Kinh Kim Cang Giảng Lục

31. Không Nên Sanh Tri Kiến

Tu Bồ Đề! Nhược nhơn ngôn: Phật thuyết ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến; Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Thị nhơn giải ngã sở thuyết nghĩa phủ?

Phất dã, Thế Tôn! Thị nhơn bất giải Như Lai sở thuyết nghĩa. Hà dĩ cố? Thế Tôn thuyết ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, tức phi ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, thị danh ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến.

Tu Bồ Đề! Phát A nậu đa la tam miệu tam bồ đề tâm giả ư nhứt thiết Pháp, ưng như thị tri, như thị kiến, như thị tín giải, bất sanh pháp tướng. Tu Bồ Đề! Sở ngôn pháp tướng giả, Như Lai thuyết tức phi pháp tướng, thị danh pháp tướng.

Tu Bồ Đề! Như có người bảo: Phật nói thấy có ta, thấy có người, thấy có chúng sanh, thấy có thọ giả; Tu Bồ Đề! Ý ông thế nào? Người ấy có hiểu nghĩa lời ta nói chăng

Bạch Thế Tôn! Không, người ấy không hiểu nghĩa lời Như Lai nói. Bởi vì sao? Vì Thế Tôn nói: thấy có ta, thấy có người, thấy có chúng sanh, thấy có thọ giả, tức chẳng phải là thấy có ta, thấy có người, thấy có chúng sanh, thấy có thọ giả, ấy gọi là thấy có ta, thấy có người, thấy có chúng sanh, thấy có thọ giả.

Tu Bồ Đề! Người phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác đối với tất cả các pháp nên biết như thế, thấy như thế, tin hiểu như thế, không sanh pháp tướng. Tu Bồ Đề! Pháp tướng của Như Lai nói đó, tức chẳng phải là pháp tướng, ấy gọi là pháp tướng.

Đoạn nầy nói rõ sanh ra tri kiến (cái biết, cái thấy) cũng là tham chấp. Những kẻ phàm phu sở dĩ cứ tham chấp lấy cái sự tướng chỉ vì họ thấy có ta. Đã thấy có ta, tức là thấy có cả nhơn, chúng sanh và thọ giả. Nếu bốn cái thấy ấy đã không có, thời đâu có chủ thể hay tham chấp (người tham chấp), và đâu có sự vật bị tham chấp. Huống nữa những sự vật ngoại cảnh đều do tự tâm mình biến hiện ra, vốn rỗng không, không có gì, dù cho có tham chấp cũng chẳng khác nào tham chấp hoa trong gương, trăng dưới nước.

Cho nên Bồ tát mới phát ý, mà phát tâm Bồ Đề, thì ngã kiến đã không nên có, mà pháp kiến cũng không nên có. Tuy nhiên, tại sao Phật lại nói chúng sanh có ngã kiến, Phật nói: Chúng sanh chấp trước ngã kiến, thì tợ hồ như có ngã kiến vậy. Thế Tôn muốn giãi điều nghi nầy, nên hỏi ông Tu Bồ Đề rằng: Có người nói: Phật có nói ngã kiến, nhơn kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, thì người ấy có hiểu nghĩa lời ta nói chăng? Ông Tu Bồ Đề đáp rằng: Người ấy không hiểu rõ nghĩa lời Như Lai nói. Bởi vì sao? Vì Thế Tôn nói ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến đó, là biết rõ cái ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến là không có, tức chẳng phải là ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến ấy giả, ấy gọi là ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến mà thôi; chẳng phải là vì nói ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến mà quyết định là thật có ngã, nhơn, chúng sanh, thọ giả kiến.

Đức Thế Tôn thấy ông Tu Bồ Đề đã rõ cái nghĩa “ngã” bản lai rốt ráo là không có được, nhưng còn e ông chưa rõ được cái nghĩa “pháp” cũng bản lai là không có được, nên bảo ông rằng: Người phát tâm Bồ Đề, thì đối với sáu căn, sáu trần, sáu thức, tất cả pháp, phải rõ thấu bản lai nó vốn là không, không có thật, chẳng khác nào như hoa trong gương, như trăng dưới nước, thấy, biết, tin hiểu như thế rồi không sanh một mảy may tri kiến có pháp tướng, tức là chứng được vô thượng Bồ Đề. Song “pháp tướng” nói đó, cũng như cái nghĩa của “ngã” kia, ngã đã không có, thì pháp cũng không thể có được. Cho nên nói rằng “ Tức chẳng phải là pháp tướng, ấy giả gọi là pháp tướng vậy.”

