Những Dòng Sữa Mẹ

Tiến Lên Quả Vị Thập Hạnh

Đây là bài khai thị thứ ba trong mùa An Cư Kiết Hạ năm nay, Thầy sẽ mở bày cho hàng thất chúng một phương cách phát triển công năng tu hành để đạt đạo, để tiến đến quả vị Thập Hạnh.

Thập Hạnh là mười cái hạnh lành, và làm sao mà chứng cho được mười cái hạnh lành này, để tiến lên quả vị Thập Hồi Hướng, rồi cuối cùng vào được quả vị Thập địa.

Những điểm cốt yếu nói về hạnh thì chỉ có một pháp môn dễ vô cùng, nhưng nếu không hành thì nó cũng khó vô song. Dĩ nhiên người con Phật dù xuất gia hay tại gia gì cũng vậy, nhưng chủ yếu là người xuất gia giờ nào, phút nào giây nào cũng giữ cho tâm an bình, khi thấy việc gì đến hơi bất an, hoặc bất bình, thì nên dùng câu niệm Phật để đáp ứng liền, và phải chí thành niệm Phật. Bởi vì niệm Phật là niệm tâm, tức là chỉ thẳng vào cái tâm của mình để chuyển phiền não thành bồ đề.

Niệm Nam Mô A Di Đà Phật là chúng ta trở về với ông Phật sẵn có của chính chúng ta, đó là tánh giác của chính mình. Nam Mô có nghĩa là quy mạng, trở về. A Di Đà là ở trong Phật tánh của mình có đủ vô lượng thọ, vô lượng quang, vô lượng công đức. Công năng diệu dụng của cái vô lượng này giúp cho chúng ta chống lại nội ma, ngoại chướng để trở lại bản tâm thanh tịnh sẵn có của chúng ta. Lúc ấy chúng ta có thể đi lên những quả vị khác một cách thật dễ dàng, mà không phải nhọc công mệt sức. Sau đây thầy sẽ giảng cho quý vị mười công năng của Thập hạnh.

1. Hoan Hỷ Hạnh: Là mình tu hành làm sao lúc nào cũng như lúc nào cũng giai đại hoan hỷ, đừng có buồn, đừng có giận, đừng có tức, làm gì cũng nên giữ tâm hoan hỷ thì sự đạt đạo không khó gì cả. Còn khi người ta đánh đập hoặc giết hại thân mạng mình, cái đó không ăn thua gì hết, nếu mà trong tâm mình luôn luôn giữ được hoan hỷ, vì vậy trong sách có câu: "Thiên hoan hỷ, địa hoan hỷ, phát bồ đề tâm", tức là: (Trời vui mừng, đất vui mừng, phát tâm bồ đề dõng mãnh), nếu mọi sự ở trong thế gian này có đến với mình, mình đều giữ tâm hoan hỷ (dù việc đó vui hay buồn), đừng có bận tâm, lay động gì hết thì mới phát được tâm giác ngộ. Hoan hỷ được chuyện buồn phiền, hoan hỷ theo cái niệm đạo, chớ hoan hỷ theo cái niệm đời thì nó dẫn dắt mình đi xuống một cách nhanh chóng. Phải an lạc luôn luôn thì mới gọi là giai đại hoan hỷ.

Thực hành được như vậy đó thì mình đạt được sơ quả, tức là lên được một nấc thang về tâm linh. Hoan hỷ là ở chỗ đó, chớ không phải hoan hỷ là mừng rở cười, đùa quá trớn. Cho nên khi tu hành mà có những chuyện gì tác động tức là hơi bất an, chúng ta có cười có mừng đi nữa cũng chỉ cười vi tiếu một chút mà thôi, chớ đừng nên cười ra tiếng, hay là tỏ ra sắc mặt tràn đầy hân hoan. Giữ tâm hoan hỷ trong nhà Phật là ở chỗ đó. Làm sao đừng cho cái phiền não nó khởi lên, dĩ nhiên là không phải dễ dàng, vì thế mình phải trì chí, phải lấy một cái móc trì giới hoặc những yếu tố khác để mà giải tỏa chớ phiền não khó trừ lắm. Phiền não chướng, sở tri chướng, và báo chướng là những cái khó diệt trừ vô cùng chớ không phải đơn giản, vì vậy cho nên phải thọ trì đọc tụng luôn luôn, phải thực hành thiền định, bái sám, hành đạo luôn luôn để mà giải tỏa chúng lần lần, trừ những bậc gọi là thượng căn thượng trí, những bậc gọi là tái sanh, trước đã có tu chứng rồi đời này người ta tu chỉ coi như còn một bước nữa là chứng quả, những hạng nầy thật hiếm hoi; còn bình thường là bị nghiệp lực chi phối, dẫn dắt đi đầu sanh.

Mình biết được đạo rồi mình phải sống làm sao để trở về lại cái tâm thiệt của mình, chơn tâm của mình, chớ không thôi mình sống với cái vọng tâm. Khi mà tâm chúng ta chưa thiệt bình, chưa thiệt an thì chúng ta sống toàn với cảnh vọng. Hễ vọng tưởng thì điên đảo đủ kiểu, thử hỏi làm sao tâm mình an bình cho được. Do đó cho nên cái quả vị thập hạnh, đầu tiên là hoan hỷ hạnh làm sao quý vị giữ trọn lời Thầy giảng như trên là mình chứng được hạnh đầu của mười hạnh.

2. Nhiêu Ích Hạnh: Tâm hạnh của hành giả tu hành luôn luôn nghĩ đến việc làm lợi cho chúng sanh, không nghĩ đến cái việc lợi ích cho mình đó mới gọi là nhiêu ích hạnh. Cho nên phần chánh yếu trong Bồ Tát giới là "Nhiếp luật nghi giới", nghĩa là một cái gì vọng động, một cái gì xấu dù cho nhỏ cũng không bao giờ dám làm. "Nhiếp thiện pháp giới" là chuyện tốt, chuyện coi như là có lợi ích cho chúng sanh, dầu là một việc rất nhỏ cũng không dám bỏ, để đúc kết thành nhiêu ích hữu tình giới là việc làm luôn luôn lợi ích cho chúng sanh. Hạnh tu như vậy đó là vì người, không vì mình ; tâm hạnh như vậy là tâm hạnh đi lên.

Chúng ta học luật, trong tỳ ni nhựt dụng, cứ giờ phút nào cũng lo cho chúng sanh. Khi rửa tay mình đọc bài kệ rửa tay, khi rửa mặt mình cũng đọc bài kệ rửa mặt... lúc đó là mình đang cầu nguyện cho chúng sanh. Bất cứ làm việc gì, người tu cũng đều cầu nguyện cho chúng sanh. Khi tụng kinh cũng thế chúng ta quỳ cả tiếng đồng hồ thành tâm đọc tụng, rồi cuối cùng cũng hồi hướng cho chúng sanh. Cho đến phần tam tự quy y chúng ta cũng nguyện cho chúng sanh, bởi vì chúng sanh với mình là một, chúng sanh với Phật là một. "Tâm, Phật cập chúng sanh, thị tam vô sai biệt", (Tâm, Phật và chúng sanh, ba cái không sai khác). Tâm của mình có hằng hà sa số chư Phật và cũng có hằng hà sa số chúng sanh. Bây giờ mình kính mến chư Phật cở nào, thì mình cũng phải kính mến lo lắng cho chúng sanh thế ấy. Vì vậy cho nên khi còn một chúng sanh đau khổ là mình còn bổn phận phải lo lắng cứu độ, mình không thể nào lên tòa sen ngồi một mình được đâu. Chúng ta tu theo Đại Thừa Giáo là phải nguyện hành hạnh Bồ Tát là vậy đó.

