trên kinh Kim Cang nói rất hay: “Phàm sở hữu tướng đều là hư vọng”, “tất cả hữu vi pháp như mộng huyễn bào ảnh”.

Cái gì gọi là hữu vi pháp? Cái pháp này có sanh có diệt. Chúng ta nói động vật, động vật có sanh lão bệnh tử, đó là hữu vi pháp. Thực vật có sanh trụ dị diệt; khoáng vật, sơn hà đại địa có thành trụ hoại không, phàm hễ sáu căn bạn có thể tiếp xúc đến cảnh giới thảy đều là hữu vi pháp.

Vô vi là gì vậy? Chân thật vô vi chỉ có một, gọi là Chân Như Vô Vi, chính là tự tánh. Trong triết học nói chính là bản thể của vũ trụ, đó là pháp vô vi. Pháp vô vi nó năng sanh, năng hiện, năng biến. Trên thực tế, cái năng sanh, năng hiện, năng biến này là hư vọng, không phải là thật, cho nên bạn nhất định phải biết, nó không phải chân như, nhưng cũng không rời chân như. Diệu là diệu ở ngay chỗ này. Đây là ở trong thiên văn chương này, chúng ta đều có thể học tập được. Mấy câu nói này của Ngài, cũng chính là trên kinh Hoa Nghiêm đã nói “một chính là nhiều, nhiều chính là một, một và nhiều không hai”, là nói cái ý này.