32. Ứng Hóa Không Phải Chơn Thật

Tu Bồ Đề! Nhược hữu nhơn dĩ mãn vô lượng A tăng kỳ thế giới thất bảo trì dụng bố thí;

Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhơn phát Bồ Đề tâm giả, trì ư thử kinh, nãi chí tứ cú kệ đẳng, thọ trì đọc tụng vị nhơn diễn thuyết, kỳ phước thắng bỉ.

Vân hà vị nhơn diễn thuyết? Bất thủ ư tướng, như như, bất động. Hà dĩ cố?

Nhứt thiết hữu vi pháp, như mộng, huyễn, bào, ảnh. Như lộ, diệc như điển, Ưng tác như thị quán.

Tu Bồ Đề! Như có người nào đem bảy báu đầy khắp vô lượng, vô số thế giới mà bố thí; lại nếu có thiện nam, tín nữ nào, phát tâm Bồ Đề trì kinh nầy, cho đến người chỉ thọ trì, đọc tụng được bốn câu kệ nào thôi, lại diển nói cho người, thì phước người nầy nhiều hơn người kia.

Diễn nói cho người như thế nào? Không chấp lấy tướng như như chẳng động. Bởi vì sao?

“Tất cả các pháp hữu vi, như mộng, huyễn, bọt, bóng. Như sương và như chớp. Nên quán sát như thế”.

Đoạn nầy nói rõ việc ứng hóa như huyễn mị, không nên chấp lấy, thì phước đức rất nhiều.

Đức Thế Tôn bảo ông Tu Bồ Đề rằng: “Như có người nào đem bảy báu đầy khắp vô lượng vô số thế giới mà bố thí, người ấy được phước đức vốn thật nhiều. Nhưng lại có thiện nam, tín nữ nào phát tâm Bồ Đề, thọ trì kinh nầy, hoặc là chỉ bốn câu thôi, tự mình thọ trì đọc tụng, lại vì người, nói mà không nói, không nói mà nói, thì được phước đức rất lớn, hơn người bố thí bảy báu đầy khắp vô lượng vô số thế giới kia.

Thế nào nói mà không nói, không nói mà nói? Nghĩa là nói mà không chấp có cái tướng người nói, cũng không chấp cái tướng người nghe nói, và cũng không chấp có cái tướng pháp bị nói. Cứ đúng như pháp tánh mà nói, không khởi tâm móng niệm, như tánh chơn như, lặng lẽ không động. Pháp vô vi cố nhiên phải như thế, chớ không phải như pháp hữu vi trái lại thế. Bởi vì sao? Vì những pháp hữu vi cũng như chiêm bao, lúc chiêm bao thì có, khi thức dậy thì không, cũng như những sự vật của nhà ảo thuật hóa ra, sự vật ấy là huyển hiện giả dối, thật không có gì cả; cũng như bọt nước nổi trên mặt nước, ánh mặt trời chiếu vào, lóng lánh như ngọc Ma Ni, khiến người sanh tâm tham đắm, mà thật không phải là ngọc Ma Ni; cũng như cái bóng, vật có thì bóng có theo, vật không có thì bóng cũng không có, vật đã là không, không phải là có, thì cũng là giả, không phải là thật; cũng như sương mốc, khi nắng chói lên, thì biến tan mất hết, không phải là thường còn; cũng như chớp nhoáng, thoạt hiện, thoạt mất, thoạt đây, thoạt đó, không phải là thường, không phải là khắp.

Các pháp hữu vi đã như sáu thí dụ nói trên, người tu hành vào sâu Bát Nhã, phải nên quán sát như thế, đừng nên chấp trước có cái gì cả.

Phật thuyết thị Kinh dĩ, Trưởng lão Tu Bồ Đề cập chư Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, nhứt thiết thế gian: Thiên, nhơn, A tu la… văn Phật sở thuyết, giai đoạn hoan hỷ, tín thọ phụng hành.

Phật nói Kinh nầy rồi, Trường lão Tu Bồ Đề và các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, tất cả thế gian: Trời, Người, A tu la…được nghe Phật nói, đều rất vui mừng, tin lãnh vâng làm.

Đoạn nầy là phần lưu thông.

Phật nói kinh nầy rồi, Trưởng lão Tu Bồ Đề, và các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Cư sĩ nam, Cư sĩ nữ, cùng các vị Trời, Người, A tu la v.v…nghe Phật nói xong, thân tâm thư thái đều rất vui mừng, phát sanh chánh kiến, lòng tin thanh tịnh, kính vâng làm theo để chứng Phật quả, và nguyện đem kinh nầy lưu thông truyền bá mãi mãi, để làm cho tất cả chúng sanh cũng đều được chứng thành Phật quả,

Giảng nghĩa Kinh văn đã xong, xin kính dâng bài kệ rằng:

“Trụ Tâm và hàng Tâm,

Ấy gọi là Bát Nhã

Nhơn, Pháp đều vô ngã

Nhân quả của Đại thừa.”