"Như nhứt chúng sanh vị thành Phật, chung bất ư thử thủ nê hoàn", nghĩa là khi một chúng sanh chưa giác ngộ, chưa thành Phật, thì mình không có quyền lên cảnh Niết Bàn hay lên tòa sen. Ngồi trên tòa sen nhìn xuống thấy chúng sanh dưới cõi Ta Bà nầy còn đang lặn hụp trong đau khổ, làm sao mà có thể nào ngồi yên cho được! Đó là chơn lý muôn đời. Nếu mà tất cả chúng ta hiểu được điểm đó, thì dù cho cư ngụ tại bất cứ châu nào, thì tất cả đều có thể trở về con đường chơn lý để tu, để hành. Cho nên nhiêu ích hạnh là cái hạnh thứ nhì trong Thập Hạnh. Thí dụ như bây giờ chúng ta đang tu đang tập đang hành sự chuyện nầy chuyện kia, công việc làm có khi khó có khi dễ nhưng điểm chính yếu vẫn là độ sanh chứ ngoài ra không có vấn đề gì nữa cả.

Như quí vị thấy, tuy nói là người xuất gia nhưng qua xứ bên này Thầy cũng phải để hết tâm trí xem xét từng chút một: Coi còn, coi hết từng cái chén, từng đôi đủa, mọi việc Thầy cũng phải để tâm lo. Những chuyện lo đó Thầy cũng chỉ quy về một mục tiêu là độ sanh mà thôi. Nếu không có một đạo tràng trang nghiêm thì lấy gì độ sanh, độ tử? Không lẽ ở xứ nầy thầy ra đường làm lễ, tụng niệm ngoài trời, làm cho cảnh sát tưởng rằng người tu theo đạo Phật là khùng là điên cần phải đến giải tỏa hay sao? Thành ra tất cả mọi chuyện, mọi việc làm cũng như vậy.

Quí vị hành đạo, hằng ngày có những giờ được gọi là chấp tác, có nghĩa là làm việc để duy trì ngôi già lam hay cuộc sống của tăng đoàn; tất cả những giờ thiền, tụng kinh, học đạo lý, quí vị đều biết cả rồi nhưng đôi khi chưa hiểu cái lý, cái sự cho nó viên dung, vì thế mà thầy cứ phải bận tâm lo lắng hoài. Nhưng đôi khi lại có những vị không thông suốt lý đạo thì nói tại sao Thầy phải bận tâm những chuyện đó chi vậy, chính đó là sự độ sanh đấy, như vậy mới tu hành đến chỗ Tinh Tấn Ba La Mật được. Cho nên mới đúc kết câu "Phật sự môn trung, bất xả nhất pháp" (Tiến vào đường đạo, không trừ một pháp nào mà không làm) cái gì mà nó nằm ở trong Phật sự, việc Phật là việc sáng suốt không bỏ một pháp nào, trừ ra chuyện thế gian không nói tới làm chi bởi vì thế gian cũng làm để tạo nghiệp kiếm tiền nuôi thân, còn chuyện mình làm trong đạo là với tâm nhất như của mình làm để chuyển nghiệp và để độ sanh. Cũng là việc làm đó mà nằm trong nhiêu ích hữu tình hay là nhiêu ích hạnh, hoặc là tâm hạnh nhiêu ích là làm lợi ích cho chúng sanh.

Thí dụ như ở ngoài đời người ta cho chuyện đi làm lau quét nhà tắm, nhà vệ sinh là hèn hạ, công việc xấu, hèn. Nhưng trong đạo cũng việc làm đó, mà nếu tâm mình an nhiên tự tại trong lúc làm, thì sẽ có kết quả hưởng một phần công đức, phước đức như những người được nghe một thời giảng pháp hay là tụng một thời kinh, chứ đừng nghĩ mình là tu sĩ phải lên bục giảng pháp mới ngon lành, còn làm những việc khác thì không đúng, mất thể diện của nhà sư vì sư là Tăng Bảo đại diện cho Phật để hóa độ chúng sanh. Nghĩ như vậy là sai lầm, mà hễ đã sai lầm thì làm gì có phước hữu lậu, chứ đừng nói chi đến cái phước vô lậu; vì còn có tâm vướng mắc so sánh việc làm đời đạo, như vậy không phải là nhiêu ích hạnh.

Chẳng hạn bây giờ đây mình tu một mình trong ngôi chùa, trong ngôi Tam Bảo, không người phụ giúp, chẳng lẽ để cho nhà bếp, nhà cầu bẩn thỉu hay sao? khách thập phương đến lễ Phật họ sẽ thấy sân chùa đầy cỏ rác, trong chùa thì chỗ nào cũng bê bối thì thử Hỏi: Như vậy thì làm sao có sự trang nghiêm cho được? Việc ở ngoài không trang nghiêm thì tâm mình cũng không trang nghiêm giống như vậy. Những người tu như thế đó, biết đến bao giờ mới thấy tâm Phật sẵn có trong người mình? Trái lại còn làm cho Phật tử thoái bồ đề tâm không đến chùa nữa, như vậy thì làm sao độ sanh nói chi độ tử. Vì vậy trong luật Tổ có ghi mấy câu để lại cho chúng ta học:

"Cần tảo già lam địa,

Thời thời phước huệ sanh,

Tuy vô tân khách chí,

Diệc hữu thánh nhơn hành ".

tạm dịch:

Siêng năng quét đọn chùa chiền,

Bao nhiêu nghiệp chướng não phiền tiêu tan,

Dù rằng khách tục chẳng qua,

Thánh hiền thường đến chớ mà dễ ngươi!

Người nào thành tâm quét dọn sạch sẽ, trang nghiêm chốn già lam, nơi có kiết giới là thuộc vùng đất chùa ; mỗi thời gian, mỗi thời gian đều như vậy là phước huệ được trang nghiêm. Trong thì sạch, ngoài thì tươm tất. Tuy không có khách đến, nói chung là Phật tử hoặc bổn đạo đi qua lại, nhưng lúc nào cũng có các vị thiên long bát bộ, hộ trì Phật pháp tuần hành, bảo hộ chốn trang nghiêm. Cho nên quí vị thấy giờ nào rảnh rảnh, yên yên Thầy cũng phải đi xem chỗ này một chút chỗ kia một chút. Thầy phải để mắt vô xem thử coi ra làm sao, chứ đừng nói đến chư vị Hộ Pháp, Long Thần. Các Ngài ấy thính hơn thầy nhiều, còn hiểu luôn trong tâm niệm nữa. Mình làm như vậy mới gọi là nhiêu ích hạnh, tức là lợi ích cho chúng sanh mà hễ nói đến chúng sanh là có mình ở trong đó rồi. "Tâm, Phật cập chúng sanh thị tam vô sai biệt", tâm của mình với Chư Phật cộng với chúng sanh không sai khác, bởi vì nó không sai khác cho nên mình phải có bổn phận lo. Nếu mình chỉ lo cho mình mà bỏ chúng sanh là trật, là sai vì chúng sanh và mình là một.

Đầu tiên phải lo cho chúng sanh quy hướng về Phật pháp, từ từ chúng ta dùng đủ mọi phương tiện hầu giúp họ chuyển tâm trở lại; tuy vậy phải tùy nhân duyên từng cá nhân một. Bổn phận chúng ta là người ở chùa phải tạo nhân duyên, hội đủ phương tiện chỉ vì một mục tiêu chính đáng đó mà thôi.

3. Vô sân hận hạnh: Tức là cái hạnh tu không bao giờ giận, không bao giờ hờn nó mới đạt quả vị thập hạnh nầy. Tu mà động đến một chút là hờn nóng, hờn mát, giận tức. Trong lúc đó mà muốn đạt đạo quả, mình cần phải dẹp cái tâm đó sớm chừng nào hay chừng ấy, được như vậy đó thì mới trang trải cái lòng từ bi, tức là ban vui cứu khổ. Nếu mình buồn mình giận thì làm sao ban vui cứu khổ được cho mình, chứ đừng nói chi đến chuyện ban vui cứu giúp chúng sanh, cho nên người tu phải sống với hai chữ Từ Bi. Từ là ban vui, bi là cứu khổ; còn giận là khổ rồi chứ làm sao vui cho được. Chúng ta phải làm sao giữ cho được cái hạnh vô sân hận, cố gắng sao đừng cho lòng giận lòng sân nổi lên, chứ không thì nó đốt hết đám rừng công đức.

Tại sao đừng nên sân hận? Vì lửa sân nổi lên thì chúng ta không thể tu hành gì được cả. Muốn giải tỏa cái tâm sân hận này thì phải có tâm giới, định, huệ. Nhơn giữ giới sanh định, nhơn định phát huệ, có huệ mới giải tỏa nổi những cái khác được. Không tham không si đó là cái hạnh vô sân hận. Lúc nào cũng giữ cho tâm an bình thì thập hạnh mới được hiển lộ, bất cứ là hạnh nào cũng được hiển lộ cả. Tuy nhiên phải cẩn thận, đôi khi bề ngoài thấy như là an nhưng bên trong nó sôi sùng sục, như vậy cũng chưa được. Cái tâm sân hận vẫn còn nằm ngấm ngầm ờ trong.

Mình đã là Thích tử hay Thích Nữ, là con của đấng Thế Tôn, vị cha lành đã giác ngộ sáng suốt, mà chính mình mãi còn u tối, sân hận hoài, làm sao dám tự xưng là con Phật được! Phải tỏ ra xứng đáng trong những việc nan hành, năng hành. Phải nhiệt tâm vì đạo. Phải nan nhẫn, năng nhẫn mới giải tỏa được tất cả những cái triền phược. Đó là nhẫn được cái khó nhẫn đó mới là cao quý. Cái khó làm mà làm được mới ngon lành, chứ chuyện dễ làm mình mới làm được thì đâu có giá trị gì. Thí dụ như có ai cầm dao đến giết, cũng chẳng có sợ sệt gì cả; nhưng phải cho họ biết là oan gia giữa tôi và anh từ đời trước đến đây là chấm dứt, chúng ta đừng kéo dài đến đời sau nữa. Phải giải tỏa ngay từ bây giờ, đó mới là tâm hạnh thánh nhơn. Khi hiển thánh thì tâm họ hiển thánh liền.

Nếu không tu thì không biết từ vô lượng kiếp trước mình có tạo cái nhân xấu gì ở đâu thì bây giờ lỡ nó đến mình sẵn sàng trả cho xong. Nghiệp đến mình vẫn giữ tâm an bình để giải tỏa vấn đề buồn phiền, giận, dỗi. Oan gia nghi giải, bất nghi kiết, sống trong gia đình hay sống trong chúng cũng vậy. Tại sao có những vị mình mới nghe tên chưa thấy mặt mà cũng đã có cảm tình, rồi tại sao có những vị mình thấy mặt, nghe tên hằng ngày mà lại ghét cay ghét đắng, thậm chí muốn ăn thua đủ với họ nữa. Đây là đạo lý nhân quả ba đời trong nhà Phật, không có gì tự nhiên mà có. Khi đã hiểu đạo rồi thì thản nhiên thôi, đâu có gì phải bận tâm suy nghĩ cho mệt. Đã không gieo duyên này mà bảo có duyên thì làm sao có được.

4. Vô tận hạnh: Hạnh nầy rốt ráo với hạnh ở trên kia thì vô sân hận hạnh chỉ có giận hờn thôi; còn ở đây vô tận hạnh là cái tâm hạnh lành. Tức là đối với chiều thuận, đối với cảnh nghịch, đối với cảnh lạc, đối với cảnh khổ v.v... coi như bát phong thổi không động. Tất cả những chuyện coi như là tám ngọn gió độc thổi không bao giờ lay động. Thế mới gọi là vô tận hạnh là diệt trừ hết mấy cái tâm niệm thường của người đời.

Con người ta sống ngoài đời nhất cử nhất động là hiện lên sân, si, ái, ố triền miên. Bất cứ giờ phút nào cũng có thể nổi giận lên được luôn luôn nằm trong cảnh si mê không biết đâu là đúng, đâu là sai, đâu là tà, đâu là chánh. Mỗi khi đụng đến cái gì hạp nhãn hạp tình là ái tối đa, muốn chuyện đó cho bằng được, còn chuyện gì không thích là ố, tức là ghét cay ghét đắng.

Muốn chứng quả thập hạnh này mình phải sống với tứ vô lượng tâm mà thường gọi là từ, bi, hỷ, xả, tức là bốn tâm vô lượng ở trong con người của mình. Nghĩa là lòng từ, lòng bi, lòng hỷ và lòng xả không còn cân lường được, coi như đã tới quả Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Như Đức Quán Thế Âm lúc nào Ngài cũng ban vui cứu khổ cho chúng sanh, và tất cả chúng ta, ai muốn đạt được quả thập hạnh này thì cũng phải bắt buộc học cái hạnh giống như Ngài. Được như vậy mới gọi là con Phật, mới gọi là người xuất gia, là trưởng tử của Như Lai. Tiếp đến sẽ tiến lên Ly Si Loạn Hạnh.

5. Ly Si Loạn Hạnh: Tâm hạnh phải lìa những sự si loạn. Đã ngu si mà còn loạn động nữa. Muốn lìa si loạn động nầy thì không thể nói lý thuyết sơ sơ, mà mình phải hiểu và biết xa lìa ngũ dục lạc. Mỗi ngày bỏ một chút tức nhiên xa lìa được cái si loạn ngũ dục. Đó là: Tài, sắc, danh, thực, thùy.

Tài là của cải, tài vật, phải xa lìa nó, phải chuyển nó thành "Thất thánh tài".Ạ Nếu vị nào có tâm Phật thì người đó xem tiền tài không nằm trong ngũ dục lạc. Vì sao? Vì họ dùng đồng tiền đó làm lợi ích cho chúng sanh. Đó là đồng tiền thanh tịnh để vun bón gốc cây bồ đề, tỏa nguồn tươi mát, an lạc đến cho chúng sanh. Phải có tịnh tài chúng ta mới có thể tiến tới ngôi thế gian trụ trì Tam Bảo, có tịnh tài để tiếp tăng độ chúng và làm lợi ích cho chúng sanh. Chuyện đó nhất định là nên có. Còn nếu người tu mà lo tiền tài để riêng cho mình, lo cho đoàn thể của mình, lo cho gia đình mình, như vậy không thể gọi là thất thánh tài, mà phải làm sao cố gắng biến tâm đời thành tâm Phật, tiền tài ngoài đời thành tiền tài của Phật. Người nào làm được như vậy thì mới xa lìa được dục lạc thế gian mới gọi là thất thánh tài.

Kế đến là Sắc. Mắt mình mà nhìn đến cái gì đẹp là ôi thôi chết mê, chết mệt, mong muốn làm sao cho chiếm được vật đó. Những cảnh tượng như thế chúng ta phải làm sao khắc phục được tâm để xa lìa nó, đừng nên chạy theo bén gót cái gọi là si loạn động này.

Rồi đến Danh. Đừng nên làm vì cái danh, cái tướng cho dù chúng ta có xây năm bảy cảnh chùa hay đúc một vài quả chuông cũng đừng vì danh vì tướng, vì tiếng khen mà làm. Nên nghĩ rằng ta làm vì chúng sanh, có chúng sanh ta mới trải thân ra làm đạo.

Sau đến Thực. Thực là về sự ăn uống. Thức ăn uống đừng nên dùng cao lương mỹ vị quá sẽ khó tu hành. Chỉ cần cho vừa đủ để chúng ta có sức khỏe mà làm đạo là được rồi, kẻo không thì cái si loạn trong thân mình nổi lên rồi không kềm chế, hàng phục nổi..

Đến cái cuối cùng là Thùy, tức là ngủ nghỉ. Ngủ cũng vừa phải mà thôi, đừng nên ngủ quá nhiều, bởi vì ngủ nghỉ nhiều sẽ đem lại sự mờ tối si mê. Người biết tu đôi khi người ta phải ngủ ngồi. Ngủ ngồi dễ kiểm soát con người mình hơn, ít bị chiêm bao mộng mị. Nếu lìa được ngũ dục lạc là chúng ta đắc được ly si loạn hạnh, và việc tu hành của chúng ta sẽ tiến thêm một bậc nữa đó là thiện hiện hạnh.

6. Thiện Hiện Hạnh: Thiện hiện tức là hiện ra những cái hạnh lành mà cái lành đó tức là phá trừ ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng. Đó là bốn tướng thế gian.

