Sử Truyện Về Các Vị Cao Tăng Đến Thiên Trúc Cầu Pháp Thời Đại Đường

TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG

PHẬT HOA NGHIÊM

SỐ 2074

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN SỐ 2074

TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

Đại Phương Quảng Vô Sinh Cư sĩ Hồ U Trinh Núi Tứ Minh ở biên tập.

Truyện này do học trò của Hoa Nghiêm Sớ Chủ Tạng Công là Tăng Tuệ Anh biên tập, có hai quyển thượng hạ, nay lượt bớt văn tự rườm rà đối với điềm lành cảm ứng nên tôi rút gọn lại còn một quyển, khiến có người thấy nghe Bí thừa này mà sinh ý tưởng khó gặp, đều cố gắng vâng làm.

1. Ngài Thiên Thân, em của Bồ-tát Vô Trước ở Tây Vực, tuổi nhỏ học trong dòng họ, lớn lên thông suốt năm Bộ. Trước theo nghiệp Tiểu thừa, soạn năm trăm bộ luận Tiểu thừa Vô Trước thương ông thông minh nhưng chưa phát Đại tâm, nói đẹp của Tiểu thừa mà không nói Đại giáo, bèn phương tiện chỉ bày thói xấu nói rộng nghiệp nhân của bệnh. Thiên Thân vì anh mà thọ trì các kinh Duy-ma, Pháp Hoa, Niết-bàn, Hoa Nghiêmv.v…, lớn tiếng tụng đọc. Vô Trước nghe thấy thế vừa mừng vừa thương. Thiên Thân đọc kinh mấy hôm liền được tin ngộ, rất kính Hoa Nghiêm Nhất Thừa là cảnh giới của Chư Phật. Bèn bỏ Tiểu thừa mà rất hối lỗi muốn lấy dao bén cắt lưỡi để tạ lỗi trước. Vô Trước ngăn lại nói: Ông đã dùng miệng khen ngợi Quyền giáo chê bai chân thừa, thì nay cũng dùng miệng mà khen ngợi Chân thừa từ bỏ các lời luận xưa đâu cần phải cắt lưỡi Thiên Thân do đó vào núi thọ trì Hoa Nghiêm, sau soạn Luận Thập Địa. Có chỗ chẳng hiểu đến hỏi Vô Trước, Vô Trước cũng chưa thông bèn bay lên cõi trời Tri Túc thưa hỏi ngài Di-lặc. Luận vừa viết xong thì mặt đất rung chuyển, luận phát ra ánh sáng chiếu xa mấy trăm dặm. Cả nước đều mừng lạ. Rộng như trong truyện về Vô Trước có nói.

2. Tăng Linh Biện, đời Ngụy ở Tính Châu. Xuất gia từ thuở nhỏ, tinh tâm Phật thừa chuyên dùng Hoa Nghiêm làm nghiệp. Lúc đó chưa có Sớ Luận, khi nghĩ về huyền chỉ không có nơi học hỏi. Do đó trang hoàng đạo tràng thọ trì Hoa Nghiêm, ngày đêm hành đạo sáu năm. Có lúc từng bước chảy máu thỉnh cầu ngài Văn-thù che chở, thề thông hiểu sách sâu kín không hề lui bước. Bỗng một đêm thấy Đồng chân, thông suốt Hoa Nghiêm pháp giới bảy xứ chín hội. Liền nhập Vi Định rõ ràng như đang lúc ấy, cũng trải qua mắt thấy tai nghe tâm hiểu. Xưa chưa hiểu nay đều thông, bèn ở trong núi ung huyện Tây thuộc châu ấy mà soạn Luận Hoa Nghiêm một trăm quyển.

3. Sa-môn Chi Pháp Lãnh đời Đông Tấn: xuất gia từ thuở nhỏ, tâm chí siêng năng. Buồn than Thích-ca diệt rồi chánh giáo chìm mất. Bèn đến Tây Thiên học hỏi Thánh điển. Đến nước Vu-điền bỗng gặp Tam tạng Thiên-trúc Nhất Thừa Pháp Chủ là Phật-đà Bạt-đà-la, Hán gọi là Giác Hiền, họ Thích-ca, con cháu của vua Cam lộ Phạm vương, là người chứng ba quả Đại thừa, tức là Bồ-tát địa thứ ba, đem Hoa Nghiêm bản tiếng Phạm hơn ba vạn sáu ngàn bài kệ đến, nếu ở trong kinh có chỗ nào không hiểu thì bay lên cõi trời Đâu-suất thưa hỏi Thế tôn Di-lặc. Pháp Lãnh bèn cầu Tam tạng đến nước Trung Hoa truyền bá kinh Hoa Nghiêm. Bèn y lời thỉnh mà đến ở Kinh đô, ngồi nằm khác phàm, hoặc ở cửa sổ ra vào vô ngại. Các vị Tăng ở chung đều rất kinh lạ, đều gọi là ma. Chúng Tăng hỏi Tam tạng rằng: Pháp sư có được pháp hơn người chăng? Tam tạng đáp: Ta đã được. Các Sư bèn nhóm học Tăng chúng ở kinh thành làm pháp Yết-ma muốn đuổi Tam tạng đi. Tam tạng bèn cầm y bát bay lên hư không hiện bày các thần biến, rồi ngồi bay về Nam đến Dương Châu như chim bay trên hư không.

Các vị Tăng đều kinh lạ hối lỗi nhưng chẳng thể đuổi kịp. Đến ngày 14 tháng 03 niên hiệu Nghĩa Hy năm thứ 14. Chùa Tạ Tư Không thuộc Kiến Nghiệp xây Hộ tịnh pháp đường mà dịch Hoa Nghiêm. Khi đang dịch kinh trước thì nhà bỗng hóa ra một cái ao, mỗi ngày sáng sớm có hai thanh y từ dưới ao lên ở trong nhà dịch kinh mà quét tước mài mực hầu hạ, đến tối thì trở về ao. Tương truyền rằng: Kinh này ở lâu dưới SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 603 cung rồng. Long vương mừng kinh này được dịch nên cấp hai trẻ hầu hạ, Sau do đó đổi chùa này là chùa Hưng Nghiêm. Đồng phiên dịch có các Sa-môn Tuệ Nghiệp, Tuệ Nghiêm, Tuệ Quán v.v... theo Tam tạng làm người ghi chép. Thái thú quận Ngô là Mạnh Khải, Hữu vệ tướng quân là Trư Thúc Độ v.v… làm Đàn-việt. Đến ngày 10 tháng 06 niên hiệu Nguyên Hy năm thứ hai dịch xong. Sau đến 20 tháng 01 niên hiệu Vĩnh Sơ-Đại Tông năm thứ 2 thì cùng bàn tiếng Phạm khảo xét xong. Vua Tống thỉnh Tam tạng cầu Na-bạt-đà-la giảng kinh này. Tam tạng tiếc vì tiếng Hoa chưa thông không thể giảng hết ý kinh, bèn vào đạo tràng thỉnh niệm Quán Thế Âm. Chưa đầy bảy ngày thì mộng thấy đổi đầu Hán thay cho đầu Phạm nhân đó mà biết rõ tiếng Tần người lúc đó gọi là Tam tạng Đổi Đầu. Tam tạng Phật-đà Bạt-đà-la, xưa đến Quan Trung hỏi Pháp sư Cưu-ma-la-thập rằng: ngài dịch kinh luận nào? Thập nói: Dịch các kinh như Pháp Hoa, Duy-ma và Trung luận, Thập nhị môn. Tam tạng nói: Như chỗ Ngài dịch chưa vượt hẳn mọi người đâu đủ rộng đặt tên Đại. Lúc đó Quan Trung đều gọi Tam tạng là Đại Luận Sư. Một hôm, vua Tần là Diệu Hưng thỉnh Tam tạng vào Đông cung chủ trì về luận bàn Học sĩ trong đó học có hơn ba ngàn người, Thích tử thì có Sinh Triệu Dung Duệ, về Nho có Tạ Linh Vận, Phí Trường Phòng đều chẳng dám hỏi. La-thập bèn lớn tiếng hỏi: Ngài lấy gì làm chánh kiến.

Tam tạng nói tức là thấy tất cả pháp là Không. Thập hỏi: Đã không làm sao thấy? Đáp: Thấy Không chẳng thể chẳng thấy. Thập hỏi: Không có thể thấy chăng? Tam tạng nói: Không chẳng thể thấy. Thập lại hỏi:

ngài dùng cái gì để phá Sắc Không? Tam tạng nói: Sắc chẳng có tự thể, nhóm các thứ bé nhỏ mà thành sắc, nghiền Sắc đến nhỏ do đó sắc là không. Thập nói Ngài nghiền Sắc đến nhỏ khiến Sắc thành Không, làm sao phá đến cực nhỏ thành không? Tam tạng nói mọi người đều dùng phương pháp phân tích, chia ra cực nhỏ là không, ý ta chẳng thế Thập hỏi ý Ngài như thế nào? Tam tạng nói: Do một nhỏ nên có các nhỏ, do các nhỏ nên có một nhỏ. Nhỏ không có tự tánh làm sao có nghiền nát.

La-thập nghe nói thế thì mịt mù chẳng biết nói gì nên chẳng hỏi nữa. Lúc đó chúng đều không hiểu ý Nhất thừa của Tam tạng. Lại Tông phụ Thập Công nói Tam tạng chẳng đáp. Do đó mà thôi luận, Tam tạng về viện rồi, Sinh Triệu Bảo Vân v.v... lại đến hỏi muốn hiểu rõ nghĩa trước. La-thập chưa hiểu điều nói đó. Tam tạng nói: Nghĩa này khó hiểu ta nói rất dễ. Thập tự mịt mờ. Sau Thập lại tự hỏi như trước thì đáp cũng không đến cùng tận. U Trinh hỏi: Luận này của La-thập ghi vào Nhất thừa. Có Sa-môn Đạo hình, muốn đồng xem luận Nhất thừa đều nghe lời Tam tạng nói, phụ nêu vào đây.

4. Pháp sư Tuệ Cự, thời Bắc Tề. Còn Nhỏ đã nhàm chán thế tục, lớn lên theo nghiệp Hoa Nghiêm. Năm mười lăm, mười sáu tuổi ở trong đạo tràng sáu thời lễ sám, ngày đêm tụng trì, trước chẳng hiểu gì, sau nằm mộng thấy một cậu bé tự gọi là Thiện Tài bảo Tuệ Cự rằng: Sư đã nghiên cứu Hoa Nghiêm muốn thấu hiểu cảnh giới Phật, sáng mai hãy đi về Nam, sẽ cho Sư thuốc thông minh, khiến sư ngộ được ý kinh. Tuệ Cự sáng hôm sau trình rõ với chư Tăng. Bèn tắm gội bằng nước thơm, thân mặc áo sạch tay bưng lư hương nhất tâm hướng về Tam Bảo nguyện sẽ tìm cầu ắt được như mộng. Liền cùng cậu bé đi về Nam, tâm miệng chuyên chí luôn niệm Văn-thù. Đi được mấy dặm bỗng thấy một ao vuông rộng mỗi bề nửa dặm, tạp hoa mọc đầy bờ, có cây xương bồ, ý bảo xương bồ là thuốc thông minh bèn cùng cậu bé lội xuống nước mà hái về. Bỗng được một rễ lớn như trục xe. Bèn trở về chùa mà làm hoàn. Vừa uống vào thì cảm thấy tinh thần sảng khoái nhẹ nhàng, ngày tụng vạn lời. Nhân đó hiểu nghĩa Hoa Nghiêm, bèn viết sớ kinh này hơn mười quyển giảng kinh này hơn năm mươi lần.

5. Cư sĩ Phàn Huyền Trí đời Đường: Trong niên hiệu Vĩnh Huy, đồng học với Hoa Nghiêm Tạng Công. Tuổi trương thành tham hỏi đạo, năm kinh ba tạng đều thông suốt, chỉ lấy Hoa Nghiêm làm nghiệp. Ở trong núi Phương Châu ăn lá thông, hơn sáu mươi năm trì tụng không ngớt. Năm mươi năm trước cảm đất phun lên một suối nước ngọt cung cấp đầy đủ nước, rừng sinh trái tốt cây cối sum suê, xa gần đến hái vô ngại. Bỗng mưa nhiều tuyết, hành lý đi lại chẳng thông, lương ăn khô cạn. Lúc đó có Thần núi đưa thuốc giống như đề hồ, vị ngọt như sữa, ăn vào một muỗng bảy ngày chẳng đói, nên càng cố gắng, thân nhẹ mắt sáng. Đêm lễ tụng như có đèn sáng. Ngày tụng kinh thì các chim tụ họp đến nghe. Bà con Thần núi hiện hình người vây quanh, mùi hương lạ thơm phức, trái lạ hiện ra. Có lúc đêm tụng thì miệng phát ra ánh sáng chiếu xa bốn mươi dặm. Ánh sáng như vàng, xa gần đều kinh lạ, có người đến tìm thì chỉ thấy Cư sĩ ngồi tụng kinh miệng phát ra ánh sáng.

Lúc chín mươi hai tuổi không bệnh mà chết. Khi trà tỳ thì răng biến thành xá-lợi được mấy trăm hạt, đều phóng ánh sáng suốt mấy ngày chẳng hết. Lúc đó Tăng tục thâu lấy xá-lợi xây tháp cúng dường.

6. Hai vị Tăng tên là Đạo Tường và Tuệ Ngộ: Trú tại chùa Thiền SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 605

Định trong niên hiệu Vĩnh Huy, đều ở ẩn trong núi Thái Bạch. Đạo Tường thì trì tụng kinh Niết-bàn, còn Tuệ Ngộ thì trì tụng kinh Hoa Nghiêm, ăn uống rau cỏ, sáu thời lễ sám ngày đêm tụng trì, nhiều năm như thế. Bỗng thấy một cư sĩ râu tóc bạc trắng, mặc áo trắng sạch, nghi dung đẹp đẽ đến trước chào hỏi rồi thưa rằng: Nhà con có thiết trai muốn thỉnh một Tăng. Tăng nói: Đây chỉ có hai vị Tăng, cùng đến được chăng? Cư sĩ nói: Đệ tử nhà nghèo chỉ thỉnh một vị Tăng. Tăng hỏi ý muốn thỉnh ai, bèn nói: Thỉnh Pháp sư Hoa Nghiêm. Tuệ Ngộ bèn đi theo hơn trăm bước. Cư sĩ bèn bay lên hư không hỏi Tuệ Ngộ rằng: Sao sư không bay lên hư không. Ngộ nói bần đạo không có cánh chẳng bay lên không được. Cư sĩ bèn xuống đất, để ngộ ngồi trong tay áo lại bảo nhắm mắt. Lúc đó chỉ nghe bên tai tiếng gió vù vù. Được nửa bữa ăn, thì đáp xuống. Bèn bảo mở mắt, chẳng biết chỗ nào chỉ thấy núi non cao vút. Lại thấy nhà cửa đều từ dưới đất mọc lên. Bèn mời Ngộ vào Phật Đường lễ Phật vừa xong bỗng thấy năm trăm vị Tăng lạ cầm tích trượng ôm bát từ trên hư không mà đến. Ngộ kính trọng vị Tăng lạ chẳng dám ngồi trên, bèn ngồi hàng dưới. Cư sĩ đến nói: Sư thọ trì kinh Hoa Nghiêm là cảnh giới Phật, đâu được ngồi dưới Tiểu Thánh. Bèn dẫn ngộ ngồi trên năm trăm vị Thánh thọ trai súc miệng xong. Các vị Thánh liền bay lên hư không mà về. Cư sĩ bèn sai người đưa một chiếc giường báu vật sắp đem tặng Ngộ nhờ chú nguyện. Ngộ nói bần đạo đến chẳng đi trên đất, Cư sĩ đưa đến đây tự trở về không được, xin đưa về dùm, tụng kinh mà báo ân. Cư sĩ nói: Trai đàn này ý chỉ muốn thỉnh một mình sư thôi, còn năm trăm vị La-hán đến ăn, cũng chỉ mới thỉnh. Sư lại chú nguyện. Liền sai người đưa Sư trở về. Trước sân có năm-ba đứa trẻ sáu-bảy tuổi Cư sĩ gọi thì đưa một cậu bé đến. Cư sĩ bảo: Con nên hầu hạ Pháp sư. Cậu bé mời sư hả miệng. Sư hả miệng cậu bé nhìn qua, bảo Sư có nhiều bệnh. Cậu bé dùng tay xoa trên mình rồi lấy ít thuốc to bằng hạt mè chia làm ba hoàn đưa cho Ngộ nuốt. Lại bảo mở miệng cậu bé liền bay vào miệng. Lúc đó ngộ bèn bay lên hư không mà về chốn cũ, đứng trên hư không bảo Đạo Tường rằng: Vừa được Cư sĩ Thần núi thỉnh trai, nên được thần thông. Nay muốn tam về các cung Bồng Lai Kim Khuyết Tử Vi v.v... để trì tụng nghiệp xưa. Nói xong thì từ tạ Đạo Tường, xếp ba y bình bát và kinh rồi bay lên hư không mà đi.

7. Có một Ni Sư ở núi Cửu Lũng: Trong niên hiệu Hiển Khánh.

Chí tinh thông Phật thừa, Hoa Nghiêm Bí tạng. Vào núi thọ trì hơn hai mươi năm, lễ tụng không ngớt. Y giáo tu hành tánh định tâm tịch, bèn chứng Tuệ nhãn, được cảnh giới như mạng lưới Nhân-đà-la, đạo tràng chín hội trong vi trần sát hải thế giới khắp mười phương nhìn thấy rõ ràng trước mắt như cảnh tượng trong gương.

8. Niên hiệu Tổng Chương năm thứ nhất, có Tam tạng là ở Vị Tăng Tây Vực đến Kinh Lạc. Vua Cao Tông thờ như thầy, Đạo tục đều quy kính. Hoa Nghiêm Tạng Công khi còn là cậu bé đến đảnh lễ Tam tạng xin thọ giới Bồ-tát. Lúc đó chúng bạch Tam tạng rằng: Cậu bé này tụng được Hoa Nghiêm Đại kinh lại hiểu cả nghĩa Tam tạng ngạc nhiên khen rằng: Hoa Nghiêm Nhất Thừa là Bí tạng của Chư Phật khó thể gặp được, huống chi là hiểu nghĩa. Nếu có người tụng được một phẩm Tịnh Hạnh của kinh Hoa Nghiêm thì người ấy đã được đầy đủ Tịnh giới Bồ-tát, chẳng cần phải thọ giới Bồ-tát nữa. Trong Tây Vực Truyện Ký có nói: Có người tụng kinh Hoa Nghiêm, lấy nước rửa tay, một giọt rơi vào con kiến, con kiến này chết rồi liền sinh lên cõi trời Đao-lợi, huống chi lại có người thọ trì, thì phải biết cậu bé này ở đời sau sẽ được lợi ích rộng nhiều, có thể bố thí cho chúng sinh vô sinh cam lộ.

9. Trong niên hiệu Thượng Nguyên, chùa Kính Ái ở Lạc Châu, có vị Tăng, sống ở Trịnh Châu, trở về thăm cha mẹ. Khi đến Trịnh Châu thì gặp trời tối, phải ngủ đêm ở quán trọ. Lát sau có Tăng khác đến, chẳng biết họ cũng vào đó ngủ đêm. Ai nấy đều ở phòng mình. Vị Tăng đến sau bảo chủ quán rằng: Bần đạo ở xa đến rất mệt nhọc và đói, hãy đem lên đây ba thăng rượu tốt một cân thịt ngon, nhanh lên chớ chậm. Rồi ăn uống hết. Vị Tăng đến trước rất trọng giới luật, nổi giận trách rằng: Thân mặc pháp phục mà tệ hơn người tục, ăn uống rượu thịt chẳng biết hổ thẹn. Vị Tăng kia làm thinh chẳng đáp. Đến đầu hôm thì xin nước súc miệng, ngồi thẳng phát ra tiếng Phạm mà tụng kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm. Trước nêu tên phẩm, kế tụng Ta nghe như vầy một thuở nọ Phật ngự tại nước Ma-kiệt-đề, tại Đạo Tràng Vắng lặng v.v... “thì miệng vị Tăng ấy phát ra ánh sáng như màu vàng ròng.

Người nghe ứa lệ, kẻ thấy phát tâm, Luật sư cũng sinh tâm vui mừng mến mộ, tự nghĩ rằng: “Vị sư rượu thịt kia tụng được Đại kinh này. Cho đến canh ba vẫn nghe tiếng tụng không ngớt. Cuốn bốn sắp xong thì ánh sáng trong miệng lại càng sáng rỡ chiếu sáng khắp nhà. Bèn vạch lỗ dòm thì chiếu sáng hai phòng. Luật sư trước chẳng biết là ánh sáng mà bảo sao vị khách ấy không tắt đèn làm hao tổn dầu của chủ. Luật sư SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 607 nhón chân nhìn thấy ánh sáng vàng từ miệng vị Tăng phát ra tụng đến pho thứ năm trở lên, thì ánh sáng dần thu trở vào miệng. Đến canh năm tụng hết pho thứ sáu thì vị Tăng ấy nằm xuống, phút chốc trời sáng. Luật sư khóc lóc, đến mọp lạy cầu xin sám hối tội chê bai thánh Hiền, xin tội được tiêu trừ.

10. Trong niên hiệu Nghi Phụng, có hai vị Tăng ở Ấn-độ Tây Vực đến núi Ngũ Đài mang theo hoa sen và lư hương, vừa đi vừa quì lạy đến núi đảnh lễ Đại Thánh Văn-thù, thì gặp một Ni sư ở trong hang núi ngồi trên giường dây ở dưới cây thông. Ngồi thẳng tụng kinh Hoa Nghiêm. Lúc đó đã chiều tối, Ni bảo vị Tăng rằng Ấn độ : Ni chẳng thể cùng Đại Tăng ngủ đêm, Đại đức nên đi, sáng rồi hãy đến. Tăng nói: Đêm sâu đường xa không có chỗ nghỉ xin chớ thấy trái. Ni nói các ông không đi thì ta chẳng thể ở. Rồi vào núi sâu. Lúc đó vị Tăng bồi hồi hổ thẹn mà chẳng biết đi đâu. Ni nói dưới kia có hang Thiền Tăng nên đến đó mà ở. Đến tìm thì quả có hang Thiền cách đó hơn năm dặm. Hai vị Tăng một lòng chắp tay cầm lò hương mà quay về hướng Bắc lễ xa chí thành nghe kinh rõ ràng bên tai. Mới mở đề kinh đọc ta nghe như vầy thì ở xa thấy vị ni ngồi trên giường mặt quy về phía Nam, từ miệng phát ra ánh sáng rực rỡ màu vàng chói lòa cả ngọn núi. Tụng kinh hai pho trở lên thì ánh sáng càng mạnh ở hang phía Nam xa đến khoảng mười dặm, chẳng khác ban ngày. Tụng đến pho thứ tư thì ánh sáng ấy dần dần thu lại, đến pho thứ sáu vừa hết thì ánh sáng ấy thu vào miệng Ni.

Trong phẩm Bồ-tát Trụ Xứ của kinh Hoa Nghiêm nói: Nước Trung quốc ở phương Đông Bắc có chỗ ở của Bồ-tát gọi là núi Thanh Lương, các Bồ-tát quá khứ thường ở đó. Nay có Bồ-tát tên là Văn-thù-sư-lợi cùng vạn vị Bồ-tát đều an trụ. “Núi ấy ở phía Nam vùng Đại Châu, ở phía Đông Bắc vùng Triết Châu tên là núi Ngũ Đài. Kinh Thủ-lăng-nghiêm Tam-muội nói Văn-thù là Phật Long Chủng Thượng Tôn Vương ở thế giới bình Đẳng thời quá khứ”. Lại kinh Ương-quật-ma-la nói: Văn-thù là Phật Ma-ni Bảo Tích ở thế giới Hoan Hỷ Đông Phương . Cảnh giới của thần ni ấy là do Văn-thù phân hóa để chỉ bày cho Vị Tăng.

11. Đầu niên hiệu Thùy Củng có Tam tạng Pháp sư Nhật Chiếu là người Thiên-trúc, ở xa đem sách tiếng Phạm đến đây truyền dịch.

Vua Cao Tông ra chiếu mời trú tại chùa Thái Nguyên, rồi nhóm hợp các Đại đức Tăng ở Kinh thành cùng dịch Đại Hoa Nghiêm Mật Nghiêm, v.v... hơn mười Bộ kinh. Tăng Đạo Thành, Bạc Trần, Viên Trắc, Ý Ứng v.v... làm người Chứng Nghĩa, Phức Lễ, Tư Huyền v.v... làm người ghi chép Tuệ Trí v.v... dịch lời. Lúc đó Hoa Nghiêm Tạng Công trú tại chùa ấy, nhân phiên dịch mà hỏi Tam tạng rằng: Ở Tây Vực có người thọ trì Nhất thừa có được cảm ứng chăng? Tam tạng nói: Bần đạo đến tìm thầy khi đến Nam thì trời tối phải ngủ đêm ở một ngôi chùa có hơn sáu mươi ở Đại đức Tăng đều tụng Hoa Nghiêm làm chánh nghiệp, tôn Văn-thù làm Thượng Thủ. Chùa có vị Tăng đã mất, vì tụng được kinh Hoa Nghiêm nên bổ túc vào chỗ ấy, mỗi khi mặt trời lặn đều nhóm hội đốt hương lễ sám, đều tụng một quyển Hoa Nghiêm làm việc thường ngày. Chùa này vốn do chim Luân già bỏ của báu ra tạo nên, vì chúng Tăng tụng kinh Hoa Nghiêm nên chim được cảm sinh lên cõi trời, các cảm ứng khác rất nhiều chẳng thể kể hết. Tháng tư niên hiệu Thùy Củng năm thứ 3. Hoa Nghiêm Tạng Công trú tại chùa Đại Từ Ân giảng kinh Hoa Nghiêm. Tăng trong chùa là Đàm Diễn làm giảng chủ khi tan giảng đã lập hội Vô-già. Sau Tạng Công đến chùa Sùng Phước đến yết kiến hai Luật sư Đại đức Thành Trần. Lúc đó Luật sư Trần bảo Tạng Công rằng: Nay mùa Hạ, ở phường Hiền An có Đàn-việt Quách Thần Lượng chết đã bảy ngày sống lại mà vào chùa lễ bái, thấy Bạc Trần tự bảo:

“Nhanh lên. Bỗng nhiên chết đi, rồi sống lại. Lúc đó có ba Sứ giả đến bắt tới chỗ Bình Đẳng Vương hỏi tội phước xong, bèn giao Sứ giả dẫn vào địa ngục chịu tội. Khi sắp vào ngục, bỗng thấy một vị Tăng bảo: Ta muốn cứu ông tội khổ địa ngục, dạy ông tụng một bài kệ. Thần Lượng sợ sệt thỉnh Tăng cứu hộ, liền ban cho bài kệ, Tăng tụng kệ rằng:

Nếu người muốn biết rõ Tất cả Phật ba đời Phải nên như vậy quán, Tâm tạo các Như lai.

Thần Lượng bèn dốc tâm tụng kệ này mấy lượt, thì Thần Lượng và số người cùng chịu tội hơn ngàn vạn người nhờ đây đều được thoát khổ mà chẳng vào địa ngục. Đây đều nói các Đàn-việt phải biết kệ này có công năng phá tan địa ngục, thật không thể nghĩ bàn. Tạng đáp Trần rằng: Kệ này là văn kệ trong Hội thứ tư của kinh Hoa Nghiêm.

Lúc đầu Trần chẳng nhớ là kinh Hoa Nghiêm, cũng chưa hoàn toàn tin lời Tạng nói bèn tìm phẩm Thập Hạnh mà tra cứu thì quả đó là kệ sau cùng của kệ Thập Hạnh. Trần Công vui mừng khen rằng: Vừa nghe một bài kệ, ngàn muôn người cùng lúc thoát khổ, huống chi là thọ trì toàn bộ lại giảng thông nghĩa sâu ư? Niên hiệu Thùy Củng năm thứ 3, Tỳ-kheo Tuệ Anh, từ dưới tòa của Tạng Công trú tại chùa Từ Ân nghe SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 609 giảng Hoa Nghiêm rồi lần lượt đi kinh hành đến viện phiên dịch thì cùng đi với Pháp sư Hoằng Chí ở chùa Từ Ân , Pháp sư Quang ở chùa Sở Quốc. Tạng Công bảo các Đại đức rằng: Tây Vực có Tam tạng Pháp sư Lặc-na, đời Đường dịch là Bảo Ý giảng kinh Hoa Nghiêm, người nghe số ngàn, bỗng có hai vị Tăng, hình dáng đoan nghiêm thân quang rực sáng, ở trước đại chúng đảnh lễ Tam tạng thưa rằng: Đệ tử từ cõi trời Đao-lợi, Đế-thích sai đến đây thỉnh Pháp sư lên cõi trời để giảng kinh Hoa Nghiêm, xin mời đi ngay. Tam tạng nói: Bần đạo giảng chưa xong chưa thể đi được, xong rồi sẽ đi. Sứ giả nói: Khi nào thì xong. Tam tạng nói: Chỉ còn hai pho. Sứ giả lại nói: Xin xong sớm sẽ đến rước. Tam tạng hứa rồi thì không thấy hai vị ấy nữa. Khi giảng gần xong vừa xếp kinh thì Sứ giả lại đến. Lúc đó đều giảng Phạm Âm, Duy-na v.v... Pháp sư ở trên tòa cao cũng vừa hóa, theo Sứ giả mà đến, cung trời Đế thích. Giảng khen ý sâu Đại thừa. Phải biết Hoa Nghiêm Bí Tạng trên cõi trời ở cõi người đều tôn trọng.

12. Thiên Thọ niên hiệu năm đầu, Hoa Nghiêm Tạng Công về thăm bà nội. Khi đến Tăng Châu thì các quan hương hoa ra đón. Đến năm thứ hai thỉnh giảng Hoa Nghiêm. Nói pháp kế bàn đến tà chánh.

Lúc đó có Đạo sĩ trẻ ở bên cạnh về báo lại với Quán chủ Hoằng Đạo là Sư ở chùa Bắc chê bai Đạo Tôn. Quán chủ nghe nói nổi giận. Sáng hôm sau dắt hơn ba mươi Đạo sĩ đến chỗ giảng, mặt đỏ phừng miệng chửi rủa bảo Tạng Công rằng: Chỉ nên giảng kinh sao lại nói việc của Đạo môn?

Tạng Công nói: Bần đạo tự giảng Hoa Nghiêm, không luận bàn chê bai ai khác. Quán Chủ hỏi: Tất cả các pháp đều bình đẳng chăng. Tạng đáp: Các pháp vừa bình đẳng vừa chẳng bình đẳng. Quán chủ lại hỏi:

Pháp nào bình đẳng, pháp nào chẳng bình đẳng. Đáp rằng: Tất cả pháp chẳng ngoài hai loại: Một là Chân đế, hai là Tục đế. Nếu theo Chân đế thì không đây không kia, không mình không người, không sạch không nhơ tất cả đều lìa, cho nên bình đẳng. Nếu theo Tục đế thì có thiện có ác, có cao có thấp, có tà có chánh, đâu được bình đẳng? Đạo sĩ im lặng không đối đáp được nhưng cũng còn tức giận, ở chỗ Như lai mà nói lời độc hại. Về Quán ngủ một đêm, sáng ra khi rửa mặt bỗng tóc mày đều rụng, toàn thân ghẻ chốc mọc đầy bèn sinh tâm hối lỗi, quy kính Tam bảo, cầu xin Tạng Công thệ nguyện thọ trì kinh Hoa Nghiêm một trăm biến, tụng khoảng hai năm còn mười biến chưa xong, bỗng cảm được tóc tai mọc lại ghẻ chốc đều lành, đạo tục ở Tăng châu đều nghe thấy.

13. Niên hiệu Thánh Lịch năm thứ nhất, thời Võ Tắc Thiên, có chiếu thỉnh Tam tạng Thật-xoa-nan-đà nước Vu-điền cùng hơn mười Đại đức phiên dịch kinh Hoa Nghiêm tại chùa Phật Thọ Ký ở Đông Đô. Tăng Phục Lễ nối văn, Tạng Công ghi chép, Sa-môn Chiến-đà-đề-bà v.v... dịch lời, Tăng Pháp Bảo, Hoằng Cảnh, Ba Luân, Tuệ Nghiễm Khứ Trần v.v... xem xét chứng nghĩa. Thái sử Thái tử Trung Xá Ưng Phước Vệ Sự Tham Quân Vu Sự Dật, v.v... thân đến chiếu pháp viết lời tựa san định. Đêm ấy Tắc Thiên mộng thấy trời mưa cam lộ. Cho đến canh năm bỗng có gió nhẹ nước thơm mưa xuống. Lại ở trong ao trong vườn mọc hoa sen trăm cánh lá xanh hoa hồng mùi hương thơm phức. Hoa sen có ba loại: Một là hoa nhân gian có mười cánh, hai là hoa cõi trời có một trăm cánh, ba là hoa Tịnh độ có một ngàn cánh. Nay trong vườn mọc hoa trăm cánh, ấy là hoa cõi trời. Tắc Thiên vui mừng cho là điềm lành phiên dịch, ra chiếu cho Hoa Lộc Sứ Trung Quan đưa về chỗ phiên dịch trú tại chùa Phật Thọ Ký. Tăng chúng cả chùa và Pháp sư Thập chùa Đại Vân ở Hoài Châu đều thấy khen là ít có. Đến ngày mồng 08 tháng 10 niên hiệu Thánh Lịch năm thứ 2 thì dịch xong kinh mới, ban chiếu thỉnh Tạng Công trú tại chùa Phật Thọ Ký giảng kinh mới này đến phẩm Hoa Tạng Thế Giới thì giảng đường và chùa viện đất đều rúng chuyển, cả chúng kinh dị Đô-duy-na là Tuệ Biểu Tăng Hoằng Trí v.v... cùng tâm bày sự việc. Sắc phê rằng: Hôm qua phô bày lời sâu xa, mở rộng tạng bí mật, ngày bắt đầu dịch mộng thấy điềm lành cam lộ, sáng sớm bắt đầu giảng cảm được đất rung chuyển mà nêu điều lạ.

Nay chính là Như lai giáng tích hợp với văn chín hội. Trẫm đâu dám coi thường sáu thứ rung chuyển, mở xem tấu văn, vui mừng vô cùng

14. Trong niên hiệu Thánh Lịch, Tam tạng Thật-xoa-nan-đà người nước Vu-điền: Trú tại chùa Phật Thọ Ký phiên dịch kinh Hoa Nghiêm bảo Tạng Công rằng: Nước tôi có Sa-di tên là Di-già-bạt, giữ mười giới, tuy chưa thọ Cụ túc giới mà thân ý thanh tịnh chuyên tụng Hoa Nghiêm. Một hôm có hai Sứ giả đến đảnh lễ hình dạng rất đẹp đẽ cao lớn, thân có ánh sáng. Di-già-bạt lấy làm lạ hỏi từ đâu đến. Sứ giả đáp: Đệ tử từ cõi trời Đao-lợi, Đế-thích sai đến đây thỉnh Sư tụng kinh Hoa Nghiêm, xin đi ngay cho. Già hỏi: Chẳng hay vì sao Thiên-đế mời tụng kinh ấy. Sứ giả nói: Thiên-đế đánh nhau với Tu-la, bị thua trận.

Thiên-đế dùng Thiên nhãn xem khắp Diêm-phù, muốn cầu niệm tụng che chở, tuy có bốn La-hán mà chưa nói rõ việc này, chỉ thấy Pháp sư chuyên tinh Hoa Nghiêm, tâm sống trong cảnh Phật, có thể làm ruộng SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 611 phước cho trời người, do đó mà đến mời. Sư nói: Bần đạo có thể làm lợi ích há lại từ chối ư? Do đó nhận lời thỉnh. Nhắm mắt chốc lát liền đến cõi trời. Thiên đế vui mừng nói: Vì bị Tu-la quấy nhiễu nên mời Sư đến, Sư thọ trì kinh Hoa Nghiêm được các trời hộ trì, Thiện thần bảo vệ, xin thỉnh tụng kinh để cầu thắng địch. Thiên đế liền cởi áo mão đứng trên hư không, bỗng nhiên hóa ra Điện đường do bảy báu làm thành, bốn cửa vào ra, dùng ma-ni các báu để trang nghiêm , treo cờ phướn lọng báu xen lẫn các hoa thơm để cúng dường, thỉnh Sư vào điện ngồi tòa Hoa sen tụng kinh Hoa Nghiêm, tiếng rất cao thấu các cung trời. Đế Thích liền thống lãnh trời ba mươi ba bốn binh hộ vệ, vạn chúng vây quanh. Ngồi trong đài báu bay trên hư không mà đi đến chỗ đánh nhau, quân chúng Tu-la thấy oai linh này đều rút lui, đồng bọn trốn trong các lỗ. Đế Thích liền thỉnh Sư về Thiên cung bày bảy báu quý lạ mà cúng dường. Đế Thích lại bạch sư rằng: Nếu có thuốc sống lâu thì cũng phải dâng lên thỉnh sư ở lại cõi trời xin chớ từ chối. Sư nói: Cắt ái xuất gia là để cầu đạo Vô thượng, các châu báu ở thế gian và việc sống lâu không phải là chí nguyện của tôi. Do đó Thiên đế năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa rằng: Nguyện khi Sư thành đạo Bồ-đề thì độ thoát cho chúng tôi. Bèn sai Sứ giả đưa Sư về Diêm-phù. Áo quần Sư đều dính hương trời trọn đời không mất. Sau cùng nguyện sinh về Tịnh độ. Tam tạng Thật-xoa biết rõ Sa-di này.

15. Trong niên hiệu Thánh Lịch, Tam tạng Thật-xoa-nan-đà nước Vu-điền bảo rằng: Trong nước Quy-tư chỉ tu tập Tiểu thừa, chẳng biết

Thích-ca hóa thân trăm ức, hiện đủ loại thân hiện bày cảnh giới mới. Có người chẳng tin Đại kinh Hoa Nghiêm, có vị Tăng Ấn Độ từ Thiên-trúc đem kinh Hoa Nghiêm bản tiếng Phạm đến nước Trung quốc, các vị Sư Tiểu thừa đều không tin nhận. Vị Tăng bèn để kinh lại mà về. Các Sư Tiểu thừa bèn đem bỏ vào giếng, thì kinh phát ra ánh sáng rực rỡ như đống lửa. Ban đêm các sư thấy nghi là vàng báu, sáng đến liền nhóm họp bàn nhau sai người lặn lấy lên thì chính là bộ kinh Hoa Nghiêm ấy. Các Sư rất kinh lạ bèn đặt kinh ấy vào khám trong kho. Một hôm, bỗng thấy bản tiếng Phạm trên cao ở trong kho. Các sư nghĩ rằng: Đây không phải là Phật Thích-ca ta nói, ta thấy hơi lạ, mới thâu kinh để vào kho, người nào đem kinh này để lên trên. Lại đem bản tiếng Phạm để dưới khám, chúng Tăng khóa cửa, tự tay bóp khóa. Nhưng sáng hôm sau mở kho thì lại thấy bản kinh Hoa Nghiêm ở trên. Các sư mới biết Nhất Thừa Đại Giáo oai linh như thế, bèn hổ thẹn tự hối lỗi trước mà dần sinh kính tin.

16- Trong niên hiệu Chứng Thánh, Đặng Nguyên Anh (cũng gọi là Nguyên Sảng) ở Hoa Âm có một bạn thân, bỗng bị bệnh chết bảy ngày thì sống lại, bảo Nguyên Sảng rằng: Thấy quan ở Diêm vương đến bắt cha ông, văn luận tội sắp thành, phải gấp tu công đức để cầu hết nạn. Nguyên Anh sợ hãi hỏi: Tu công đức gì mà mau được khỏi. Người ấy bảo: Gấp viết một bộ kinh Hoa Nghiêm, nếu chậm thì sẽ chết. Nguyên Anh bèn ra chợ mua lụa rồi đến ngôi chùa gần của Thiền sư Phục thỉnh Thiền sư và mời người viết kinh đúng pháp Hộ Tịnh cùng lúc viết chép. Chưa đầy một tuần thì kinh đã viết xong, bèn thiết trai ăn mừng. Sau đó thì được khỏi ách nạn. Nguyên Anh vẫn còn tang mẹ, lòng dạ rất xót xa, đến tháng mười một mùa Đông ở phần mộ của mẹ các cành hoa đã lạnh khô bỗng mọc hoa lá đẹp đẽ thơm phức, nhụy hoa năm màu. Đây là do viết kinh mà cảm được. Châu huyện tâu lên vua thì Tắc Thiên khen kỳ lạ, bèn ban cho lập Hiếu môn, giáng sắc khen thưởng.

17. Niên hiệu Như Ý năm thứ nhất, ở Hàng Châu có hai cô gái nhỏ đều có tánh hiểu biết đoan chánh, nương Sư cô tụng kinh Hoa Nghiêm được hơn ba mươi quyển. Sư cô giới hạnh tinh khổ thường tụng Hoa Nghiêm làm chánh nghiệp, muốn dạy hai cô bèn khiến cạo tóc. Không bao lâu sư cô ngồi thẳng mà tịch, hai cô gái mỗi sáng đến mộ gào khóc. Ba năm sau thì trên mộ mọc lên đóa hoa sen đỏ. Hai cô gái thấy cảm hoa lạ thì càng gào khóc. Bỗng thấy một vị Tăng Ấn độ thần nghi rất cao lớn đến hỏi cô gái rằng: Vì sao các con gào khóc như thế? Hai cô gái đáp: Ở chổ Hòa-thượng tụng tập Hoa Nghiêm chí cầu xuất gia không mong vô cảm Sư cô sớm mất. Vị Tăng nói: Các con đã khẩn cầu cạo tóc, vì sao lo chẳng kết quả. Vị Tăng bèn lấy ra từ trong bụng một tượng gốm vuông cao khoảng sáu, bảy tấc trao cho hai cô gái bảo rằng: Con hãy đem tượng này về nhà cúng dường, chẳng bao lâu thì được xuất gia. Cô gái được tượng bèn lễ tạ vị Tăng. Phút chốc bỗng biến mất. Cô gái đem tượng về nhà đúng pháp cúng dường, siêng năng kính tín, nhất tâm không biếng lười. Tượng vuông ấy mỗi ngày cao thêm một tấc, trong mười ngày chẳng ngày nào không cao thêm, sau cao hơn một trượng. Châu huyện biết được, đem hoa cúng dường và tâu lên vua. Tắc Thiên lấy làm lạ, ban chiếu mời hai cô gái cùng đem rễ thân hoa vào cung. Bèn đào mộ lấy hoa thì thấy hoa từ quan tài mọc lên. Phá quan tài lấy rễ, thì rễ mọc từ lưỡi của Sư cô, màu sắc tươi đẹp, SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 613 huyện châu đồng thấy. Hai cô gái vào cung, Tắc Thiên tự tay cầm dao xuống tóc, ban cho ba y và bình bát, phân cho trú tại chùa Thiên Nữ. Do đây bèn ban sắc các chùa trong nước mỗi chùa độ hai vị Tăng Ni.

18- Trong niên hiệu Đại Túc, ở Đại Vân thuộc Dương Châu có vị Tăng là Hoằng Bảo: Nghi mạo đẹp đẽ tụng kinh rất giỏi, thường khinh chê người. Bỗng nhiên một hôm ở mí tóc trên chân mày mọc ra một cái bướu lớn bằng trái đào, khoảng một tuần thì dài ba tấc. Vị Tăng ấy hổ thẹn chẳng ra khỏi phòng. Ở trong chùa trị bệnh mà ngày càng nặng hơn. Nhân tự suy nghĩ bệnh này có hai nguyên nhân: Một là nghiệp cảm quá khứ , hai là do khinh mạn Hiền Thánh. Bèn phát nguyện ở trong phòng tụng đọc kinh Hoa Nghiêm một trăm biến, ngày đêm hương hoa tinh tấn, tha thiết lễ sám, tụng kinh đến sáu mươi biến. Một đêm bỗng mộng thấy có người đến bảo rằng: Ông muốn hết bệnh, ta cho ông thuốc, bèn tay cầm dao cắt ngang cái bướu. Kinh sợ bèn thức dậy. Đến sáng thì kể lại với chư Tăng. Do đó trên bướu sinh nhọt, nhọt bèn vỡ chảy mủ, một tháng sau thì bệnh lành không có dấu vết. Tăng Quân ở Dương Châu đến đất Lạc nói việc này với Hoa Nghiêm Tạng Công.

19. Pháp sư Đại đức Tuệ Chiêu: Trú tại chùa Sùng Phước ở Tây Kinh, có chỗ gọi là Tuệ Hựu, là đồng học với Hoa Nghiêm Tạng Công. Học hạnh tinh khổ, từ nhỏ thờ Hòa-thượng Nghiễm làm thầy, chuyên nghiệp Hoa Nghiêm. Riêng tụng một phẩm Tánh Khởi ba quyển. Kinh mới gọi là Như lai Xuất Hiện Phẩm, coi là nghiệp thường. Vị Tăng ấy rất ưa tịnh, khi chưa ở chùa Sùng Phước đã từng tu thiền trong núi từ lâu, những đêm thanh tịnh thường rửa mặt súc miệng đốt hương ngồi trên giường dây mà tụng phẩm ấy. Bỗng một đêm khi đang tụng kinh thì có hơn mười vị Bồ-tát từ đất vọt lên ngồi trên đài hoa sen, thân tướng màu vàng chiếu sáng rực rỡ, chắp tay quì mà nghe kinh. Tụng kinh vừa xong thì biến mất. Tuệ Chiêu lén đến chỗ Tạng Công nói rõ linh cảm này. Tạng Công bèn kể lại cho đệ tử của mình là Tuệ Lượng, Tuệ Vân,

Huyền Quán, Như Tông, v.v... nghe 20. Trong niên hiệu Vĩnh Huy ở Định Châu có Thiền sư tên là Tu Đức, học trò đông đến số vạn, là lãnh tụ về thiền, chuyên tu nghiệp Hoa Nghiêm, muốn viết chép kinh này kính làm tông. Trước dùng nước trầm hương mà trồng các cây, cây lớn thì lấy vỏ làm giấy để viết kinh. Kẻ viết kinh, người làm bút, người làm giấy, khi đại tiểu tiện rồi đều phải tắm gội hộ tịnh. Hễ xong một quyển thì cho mười xấp lụa tốt giặt nhuộm đầy đủ. Thiết trai mà mừng dùng hộp thơm đựng đầy, dốc lòng lễ bái. Nhằm ngày trai thì đạo tục đến rất đông. Khi mở hộp kinh thì ánh sáng vàng chiếu xa thấu đến cả trăm dặm. Cả năm mươi châu ở Sơn Đông đều đến lễ kinh, ngoại đạo-thế tục đều nghe biết. Lúc đo có hoạn quan là Lưu Khiêm Chi và Vương Tử thứ ba của Bắc Tề cũng theo.

21. Trong niên hiệu Thái Hòa đời Tề, có Vương Tử thiêu thân để cúng dường Bồ-tát Văn-thù, Khiêm Chi thấy mình tàn khuyết bèn phát tâm ở núi Ngũ Đài chuyên tu nghiệp Hoa Nghiêm, ngày đêm thọ trì, sáu thời lễ sám trải qua nhiều năm khẩn thiết không biếng lười, nên cảm được Văn-thù che chở. Bỗng nhiên râu tóc mọc lại, căn thể đầy đủ, tiếng nói rõ ràng ít người sánh kịp. Đã trở lại thân hình-râu tóc như đàn ông, chỉ khẩn thiết tìm hiểu ý kinh mà viết thành luận Hoa Nghiêm được sáu trăm quyển.

22- U Trinh tôi thầm nghe trong núi nước Tây Tát-giá-câu-bàn có đầy đủ bản Hạ, mười vạn bài kệ kinh Bất Tư Nghị Giải Thoát Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, chỉ nguyện kinh này sớm được đầy đủ truyền dịch ở cõi này mà lợi ích khắp cho tất cả hữu tình. U Trinh từ trong niên hiệu Kiến Trung đời Đường vào năm Quý hợi kính phát nguyện này, lấy đây làm văn quy mạng, để lễ trong các thời lễ Phật và mười hai bộ kinh, khi chẳng lễ Phật thì trì niệm văn quy mạng này.

Kinh Hoa Nghiêm có sát hải vi trần số kệ phẩm, không thể nói hết lá bối viết truyền được đều là do năng lực Đà-la-ni của các Đại Bồ-tát.

Tỳ-kheo Hải Vân thọ trì kinh đã dùng lượng mực nhiều như biển lớn, lượng bút nhiều như núi Tu-di để viết chép còn chẳng thể hết một phần nhỏ của một phẩm. Tổ sư Long Thọ ở cung rồng thấy văn tự kết tập truyền kinh này có ba bản Thượng-Trung-Hạ. Bản thượng thì có số kệ nhiều bằng số bụi của mười Tam thiên đại thiên thế giới, một Tứ thiên hạ. Bản Trung thì có bốn mươi chín vạn tám trăm tám mươi bài kệ và một ngàn hai trăm phẩm. Bản Hạ thì có mười vạn bài kệ và bốn mươi tám phẩm. Hai bản thượng-trung thí sức người Diêm-phù không có thể thọ trì. Do đó ở Tây Vực chỉ có kinh bản Hạ gồm mười vạn bài kệ, nay ở trong núi nước ấy. Ở cõi này chỉ dịch tám mươi quyển kinh. Phạm kệ chỉ có bốn vạn năm ngàn là lược lấy ra trong mười vạn bài kệ. U Trinh cho kinh cõi này chưa đủ nên rộng phát nguyện ấy phụ nêu truyện này.

Bởi muốn khuyên các người đạo khi thấy kinh này thì đồng lễ niệm cầu SỐ 20 - TRUYỆN CẢM ỨNG VỀ KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM 615 thỉnh cho kinh bản Hạ được đầy đủ sớm truyền đến cõi này. Tăng trong truyện đã dạy thí chủ là Thần Lượng tụng kệ là bản kinh đã dịch trước kia sau dịch kệ rằng: Nếu người muốn hiểu rõ, Tất cả Phật ba đời, Phải quán tánh pháp giới, Tất cả chỉ tâm tạo.

23-Trong niên hiệu Thượng Nguyên, Tôn Tư Mạc uống Lưu Châu Đơn và Vân Mẫu Phấn thì sống một trăm năm mươi, tuổi nhan sắc như trẻ nhỏ, đến Trường An nói việc trong khoảng Tề Ngụy rõ như trước mắt, viết chép kinh này bảy trăm năm mươi bộ.

24-Vua Thái Tông muốn đọc kinh Phật, bèn hỏi Mạc: Kinh nào là lớn? Mạc nói kinh Hoa Nghiêm được Phật tôn trọng là lớn. Vua nói: Gần đây Tam tạng Huyền Trang dịch Đại Bát-nhã được sáu trăm quyển thì sao không cho là lớn, mà Hoa Nghiêm tám mươi quyển kia lại cho là lớn. Mạc đáp: Pháp giới Hoa Nghiêm đủ tất cả, từ trong một môn có thể giảng nói ra Đại thiên kinh quyển kinh Bát-nhã chỉ là một môn trong Hoa Nghiêm mà thôi. Vua Thái Tông mới ngộ, bèn thọ trì Hoa Nghiêm Nhất Thừa Bí Giáo, cũng gọi là kinh Đại Bất Khả Tư Nghì Giải Thoát, công dụng rất lớn, cảm ứng cũng lớn. Người đạo muốn học tâm tuệ Phật, hiểu rõ cảnh giới Phật, chứng địa vị Phật dựa vào thừa pháp tánh này mà tu hành, không trải qua địa vị, khi mới phát tâm liền thành chánh giác, đều giống như các đức Như lai trong ba đời. Ví như một giọt nước ở các sông vừa mới vào biển thì liền gọi là nước biển. Nếu y theo Đại thừa thì Nhị thừa quyền giáo tu đầy đủ vạn hạnh liên tục trải qua nhiều kiếp thì chẳng bằng nghe kinh ấy cho đến dùng chút ít phương tiện mà mau chóng được Bồ-đề. Kinh nói: Kinh này chẳng nên vào tay tất cả chúng sinh, chỉ trừ Bồ-tát Ma-ha-tát, tất cả Thanh văn, Duyên giác đều chẳng được kinh, huống chi là thọ trì. Như Bồ-tát trong ức na-do-tha kiếp, thực hành sáu Ba-la-mật còn chẳng nghe kinh này, hoặc tuy nghe kinh này mà chẳng tin, thì đó còn là Bồ-tát giả danh. Nếu đất có quyển kinh mà xem như tháp miếu Như lai, lễ bái cúng dường thì chúng sinh đó đầy đủ căn thiện, dứt hết hoạn nạn phiền não, được vui Hiền thánh.

Hạng chúng ta phải cố gắng. Thầy tôi thờ Thiền Tổ Vô Danh Công Tắc, nghe Phổ Hiền Đại Hạnh Hải Ấn Thâm Định Pháp Giới Thể tánh, mới biết Hoa Nghiêm là Cực Tông của Đức Thích-ca. Do đó mà phán tu truyện này rộng bày những điều chưa nghe.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 187

LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ

SỐ 2075

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN SỐ 2075

LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ

(Cũng gọi là Truyện về đạo mạch thầy trò, cũng gọi là Truyện xác định phải quấy dẹp tà hiển chánh phá hoại tất cả tâm, cũng gọi là Pháp môn tối thượng thừa đốn ngộ)

Căn cứ các kinh truyện như: Kinh Bản Hạnh, kinh Tạp A-hàm, kinh Phổ Diệu, kinh Ứng Thụy, kinh Văn-thù-sư-lợi Niết-bàn, kinh Thanh Tịnh Pháp Hạnh, kinh Vô Cấu Quang Chuyển Nữ Thân, kinh Quyết Định Tỳ-ni, kinh Đại Phật Đảnh, kinh Kim Cang Tam-muội, kinh Pháp Cú, kinh Phật Tạng, kinh Anh Lạc, kinh Hoa Nghiêm, kinh Đại Bát-nhã, kinh Thiền Môn, kinh Niết-bàn, kinh Lăng-già, kinh Tư Ích, kinh Pháp Hoa, kinh Duy Ma, kinh Dược Sư, kinh Kim Cang Bát-nhã, kinh Phó Pháp Tạng, kinh Tây Thăng của Đạo giáo, Truyện Sa-môn Thích Pháp Lâm, Thích Hư Thật Ký, Khai Nguyên Thích Giáo, Chu Thư Dị Ký, Hán Pháp nội truyện, Doãn Hỷ nội truyện, Mâu Tử, Liệt Tử, Phù Tử, Ngô Thư, và các văn lục xưa cổ, cho đến Dương Lăng-già, Nghiệp Đô cố sự, v.v... thì được biết niên hiệu Vĩnh Bình năm thứ ba (60) thời Hậu Hán, vua Minh Đế (Lưu Trang -76) ban đêm mộng thấy có người thân màu vàng ròng cao một trượng sáu thước sau, cổ có vầng ánh sáng tròn bay đi trên sân điện, đến sáng sớm, vua hỏi các triều thần: Đó là điềm gì? Thái sử Phó Nghị tâu trình rằng: Ở phương Tây có bậc Đại thánh gọi là Phật. đó là tượng Phật ấy. Vua Minh Đế hỏi: Vì sao ông biết như vậy? Thái sử Phó Nghị đáp: Trong bộ Chu Thư Dị Ký nói:

Năm Giáp Dần dưới thời vua Chiêu Vương (Cơ Hạ 1000-976, trước Tây lịch) thời Tây Chu, là năm Phật đản sanh. Đến năm Nhâm Thân dưới thời vua Mục Vương (Cơ Mãn 976-921 trước Tây lịch) thời Tây Chu, là năm Đức Phật diệt độ. Sau một ngàn năm, giáo pháp mới truyền bá đến đất Hán (Trung Hoa) tức là thời nay. Vua Minh Đế bèn sai Lang Trung Thái Âm, Bác sĩ Tần Cảnh, v.v... đi sứ đến xứ Thiên-trúc thỉnh cầu được tôn tượng Phật, hình tượng Bồ-tát, kinh Tứ Thập Nhị Chương, và thỉnh được hai vị Pháp sư là Tôn giả Ca-diếp-ma-đằng và Trúc Pháp Lan, vua Minh Đế thỉnh lên điện, cúng dường thành Lạc Dương xưa cũ ở phía Tây để xây chùa Bạch Mã. Đến ngày mồng một tháng giêng niên hiệu Vĩnh Bình năm thứ mười bốn (71) thời Hậu Hán, các đạo sĩ ở Ngũ nhạc, núi Hoắc, núi Bạch Lộc như chư thiện Tín, phí Trai tài v.v… tất cả gồm sáu trăm chín mươi người đồng dâng biểu văn tấu trình rằng: Thần nghe Thái thượng vô hình, hư vô tự nhiên, từ thời thượng cổ đồng tôn kính, trăm đời vua chẳng đổi thay. Vậy mà nay bệ hạ bỏ gốc theo ngọn, tìm cầu giáo điển của Tây Vực, hóa độ gọi là Hồ thần. Cái gọi là chẳng thêm, các thân v.v... ở xứ Hoa hạ (Trung Hoa) này phần nhiều có được thông minh, rộng hiểu lược qua các kinh điển. Xin bệ hạ cho phép các thần v.v... được so sánh với họ, nếu có chỗ hơn thì xin dẹp trừ dối trá, còn nếu chẳng bằng, thì mặc tình theo sự trọng quyết. Vua Minh Đế bảo: Chuẩn y, ban sắc cho hữu ty, sắp bày các vật cúng, và các hàng văn võ từ Ngũ phẩm trở lên, các quan liêu trong ngoài, đến rạng sáng ngày rằm đồng nhóm họp tại chùa Bạch Mã. Các đạo sĩ ở ngoài cửa chùa xếp đặt ba đàn, mở hai mươi bốn cửa. Vua đến ngoài phía Nam cửa chùa, thiết đặt xá-lợi và kinh tượng Phật, xếp bày hành điện bảy báu. Chử Thiện Tín Phí Trai Tài v.v... dùng đạo kinh, tử thư, phù thuật v.v..., đặt trên đàn, dùng lửa để thử nghiệm. Buồn khóc rơi lệ chú nguyện rằng: Hồ thần nhiễu loạn Hoa hạ chúng ta, nguyện xin Thái thượng thiên tôn, hiểu cho chúng sanh được phân biệt rõ ràng chân ngụy. Đạo kinh, tử thư, phù thuật v.v... bị lửa đốt cháy thành tro tàn. Các đạo sĩ kinh ngạc, người trước kia từng bay lên trời nay bay lên trời không được, người trước kia từng ẩn thân nay ẩn thân không được, người trước có khả năng nhảy vào lửa xuống nước nay chẳng dám vào, người trước kia thọ trì cấm chú, nay gọi chẳng thể ứng. Các thứ công năng đều không có một ứng nghiệm. Chử Thiện Tín, Phí Trai Tài v.v… tự cảm mà chết. Khi ấy, xá-lợi Phật phát ra ánh sáng năm màu xoay tròn như lọng che khắp cả đại chúng, ánh sáng che khuất cả vầng mặt trời. Pháp sư Ca-diếp-ma-đằng nằm ngồi giữa hư không, thần hóa tự tại, trời mưa hoa báu và tấu nhạc trời, Pháp sư Trúc Pháp Lan dùng Phạm âm khen ngợi, Pháp sư Ca-diếp-ma-đằng nói bài tụng rằng:

Chồn chẳng phải sư tử SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 621 Đèn chẳng sáng trời trăng Ao không nạp biển lớn Gò chẳng tột núi cao. Vua Minh Đế rất thỏa lòng, cho phép các hàng Ngũ phẩm trở lên các công hầu trai gái và cả Âm phu nhân v.v..., xuất gia, có sáu trăm đạo sĩ đều nương theo Phật xuất gia. Pháp sư Trúc-Pháp-lan tụng Kinh Công Đức Xuất Gia và Kinh Phật Bổn Sanh, v.v... vua Minh Đế rất vui mừng, cả nước đều quy y theo Phật giáo.

Vua Minh Đế hỏi hai Pháp sư rằng: Phật xưng hiệu là Pháp Vương vì sao không sanh ở nước Hán? Pháp sư Ca-diếp-ma-đằng đáp: Thành Ca-tỳ-la-vệ là trung tâm của trăm ức nhật nguyệt, là chủ của Tam thiên Đại thiên thế giới, tất cả các rồng thần có phước đều sanh tại nước ấy, do đó, Phật sanh ở nước xứ Thiên-trúc. Vua Minh Đế lại hỏi: Chủng tộc của Phật là ai? sanh ở thời gian nào và diệt ở thời gian nào? Pháp sư Ca-diếp-ma-đằng đáp: Phật là con của vua Tịnh Phạn, là cháu ngàn đời của vua Kim luân vốn dòng họ Cù-đàm cũng gọi là Thích Chủng. Ngày 15 tháng 07 năm Quý Sửu, từ cung trời Đâu-suất giáng sanh gá thai phu nhân Ma-da, đến ngày mồng 08 tháng 04 năm Giáp Dần, ở trong vườn Tỳ-ni, từ hông bên phải của phu nhân Ma-da mà đản sanh. Lại có năm trăm vị trong dòng họ Thích, năm trăm ngựa bạch Kiền trác và Xa-nặc v.v... cùng Phật đồng thời sanh trong ngày mồng 08 tháng 04 đó. Đến ngày 08 tháng 02 năm Nhâm Thân, vượt thành xuất gia. Đến ngày 15 tháng 02 năm Quí Mùi, nhập Niết-bàn. Phật tuy chẳng sanh ở đất Hán, nhưng một ngàn năm sau hoặc năm trăm năm sau, có duyên với các chúng sanh, trước sai các Thánh đệ tử đến đó giáo hóa. Theo Kinh Thanh Tịnh Pháp Hạnh nói: Phía Đông bắc nước Thiên-trúc có nước Chân Đan (Chấn Đán – Trung Hoa), nhân dân phần nhiều chẳng kính tin, kẻ tạo tội rất nhiều. Chúng tôi trước nay đã sai ba vị Thánh đệ tử đều là Bồ-tát đến đó thị hiên hành hóa. Ma-ha Ca-diếp ở đó gọi là Lão tử, Đồng tử Quang Tịnh ở đó gọi là Trọng Ni, Nhu Đồng Minh Nguyệt ở đó gọi là Nhan Hồi, giảng luận Ngũ kinh thi, thư, lễ, nhạc, oai nghi phép tắc để dần dần dẫn dắt giáo hóa, sau đó kinh Phật sẽ truyền đến.

Theo Mâu Tử nói: Xưa kia, vua Hiếu Minh Đế (Lưu Trang -76)

thời Hậu Hán, ban đêm mộng thấy vị thần, thân có ánh sáng như mặt trời bay đến trước sân điện, trong ý vui mừng, tâm rất khoan khoái, đến sáng ngày vua truyền hỏi các quan: Đó là ai? Có Thông sự Xá nhân Phó Nghị tâu rằng: Thần nghe ở Thiên-trúc có bậc đạo đức, được gọi là Phật, nhẹ nâng bay vọt, thân có ánh sáng như vầng nhật, rất mực là thần. Khi ấy, vua bèn tỏ ngộ, liền sai sứ là Trương Khiên, Vũ Lâm Lang Trung, Tần Tiến sĩ, con em trong Vương tôn v.v... tất cả mười hai vị đến nước Đại Nguyệt Chi biên chép lấy Kinh Tứ Thập Nhị Chương của Phật đưa về tại thạch thất Lan đài thứ mười bốn, và tức thời đến phía Tây thành Lạc Dương đóng bít cửa, bên ngoài xây dựng chùa Phật, ở vách tường đó đắp họa ngàn vạn quân tướng của triều đình, nhiễu quanh mười ba vòng. Lại trên đài Thanh Lương ở Nam cung và trên cửa Khai Dương, làm hình tượng Phật. Lúc vua Minh Đế còn tại thế, biết tuổi thọ vô thường, nên trước xây dựng thọ lăng, lăng đề là Hiển Tiết. Cũng ở trên đó đồ họa hình tượng Phật. Lúc vua chưa băng, nước nhà giàu có, dân chúng an ổn, các xứ xa đều kính mến nghĩa, đồng đến nương tựa đức, nguyện xin làm thân thiếp. Có cả hàng ức, nên được thụy hiệu là Minh. Từ đó về sau, chung quanh kinh thành cho đến các châu huyện, mỗi nơi đều có chùa Phật, người học nhờ đó mà được đượm nhuần.

Theo Tấn Thư nói: Vua Hoàn Đế đời Tấn muốn trừ bỏ Phật pháp, vời gọi Pháp sư Tuệ Viễn ở Lô sơn đến, vua hỏi: Từ trước đến nay, Trẫm thấy Tăng Ni giới hạnh chẳng thuần, phần nhiều hủy phạm, trẫm muốn trừ bỏ mà tuyển chọn, hiện nay có được chẳng? Viễn Công đáp: Côn sơn sản sanh ra ngọc, bên trên lẫn tạp với cát bụi, Lệ Thủy Bệ hạ chỉ được kính pháp trọng người, không được khinh người mạn pháp. Vua bèn đại xá.

Vua Lương Võ Đế (Tiêu Diễn 502- 0) thời Nam Lương hội cả ba tôn giáo mà nói rằng: Thuở nhỏ học Chu Lễ, đến tuổi hai mươi nghiên cứu sáu kinh, vào tuổi trung niên đọc Đạo thư, có danh và không danh, lúc tuổi về già mở quyển kinh Phật, như mặt trời ánh ngời hóa muôn sao.

Theo Kinh Hoa Nghiêm chép: Tất cả Chư Phật lùi vị hoặc làm Bồ-tát, hoặc làm Thanh văn, hoặc làm vua Chuyển luân, hoặc làm Phạm vương, hoặc làm Quốc Vương, Đại thần, Trưởng giả, Cư sĩ, Thể nữ trăm quan, hoặc làm quỷ thần có sức mạnh, hoặc làm thần núi, thần ngày, thần đêm, thần lửa, thần nước, thần tất cả mầm mống, thần cày và các ngoại đạo, làm các thứ phương tiện để giúp đỡ Đức Thích-ca Như lai của chúng ta cảm hóa dẫn dắt chúng sanh.

Theo phẩm Đà-la-ni trong kinh Đại Bát-nhã nói: Bấy giờ Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế tôn! Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, sau khi Phật nhập Niết-bàn, ở phương nào sẽ hưng thạnh? Phật bảo: Xá-lợi-phất! Kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, sau khi ta nhập Niết-bàn, từ phương Bắc đến phương Đông SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 623 bắc dần dần hưng thạnh. Phương đó phần nhiều có Bí-sô, Bí-sô-ni (Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni) an trú Đại thừa. Các Ô-ba-sách-ca, Ô-ba-tư-ca (cận sự nam, cận sự nữ) y xứ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, phần nhiều tin ưa sâu sắc. Phật bảo Xá-lợi-phất rằng: Sau khi Ta nhập Niết-bàn, thời sau, phần sau, năm trăm năm sau, với pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy ở phương Đông bắc làm Phật sự lớn.

Theo Kinh Phó Pháp Tạng nói: Sau khi Đức Như lai diệt độ, pháp nhãn phó chúc cho Ma-ha Ca-diếp, Ma-ha Ca-diếp phó chúc cho A-nan, A-nan phó chúc cho Mạt-điền-địa, Mạt-điền-địa phó chúc cho Thương-na-hòa-tu, Thương-na-hòa-tu phó chúc cho Ưu-ba-cúc-đa, Ưu-ba-cúc-đa phó chúc cho Đề-đa-ca, Đề-đa-ca phó chúc cho Di-già-ca, Di-già-ca phó chúc cho Phật-đà-nan-đề, Phật-đà-nan-đề phó chúc cho Phật-đà-mật-đa, Phật-đà-mật-đa phó chúc cho Tỳ-kheo Hiếp, Tỳ-kheo Hiếp phó chúc cho Phú-na-da-xà, Phú-na-da-xà phó chúc cho Mã Minh, Mã Minh phó chúc cho trưởng lão Tỳ-la, trưởng lão Tỳ-la phó chúc cho Long Thọ, Long Thọ phó chúc cho Ca-na-đề-bà, Ca-na-đề-bà phó chúc cho La-hầu-la, La-hầu-la phó chúc cho Tăng-ca-na-đề, Tăng-ca-na-đề phó chúc cho Tăng-ca-da-xá, Tăng-ca-da-xá phó chúc cho Cưu-ma-la-đà, Cưu-ma-la-đà phó chúc cho Xà-dạ-đa, Xà-dạ-đa phó chúc cho Bà-tu-bàn-đà, Bà-tu-bàn-đà phó chúc cho Ma-noa-la, Ma-noa-la phó chúc cho Hạc-lặc-na, Hạc-lặc-na phó chúc cho Tỳ-kheo Sư Tử, Tỳ-kheo Sư Tử phó chúc cho Xá-na-bà-tư. Xong rồi từ nước xứ Trung Thiên-trúc đi đến nước Kế-tân, vua nước đó tên là Di-đa-la-quật không kính tin Phật pháp, phá hủy chùa tháp, giết hại chúng sanh, kính thờ ngoại đạo Mạt-mạn-ni và Di-sư-ha v.v.... Bấy giờ Tỳ-kheo Sư Tử cố đến giáo hóa nước đó. Vua đó vô đạo, tự tay cầm kiếm sắc bén, miệng bảo: Nếu là bậc Thánh, thì tất cả các sư v.v... phải răn hình. Khi ấy Tỳ-kheo Sư Tử thị hiện thân hình tuôn trào sữa trắng, còn Mạt-mạn-ni, Di-sư-ha, v.v...

bị tử hình như người phàm máu đổ đầy đất, vua đó bèn phát tâm quy hướng về Phật, liền vâng mạng theo đệ tử của Tỳ-kheo Sư Tử, Tỳ-kheo Sư Tử trước kia đã phó chúc cho Xá-na-bà-tư và đã vào nước xứ Nam Thiên-trúc rộng hành giáo hóa, độ thoát chúng sanh. Vua liền đuổi tìm đệ tử của ngoại đạo Mạt-mạn-ni và đệ tử của Di-sư-ha được rồi đưa đến trước sân triều dựng giá treo đầu, mọi người cả nước đồng bắn. Vua nước Kế-tân ra lệnh khiến các nước nếu có pháp (ngoại đạo) ấy thì đuổi ra khỏi nước. Nhờ vào Tỳ-kheo Sư Tử mà Phật pháp hưng thạnh lại.

Xá-na-bà-tư lại phó chúc cho Ưu-ba-quật, Ưu-ba-quật phó chúc cho Tu Bà-mật-đa, Tu Bà-mật-đa phó chúc cho Tăng-ca-la-xoa, Tăng-ca-la-xoa phó chúc cho Bồ-đề-đạt-ma-đa-la. Tại các nước ở Tây Vực có hai mươi chín đời, trừ Đạt-ma-đa-la tức là còn hai mươi tám đời. Có Sa-môn Tịnh Giác Sư ở Đông Đô là đệ tử của Thiền sư Thần Tú ở Ngọc tuyền, soạn bộ Lăng-già Sư Tư Huyết Mạch Ký một quyển, vọng dẫn Tam tạng Pháp sư Cầu-na-bạt-đà thời nhà Tống là Tổ thứ nhất, không biết căn do hoặc loạn người học sau rằng: Thầy của Bồ-đề-đạt-ma là Cầu-na-bạt-đà. Tự cho rằng Tam tạng dịch kinh là người học tiểu thừa chẳng phải là Thiền sư. Phiên dịch ra kinh Lăng-già bốn quyển chẳng phải mở nhận kinh Lăng-già cùng Tổ sư Đạt-ma. Tổ sư Đạt-ma từ trước sau hai mươi tám đời trước sau truyền nhau tiếp đến Tăng-ca-la-xoa. Về sau, Đại sư Tuệ Khả thần gần đến chùa Thiếu Lâm ở núi Tung cao hỏi Tổ sư Đạt-ma, tiếp nhận tương truyền từ trước, tự có văn lý rõ ràng. Sa-môn Tịnh Giác Sư vọng dẫn Cầu-na-bạt-đà xưng làm Tổ thứ nhất, rất hoặc loạn học pháp. Trong Kinh Pháp Hoa chép: Không cho phép gần gũi người học Tiểu thừa. Tam tạng Pháp sư Cầu-na-bạt-đà dịch kinh Lăng-già bốn quyển, lấy tên là A-bạt-đà Bảo Lăng-già Kinh, Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi ở đời Ngụy dịch ra mười quyển, lấy tên là Kinh nhập Lăng-già. Tam tạng Pháp sư Thật-xoa-nan-đà ở đời Võ Tắc Thiên thời Tiền Đường dịch ra bảy quyển, lấy tên là Kinh Nhập Lăng-già. Trên đây là các Tam tạng Pháp sư dịch kinh, chẳng phải Thiền sư, đều truyền văn tự giáo pháp. Tông đồ của Tổ sư Đạt-ma Thiền pháp không đem một chữ giáo lại, lặng truyền tâm ấn.

Thiền sư Bồ-đề-đạt-ma-đa-la, Tổ thứ nhất ở đời Lương, vốn là con thứ ba của vua nước xứ Nam Thiên-trúc, xuất gia từ thưở nhỏ, sớm bẩm thọ dòng tộc của thầy, ngay lời nói ra liền tỏ ngộ, mở mang hoằng hóa tại Nam Thiên-trúc, làm các Phật sự lớn. Bấy giờ quán sát thấy chúng sanh ở đất Hán có căn tánh với Đại thừa Thiền, mới sai đệ tử Phật-đà-da-xá hai vị đến đất Tấn, giảng nói giáo pháp Đốn ngộ. Các Đại đức ở đất Tấn chợt nghe nên phát sanh nghi ngờ đều không tin nhận. Bị xua đuổi, Phật-đà-da-xá bèn đến chùa Đông Lâm ở Lô sơn. Khi ấy có Pháp sư Tuệ Viễn hỏi: Đại đức đem giáo điển gì đến mà bị xua đuổi như vậy?

Khi ấy hai Bà-la-môn duỗi xoe tay hỏi Pháp sư Tuệ Viễn rằng: Tay làm nắm tay, nắm tay làm tay, có phải là việc nhanh chóng chăng? Pháp sư Tuệ Viễn đáp: Rất nhanh. Hai Bà-la-môn nói: Đó chưa phải là nhanh.

Phiền não tức Bồ-đề, ấy mới là nhanh. Pháp sư Tuệ Viễn mới thấu đạt sâu xa, biết Bồ-đề và phiền não vốn chẳng khác. Bèn hỏi lại rằng: Pháp ấy ở nước kia là từ ai học? Hai Bà-la-môn đáp: Thầy ta là Đạt-ma-đa-la. Pháp sư Tuệ Viễn đã kính tin sâu sắc, bèn phiên dịch ra bộ Thiền môn SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 625 Kinh một quyển, tỏ rõ đầy đủ Thiền pháp Đại thừa Tiểu thừa. Những vị truyền pháp ở các nước xứ Tây Vực cũng dẫn nêu đầy đủ lời tựa Thiền Kinh trên. Hai Bà-la-môn dịch kinh xong, thị tịch cùng ngày, an táng tại Lô sơn, tháp miếu hiện nay vẫn còn. Đạt-ma-đa-la nghe hai đệ tử đến đất Hán hoằng hóa mà không người tin nhận, bèn đi theo đường biển mà đến. Vua Võ Đế (Tiêu Diễn 502- 0) thời Nam Lương đích thân ra ngoài thành đón rước, mời lên điện, hỏi rằng: Hòa-thượng từ nước kia đem pháp gì đến giáo hóa chúng sanh? Đại sư Đạt-ma đáp: Không đem một chữ giáo điển nào đến. Vua Võ Đế lại hỏi: Trẫm tạo lập chùa, độ người, biên chép kinh điển, đúc tôn tượng, có công đức gì không? Đại sư Đạt-ma đáp: Không có công đức gì. Đó đều là những việc lành hữu vi, chẳng phải công đức chân thật. Vua Võ Đế là kẻ phàm tình chẳng hiểu. Đại sư Đạt-ma bèn tạ từ ra khỏi nước, nhìn về hướng Bắc có khí Đại thừa, Đại sư Đạt-ma bèn đến đất Ngụy ở núi Tung cao, tiếp nhận dẫn dắt các hạng người suốt sáu năm, người học đến đông nhiều như mây giăng mưa nhóm, tợ lúa, mè, tre, lau, mà chỉ có Đại sư Tuệ Khả thấu đạt được phần tủy đó.

Bấy giờ, ở triều Ngụy, có Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi, luật sư Quang Thống trộn chất độc trong thức ăn đem dâng Đại sư Đạt-ma.

Ăn xong, Đại sư Đạt-ma đòi lấy cái mâm và ói ra con rắn lớn đầy một thăng. Lại lần khác trộn chất độc trong thức ăn đem dâng Đại sư Đạt-ma, Đại sư Đạt-ma ăn xong đến ngồi trên tảng đá lớn, chất độc tiết ra vỡ vụn tảng đá. Trước sau có đến sáu lần bị thuốc độc hại như vậy. Đại sư Đạt-ma bảo các đệ tử rằng: Ta đến đây vốn vì truyền pháp, nay đã bị người ám hại, ở lâu nơi đây đâu ích gì? Bèn truyền trao một pháp y ca-sa, lấy làm pháp tín, bảo Tuệ Khả rằng: Ta duyên độc này, ông cũng chẳng khỏi nạn này, đến đời thứ sáu, mạng người truyền pháp chỉ như tơ treo. Nói xong vì chất độc hại mà qua đời. Đại sư Đạt-ma thường tự nói: Ta sống thọ một trăm năm mươi tuổi. Nhưng thật ra không biết Sư bao nhiêu tuổi.

Đại sư Đạt-ma bảo: Ở (Trung Hoa) đời Đường này có ba người chứng đắc pháp ta. Một người được phần tủy của ta, một người được phần xương của ta và một người được phần thịt của ta. Người được phần tủy của ta chính là Tuê Khả, người được phần xương của ta là Đạo Dục, người được phần thịt của ta là cô Ni Tổng Trì. Xong, an táng tại núi Hùng nhĩ ở Lạc châu. Khi ấy Ngụy triều quốc sứ Tống Vân đi từ Tây Vực về, gặp Đại sư Đạt-ma tại Thông Lãnh trên tay xách một chiếc giày, Tống Vân hỏi: Đại sư đi đâu? Đại sư Đạt-ma đáp: Ta trở về quê cũ, vua nước ông ngày nay đã băng. Tống Vân ghi nhớ điều đó lại hỏi: Sau khi Đại sư đi, Phật pháp phó chúc cho ai? Đại sư Đạt-ma đáp: Sau khi ta đi bốn mươi năm, có một vị tăng la-hán, đó là Tuệ Khả. Tống Vân về triều đình, vua trước quả thật đã băng, vua mới lên ngôi. Tống Vân báo với các triều thần rằng: Đại sư Đạt-ma tay xách một chiếc giày đi về Tây Vực. Đại sư bảo: Vua nước ông ngày nay băng. Thật đúng như lời ấy. Các triều thần không tin, bèn khai quật phần mộ Đại sư, thì chỉ có một chiếc giày. Vua Võ Đế ở Nam Lương dựng văn bia, nói (Đại sư Đạt-ma) là đệ tử của Bát-nhã-mật-đa-la ở nước Tây Vực đến xứ Trung Hoa có ba người đệ tử, là Đạo Dục, cô Ni Tổng Trì v.v... chỉ có Tuệ Khả được tiếp thừa y bát đắc pháp. Thiền sư Tuệ Khả, Tổ thứ hai ở đời Bắc Tề, vốn người dòng họ Cơ ở xứ Võ Lao. Bấy giờ đã bốn mươi tuổi, phụng thờ Đại sư Đạt-ma suốt sáu năm, mới đầu tên là Thần Quang. Lúc mới phụng thờ, đứng trước Đại sư Đạt-ma, đêm đó tuyết lớn phủ quá eo, mà vẫn không thay đổi tư thế. Đại sư Đạt-ma bảo: Người cầu pháp, chẳng tiếc thân mạng. Đại sư Tuệ Khả bèn chặt cánh tay tuôn trào sữa trắng. Đại sư Đạt-ma im lặng truyền trao tâm khế, giao phó pháp y ca-sa, và bảo: Ta duyên độc này, ông cũng chẳng khỏi. Hãy khéo tự gìn giữ. Đại sư Tuệ Khả hỏi:

Hòa-thượng, pháp này tại bản quốc tiếp thừa từ trước hoằng truyền phó chúc, xin vì nói lại. Đầy đủ như trong lời tựa Thiền Kinh trên nói. Lại hỏi: Ở nước Tây Vực, người nào tiếp thừa sau cũng y ca-sa làm pháp tín chăng? Đại sư Đạt-ma đáp: Người ở nước Tây Vực kính tin, không có lừa dối, người tiếp thừa sau là Bát-nhã ba-la-mật-đa-la, người tiếp thừa sau chẳng truyền y pháp ca-sa. Còn chúng sanh ở nước Trung Hoa đời Đường, phần nhiều có tánh Đại thừa, dối nói đắc đạo quả, bèn phải truyền ca-sa lấy làm pháp tín. Thí như con vua chuyển luân rưới nước trên đảnh được bảy báu chân thật, tiếp nối ngôi vua. Người được pháp y này tiêu biểu cho pháp chánh tương thừa.

Đại sư Tuệ Khả được phó chúc rồi từ đó về sau suốt bốn mươi năm ẩn tại Nghê sơn giữa Tương châu và Lạc châu, về sau dẫn dắt, kẻ tăng người tục đến tựa nương, số đông chẳng thể tính kể. Qua hai mươi năm hoằng hóa, lúc có nạn khởi, lại bị đồng đảng học trò của Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi và luật sự Quang Thống muốn làm tổn hại Đại sư Tuệ Khả. Đại sư Tuệ khả phó chúc cho tăng xán rồi, vào núi Tư không ẩn cư. Sau Đại sư Tuệ Khả giả điên cuồng đến ngã tư đường cái giảng nói pháp. Mọi người nhóm họp rất đông, đồng đảng học trò của Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi bảo Đại sư Tuệ Khả là yêu dị, tấu SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 627 trình ban sắc bảo sở ty suy hỏi Đại sư Tuệ Khả. Đại sư Tuệ Khả đáp thừa nhận là yêu dị, sở ty biết chúng bệnh, khiến Đại sư Tuệ Khả xét, Đại sư xác thật đáp: Ta thật là yêu dị. Bèn ban sắc huyện lệnh Thành an là Địch Xung Khản y theo pháp xử hình. Đại sư Tuệ Khả bảo mọi người rằng: Pháp ta đến đời Tổ thứ tư hóa thành danh tướng. Nói xong, buồn lệ, liền thị hiện thân hình tuôn đổ sữa trắng, sắc thịt vẫn như thường. Sở ty tấu trình, vua nghe vậy bèn hối lỗi cho rằng đây thật là Bồ-tát! Cả triều đình phát tâm, Phật pháp trở lại hưng thạnh, bấy giờ Đại sư Tuệ Khả hưởng thọ một trăm lẻ bảy tuổi, an táng lập mộ cách năm dặm về phía Bắc sông Tử mạch huyện Thành An thuộc Tương châu, Đông liễu cấu cách mộ một trăm bộ, về phía Tây nam mười lăm dặm là cửa Ngô Nhi Tào. Trong Lăng-già Nghiệp Đô Cố Sự có ghi chép đầy đủ đệ tử của Đại sư là Tăng Xán tiếp thừa sau được truyền y đắc pháp. Về sau, Sa-môn Thích Pháp Lâm tạo lập văn bia.

Thiền sư Tăng Xán, Tổ thứ ba ở đời Tùy, không rõ Đại sư là người xứ nào, mới đầu đến gặp Đại sư Tuệ Khả, Đại sư Tăng Xán hiện tướng bệnh phong đến giữa Đại chúng. Đại sư Tuệ Khả hỏi: Ông từ đâu đến?

Nay có việc gì? Đại sư Tăng Xán đáp: Cố đến Hòa-thượng. Đại sư Tuệ Khả hỏi: Ông là người bệnh phong, đến gặp ta đâu có ích lợi gì? Đại sư Tăng Xán đáp: Thân tuy bị bệnh, nhưng tâm người bệnh và tâm Hòa-thượng không có khác gì. Đại sư Tuệ Khả biết Đại sư Tăng Xán là người chẳng phải tầm thường, bèn phó chúc Đại pháp và pháp y, đồng thời bảo: Ông nên khéo giữ gìn, tôi bị hoạn nạn, ông nên lánh đi.

Đại sư Tăng Xán cũng giã vờ điên cuồng đến chỗ quán chợ, sau đến ẩn cư tại núi Tư không ở Thư châu, gặp lúc vua Võ Đế (Võ Văn Ung 561- 9) thời Bắc Chu pháp diệt Phật pháp, Đại sư Tăng Xán bèn đến ẩn cư ở núi Nghê công hơn mười năm. Núi đó từ trước có nhiều thú dữ làm tổn hại người ở, từ khi Đại sư Tăng Xán đến ở thì đều chúng đều ra khỏi cảnh Vực ấy. Đại sư Tăng Xán phó chúc Đại pháp và pháp y ca-sa cho Đạo Tín, sau đó có Thiền sư Nghê, Thiền sư Nguyệt, Thiền sư Định, Thiền sư Nham đến chỗ Đại sư Tăng Xán nói rằng: Từ khi Tổ sư Đạt-ma phó chúc Đại pháp, Xán Công đây thật là Thần Xán, định tuệ kiêm dùng, sâu sắc chẳng thể nghĩ bàn Đại sư tăng xán liền cùng với các Thiền Sư đến núi La Phù ẩn cư trong ba năm.

Về sau, đến dự đại trai hội, Đại sư Tăng Xán ra bảo mọi người rằng: Nay ta muốn ăn. Các đệ tử kính dâng thức ăn uống. Đại sư ăn xong, bảo mọi người rằng: Các người hoàn toàn còn nương tựa, chỉ có tôi là sống chết tự do. Nói xong, Đại sư đưa tay chống câu gậy đứng giữa đại chúng an nhiên thị tịch, không biết đại sư Tăng Xán thọ bao nhiêu tuổi. Tháp miếu nay hiện còn bên cạnh chùa tại núi Nghê. Đại sư có đệ tử rất đông, chỉ có Đại sư Đạo Tín được truyền pháp y và đắc pháp kế thừa. Về sau, Tiết Đạo Hành soạn văn bia thờ Đại sư Tăng Xán. Thiền sư Đạo Tín, Tổ thứ tư ở thời Tiền Đường. Đại sư Đạo Tín vốn người dòng họ Tư Mã, người xứ Hà nội, xuất gia từ thuở thiếu thời, tôn thờ Đại sư Tăng Xán. Đại sư Tăng Xán biết Đạo Tín là đặc khí, trọn ngày đêm thường ngồi chẳng nằm, hơn sáu mươi năm, lưng chẳng hề dính chiếu, oai thần kỳ đặc, mắt thường chẳng nhìn, nếu nhìn người, thì người thấy liền kinh sợ. Khoảng niên hiệu Đại Nghiệp (605-617) đời Tùy, Đại sư Đạo Tín xa thấy ở Cát châu, giặc cuồng vây quanh thành có hơn trăm ngày, suối giếng khô cạn, Đại sư bèn vào thành khuyên dụ các đạo tục, khiến thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Giặc cuồng tự rút lui, suối giếng trong thành đầy nước lại. Đại sư Đạo Tín lại xa thấy tại núi Phá đầu ở Hoàng mai thuộc Kỳ châu có mây tím như lọng che, bèn đến đó ở, về sau đổi tên là núi Song phong.

Đến niên hiệu Trinh Quán năm thứ mười bảy (643) thời Tiền Đường, Hoàng đế Thái Tông (Lý Thế Dân 627-650) sai sứ đến núi Song Phong thỉnh Thiền sư Đạo Tín vào nội cung. Thiền sư Đạo Tín lấy cớ già yếu, chối từ chẳng đến. Kẻ sứ trở về tâu vua rằng: Thiền sư Đạo Tín lấy cớ già từ chối không đến. Vua sai kẻ sứ đến thỉnh nữa. Sứ đến chỗ Thiền sư Đạo Tín thưa: Tấu trình, vua bảo đến thỉnh Thiền sư. Thiền sư Đạo Tín khổ nhọc lấy cớ già chối từ chẳng đến, bảo với sứ rằng: Nếu cần lấy đầu ta thì cứ mặc tình lấy, chứ ta không bao giờ đi. Sứ trở về tấu trình vua rằng: Thiền sư bảo nếu cần đầu thì cứ chém lấy chứ tâm cố chẳng đi. Vua sai sứ lại lấy đầu Thiền sư, nhưng căn dặn rằng: Chớ làm tổn hại Hòa-thượng. Sứ đến chỗ Thiền sư Đạo Tín thưa: Vâng phụng sắc ban đến lấy đầu Hòa-thượng, Thiền sư có đi hay không? Thiền sư Đạo Tín đáp: Ta không bao giờ đi. Kẻ sứ nói: Vâng sắc nếu Thiền sư không lại, thì chém đầu đem đi. Thiền sư Đạo Tín ngẩng đầu bảo: Hãy chém đi. Sứ trở trái dao cứa cổ. Thiền sư Đạo Tín bảo: Sao không chém, đợi đến lúc nào? Kẻ sứ thưa: Vâng sắc không cho làm tổn hại Hòa-thượng.

Thiền sư Đạo Tín cười lớn, bảo: Dạy ngươi biết có người xử.

Sau đó, Thiền sư Đạo Tín làm các Phật sự lớn, mở rộng pháp môn, dẫn dắt đạo địa, các bậc long tượng ở bốn phương đều đến nương tựa quy y. Trải qua hơn ba mươi năm, chỉ có Hoằng Nhẫn phụng thờ đắc ý.

Thiền sư Đạo Tín phó chúc Đại pháp và pháp y ca-sa cho Hoằng Nhẫn xong, bảo đệ tử là Sư Nguyên Nhất cùng tướng ra cạnh núi làm một SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 629 long khám, và phải hoàn thành sớm. Sau đó, Thiền sư Đạo Tín hỏi Sư Nguyên Nhất: Long khám đã thành chưa? Sư Nguyên Nhất đáp: Công việc đã hoàn tất. Đến ngày 24 tháng 09 nhằm niên hiệu Vĩnh Huy năm thứ hai (651) thời Tiền Đường, Thiền sư Đạo Tín vốn không tật bệnh gì ngồi thẳng mà thị tịch, hưởng thọ bảy mươi hai tuổi. An táng, sau một năm, cửa đá tự nhiên mở, dung mạo Thiền sư vẫn ngồi thẳng như ngày trước. Hoằng Nhẫn v.v... lại phụng kính thần oai nghi chẳng dằn nổi sự cảm mến, bèn đến chỗ tôn dung sơn phết thêm, từ đó về sau không dám mở ra nữa. Thiền sư Đạo Tín có đệ tử rất đông, chỉ có Hoằng Nhẫn được truyền pháp y đắc pháp kế thừa, sau đó, Trung thư lệnh Đỗ Chánh Luân soạn văn bia thờ Thiền sư Đạo Tín.

Thiền sư Hoằng Nhẫn, Tổ thứ năm thời Tiền Đường. Đại sư họ Chu, người ở xứ Hoàng Mai. Năm bảy tuổi, phụng thờ Thiền sư Đạo Tín, năm mười ba tuổi vào đạo đắp mặc pháp y. Đại sư tánh tình như cây gỗ chậm rãi trầm lắng, chúng bạn đồng học khinh cười, Đại sư vẫn im lặng không đáp. Thường siêng năng làm việc, dùng lễ đối đãi người dưới mình. Ban ngày thì lẫn lộn làm việc cung cấp, ban đêm thì ngồi thẳng nhiếp niệm đến sáng, chẳng hề lười biếng. Suốt ba mươi năm chẳng rời xa Thiền sư Đạo Tín. Đại sư thân cao tám thước, dung mạo khác người thường. Sau khi được phó chúc Đại pháp, Đại sư đến ở núi Bằng mậu cách núi Song phong không xa. Người thời bấy giờ gọi Đại sư là Pháp sư Đông Sơn, tức chỉ núi Bằng mậu, chẳng phải Tung Sơn. Bấy giờ, có bọn giặc cuồng là Khả-đạt-hàn-nô-lục v.v... vây quanh châu thành vài vòng, không có đường vào, chim bay chẳng thông, Đại sư xa thấy, bèn đến thành đó. Bọn giặc rút lui chạy tan, bảo với nhau rằng:

Có vô lượng Kim Cang cầm chày rượt đuổi tôi, trừng mắt nghiến răng, chúng tôi chạy tan tác. Đại sư Hoằng Nhẫn liền trở lại núi Bằng mậu. Niên hiệu Hiển Khánh năm thứ năm (660) thời Tiền Đường, vua Cao Tông (Lý Trị 650-6 ) ban sắc sai sứ đến núi Bằng mậu ở Hoàng Mai thỉnh Đại sư Hoằng Nhẫn. Đại sư chẳng đến chỗ thỉnh. Vua lại sai sứ đến thỉnh tiếp, Đại sư cũng không đến. Vua bèn sắc ban đưa các thứ y phục thuốc thang đến núi Bằng mậu cúng dường. Sau hơn bốn mươi năm dẫn dắt giáo hóa các đạo tục, các bậc long tương ở bốn phương đều tìm đến nương tựa. Đại sư bèn phó chúc Đại pháp và pháp y cho Huệ Năng. Sau đó, đến niên hiệu Hàm Hanh năm thứ năm (6 ) thời Tiền Đường, Đại sư bảo đệ tử là Thiền sư Huyền Tích: Ông nên vì tôi mà xây dựng tháp. Đến ngày 14 tháng 02, Đại sư hỏi: Tháp đã hoàn thành chăng? Thiền sư đáp: Công việc đã hoàn tất. Đại sư bảo: Không thể cùng Phật đồng nhập Niết-bàn trong ngày 15 tháng 02. Đại sư lại bảo: Một đời tôi giáo hóa dạy người rất đông, trừ Tuê Năng ra còn có mười vị, như sư Thần Tú, sư Trí Sằn, sư Trí Đức, sư Huyền Tích, sư Lão An, sư Pháp Như, sư Tuệ Tạng, sư Huyền Ước, Lưu Vương Bạc, tuy chẳng lìa quanh ta, mà các vị nên mỗi người tự làm thầy một phương. Về sau, đến ngày 11 tháng 02 niên hiệu Thượng Nguyên năm thứ hai (6 ) thời Tiền Đường, Đại sư Hoằng Nhẫn an nhiên ngồi thẳng thị tịch, thọ bảy mươi bốn tuổi. Các đệ tử, chỉ có Huệ Năng được truyền trao pháp y, đắc pháp kế thừa tiếp theo. Học sĩ Lư Khâu Quân soạn văn bia thờ Đại sư Hoằng Nhẫn.

Thiền sư Huệ Năng ở Tào khê thuộc Thiều châu Tổ thứ sáu thời Tiền Đường. Đại sư họ Lô ở Phạm Dương, theo thân phụ làm quan tại Lãnh ngoại nên đến ở Tân châu. Năm hai mươi hai tuổi, Đại sư đến núi Bằng mậu lễ bái Đại sư Hoằng Nhẫn. Mới đầu, Đại sư Hoằng Nhẫn hỏi: Ông từ xứ nào đến? Đại sư đáp: Từ Tân châu đến, chỉ cầu thành Phật. Đại sư Hoằng Nhẫn bảo: Ông người xứ Tân châu là mọi rợ, làm sao thành Phật được. Đại sư đáp: Thân tuy có mọi rợ nhưng Phật tánh đâu khác Hòa-thượng. Đại sư Hoằng Nhẫn biết được tâm tánh tỏ ngộ của Đại sư, muốn bàn nói nữa, nhưng vì mọi người chung quanh để ý nên bảo Đại sư theo Đại chúng đạp chày giã gạo, suốt tám tháng tiếng chày giã tương tự chẳng thay đổi. Đại sư Hoằng Nhẫn đến chỗ giã gạo nói trong kín nhiệm, chỉ thẳng thấy tánh, đêm đó ngầm gọi vào phòng, suốt ba ngày đêm cùng bàn nói, sau đó trao cho Đại pháp và pháp y ca-sa: Nay ông làm bậc Đại sư của thế giới này. Và khiến hãy đi gấp, Đại sư Hoằng Nhẫn tự đưa tiễn qua trạm Cửu giang, nhìn Đại sư vượt qua sóng lớn rồi trở về, cả đồ chúng đều không hay biết Đại sư Hoằng Nhẫn đã truyền trao đại pháp và pháp y cho Huệ Năng. Ba ngày sau, Đại sư Hoằng Nhẫn bảo đồ chúng rằng: Các ông hãy giải tan ở ta không có Phật pháp, Phật pháp đã truyền bá qua Lãnh nam. Mọi người đều kinh ngạc vội hỏi nhau: Lãnh nam có ai? Khi ấy có Thiền sư Pháp Như ở Lộ châu đáp: Huệ Năng vốn ở xứ đó. Mọi người tranh nhau đuổi theo, trong chúng có một quan tướng quân Tứ phẩm, xả bỏ quan chức vào đạo, tên là Tuệ Minh. Ở gần Đại sư Hoằng Nhẫn đã lâu mà không khế ngộ.

Nghe lời nói ấy của Đại sư Hoằng Nhẫn liền suốt đêm ngày đuổi theo đến đỉnh núi Đại Canh, gặp Đại sư Huệ Năng, Đại sư Huệ Năng lo ngại sợ tánh mạng không an toàn, bèn đem bình bát pháp y ca-sa trao cho sư Tuệ Minh, sư Tuệ Minh thưa: Tôi không vì ca-sa mà đến đây, ngày Đại sư Hoằng Nhẫn bảo ra đi, có dạy bảo điều gì, xin nói cho tôi nghe. Đại SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 631 sư Huệ Năng liền giảng nói tâm pháp chỉ thẳng thấy tánh. Sư Tuệ Minh nghe pháp xong, chắp tay đảnh lễ, khuyên Đại sư Huệ Năng hãy mau vượt qua lãnh vì phía sau còn có nhiều người đuổi theo, Thiền sư Tuệ Minh về sau đến ở Tượng sơn, đệ tử cũng chỉ có Khán Tịnh. Đại sư Huệ Năng đến Tào khê ở Thiều châu, suốt hơn bốn mươi năm Khai đạo hoằng hóa, các đạo tục đua nhau đến nương tựa. Sau đó, đến niên hiệu Cảnh Vân năm thứ hai (711) thời Tiền Đường, Đại sư Huệ Năng bảo đệ tử là lập Giai đến Long sơn ở Tân châu xây tháp. Đến niên hiệu Tiên Thiên năm thứ nhất (712) thời Tiền Đường, Đại sư hỏi: Tháp đã xây xong chưa? Lập Giai đáp: Đã xây xong. Tháng chín năm đó, từ Tào khê, các Thiền sư Lập Giai, Trí Hải v.v... hỏi Đại sư Huệ Năng rằng: Sau này ai là người đắc pháp tiếp nối truyền pháp y ca-sa? Đại sư đáp: Các ông chớ hỏi, từ nay về sau có lắm nạn khởi mạnh dữ, ta vì pháp y ca-sa này mà đã mấy lần gần đánh mất thân mạng. Pháp y ca-sa ở Đại sư Đạo Tín đã có ba lần bị trộm cắp, lúc ở đời Đại sư Hoằng Nhẫn cũng ba lần bị mất cắp, đến đời ta lại có sáu lần mất cắp. Pháp y ca-sa ta này các người nam nữ lấy mang đi. Các ông chớ đến hỏi ta. Nếu các ông muốn biết pháp ta như thế nào thì sau khi ta diệt độ ngoài hai mươi năm, ai dựng lập tông chỉ ta thì đó là người đắc pháp. Đến niên hiệu Tiên Thiên năm thứ hai (713) thời Tiền Đường, bỗng nhiên đại sư bảo Đại chúng rằng: Tôi sắp đi đây. Đến đêm mồng ba tháng tám, Đại sư Huệ Năng an nhiên ngồi thẳng mà thị tịch, hưởng thọ bảy mươi sáu tuổi. Khi ấy tại Tào khê, khe rạch mất dòng, suối ao khô cạn, mặt trời mặt trăng không tỏa sáng, cây rừng biến thành màu trắng, có mùi thơm lạ phảng phất suốt ba ngày ba đêm không dứt. Năm đó đến chùa Quốc Ân ở Tân châu đón rước thần tòa của Đại sư, đến tháng mười một, an táng tại Tào khê. Có Sa-môn Thừa Vi trú tại chùa Thái Thường soạn văn bia thờ Đại sư. Đến niên hiệu Khai Nguyên năm thứ bảy (719) thời Tiền Đường, bị người mài giũa đổi khắc riêng tạo văn bia. Đời gần đây, Báo tu thị lang Tống Đảnh soạn lại văn bia thờ

Đại sư Huệ Năng.

Từ khi giáo pháp truyền đến Trung Hoa, trước tiên khoảng trong ba trăm năm, đều không có sự tướng phép tắc. Sau nhân trong đời Thạch-lặc nhà Tấn, có Pháp sư Đạo An đệ tử của Phật Đồ Trừng ở Tương dương.

Phù Kiên nhà Tần xa nghe tiếng tăm Pháp sư Đạo An bèn sai sứ đến đánh Tương dương thỉnh Pháp sư đạo An, vua Tần kính trọng thấy gặp, các hàng con em áo mão ở Trường An làm thơ phú phúng tụng đều nương tựa cầu học. Kẻ nào không nương tựa Pháp sư Đạo An, nghĩa chẳng trúng là nạn. Pháp sư Đạo An là bậc có trí tuệ thông minh. Sau lại tạo lập chương môn, làm khuôn phép cho Tăng Ni, hiến chương của Phật pháp, phép tắc thọ giới. Điều tắc được chia làm ba, đó là: Một là Hành hương định tọa; hai là mỗi ngày sáu thời lễ bái; ba là mỗi tháng Bồ-tát sám hối lỗi lầm. Sự tướng oai nghi, Pháp sư chú nguyện v.v... đều xuất phát từ Pháp sư Đạo An. Đời gần đây có vị Tăng ở đất Thục nối tiếp Pháp sư Đạo An soạn Trai Văn bốn quyển, hiện lưu hành ở đời.

Kinh Lăng-già nói: Cho đến có chỗ lập, tất cả đều sai lầm, nếu thấy ở tự tâm, thì là không trái cải. Lại nói: Nếu nương tựa chút Pháp, mà có chút pháp khởi, nếu nương tựa vào sự, pháp ấy liền rã hoại. Lại nói: Theo lời mà lấy nghĩa, kiến lập các pháp, vì kia có kiến lập, chết đọa vào địa ngục. Lại nói: Cầu ta trong lý giáo, là vọng lìa cấu ác, lìa chánh lý Thánh giáo, muốn diệt lại tăng thêm, là ngoại đạo lừa dối, kẻ trí không nên nói.

Theo kinh Kim Cang nói: Lìa tất cả các tướng, tức gọi là Chư Phật lại nói: Nếu dùng sắc thấy ta, dùng âm thanh cầu ta, người ấy hành đạo tà, chẳng thể thấy Như lai.

Kinh Tư Ích nói: Tỳ-kheo thế nào là theo Phật giáo? Thế nào là theo lời Phật? Nếu với ngợi khen hay chê bai mà tâm không lay động, đó là theo Phật giáo. Lại đáp rằng: Nếu chẳng nương tựa văn tự ngữ ngôn, gọi là theo lời Phật. Tỳ-kheo thế nào là nên thọ cúng dường? Đáp rằng: Người nương theo pháp tu hành. Các Thiền Tiểu thừa và các môn Tam-muội, chẳng phải là tông chỉ của Tổ sư Đạt-ma. Nêu danh như sau: Quán xương trắng, quán hơi thở, quán chín tướng, năm pháp quán dừng tâm, quán mặt trăng, quán mặt trời, quán lầu đài, quán ao hồ, Quán Phật. Lại theo kinh Thiền Bí Yếu nói: Người bị bệnh nóng, tưởng quán mát lạnh. Người bị bệnh lạnh, tưởng quán ấm nóng. Với sắc tướng, khởi quán rắn độc, quán bất tịnh. Với ham thích ăn uống ngon tốt, khởi tưởng quán rắn giòi. Với ưa thích y phục tốt đẹp, khởi quán sắt nóng quấn thân mình, ngoài ra còn có các quán Tam-muội khác v.v...

Kinh Thiền Môn nói: Trong lúc ngồi Thiền quán thấy hình tượng Phật có ba mươi hai tướng tốt, các loại ánh sáng, bay vọt giữa hư không, biến hiện tự tại, là chân thật hay là luống dối? Phật dạy: Ngồi Thiền thấy không, chẳng có vật, nếu thấy ở Phật có ba mươi hai tướng tốt, các thứ loại sáng, bay vọt giữa hư không, biến hiện tự tại, đều là điên đảo của tự tâm, buộc mắc võng lưới. Ở nơi hư không vắng lặng mà thấy các việc như vậy, tức là luống dối.

Kinh Lăng-già nói: Các loại tướng như vậy, rơi vào kiến chấp của SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 633 ngoại đạo.

Kinh Pháp Cú nói: Nếu học các Tam-muội, là động chẳng ngồi Thiền, tâm chạy theo cảnh ngoài, thế nào gọi là Định?

Kinh Kim Cang Tam-muội nói: Ta chẳng nhập Tam-muội, chẳng trú nơi ngồi Thiền, không sanh, không hành, không động, không Thiền, là Thiền vô sanh.

Kinh Tư Ích nói: Chẳng nương dừng ở cõi Dục, chẳng trú nơi cõi Sắc và Vô Sắc, hành Thiền như vậy, là Bồ-tát biến hành. Kinh Duy-ma nói: Duy-ma-cật chê trách Xá-lợi-phất ngồi yên trong rừng, chê trách Tu-bồ-đề và Đại Ca-diếp không bình đẳng rốt ráo Kinh Chuyển Nữ Thân nói: Vô cấu Quang nữ chê trách trời Đế-thích; ôngl người Thanh văn thừa, sợ sanh tử, vui Niết-bàn.

Kinh Quyết Định Tỳ-ni nói: Người tu Bồ-tát thừa sợ sanh trì giới khai thông. Người Thanh văn thừa trì hết già giới hết hộ giới.

Kinh Dược Sư nói: Phật chê trách A-nan: Ông là người Thanh văn, như đui như điếc, chẳng biết nghĩa không vô thượng.

Kinh Phật Đảnh nói: Chê trách hạng người Thanh văn được ít cho là đủ.

Trong Kinh Thất Phật tạng nói: Xá-lợi-phất! Lúc Đức Như lai còn tại thế, Tam bảo chỉ một vị, sau khi ta diệt độ, chia làm thành năm bộ Xá-lợi-phất! Nay đây ác ma hiện còn ẩn thân giúp đỡ Điều-đạt phá hại Chánh pháp chúng Tăng của ta. Đức Như lai có năng lực Đại Trí hiện còn ở đời, nên chúng ma tệ ác chẳng thể làm thành điều ác lớn, trong đời tương lai, ác ma biến hình, hoành hành tà kiến, vì nói tà pháp. Bấy giờ người ác bị ma mê hoặc, tự chấp lấy chỗ thấy biết cho rằng ta phải người quấy. Xá-lợi-phất! Đức Như lai dự thấy ở đời vị lai, các việc phá pháp như vậy, cho nên nói kinh sâu mầu, để cắt đứt mọi sự chấp trước của chúng ma. A-nan! Thí như giặc ác ở nơi vua, đại thần không dám tự thấy trộm lấy vật người khác, chẳng tự nói là giặc. Cũng vậy, A-nan, Tỳ-kheo phá giới thành tựu pháp chẳng phải Sa-môn, còn chẳng tự nói mình là người xấu ác, huống chi có thể hướng đến các người khác tự nói tội mình. A-nan! Với kinh như vậy, Tỳ-kheo phá giới theo thời được nghe, tự hàng phục thì có hổ thẹn, Tỳ-kheo trì giới được tự nhiên tăng trưởng.

Kinh Đại Phật Đảnh chép: Bấy giờ Đức Như lai bảo khắp Đại chúng và A-nan rằng: Các ông là Thanh văn, Duyên giác hữu học, ngày nay hồi tâm hướng về Diệu giác Vô thượng Đại Bồ-đề. Nay ta đã nói pháp tu hành chân thật, các ông vì chưa biết, nên tu Xa-ma-tha, Tỳ-bát-xá-na, với các việc ma nhỏ nhiệm, cảnh hiện tiền, các ông chẳng thể biết, tẩy tâm chẳng chân chánh, rơi lạc vào tà kiến. Hoặc ấm ma ở các ông, hoặc lại thiên ma, hoặc dính trước nơi quỷ thần, hoặc gặp phải ly mị, trong tâm không tỏ sáng, nhận giặc làm con. Hoặc lại ở trong được chút ít cho là đủ. Như Tỳ-kheo Vô Văn ở cõi Thiền thứ tư, vọng nói là chứng thánh. Khi quả báo cõi trời đã hết, tướng suy hiện ra trước mắt, phỉ báng A-la-hán, sau khi thân gặp nạn, có đọa vào địa ngục A-tỳ. Do đó, Đức Thích-ca Như lai truyền trao pháp y ca-sa bằng kim tuyến bảo Ma-ha Ca-diếp đến núi Kê túc, chờ đợi Di-lặc Thế tôn xuất hiện ở đời mà chuyển trao lại. Nay trong đời ác, người học Thiền pháp rất đông nhiều, Tổ sư Đạt-ma của chúng ta, truyền trao pháp y ca-sa để biểu thị pháp chánh, khiến người học sau có nơi bẩm thọ nương thừa. Ngày Đại sư Hoằng Nhẫn còn trú núi Bằng mậu ở Hoàng Mai, mở rộng pháp môn, dẫn dắt các đạo tục. Lúc bấy giờ, người học đạo có hơn ngàn vạn, trong đó, gần gũi phụng sự chẳng lìa Đại sư Hoằng Nhẫn có cả mười người đều là giảng đường vào phương trượng, như Thiền sư Trí Sằn, Thần Tú, Huyền Tích, Nghĩa Phương, Trí Đức, Tuệ Tạng, Pháp Như, Lão An, Huyền Ước, Lưu Chủ Bạc v.v... đều là lãnh tụ quan viên ở đương thời, danh Tăng của nước nhà, mỗi mỗi tự nói là đại long tượng, là nói được tận cùng thấu đáy, mới biết chẳng phải tận cùng thấu đáy. Bỗng nhiên có người ở Tân châu vốn người dòng họ Lô tên là Huệ Năng tuổi mới hai mươi hai đến bái yết Đại sư Hoằng Nhẫn. Đại sư Hoằng Nhẫn hỏi: Ông từ đâu đến? Có duyên sự gì? Huệ Năng đáp: Từ Lãnh nam đến, cũng không ý việc gì, chỉ cầu thành Phật. Đại sư Hoằng Nhẫn nhận biết Huệ Năng là người phi thường, nhưng vì chung quanh có nhiều người, mới bảo: Ông có thể theo chúng làm việc chăng? Huệ Năng đáp: Thân mạng chẳng tiếc, chỉ chưa biết làm việc gì. Bèn theo đạp chày giã gạo suốt tám tháng. Đại sư Hoằng Nhẫn biết Huệ Năng căn cơ đã thành tựu, bèn kín gọi đến truyền trao Đại pháp và pháp y ca-sa để làm tin, đồng thời bảo đi ra khỏi khu vực. Khi ấy sợ có người biết, Huệ Năng thường ẩn ở trong núi rừng, hoặc ở Tân châu hoặc ở Thiều châu, suốt mười bảy năm hòa lẫn người thế tục, cũng chẳng giảng nói pháp.Sau đó, đến chùa Chế Tâm ở Nam hải, gặp Pháp sư Ấn Tông giảng kinh Niết-bàn, Huệ Năng cũng vào dự dưới pháp tòa. Khi ấy Pháp sư Ấn Tông hỏi mọi người: Các vị có thấy gió thổi lá phướn, trên đầu lá phướn lay động chăng? Mọi người nói: Thấy động, hoặc có người SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 635 nói: Thấy Gió động. Có người nói: Phướn động chẳng phải gió động, là thấy động. Hỏi vặn chẳng định như vậy. Huệ Năng ở dưới tòa đứng dậy đáp với Pháp sư Ấn Tông rằng: Tự vì tâm vọng tướng các người động, động và chẳng động, chẳng thấy phướn động. Pháp vốn không có động hay chẳng động. Pháp sư Ấn Tông nghe nói vậy kinh ngạc sững sờ, chẳng biết phải nói như thế nào, bèn hỏi: Cư sĩ từ đâu đến? Huệ Năng đáp: Xưa nay chẳng đến, nay cũng chẳng đi. Pháp sư Ấn Tông liền xuống tòa, mời Huệ Năng vào phòng, nhỏ nhẹ nương hỏi, Huệ Năng mỗi một đều nói Phật pháp của Đông Sơn, và có phó chúc pháp y ca-sa để làm tin. Pháp sư Ấn Tông nghe thấy rồi, liền đem đầu mặt đảnh lễ sát chân than rằng: Thời nào dưới tòa có Bồ-tát! Nói xong lại đảnh lễ, thỉnh cầu Huệ Năng làm Hòa-thượng. Pháp sư Ấn Tông tự xưng là đệ tử, liền xuống tóc cho Thiền sư Huệ Năng, đắp mặc pháp y xong, tự hứa làm đệ tử, đến chỗ môn đồ dưới giảng tòa, Pháp sư Ấn Tông than rằng: Lành thay! Lành thay! Đại pháp của Đại sư Hoằng Nhẫn ở Hoàng mai từ trước nay nghe lưu truyền đến Lãnh nam. Ai biết nay lại hiện ở đây. Các người có biết chăng? đại chúng đều đáp: Không biết. Pháp sư Ấn Tông bảo: Pháp tôi giảng nói giống như ngói gạch, nay có Thiền sư Huệ Năng truyền trao pháp môn của Đại sư Hoằng Nhẫn, dụ như vàng ròng, sâu mầu chẳng thể nghĩ bàn. Xong, Pháp sư Ấn Tông dẫn cả Đại chúng đảnh lễ sát chân Thiền sư Huệ Năng. Sợ mọi người nghi ngờ, đến lúc thỉnh pháp y ca-sa được trao truyền làm pháp tín cho mọi người thấy và tự thân Thiền sư Huệ Năng thọ giới Bồ-tát. Pháp sư Ấn Tông và Đại chúng tiễn đưa Thiền sư Huệ Năng trở về Tào khê dẫn dắt các đạo tục, mở rộng Thiền pháp. Khắp thiên hạ nghe biết pháp môn của Tào khê rất chẳng thể nghĩ bàn.

Sau đó, Võ Tắc Thiên (Võ Hậu) lên ngôi lấy Quốc hiệu là Đại Chu (690-705), rất kính trọng Phật pháp. Đến niên hiệu Trường Thọ năm thứ nhất (692), Võ Hậu ban sắc các châu trong thiên hạ, mỗi châu đều xây dựng chùa Đại Vân. Ngày 20 tháng 02, ban sắc sai Thiên quan lang trung Trương Xướng Kỳ đến Tào khê ở Thiều châu, thỉnh Thiền sư Huệ Năng. Thiền sư Huệ Năng lấy cớ bệnh không đến. Đến niên hiệu Vạn Tuế Thông Thiên năm thứ nhất (696), Võ Hậu lại sai sứ đến thỉnh Thiền sư Huệ Năng. Thiền sư Huệ Năng không đến, xin thỉnh pháp y ca-sa được trao truyền làm tin của Tổ sư Đạt-ma đời xưa: Trẫm muốn đưa vào Nội đạo tràng để cúng dường. Thiền sư Huệ Năng liền theo sự thỉnh cầu đó bèn trao pháp y ca-sa được trao truyền làm tin của Tổ sư Đạt-ma đời xưa cho kẻ sứ. Sứ trở về có được pháp y ca-sa làm tin, Võ Hậu trông ca-sa được trao truyền làm tin đó mang đến, bèn rất vui mừng, tôn trí nơi Nội đạo tràng mà cúng dường.

Đến tháng bảy niên hiệu Vạn Tuế Thông Thiên năm thứ hai (697), Võ Hậu sai Thiên quan lang trung Trương Xướng Kỳ đến chùa Đắc Thuần ở Tứ châu thỉnh Thiền sư Trí Sằn. Thiền sư Trí Sằn nhận sự thỉnh bèn đến kinh đô vào Nội đạo tràng cúng dường. Đến niên hiệu Cửu Thị (700-701), Võ Hậu sai sứ đến chùa Ngọc Tuyền ở Kinh châu thỉnh Thiền sư Thần Tú, đến chùa Thọ Sơn ở An châu thỉnh Thiền sư Huyền Tích, đến chùa Đại Vân ở Tùy châu thỉnh mời Thiền sư Huyền Ước, đến chùa Hội Thiện ở Tung Sơn, Lạc châu thỉnh Thiền sư Lão An vào Nội đạo tràng, Võ Hậu cúng dường. Võ Hậu thỉnh các vị Đại đức, nhân có Bà-la-môn Tinh thông Tam tạng ở nước Tây Vực, Võ Hậu thường riêng kính trọng. Thiền sư Trí Sằn ở Nhật Nam đang lúc bị bệnh, nghĩ nhớ muốn trở về quê, nhưng vì núi ải xa xôi hiểm trở, trong tâm có chút lo buồn. Bà-la-môn thông tà kia nói: Kia khác với đây, Thiền sư sao được nghĩ nhớ quê hương? Thiền sư Trí Sằn đáp: Vì sao Tam tạng biết? Đáp rằng: Thiền sư thứ khởi ý nhìn, không có gì chẳng biết. Thiền sư Trí Sằn bảo: Đi đi, nhìn tướng thân mặc y xiêm người thế tục đến cửa Tào chợ phía Tây mà nhìn. Vị Tam tạng ấy bảo: Đại đức là một vị tăng, đâu được mặc y phục người đời vào chợ mà nhìn? Thiền sư Trí Sằn bảo: Khéo nhìn đi. Cùng dẫn thân nhau đến chùa Thiền Định đứng trên Phật đồ tướng luân. Vị Tam tạng kia lại bảo: Người tăng đâu được lên cao mà đứng? Thiền sư Trí Sằn bảo: Màu đỏ nhưng đẹp khéo, lại nhìn đi. Tức ngay đây y theo pháp tưởng niệm bất sanh. Vị Tam tạng ấy đối với ba cõi tìm xem chẳng bao giờ được. Bà-la-môn tinh thông Tam tạng bèn sanh tâm kính ngưỡng, đảnh lễ sát chân Thiền sư Trí Sằn, kính bạch Hòa-thượng rằng: Không biết ở Trung Hoa đời Đường đây có Phật pháp Đại thừa, nay tự trách thân tâm xin sám hối. Võ Hậu thấy Bà-la-môn tinh thông Ba tạng quy y Thiền sư Trí Sằn, bèn hỏi các vị Đại đức: Các Hòa-thượng v.v... có muốn gì chăng? Các Thiền sư Thần Tú, Huyền Ước, Lão An, Huyền Tích v.v... đều đáp: Không muốn gì. Võ Hậu lại hỏi Thiền sư Trí Sằn: Hòa-thượng có muốn gì chăng? Thiền sư Trí Sằn lo sợ chẳng tha trở về nên thuận theo ý Võ Hậu, đáp rằng: Có muốn.

Võ Hậu lại hỏi: Đâu được có muốn? Thiền sư Trí Sằn đáp: Sống thì có muốn, không sống thì không muốn. Ngay lời nói ấy, Võ Hậu tỏ ngộ.

Lại thấy Bà-la-môn tinh thông Ba tạng quy y Thiền sư Trí Sằn, Võ Hậu càng kính trọng gấp bội. Nhân đó, Thiền sư Trí Sằn bèn tâu xin trở về quê. Võ Hậu ban tặng một bộ kinh Hoa Nghiêm mới dịch, pho tượng Di- SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 637 lặc bằng lụa thêu và các thứ phướn đẹp v.v.... Lại đem pháp y ca-sa làm tin của Tổ sư Đạt-ma, ban tặng mà bảo rằng: Thiền sư Huệ Năng không đến, pháp y ca-sa đời xưa này cũng kính dâng Hòa-thượng đưa về quê cũ, xin để cúng dường. Đến tháng mười một, niên hiệu Cảnh Long năm thứ nhất (707) thời Tiền Đường, Võ Hậu lại sai Nội thị tướng quân Tiết Giản đến chỗ Thiền sư Huệ Năng ở Tào khê tuyên cáo ban miệng rằng: Đem pháp y ca-sa làm tin của đời xưa trước dâng tặng Thiền sư Trí Sằn giúp thọ trì cúng dường. Nay đem đến đây một áo ca-sa nạp, cùng năm trăm xấp lụa quyên và sữa, thuốc v.v... cúng dường.

Thiền sư Trí Sằn trú tại chùa Đức Thuần ở Tư châu, vốn họ Chu, người ở xứ Nhữ Nam. Theo cha làm quan đến ở đất Thục. Năm mười tuổi đã thường ưa thích Phật giáo, chẳng ăn các thứ tanh nồng, chí tháo cao vời, chẳng cùng trẻ nhỏ vui đùa. Năm mười ba tuổi, giã từ cha mẹ nhập vào đạo tràng. Lúc đầu, nương theo kính thờ Tam tạng Pháp sư Huyền Trang tập học kinh luận. Sau nghe Đại sư Hoằng Nhẫn ở núi Song Phong, bèn từ giã Pháp sư Huyền Trang, bỏ học kinh luận, tìm đến núi Bằng mậu đến nơi Đại sư Hoằng Nhẫn. Đại sư Hoằng Nhẫn bảo: Ông có tánh văn tự. Sau đó, Thiền sư Trí Sằn trở về trú tại chùa Đức Thuần ở Tư châu, hóa đạo chúng sanh. Có soạn: Hư Dung Quán ba quyển, Duyên Khởi một quyển, Bát-nhã Tâm Sớ một quyển. Về sau, đến tháng bảy niên hiệu Vạn Tuế Thông Thiên năm thứ hai (697) thời Đại Chu, Võ Tắc Thiên (Võ Hậu 690-705) sai Thiên quan tam trung Trương Xướng Kỳ đến chùa Đức Thuần thỉnh, Thiền sư Trí Sằn bèn đến ở Tây kinh. Sau đó, do bệnh tật, bèn nhân tấu biểu văn xin về lại chùa Đức Thuần, trước sau tất cả hơn ba mươi năm hóa đạo chúng sanh. Đến ngày mồng sáu niên hiệu Trường An năm thứ hai (702), bảo Thiền sư Xử Tịch theo đỡ hầu tôi, bèn trao pháp y ca-sa và bảo rằng: Pháp y này là ca-sa được trao truyền từ Tổ sư Đạt-ma, Võ Tắc Thiên ban tặng tôi, nay tôi trao lại cho ông, ông khéo tự gìn giữ. Đến đêm mồng 06 tháng 07 năm đó, Thiền sư Trí Sằn ngồi thẳng mà thị tịch, thọ chín mươi bốn tuổi.

Thiền sư Xử Tịch họ Đường ở huyện Phù thành, thuộc Miên châu. Gia đình nhiều đời giỏi về Nho học, thường học thi, lễ, có phần nghĩa hiếu. Năm mười tuổi, cha qua đời, Xử Tịch than: ‘Đất trời đã trống không ta nghe Phật pháp chẳng thể nghĩ bàn, dứt trừ khổ sanh tử, bèn đến chỗ Hòa-thượng Trí Sằn. Hòa-thượng Trí Sằn hỏi: Ông từ đâu đến?

Xử Tịch đáp: Cố tìm đến Hòa-thượng. Hòa-thượng Trí Sằn biết Xử Tịch chẳng phải người tầm thường. Ngay ngày vào kinh đô, Xử Tịch khiêng gánh Đại sư Trí Sằn vào kinh chỉ một vai không thay. Xử Tịch thân cao tám thước, thần sắc tâm tình lắng yên, đứng giữa đại chúng, chỉ thấy đầu Xử Tịch. Mọi người thấy Sư đều kính trọng quý mến. Sau, Xử Tịch trở về trú tại chùa Đức Thuần, hóa đạo chúng sanh hơn hai mươi năm. Đến tháng tư niên hiệu Khai Nguyên năm thứ hai mươi bốn (736) thời Tiền Đường, Xử Tịch ngầm sai người nhà là Vương Hoàng nhờ Thiền sư Vô Tướng vốn người Hải đông, truyền trao Đại pháp và pháp y ca-sa mà bảo rằng: Pháp y này là ca-sa của Tổ sư-Đạt-ma, Võ Tắc Thiên ban tặng Hòa-thượng Trí Sằn, Hòa-thượng Trí Sằn trao truyền cho tôi, nay tôi chuyển trao cho ông, ông khéo tự giữ gìn, tìm nơi núi đẹp mà đến ở. Đến ngày 27 tháng 05 năm đó, Xử Tịch bảo các đồ chúng: Tôi không ở lâu nữa. Vào nửa đêm giờ Tý, Xử Tịch an nhiên ngồi thẳng mà thị tịch, hưởng thọ sáu mươi tám tuổi.

Thiền sư Vô Tướng trú tại chùa Tịnh Tuyền ở phủ Thành Đô, Nhật Nam, Sư họ Kim thuộc chủng tộc vua xứ Tân La. Gia đình nhiều đời ở Hải đông. Xưa lúc ở tại quê nhà, có người em gái út mới đầu nghe có người mang sính lễ đến hỏi, bèn cầm dao rạch mặt, thề giữ chí quy chân. Vô Tướng thấy thế bèn than rằng: Con gái mềm yếu còn tỏa vang tiết tháo cao nhã, huống chi trượng phu cứng mạnh, chẳng lẻ ta lại vô tâm? Bèn tự cắt tóc, giã từ thân thích, nổi trôi theo đường biển vượt đến hướng Tây, vào nước Trung Hoa đời Đại Đường, tìm thầy học đạo. Rảo bước khắp cùng, mới đến chùa Đức Thuần ở Tư châu, đảnh lễ Hòa-thượng Đường (Xử Tịch). Hòa-thượng Đường bị bệnh bèn chẳng ra thấy gặp Vô Tướng liền đốt một ngón tay làm đèn cúng dường Hòa-thượng Đường. Hòa-thượng Đường biết Vô Tướng chẳng phải người tầm thường nên lưu giữ ở lại hai năm. Sau đó đến núi Thiên cốc lại đến chùa Đức Thuần, Hòa-thượng Đường sai người nhà là Vương Hoàng kín trao pháp y làm tin, bảo rằng: Pháp y này là y Tổ sư Đạt-ma truyền bá, Võ Tắc Thiên ban tặng Hòa-thượng Trí Sằn, Hòa-thượng Trí Sằn truyền trao cho tôi, nay tôi phó chúc cho ông. Hòa-thượng Kim (Thiền sư Vô Tướng) được truyền trao Đại pháp và tín y, bèn đến ở cốc núi dưới hang đá, dùng cỏ làm áo mặc, tiết chế ăn uống, thức ăn hết thì ăn đất, cảm có thú dữ đến giúp đỡ giữ gìn. Về sau, Chương Cừu đại phu thỉnh Sư khai giảng pháp Thiền, đến trú tại chùa Tịnh Tuyền, hóa đạo chúng sanh hơn hai mươi năm.

Sau đến ngày 15 tháng 05 niên hiệu Bảo Ứng năm thứ nhất (762)

thời Tiền Đường, bỗng nghĩ nhớ Thiền sư Vô Trú ở núi Bạch Nhai, bảo rằng: Tôi bị bệnh kế, đây đến thăm tôi. Qua vài lần hỏi mọi người SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 639 chung quanh vì sao Thiền sư Vô Trú không đến, nay tôi tuổi đã già suy, ngầm sai người thợ là Huân Tuyền đem pháp y vật làm tin của tôi và các y vật khác tất cả mười bảy thứ, trao cho Thiền sư Vô Trú, căn dặn khéo tự giữ gìn, nay chưa phải lúc xuống núi, phải chờ đợi năm ba năm nữa, lúc nào nghe đã thái bình thì xuống. Xa phó chúc xong, đến ngày 19 tháng 05, bảo đệ tử: Lấy cho tôi y phục mới sạch, tôi muốn tắm gội. Vào nửa đêm giờ Tý, nghiễm nhiên ngồi thẳng mà thị tịch. Khi ấy trời trăng không tỏ sáng, đất trời đều biến thành màu trắng, cờ pháp đổ gãy. Chúng sanh mất nơi ngóng trông, người học đạo không nơi nương tựa. Thiền sư Vô Tướng hưởng thọ bảy mươi chín tuổi.

Thiền sư Vô Tướng mỗi năm cứ vào khoảng tháng mười hai và tháng giêng, cùng bốn chúng có đến trăm ngàn vạn người kết duyên trang nghiêm thiết lập đạo tràng, lên tòa cao giảng pháp. Trước tiên dẫn niệm Phật hết một hơi, dứt tiếng ngưng niệm xong, Thiền sư Vô Tướng bảo rằng: Không nhớ, không niệm, chớ vọng. Không nhớ là giới, không niệm là định, chớ vọng là tuệ. Ba câu này chính là môn Tổng trì. Thiền sư lại bảo: Niệm chẳng khởi giống như mặt kiếng hay soi chiếu khắp cả vạn tượng. Niệm khởi tức như lưng kiếng không thể soi thấy. Thiền sư lại bảo: Phải biết khởi biết diệt này cho rõ ràng chẳng hề xen hở tức là thấy Phật. thí như hai người cùng đi đến nước khác, người cha đem sách chỉ dạy, một người có được sách tìm đọc đã xong, thuận theo lời cha dạy không làm việc phi pháp. Một có được sách tìm đọc đã xong, chẳng y theo lời chỉ dạy, hiện bày mạnh dữ làm những việc ác, tất cả chúng sanh nương theo vô niệm, đó tức là con hiếu thuận, người chấp trước văn tự, đó là con bất hiếu. Thiền sư lại bảo: Thí như có người say rượu nằm, người mẹ lại kêu dậy về nhà, người con ấy vì say mê loạn, ác dữ mắng chửi người mẹ, tất cả chúng sanh do say rượu vô minh, chẳng tin tự thân thấy tánh thành Phật. Lại nữa, trong Luận Khởi Tín nói tâm chân như và tâm sanh diệt. Vô niệm tức là chân như, hữu niệm tức là sanh diệt. Thiền sư lại bảo: Đầu vô minh xuất hiện thì đầu Bát-nhã ẩn mất, đầu vô minh ẩn mất thì đầu Bát-nhã xuất hiện. Thiền sư lại dẫn kinh Niết-bàn dạy rằng: Chó nhà nai đồng, chó nhà dụ cho vọng tưởng, nai đồng dụ cho Phật tánh. Thiền sư lại bảo: Lụa vốn là tơ, không có văn tự, trẻ con khéo dệt thành mới có văn tự, sau khi bẻ gãy trở lại gốc ấy là tơ. Tơ dụ cho Phật tánh, văn tự dụ cho vọng tưởng. Thiền sư lại bảo: Nước chẳng lìa sóng, sóng chẳng lìa nước. Sóng dụ cho vọng niệm, nước dụ cho Phật tánh. Thiền sư lại bảo: Người gánh gai cùng đồng bạn di chuyển đến gặp nơi có bạc, một người vất bỏ gai lấy bạc. Các người khác bảo: Ta gánh gai đã nhất định, không thể bỏ gai mà lấy bạc. Lại đi đến chỗ có vàng, người ấy lại vất bạc lấy vàng. Các người khác bảo: Ta gánh gai đã cố định, không thể nào bỏ gai lấy vàng. Vàng dụ cho Niết-bàn, gai dụ cho sanh tử. Thiền sư lại bảo: Ba câu của ta đây là giáo pháp vốn truyền của Tổ sư Đạt-ma. Chẳng nói là chỗ giảng nói của Hòa-thượng Trí Sằn và Hòa-thượng Xử Tịch. Thiền sư lại bảo: Thuận cho các đệ tử có nghĩa hơn thầy. Vì Hòa-thượng Trí Sằn và Hòa-thượng Xử Tịch chẳng giảng Liễu giáo (giáo nghĩa rốt ráo), chỉ bẩm thọ pháp y làm tin. Do đó Thiền sư Vô Tướng không nêu điều giảng nói của Hòa-thượng Trí Sằn và Hòa-thượng Xử Tịch.

Thường mỗi lúc xuống tòa, giáo giới chân ngôn, Thiền sư Vô Tướng bảo: Tổ sư Đạt-ma chúng ta giáo hóa hoằng truyền ba câu này là môn tổng trì. Vô niệm tức là giới môn, niệm chẳng khởi là Định môn, niệm chẳng khởi là tuệ môn. Niệm không khởi tức là giới định tuệ đầy đủ. Ở thời quá khứ, ở thời hiện tại và ở thời vị lai, vô lượng Chư Phật nhiều như số cát sông Hằng đều từ môn này mà vào. Nếu lại có môn nào riêng khác, thì điều ấy không thể có.

Hòa-thượng Thần Hội trú tại chùa Hà Trạch ở Đông Kinh, mỗi tháng có mở đàn tràng, vì người giảng nói pháp, phá thanh tịnh Thiền, lập Như lai Thiền, lập tri kiến, lập lời nói, là giới định tuệ. Chẳng phá lời nói, nói: Lúc chánh thuyết tức là giới, lúc chánh thuyết tức là định, lúc chánh thuyết tức là tuệ, nói pháp vô niệm, lập thấy tánh. Vào niên hiệu Khai Nguyên (713- 2) thời Tiền Đường, chùa Hoạt Đài vì học giả trong thiên hạ mà chỉnh định tông chỉ, Hòa-thượng Thần Hội bảo: Nếu lại có người nói, Thần Hội tôi chẳng bao giờ dám nói. Vì Hòa-thượng Thần Hội không được truyền trao pháp y ca-sa làm tin! Trong niên hiệu Thiên Bảo năm thứ bảy ( ) thời Tiền Đường, chùa Hà Trạch ở Lạc châu cũng chỉnh định tông chỉ, bị Pháp sư Sùng Viễn hỏi: Thiền sư đối với Ba hiền mười thánh tu hành, đã chứng đắc ở địa vị nào? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Kinh Niết-bàn nói: Nam mô Thuần-đà, Nam mô Thuần-đà, thân đồng phàm phu tâm đồng tâm Phật. Và Hòa-thượng Thần Hội liền hỏi Pháp sư Sùng Viễn: Giảng kinh Niết-bàn từ trước đến nay đã bao nhiêu biến. Pháp sư có Sùng Viễn đáp: Hơn ba mươi biến. Hòa-thượng Thần Hội lại bảo: Pháp sư thấy Phật tánh chăng? Pháp sư Sùng Viễn đáp: Chẳng thấy. Hòa-thượng Thần Hội bảo: Trong phẩm Sư Tử Hống nói: Nếu người chẳng thấy Phật tánh, thì chẳng được giảng kinh Niết-bàn. Nếu thấy Phật tánh, thì được hợp giảng kinh Niết-bàn. Pháp sư Sùng Viễn hỏi: Hòa-thượng có thấy chăng? Hòa-thượng Thần Hội SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 641 đáp: Thấy. Pháp sư Sùng Viễn lại hỏi: Thế nào là thấy? Là mắt thấy, hay tai, mũi v.v... thấy? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Thấy không nhiều như vậy, thấy chỉ loại thấy. Pháp sư Sùng Viễn hỏi: Thấy đồng Thuần-đà chăng? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Tỷ lượng thấy, tỷ (so sánh) tức tỷ với Thuần-đà, lượng ngang bằng Thuần-đà không dám định đoán. Lại bị Pháp sư Sùng Viễn hỏi: Thiền sư đời trước có truyền pháp y ca-sa chăng? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Có truyền. Nếu lúc chẳng truyền, thì pháp sẽ dứt mất. Pháp sư Sùng Viễn hỏi: Thiền sư có đắc chăng? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Chẳng ở Thần Hội tôi. Pháp sư Sùng Viễn lại hỏi: Ai là người được truyền pháp y ca-sa ấy? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Có một người được, đã được tự nên biết, nếu người ấy lúc giảng nói pháp, thì Chánh pháp lưu hành, tà pháp tự diệt. Vì đại sự của Phật pháp do đó còn ẩn mà chưa xuất hiện.

Lúc Hòa-thượng Thần Hội ở tại Kinh châu, có người nước Tây Vực là Ca-diếp Hiền, An-thọ-đề v.v... tất cả hơn hai mươi người đến chỗ Hòa-thượng giảng pháp mà hỏi: Pháp y ca-sa làm tin của đời xưa, Hòa-thượng có được chăng? Hòa-thượng Thần Hội đáp: Chẳng ở Thần Hội tôi. Và liền hỏi: Các Hiền giả từ xứ nào đến đây? Ca-diếp Hiền đáp: Từ Nhật Nam đến. Hòa-thượng Thần Hội hỏi: Có biết Thiền sư Kim (Thiền sư Vô Tướng) chăng? Ca-diếp Hiền đáp: Chúng tôi đều là đệ tử của Hòa thượng Kim. Hòa-thượng Thần Hội hỏi: Dạy các ông, Hòa-thượng Kim giảng đạo giáo thế nào? Ca-diếp Hiền đáp: Đầu vô minh xuất hiện thì đầu Niết-bàn ẩn mất, đầu Bát-nhã xuất hiện xuất hiện thì đầu vô minh ẩn mất. Có niệm giống như lưng kiếng. Hòa-thượng Thần Hội liền quát: Chớ nói những lời rỗng tuếch ấy. Ông họ Ca-diếp là chủng tánh Bà-la-môn, tính hợp với lợi căn mới là Bà-la-môn đái dầm. Hòa-thượng Thần Hội lại bảo: Hòa-thượng Trí Sằn ở Nhật Nam của các ông là Pháp sư chẳng giảng nói Liễu giáo (giáo nghĩa rốt ráo). Thiền sư Đường (Xử Tịch) là đệ tử của Thiền sư Trí Sằn, cũng chẳng giảng nói Liễu giáo. Đệ tử của Thiền sư Đường, là Pháp sư Triệu ở Tử châu, là Luật sư Vương Thị ở Lăng Châu, trở về Tây tiêu biểu là Pháp sư Kim (Vô Tướng) ở Ích châu là Thiền sư giảng nói Liễu giáo cũng không được. Tuy chẳng giảng nói Liễu giáo, nhưng Phật pháp chỉ ở xứ ấy. Lang trung Mã Hùng đi sứ Tào khê, đảnh lễ tháp Hòa-thượng Huệ Năng, hỏi lão tăng giữ tháp rằng: Pháp y ca-sa đời trước truyền bá hiện ở đâu? Lão tăng đáp:

Lúc Hòa-thượng Huệ Năng còn tại thế, Thiền sư Lập Giai, Trí Hải v.v...

hỏi Hòa-thượng Huệ Năng: Pháp y ca-sa tiếp thừa từ xưa, có trao truyền chăng? Phật pháp phó chúc cho người nào? Hòa-thượng Huệ Năng đáp:

Pháp y của ta các nam nữ đã đem đi rồi. Giáo pháp của ta thì sau khi ta chết ngoài hai mươi năm, ai dựng lập tông chỉ, đó là người đắc pháp của ta.

Hòa-thượng Vô Trụ trú tại chùa Đại Lịch ở Bảo Đường thuộc phủ Thành đô, Nhật Nam, thường vì bốn chúng học đạo có cả trăm ngàn vạn người, hay lúc chỉ một người, bất kể thời tiết, nếu có điều nghi cứ mặc tình hỏi, liền ở ngay tòa giảng nói pháp, thẳng đến thấy tánh, dùng trực tâm làm đạo tràng, dùng phát hạnh làm đạo tràng, dùng thân tâm làm đạo tràng, dùng vô nhiễm làm đạo tràng, dùng chẳng chấp làm đạo tràng, dùng bất xả làm đạo tràng, dùng vô vi làm phương tiện, dùng rộng lớn làm phương tiện, dùng bình đẳng làm phương tiện, dùng lìa tướng làm lửa, dùng giải thoát làm hương, dùng không quái ngại làm sám hối, dùng vô niệm làm giới, dùng vô vi vô sở đắc làm định, dùng không hại làm tuệ, chẳng dùng nghiêm thiết làm đạo tràng. Hòa-thượng bảo: Tất cả chúng sanh xưa nay thanh tịnh, xưa nay viên mãn, thêm cũng không được, bớt cũng không được, vì thuận một niệm tâm hữu lậu, thì trôi lăn trong ba cõi thọ các thứ thân hình, giả danh thiện tri thức, chỉ ngay bản tánh tức thành Phật đạo, chấp tướng tức là đắm chìm. Vì chúng sanh hữu niệm, giả nói vô niệm, nếu hữu niệm không, thì vô niệm chẳng có. Dứt tâm trôi lăn ba cõi, chẳng trú vắng lặng, chẳng phải ở sự tướng, chẳng phải không công dụng, chỉ lìa luống dối, gọi là giải thoát. Hòa-thượng lại bảo: Có tâm tức là sóng cả, vô tâm tức là ngoại đạo, thuận sanh tử tức là chúng sanh cấu nhiễn nương tựa, vắng lặng tức là Niết-bàn. Động chẳng thuận sanh, chẳng y cứ vắng lặng, chẳng vào Tam-muội, chẳng trú tọa Thiền, vô sanh vô hành, tâm không được mất, ảnh thể đều quấy, tánh tướng chẳng lập.

Hòa-thượng Phụng Tường, người ở huyện My, họ Lý, pháp hiệu Vô Trú. Niên hiệu Khai Nguyên (713- 2) thời Tiền Đường, Sư mới năm - mười tuổi, Hòa-thượng đã thay thế cha Sư mở hiệu, đến lúc hai mươi tuổi, vóc dáng sức lực hơn người, võ nghệ vượt hẳn tâm thường.

Lúc ấy, Tín An Vương đang sung làm Hà róc vũ đạo Tiết độ sứ, thấy Hòa-thượng có dáng mạnh mẽ, Tín An Vương bèn lưu giữ sung làm Vệ tiền du dịch tiên phong quan. Hòa-thượng thường tự than rằng: Ở đời, vinh hoa, ai người chẳng ưa thích, hàng đại trượng phu chưa gặp được thiện tri thức. Một đời không thể để luống qua!. Thế là xả bỏ quan tướng, tìm thầy hỏi đạo, bỗng gặp bạch y Cư sĩ Trần Sở Chương, chẳng biết vốn người ở xứ nào mà người đời gọi là Duy-ma-cật hóa thân giảng nói pháp Đốn giáo. Ngay ngày vừa mới gặp, Hòa-thượng ngầm hợp SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 643 cùng biết, được im lặng truyền cho tâm pháp. Hòa-thượng đắc pháp rồi, một mực dứt tư bặt lự, sự tướng dứt trừ, suốt thời gian năm ba năm, giữ tướng tại gia Cư sĩ mà tu hành.

Đến khoảng niên hiệu Thiên Bảo ( 2- 6) thời Tiền Đường, bỗng nghe Phạm Dương đến Thứ sơn có Hòa-thượng Minh, ở Đông kinh, có Hòa-thượng Thần Hội, ở phủ Thái Nguyên có Hòa-thượng Tự tại đều là những vị đệ tử của Đại sư Huệ Năng, Tổ thứ sáu, giảng nói pháp Đốn giáo. Bấy giờ, Hòa-thượng (Vô Trú) cũng chưa xuất gia, bèn đên Thái Nguyên đảnh lễ Hòa-thượng Tự Tại. Hòa-thượng Tự Tại giảng: Trong tịnh tưởng vô tịnh tức là Phật tánh chân tịnh. Nghe pháp xong, tâm ý Hòa-thượng tự nhiên thỏa thích, muốn giã từ đường trước. Lão Hòa-thượng là người đánglàm rường cột của Chánh pháp, bèn cho xuống tóc, và đắp mặc pháp y. Niên hiệu Thiên Bảo năm thứ tám ( 9) thời Tiền Đường, sau khi đã thọ giới Cụ túc, Hòa-thượng bèn giã từ lão Hòa-thượng Tự Tại, đi đến trú tại chùa Thanh Lương ở núi Ngũ Đài, qua một mùa hạ nghe giảng pháp, Hòa-thượng tiếp đến chỗ Hòa-thượng Minh ở Thứ sơn, chợt do tiếng nói của Hòa-thượng Thần Hội, Hòa-thượng liền biết được ý chí nên cũng chẳng tìm đến. Mãn mùa hạ niên hiệu Thiên Bảo năm thứ chín ( 0) thời Tiền Đường, Hòa-thượng xuống núi, đến Tây kinh, qua lại giữa hai chùa An Quốc và Sùng Thánh.

Niên hiệu Thiên Bảo năm thứ mười ( 1) thời Tiền Đường, từ Tây kinh, Hòa-thượng liền đến Bắc Linh Châu, ở tại núi Hạ lan suốt mười hai năm, bỗng có thương nhân Tào Khôi đến lễ bái và hỏi: Hòa-thượng đến Nhật Nam, có biết Hòa-thượng Kim chăng? Hòa-thượng đáp: Không biết. Tào Khôi nói: Tướng mạo Hòa-thượng tương tự như Hòa-thượng Kim, sóng mũi cao có mép lún, nhan sắc hình trạng không một gì khác, đúng là hóa thân. Hòa-thượng bèn hỏi Tào Khôi: Cư sĩ từ Nhật Nam đến, Hòa-thượng ấy giảng nói pháp gì? Tào Khôi đáp: Nói không nhớ không niệm, chớ vọng. Ngày ấy, đệ tử thọ duyên xong bèn xin giã từ.

Hòa-thượng Kim hỏi: Tào Khôi, ông đi đến xứ nào? Đệ tử đáp: Cha mẹ hiện còn ở nhà, nên đệ tử muốn về thăm. Hòa-thượng Kim bảo: Không nhớ không niệm buông bỏ tất cả tức là rõ ràng mênh mông, nhìn có cha mẹ của ông chăng? Ngày ấy đệ tử nghe rồi mà chưa hiểu, nay xin trình hỏi Hòa-thượng. Nghe nói vậy chợt Hòa-thượng xa muốn cùng thấy biết Hòa-thượng Kim, bèn mới xuống núi Hạ lan đến Bắc Linh châu, ra Hành văn đến Nhật Nam lