Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán

Loại thứ ba, trong Đại thừa giáo còn có một loại gọi là “Lợi lạc hữu tình tinh tấn”. Chúng ta thường hay nói đến mang giáp tinh tấn, loại thứ nhất là mang giáp là thân tinh tấn, loại thứ hai là nhiếp thiện pháp tinh tấn, loại thứ ba là lợi lạc hữu tình tinh tấn. Đối với tất cả chúng sanh hữu tình đặc biệt là thời đại hiện tại ngày nay, thời đại này chúng sanh khổ, cái việc giúp đỡ chúng sanh lìa khổ được vui, chúng ta phải chăm chỉ nỗ lực mà làm. Nếu như chúng ta hiểu được ý nghĩa của tinh tấn, cả đời không trái phạm, có thể nói người người ngay đời này đều có thể thành vô thượng đạo, đặc biệt là pháp môn Tịnh Độ. Đây đều là thời cận đại, những việc ở trong thế kỷ này, có rất nhiều người niệm Phật vãng sanh làm ra tấm gương tốt cho chúng ta xem, thành tựu của họ tại vì sao chúng ta không thể thành tựu? Có thể thành tựu hay không không thể trách người khác, cũng không thể trách hoàn cảnh, bạn chân thật nghĩ thông, nghĩ thấu suốt rồi, việc của chính mình chính mình có chịu làm hay không? Cho nên không luận là chướng ngại nơi hoàn cảnh, chướng ngại nơi nhân sự đều không ở bên ngoài, chướng ngại chân thật là chính mình, người ngoài không thể chướng ngại được! Công phu niệm Phật của bạn Tâm Tâm Nối Nhau, Niệm Niệm Không Gián Đoạn; nếu như người ta chán ghét bạn thì bạn niệm thầm, vẫn cứ là không gián đoạn. Nếu như là người khác tán thán bạn, bạn sanh tâm hoan hỉ, người khác huỷ báng bạn, bạn sanh tâm oán hận, liền phá hư đi hết thảy công phu niệm Phật của bạn. Tán thán bạn, A Di Đà Phật! Huỷ báng bạn, A Di Đà Phật! Nhục mạ bạn, A Di Đà Phật! Thảy đều là A Di Đà Phật! Hay nói cách khác, không luận là hoàn cảnh là nhân sư, đều là giúp bạn, thành tựu cho bạn, vì sao vậy? Sau khi bạn tiếp xúc được thảy đều là một câu A Di Đà Phật. Trong miệng A Di Đà Phật, trong tâm A Di Đà Phật, thì bạn liền thành tựu. Bạn niệm đến sau cùng đem mọi người đều xem thành A Di Đà Phật, con người ức hiếp bạn là A Di Đà Phật, con người đánh bạn cũng là A Di Đà Phật, đều là nghĩ lại, ta công phu chưa đủ ta còn giãi đãi, ta vẫn chưa có thành tựu, Phật đến đánh ta, Phật đến mắng ta. Cái tâm đó là tâm Phật, tâm của người này là tâm Phật, miệng là lời Phật, Phật khuyên tất cả chúng sanh niệm A Di Đà Phật, hạnh là hạnh Phật, thân khẩu ý tương ưng với A Di Đà Phật, bạn nói xem họ có thể thành Phật hay không? Đây gọi là tinh tấn Ba La Mật. Ngày nay chúng ta khởi tâm động niệm đều trách người khác, từ trước đến giờ chưa từng nói quay đầu nhìn lại chính mình, cho nên thời gian tu hành của chúng ta rất dài, so sánh với họ chúng ta là 30 năm cũng không bằng, thời gian nhiều hơn họ đến mười lần trở lên. Người ta thành công, thời gian chúng ta gấp mười lần vẫn là rơi lại phía sau người, vẫn còn kém quá xa! Cả đời này không thể thành tựu, vẫn cứ luân hồi sáu cõi, nhất định phải nên biết, đó là gì vậy?

Cái điểm này khiến chúng ta nghĩ đến pháp sư Oánh Kha triều nhà Tống, ông là một người xuất gia, giới luật không trong sạch, phá giới Tỳ Kheo, không giữ thanh quy. Ông chỉ có một sở trường, ông biết mình rõ ràng, chính mình biết được tập khí quá nặng, không tránh khỏi hoàn cảnh mê hoặc, ông biết được chính mình sau khi chết sẽ đoạ vào địa ngục. Vừa nghĩ đến địa ngục thì ông lo sợ, cho nên ông liền thỉnh giáo với các bạn đồng tu của ông, các vị có cách nào giúp tôi một tay hay không? Tôi phải làm thế nào để không đoạ vào địa ngục? Các đồng tu cũng rất từ bi, tặng cho ông một quyển “Vãng Sanh Truyện”. Sau khi ông xem xong rất cảm động, chỉ có niệm Phật mới có thể cứu chính mình, các pháp môn khác thì không được, nghiệp chướng của ông quá nặng, pháp môn này gom nhiếp ba căn, lợi độn gồm thâu, đới nghiệp vãng sanh, cứ y theo phương pháp trên kinh đã dạy. Trên kinh Di Đà nói: “nếu một ngày đến bảy ngày”, ông liền phát ra một sự quyết tâm, chỉ một câu “A Di Đà Phật” niệm đến cùng. Niệm được ba ngày ba đêm, không những không ăn cơm, không ngủ nghỉ, ngay đến nước cũng không uống, cho nên người chân thật có lòng chân thành cảm động được A Di Đà Phật, A Di Đà Phật liền đến, nói với ông: “Con chân thật sám hối, nghiệp chướng được tiêu trừ, thọ mạng của con vẫn còn mười năm, đợi khi mười năm dương thọ của con hết rồi, ta sẽ đến tiếp dẫn con”. Sau khi ông nghe được câu nói này rồi liền khẩn cầu với Phật, ông nói: “A Di Đà Phật! Con không cần mười năm dương thọ, bây giờ con theo ngài đi”. Phật hỏi ông vì sao vậy? Ông nói: “con tập khí quá nặng, mười năm con không biết lại phải tạo ra bao nhiêu tội nghiệp. Chính con không cách gì khống chế chính mình, con nghĩ bây giờ con đi theo ngài”. A Di Đà Phật rất từ bi liền đáp ứng, ngài nói: “Tốt! Ba ngày sau ta đến rước con”. Ông rất là vui mừng, ông liền mở cửa phòng ra, nói với mọi người ba ngày sau ông vãng sanh. Trong chùa không có người nào tin, ông tạo ra nghiệp chướng, quỷ nghiệp chướng, đóng cửa ba ngày ba đêm không mở ra, bây giờ bỗng nhiên mở cửa ra nói là ba ngày sau sẽ vãng sanh, may mà ba ngày sau thời gian không lâu, chúng tôi sẽ chờ xem, chờ xem ba ngày ông có vãng sanh hay không? Đến ngày thứ ba, chân thật là cùng thời gian hẹn với Phật là không sai chút nào, khi trì tụng ông yêu cầu mọi người niệm Phật tiễn ông đi. Mọi người cũng rất hoan hỉ đợi xem, ngay trong tiếng niệm Phật, niệm được đại khái có 15 phút, ông nói với mọi người là A Di Đà Phật đến rồi, tôi đi theo ngài đây, thì chân thật liền đi. Việc này chứng minh trên Kinh Di Đà nói “nhược nhất nhật, nhược nhị nhật, nhược tam nhật”, ông là ba ngày vãng sanh, không khó!

Ngày nay chúng ta niệm Phật, nhập Phật thất tinh tấn, có phải là thật hay không? Không phải là thật, niệm Phật cầu cái gì? Cầu thăng quan, cầu phát tài, cầu trường thọ, đều cầu thứ này. Nếu như Phật thất ở đây bạn treo cái bản như vầy: “bảy ngày nhất định vãng sanh”, bạn xem thử có người dám đến dự Phật thất hay không? Đều là khiến cho người sợ chết khiếp, người ta nói đưa người đi chết, nơi đây còn có thể đến sao? Bạn liền biết được đều là giả, không phải là thật, làm gì được như Oánh Kha. Con người này thật làm, thật làm thì họ thật có thành tựu. Đây là chúng ta không thể không biết, cái thí dụ này viết ở trong Tịnh Độ Thánh Hiền Lục, ở trong vãng sanh truyện. Thời Tống Triều đến hiện tại chúng ta là bảy tám trăm năm, ở trong thời gian dài đến như vậy, có rất nhiều tổ sư đại đức vận dụng thí dụ của ngài, khuyên bảo chúng ta tinh tấn.

Lão tổ tông Trung Quốc chúng ta dạy bảo con cháu đời sau, đó là dạy thế pháp, cũng dạy tinh tấn, mấy ngàn năm đến nay dạy bảo người sau “giáo chi đạo, quý dĩ chuyên”. Vào thời trước đều tuân thủ nguyên tắc này, thế nhưng xã hội hiện tại không như vậy, hiện tại chúng ta bỏ mất đi lời giáo huấn của lão tổ tông, bỏ mất thời gian quá lâu, hiện tại tín tâm cũng không cách gì hồi phục, tất cả đều là đồ nước ngoài tốt. Đặc biệt là giáo dục, những hiệu quả, phương pháp, quan niệm lý luận về học tập chúng ta đều quên hết. Nếu như bạn tỉ mỉ chân thật mà quan sát thì bạn sẽ phát hiện lão tổ tông thật có trí tuệ, người nước ngoài không thể sánh được. Chúng ta thấy trong buổi diễn giảng của Tôn tiên sinh, tôi đã xem thấy cái đoạn này, là vào thời đại đó của họ, vào đầu năm dân quốc, ông nói người nước ngoài ưu việt hơn chúng ta chính là khoa học, khoa học kỹ thuật, thứ mà máy móc chế tạo ra tiến bộ hơn so với chúng ta, chúng ta không bằng họ, ngoài phương diện này ra bất cứ phương diện nào chúng ta cũng không thua kém người nước ngoài. Lời nói này nói được rất hay, chúng ta phải có lòng tự tin, không thể thứ gì cũng học. Chúng ta không nắm được cái điểm này, ngày nay phải thiệt thòi khá lớn. Ngày nay nước ngoài xã hội động loạn, khắp nơi cũng loạn, trên thực tế nếu như dùng truyền thống văn hoá của tổ tiên thì người ta loạn còn mình thì không loạn, người ta bị ảnh hưởng kinh tế còn mình thì nhất định sẽ không bị ảnh hưởng. Đây đều là thật, không phải là giả.

Về phương diện giáo dục thì rất là lo lắng, từ xưa đến giờ tổ tiên ta dạy người phải chuyên, học thứ gì không luận là ở nơi nghề nghiệp nào. Vào thời trước người thợ mộc nhận một học trò, thầy dạy học trò là phải chuyên, chuyên thì tài nghệ mới có thể làm đến được tinh, tay nghề mới làm đến được tinh; không luận là nghề nghiệp nào đều chú trọng đến chuyên, chuyên tâm học tập, làm sao có thể phân tâm? Chúng ta xem giáo học hiện tại, giáo học hiện tại xen tạp. Nhà trẻ thì chúng ta không nói, chúng ta từ tiểu học, tiểu học thì bắt đầu xen tạp, chúng phải rất nhiều khoá mục, bảy tám khoá mục, đại học thì đại khái có mười khoá mục trở lên, giáo trình mỗi ngày đan xen lẫn nhau, buổi sáng ba môn học, buổi chiều ba môn học, khoá mục không như nhau, môn thứ nhất ngữ văn, môn thứ hai số học, môn thứ ba học Anh văn, môn thứ nhất vẫn chưa hấp thu được thì đổi rồi, đổi đề mục khác, môn thứ hai chưa hấp thu thì môn thứ ba lại đổi rồi, mỗi ngày ở đó mà thay đổi, cho nên tư duy của não chúng bị loạn lên. Đó gọi là tạp tu, đương nhiên khó thành tựu. Vậy hiện tại mục đích này là gì? Mục đích là ứng phó với thi cử, sau khi thi xong thì vứt bỏ, không tinh. Người xưa dạy học chỉ là một môn bài khoá, có thể ba tháng chỉ có một môn, nửa năm chỉ có một môn, hoặc là một năm chỉ có một môn, họ mỗi ngày nghĩ đến chỉ một bài khoá, hơn nữa đọc thuộc lòng. Một giáo trình này chúng học rồi thì cả đời chúng sẽ không thể nào quên, một môn học xong mới có thể học môn thứ hai, tâm của họ là định. Định sanh huệ, sau khi huệ khai rồi thì mọi việc đều thông, chúng chưa học qua thứ gì, chỉ cần chúng vừa tiếp xúc thì liền tường tận, rất dễ dàng! Nên đây gọi là “một kinh thông tất cả kinh thông”, một môn thông thì tất cả các môn thông. Đến được giai đoạn này, vào thời xưa thông thường khi hai ba mươi tuổi, bạn xem thấy trước 20 tuổi đã có nền tảng, nền tảng là một môn, sau hai ba mươi tuổi thì học rộng nghe nhiều.

Cho nên các vị phải ghi nhớ, bạn xem tứ hoằng thệ nguyện, trong đó có ý nghĩa rất sâu, nói với chúng ta nguyên lý học tập, trước tiên yêu cầu người phải lập chí phát nguyện. Lập cái chí gì? Con người sống ở thế gian này, cả đời không vì chính mình, phải vì người khác, phải lập cái chí này, cho nên Tứ Hoằng thề nguyện điều thứ nhất là “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, không phải vì chính mình. Ý nghĩa của chữ độ dùng lời hiện tại mà nói, chính là phục vụ, chính là giúp đỡ, ta phải lập chí phát nguyện vì tất cả chúng sanh phục vụ, toàn tâm toàn lực giúp đỡ tất cả chúng sanh khổ nạn, lập cái chí này, đây gọi là tâm Bồ Đề. Nếu bạn muốn chân thật đầy đủ chí nguyện của bạn, chân thật toàn tâm toàn lực vì tất cả chúng sanh, đem nó làm cho tốt, bạn phải có đạo đức, bạn phải có học vấn. Nếu bạn không có đạo đức, không có học vấn thì cái nguyện của bạn là không nguyện, bạn không làm được, cho nên ba nguyện phía sau đều là nguyện thứ nhất. Trước tiên thành tựu đức hạnh, xây dựng cho tốt nền móng “phiền não vô tận thệ nguyện đoạn”. Đoạn phiền não phải trì giới, phải tu định. Trì giới là dùng giới luật qui phạm chính mình, cưỡng ép chính mình đoạn ác tu thiện. Do giới được định, một người trì giới lâu rồi thì biến thành thói quen, vậy thì rất tự tại. Khi biến thành thói quen liền biến thành định, biến thành Tam muội, thì tâm họ liền định, không luận ở hoàn cảnh nào, thuận cảnh nghịch cảnh, thiện duyên ác duyên, tâm của họ đều là định, đều là thanh tịnh. Tịnh đến một giai đoạn, chân thật đạt được định, chính mình chân thật có chủ định sẽ không bị cảnh giới bên ngoài xoay chuyển, đại khái năm sáu năm, sáu bảy năm thì trí tuệ khai mở. Sau khi trí tuệ khai rồi thì học rộng nghe nhiều, vậy thì cái học liền dễ dàng, vừa tiếp xúc liền hiểu, bạn vừa nhìn liền hiểu được, vừa nghe liền hiểu rõ, tiếp xúc thì liền thông đạt, vậy thì nhanh! Cho nên sau khi phiền não đoạn rồi, bạn thấy sau đó thì nâng cao “pháp môn vô lượng thệ nguyện học”, đạo lý này là như vậy. Không như hiện tại đảo lộn, hiện tại ban đầu không có nguyện, cũng không có đoạn phiền não, vừa mở đầu thì là “pháp môn vô lượng thệ nguyện học”, thì liền học cái này, cho nên họ học thế nào cũng học không tốt, sau khi học rồi đều là tự tư tự lợi. Tu học Phật pháp là có thứ lớp, tuần tự mà tiến dần, điều phía trước bạn chưa thành tựu thì điều phía sau bạn không làm được. Tứ hoằng thệ nguyện là bốn tầng lầu, bạn phải xây lên từng tầng thì mới có thể xây được thành công.

Học được nhiều pháp môn để làm cái gì? Mặt ta phục vụ càng rộng lớn, công tác phục vụ của ta sẽ làm được càng tốt hơn, thảy đều là vì người khác, không có một ý niệm nào vì chính mình. Trong đây có an vui chân thật, học có niềm vui, làm có niềm vui. Tập chính là làm, thực tiễn ngay trong sự tướng, ta đem những gì ta đã học làm cho được, tất cả vì người khác phục vụ, vì chúng sanh phục vụ, an vui không gì bằng! Trong Luận Ngữ của Khổng Lão Phu Tử, điều đầu tiên thì liền nói ra điều này: “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”. Cái hỷ duyệt đó là tự trong nội tâm, từ trong tự tánh phát ra, là thật an vui, không phải tác động từ bên ngoài, đây là thật an vui. Trong Phật pháp nói, Bồ tát hành Bồ tát đạo “pháp hỷ sung mãn”, thường sanh tâm hoan hỷ, bạn đừng cho rằng đó là khổ, đó là vui, không khổ!

Thích Ca Mâu Ni Phật năm xưa ở đời đã làm ra tấm gương tốt nhất cho chúng ta, đời sống hành nghi đó của ngài, người hiện tại chúng ta xem thấy thì là quá khổ! Bạn thấy ba y một bát, nửa ngày ăn một bữa đều là khất thực, buổi tối dưới gốc cây ngủ một đêm, hơn nữa Phật còn qui định, dưới gốc cây chỉ có thể ngủ một đêm, ngày thứ hai thì tìm cây khác, vì sao vậy? Cây này to có bóng râm, ở lại đó rất thoải mái, ở lại thêm vài đêm thì lòng tham khởi lên, cho nên Phật ở ngay trong đời sống, đem cái tập khí tham sân si mạn của con người triệt để trừ bỏ nó. Trước tiên chế định những quy củ này, sau đó từ từ dưỡng thành tự nhiên. Thế Tôn từ lúc 19 tuổi rời bỏ gia đình, đó là gia đình phú quý, trải qua đời sống Tăng khổ hạnh, mãi đến 79 tuổi viên tịch, 60 năm như một ngày. Loại tinh thần nghị lực này, người đời sau chúng ta không thể không bội phục, đó mới gọi là thật tinh tấn, cho nên mười Ba La Mật ngài dạy cho chúng ta, ngài hoàn toàn làm được. Thành công của giáo dục không gì khác hơn, bạn trước dạy chính mình sau dạy người. Thích Ca Mâu Ni Phật trước thành tựu chính mình sau đó mới dạy người, Khổng Phu Tử cũng là như vậy. Bạn xem thử trên thế giới, các nhà sáng tạo tôn giáo trên thế giới, đều là nhà đại giáo dục, không có người nào là không trước tiên chính mình phải làm được sau đó mới dạy người. Ngày nay chúng ta đang học tập đạo thánh hiền, bạn tỉ mỉ mà quan sát, cùng người xưa chân thật gọi là cùng thở ra bằng mũi không hề khác nhau, đều là làm từ chính mình.

Dạy Đệ Tử Quy, hiện tại có một kiểu dáng rất điển hình, đó là Hồ Tiểu Lâm của Bắc kinh. Trước tiên ông một mình học, chính mình học, không yêu cầu người khác, sau khi chính mình làm thì cảm động người cả nhà, người trong nhà cùng học theo, sau đó ảnh hưởng cả công ty ông. Công nhân trong công ty ông thấy ông chủ hoàn toàn thay đổi, hoàn toàn khác với người khi chưa học Đệ Tử Quy, ông chủ đổi tốt đến như vậy, hoà ái đến như vậy, về trước tánh khí ông chủ rất dữ, không có người nào không sợ, hiện tại mọi người đều thích thân cận với ông. “Học nhi thời tập”, từng giờ từng phút đều đang học tập, đó là tinh tấn. Tôi xem thấy được cái tình huống này, tôi rất là hoan hỷ, cho nên tôi mời ông đến đem những gì ông đã học đã làm nói ra cho mọi người cùng nghe, để đại chúng cùng phân hưởng thành tựu của ông. Ban đầu ông rất khách sáo không dám lên đài. Vào lúc đó tôi đang ở chùa Thật Tế Thiền, tôi mời ông đến chùa Thật Tế Thiền ở mấy ngày, mỗi ngày mời ông giảng ở trong phòng thu âm. Trong phòng thu âm thính chúng không nhiều, năm ba người, ghi lại hết những gì ông giảng, dường như ghi được 20 giờ đồng hồ. Ông giảng rất hay, hiện tại là càng giảng càng hay, càng làm càng tốt hơn, những gì ông nói ông không có bản thảo, nói ra là cái gì? Hoàn toàn là do chính mình làm ra, cho nên từng câu từng chữ cảm động người. Ông có thể làm được, tại vì sao chúng ta không thể làm được? Chúng ta không chịu làm, không chân thật mà làm. Ông không có sở trường gì, thật chịu làm, học một câu ông liền áp dụng một câu, không chỉ có thể áp dụng ông còn có thể mở rộng ra, thông đạt mọi thứ. Cho nên trên văn tự Đệ Tử Quy nêu ra cho chúng ta 113 sự việc, khi vừa mở rộng ra, mỗi một điều đều có mở rộng ra mười điều, vậy chính là hơn một ngàn sự việc. Đó là trí tuệ, trí tuệ khai mở.

Ở trong Phật pháp chúng ta có! Bạn xem, cơ bản của Phật pháp chỉ có mười điều, Thập Thiện Nghiệp, đại tiểu thừa đều là dùng mười thiện để làm nền tảng. Thập Thiện Nghiệp thông cả đại tiểu thừa, thông hiển giáo thông mật giáo, tông môn giáo hạ không thứ nào không thông, đều là lấy mười thiện nghiệp làm nền tảng. Bạn thấy Tiểu thừa đem mười điều này mở rộng đến bao nhiêu vậy? Ba ngàn điều, ba ngàn oai nghi, quy nạp lại chính là mười thiện. Đại thừa thì càng vi diệu hơn, đại thừa mở rộng ra đến bao nhiêu vậy? Tám vạn bốn ngàn, Bồ tát tám vạn bốn ngàn tế hạnh, quy nạp lại chính là Thập Thiện Nghiệp. Thập Thiện Nghiệp đó là đại thừa, ở trong Phật pháp, ở trong cảnh giới của Phật, biến pháp giới hư không giới vô lượng vô biên pháp môn. Cho nên bạn học, không phải học một điều, mỗi điều đều viên mãn, một chính là nhiều, nhiều chính là một. Đi đứng nằm ngồi, khởi tâm động niệm, lời nói việc làm cực kỳ vi tế cũng đều có thể tương ưng với Thập Thiện Nghiệp, nó không phải tương ưng với một điều, vừa tương ưng thì tương ưng hết mười điều. Chúng ta học tập phải hiểu được đây gọi là tinh tấn Ba La Mật. Khởi đầu quyết định là một điểm, bạn đem cái điểm này làm cho tốt, bạn mới có thể mở mang rộng lớn. Cái này rộng lớn bao nhiêu vậy? Tận hư không khắp pháp giới. Cái điểm này nếu bạn không làm tốt, vậy thì bạn có hạn chế, chính là ảnh hưởng của bạn có hạn chế. Chân thật làm được tốt thì cái ảnh hưởng đó là không có hạn chế, đích thực là tận hư không khắp pháp giới. Người nào có thể làm được? Trong Phật pháp gọi là pháp thân Bồ tát làm được, cũng chính là nói trong mười pháp giới, như đại sư Thiên Thai đã nói tương tợ tức là Bồ tát, ngài nói lục tức Phật, gọi là tương tợ, làm được rất là có hạn; thế nhưng Hoa Nghiêm từ sơ địa trở lên, hành của họ, hành chính là tập, học nhi thời tập chi đó là tập, tập hành, tận hư không khắp pháp giới, cho nên họ là viên mãn. Việc này đích thực là thế xuất thế gian tất cả pháp chân thật hiểu rõ, chân thật thông đạt, đạt đến cứu cánh viên mãn.

Ở trong Phật pháp Đại thừa, chúng ta chính mình cần phải giác ngộ, phải từ cơ bản khởi điểm mà bắt tay vào. Khởi điểm cơ bản chính là ba cái gốc, ba cái gốc chính là nền móng. Các vị nhất định phải biết, vạn nhất không nên ngộ nhận, tôi nói ba cái gốc này thì mọi người chấp trước ba cái gốc này, dạy bạn phá chấp trước thì bạn lại chấp trước kiên cố. Ba cái gốc này là gì? Ba cái gốc này giống như xây nhà cần phải đổ móng, khi móng đã làm tốt rồi vĩnh viễn chính là nền móng đó, bên trên không xây nhà thì nền móng đó có ích gì chứ? Vậy thì sai rồi. Sau khi xây dựng tốt ba cái gốc thì một môn thâm nhập trường kỳ huân tu, lấy ba cái gốc này làm nền tảng, đó là đức hạnh, cũng chính là nói bạn vào cửa thi cử, bạn đã được đủ tư cách, bạn có thể học những đạo lý của thánh hiền, không luận là Nho, là Đạo, là Phật đều được cả. Bạn học Phật, bạn có thể thành Phật, bạn học Nho bạn có thể thành Thánh, bạn học Đạo bạn có thể thành Tiên, bạn thảy đều có thể thành tựu. Nếu như bạn có được cái nền móng này rồi mà bên trên không có thứ gì, vậy thì bạn không có gì cả. Việc này cần phải làm cho rõ ràng, mọi người vạn nhất không nên hiểu lầm. Đây là gốc, ba cái gốc, không thể không có. Không có ba cái gốc này, học bất cứ thứ gì đều không thông, đều bị chướng ngại, không thể thành tựu, vì bạn không có nền tảng, xây nhà không có nền móng, cho nên ba cái gốc này càng kiên cố càng tốt.

Ba cái gốc này phải bắt đầu từ đâu? Thứ nào là quan trọng nhất? Trước đây không lâu, tôi cùng với viện trưởng của viện lập pháp có một buổi phỏng vấn qua truyền hình. Khi làm kết luận, người chủ trì tiết mục hỏi tôi một vấn đề, ông hỏi phải làm thế nào mới có thể hoá giải hết lòng tham của con người, có phương pháp gì không? Tôi nói có! Chỉ cần người tin sâu nhân quả thì lòng tham sẽ không khởi lên. Bạn học Thập Thiện Nghiệp, bạn học Đệ Tử Quy, khi danh lợi trước mắt, có lúc còn không thể nắm lấy được, vẫn xảy ra vấn đề. Nếu như người tin sâu nhân quả thì họ như như bất động, vì sao vậy? Trong mạng không có! Trong mạng không có nếu bạn khởi lòng tham mà nói, tham được thì được cái gì? Họa hại, tai nạn liền đến, không thể được, bạn sẽ không khởi lên cái ý niệm này. Tham Sân Si đều có thể trừ được, cho nên đạo lý của nhân quả rất quan trọng! Thế nên ở Đài Loan không có bất cứ hạn chế nào, nếu Đài Loan xây ba cái gốc này cái nào là cái thứ nhất vậy? Nhân quả là cái thứ nhất, cũng chính là nói Thái Thượng Cảm Ứng Thiên, An Sĩ Toàn Thư, đều là nghiêng nặng về giáo dục nhân quả, thế nhưng khi xây dừng nền tảng này trước tiên phải làm ấm người lên, dùng cái gì vậy? Dùng Liễu Phàm Tứ Huấn. Sau khi đọc xong Liễu Phàm Tứ Huấn, bạn liền khởi lòng tin đối với việc này, sau đó mới học Cảm Ứng Thiên, học An Sĩ Toàn Thư. Trên thực tế, thiền sư Vân Cốc nói cho Viên Liễu Phàm nghe Công Quá Cách, nội dung của Công Quá Cách là gì vậy? Nội dung chính là Cảm Ứng Thiên. Có thể thấy được cái thứ này vào đầu nhà Thanh cuối nhà Minh rất thịnh hành, ngay trong những người đi học gần như đều là dùng phương pháp này, ngay đến đại sư Liên Trì, đại sư Liên Trì cũng dùng công quá cách. Ngài không gọi là công quá cách, ngài gọi là “Tự Tri Lục”. Trong lời tựa của ngài nói được rất rõ ràng, ngài đem công quá cách sửa thành “Tự Tri Lục”, có trong “Liên Trì Đại Sư Toàn Tập”. Ngài dùng cái này để kiểm điểm lỗi lầm của mình mỗi ngày. Ngày ngày xem lỗi lầm của chính mình, ngày ngày tu sửa lỗi lầm của chính mình, đó gọi là tu hành, đem tư tưởng hành vi sai lầm tu sửa lại, gọi là chân tu hành. Vậy ngày nay chúng ta tuy là không dùng công quá cách, tôi thấy ở Đài Loan có không ít đồng tu y theo nội dung của kinh giáo, biên ra những điều tôi cũng xem thấy ra mấy loại, đều rất hay. Cái chân thật chính là phải nỗ lực áp dụng, không được tuỳ tiện chút nào. Mỗi ngày nỗ lực mà làm gọi là chân thật tu hành. Hiệu quả của người xưa người thời nay có thể đạt được. Nếu chúng ta muốn ngay trong đời này có được thành tựu, cái nền tảng này rất quan trọng.

Vậy chúng ta lại xem thử những người niệm Phật vãng sanh, như vừa rồi tôi đã nêu ra điển hình người thợ vá nồi, pháp sư Oánh Kha, vị pháp sư phơi đèn sáp, các ngài có được cái nền tảng này hay không? Có! Họ không có đọc qua sách, cũng không có đi học, cái căn gốc của họ là đời trước đã trồng xuống rồi. Nếu như không có căn gốc của đời trước như vậy, thì họ làm sao tin tưởng đối với lời dạy của thầy đến như vậy! Một chút hoài nghi cũng không có, thuận cảnh nghịch cảnh họ đều không dao động. Người ta ba năm có thể thành tựu, ngày nay chúng ta tại vì sao không thể? Hoài nghi đối với thầy, không những hoài nghi đối với thầy, mà hoài nghi đối với Thích Ca Mâu Ni Phật, hoài nghi đối với A Di Đà Phật, hoài nghi đối với kinh điển. Nghi là chướng ngại lớn nhất của Bồ tát, cho nên trong sáu loại căn bản phiền não, đem nghi xếp vào thứ năm, tham sân si mạn phía sau là nghi. Cái nghi này không phải là nghi hoặc thông thường, là nghi hoặc đối với thánh hiền, có lòng nghi này thì bạn không có lòng thành kính đối với thầy dạy, thì bạn làm sao có được thành tựu? Đại sư Ấn Quang nói rất nhiều ở trong “Văn Sao”, một phần thành kính được một phần thành tựu, hai phần thành kính được hai phần thành tựu, mười phần thành kính thì mười phần thành tựu. Thầy giáo dạy mười người học trò, thành tựu của mười người học trò không như nhau, do nguyên nhân gì vậy? Tâm thành kính của mỗi học trò đối với thầy không như nhau, mười phần thành kính đối với thầy thì họ có mười phần thành tựu, họ liền đạt được mười phần, thầy giáo dạy như nhau; chỉ có một phần thành kính đối với thầy thì họ chỉ nhận được một phần. Đó là thật, không phải là giả.

Tôi ở Đài Trung theo lão sư Lý học giáo mười năm, chính mắt tôi xem thấy, ngay lúc đó đồng học chúng tôi là hơn 20 người, có mấy người thành tựu, thành tựu bao nhiêu? Khi so ra với Ấn tổ đã nói hoàn toàn như nhau. Năm xưa khi lão sư còn ở đời cũng thường hay khuyên bảo chúng tôi, giáo huấn chúng tôi, bí quyết của thành công chính là thành, trong có thành bên ngoài nhất định có kính. Hai chữ này thật là quá khó, làm thế nào có thể sanh khởi ra được? Làm cách nào giải thích? Đại đức xưa cũng có cách giải thích là duyên phận, cách giải thích này rất hay, người với người là duyên phận. Cái duyên phận đó không phải ở một đời, khẳng định có duyên phận của đời quá khứ, việc này ở hiện đại gọi là nhân quả luân hồi, đó là người nước ngoài nói, nói rất hay, cũng nói được rất thấu triệt. Người nước ngoài, nửa thế kỷ gần đây họ đề xướng thuật thôi miên. Bệnh thần kinh càng ngày càng nhiều, thuốc men không cách gì trị khỏi, đương nhiên dùng thôi miên, thôi miên độ sâu, làm cho người quay trở lại quá khứ, cái gốc bệnh của họ là đã được khởi lên từ quá khứ, có khi vẫn không phải chỉ một đời, hai đời về trước, ba đời về trước. Tôi xem thấy quyển sách của tiến sĩ Nguy Tư, ông có một thí dụ, đại khái là bảy tám mươi đời trước, hồi ức đến hơn bốn ngàn năm trước, vào lúc đó trồng những cái nhân này, hiện tại được phát khởi lên. Sau khi chúng ta tiếp xúc những quyển sách này, ngay trong đồng tu chúng ta còn có một vị Lưu cư sĩ, sau khi ông nghe rồi cũng tìm mấy quyển sách này về xem. Sau khi xem xong ông liền đi đến Hoa Kỳ, đến Hoa Kỳ để tìm những bác sĩ khoa thần kinh thôi miên này. Ông gọi điện thoại nói với tôi, ở Hoa Kỳ những cao nhân này rất nhiều, cao minh hơn rất nhiều so với tiến sĩ Nguy Tư, thế nhưng vì họ không có nói ra, không có viết sách nên người ngoài không biết. Ông tiếp xúc được rất nhiều, hiện tại vẫn còn ở Mỹ. Việc này không phải là giả, được khoa học khẳng định thừa nhận, cho nên hiện tại Hoa Kỳ có một bộ phận tín đồ Cơ Đốc giáo đều tiếp nhận cách nói sáu cõi luân hồi. Kỳ thật sáu cõi luân hồi tuyệt nhiên không phải Thích Ca Mâu Ni Phật nói, việc này các vị phải nên biết, sáu cõi luân hồi là Bà La Môn giáo xưa nói. Họ cũng không phải tuỳ tiện mà nói, họ chính mắt xem thấy, làm thế nào thấy? Họ từ ngay trong định mà thấy được. Thiền định là cảnh giới hiện lượng, trong Phật pháp gọi là tam lượng. Hiện lượng là thân kiến, không phải tính ra, tính ra là tỉ lượng, cho nên tứ thiền bát định, nhà Phật gọi là tứ thiền bát định, tứ thiền bát định là Bà La Môn cổ họ tu hành. Được tứ thiền bát định thì tình hình trong sáu cõi bạn hoàn toàn thấy được, đó là cảnh giới trong định, bên trên có thể thấy được trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, bên dưới có thể thấy được địa ngục A Tỳ, chân thật là rõ ràng tường tận. Ở Ấn Độ xưa vào thời đại Thích Ca Mâu Ni Phật, tu thiền định là rất phổ biến, không chỉ tôn giáo tu thiền định, học thuật cũng tu thiền định, cho nên là rất phổ biến, bạn đến được trình độ nào thì bạn thấy được đến cảnh giới đó, bạn đều thấy được. Thiền định nhỏ gọi là chưa được định liền thấy được cảnh giới. Dễ nhìn thấy nhất là cảnh giới ngạ quỷ, đường ngạ quỷ cùng tần suất với chúng ta đại khái khác biệt không bao nhiêu, cho nên có được chút công phu chút định nhỏ thì bạn có thể thấy được.

Vào những năm đầu có một đồng tu, dường như ngày trước tôi có nói qua với các vị vài lần, pháp sư Minh Diễn cùng tuổi với tôi, vận mạng chúng tôi như nhau, thọ mạng đều là 45 tuổi. Năm ông 45 tuổi thì ông ra đi, đi vào tháng năm. Chúng tôi là ba người bạn tốt với nhau, còn có pháp sư Pháp Dung, ba người đều cùng tuổi thọ như nhau, thọ mạng đều là 45 tuổi, cho nên 45 tuổi tháng hai năm đó Pháp Dung ra đi, tháng năm thì Minh Diễn ra đi, tháng bảy tôi bị bệnh, tôi biết được tôi phải đi rồi, cho nên tôi liền niệm Phật, tôi không đi bác sĩ, cũng không uống thuốc. Thời gian bị bệnh cũng bị đắng miệng, mỗi ngày ăn cháo, ăn cải mặn, ăn rất ít, niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Niệm qua một tháng thì hết bệnh. Tôi không nghĩ đến, tôi không có cầu tuổi thọ, vào năm đó dường như tôi giảng kinh đã giảng được 12 năm. Tôi 33 tuổi bắt đầu giảng kinh, 45 tuổi thì giảng được 12 năm. Vào năm đó, khi bị bệnh vừa lúc tôi giảng kinh Lăng Nghiêm quyển thứ mười, tôi giảng xong ba quyển thì bắt đầu bị bệnh, thì phải dừng lại, cũng có thể nói tôi giảng kinh Lăng Nghiêm là lần sau cùng, chưa giảng xong, về sau thì không còn giảng bộ kinh này nữa. Bộ kinh này dường như trước sau giảng qua bảy lần. Tôi ở Đài Trung học Lăng Nghiêm với lão sư Lý. Đó là thật, không phải là giả.

Pháp sư Minh Diễn, con người này là người tốt, rất là hiếm có, cũng có thể buông bỏ, cũng có thể thấy được. Tôi khuyên ông đến Đài Trung cùng học tập kinh giáo với tôi. Ông nói với tôi, giảng kinh nói pháp quá khổ cực, ông giảng khô hết da miệng mà người nghe có tin hay không? Đây là thật. Ông nói, tôi cũng muốn hoằng pháp lợi sanh, tôi học mật, tôi học thần thông, tôi vừa hiện thần thông thì mọi người liền tin tưởng, vậy nhanh hơn! Cho nên ông cùng Khuất Văn Lục, Đào Viên Đại Khê Khuất Thượng sư học mật với ông ấy, rất dụng công. Học mật vừa mở đầu phải dập đầu mười vạn cái, lạy Phật, hạn định dường như là nửa năm, dập đầu mười vạn cái, mỗi ngày phải lạy ba ngàn lạy. Ông thật làm. Chúng ta không thể không bội phục ông, cho nên con người này là một người tốt rất hiếm có. Sau khi dập đầu mười vạn cái, thượng sư truyền cho ông mật pháp, ông vào một cái tháp ở Đại Khê, ở trong cái tháp đó. Cái tháp đó vẫn chưa hoàn công, bên trên bao nhiêu tầng tôi cũng không biết, tôi chỉ thấy nó có hai tầng, tầng thứ ba vẫn chưa xây, tôi gọi nó là tháp phân nửa, chỉ một mình ông ở trong đó. Có một lần ông nhìn thấy quỷ, ông đến tìm tôi, ông rất hoan hỉ, ông nói công phu hiện tại của tôi có thể nhìn thấy được quỷ, giới hạn này đã được đột phá. Tình hình xã hội của quỷ gần giống như con người, mỗi ngày đại khái khoảng năm giờ chiều, trên đường liền có quỷ, người cùng quỷ ở chung, người không nhìn thấy quỷ, quỷ cũng không nhìn thấy người, không có duyên phận đặc biệt thì cũng không thấy được. Ông có thể thấy được, nơi mà quỷ ở cùng với nơi con người chúng ta ở cũng là không gian duy thứ khác nhau, cũng cùng ở chung. Ông nói với tôi những tình hình đó, tôi liền cười ông, tôi nói thần thông của ông vẫn chưa tu thành công, chỉ thành quỷ thông thôi, tu thành được công phu này. Sáng sớm mỗi ngày, đại khái bốn năm giờ sáng, trên đường quỷ sẽ ít đi, quỷ nhiều nhất là vào lúc buổi tối mười đến một hai giờ khuya, trên đường đều là quỷ. Hơn nữa, việc kỳ diệu này vừa xảy ra, ông gặp được một quỷ nữ, là người vợ đời trước, đời này ông không có kết hôn, là người xuất gia, vợ đời trước đã tìm được, họ liền ở chung trong cái tháp đó, còn phải mua một số đồ hoá trang cho người nữ cúng ở trong đó, làm cho cô một bài vị. Đó là hai người chúng tôi đồng thời xuất gia, cùng nhau tu hành, về sau phân thành hai đường. Tôi đem việc này nói với lão sư Lý, lão sư Lý nói với tôi, mỗi người đều có duyên phận không thể miễn cưỡng. Pháp sư Minh Diễn 45 tuổi năm đó ra đi, khi đi cũng rất tốt, tuy là không biết trước giờ chết, ông cảm thấy thân thể không dễ chịu, đến bệnh viện Vinh Dân để châm cứu, ông tự mình ngồi xe công cộng mà đi, để đến đó châm cứu, thì vãng sanh ngay trong phòng châm cứu. Ông không có bệnh khổ nào, ở trong phòng châm cứu chưa đến một giờ, một giờ trước ông còn ngồi xe công cộng. Việc này là chúng ta chính mắt nhìn thấy. Ông nói với tôi tuyệt đối không phải là giả. Cho nên trong sáu đường, nếu bạn muốn thấy quỷ thì không khó, thấy Thần thì tương đối khó hơn một chút, thấy quỷ thì thật không khó, đại khái cái tần suất này rất gần với tần của con người chúng ta, có được chút ít sức định thì được rồi, liền đột phá được không gian duy thứ này.

Cho nên chuyên, bạn xem ông có thể ở trong thời gian qui định lạy xong được 100 ngàn lạy, tu hành rất là nỗ lực, vẫn không thể tránh được kiếp số của vận mạng. Việc này tôi thành thật mà nói, việc này Cam Châu Hoạt Phật nói với tôi, tôi có thể lúc 45 tuổi ở trong một trận bệnh quay đầu lại, Cam Châu Hoạt Phật nói với tôi, là công đức 12 năm giảng kinh chuyển được nghiệp chướng. Trong mạng của tôi không có tài khố. Cam Châu Hoạt Phật nói với tôi, ông nói không những tương lai tuổi thọ của ông rất dài, thọ mạng của ông rất dài, hơn nữa phước báo rất lớn. Tôi một chút phước báo cũng không có, đây là gì vậy? Ngay đời này tu được. Thế nhưng tôi tuyệt nhiên không có mong cầu, tôi cũng không có cầu trường thọ, tôi cũng không có cầu phú quý, tôi không cầu bất cứ thứ gì. Nhất là xem thấy xã hội trước mắt này, chân thật là từ trước đến nay chưa từng xảy ra, thiên hạ đại loạn, việc này một chút cũng không giả, không luận ở trong nước ở ngoài nước, không có hiện tượng loạn như vầy, sống ở thế giới này còn có ý nghĩa gì? Nếu như không gặp được Phật pháp đại thừa, một ngày ta cũng không thể trải qua được thoải mái. Ngày nay chúng ta còn có thể sống được vui vẻ như thế này, đó là gì vậy? Đó là học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ. Nếu như một ngày không học tập, vậy thì như đã luống qua một ngày, sẽ rất khó chịu. Không vì chính mình, không có chính mình, là vì cái gì? Vì chánh pháp cửu trụ làm ra một chút cống hiến, vì chúng sanh khổ nạn thế gian này. Chúng ta có thể giúp cho họ hay không? Chúng ta có thể đem những khổ nạn này hoá giải một số hay không? Nếu chân thật đem nó đoạn dứt thì không thể. Cho nên tai nạn của hiện tại, đặc biệt là ôn dịch, tổ chức vệ sinh thế giới đưa ra cảnh báo nghiêm trọng, rất lo lắng ôn dịch này nếu như truyền nhiễm trên toàn thế giới thì cái tai nạn này là đại tai nạn, không phải là tai nạn nhỏ, rất nhiều người không cách gì tránh khỏi. Chúng ta gặp phải cái sự thật này thì phải làm sao? Phật Bồ tát dạy cho chúng ta, trước tiên tâm của mình phải định lại, không nên khủng khiếp không nên lo sợ. Nếu như ôn dịch chân thật truyền đến khu vực này, không việc gì tốt nhất không nên ra cửa, ở trong nhà tu tâm thanh tịnh, việc này rất quan trọng. Tâm địa nhất định phải thanh tịnh, nghe kinh, đọc kinh, niệm Phật, đoạn ác tu thiện đó là trị gốc. Trong đại thừa giáo Phật thường nói “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, chỉ cần Phật tâm chúng ta là thanh tịnh, là lương thiện, cho dù nhiễm phải những bệnh độc này cũng không hề gì, tự nhiên liền sẽ qua khỏi, vì sao vậy? Thanh tịnh cùng từ bi sẽ chuyển biến được bệnh độc thành tế bào tốt, cảnh tuỳ tâm chuyển, cho nên bạn không thể có lo sợ, khi bạn có lo sợ bạn sẽ bị bệnh hù chết, vậy thì sai rồi. Cho nên bình thường phải dưỡng tâm thanh tịnh, dưỡng cái tâm từ bi, việc này chính là người hiện tại đã nói là tăng cường năng lực miễn dịch của chúng ta. Chúng ta đọc kinh, làm những pháp hội tiêu tai siêu độ này, đó là trị ngọn, không phải trị gốc, có hiệu quả hay không? Có hiểu quả, có thể làm cho tai nạn này giảm nhẹ một chút, có thể làm cho tai nạn này lui về sau một chút, nhưng không thể tiêu diệt. Như tiến sĩ Giang Bổn Thắng đã làm qua thí nghiệm ở hồ Tỳ Bà, hai ba trăm người, mời một vị lão hoà thượng, lão hoà thượng hơn 90 tuổi hướng dẫn mọi người ở bên hồ cầu nguyện. Cầu nguyện của họ chính là một câu, từ trong nội tâm trong chân tâm phát xuất ra “nước hồ trong sạch”, họ không có niệm chú gì, họ chỉ niệm câu này. Bạn xem hơn 300 người dùng sức mạnh của tâm này, khi kỳ nguyện nghĩ đến nước hồ trong sạch, nước hồ trong sạch, niệm hết một giờ đồng hồ, nước hồ này qua hai ngày chân thật được trong sạch, không còn mùi hôi, không còn ô nhiễm, đích thực trong sạch. Trong sạch bao lâu? Nửa năm, nửa năm thì lại không được, lại có ô nhiễm, cho nên đó là trị ngọn.

Ngày trước chúng ta nghe tiên đoán có rất nhiều tai nạn, mọi người thảy đều đến niệm Phật, đều niệm Quán Thế Âm Bồ tát đến cầu hoá giải tai nạn, tai nạn quả nhiên không có, thật hiệu quả, cũng giống như hồ Tỳ Bà vậy. Thế nhưng sau khi thời gian lâu rồi, vọng niệm của chúng ta lại khởi lên, cảm giác cái việc này chỉ là giả thôi, không phải là thật, có thể là lời tiên đoán đã sai lầm, tâm của chúng ta lại loạn lên thì tai nạn liền đến.

Làm thế nào gốc ngọn đều trị? Trị gốc là phải chân thật tu hành, phải thật tinh tấn, đó là trị gốc. Tâm thanh tịnh của chúng ta, tâm từ bi của chúng ta vĩnh hằng không thay đổi, phải làm cho nó ngày ngày thêm lớn, mỗi năm tăng trưởng; nguyện của chính mình, bổn nguyện thanh tịnh, vì tất cả chúng sanh phục, mỗi niệm vì người khác không vì chính mình, phải vĩnh hằng mà kiên trì. Đó gọi là trị gốc. Cái thế gian này tai nạn có nhiều hơn, bạn cũng không nhiễm phải, vì sao vậy? Bạn không có tạo cái nghiệp này. Ôn dịch cũng là oan nghiệp, bạn không kết với chúng cái nghiệp này thì chúng sẽ không tìm bạn, bạn cùng với những chúng sanh kết cái oán này thì họ sẽ tìm đến bạn, đó là cảm ứng tương thông, không sót mảy trần. Chúng ta thường hay tụng kinh niệm Phật hồi hướng cho tất cả chúng sanh khổ nạn, chúng không thể chuyển, chúng ta hồi hướng cho chúng là trị ngọn, chính chúng ta thì phải trị gốc, chúng ta không có gốc thì chúng ta không có đủ sức mạnh để trị ngọn, rất khó có ra hiệu quả. Chính chúng ta chân thật có tu hành, chân thật quay về thanh tịnh, vậy thì hồi hướng của chúng ta đích thực sẽ sanh ra sức mạnh, sẽ có sự giúp đỡ đối với xã hội, đối với những tai nạn này, cho nên việc này không phải là mê tín, chúng ta phải không có hoài nghi, phải hoàn toàn có thể tiếp nhận, chân thật chăm chỉ nỗ lực.

Thứ năm, thiền định.

Trong kinh đại thừa, liên quan đến góc độ này Phật nói rất nhiều, có thể xem thấy nhiều nơi ở trong kinh luận, vậy chúng ta theo cách nói thông thường phổ thông nhất, đơn giản giới thiệu với mọi người. “Phạn ngữ thiền na, Hoa ngôn tĩnh lự”, chúng ta dịch thành ra nghĩa Trung văn chính là Tĩnh lự, Thiền na là tĩnh, nó có ý nghĩa tĩnh lự ngay trong đó. “Chuyên tâm hấp niệm thủ nhất bất tán chi vị dã”, thực tế mà nói, chúng ta thông thường đem nó dịch thành Thiền định. Thiền tiếng phạn là thiền na, định là chữ Trung văn, ý nghĩa của chữ định này rất gần với Trung văn, thế nhưng tuyệt nhiên không hoàn toàn như nhau, bởi vì Trung văn trong chữ định không thấy được có lự. Lự, thực tế mà nói chính là quán, giác quán, họ rõ ràng tường tận, thông suốt thấu đáo, cho nên cái định này của họ là linh động hoạt bát, không phải khô cứng. Nếu như trong định không có quán, cái định này tu thành gọi là Vô tưởng định, công phu cũng tương đối khả quan. Loại định này sau khi tu thành, họ tương lai vãng sanh là “Vô tưởng thiên” trong trời Tứ Thiền. Vô tưởng định là nhân, vô tưởng thiên là quả báo của họ, vì sao vậy? Tuy là có định nhưng họ chưa có tuệ, hay nói cách khác, không có huệ thì không thể phá vô minh, phiền phức chính ngay chỗ này. Cho nên Phật pháp dạy bảo chúng ta giới định huệ tam học rất là quan trọng, không chỉ là Thích Ca Mâu Ni Phật dạy chúng ta, mười phương ba đời tất cả chư Phật giáo hoá chúng sanh đều là nhân giới được định, do định khai huệ mà thành tựu. Cái thành tựu này chính là thành tựu Vô Thương Bồ đề. Ở Trung Quốc chúng ta thường hay nghe đến đại triệt đại ngộ, “minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật”, đó chính là công lực của huệ.

Huệ từ đâu mà có? Huệ từ định mà có. Do đây có thể biết, cái huệ này không phải có được từ ngay trong kinh giáo, không phải học được từ bên ngoài. Các vị nhất định phải nên biết, học được từ bên ngoài gọi là tri thức không phải là trí tuệ. Vậy thì tu học Phật pháp, không thể thể hội chân thật nghĩa của Phật, y theo văn tự mà tu học, giới cũng có thể giữ được tốt, cũng có thể được định, thế nhưng huệ không thể khai, vậy thì phải làm sao? Vậy thì cái học đó gọi là Phật học. Chỗ này các vị nhất định phải rõ ràng, Phật học không thể giải quyết được vấn đề, Phật huệ thì có thể giải quyết được vấn đề. Phật huệ từ đâu mà có? Xin nói với các vị, Phật huệ là chính mình vốn có. Thế Tôn ở trong phẩm Xuất Hiện, Kinh Hoa Nghiêm nói với chúng ta, tất cả chúng sanh đều có “trí tuệ đức tướng Như Lai”. Tất cả chúng sanh phạm vi này rất lớn, bên trên từ Phật Bồ tát của mười pháp giới, phía dưới đến ba đường chúng sanh địa ngục, thảy đều bao gồm hết, không chỉ bao gồm những chúng sanh hữu tình này, như trên Kinh Hoa Nghiêm đã nói “tình dữ vô tình, đồng viên chủng trí”, vậy thì nó bao gồm hết thảy chúng sanh. Nói chúng sanh này là chúng sanh nghĩa rộng, chúng sanh nghĩa rộng là bổn ý của kinh này, ý nghĩa là chúng duyên hoà hợp mà sanh khởi ra hiện tượng thì gọi là chúng sanh. Động vật là chúng duyên hoà hợp mà sanh ra; bốn đại năm uẩn, thực vật cũng là chúng duyên hoà hợp mà sanh ra; khoáng vật cho đến hiện tượng tự nhiên, không có thứ nào không phải là chúng duyên hoà hợp mà sanh khởi ra hiện tượng, cho nên hai chữ chúng sanh này phạm vi bao gồm của nó quá lớn, không có thứ nào mà không bao gồm trong đó. Cho nên ý nghĩa của hai chữ chúng sanh này chúng ta phải hiểu rõ, tuyệt nhiên không riêng chỉ nhân loại, hoặc là chuyên chỉ loài súc sanh, chúng sanh hữu tình trong sáu cõi, phạm vi đó còn lớn hơn, không chỉ là những thứ này. Mỗi mỗi đều có trí tuệ đức tướng Như Lai. Hiện tại chúng ta dần dần hiểu rõ, bạn thấy chúng sanh hữu tình nói họ có trí tuệ đức tướng Như Lai. Như Lai là tự tánh, tự tánh vốn đủ trí tuệ đức tướng, nếu chúng ta muốn hỏi, những thực vật này những khoáng vật này cũng có hay sao? Thật có!

Tiến sĩ Giang Bổn Thắng, Nhật Bản thí nghiệm nước cho chúng ta xem, chúng ta từ trong thí nghiệm của ông hiểu rõ, mười mấy năm gần đây ông dùng nước để làm thí nghiệm. Nước là khoáng vật, không phải thực vật, thông qua thí nghiệm của ông, chân thật chứng minh nước có kiến văn giác tri, có thọ tưởng hành thức, nó biết nhìn, nó biết nghe. Bạn cho nó xem văn tự, không luận là viết văn tự của nước nào, nó thảy đều xem được, viết ra chữ ái, dùng Trung văn viết, dùng Anh văn viết, dùng Pháp văn viết, dùng văn A Rập viết, không luận dùng loại văn tự nào viết, nó đều hiểu, nó đều có thể thấy, đều nhận biết, thông minh hơn con người chúng ta. Nó biết nghe, biết nghe âm nhạc, chúng ta mở nhạc cổ điển cho nó nghe thì kết tinh của nó phản ứng ra rất đẹp, dùng âm nhạc phương tây hiện tại cho nó nghe thì hiển thị ra kết tinh rất là khó coi. Nó hiểu được ý của người, chúng ta khởi tâm động niệm một cái thiện niệm, nó liền ứng thiện đối với bạn, ác niệm thì nó liền biểu thị ra thô xấu để ứng với bạn. Cho nên chúng ta từ trong cái thực nghiệm này, lại xem thấy trong kinh điển dạy bảo chúng ta, chúng ta liền biết được cả thảy vũ trụ, ngay hư không đều là thuộc về có cơ thể, cũng chính là nói nó sống, không phải nó chết. Hư không cũng có kiến văn giác tri, nếu như không có kiến văn giác tri thì hư không làm sao có thể sanh ra thay đổi? Hư không làm sao có thể truyền đạt tin tức? Chúng ta trong lúc đi tham quan cũng đã từng làm qua thí nghiệm, chúng ta xem thấy mây ở trên thiên không, đám mây đó không lớn lắm, chúng ta sau khi thấy rồi ngắm nhìn nó, để mắt nhìn vào nó, chú ý nó, trong lòng nghĩ tan đi, tan đi, tan đi, qua mấy phút nó thật tan mất, thật là tan biến hết không còn nhìn thấy lại nữa. Lại chọn tiếp một đám mây khác, không nên chọn quá lớn, quá lớn thì thời gian sẽ lâu, chọn lấy một đám mây nhỏ nhỏ, bạn cũng nhìn vào nó, trong lòng bạn nghĩ tan đi! tan đi! Niệm qua vài câu thì nó tan mất. Việc này nói rõ cả thảy vũ trụ, cho nên Phật pháp nói rất hay “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, bạn nghĩ thế nào thì nó biến ra thế đó. Thế nên từ cái đạo lý này chúng ta cũng liền có thể dẫn ra, dần dần hiểu rõ loại hiện tượng này, hoặc giả là dự ngôn cổ xưa, dự ngôn của hiện đại, phần nhiều đều là nói cho chúng ta nghe tin tức có những tai nạn, đến lúc thì lại không có, có phải là họ nói sai không? Cách nghĩ của tôi không phải vậy, họ không hề nói sai, họ nói ra là lúc xưa, hiện tại cách nhiều ngày như vậy, trong lòng người có thay đổi, lòng người lúc đó bất thiện, cho nên dự đoán đến lúc nào đó thì có tai nạn, đến lúc này lòng người đổi thiện thì tai nạn không đến, thiên biến vạn hoá không thể nào suy đoán. Suy đoán là cho chúng ta một tin tức, những tin tức này thực tế mà nói, thảy đều thuộc về việc tốt, chúng ta biết được vào lúc nào đó sẽ có những tai nạn gì. Chúng ta làm thế nào hoá giải? Dùng tâm niện để hóa giải, đoạn tất cả ác, tu tất cả thiện, làm cho tâm của chúng ta thiện, lời nói thiện, việc làm thiện, không gì không thiện, tất cả nghiệp nhân bất thiện không có, thì quả báo bất thiện sẽ không xuất hiện. Cho nên phương pháp nhất định phải lựa chọn, trong đại thừa giáo đã dạy cho chúng ta phương pháp để hoá giải, trong hoá giải đặc biệt là nhân sự, vì sao vậy? Ý niệm của con người rất mạnh, chúng ta muốn hoá giải tai nạn của thế gian, thì trước phải hoá giải mâu thuẫn giữa người và người, đối lập giữa người và người, hiểu lầm giữa người và người, có thể hoá giải những thứ này tai nạn tự nhiên liền sẽ không còn. Có thể hoá giải được hay không? Ngay động vật thực vật chúng ta còn có thể tương thông được với nó, đều có thể tương ưng, con người vì sao không thể hoá giải được? Không thể hoá giải là oán hận quá sâu rồi, chúng ta phải có lòng nhẫn nại, việc này phải có định lực, không nên khẩn trương. Chúng ta từ đầu đến cuối dùng tâm chân thành để đối đãi, thời gian lâu rồi tự nhiên liền có cảm ứng, có lẽ phải mười năm, cũng có lẽ hai mươi năm, cũng có lẽ ba bốn mươi năm, đến khi họ lâm chung, họ mới tỉnh ngộ ra, người nào đó là người tốt, ta đã trách lầm họ rồi, thật có vậy, không phải không có. Người có lương tâm lúc nào thì phát hiện? Nghiệp chướng của chính họ được tiêu rồi mới có thể phát hiện, nếu nghiệp chướng của họ chưa tiêu thì rất khó mà phát hiện. Cho nên chúng ta phải ở bên cạnh giúp họ tiêu nghiệp chướng, mỗi ngày chúng ta niệm Phật, tụng kinh, lạy Phật đều hồi hướng đến cho họ, hy vọng họ nghiệp chướng sớm ngày tiêu trừ, họ liền có thể giác ngộ, họ liền có thể quay đầu là bờ. Đây là Phật Đà dạy bảo chúng ta.

Cho nên trong định có lự chính là có quán, thiền định cũng dịch là chỉ quán. Chỉ là chỉ tức, quán chính là giác quán, họ ở trong định, cảnh giới trong định rõ ràng tường tận, thông suốt thấu đáo, không phải thứ gì cũng không biết. Cái gì cũng không biết, trong cái định đó là vô minh, ở trong đó không có quán, chính là không có huệ, cho nên họ là định huệ đều học, định huệ song tu. Cách giải thích này hay, một cái nói với chúng ta chuyên tâm, một cái nói với chúng ta thủ nhất. Thánh hiền thế xuất thế gian dạy người, thành tựu đối với tất cả pháp, đều không ngoài nguyên tắc cương lĩnh chung này. Sau khi chân thật tường tận chúng ta mới tin tưởng, gọi là “một môn thâm nhập, trường kỳ huân tu”. Ngày nay chúng ta gặp phải cái thời đại này, trên cả thảy địa cầu hôm nay mà nói, không phải thuộc về một khu vực nào, hỗn loạn không có trong sách sử. Từ nơi nào mà hỗn loạn lên vậy? Chính là tâm không định. Hiện tại từ đứa bé cũng có thể thấy ra được, thậm chí nhi đồng ở trong nhà trẻ, đều là tâm khí bao chao, chúng không thể bình lặng; đến thanh thiếu niên cho đến người già, bạn xem thấy có được mấy người tâm tình có thể định lại, mỗi ngày có thể hoan hỉ vui vẻ? Ở trong xã hội không phải không có, nhưng quá ít, ít thấy, cho nên tất cả thiện pháp không thể thành tựu, tất cả ác pháp không ngừng đang khếch trương, cho nên ngay đến khoa học gia đều đưa ra cảnh báo với chúng ta, nói đến ngày tàn của địa cầu. Ngày tàn địa cầu là do đâu mà ra? Vì sao hình thành? Do con người làm, con người bỏ mất đi giới định huệ. Mặt trái của giới định huệ là tham sân si. Nếu là giác ngộ rồi, tham sân si mạn liền quay lại với giới định huệ, mê mất giới định huệ rồi thì họ biến thành tham sân si, cho nên trong đại thừa giáo có câu nói rằng “phiền não tức Bồ đề”. Phiền não là tham sân si, Bồ đề là giới định huệ, nó là một thể hai mặt, chính ở giác mê. Chúng ta làm thế nào có thể chuyển mê thành ngộ, như thông thường trong tôn giáo nói chúng ta được cứu rồi, không chuyển lại được thì Phật có pháp phương tiện, trước tiên dạy chúng ta chuyển ác thành thiện. Thật chuyển lại rồi, trong ngạn ngữ Trung Quốc có câu nói rất hay, gọi là “phước chí tâm linh”, phước báo của bạn hiện tiền bạn đột nhiên thông minh, trí tuệ cũng theo đó mà khai mở, phước chí tâm linh. Do đây có thể biết, khi con người mê hoặc điên đảo không có phước báo, nếu như đang mê hoặc mà phước báo hiện tiền, đó là gì vậy? Đó là tai nạn hiện tiền, họ không nhận nỗi, cho nên phước báo mang đến cho họ là tai hoạ, họ không phải chân thật được hạnh phúc. Chân thật hạnh phúc, bạn xem thấy ở trong nước mấy năm gần đây chúng ta đang cực lực đề xướng ba cái gốc Nho Thích Đạo. Cảm Ứng Thiên của Đạo gia, Văn Xương Đế Quân Âm Trắc Văn, loại này là sách khuyến thiện, trong đó là chân lý, tuyệt đối không phải là mê tín. Thế gian hưởng thụ đại phú đại quý, những người này quyết định có âm đức nhiều đời, họ chính mình tu, tổ tông của họ tu, họ mới có thể được đại phú quý, không phải ngẫu nhiên. Nếu như không có âm đức, chính mình không tích công bồi đức, cũng không có tích phước của tổ tiên, nếu như họ đột nhiên phát lên, chúng ta gọi là nhà bạo phát, thời gian nhất định không dài, không được mấy năm thì thân bại danh liệt, nhà tan người mất. Việc này xưa nay trong ngoài nước, bạn tỉ mỉ mà quan sát, bạn liền thấy được rất rõ ràng rất tường tận. Có thể giữ được phú quý là âm đức, là âm công.

Chân thật làm việc tốt thì không cần phải người biết, làm việc tốt người ta vừa biểu dương, báo chí liền đưa bạn lên thì đã báo hết rồi. Những việc không tốt mong muốn mọi người đều biết, mỗi một người đều trách cứ bạn, phê bình bạn, thì cũng đã báo hết. Tốt! Báo hết thì tốt, việc ác đều báo hết. Thiện thì sao? Thiện thì không nên để cho người biết. Tích lũy bao nhiêu đời! Chúng ta xem thấy ghi chép trong sách xưa, quan vị làm đến một thượng thư, như hiện tại gọi là Bộ Trưởng, đời quá khứ tu thiện tích đức phải tu bao nhiêu đời vậy? Chí ít phải mười đời, mười kiếp, mới có thể tu đến được vị trí này. Vậy thì bạn liền nghĩ đến đế vương nhiều đời, nhất là đế vương mở nước, chính họ cùng đức hạnh mà tổ tông của họ đã tu, nếu như không được sâu dày như vậy, họ làm sao có thể an quốc mấy trăm năm, truyền lại đến mấy mươi đời, làm gì có được phước báo lớn đến như vậy? Xem trên lịch sử Trung Quốc, hưởng thụ phước báo chân thật, Đại sư Ấn Quang nói đó là Khổng Lão Phu Tử. Khổng Lão Phu Tử khi còn ở đời không hưởng phước gì, là một người đọc sách rất bình thường, gia cảnh lại không tốt, thế nhưng đức hạnh của ông, lời dạy của ông đời đời kiếp kiếp giáo hoá biết bao người, thành thánh thành hiền, trở thành quân tử. Cái công đức này lớn, quá lớn! Truyền mãi đến đời cận đại, tiên sinh Khổng Đức Thành là đời thứ 75. Khổng tiên sinh năm xưa đến Cựu Kim Sơn Hoa Kỳ, khi nhập cảnh, nhân viên hải quan Hoa Kỳ nghe nói là hậu duệ của Khổng Lão Phu Tử thì đặc biệt đãi ngộ, mở một đường hoan nghênh tiếp đón ông. Cái đức của tổ tông, lại thêm vào chính mình tu học mới có loại thành tựu này. Chúng ta sau khi hiểu rõ, không tu thì làm sao được? Thực tế mà nói rất thù thắng, chân thật là đại đức.

Thành tựu lớn là gì? Vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc thân cận Phật A Di Đà, đây là phước báo không gì sánh bằng. Ai có thể thành tựu? Đại sư Thiện Đạo nói rất hay, Thiện Đạo là tổ sư đời thứ hai Tịnh Độ tông chúng ta, người thời đại nhà Đường, đại sư ngài nói: “Đây là pháp môn thù thắng không gì bằng, pháp môn ngay đời thành Phật, vạn người tu vạn người vãng sanh”, chỉ cần bạn chịu tin, bạn bằng lòng tu, bạn nỗ lực mà tu, không có một người nào không thành công. Đây đều là lời thật. Tại vì sao rất nhiều người niệm Phật chúng ta tu được rất nhiều năm mà không thể thành tựu, nguyên nhân này do đâu? Phạm phải lỗi lầm mà chỗ này đã nói, họ không chuyên tâm, họ không thủ nhất, cho nên họ không thể thành tựu. Nếu như chuyên tâm thủ nhất, chân thật là vạn người tu vạn người đi. Ở Hoa Kỳ tôi đã gặp được một người, về trước giảng kinh tôi đã từng nhắc đến, Châu lão tiên sinh ở phố Tàu, người Trung Quốc. Ông ở ngay nơi đó mở một tiệm bánh mì, ông không học Phật, dường như không tín ngưỡng tôn giáo nào, con người này là một người tốt. Khi chúng tôi ở Hoa Kỳ, lúc đó ông đột nhiên bị bệnh, khi kiểm tra thì phát hiện ung thư thời kỳ thứ ba, bệnh viện cũng hết cách trị liệu, nằm ở trong nhà cũng là đau khổ không chịu nổi. Người nhà lúc này cầu thần xem bói, tìm đến Tịnh Tông Học Hội chúng ta. Vào lúc đó vẫn chưa gọi là Tịnh Tông Học Hội, gọi là “hội Phật giáo phố Tàu”. Chúng ta người cũng không nhiều, chỉ có đại khái khoảng bốn năm chục người, ở nơi đó thành lập một cái hội nhỏ như vậy, hội Phật giáo phố tàu. Chúng ta có mấy vị đồng tu nhiệt tâm đi thăm ông ấy, thăm ông thế nào? Thấy dáng vẻ của ông không xong rồi, liền khuyên bảo ông đời người quá khổ, không có gì đáng để lưu luyến, đem pháp môn Tịnh Độ giới thiệu cho ông, khuyên ông niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tịnh Độ. Con người này có thiện căn, ông vừa nghe liền tiếp nhận, liền nói với vợ của ông, người nhà của ông, không cần bốc thuốc xem bói cho ông nữa, không cần thiết, cả nhà thảy đều giúp ông niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Niệm qua một ngày thì ông nói với người nhà là ông không hề cảm thấy đau nhức, ông nói rất tốt. Ngày đêm không ngừng trợ niệm cho ông, dường như ba bốn ngày thì ông vãng sanh, đi được rất rõ ràng rất tỉnh táo, giao phó cho người nhà khi lâm chung ông thấy Phật đến tiếp dẫn ông đi, chân thật chứng minh trên Kinh Di Đà đã nói: “Nếu một ngày, nếu hai ngày, nếu ba ngày, nếu bốn ngày”. Ông từ trước không có học Phật cũng không có nghe qua kinh, ông cũng không biết có một A Di Đà Phật thế giới Cực Lạc, trước lâm chung ba bốn ngày mới nghe được, ông liền thành công. Chúng ta chính mắt xem thấy, đây là việc an ủi rất lớn cho chúng ta, chứng minh trên Kinh Di Đà lời Phật nói là không sai. Chúng ta ở trong Tịnh Độ Thánh Hiền Lục xem thấy, pháp sư Oánh Kha triều nhà Tống cũng là niệm Phật niệm được ba ngày ba đêm thì niệm ra được A Di Đà Phật. Đó là thời xưa, không hề nghĩ đến hơn 20 năm trước chúng ta ở Hoa Thịnh Đốn DC chính mắt nhìn thấy Châu tiên sinh. Vậy thì do đây có thể biết, pháp môn này chân thật là không khó, chính là chuyên nhất, chuyên tâm, thủ nhất. Châu tiên sinh đã làm được, tuy là thời gian không dài, ba bốn ngày, chuyên tâm thủ nhất ông liền thành công.

Chúng ta niệm Phật được nhiều năm như vậy, tâm chúng ta không chuyên, khi chúng ta niệm Phật trong tâm xen tạp tạp niệm, ý của chúng ta không thành, đối với pháp môn Tịnh Độ, đối với giáo huấn trong kinh giáo không có tín tâm viên mãn. Đó là nửa tin nửa nghi, bạn không thể nói họ không tin, bạn cũng không thể nói họ thật tin, là ở trong loại trạng thái này, tuy niệm Phật mà họ xen tạp. Nhất là người hiện tại, ngày đêm đều không thể an, do nguyên nhân gì? Trên thân mang theo di động, cái thứ này thật phiền phức, ngày trước ngay đến điện thoại cũng không có, lòng người thật là thanh tịnh. Di động là gì vậy? Di động là ma, ma chướng, không phải là thứ tốt, có thuận tiện gì chứ? Nó mang lại thuận tiện để cho bạn nói năng xằng bậy, ngoài việc này ra nó có việc gì tốt với bạn chứ? Không có chút nào tốt, thế nhưng người hiện tại họ không thể buông bỏ, không buông bỏ được thì bạn bị quấy nhiễu, khi bị quấy nhiễu rồi lại không có định lực, cho nên công phu tu hành đều bị nó phá hoại hết. Xã hội hiện đại sức mê hoặc quá lớn, sự mê hoặc này trong Phật pháp gọi là ma chướng, nó nhiễu loạn bạn, làm cho tâm thần của bạn bất an, làm cho bạn mấy phút định lực cũng không có. Việc này quá thống khổ, đặc biệt là những người làm việc hành chánh, nếu như là người lãnh đạo cao cấp thì chân thật là mỗi ngày cả vạn lần. Tôi cũng đã từng gặp qua, đó là những người lãnh đạo cao cấp, bởi vì họ tuyệt nhiên không tin Phật pháp, tôi khuyên họ mỗi một ngày từ sớm đến tối chí ít nên ngồi tĩnh toạ 10 phút đến 15 phút, sáng sớm một lần, buổi tốt một lần, buông lỏng thân thể không nghĩ đến bất cứ thứ gì, có thể giúp cho họ hồi phục tinh thần, hồi phục thể lực, có chỗ tốt cho sức khoẻ của họ. Việc này họ rất vui vẻ tiếp nhận. Các vị phải nên biết, 10 phút đến 15 phút tĩnh toạ cũng không phải là việc dễ làm, nếu không tin thì bạn đi thử nghiệm đi thì bạn liền biết, đừng nói 10 phút, chỉ một phút nhiều vọng niệm sẽ khởi lên. Phải không có vọng niệm mới được, công phu này mới có lực, có vọng niệm thì công phu không có lực.

Người niệm Phật chúng ta là dùng một câu danh hiệu A Di Đà Phật, chấp trì danh hiệu, cũng chính là nói từng câu từng câu tiếp nối nhau, bên trong nhất định không có một vọng niệm xen tạp vậy thì được, đó gọi là thật công phu. Nói thì rất dễ dàng làm thì thật không dễ. Đại sư Ấn Quang trong Văn Sao giảng qua rất nhiều lần, có người chân thật tu hành thỉnh giáo với đại sư ngài, niệm Phật được ba năm năm năm, trong một cây hương vẫn có mấy vọng niệm khởi lên, thưa hỏi với lão hoà thượng, lão hoà thượng nói với họ, công phu của bạn không tệ. Một cây hương, cây dài thì là một tiếng rưỡi, cây trung bình thì là một giờ, trong chùa Trung Quốc thời trước ngay đến đồng hồ cũng không có, giảng đường thiền đường, niệm Phật đường, dùng cái gì để tính thời gian? Dùng hương. Chúng ta chỉ tính cây hương trung bình, một giờ đồng hồ, trong một giờ đồng hồ khởi lên vọng niệm không vượt quá mười lần, vậy thì công phu đó không tệ rồi. Cho nên đại sư Ấn Quang khuyến khích những người này phải tiếp tục nỗ lực, nên gọi là “công bất đường quyên”, bạn cứ chăm chỉ nỗ lực tiếp tục, dần dần vọng niệm càng ngày càng ít.

Thật có thể làm cho vọng niệm giảm ít giáng thấp, bí quyết không gì khác hơn là buông bỏ, thế xuất thế gian tất cả pháp đều có thể buông bỏ. Đại đức xưa có hai câu nói dạy bảo chúng ta: “Biết ít việc phiền não ít, người biết nhiều thị phi nhiều”. Người có thể không cần tiếp xúc thì không nên tiếp xúc, việc nào có thể tránh được thì phải nên tận lực mà tránh nó, giữ gìn tâm thanh tịnh của bạn. Thí dụ như trong gia đình hiện tại, truyền hình không nên xem, nó hoàn toàn là nhiễu loạn chúng ta, trong nhà để một cái truyền hình chính là đại ma vương ngay trong đó, nếu bạn muốn tu tâm thanh tịnh thì không dễ dàng. Người thanh niên hiện tại không chỉ có truyền hình, còn có đường truyền internet, chúng còn có vi tính, thì càng phiền phức hơn. Bạn thấy, vào thời xưa không có những khoa học, những máy móc này, còn phải chọn trong núi sâu, ở trong một cái chồi tranh, cách nông thôn chí ít phải ba dặm đường trở lên, chính là trong ba dặm nơi chồi tranh họ ở không thể có nhà người, nơi này danh từ trên Phật kinh gọi là “A Lan Nhã”, đó là tiếng Phạn, dịch thành ý Trung văn gọi là Tịch Tịnh Xứ, chính là ở nơi đó là nơi rất an tịnh, an tịnh đến không nghe âm thanh, dưới nông thôn âm thanh lớn nhất là tiếng bò kêu, âm thanh của bò kêu cũng không nghe, giúp đỡ chính mình tu định. Hiện tại chúng ta muốn tìm hoàn cảnh như vậy thì thật là không dễ, cho nên thành tựu của người hiện tại, không thành tựu thì không nói, thành tựu thì công phu nhất định không cao như người xưa, bởi vì người xưa nếu là để họ sống ngay trong hoàn cảnh hiện tại này, họ cũng sẽ không thành tựu. Cho nên hoàn cảnh hiện tại khảo nghiệm rất là nghiêm cẩn, ở ngay trong khảo nghiệm này bạn đều có thể như như bất động, bạn có thể chuyên tâm thủ nhất, thành tựu của bạn quyết định vượt hơn người xưa, đạo lý chính ngay chỗ này.

Ở thời đại hiện tiền này, giá trị quan của con người thay đổi rồi, quan niệm luân lý đạo đức cũng thay đổi. Người hiện tại nói là nhân quyền, là tự do, là mở cửa, là sáng tạo, cái phiền não này thật lớn. Cha mẹ không thể quản con cái, thầy giáo không thể quản học trò thì đời sau phải làm sao? Cho nên bạn bình lặng mà nhìn về phía trước, bạn không thể nào mà không bi quan. Ở Trung Quốc mấy ngàn năm nay, cha mẹ dạy con cái, thầy giáo dạy học trò nghiêm khắc, nên có câu rằng “nghiêm phụ xuất hiếu tử, nghiêm sư xuất cao đồ”. Hiện tại không thể dạy, nếu như bạn dạy bảo nghiêm khắc thì bạn phạm pháp, bạn phải đi ngồi tù, vậy thì phải làm sao? Cho nên ngày nay có thể thành tựu hoàn toàn dựa vào chính mình, không có người quản bạn nữa, không phải cha mẹ không từ bi, không phải thầy giáo không quản giáo, vào thời đại này pháp luật qui định không cho phép cha mẹ quản giáo con cái, không cho phép thầy giáo quản giáo học trò, như vậy thì chúng ta có thể nghĩ đến xã hội tương lai đời sau sẽ không bằng đời trước, cứ như vậy thì có thể kéo dài được mấy đời? Theo tôi thấy thì không quá ba đời. Việc này giống như trong các tôn giáo đã nói, ngày tàn thế giới hiện tiền. Hiện tại thế giới này tai nạn nhiều đến như vậy, hôm nay có một đồng tu tải xuống một bài nhật báo nói với tôi, chính là gần đây cảm mạo khắp nơi, tổ chức vệ sinh thế giới đưa ra cảnh báo nghiêm trọng, có thể một phần ba số người trên thế giới sẽ bị cảm nhiễm. Nhân khẩu hiện tại trên thế giới là 60 tỷ, một phần ba chính là 20 tỷ người cảm nhiễm, bạn nói xem có đáng sợ không! Việc này không thể không cẩn thận đề phòng. Cho nên tôi khuyến khích các đồng tu không nên sợ, bất cứ tai nạn nào cũng đều không sợ, niệm Phật sớm sanh Tịnh Độ, không nên lưu luyến đối với thế gian này. Tâm của bạn thiện, việc làm thiện, mỗi niệm nhớ niệm A Di Đà Phật, mỗi niệm nhớ nghĩ thế giới Cực Lạc, nếu như bạn chưa đáng rời khỏi cái thế gian thì tai nạn này bạn bình an vô sự, nếu như bạn nên rời khỏi tai nạn này ra đi thì bạn vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc, là việc tốt không phải việc xấu. Hoàn toàn không có tâm lo sợ, không có ý niệm tham sống sợ chết thì tốt. Thế nên ở trong Phật pháp đại thừa, chúng ta đang học Kinh Hoa Nghiêm, nhất là đang học Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán này, trong đây nói với chúng ta con người có sanh tử hay không? Không có! Sanh tử là thân thể, linh tánh không có chết, linh tánh của chúng ta là bất sanh bất diệt, đến cái thế gian này chỉ có một mục tiêu chính là nâng cao linh tánh của chính mình, cũng giống như đi học trong trường học vậy, chỉ có một mục tiêu là phải lên lớp, mỗi năm phải lên lớp. Đời này của chúng ta là ở cõi người, đời sau sanh đến cõi trời, vậy thì mạnh hơn đời này nhiều rồi, đức hạnh của thiên nhân cao hơn so với chúng ta, chúng ta phải vươn lên trên cao. Cao nhất, hoàn mỹ nhất, thù thắng nhất là thế giới Cực Lạc, bởi vì nếu như bạn sanh đến thế giới Cực Lạc thì bạn liền thành Phật, đó thật gọi là tuyệt diệu không gì bằng. Chúng ta phải đem tất cả việc tốt đã làm ngay trong đời này đều hồi hướng cầu sanh Tịnh Độ, không cầu phước báo nhân thiên. Bạn phải nên biết, cầu phước báo nhân thiên đương nhiên sẽ cầu được, thế nhưng luân hồi quá khổ, bạn không thoát khỏi sáu cõi luân hồi, lại huống hồ ở trong sáu cõi đời đời kiếp kiếp kết oan nghiệp với chúng sanh, oan oan tương báo không hề ngứng dứt, thật là đáng sợ! Cho nên Bồ tát Văn Thù trong mười Ba La Mật, cái đoạn này then chốt nhất chính là chúng ta phải học đến một cái “chuyên tâm thủ nhất”. Chuyên tâm thủ nhất của ngày nay là ở đâu vậy? Chính ở A Di Đà Phật, chúng ta ngay một đời này mới chân thật có được thành tựu ổn định vững vàng. Kinh Hoa Nghiêm có nên nghe không? Nên nghe! vì sao vậy? Kinh Hoa Nghiêm là quyển đại của kinh Vô Lượng Thọ, Kinh Hoa Nghiêm đến sau cùng là mười đại nguyện vương quy về Cực Lạc, Kinh Hoa Nghiêm có thể nghe nhưng không cần phải học, trừ khi bạn phát tâm đi con đường hoằng pháp lợi sanh này, ta học giảng kinh, ta phát tâm tiếp nối huệ mạng của Phật, lưu lại thế gian này, đem những kinh điển đại thừa giảng cho mọi người nghe, vậy thì bạn phải nên học. Nếu như không có phát cái tâm này, việc này cũng không phải là tuỳ tiện mà phát, xem thử chính mình có cái năng lực này không, có trí tuệ hay không, còn có duyên phận hay không? Bạn chân thật là có trí tuệ, có năng lực, không có duyên phận cũng không được. Con đường này là rất gian khổ, nếu như cảm thấy cái năng lực này của bạn không đủ, vậy thì không bằng ta về thế giới Cực Lạc trước, ta đến ghế giới Tây Phương Cực Lạc học xong rồi trở lại, vậy thì quá vững chắc. Cho nên tóm lại mà nói, học Phật phải có trí tuệ, phải hiểu được chọn lựa thế nào?

Phía sau nói “thiền có hai loại”, đó là thông thường nói, một cái là thế gian thiền, gọi là Sắc giới, Vô Sắc giới, là thiền của phàm phu tu, đó là gì vậy? Sắc giới tứ thiền, Vô Sắc giới tứ định, vẫn là thiền định, hợp nó lại chúng ta gọi nó là Tứ Thiền Bát Định. Tứ Thiền Bát Định chính là Tứ Thiền Tứ Định, Tứ Thiền Định, Tứ Không Định, hợp lại gọi là Bát định. Tứ Thiền Bát Định là phàm phu tu, trong Phật kinh nói được rất nhiều, cũng nói được rất tường tận, nếu các vị muốn hiểu rõ thì nên xem trước tác của đại sư Thiên Thai, “Ma Ha Chỉ Quán”, “Tiểu Chỉ Quán”, “Lục Môn Quán”, đều là nói những việc này. Phải nên biết những thứ này không phải của nhà Phật, tuy không phải nhà Phật, nhưng nhà Phật tu định phải từ chỗ này mà bắt đầu. Đó là Bà La Môn Ấn Độ cổ đại đã tu. Chúng ta ở ngay trong lúc giảng giải cũng thường hay nhắc đến, Thích Ca Mâu Ni Phật sanh ra vào thời đại đó, có thể nói ở trên toàn cầu, một khu vực tôn giáo học thuật phát triển nhất là Ấn Độ xưa. Lịch sử của Bà La Môn giáo lâu đời, tôi có tiếp xúc qua với họ, hơn nữa còn tiếp xúc rất nhiều lần, hiện tại họ không gọi là Bà La Môn giáo, gọi là Hưng Đô Giáo, cũng có người đem nó dịch thành Ấn Độ giáo, trên thực tế nó gọi là Hưng Đô Giáo, đó là tiền thân của Bà La Môn giáo. Họ nói với tôi, lịch sử của họ có hơn mười ngàn năm. Việc này tôi có thể tin tưởng, tôn giáo này của họ chú trọng thiền định, không phải chú trọng lịch sử, cho nên nó không có lịch sử ghi chép, thế nhưng ngày nay ở trong giới tôn giáo trên toàn thế giới thảy đều thừa nhận nó chí ít có 8500 năm. Cho nên chúng ta ở Singapore, khi chín tôn giáo cùng tụ hợp lại, đều là xếp họ ở hàng thứ nhất, bởi vì lịch sử của họ lâu nhất. Chúng ta căn cứ theo lịch sử dài ngắn mà xếp thứ tự, họ được xếp vào hàng thứ nhất, họ có 8000 năm lịch sử. Xếp thứ hai là Do Thái Giáo, Do Thái Giáo có hơn 4000 năm. Xếp thứ ba là Bái Hỏa Giáo. Bái Hỏa Giáo số người tuy là không nhiều, họ chí ít cũng có 3500 năm, chí ít cũng sớm hơn Phật giáo 500 năm, cho nên họ được xếp vào thứ ba. Vị trí thứ tư mới xếp Phật giáo.

Tứ Thiền Bát Định chính là Bà La Môn giáo tu, trong đây công phu có cạn có sâu không đồng. Tu định, sức định là do tu, tu chưa được đến nơi thì chúng ta gọi nó là chưa đến định, tu cái này chưa đạt đến được tiêu chuẩn. Sáu mươi điểm là đạt chuẩn, 50 điểm không đạt chuẩn, 40 điểm cũng không đạt chuẩn, 30 điểm cũng không đạt chuẩn, thế nhưng họ luôn có được chút định nhỏ, cho nên ở trong 28 tầng trời thì sẽ rất rõ ràng nhìn ra. Nếu như không tu định, tu Thập Thiện Nghiệp Đạo, thượng phẩm mười thiện thì sanh thiên, cao nhất thì sanh đến nơi đâu? Trời Tứ Vương, trời Đao Lợi, hướng lên trên nữa thì không được, lên trên nữa thì thêm một chút sức định. Cái định này gọi là chưa được định, họ vẫn có được chút sức định, có thể sanh đến trời Dạ Ma. Trời Dạ Ma mà muốn lên trên nữa thì sức định phải sâu hơn. Chúng ta hình dung tỉ lượng cho cái sức định này, họ tu sức định này chỉ có thể đến 30 phần, vậy thì có thể đến trời Dạ Ma, 40 phần thì có thể đến trời Đâu Suất, 50 phần thì có thể đến trời Hoá Lạc, 60 phần thì đến trời Tha Hoá Tự Tại. Trời Hoá Lạc là tầng thứ năm, trời Tha Hoá Tự Tại là tầng thứ sáu. Nếu tu định thành công, sơ thiền tu thành công thì họ không ở dục giới, thì họ liền đến sơ thiền sắc giới. Công phu của định từng tầng từng tầng không như nhau, cho nên Bà La Môn Ấn Độ thời xưa đều tu thiền định, ngoài tôn giáo tu thiền định ra, trong giới học thuật cũng phổ biến tu thiền định. Chúng ta biết được thiền định có thể đột phá không gian duy thứ, cũng chính là nói ở ngay trong thiền định sáu cõi họ đều thấy được, hoàn toàn thấy được, đó là gì vâỵ? Đó là định thứ tám, Tứ Thiền Tứ Không, hoàn toàn thấu triệt đối với tình hình sáu cõi, bên trên đến trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, bên dưới đến địa ngục A Tỳ, việc này làm gì là giả chứ? Không phải giả, ai tu thì người đó chứng đắc, người tu nhiều người người đều chứng đắc, cho nên việc này không phải là giả. Bạn không tu thì bạn không thấy được, nếu bạn chịu tu, thì bạn có thể thấy được.

Tu bằng cách nào vậy? Trước tiên phải có nền tảng, nền tảng vẫn là ba cái gốc Nho Thích Đạo mà hiện đại chúng ta nói. Ba cái gốc này là thế xuất thế gian đại thánh đại hiền, không có một cái nào không viên mãn thành tựu. Không thể xem thường Thập Thiện Nghiệp đạo, Cảm Ứng Thiên, Đệ Tử Qui, bạn thật làm được thì tâm bạn mới định lại, nếu bạn không làm thì không được, đó gọi là do giới được định. Cái định cạn sâu tầng thứ quá nhiều quá rộng, nói không cùng tận. Lại nói với đồng tu một câu, việc này rất quan trọng, nhà Phật gọi là tám vạn bốn ngàn pháp môn, tu cái gì? Thảy đều tu thiền định. Nếu như không phải tu thiền định, đó không phải là Phật pháp. Nếu như là Phật pháp thì quyết định không lìa khỏi thiền định, đó là dùng tám vạn bốn ngàn loại phương pháp tu thiền định khác nhau, mục tiêu phương hướng của họ là một, vận dụng phương pháp thì khác nhau, đó thật gọi là vô lượng vô biên. Cho nên trong tứ hoằng thệ nguyện nói “pháp môn vô lượng thệ nguyện học”, pháp là phương pháp, môn là lối đi, toàn bộ đều là thiền định, Bát Nhã.

Chúng ta niệm Phật có phải là thiền định không? Đúng vậy, Phật ở trên Kinh Đại Tập nói được rất rõ ràng: “trì danh niệm Phật là vô thượng thâm diệu thiền”, chỉ dùng câu Phật hiệu này dập tắt hết tất cả vọng niệm, thật biết dụng công thì cách dùng thế nào? Khi ý niệm vừa khởi lên, cho dù cái ý niệm này là niệm thiện hay là niệm ác, chỉ cần một ý niệm vừa khởi lên thì A Di Đà Phật, liền quay lại với A Di Đà Phật, đó gọi là biết niệm, không để cho ý niệm của bạn tiếp nối, cho nên người xưa nói “không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm”. Niệm là ý niệm khởi lên, thiện niệm ác niệm đều không hề gì, nó sẽ khởi tập khí, khi nó vừa khởi lên lập tức liền giác ngộ, cái gì gọi là giác ngộ? Một câu A Di Đà Phật chính là giác ngộ, đánh chết cái ý niệm này đi, đổi thành A Di Đà Phật. Khi không khởi niệm, không khởi A Di Đà Phật cũng không hề gì, vừa có ý niệm, cái ý niệm thứ hai thì là A Di Đà Phật, con người này công phu liền có lực, con người này niệm Phật thì nắm chắc vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc. Cho nên chúng ta có thể vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc hay không, chỉ xem chính chúng ta nghĩ lại xem có được cái công phu này không. Không có công phu này, vọng niệm nối nhau, niệm niệm tiếp nối vậy thì phiền phức, vậy thì làm sao? Do công phu niệm Phật của chúng ta chưa đủ, tâm cảnh giác của chúng ta chưa cao, vẫn chưa có cách gì thay thế được, nỗ lực đem nó niệm cho quen thuộc, thuần thục rồi thì tự nhiên cảnh giới này liền hiện tiền, chỉ cần ý niệm khởi lên chính là A Di Đà Phật. Cho nên dùng một niệm, chính là một niệm A Di Đà Phật này, đánh bạt hết tất cả các vọng niệm. Bạn phải nên biết chỉ cần là ý niệm đều là vọng niệm, cái gì gọi là chánh niệm? Không có ý niệm gọi là chánh niệm, không có ý niệm mà rõ ràng tường tận, thông suốt thấu đáo gọi là chánh niệm. Nếu như không có ý niệm, cái gì cũng đều không biết, mê hoặc điên đảo, đó gọi là vô minh, vậy thì cũng sai lầm. Cho nên Phật dạy chúng ta chấp trì danh hiệu, rất hay, mỗi niệm là A Di Đà Phật, đó là giác quán. Có giác có quán, không khởi tất cả vọng niệm, không có bất cứ ý niệm nào, đó gọi là định, đó là thiền định, cho nên trong định có huệ, trong huệ có định, thì nó làm sao không phải là thâm diệu thiền chứ? Không giả chút nào.

Cho nên hướng lên trên mà đi đến định thứ tám, chỗ này đến đỉnh cao nhất trong thế gian thiền định, họ không thể ra khỏi sáu cõi, vì sao vậy? Đến định thứ tám là trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, trong đây không những dục không có (dục là nói ngũ dục tài, sắc, danh, thực, thuỳ), ý niệm cũng không có, xin nói với các vị, họ không phải là thật không có, là do thiền định sâu khống chế được nó, nó không khởi được tác dụng, nó sẽ không khởi lên. Đó là sức định, thế nhưng cái sức định này là có hạn, không phải là vô hạn, cái định này có thể định được bao lâu? Tám vạn đại kiếp. Thời gian này thì quá dài, một cái đại kiếp này là gì? Thế giới này một lần thành trụ hoại không gọi là một đại kiếp, hay nói cách khác, cái thế giới của chúng ta thành trụ hoại không tám vạn lần thì sức định của họ liền không còn. Khi sức định này không còn thì phiền não tập khí của họ liền dấy khởi. Khi vừa dấy khởi thì vẫn phải tuỳ theo nghiệp lực mà đi luân hồi. Sự việc này phiền phức, leo đến đỉnh cao nhất sau cùng còn phải rơi trở xuống. Cho nên thiền định thế gian này không thể giải quyết được vấn đề, phải có Phật xuất hiện ở đời, cho nên tại vì sao Phật xuất hiện ở Ấn Độ mà không xuất hiện ở nơi khác? Có nguyên do, bạn xem người tu hành thông thường ở Ấn Độ có thể đạt đến cảnh giới này, Phật đến nơi đó để độ họ, nói với họ Tứ Thiền Bát Định không phải là cứu cánh. Cứu cánh thì sao? Cứu cánh thì phải tu thiền định xuất thế gian, thiền định mà Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát đã tu. Thanh Văn đã tu là cửu thứ đệ định, bạn xem bát định lại nâng lên cao là cửu thứ định, khi vừa nâng cao thì siêu việt sáu cõi, trong Phật pháp gọi là nhiều pháp giới, sáu cõi hướng lên trên còn có bốn pháp giới là Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật. Vị Phật này là Phật ở trong mười pháp giới, Phật của mười pháp giới, chưa ra khỏi mười pháp giới. Sáu cõi là một vòng tròn, mười pháp giới là một vòng tròn lớn bên ngoài, trong đại thừa giáo gọi sáu cõi là phàm phu, nếu so với vòng tròn lớn bên ngoài mà nói thì gọi là nội phàm, nội phàm là giảng sáu cõi, ngoài sáu cõi ra bốn pháp giới này gọi là ngoại phàm. Ngoài sáu cõi ra họ cũng là phàm phu nhưng thông minh hơn nhiều so với chúng ta, trí tuệ cao hơn nhiều. Vì sao gọi họ là phàm phu? Họ chưa kiến tánh, cho nên thành tựu của Phật pháp là ở “minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật”, vị Phật này là Phật thật, không phải Phật của mười pháp giới, vị Phật này là Phật của pháp giới nhất chân, là Chư Phật Như Lai trong cõi Thật Báo Trang Nghiêm, vậy thì thảy đều gọi là thành Phật. Luôn phải làm cho rõ ràng, cho tường tận.

Tịnh Độ tông thường nói “bốn độ, ba bậc, chín phẩm”, chúng ta biết được thế giới Tây Phương Cực Lạc có cõi Thường Tịch Quang, có cõi Thật Báo Trang Nghiêm, có cõi Phương Tiện Hữu Dư, có cõi Phàm Thánh Đồng Cư, vậy thế giới Ta Bà chúng ta có hay không? Có! Sáu cõi chính là cõi Phàm Thành Đồng Cư, pháp giới bốn thánh chính là cõi Phương Tiện Hữu Dư. Thế nhưng thế giới này của chúng ta, sáu cõi mỗi một cõi đều có vấn đề của không gian duy thứ, trong pháp giới bốn thánh cũng có vấn đề của không gian duy thứ, Thanh Văn không thấy được Duyên Giác, Duyên Giác không thấy được Bồ tát, đều có cái vấn đề này. Thế giới Tây Phương Cực Lạc không có không gian duy thứ, đây gọi là pháp môn đặc biệt, chân thật là không thể nghĩ bàn. Người thông thường chúng ta niệm Phật vãng sanh thế giới Cực Lạc sanh đến đâu? Sanh cõi Phàm Thánh Đồng Cư. Cõi Phàm Thánh Đồng Cư của thế giới Tây Phương Cực Lạc không có sáu cõi, chỉ có hai cõi là nhân thiên; thế giới Cực Lạc không có A Tu La, La Sát, Ngạ quỷ, Địa ngục, Súc sanh. Vì sao không có? Bạn bước vào thế giới đó là có điều kiện, không phải không có điều kiện, điều kiện là gì vậy? Tâm địa thanh tịnh, lương thiện, niệm Phật, không có ba cái điều kiện này thì không thể sanh Tịnh Độ. Tâm tịnh thời cõi Phật tịnh, vậy thì tâm địa thanh tịnh, lương thiện, niệm Phật thì họ làm sao có thể đoạ cõi súc sanh chứ? Họ làm sao có thể đoạ địa ngục? Cho nên bên đó căn bản là không có súc sanh, địa ngục, ngạ quỷ. Cái điểm này chúng ta phải tường tận. Vậy chúng ta là người chân thật niệm Phật, quyết định không thể tạo ra nghiệp của ba đường ác. Tạo nghiệp của ba đường ác, muốn mang đến thế giới Cực Lạc là không thể mang đi được, cho nên chúng ta nhất định phải đoạn ác tu thiện, phải buông bỏ tham sân si mạn. Nếu như có thái độ rất ngạo mạn đối với người, bạn lập tức cảnh giác đến, vì đó là chướng ngại ta vãng sanh. Ta có thể vãng sanh hay không phải đánh một dấu hỏi, không có tham sân si mạn nghi thì quyết định được sanh. Vì sao nói bạn đới nghiệp? Là mang nghiệp, bạn vẫn còn mang tập khí, tập khí tham sân si mạn nghi của bạn chưa đoạn có thể mang, tham sân si mạn nghi hiện tiền thì không thể mang.

Cái gì gọi là tập khí? Các đồng tu thường học tập với nhau, tôi nghĩ đều rất rõ ràng, tập khí không dễ đoạn. Mỗi giờ mỗi phút nhắc nhở chính mình, ngay đời này chúng ta đến cái thế gian này, được thân người, không uổng qua một đời. Chúng ta thường nói, tổ sư đại đức cũng thường hay giáo huấn chúng ta, nên ghi nhớ những gì không mang đi được thảy đều phải buông bỏ. Những thứ nào không mang đi được? Danh vọng lợi dưỡng không thể mang đi, năm dục sáu trần không thể mang đi, bạn bận tâm những thứ này làm cái gì? Bạn sai rồi. Thân không thể mang đi, tài sản không thể mang đi. Không thể mang đi thì nên buông bỏ. Buông bỏ không phải nói trên sự với bạn, sự không hề gì, là nói cái tâm của bạn, trong lòng của bạn quyết định không thể có những thứ này. Cái gì có thể mang đi được? Thiện nghiệp mang đi được, tịnh nghiệp mang đi được, câu A Di Đà Phật này mang đi được, mười đại nguyện vương đã nói trong phẩm Hạnh Nguyện mang đi được, mười Ba La Mật của Bồ tát Phổ Hiền mang đi được. Mang đi được thì phải nỗ lực mà làm, không mang đi được thì thảy đều bỏ hết. Hiện tại người thế gian bị mê nghiêm trọng nhất là tiền, cái thứ này không thể mang đi được, nhất định phải đem nó xả bỏ sạch sẽ, cho nên Thế Tôn dạy bảo chúng ta “lấy giới làm thầy, lấy khổ làm thầy”, đời sống thanh đạm một chút thì tốt, tốt ở chỗ nào này vậy? Không có lưu luyến đối với thế gian này, đời sống quá dư giả sẽ thấy chỗ này cũng không tệ, thế giới Cực Lạc tuy là nghe nói qua, ai có thể chứng minh nó là thật? Họ sẽ có hoài nghi này. Nếu như ở thế gian này bị nhiều khổ, bị nhiều nạn, vậy thì đối với thế giới Cực Lạc vừa nghe nói thì thật ngưỡng vọng, thật muốn đi, tâm tình của họ sẽ không giống như chúng ta. Do đây có thể biết, Phật dạy bảo chúng ta là rất có đạo lý, chúng ta phải thường hay nghĩ đến sáu cõi khổ, mười pháp giới cũng khổ, vô lượng kiếp đến nay đời đời kiếp kiếp không thể ra khỏi phạm vi này, bạn nói xem có thật đáng thương không! Chư Phật Như Lai cũng là đời đời kiếp kiếp từ trước đến giờ chưa từng rời khỏi chúng sanh, chúng ta cũng đã từng thân cận qua mà chưa được độ, do nguyên nhân gì? Không chịu nghe lời, không y giáo phụng hành. Không thể nói chúng ta không có duyên với Phật, không có duyên thì ngay đời này bạn làm sao có thể ngồi ở nơi đây hai giờ đồng hồ? Bạn có thể ngồi ở đây một giờ đồng hồ chứng minh bạn có thiện căn, thiện căn của bạn rất sâu dày, tại vì sao chưa thành công? Chưa nỗ lực y giáo phụng hành. Nếu như chúng ta ngay đời này vẫn chưa nỗ lực, đời sau vẫn phải luân hồi sáu cõi, chúng ta hiện tại chính là như vậy. Hiện tại lý rõ ràng rồi, sự tường tận, then chốt chính ở chúng ta có chịu làm hay không? Chịu làm thì ngay đời này liền siêu thoát, không chịu chăm chỉ phụng hành, vẫn còn tham đắm danh vọng lợi dưỡng, ngay đời này của chúng ta lại để lỡ qua. “Thân người khó được, Phật pháp khó nghe”, được thân người, nghe Phật pháp mới là nhân sanh chân thật hạnh phúc mỹ mãn. Có thể y giáo phụng hành ngay đời này không có một ai không thành tựu, đặc biệt là gặp được pháp môn Tịnh Độ, niệm Phật cầu sanh thế giới Cực Lạc, thật đúng như đại sư Thiện Đạo đã nói “vạn người tu vạn người đi”.

Loại thứ ba, “xuất thế gian thượng thượng thiền”, người nào tu? Pháp thân Bồ tát tu. Bạn xem, nói ba loại thiền, thế gian thiền Tứ Thiền Bát Định là ở trong sáu cõi; xuất thế gian thiền là pháp giới bốn thánh, Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật trong mười pháp giới, các ngài tu; xuất thế gian thượng thượng thiền đó là siêu việt mười pháp giới, các vị có thể xem thấy ở trên Kinh Hoa Nghiêm là những người nào tu? Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi hướng, Thập địa, Đẳng giác, các ngài tu, các ngài tu gọi là xuất thế gian thượng thượng thiền. Do đây có thể biết, xuất thế gian thượng thượng thiền cũng giống như lớp nghiên cứu sinh tiến sĩ vậy, xuất thế gian thiền cũng giống như là đại học, lấy được học vị, thế gian thiền giống như trung học vậy. Tu hành nhất định phải từ tiểu học trung học tuần tự tiến dần mới có thể thành tựu, nếu như bỏ đi phía sau, liền học xuất thế gian thiền, xuất thế gian thượng thượng thiền thì nhất định không thể thành tựu. Cái đạo lý này không chỉ chúng ta chính mình phải tường tận, Thế Tôn có sự răn dạy chuẩn xác, trong Phật Tạng Kinh Phật nói: “Đệ tử Phật trước không học Tiểu thừa, sau học đại thừa thì không phải đệ tử Phật”. Bạn thấy lời nói này dạy rất nghiêm khắc, nói với chúng ta phải tuần tự tiến dần. Tám vạn bốn ngàn pháp môn không ngoại lệ, thế nhưng có một ngoại lệ chính là Tịnh Độ, cho nên Tịnh Độ được gọi là pháp môn đặc biệt, mười phương tất cả chư Phật thảy đều tán thán, việc này cần phải biết. Thế nhưng tu Tịnh Độ phải đầy đủ ba tư lương, ba tư lương này gọi là tín nguyện hạnh.

Chân tín, chúng ta có chân tín hay không? Tín tâm của chúng ta có làm đến chuyên hay không? Có làm đến nhất hay không? Làm đến chuyên nhất đó chính là chân tín, không làm đến được thì không phải chân tín. Cái đạo lý này rất sâu rất rộng, hy vọng các vị phải tỉ mỉ mà thể hội. Chúng ta ở trong Tịnh Độ tông, đối với điển tích của các tông phái khác có mong muốn lướt qua hay không? Nếu như lướt qua thì không chuyên, thì không nhất. Người chân thật tu Tịnh Độ, Tịnh Độ năm kinh một luận, không nhiều, số lượng không nhiều, thế nhưng vẫn là phải chuyên nhất một bộ kinh. Năm kinh một luận nhất định phải tu, nhất định phải học, sau khi học rồi ngay đời này của bạn ở trong năm kinh chọn ra một bộ, vậy mới gọi là chuyên, mới gọi là nhất, còn có thể lướt qua các thứ khác hay sao? Thế nhưng lướt qua nền tảng, đó gọi là căn bản, chính là Nho Thích Đạo ba cái gốc này. Đầy đủ ba cái gốc này, trong năm kinh chuyên sâu một bộ, ta cảm thấy năm kinh đều phải đọc, đều hiểu rõ, chọn ra một loại, làm thành định khoá mỗi ngày cho chính ta. Có năng lực, có thời gian, chọn Kinh Vô Lượng Thọ thì tốt. Người xuất gia ngày trước, tôi biết được đại sư Hoằng Nhất, việc này nói ra mọi người đều biết, đại sư Hoằng Nhất sau khi xuất gia cả đời ngài chuyên nhất Phổ Hiền Bồ tát Hạnh Nguyện Phẩm, thời khoá sớm tối của ngài chính là thọ trì Hạnh Nguyện Phẩm, học thuộc lòng Hạnh Nguyện Phẩm, đó là một loại trong năm kinh. Nếu như tuổi tác chúng ta lớn rồi, căn tánh không nhạy bén, sức nhớ cũng kém, vậy thì bạn chọn bộ nhỏ, Phật Thuyết A Di Đà Kinh thì tốt nhất. Nếu như nhỏ hơn nữa, Đại Thế Chí Bồ tát niệm Phật Viên Thông Chương cũng được. Chương này ở trong Tịnh Độ tông chính là một bộ kinh, văn tự không nhiều, 244 chữ, còn ít hơn Tâm Kinh, Tâm Kinh là 260 chữ. Nếu không thì cứ học người thợ vá nồi, chỉ là một câu Nam Mô A Di Đà Phật đủ rồi, bạn xem người ta ba năm chẳng phải tự tại vãng sanh hay sao? Họ chuyên, họ nhất. Người thợ vá nồi không biết chữ, Đại Thế Chí Viên Thông Chương cũng không được, ông cũng không thể thọ trì, một câu danh hiệu cứ như vậy mà niệm ba năm, ông liền thành tựu, tự tại vãng sanh, không có chút bệnh tật nào, đứng mà vãng sanh. Đó là tấm gương tốt cho chúng ta. Người thợ vá nồi là người cùng một thế kỷ với chúng ta, trước thời kỳ kháng chiến. Then chốt chính ở “chuyên tâm thủ nhất”, ai có thể làm được thì người đó thành tựu. Phải nên biết một câu Nam Mô A Di Đà Phật này chính là Vô Thượng Thâm Diệu Thiền, chính là ở ngay chỗ này chúng ta nói “Xuất thế gian thượng thượng thiền”, bạn không nên xem thường nó, vì sao vậy? Bạn nghĩ thử xem, thế gian thiền tu thành Tứ Thiền Bát Định, không chỉ là trời Sắc giới, trời Vô Sắc giới mà thôi, xuất thế gian thiền tu thành công cũng chẳng qua là pháp giới bốn thánh, Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật mà thôi. Một câu A Di Đà Phật này bạn niệm thành công thì đến thế giới Cực Lạc. Thế giới Cực Lạc không ở mười pháp giới, nó cùng với trên Kinh Hoa Nghiêm đã nói Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi hướng, Thập địa là bình đẳng, nó không phải xuất thế gian thượng thượng thiền là cái gì? Nếu như chúng ta hiểu rõ cái đạo lý này, hiểu rõ được chân tướng sự thật, thì kiên quyết một lòng niệm A Di Đà Phật. Thiên kinh vạn luận đều đang khuyên bảo chúng ta, đều là đang chỉ đạo chúng ta một phương hướng như vậy, một mục tiêu như vậy, nếu bạn có thể tiếp nhận thì bạn là người thượng thượng căn, vì sao vậy? Ngay đời này bạn thành Phật, cho nên bạn có thể nói niệm Phật không phải là thiền hay sao? Người tu thiền nếu không thể hồi hướng vãng sanh Tịnh Độ, vậy thì kém rất xa so với người niệm Phật, có so thế nào cũng không thể so được. Học giáo thì càng không cần phải nói, đó là ở giáo hạ. Các vị nghĩ muốn học Hoa Nghiêm, thật học Hoa Nghiêm họ tu cái gì? Ở trên Kinh Hoa Nghiêm, Bồ tát Văn Thù, Bồ tát Phổ Hiền đều là niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, làm tấm gương tốt cho chúng ta.

Những năm đầu Dân quốc 60 tôi bắt đầu giảng Kinh Hoa Nghiêm lần thứ nhất, cũng đã giảng thời gian rất dài, cũng phải sắp gần có 70 năm, thế nhưng vào lúc đó thường hay đi ra nước ngoài, không ngừng bị đứt khoảng, giảng được phân nửa, Hoa Nghiêm 80 giảng được phân nửa, Hoa Nghiêm 40 cũng giảng được phân nửa. Đặc biệt ở Hoa Nghiêm 40, Hoa Nghiêm 40 chính là toàn văn của “Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm”, tôi giảng đến phân nửa, có một hôm đột nhiên tâm huyết trào dâng, nghĩ đến một vấn đề, Thiện Tài tu pháp gì? Khi giảng thì hàm hồ lướt qua, kém xa so với hiện tại này, vào lúc đó bởi vì tuổi trẻ, công phu chưa sâu. Tôi liền tìm ở trong kinh Hoa nghiêm, bạn xem thầy của Thiện Tài là Bồ tát Văn Thù, Thiện tài là đệ tử nhập môn của Bồ tát Văn Thù, là đăng đường nhập thất, là đệ tử truyền pháp, chúng ta xem thấy trong kinh văn ghi chép, Văn Thù và Phổ Hiền đều là niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, Thiện Tài là đệ tử đắc ý nhất của Bồ tát Văn Thù, đệ tử truyền thừa đại pháp, ngài khẳng định là tu pháp môn này. Khi chúng ta giảng kinh đích thực là lơ là, không hề chú ý đến cái điểm này, sau đó lại tỉ mỉ mà quan sát xem 53 tham, một chút cũng không sai, vì sao vậy? Ngạn ngữ Trung Quốc thường nói “tiên nhập vi chủ”, bạn xem Bồ tát Văn Thù giới thiệu cho ngài đi tham vấn, vị thiện tri thức thứ nhất, đó chính là tiên nhập vi chủ, vị thiện tri thức thứ nhất chính là Tỳ Kheo Đức Vân, Hoa Nghiêm 80 gọi là Đức Vân, Hoa Nghiêm 40 gọi là Kiết Tường Vân, là một người không phải hai người, do phiên dịch khác nhau, Kiết Tường chính là Đức, Đức chính là Kiết Tường. Tỳ Kheo Đức Vân tu pháp môn gì? Bát Chu Tam Muội. Bát Chu Tam Muội là chuyên niệm A Di Đà Phật cầu sanh thế giới Cực Lạc. Bạn xem, việc đầu tiên ngài thị hiện cái này, đó gọi là tiên nhập vi chủ. Chúng ta xem thấy ở trong Kinh Hoa Nghiêm, Tỳ Kheo Đức Vân truyền thụ Thiện Tài Đồng Tử 21 môn niệm Phật, 21 loại này khi triển khai ra chính là mười phương ba đời bao gồm tất cả chư Phật đã nói ra vô lượng vô biên pháp môn, chính là 21 loại lớn, quy nạp thành 21 loại, vậy thì nói rõ cái gì? Mỗi môn đều là pháp môn niệm Phật, việc này không thể nghĩ bàn. Cho nên chúng ta nghĩ đến vấn đề này, quay đầu nhìn lại xem vào kinh thấy ra được lối đi, sau đó lại tiếp tục hướng xuống, ngay trong đó 51 thiện tri thức, 51 tham, 51 vị thiện tri thức đại biểu cái gì? Đại biểu vô lượng pháp môn, đem vô lượng pháp môn quy nạp thành 51 loại, nhân vật đại biểu nam nữ già trẻ, các ngành các nghề, mới biết được pháp môn này rộng lớn. Thiện Tài Tham học thành tựu viên mãn Hậu Đắc Trí. Hậu Đắc Trí là Vô Sở Bất Tri. Ngài ở trên hội Bồ tát Văn Thù là khai Căn Bản Trí, 53 tham là thành tựu Hậu Đắc Trí. Thầy của tôi là tiên sinh Phương Đông Mỹ bội phục đến sát đất đối với việc này, thầy nói trí tuệ Phật pháp là trí tuệ chân thật, thông qua trải luyện, đó là trí tuệ chân thật. Mỗi lần tham phỏng một pháp môn, bạn thấy đến sau cùng “luyến đức lễ từ”. Câu này nói với chúng ta, tham phỏng vị thiện tri thức này thỉnh giáo với họ, nhờ vào khai thị giáo huấn của họ rất là cảm tạ, lễ lạy cáo từ, từ là cái gì? Ý nghĩa của chữ từ này rất sâu, là rời khỏi nơi của họ đến nơi khác để tham học, trong đây càng quan trọng hơn dẫn khởi ra một ý nghĩa, không có học với họ, nghe họ nói, thứ gì của họ ta đều hiểu, ta vẫn là niệm A Di Đà Phật, như như bất động, ngài vẫn là chuyên, vẫn là nhất. Mãi đến sau cùng, tham vấn sau cùng là Bồ tát Phổ Hiền, Bồ tát Phổ Hiền là mười đại nguyện vương quay về Cực Lạc, ngài không có lễ, cũng không có từ, bạn thấy một cái đầu một cái đuôi, cho nên mới biết được Thiện Tài Đồng Tử là chuyên tu A Di Đà Phật, chuyên niệm A Di Đà Phật, làm ra tấm gương tốt nhất cho chúng ta. Một người niệm Phật không có thứ nào không thông đạt, trên thực tế 53 tham là ở đâu vậy? Chính ở ngay trong cuộc sống thường ngày của chúng ta, chúng ta từ sớm đến tối, bạn xem thấy được rất nhiều người rất nhiều việc, đó chính là 53 tham. Xem thấy thế nào mọi thứ rõ ràng, mọi thứ tường tận, là huệ, trong lòng như thế nào? Như như bất động, chính là một câu A Di Đà Phật, đó là định, định huệ đều học, không ngu si, không hồ đồ, không có thứ nào không biết, thế nhưng không có thứ nào để ở trong lòng, trong lòng chỉ để “Nam Mô A Di Đà Phật”, đó chính là trong pháp môn Hoa Nghiêm gọi là diệu dụng, tuỳ duyên diệu dụng. Năm mươi ba tham là tuỳ duyên, diệu dụng là cái gì? Là như như bất động, quyết định không có để ý, chính là bạn nghe thấy xem thấy, bạn đều để ở trong ý thức thì sai rồi, không nên để ở trong ý thức, chúng ta nói không nên để ở trong lòng thì mọi người càng dễ hiểu. Cái bạn nhìn thấy, cái bạn nghe được, cái bạn tiếp xúc đến, thiện cũng tốt, ác cũng tốt, nhiễm cũng tốt, tịnh cũng tốt, đều không nên để ở trong lòng, vì sao vậy? Trong tâm thanh tịnh không có bất cứ thứ gì. Đại sư Huệ Năng nói rất hay “vốn dĩ không một vật, chỗ nào có bụi trần”. Ngài nói là “làm gì có dính bụi trần”, chúng ta không nói dính, căn bản là không có thì còn dính cái gì! Nói được càng triệt để hơn một chút, không có, chỉ có A Di Đà Phật, vi diệu, diệu không nói ra lời.

Năm xưa tôi dạy học ở Phật Quang Sơn, trong số thầy giáo của Phật Quang Sơn vào lúc đó có pháp sư Tinh Vân, chính ông cũng đảm nhiệm giáo trình, còn có pháp sư Hội Tánh, có hai vị cư sĩ, cư sĩ Đường Nhất Huyền và cư sĩ Phương Luận, và tôi. Có một hôm khi ăn cơm chúng tôi cùng nhau nói chuyện, dường như cư sĩ Phương Luận nêu ra, ông nói học trò của chúng ta thi cử, nếu như đề thi phát ra rồi, trên đề thi cứ viết đầy câu A Di Đà Phật, vậy thì phải cho điểm thế nào? Bạn nói xem họ có đạt chuẩn hay là không đạt chuẩn? Chúng tôi, mấy vị thầy giáo mọi người đều nói, vậy thì vẫn phải thông qua, không thể nào không cho qua, vì họ tương ưng với Phật pháp, trong lòng của họ chỉ có A Di Đà Phật không có thứ khác. Cho nên đại đức xưa nay thường hay có loại giáo huấn này, không luận bạn có sự việc gì thỉnh giáo với họ, họ trả lời bạn là “A Di Đà Phật”, ngoài câu này ra họ không nói câu thứ hai, tu công của chính họ cứ như vậy mà truyền thọ cho bạn, họ sẽ thành công, bạn giống y như họ, bạn cũng có thể thành công. Thiên kinh vạn luận, trên Kinh Kim Cang nói “pháp còn nên xả, huống hồ phi pháp”, cái pháp đó là gì? Pháp là Phật pháp, Phật pháp mà Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói 49 năm còn phải xả. Thế Tôn chính mình ở trên kinh cũng đã nói ra tỉ dụ, tất cả pháp mà ngài đã nói ra trong 49 năm giống như “hoàng diệp chỉ đế”, câu nói này là Phật nói. “Hoàng diệp chỉ đế” là ý nghĩa gì? Phương tiện khéo léo, bạn đừng cho rằng là thật, cái chân thật là gì? Trong tự tánh một pháp cũng không có, một pháp cũng không đó là pháp chân thật cứu cánh. Nói ra một pháp nếu như bạn chấp trước cái pháp này thì sai, tất cả pháp Phật nói không thể chấp trước, không thể phân biệt, không thể khởi tâm động niệm, vậy thì bạn chân thật đạt được. Nếu bạn vừa phân biệt, vừa chấp trước, cái pháp này đều biến thành giả, đều không phải chánh pháp, biến thành tà pháp, bạn không hiểu chân thật nghĩa Như Lai. Cho nên Kệ Khai Kinh thật viết được rất hay: “nguyện giải Như Lai chân thật nghĩa”, làm thế nào có thể hiểu được chân thật nghĩa Như Lai? Sau khi nghe được Phật pháp không khởi tâm không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, bạn liền chân thật hiểu được chân thật nghĩa Như Lai. Đây không phải phàm phu, phàm phu không làm được, xin nói với các vị, pháp giới bốn thánh cũng làm không được, chỉ có người xuất thế gian thượng thượng thiền làm đến được, họ hiểu được, trên hình tướng cùng với tất cả chúng sanh hoà với hồng trần không hề khác, trong lòng thì hoàn toàn khác nhau, gọi là người chân thật tu hành. Chúng ta lại nghĩ lại một chút, Thích Ca Mâu Ni Phật, các đại Bồ tát, các tổ sư đại đức nhiều đời ở Trung Quốc chúng ta, người chân thật thành tựu, chân thật thành tựu là gì? “Minh tâm kiến tánh, đại triệt đại ngộ”, họ thị hiện ở thế gian cùng trong Hoàn Nguyên Quán đã nói bốn đức hoàn toàn tương ưng.

Bốn đức chúng ta vẫn chưa học đến phía sau, cái thứ nhất “tuỳ duyên diệu dụng”, cái thứ hai “oai nghi hữu tắc”. Tuỳ duyên diệu dụng là tôi vừa rồi mới nói, trên hình tướng hoàn toàn giống y như mọi người, bên trong họ không khởi tâm không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, là diệu dụng. Chúng ta tu Tịnh Độ, một câu A Di Đà Phật, trừ một câu A Di Đà Phật ra, các thứ khác tuyệt đối không để ở trong lòng, chính là diệu dụng. “Oai nghi hữu tắc”, câu này viết ra “oai nghi trụ trì hữu tắc đức”, oai nghi là cái gì? Đi đứng nằm ngồi hoàn toàn tương ưng với giới luật, nghiêm trì giới luật, ngày nay chúng ta nói tương ưng với Đệ Tử Quy, tương ưng với Thập Thiện Nghiệp Đạo, tương ưng với Cảm Ứng Thiên, làm ra một tấm gương tốt nhất cho tất cả mọi người, làm ra mô phạm, đó là thân giáo. Thứ ba là “Nhu hoà chất trực”. Nhu hoà là biểu hiện ở bên ngoài, bên ngoài phải nhu hoà, bên trong chất trực chính là chân thành, bên trong phải chân thành nhiếp thọ tất cả chúng sanh, tiếp dẫn tất cả chúng sanh, giáo hoá tất cả chúng sanh. Điều sau cùng là “thay chúng sanh khổ”, “phổ đại chúng sanh thọ khổ đức”. Chúng ta chịu khổ là cái gì? Là để cho người xem, để cho chúng sanh thấy, chính là đem di ngôn sau cùng của Thế Tôn “lấy khổ làm thầy” biểu hiện ra. “Oai nghi hữu tắc” chính là trì giới. Lúc sau cùng khi Phật nhập Niết Bàn lưu lại hai câu “lấy giới làm thầy, lấy khổ làm thầy”, có thể thấy được hai điều này là hai loại bên trong tánh đức. Lấy khổ làm thầy là “phổ đại chúng sanh thọ khổ đức”, làm ra điển hình để cho họ xem. Chúng ta dùng tâm thanh tịnh dùng tâm chân thành có khổ hay không? Không khổ! Trong khổ có an lạc, chân thật an lạc. Bạn thấy câu “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”, trong đại thừa giáo thường nói thường sanh tâm hoan hỉ, pháp hỉ sung mãn, trong khổ có pháp hỉ sung mãn, ý nghĩa trong đây sâu rộng. Cho nên pháp môn niệm Phật quyết định không thể xem thường, là quy về sau cùng của Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, là pháp môn vô thượng, chúng ta nhất định phải chuyên tâm thủ nhất, ngay đời này quyết định thành công.

Thứ sáu, Trí tuệ.

Câu phía trước chúng ta đã học qua, hôm nay bắt đầu từ “trí tuệ”. Bát Nhã Ba La Mật trong Lục Độ, trong mười độ cũng là Bát Nhã. Chúng ta thấy Thế Tôn thông thường ở trong kinh giáo đại thừa thường nói ý nghĩa của Bát Nhã. “Bát Nhã” là tiếng Phạn, tiếng Hoa là “trí tuệ”, phiên dịch thành ý Trung văn là trí tuệ, vì chiếu rọi tất cả các pháp đều bất khả đắc, mà có thể thông đạt tất cả vô ngại, vì các loại chúng sanh diễn nói chủng chủng pháp vậy.

Bát Nhã, tại vì sao không trực tiếp dịch thành trí tuệ? Chúng ta xem chú giải này rồi liền biết được, trong từ vựng Trung Quốc, hai chữ Trí Tuệ cùng ý nghĩa Bát Nhã của Phạn ngữ là như nhau, thế nhưng có cạn có sâu rộng hẹp không như nhau. Ý nghĩa của Bát Nhã rộng và sâu, người Trung Quốc chúng ta nóii trí tuệ thì mức độ không được sâu đến như vậy. Vậy thì nếu sâu hơn một tầng mà nói, Bát Nhã là từ trong tự tánh lưu lộ ra, không phải do học mà có, cái gọi là khai trí tuệ, trí tuệ khai mở bằng cách nào? Vứt bỏ đi hết những thứ chướng ngại trí tuệ tự tánh, đem chướng ngại vứt bỏ, trí tuệ Bát Nhã tự tánh nó tự nhiên hiện tiền. Chỗ này không như nhau, ngay trong học tập có thể được trí tuệ hay không? Đáp án là không thể nói có, cũng không thể nói không, vì sao vậy? Xem bạn dùng cái tâm gì. Nếu như học tập mà không lìa khỏi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, vậy gọi là tri thức, không gọi là trí tuệ. Trí thức cùng trí tuệ là có khác biệt. Nếu như trong học tập của bạn không xen tạp vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, thì đó là trí tuệ chân thật. Khác biệt chính ngay chỗ này, vì sao vậy? Trong đại thừa giáo Phật thường nói “phiền não tức Bồ đề, sanh tử tức Niết Bàn”, nếu như các vị tường tận cái ý này, vậy thì quan hệ của phiền não đối với Bát Nhã bạn liền tường tận. Nó là một, không phải là hai, khi giác thì gọi là trí tuệ, khi mê thì gọi là phiền não. Hoặc giả là chúng ta nói một cách khác thì bạn liền dễ dàng hiểu được, Bát Nhã khi có chướng ngại thì nó liền biến thành phiền não, khi không có chướng ngại thì gọi là trí tuệ Bát Nhã. Cái gì chướng ngại vậy? Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước chướng ngại nó, chỉ cần gặp phải thứ này thì nó liền biến hình, biến thể, liền biến thành phiền não, cho nên nói phiền não tức Bồ đề, phiền não vừa giác ngộ thì chướng ngại này không còn, đem vọng tưởng, phân biệt, chấp trước buông bỏ triệt để thì Bát Nhã tự tánh liền hiện tiền.

Chúng ta nghĩ đến đại sư Lục tổ Huệ Năng triều đại nhà Đường, ở trong thất phương trượng của ngũ tổ Hoằng Nhẫn, nghe lão hòa thượng giảng kinh Kim Cang đến “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” thì ngài chân thật buông bỏ. Ưng vô sở trụ, vô sở trụ chính là buông bỏ. Phàm phu chúng ta là có chỗ trụ, cũng chính là trong lòng của bạn có phiền não. Có phiền não gì vậy? Khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, nếu nói thô hơn một chút là có tự tư tự lợi, có danh vọng lợi dưỡng, có tham sân si mạn, có năm dục sáu trần. Có những thứ này thì trí tuệ Bát Nhã của bạn liền biến thành phiền não. Nếu như chúng ta đem những thứ này buông bỏ, vô sở trụ, sự có hay không? Sự không trở ngại, sự sự vô ngại, lý sự vô ngại, không có chướng ngại. Chướng ngại chính là đang vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, chỉ cần có những thứ này nó liền sanh ra chướng ngại, không có những thứ này thì không có chướng ngại. Chỉ cần bạn đem vọng tưởng, phân biệt, chấp trước buông bỏ, thì trí tuệ Bát Nhã vốn sẵn đầy đủ trong tự tánh thảy đều hiện tiền.

Trí tuệ này tác dụng thật không thể tưởng tượng, trong Phật pháp gọi là pháp giới hư không giới tất cả chúng sanh, quá khứ, hiện tại, vị lai, không có thứ nào mà bạn không thông đạt, không có thứ nào mà bạn không tường tận, vì sao vậy? Bản năng tự tánh chính là như vậy. Cho nên sau khi đại sư Huệ Năng vừa khai ngộ, ngài đưa ra báo cáo, ngài minh tâm kiến tánh rồi, kiến tánh là như thế nào? Ngài đem nó nói ra, ngài nói: “nào ngờ tự tánh vốn sẵn thanh tịnh”. Câu đầu tiên liền nói, nào ngờ tự tánh, không hề nghĩ đến tự tánh vốn sẵn là thanh tịnh, chưa từng bị ô nhiễm bao giờ. Ở Phật Bồ tát là thanh tịnh, ở chúng ta vẫn là thanh tịnh, ở muỗi kiến, ngạ quỷ, địa ngục, súc sanh cũng là thanh tịnh, chân tâm vĩnh viễn là thanh tịnh. Ngày nay chúng ta gọi là ô nhiễm, ô nhiễm là vọng tâm, không phải chân tâm. Vọng tâm là cái gì? Trong danh từ Phật học gọi là A lại da, chân tâm bị ô nhiễm thị gọi là A lại da. A lại da là tiếng Phạn, dịch thành ý Trung văn gọi là tạng thức. Tạng, chính là tạng của Tam Tạng kinh trong Phật môn chúng ta, ý nghĩa chính là chứa. Thức là thức tâm, là giả không phải là chân tâm. Chân tâm biến thành thức, tác dụng của nó là gì? Tác dụng chính là hàm chứa, hàm chứa là ngày nay chúng ta gọi là ký ức, bạn có thể ghi nhớ lại, những việc quá khứ đều có thể ghi nhớ, cũng giống như kho tư liệu vậy, phòng lưu trữ hồ sơ, từ vô thỉ kiếp đến nay, bạn khởi tâm động niệm tất cả tạo tác, hết thảy nghiệp tập đều lưu lại trong đó, nó là kho lớn, đều chứa ở trong đó. Nếu bạn hiểu được cái đạo lý này, khởi tâm động niệm phải cẩn trọng chú ý, không luận là niệm thiện, niệm ác đều thâu tóm trong đó. Dữ liệu này đưa ra để cho bạn xem, bạn có mang đi cũng mang không nổi. Cho nên hiểu rõ cái đạo lý này, con người không nên khởi lên cái niệm ác, không thể nói trời biết, đất biết, bạn biết, tôi biết, không phải vậy, bạn có kho tư liệu, trong kho tư liệu của bạn rất hoàn chỉnh. Ai có thể lấy nó ra được vậy? Phật, Bồ tát, A la hán đều có cái năng lực này, đều có thể đem ra được những tư liệu này của bạn, để bạn chính mình xem lấy. Loại công án này vào thời xưa có, đây là thật, không phải là giả.

Đại sư Huệ Năng khai ngộ rồi, minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật, nếu bạn hỏi ngài làm thế nào thành Phật? Chính là ngài hiểu được phải nên không có chỗ trụ, ở trên kinh điển Phật nói với ngài phải nên không có chỗ trụ, ngài liền thảy đều buông bỏ, biết được cái gì? Tất cả các pháp đều bất khả đắc. Tổng kết của kinh Bát Nhã, bạn xem 600 quyển Đại Bát Nhã, đây là một bộ kinh số lượng lớn nhất trong kinh Phật, Thế Tôn đã giảng 22 năm, tổng kết chính là một câu: “Tất cả pháp không sở hữu, thảy đều không, không thể được”, mười hai chữ, Phật đem cái đạo lý này, chân tướng sự thật, tường tận tỉ mỉ nói rõ ra cho chúng ta. Đây là thế xuất thế gian pháp, không chỉ bao gồm thế gian, xuất thế gian cũng không ngoại lệ, Phật pháp cũng là như vậy, không có ngoại lệ, đều là bất khả đắc, cho nên trên Kinh Kim Cang Phật rõ ràng nói với chúng ta “pháp còn nên xả, huống hồ phi pháp”. Cái pháp đó là Phật pháp, Thích Ca Mâu Ni Phật 49 năm nói ra tất cả pháp cũng bất khả đắc, cũng phải đem nó xả bỏ hết. Nếu như chúng ta học được một đống, Phật pháp tràn đầy cả não, Phật pháp đầy cả bụng thì bạn hỏng rồi, vốn dĩ không có pháp, bạn học nhiều đến như vậy thì bạn phiền não to rồi. Tại vì sao Phật phải nói nhiều đến như vậy? Phật không thừa nhận, bạn đọc trong Kinh Kim Cang, Phật nói ngài cả đời không nói một chữ, nếu như bạn nói ngài nói pháp, đó gọi là phỉ báng Phật, đích thực Phật không nói một chữ nào. Rõ ràng đã nói 49 năm, hiện tại kết tập thành một bộ Đại Tạng Kinh, Phật có thể dựa vào được hay không? Phật có đạo lý của ngài, Phật nói như thế nào vậy? Không nói mà nói, nói mà không nói. Cho nên nếu là bạn biết nghe, bạn cũng là giống như Phật vậy, ta nghe mà không nghe, không nghe mà nghe, vậy thì đúng rồi, vậy bạn mới chân thật hiểu rõ chân thật nghĩa mà Phật nói. Trên kệ khai kinh đã nói: “Vô thượng thậm thâm vi diệu pháp, bá thiên vạn kiếp nan tao ngộ, ngã kim kiến văn thọ trì, nguyện giải Như Lai chân thật nghĩa”, bạn liền chân thật hiểu được chân thật nghĩa.

Chân thật nghĩa là gì? Chân thật nghĩa chính là tự tánh. Tự tánh là vốn sẵn có, tuy là có cũng không thể được. Bạn xem nói tự tánh, trong kinh Đại Thừa có thể đã nói rất nhiều đến tự tánh, tự tánh là gì? Cái đầu tiên chính là nói cho bạn nghe thanh tịnh. Trong thiên văn chương này, quốc sư Hiền Thủ đem Hoa Nghiêm Áo Chỉ phân ra làm sáu đoạn, đoạn thứ nhất chính là nói tự tánh “tự tánh thanh tịnh viên minh thể”, cái thanh tịnh đó chính là câu đầu tiên mà Đại sư Huệ Năng đã nói “nào ngờ tự tánh vốn tự thanh tịnh”, chưa từng bị ô nhiễm bao giờ. Tại vì sao không hề ô nhiễm? Nó không phải là vật chất, nó cũng không phải là tinh thần. Vậy chúng ta nói ô nhiễm, vật chất ô nhiễm các vị có thể biết, tinh thần ô nhiễm bạn cũng có thể thể hội được, nó không phải vật chất cũng không phải tinh thần, bạn làm sao ô nhiễm được nó? Thế nhưng nó năng sanh hiện tượng tinh thần cùng vật chất. Tuy là năng sanh, nó lại không phải là thật, nếu chân thật thì nó liền bị ô nhiễm ngay, nó không phải là thật, tuy nói năng sanh, sanh ra hiện tượng vật chất, sanh ra hiện tượng tinh thần, sanh diệt bất khả đắc, cái tướng sanh diệt này liễu bất khả đắc.

Chúng ta đọc một chương rồi, Bồ tát Di Lặc đối thoại với Thế Tôn, đoạn kinh văn này được chọn ở trong “Pháp Uyển Châu Lâm”, là kinh văn trong Bồ tát Xứ Thai Kinh. Phật hỏi Bồ tát Di Lặc: “Tâm hữu sở niệm”, phàm phu chúng ta khởi lên ý niệm, chỗ này chúng ta hiểu, chúng ta khởi lên ý niệm, cái ý niệm này là giả không phải là thật, cái ý niệm này có mấy niệm? Câu hỏi này chúng ta liền không hiểu, chúng ta khởi lên một ý niệm, Phật hỏi trong ý niệm này có mấy cái niệm? Có mấy cái hình? Có mấy cái thức? Nếu Phật không hỏi chúng ta hoàn toàn không hiểu, hỏi rồi chúng ta cũng cảm thấy mê hoặc. Di Lặc là Bồ tát Đẳng Giác, Bồ tát Di Lặc trả lời: “Thời gian khảy móng tay”, một cái khảy móng tay, thời gian này rất ngắn, trong một cái khảy có “ba mươi hai ức trăm ngàn niệm”. Chúng ta nghe rồi đều ngây ra, chúng ta khởi lên một ý niệm, cái ý niệm này là ba mươi hai ức trăm ngàn niệm hợp thành, bạn xem cái ý niệm này vi tế đến cỡ nào! “Niệm niệm thành hình”, hình chính là hiện tượng vật chất, sanh ra cái hiện tượng vật chất này. “Hình giai hữu thức”, thức là hiện tượng tinh thần. Quan niệm hiện tại của chúng ta là dùng giây làm đơn vị, cái khảy móng tay chúng ta khảy được nhanh, trong một giây có thể khảy được bốn lần, ba mươi hai ức trăm ngàn niệm lại nhân cho bốn là bao nhiêu? Hiện tại chúng ta tính một lúc là 1280 triệu, cũng chính là nói một ý niệm là 1280 triệu phần trong một giây, trong một giây có 1280 triệu ý niệm vi tế, mỗi một niệm đều hiện hiện tượng vật chất. Hiện tượng vật chất này là cái gì? Vũ trụ. Hiện tượng tinh thần là cái gì? Hiện tượng tinh thần chủ yếu là nói chính mình. Hoàn cảnh nhân sự bên ngoài là y báo của nhân sự bên trong y báo của chúng ta, nói chánh báo chính là nói chính mình, ta từ nơi đâu đến, trong mỗi ý niệm đều có ta, mỗi niệm đều có ta. Cái ý niệm này quá vi tế, Bồ tát Di Lặc nói với chúng ta không nên chấp trì, bạn không cách gì nắm lấy được nó. Thành thật mà nói, bạn có nghĩ cũng không nghĩ ra, bởi vì bạn nghĩ chính là một niệm, trong một niệm đã có 1280 triệu niệm nhỏ, bạn làm sao có thể nắm lấy được? Cho nên hiện tượng vật chất cùng hiện tượng tinh thần mà nó hiện ra đều không phải là thật, có sanh diệt, sanh diệt rồi bất khả đắc. Thế giới cảm quan của chúng ta ngày nay là gì? Là loại tướng niệm vi tế tiếp nối, nó chính là như vậy. Vấn đề này bạn xem thấy hiện tại, một số nhà triết học, nhà khoa học xưa nay trong và ngoài nước đều không cách gì tìm được kết luận. Hiện tại nói vũ trụ là từ một vụ nổ mà ra, cái này nói không thông, chỗ này Phật nói được thông, nói được viên mãn hơn so với vụ nổ lớn. Phật pháp nói: “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, cái tâm tưởng đó chúng ta cũng không hiểu, kỳ thực cái tâm tưởng đó chính là 1280 triệu ý niệm trong một giây, cái chấn động rất vi tế đó, hiện tại người ta gọi là sóng động, đích thực là sóng động. Cái sóng động này ở trong Phật pháp gọi là vô thỉ vô minh, một niệm bất giác mà có vô minh, chính là cái sự việc này, một niệm bất giác. Cái niệm nào vậy? Tại vì sao có cái niệm này? Không có lý do, lúc nào thì có cái niệm này? Không có thời gian, thời gian đều không tồn tại, cho nên Phật nói với chúng ta rất hay, “ngay đó” không có quá khứ, hiện tại, vị lai. Quá khứ, hiện tại, vị lai là sau khi mê bạn sanh ra một loại hiểu sai lầm, bạn cho rằng có thời gian, có không gian. Cho nên trong kinh Hoa Nghiêm nói với chúng ta “trong hạt vi trần có thế giới”, vi trần thì mắt thường không thể nhìn thấy, hiện tại khoa học gia phát hiện, gọi là nguyên tử, điện tử, hạt tử, hạt cơ bản, hạt quắc, có phải là thứ này không? Chúng ta không thể nào biết, tóm lại là vật chất cực nhỏ, thế nhưng bạn phải nên biết, cái vật chất đó rất không thể nghĩ bàn, cái tín hiệu ở trong đó bao hàm hết thảy cả vũ trụ, cho nên nếu như bạn kiến tánh rồi thì không cần học, trong khắp pháp giới hư không giới, vạn sự vạn vật bạn không có thứ nào không biết, chính là cái tín hiệu đó là viên mãn, hiện tại khoa học gọi là “Toàn Tức Lý Luận”. Phật nói cái tâm đó của chúng ta khởi tâm động niệm sanh ra vạn pháp. Câu sau cùng mà đại sư Huệ Năng nói “nào ngờ tự tánh, năng sanh vạn pháp”, sản sanh ra những vạn pháp này, pháp pháp viên dung, pháp pháp đầy đủ. Phật nói cho chúng ta nghe không phải là những thứ thần thoại, nếu là thần thoại thì biến thành tôn giáo rồi, cho nên Phật giáo không phải là tôn giáo, Phật giáo là giáo dục của Phật Đà. Chỗ này chúng ta phải khẳng định, Phất giáo không phải là tôn giáo, cũng không phải là thần thoại, Phật giáo là cái gì? Phật giáo là khoa học, là triết học. Từ trên lý mà nói, Phật giáo là triết học cứu cánh viên mãn, từ trên khoa học mà nói thì Phật giáo là khoa học cao đẳng nhất, vì sao vậy? Nó yêu cầu chứng, khoa học phải chứng minh, nếu như bạn chính mình không thể thân chứng, bạn chỉ ở đó nghe nói thì bạn không có được thọ dụng, bạn không có được thọ dụng, bạn cần phải thân chứng thì bạn mới có thể nhận được thọ dụng. Cách chứng thế nào vậy? Buông bỏ. Biết được tất cả pháp đều là bất khả đắc thì bạn liền buông bỏ tất cả pháp. Buông bỏ liền chứng được, hoàn toàn buông bỏ rồi, cũng chính là nói vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thảy đều buông bỏ, tốt! Bạn liền thành Phật, bạn không hề khác nhau với tất cả Phật Như Lai. Nếu như không thể hoàn toàn buông bỏ, buông bỏ một bộ phận, ba loại lớn chướng ngại, khởi tâm động niệm đó là căn bản, cái thứ này vừa buông bỏ thì đương nhiên phân biệt, chấp trước đều không còn, tất cả đều buông bỏ. Phân biệt, chấp trước đều là từ trong khởi tâm động niệm mà ra, gốc không còn nữa thì làm sao nó có thể tồn tại. Khởi tâm động niệm còn chưa buông bỏ, phân biệt, chấp trước buông bỏ rồi, vẫn còn khởi tâm động niệm, đó là gì? Đó là Bồ tát. Bậc kế tiếp theo, vọng tưởng, các vị phải nên biết, nói vọng tưởng chính là khởi tâm động niệm, nó rất vi tế, vọng tưởng, phân biệt chưa buông bỏ, chấp trước buông bỏ rồi, được, có thể đem chấp trước buông bỏ thì con người này gọi là A la hán, siêu việt sáu cõi luân hồi, cho nên A la hán chứng đắc, đó là nói chứng đắc, đây là nói khoa học. A la hán chứng được chánh giác, Bồ tát chứng được là chánh đẳng chánh giác, Phật nói chứng đắc là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tu học của Phật pháp, mục tiêu cuối cùng chính là cái này, không phải là danh vọng lợi dưỡng, không phải là thăng quan phát tài, mà là trí tuệ chân thật, không phải đến từ bên ngoài, người người đều có, chúng ta bình đẳng cùng với tất cả chư Phật, không hề có chút khác biệt. Phật ở trên kinh Hoa Nghiêm nói rõ với chúng ta, “tất cả chúng sanh đều có trí tuệ đức tướng Như Lai, chỉ bởi vọng tưởng chấp trước mà không thể chứng đắc”, bạn xem, nói được rất rõ ràng, rất tường tận, cho nên ở ngay trong cái nhìn của chư Phật Như Lai, mỗi một chúng sanh chúng ta đều là Phật, các ngài thừa nhận, vì sao vậy? Trí tuệ đức tướng không có chút khác biệt nào, giống như nhau. Tại vì sao hiện tại biến thành ra như thế này? Hiện tại là có chướng ngại, tuy có chướng ngại, tính đức trí tuệ của bạn không thể hiện tiền nhưng không phải không có, nó có. Lại nói với bạn, nó cũng hiện tiền mà biến chất rồi, trí tuệ Bát Nhã trong tự tánh biến thành phiền não, phiền não vô lượng vô biên, đó chính là trí tuệ vô lượng vô biên, chỉ cần bạn buông bỏ khởi tâm động niệm, tất cả phiền não đều biến thành vô lượng vô biên trí tuệ, cho nên phiền não không thể đoạn, phiền não đoạn rồi thì trí tuệ không còn, thực tế mà nói với bạn là phiền não là quyết định không thể đoạn, nó sẽ chuyển biến, sẽ biến thành vô lượng trí tuệ, nên không gọi là phiền não, mà gọi là trí tuệ Bát Nhã.

Đức là năng lực, không có thứ nào mà bạn không biết, đa tài đa nghệ. Cái đa này, đa đến trình độ nào vậy? Không có hạn lượng, đó là gì vậy? Bản năng, bản năng đầy đủ trong tự tánh. Sau khi chúng ta mê rồi khởi tâm động niệm, cái bản năng này cũng mất đi. Tướng hảo ngày nay chúng ta gọi là phước báo. Chúng ta niệm kinh Vô Lượng Thọ, kinh Quán Vô Lượng Thọ, bạn xem thấy tướng hảo của Phật A Di Đà, đọc kinh Hoa Nghiêm thấy tướng hảo của Tỳ Lô Giá Na Phật, đó là gì vậy? Đó chính là chính chúng ta, cũng bị những chướng ngại này chướng ngại mất, tướng hảo hiện tại của chúng ta biến thành sáu cõi luân hồi, đây thật gọi là kém chất lượng. Tại vì sao có thể thay đổi? Phật nói chỉ bởi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước làm cho nó thay đổi, cho nên ngày nay chúng ta có thể đem vọng tưởng, phân biệt, chấp trước buông bỏ. Phải nên biết vọng tưởng, phân biệt, chấp trước đều bất khả đắc, bất khả đắc mà bạn cứ cho là có, cứ cho là có nên chấp trước nó, sai rồi! Đây chính là nguyên nhân hiện tiền chúng ta chịu khổ chịu nạn. Phật nói được rất hay, “tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”, đây là vọng tưởng của chính chúng ta. Phân biệt cũng là vọng tưởng, chấp trước cũng là vọng tưởng, đều là từ trong vọng tưởng mà sanh ra. Khởi tâm động niệm sanh cõi Thật Báo Trang Nghiêm, đó là chúng ta gọi báo độ của chư Phật Như Lai, vẫn là từ trong vọng tưởng sanh. Nếu như không khởi tâm không động niệm, cõi Thật Báo Trang Nghiêm không có, chỉ có tánh thể của tự tánh. Tánh thể tự tánh gọi là gì? Gọi là Thường Tịch Quang, trong Phật kinh cũng gọi nó là “Đại Quang Minh Tàng”, một mảng quang minh, ở trong đó không có vật chất, cũng không có tinh thần, một mảng quang minh, Tịnh Độ tông chúng ta gọi nó là Thường Tịch Quang Tịnh Độ. Khởi tâm động niệm nó liền thay đổi, trong Thường Tịch Quang liền hiện ra báo độ của chư Phật Như Lai. Nếu như lại thêm vào phân biệt thì lại biến đổi, Tịnh Độ chư Phật trang nghiêm như vậy sẽ không có, biến thành cái gì? Biến thành pháp giới bốn thánh. Đây là nói bạn mê có nặng nhẹ không như nhau, mê nhẹ thì Phật Bồ tát trong pháp giới bốn thánh, mê nặng hơn thì biến thành Duyên Giác, Thanh Văn. Nếu như trong đó vẫn còn có chấp trước, vậy thì lại biến, càng biến càng tệ, có chấp trước thì sao? Có chấp trước thì liền biến thành sáu cõi, chính là sáu cõi luân hồi. Hiện tại chúng ta là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước thảy đều đầy đủ, hơn nữa còn rất nghiêm trọng, vậy thì phiền phức lớn rồi, làm thế nào có thể quay đầu?

Thiên văn chương này quốc sư Hiền Thủ dạy chúng ta, “Vọng Tận Hoàn Nguyên” thì quay đầu, quay về đến Thường Tịch Quang, quay về đến thế giới Cực Lạc, quay về đến thế giới Hoa Tạng. Hoa Tạng và Cực Lạc là cõi Thật Báo Trang Nghiêm, cũng không tệ rồi. Đây là mục tiêu của việc học Phật, vạn nhất không nên hiểu sai. Học bằng cách nào? Thiên kinh vạn luận, Phật liền nói với chúng ta bốn chữ “nhìn thấu, buông bỏ”, “buông bỏ, nhìn thấu”, ngoài việc này ra không còn pháp nào, cho nên dạy bạn pháp còn nên xả huống hồ phi pháp. Tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, đều là dạy bạn nhìn thấu buông bỏ, cái phương hướng này không hề thay đổi, phương pháp này không hề thay đổi, tám vạn bốn ngàn pháp môn đều phải tuân thủ theo phương pháp này, tuân thủ theo phương hướng này, đại đạo của minh tâm kiến tánh. Nếu như có chấp trước kiên cố thì phiền não to lớn, chấp trước kiên cố ở đâu vậy? Ở ba đường ác của sáu cõi. Chấp trước nghiêm trọng nhất, chấp trước nghiêm trọng họ liền khởi tham sân si. Tâm tham là đường ngạ quỷ, cho dù là tham cái gì, học Phật, tham Phật pháp, chỉ cần có tâm tham liền tương ưng với đường ngạ quỷ, quỷ chính là từ tham mà ra. Đường súc sanh là ngu si, đường địa ngục là sân hận. Tham, sân, si là nhân; ngạ quỷ, địa ngục, súc sanh là quả, bạn tạo ra cái nhân như thế nào, nó liền kết ra cái quả như thế đó. Tạo nhân, không người dạy bạn tạo, tự tạo, cho nên quả báo cũng là tự chịu, tự làm tự chịu. Chân thật hiểu rõ chân tướng sự thật, không oán trời không trách người, không liên quan gì với người, đều là tự làm tự chịu. Sau khi hiểu rõ rồi, ở ngay trong một đời này y theo giáo huấn Phật dạy ở trên kinh, nỗ lực mà học tập. Trong Phật pháp Đại thừa, con đường này là vô cùng sáng tỏ, chúng ta men theo con đường này “Vọng Tận Hoàn Nguyên”.

Lại làm một báo cáo đơn giản với các vị, cõi Thật Báo Trang Nghiêm là thanh tịnh, cho nên thông thường chúng ta gọi là Tịnh Độ. Thế giới Cực Lạc là Tịnh Độ, thế giới Hoa Tạng là Tịnh Độ, báo độ của chư Phật Như Lai đều là Tịnh Độ, nơi cư trụ của Pháp Thân Đại Sĩ đều là Tịnh Độ, giống y như Phật vậy, vì sao vậy? Họ đã không khởi tâm không động niệm, đều ở Tịnh Độ, khởi tâm động niệm thì Tịnh Độ không còn, ở nơi đâu vậy? Mười pháp giới. Phía trước của mười pháp giới là Phật, Bồ tát, Thanh Văn, Duyên Giác, đây gọi là pháp giới bốn thánh, bốn thánh sáu phàm, pháp giới bốn thánh, cũng gọi là cõi Phương Tiện Hữu Dư, họ ở trong đó dùng pháp môn phương tiện để tu hành. Hướng lên trên cao hơn, nâng cao lên Thật Báo Độ. Thật Báo Độ liền thành Phật. Nếu hướng xuống mà đi chính là sáu phàm, phàm phu sáu cõi. Trong cõi Phương Tiện Hữu Dư có nhiễm tịnh, trong sáu cõi thì sao? Trong sáu cõi có thiện ác, tâm của người thiện làm việc thiện, sanh vào ba đường thiện, nếu như tâm hạnh bất thiện thì họ liền sanh vào ba đường ác, đó gọi là sáu cõi luân hồi, cho nên trong sáu cõi có thiện ác, trong pháp giới bốn thánh không có thiện ác, ở trong Thật Báo Độ ngay đến nhiễm tịnh cũng không có, ở trong Thật Báo độ, đó mới chân thật là Tịnh Độ.

Trong đại thừa giáo thường hay nói ba loại Bát Nhã, loại thứ nhất gọi là Thật Tướng, loại thứ hai gọi là Quán Chiếu, loại thứ ba gọi là Văn tự, Văn tự Bát Nhã, cũng có chỗ gọi là phương tiện Bát Nhã, có ba loại như vậy. Ngày nay chúng ta học tập, ba loại này cũng phải nên tường tận.

Cái gì gọi là Thật Tướng? Thật Tướng chính là chân tướng của vũ trụ nhân sanh. Thật là chân thật, chân thật là cái gì? Chân thật chính là Bồ tát Di Lặc đã nói, cùng ý nghĩa trong kinh Đại Bát Nhã đã nói hoàn toàn tương đồng, chúng ta đem hai cách nói tập hợp lại xem thì rất dễ dàng hiểu được, biết được cái gì? Biết được tất cả hiện tượng, không luận là hiện tượng vật chất, hiện tượng tinh thần, thời gian của nó tồn tại bao lâu? Chỗ này phải nên biết, 1280 triệu phần trong một giây, đó là thời gian tồn tại của nó, cũng chính là trong một giây, sanh diệt của nó đã có 1280 triệu lần. Các vị tưởng tượng xem, chúng ta xem phim ảnh, hiện tại khoa học tiến bộ, tôi không biết hiện tại viện điện ảnh chiếu ra phim ảnh là dùng băng từ gì hay là dùng đĩa CD, có thể hiện tại đều là dùng số từ, phải là đi đến loại kỹ thuật này, vào thời trước dùng phim nhựa, phim nhựa chúng ta xem thấy hiện tượng của nó là cái gì? Từng tấm từng tấm chạy qua đèn chiếu, khi mở máy chiếu ra, trên màn bạc chính là một tấm phim, khi đóng ống kính lại thì đổi một tấm, tấm thứ hai liền được chiếu ra, ống kính mở ra thì tấm thứ hai, tốc độ của nó là một giây 24 tấm, ở trên màn bạc chúng ta xem thấy dường như là thật, liền bị nó mê hoặc, trên thực tế từng tấm không giống nhau, tấm trước không phải là tấm sau, tấm sau không phải là tấm trước, mỗi tấm không như nhau, bạn bị nó mê hoặc, tốc độ của nó quá nhanh. Hiện tại chúng ta liền dùng cái giả thiết này, các vị thử nghĩ một giây 24 tấm, Phật nói với chúng ta hoàn cảnh hiện tiền này của chúng ta, một giây có 1280 triệu tấm, bạn làm sao biết được nó là giả. Nếu như khởi tâm động niệm vừa đoạn, cái cảnh giới hiện tiền này lập tức liền không còn, cũng giống như phim ảnh trên màn bạc vậy, nếu như phim này vừa đứt đi, bạn liền thấy trên màn bạc là màu trắng, đó chính là Thường Tịch Quang hiện tiền. Chỉ cần chúng ta xem thấy hoàn cảnh vật chất tồn tại, đó chính là cái gì? Ý niệm chưa đoạn. Ý niệm quá vi tế, bạn nói xem hình tướng có hay không? Không thể nói có, bạn hiểu được cách vận hành của phim ảnh, bạn liền biết đó là huyễn tướng, Sau đó đọc kinh Đại Bát Nhã, bạn liền hoát nhiên đại ngộ. Phật nói “tất cả pháp vô sở hữu, bất khả đắc”, bạn hoàn toàn thừa nhận, nói được một chút cũng không sai, đó là Thật Tướng Bát Nhã. Thích Ca Mâu Ni Phật vì chúng ta khai thị, chúng ta biết được chân tướng sự thật này, làm thế nào chứng thật? Quán chiếu chứng thật, chúng ta đi quán sát, tỉ mỉ mà quán sát, có thể quán sát được hay không? Quán sát không được, vì sao vậy? Tâm vi tế hơn khởi lên một ý niệm, nó chính là Bồ tát Di Lặc nói, trong một khảy móng tay bạn khởi lên bao nhiêu ý niệm, 32 ức trăm ngàn niệm, bạn làm sao mà chiếu! Cho nên quán chiếu không thể dùng vọng tâm. Quán chiếu dùng cái gì? Phải dùng chân tâm, chân tâm khởi tác dụng chính là quán chiếu. Vọng tâm khởi tác dụng chính là phân biệt, chính là chấp trước, vọng tâm khởi tác dụng bạn liền không ra khỏi sáu cõi luân hồi. Phàm phu chúng ta, cái vọng tâm này là phân biệt, chấp trước không thể ra khỏi sáu cõi, cho dù là buông bỏ chấp trước, không còn chấp trước đối với tất cả thế xuất thế gian pháp, vậy bạn dùng phân biệt, bạn ở nơi đâu vậy? Bạn ở pháp giới bốn thánh, thì bạn không thể ra khỏi mười pháp giới, giống với tình hình của sáu cõi. Vậy bạn muốn siêu việt mười pháp giới, bạn phải đem cái phân biệt này buông bỏ. Sau khi triệt để buông bỏ tập khí phân biệt, sau cùng còn phải chân thật có thể đem khởi tâm động niệm buông bỏ, siêu việt mười pháp giới, mười pháp giới không còn. Cũng giống như nằm mộng vậy, tỉnh mộng ra, lần thứ nhất ra sáu cõi, lần thứ hai ra khỏi mười pháp giới, vẫn còn lần thứ ba, lần thứ ba là gì? Siêu việt cõi Thật Báo Trang Nghiêm, thẳng đến Thường Tịch Quang, ở trong Phật pháp gọi là cứu cánh viên mãn Phật. Trong cái cảnh giới này, hiện tượng tinh thần, hiện tượng vật chất đều không thể được. Cũng giống như Đại sư Huệ Năng đã nói “vốn tự thanh tịnh”, “vốn không sanh diệt”, “vốn sẵn đầy đủ”. Đầy đủ vô lượng vô biên vô tận trí tuệ đức năng tướng hảo, vốn sẵn đầy đủ, thế nhưng không hiện, trong Thường Tịch Quang có, nó không hiện tiền. Vốn không dao động, tâm của các ngài là bất động, không có ý niệm. Năng sanh vạn pháp, không có ý niệm thì làm sao có thể sanh ra vạn pháp? Các vị có thể không? Ý nghĩa của năng sanh vạn pháp là quả Phật cứu cánh viên mãn, trong Thường Tịch Quang có. Chúng ta muốn nghĩ đến phía trước Đại Sư Huệ Năng nói “vốn sẳn đầy đủ”, cho nên ngài liền có thể năng sanh vạn pháp. Ngài làm sao năng sanh vạn pháp? Chúng sanh có cảm ngài liền có ứng. Nếu như không phải vốn tự đầy đủ, thì ngài không thể sanh, trở về Thường Tịch Quang thì không sanh. Như vậy mà nói, sau khi về đến Thường Tịch Quang, Bồ tát trong Thật Báo Độ có cảm, ngài liền hiện Thật Báo Độ; trong pháp giới bốn thánh, Bồ tát, Thanh Văn, Duyên Giác có cảm, ngài liền thị hiện pháp giới bốn thánh; chúng sanh sáu cõi có cảm, ngài liền thị hiện sáu cõi; chúng sanh có cảm, ngài liền có ứng.

Cái hiện tượng này, chúng ta trong những năm gần đây xem thấy thí nghiệm của tiến sĩ Giang Bổn Thắng người Nhật Bản đã chứng minh sự việc này rồi. Nước là khoáng vật, không có khởi tâm động niệm, không có phân biệt chấp trước, thế nhưng chúng ta khởi tâm động niệm đối với nó, nó biết được, nó có phản ứng. Chúng ta dùng tâm thiện, thiện ý đối với nó, phản ứng của nó rất xinh đẹp; dùng ác niệm đối với nó thì phản ứng chướng của nó rất xấu. Nước là khoáng vật, dùng phương pháp của khoa học để làm thực nghiệm, chứng minh nó biết nhìn, nó biết xem, nó hiểu được ý của người, vậy thì chúng ta biết được, cho dù nó không thể hiểu được ý của người, nó có thể cảm thấy từ trường thông thường của chúng ta.