Bốn tướng đó hằng ngày mà mình phá trừ được thì mình sẽ đạt đến hạnh thiện, còn được gọi là thiện hiện. Danh từ thiện hạnh này được dịch ra từ cái tên của Ngài Tu Bồ Đề, mà Ngài Tu Bồ Đề là bậc, giải không đệ nhất cho nên mới gọi là Tu Bồ Đề. Đó là lý Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật. Muốn đạt được tánh kim cang, mỗi người phải tự phá trừ bốn loại tướng thế gian đó. Chẳng những vậy mà bốn cái tướng của Phật pháp (sanh, trụ, dị, diệt Sanh, già, bệnh, chết) cũng phải phá trừ dù cho đó là ngã tướng và ngã pháp của xuất thế gian. Cho đến Ngũ ấm, Lục nhập, Thập nhị xứ, Thập pháp giới v.v... Biết rồi cũng dẹp nữa chớ đừng có nên chạy theo nó, cũng như chứng được sơ quả, nhị quả, tam quả, tứ quả, chúng ta cũng đều giải tỏa hết, tức nhiên là đừng có chấp ta đã chứng A la Hớn rồi. Khi còn chấp vào cái chứng của mình tức nhiên là chưa chứng gì hết.

Trong lý Kim Cang đã nói như vậy người mà muốn đạt cho được cái hạnh thiện hiện là phải phá trừ ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng. Phải biết rằng hình tướng của mình là do tứ đại giả hợp mà thành cho nên không ăn thua gì cả, đối với người khác cũng vậy có cái gì đâu là thiệt của mình. Nó chỉ là những yếu tố hợp lại rồi đặt thành ra một cái tên vậy thôi, không hiểu thì còn vướng mắc chứ khi đã thông suốt rồi thì buông bỏ tất cả. Cũng như quả địa cầu có trước mình bao nhiêu triệu năm, cũng chỉ là nhân duyên hợp lại mà thành, vì là nhân duyên nên có ngày cũng bị di sơn đảo hải sẽ bị thành, trụ, hoại, không chi phối. Làm sao cố gắng đạt cho được quả nầy thì chúng ta mới có cơ hội tiến lên một bậc nữa là Vô trước hạnh.

7. Vô Trước Hạnh: Là tâm hạnh làm bất cứ một chuyện gì dù lớn hay nhỏ, trong hay ngoài cũng phải chánh niệm với công chuyện của mình làm. Đừng bao giờ để cho vọng tâm, hoặc trước tướng cầu danh ngự trị. Người đời làm cũng coi không được chứ đừng nói chi đến người tu đầu tròn áo vuông. Nếu còn trước tướng cầu danh là không đạt được quả này. Quả vô trước hạnh nầy có nghĩa là, làm gì xong rồi cũng phải bỏ qua hết, chuyện làm thì phải làm, dù cho có thành công hay thất bại cũng vậy, chúng ta phải thản nhiên, chứ đừng thấy thành công thì vội vàng ưỡn ngực ta đây; còn thất bại thì chán nãn ê chề. Ai mà có tánh như vậy thì không thể nào ra làm đạo được hết, vì ra làm đạo có trăm ngàn chông gai trước mặt, mình phải cố gắng vươn hết sức để vượt qua. Phải luôn luôn an trụ trong tâm không cầu danh, cầu tướng trong bất cứ một chuyện gì, người nào hằng tâm niệm như vậy mới có thể đi đến chỗ Ba La Mật và rốt ráo đạt được vô trước hạnh ; lúc ấy mới có thể tiến lên đến quả tôn trọng hạnh.

8. Tôn Trọng Hạnh: là luôn luôn tôn trọng tâm hạnh Phật tánh của chính mình và cái tâm hạnh Phật tánh của chúng sanh "Nhất thiết chúng sanh giai hữu Phật tánh" có nghĩa là (Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh bình đẳng). Mình phải tôn trọng cái Phật tánh của người khác, đó cũng chính là tôn trọng Phật tánh của mình. Mình phải làm sao cho muôn loài chúng sanh hiển lộ được Phật tánh sẵn có của họ tức là nhập Phật tri kiến. Trong kinh đức Phật có dạy, Phật tánh là tánh sáng, tánh giác ngộ của từng cá nhân một. Phật tánh có chia ra như sau:

1. Chánh nhơn Phật tánh,

2. Duyên nhơn Phật tánh,

3. Liễu nhơn Phật tánh.

Chánh nhơn tức là Phật tánh của chính mình, rồi cộng thêm hạt giống duyên nhơn hợp lại thì Phật tánh đó mới có kết quả tốt mới đi tới chỗ hoàn toàn giác ngộ là đem lại thắng duyên tu hành rồi thì tiến lên liễu nhơn Phật tánh tức là cái tánh trở về nhập Phật tri kiến. Bởi thế cho nên chúng ta phải tôn trọng Phật tánh của mình, và tôn trọng Phật tánh của người.

Thí dụ như tiếng hay của mỗi cây đàn gọi là liễu nhơn Phật tánh ; còn cái chánh nhơn Phật tánh là tiếng hay sẵn có ở trong cây đàn. Nếu chỉ có chánh nhơn, liễu nhơn mà không có duyên nhơn thì làm sao phát ra tiếng hay đó được?

Duyên nhơn là gì? Là ngón tay của người nhạc sĩ khảy đàn. Có ngón tay mà không có người đánh đàn giỏi thì những bản nhạc dù hay cũng không được kết quả mỹ mãn, cho nên mới có ba yếu tố là tam nhơn Phật tánh vậy.

Người ta còn đưa ra thêm một thí dụ nữa như là: Trong cây có lửa nhưng đâu ai tin, và còn nói rằng cây thì làm sao có lửa cho được? Nếu có lửa thì nó sẽ cháy từ trong ruột cây cháy ra hay sao? Nhưng thật sự và chắc chắn rằng trong cây vốn sẵn có lửa, Chúng ta thử đem hai cây cọ xát lại với nhau một lúc lâu, đến khi độ nóng đã có thì những làn khói bắt đầu xuất hiện bay ra. Đó là hiện tượng sẽ có lửa, cũng như Phật tánh nếu chúng ta biết khai thác thì nó cũng hiển hiện rõ rệt như vậy.

Vì thế người tu phải lấy "sanh tử đại sự" để đứng hàng đầu có như thế mới tinh tấn tu hành đến chỗ ba la mật. Mình phải tu tiến làm sao để khỏi phụ cái tánh linh của mình. Thật ra những người không biết tu, chỉ cạo đầu vào chùa rồi ngồi không hưởng của đàn na tín thí không làm lợi ích cho ai được cả. Không tự lợi được thì lấy gì mà lợi tha, tu như vậy thì thật là mê lầm hoàn toàn vô dụng. Phải làm sao có lợi ích cho tánh linh của mình và lợi ích cho tánh linh của người, tu như thế thì mới đi đến quả tôn trọng hạnh.

9. Thiện Pháp Hạnh: Tâm hạnh thực hành Phật pháp hết sức khôn khéo đi đến cái chỗ gọi là ba la mật. Muốn chứng pháp hạnh nầy chúng ta phải thực hành Lục Độ là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Những độ nầy phải đạt đến chỗ Ba La Mật, có nghĩa là chúng ta làm mà không thấy làm, làm với tâm rốt ráo sẵn có trong người của chúng ta, mà phải sáng suốt đâu là đúng, đâu là sai. Phải có tâm niệm rằng ta làm vì lợi ích cho chúng sanh thì việc làm sẽ đến chỗ ba la mật, khi đó quả thiện pháp hạnh sẽ nằm trong tay của quý vị. Từ đó có thể tiến lên quả cuối cùng dễ dàng là chơn thật hạnh.

10. Chơn Thật Hạnh: Tâm hạnh của mình chơn thật thể nhập với chơn lý Phật tánh. coi như là liễu nhơn Phật tánh. Liễu nhơn Phật tánh hiển lộ ra từ từ để tiến đến chơn thật hạnh.

Thầy muốn giải thích cho quý vị nghe là chúng ta luôn luôn đi thẳng vào chơn như Phật tánh của chính trong người mình. Làm được như vậy mới là xứng tánh tác Phật sự, phổ huân chư chúng sanh, giai phát Bồ đề Tâm... Kết quả cho chúng ta thấy là sau khi mình thể hiện được trong người mình có tánh giác hoàn toàn an vui giải thoát một cách rốt ráo, đó gọi là chơn thật hạnh.

Tiến Đến Quả Vị Thập Hồi Hướng

Từ khi vào Hạ đến giờ thầy đã khai thị cho quý vị nghe cả thảy là được ba thời pháp đó là: Thập Tín, Thập Trụ, Thập Hạnh, bây giờ tới bài Thập Hồi Hướng.

Khi mỗi chúng ta có chánh tín tu hành đi sâu vào, thành tâm phát nguyện thì sẽ đạt được quả vị Thập Tín, rồi mới bước lên một tầng nữa tức là Thập Trụ, nghĩa là mười điểm trụ vào cái chơn tâm của chúng ta, và làm sao phải sống đúng với những cái trụ đó thì mới có thể bước lên một bậc nữa tức là chứng về Thập Hạnh. Đây là mười cái hạnh tu hành làm lợi tha cho muôn loài chúng sanh.

Nói đến Thập Hồi Hướng thì chúng ta cũng cần nên tìm hiểu yếu tố nào đưa đến những quả nầy. Đây là tiệm tu còn được gọi là tiệm giáo, nghĩa là cách tu từ từ. Còn đốn tu tức là nhất văn thiên ngộ, vì có người mới tu là đốn ngộ liền, không phải trải qua các đường lối tu chứng của tiệm giáo, đưa thẳng đến Đẳng Giác, Diệu Giác, Viên Giác. Viên giác là giác ngộ một cách tròn đầy đó là tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn, cũng như Đẳng Giác là thấp, Diệu Giác là trung bình, Viên giác mới là quả vị Phật. Đó là đường lối tu chứng và quí vị cần nương theo đó mà tu. Vị nào có thượng căn thượng trí thì nhất văn thiên ngộ gọi là đốn giáo, trái lại thì mình cũng phải đi từ từ mà thôi, gọi là tiệm giáo.

Hai chữ Hồi Hướng, quí vị đã từng nghe qua rất nhiều khi mới bước vào cửa chùa. Làm cái gì cũng hồi hướng, có khi hồi hướng cho tứ thân phụ mẫu, cùng thân bằng quyến thuộc, cho đàn na tín thí và hồi hướng cho pháp giới chúng sanh đồng thành Phật đạo, đó mới là đúng nghĩa quả vị hồi hướng. Phải tu làm sao để đạt cho được quả vị thập hồi hướng.

Chữ hồi là thu hồi công đức mà mình đã tạo trong lúc tu hành; còn hướng là trải công đức đã thu hồi, hướng về mọi người và cho mọi người, hay nói rộng ra là cho pháp giới chúng sanh. Nếu giải rộng ra là hồi tự hướng tha, hồi nhơn hướng quả, hồi sự hướng lý, hồi tướng hướng tánh.

Nghĩa chữ hồi hướng rất là sâu rộng. Nói một cách nôm na để cho quý vị dễ hiểu cũng như mình để dành tiền rồi đem ra bố thí cho chúng hữu tình vì mình muốn cho tất cả chúng sanh sớm thành Chánh Đẳng, Chánh Giác. Đó mới là tâm Bồ Tát. Cũng như trong lúc tụng kinh tuy chưa đạt được đúng mức siêu thoát nhưng chắc chắn trong thời tụng kinh đó ta cũng có chút công đức, rồi cuối cùng trước khi chấm dứt thời khóa tụng là ta hồi hướng công đức đó cho chúng sanh; còn nếu chỉ hồi hướng cho cha mẹ, anh em, thân bằng quyến thuộc thì công đức đó rất là hạn hẹp. Giống như chúng ta làm việc bố thí mà còn phân chia kẻ thân người sơ, kẻ thương người ghét, còn biên giới tức là hữu biên. Việc làm còn hạn hẹp thì không thể nào đi đến thù thắng vì sự hồi hướng đó chưa đến chỗ "vô biên thắng phước đều hồi hướng" được.

Vị nào muốn hồi hướng một cách thù thắng vô biên như vậy thì phải hồi hướng hết lòng, đừng giữ trong tâm và phân chia gì cả, xong rồi mới "Khắp nguyện chúng sanh trong pháp giới, đều được vãng sanh về Cực Lạc". Nguyện cầu cho hết thảy chúng sanh đều trở về cảnh giới của Phật A Di Đà, hay là có những câu khác mà quý vị thường tụng mỗi ngày gọi là "hồi hướng lương duyên Tam Thế Phật, Văn Thù Phổ Hiền Quán Tự Tại, Chư Tôn Bồ Tát Ma Ha Tát, Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật". Có nghĩa là gần tụng kinh xong mình hồi hướng cái duyên lành, duyên thù thắng, duyên tốt, duyên siêu xuất thế gian, hay còn gọi là duyên an vui giải thoát lên cho mười phương chư Phật để đền đáp ơn sâu đến ngài Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Tự Tại tức là Quán Âm và còn hồi hướng cho các vị Bồ Tát lớn, tôn quý như Chư Tôn Bồ Tát Ma Ha Tát. Mỗi vị phải mang trí tuệ rốt ráo, trí tuệ ba la mật của mình giống như trí tuệ Ba La Mật của chư Phật, chư Bồ Tát vậy. Đạt được đến chỗ Ba La Mật gọi là đáo bỉ ngạn.

Đức Phật đã vạch rõ cho quý vị con đường thoát khổ để ra khỏi luân hồi sanh tử ở quả vị Thập Tín, Thập Trụ, Thập Hạnh, còn chuyện kết quả tốt, xấu là do nơi mình thực hành hằng ngày, cũng như hôm nay Thầy giảng cho quý vị bài Thập Hồi Hướng, trong đó chia ra làm mười quả vị khác nhau. Thầy mong sao trong ba tháng hạ này quý vị nhận rõ được "Tâm như thái hư, lượng châu sa giới", nghĩa là độ lượng viên dung của mình được trải rộng ra khắp pháp giớiẠ. Những gì là mười quả vị hồi hướng?

1. Cứu hộ chúng sanh, ly chúng sanh tướng hồi hướng

Danh từ này rất là đặc biệt cần phải lưu ý tối đa để nhận ra và làm cho nó thấm nhuần, tươi nhuận, lợi lạc cho tâm hồn, còn nếu mình không thấm nhuần thì tâm mình sẽ khô khan, cằn cỗi rồi sanh ra đủ thứ khổ, đủ thứ bệnh.

Người ta thường ưa nói câu dễ hiểu là: "Giáo pháp của Phật mà mình nhận được thì giống như uống được vị nước cam lồ" ; nó thấm nhuần, mát mẻ, và trong tâm chúng ta được an vui tự tại, giải thoát. Ở địa vị Thập Tín, Thập Trụ, Thập Hạnh, thì còn trong quả Thanh Văn, Duyên Giác. Lên đến quả Thập Hồi Hướng, Thập Địa mới vào được quả vị Bồ Tát, mà hễ nói đến Bồ Tát là cái tâm phải hành giống như ngài Quán Thế Âm, Đại thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền v.v...

Tâm Bồ Tát ở sẵn trong mỗi chúng ta. Nó thường hiện ra tâm từ bi, thương người, thương vật, nhưng đôi khi cũng biểu lộ ra những cái ích kỷ nào đó thì khi đó tâm Bồ Tát bị bệnh nặng lắm, vì sao? Vì lòng thương ích kỷ đó nó biểu lộ một cách rõ rệt, không có lợi tha, không có hồi hướng cho ai cả cho nên cứu hộ chúng sanh ly chúng sanh tướng hồi hướng nghĩa là chúng sanh với mình vốn đồng một bản thể, vì vậy bất cứ làm cái gì cũng nghĩ đến chúng sanh trước nhất, mà hễ nói đến chúng sanh là có mình trong đó. Mình là một trong những chúng sanh, thân nhân của mình cũng là một trong những chúng sanh đó, cho nên hồi hướng này gọi là cứu hộ chúng sanh.

Cứu về hình thức và cứu về tinh thần. Nên nhớ một điều là, mình phải lìa tướng thì mới không thấy mình làm việc đó, nhờ thế mà mình mới làm được mãi mãi; còn nếu trong tâm nghĩ rằng mình đã có giúp cho chúng sanh nhiều quá rồi bây giờ tới lúc phải nghĩ xả hơi, tâm như vậy gọi là tâm giải đãi thì không thể nào gọi là cứu hộ chúng sanh mà ly chúng sanh tướng được. Lý do là còn thấy có tướng nên còn thấy có mình làm. Thí dụ như người xuất gia có bổn phận học đạo để hoằng truyền chánh pháp của Phật là giảng giải cho chúng sanh nghe những câu kinh, những bài kệ, nhưng đừng nên nghĩ rằng vì có mình giảng bài đó nên người ta mới hiểu. Vị nào nghĩ như vậy là còn có danh có tướng, còn chúng sanh tâm, mà còn gọi là chúng sanh tâm thì làm sao thoát ra khỏi vòng sanh tử luân hồi cho được. Không chừng còn làm cho mình tăng thêm cái ngã mạn của mình nữa là khác, do vậy mà trở thành thế gian pháp, chứ không phải là Phật pháp.

Cho nên cứu hộ chúng sanh phải ly chúng sanh tướng hồi hướng là lìa hết các tướng chúng sanh, hay là chúng ta bố thí cái vô úy cho chúng sanh, vì chúng sanh thường khi sợ đau, sợ bệnh, sợ già, sợ chết người thố lộ tâm tư đó cho mình nghe, sau khi nghe xong liền giảng cho họ một bài pháp để cho họ an tâm không còn sợ sệt nữa, chứ đừng có nghĩ nhờ có mình nói pháp vô úy mà họ mới được an tâm vui vẻ trở lại. Nhớ nghĩ như vậy gọi là tâm phàm phu chớ không phải tâm siêu xuất thế gian.

Bây giờ thầy chỉ cho quý vị thấy tại sao nó có ý nghĩ như vậy? Vì họ chưa giác ngộ được sự tu chứng của mình, chưa có tâm lượng Bồ Tát thật sự thành ra làm bất cứ việc gì cũng nghĩ là có mình trong đó thì công việc đó mới thành công viên mãn. Người như vậy gọi là người mê, nhưng khi giác ngộ rồi thì không còn nghĩ tưởng nữa, đó là Phật, tâm mê làm chúng sanh, tâm giác ngộ làm Phật.

Vì thế mà chí nguyện của người xuất gia là phải thượng cầu Phật Đạo, hạ hóa chúng sanh có nghĩa là trên cầu cho được cái chơn lý giác ngộ, dưới giúp cho chúng sanh thoát cơn mê lầm, chúng sanh còn mê lầm đau khổ là người xuất gia chúng ta phải cố gắng giúp đưa chúng sanh ra khỏi sông mê mới thôi, như thế mới gọi là cứu hộ chúng sanh .

2. Bất Hoại Hồi Hướng

Tâm hồi hướng của chúng ta đừng bao giờ cho nó hư hoại, lúc nào cũng nghĩ tưởng cứu giúp chúng sanh, vì vậy mà sau giờ ăn sáng là chúng ta phải đọc những câu thánh nguyện như là "Tự tánh chúng sanh thệ nguyện độ" v.v... Chữ độ ở đây có nghĩa là chuyên chở bằng đò. Dùng con đò bát nhã, hay dùng trí huệ sáng suốt chở chúng sanh qua biển luân hồi.

"Tự tánh phiền não thệ nguyên đoạn" mỗi ngày mình phải độ cái tánh của mình một chút, có nghĩa là mình phải sửa tánh nết cho trang nghiêm, mỗi ngày mình phải đoạn cái phiền não của mình một chút, dần dần cũng phải hết. Nếu mình không đủ khả năng khai triển trí sáng suốt cao thượng để đoạn, thì ít nhất cũng tự chuyển cho mình qua biển sanh tử. Đừng để cho tánh mình tăng trưởng về phần thế gian pháp. Phải tự soi xét, sửa chữa được cho mình rồi kế tiếp mới

"Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ" vì chúng sanh cang cường có nhiều cá tánh bệnh tật khác nhau khó giáo hóa, khó độ, mình phải cố gắng gần gũi chỉ bảo cho được mới gọi là người tu, nhưng phải cẩn thận nếu không, coi chừng chúng sanh độ ngược lại mình.

Trong kinh Phật có dạy: "Tùy thuận chúng sanh là cúng dường mười phương chư Phật", nhưng tùy thuận theo phương thức nào đây?

Tùy thuận theo chiều sáng suốt để đưa chúng sanh đến chổ giác ngộ như Phật, chứ không phải tùy thuận theo chúng sanh đi xuống. Chúng sanh đòi chi ta cũng làm nấy, rồi làm một đổi là đi sai với chánh pháp, đi sai chơn lý, không đúng sự thật, thế là chúng sanh có dịp độ ngược lại mình. Họ nói gì mình cũng phải chiều theo, nghe theo, bảo làm gì cũng làm mà không biết việc làm đó đúng hay sai. Đức Phật có 84 pháp môn vô lượng diệu nghĩa, người tu phải phát nguyện để học mới có sáng suốt cứu giúp chúng sanh, mới đúng nghĩa "Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ".

Thật ra thì người tu chúng ta cũng cần biết sơ qua những pháp môn khác. Thí dụ: Ai nói tới Mật Tông mình cũng biết, ai nói tới Nam Tông mình cũng biết, Bắc Tông, Thiền Định, Trì Chú, Niệm Phật, Quán Tưởng, chúng ta cần phải biết để mà tìm cách hướng dẫn họ đi cho đúng phương hướng để dễ dàng trong sự tu chứng. Trong tất cả các pháp môn tu chúng ta cần phải chọn cho mình một pháp môn nào thích hợp với trình độ tu hành, từ đó mình mới cảm thấy thích nghi tu học, thích nghi hành sự, thì sự tu mới đạt đến kết quả viên mãn.

Theo như Thầy nhận thấy trong thời buổi này chỉ có pháp môn "Niệm Phật" là dễ dàng đáp ứng cho tất cả mọi trình độ tu hành, chỉ cần chúng ta nhất tâm niệm Phật cho đến chỗ nhất như thì khi bỏ báo thân này sẽ được vãng sanh về cõi Phật A Di Đà (trong kinh A Di Đà có dạy). Tâm nguyện của những vị xuất gia là luôn luôn lúc nào cũng tự lợi, lợi tha để cứu độ chúng sanh "Bá nhơn bá bụng bá bao tử" không ai giống ai, cho nên Đức Phật mới nói ra nhiều pháp môn. Đức Phật biết tâm chúng sanh đòi hỏi đủ kiểu, cho nên điểm thứ hai này kêu là bất hoại hồi hướng là đừng làm cho tâm mình hư hoại cái công đức hồi hướng. Bất cứ làm việc gì rồi cũng đem ra hồi hướng cho tất cả chúng sanh, vì thế cho nên cái hạnh nguyện của Đức Phổ Hiền Bồ Tát có dạy: "Tùy hỷ sám hối chư thiện căn, hồi hướng chúng sanh cập Phật đạo".

Luôn luôn mình lấy cái đức tính tùy hỷ sám hối (nếu tội phạm thật sự ăn năn, hối cãi) để độ chúng sanh, kể cả huynh đệ sống chung trong chùa mình cũng tùy hỷ, kẻ làm được việc này, người làm được việc nọ, mỗi người có một năng khiếu riêng biệt, chúng ta phải lấy lòng tùy hỷ trong công việc làm đó, chứ đừng dùng tâm ganh ghét khi thấy ai hơn mình, còn như ai thua mình thì mình khinh khi ra mặt, tâm những vị như vậy là tâm chúng sanh, tâm đời.

Còn tâm đạo không phải như thế, vị nào có tâm đố kỵ như vậy thì còn lâu lắm mới lên được quả thánh. Bất cứ làm gì xong rồi cũng đem hồi hướng cho chúng sanh và còn cầu nguyện cho chúng sanh sớm thành Phật đạo, nếu nói cho dễ hiểu hơn là chúng ta hồi hướng cho chúng sanh với đạo Phật, chớ thật ra Phật đạo nằm trong con người của mình, là Phật tánh của mình. Vì Phật là sáng suốt hoàn toàn, còn đạo là chơn lý, là lý tánh tuyệt đối, là bản thể, tức là mình hồi hướng lại cho chúng sanh, hồi hướng lại cho cái chơn tâm của mình.

Phải làm sao cho sự hồi hướng không hoại, vì một là sau khi làm xong thì mình quên hồi hướng, hai là mình chỉ hồi hướng cho thân bằng quyến thuộc của mình mà thôi, còn người quen sơ thì mình không bao giờ nghĩ tới ; cũng như chỉ hồi hướng cho những người thân, thuận, chớ đối với người nghịch thì không bao giờ hồi hướng cho họ. Thầy chắc chắn rằng những việc hồi hướng như vậy là sẽ bị hoại căn tánh liền. Những việc hồi hướng nầy chúng ta cố gắng làm sao cho nó trở lại nằm ở trong bản tâm thanh tịnh của mình nên được gọi là bất hoại hồi hướng, đó mới là công lao tu chứng. Được như vậy mới tiến lên thêm một bậc nữa là Đẳng Nhất Thiết chư Phật Hồi Hướng.

3. Đẳng Nhất Thiết Chư Phật Hồi Hướng.

Đẳng là bình đẳng, nhất thiết chư Phật hồi hướng, nghĩa là trước kia chư Phật tu nhất nhất mỗi việc làm xong là Ngài hồi hướng cho chúng sanh, bây giờ chúng ta cũng noi gương của Ngài, có nghĩa là chúng ta phải bình đẳng đối với các đấng giác ngộ và còn được gọi là Như Lai xuất triền, chúng sanh là Như Lai tại triền, chúng sanh cũng mang cái Phật tánh ở trong đó. Vì thế mà Thầy mới nói tới "Đẳng nhất thiết Chư Phật hối hướng".

Bình đẳng, vì tất cả Chư Phật và chúng sanh cũng nằm trong đó ; chớ đừng có nghĩ tới tán thán, khen ngợi hồi hướng lên Chư Phật mà chúng sanh thì mình không có nghĩ tới. Làm như vậy là không được, vì chúng sanh với Phật là một (Phật từ chúng sanh mà thành) cho nên có câu "Phật chúng sanh tánh thường rỗng lặng" có nghĩa là tánh giác ngộ như nhau, (mê là chúng sanh, ngộ là thành Phật) mà tại vì chúng sanh mê muội cho nên cứ mang nhãn hiệu chúng sanh mãi mãi, ngày giờ nào mà có chúng sanh giác ngộ thì chúng sanh đó thành Phật, nhưng trước hết phải làm sao cho có một cái tâm bình đẳng để tu tập. Môn nào cũng vậy, khi tu tập xong là phải hồi hướng đến nhất thiết chư Phật đối thượng, đối hạ và nhất thiết chúng sanh cũng đều thành Phật, vì vậy mới gọi là bình đẳng mới đạt được quả vị hồi hướng này. Nếu như chúng ta chưa có tâm bình đẳng thì không thể nào đạt được quả gì hết.

Đừng nói đâu xa, nội trong chùa đây, sống chung với huynh đệ học cùng một Thầy, ăn cùng một mâm, làm việc cùng một lúc vậy mà còn chưa nhất thiết bình đẳng đại chúng được chứ đừng nói chi xa xôi, vì còn có tâm phân biệt thương, ghét, thân, sơ, đôi khi chỉ nhìn nhau bằng nửa con mắt, thử hỏi có những vị làm như thế đó thì làm thế nào đi đến bình đẳng nhất thiết chư Phật hồi hướng, vậy mà mỗi ngày lên chánh điện nhìn Phật đọc bài kinh nọ câu kệ kia rồi không cảm thấy mắc cở xấu hổ, đối với mười phương chư Phật cũng như đối với chúng sanh lương tâm hay sao?

Vậy, chúng ta phải hết lòng coi nhau như một chứ đừng chia ra hai, ba gì cả. Đừng sanh tâm nhơn, ngã, bỉ, thử. Giả sử như có vấn đề đó thì chúng ta nên quán là nghiệp này ta đã gieo từ tiền kiếp, nay quả chín mùi ta phải trả nếu không trả vốn thì phải trả lời còn khổ hơn thế này nữa. Tốt hơn là nên vui vẻ mà trả kiếp này cho xong. Nếu tất cả ai cũng quán xét được như vậy để đi đến sự giải thoát cho mình và cho người thì thầy bảo đảm rằng trong sự tu hành hằng ngày, hoặc ra làm đạo không bị vấp ngã việc gì cả. Còn như trong đại gia đình mà biết cách cư xử như vậy thì không bao giờ đưa đến sự anh, chị, em chia rẽ, chẳng những thế mà còn gây oán thù.

Nói chung lại thì làm việc gì xong rồi là phải xả bỏ liền, và đều hồi hướng cho khắp nhất thiết Chư Phật, và đồng hồi hướng cho tất cả chúng sanh trọn thành Phật đạo.

4. Trí nhất thiết xứ hồi hướng

Câu nầy để chỉ cái trí nhất thiết của chúng ta dù đi đến một chỗnào, nơi nào mình hành đạo hoặc tu học xong rồi là phải hồi hướng liền cho tất cả nhất thiết xứ. Phải dùng tâm từ, tâm bi, tâm hỷ, tâm xả của mình để hồi hướng đừng có giữ cái tâm từ bi đó trong con người mình. Nếu mình nắm giữ thì nó không còn có công đức bao la rộng lớn nữa, cho nên trí hồi hướng là vậy đó. Nghĩa là đến tất cả chỗ lòng thành làm tất cả rồi hồi hướng.

Dĩ nhiên chúng ta ai cũng làm việc đạo hết do đó có câu gọi là "Nguyện tương dĩ thử thắng công đức, hồi hướng vô thượng chơn pháp giới", nghĩa là làm cái gì rồi mỗi chỗ mỗi chỗ nhất thiết xứ đem công đức thù thắng đó để mình hồi hướng lên vô thượng chơn pháp giới. Chơn pháp giới đây là Phật tánh của từng người. Phải đem cái lý hồi hướng đó thể nhập vào chơn tâm của mình, hồi hướng vô thượng. Vô thượng nghĩa là không có gì trên cái chơn tâm của mình được, để đạt quả vị giác ngộ quả vị Phật, có nghĩa là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác thì không có sự giác ngộ nào hơn nữa hết.

Những ai được như vậy đó là được hoàn toàn sáng suốt giác ngộ. Hồi hướng vô thượng chơn pháp giới tức nhiên là pháp giới ở trong cái nguồn chơn mà nguồn chơn là chỉ cho tâm thật của chúng ta, còn hiện bây giờ ta đang sống đây là vọng tâm, nhưng mọi người đều lầm đó là chơn tâm.

Chơn tâm của chúng ta thật bao la, rộng lớn. Trong lý Bát Nhã là bất cấu, bất tịnh, bất tăng, bất giảm vô trí diệc vô đắc, dĩ vô sở đắc cố, vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, vô sắc thinh hương vị xúc pháp nó không có cái gì tất cả mới gọi là chơn pháp giới. Hồi hướng vô thượng chơn pháp giới và được như vậy thì mình làm việc gì là trí nhất thiết xứ hồi hướng hết việc ấy. Cần phải tiến tu đạo nghiệp cho nhiều thì mới đạt được quả thập hồi hướng nầy. Điểm cần thiết là phải giữ cho tâm mình tịch nhiên giờ nào cũng như giờ nào đừng bao giờ nghĩ đến phước cho mình hay nghĩ đến nhân quả tốt để mình hưởng, làm sao giải tỏa được nó thì mới chuyển được những cái triền phược bị ràng buộc.

Bây giờ thầy nhắc trong đại chúng từ lớn đến nhỏ, nếu mình chưa quên cái ý nghĩ đó được thì mình cũng cố gắng giữ cho tâm thanh tịnh nhưng đừng chấp chặt vào nó quá, rồi hồi hướng cho khắp pháp giới chúng sanh liền, có nghĩa là mình đã giác ngộ thì tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn.

Mới nghe qua thì thấy nó rất tầm thường, nhưng thật sự nó rất cao siêu mầu nhiệm vô cùng tận chớ không phải ít đâu. Tức là mình đã sáng suốt và đem cái yến sáng giác ngộ đó giúp lại cho người khác để cho họ cũng sáng suốt giống như mình, đó gọi là giác tha. Đó là trí nhất thiết xứ hồi hướng.

5. Vô Tận Công Đức Tạng Hồi Hướng

Bao nhiêu công đức mà mình làm, đương nhiên nó đã nhập vào Như Lai Tạng rồi. Tạng đây là Như Lai Tạng tánh, vô tận, vô tận, vì nó không bao giờ cùng tận đâu. Nhưng phải làm sao cho nó thể nhập được cái công đức của những việc mình tu và hành, những công đức bố thí vô tướng, hạnh nguyện lợi tha là điều cốt yếu.

Thí dụ: Chúng ta phát lời nguyện để tụng một bộ kinh Pháp Hoa hay một bộ kinh Lương Hoàng Sám hoặc Từ Bi Thủy Sám phải nhất tâm nhất đức thọ trì tụng niệm cho đúng mức thì đó gọi là công đức, rồi từ đó triển khai công đức đó cho thể nhập với Như Lai Tạng tánh là cái tánh thật của mình xuất triền, gọi là ra khỏi ràng buộc. Hiện bây giờ mỗi người trong chúng ta, ai cũng có Như Lai Tạng tánh nhưng bị ràng buộc, tại triền bởi phiền não, vô minh, nghiệp lực, ác chướng, báo chướng che lấp v.v..., cho nên không giải tỏa được.

Do đó chúng ta mang cái như lai tạng tánh tại triền, luôn luôn bị ràng buộc cột chặt. Từ những sự việc bên ngoài cho đến cái công đức bất cứ làm việc gì, như dâng cúng Phật một bình hoa, thắp một cây nhang cúng Phật mà gọi là xứng với cái tánh Phật của mình mà làm thì đó gọi là công đức. Tiếp đó mình phải hồi hướng cho pháp giới tánh tức là cái Như Lai Tạng tánh. Như Lai Tạng tánh chung và Như Lai Tạng tánh riêng cho từng cá nhân của mỗi chúng ta nó vô tận vô tận mãi mãi cho đến khi nào đắc quả vị chánh đẳng chánh giác mới thôi, tức là không cùng tận. Như vậy mới gọi là vô tận công đức tạng hồi hướng.

Làm được như vậy rồi, tâm vẫn an nhiên, bao la như bình thường. Đừng nghĩ đến cái sự hạn hẹp, có nghĩa là tháng này mình phát nguyện tụng một bộ Kinh Pháp Hoa nhưng đừng bao giờ nghĩ tới mình đã tụng rồi, thì tháng tới mình sẽ tiếp tục tụng như vậy; còn bằng ngược lại ghi nhớ trong đầu mình đã phát nguyện rồi thì hay thoái bồ đề tâm và bị hạn cuộc trong sự tu hành, mà bị hạn cuộc như vậy thì làm sao nó vô công đức tạng được.

Công đức này là công đức của như lai tạng tánh của mỗi người trong chúng ta, nói tên khác đó là Phật tánh của mình chứ không đâu xa, chỉ khác ở danh từ mà thôi. Vì chúng ta không làm chủ được cho chính bản thân mình nên hết nghiệp lực nọ đến nghiệp lực kia vây quanh mãi mãi cứ xoay trong vòng sanh tử luân hồi triền miên mà không hay biết gì cả, vừa mới thoát ra khỏi triền phược thế gian, để vào xuất thế gian nhưng nào ngờ đâu triền phược của thế gian quá mạnh sự tu hành của chúng ta quá kém cho nên lại bị lôi trở xuống, vì thế khó thể nhập được quả vị thập hồi hướng. Không thể nhập thì đâu có gọi là vô tận công đức tạng hồi hướng, Thầy khuyên quý vị làm gì cũng nhất tâm, nhất đức một lòng, một dạ thì việc làm đó mới có thể đi kết quả là trực nhập với cái Như Lai Tạng tánh của mình được.

Cứ như vậy thì thế nào cũng đạt đến quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Đó mới gọi là vô tận công đức tạng hồi hướng.

6. Tùy thuận bình đẳng thiện căn hồi hướng

Điểm thứ sáu này nhắc Thầy nhớ đến câu "tùy thuận chúng sanh vô quái ngại, niết bàn sanh tử đẳng không hoa". Nghĩa tất cả chúng sanh nào có cái tâm niệm thiện thì mình phải tùy thuận, tùy hỷ đừng chống báng lại. Vẫn biết rằng trong cái thuận có cái nghịch, hoặc trong cái nghịch có cái thuận, mình phải hiểu rằng tâm chúng sanh lúc nào cũng có sự ganh ghét, đố kỵ luôn luôn là sợ người khác hơn mình.

Thí dụ như thấy huynh đệ mình tu hành dạo nầy có vẻ tiến lên một chút thì sanh tâm không bằng lòng đó gọi là tùy nghịch. Thấy kẻ làm thiện thì tán thán đưa họ lên khuyên họ cố gắng tinh tấn hơn nữa, đó là mình tùy thuận trong cái Phật tánh bình đẳng của mỗi chúng sanh. Tùy thuận ở nơi tất cả cái căn lành dù cho mình thấy họ tạo được một chút ít căn lành mình cũng phải tùy thuận, cũng như mình khuyến khích để cho mình cũng như những vị khác có thể noi theo hầu có thể cùng nhau đồng đăng bỉ ngạn, đồng thành chánh giác; chớ đừng bao giờ khởi lên cái ý xấu nào cả.

Thầy nói rõ nghĩa tùy thuận bình đẳng thiện căn hồi hướng là như vậy đó. Phải tùy thuận chúng sanh vô quái ngại, chớ còn thấy người ta làm sai là mình chỉ trích, hoặc rầy la. Như thế là không được! Phải chỉ dẫn một cách ôn hòa, từ tốn, dù họ biết rằng họ làm sai nhưng không thể nào buồn mình được, kẻo không họ sanh tâm oán hận thì coi như là thù nghịch, mà mang trong lòng mối oán thù rồi thì khó mà gần gũi độ họ được. Kể cả huynh đệ đây cũng phải tùy thuận như tùy thuận chúng sanh vậy. Được như thế mới thể nhập được pháp lục hòa, vì Đức Phật đã dạy là tất cả chúng sanh đều có Phật tánh bình đẳng.

Cho nên chúng ta cố gắng làm sao cho thuận thảo, giúp nhau khai triển cái Phật tánh cho nhau, chớ trái nghịch Phật tánh là chỉ gây thêm phiền não, rồi trở thành vô minh. Tánh sáng suốt không còn lưu lộ nữa thì cuộc đời tu hành của mình trở thành màu tối ảm đạm u buồn, vậy chúng ta luôn luôn nương đúng theo chánh pháp, sáng suốt, tùy thuận bình đẳng thiện căn để cho mỗi việc từ nhỏ đến lớn, từ trong ra ngoài, từ chuyện thế gian đến chuyện xuất thế gian cho được dung hòa, xuôi thuận.

Điểm này trong sách có nói "Như thị vô lượng công đức hải, ngã kim giai tất tận hồi hướng" có nghĩa là: Công đức này vô lượng vô biên như biển, con nguyện đem hồi hướng khắp pháp giới chúng sanh. Quý vị phải cố gắng làm sao cho dung hòa giữa Phật tử với người xuất gia cũng giống như cái biển công đức bao la không có chỗ nào ngăn ngại che lấp. Được như thế chúng ta mới chuyển hóa hết tất cả tâm tánh thù nghịch từ tiền kiếp, vô lượng kiếp cho đến đời hiện tại và vị lai đều được tiêu trừ.

Thầy nói cho quý vị biết tất cả công việc gì trước khi quyết định làm mình đều có ý nghĩ phát nguyện là làm công việc này tôi sẽ hồi hướng cho chúng sanh, vì trong khi làm đôi lúc có sự bị lệch lạc, hay lầm lẫn gì đó thì mình cũng đã có hồi hướng cho chúng sanh rồi, hồi hướng đây là hồi hướng với cái tâm thành của mình, và nhờ vào cái thành tâm đó mà chúng ta cố gắng thêm lên dù cho công việc thế gian hay xuất thế gian đều được kết quả viên mãn. Được như thế thầy tin chắc rằng quý vị sẽ tiến lên thêm một quả nữa đó là: Tùy thuận đẳng quán nhất thiết chúng sanh hồi hướng.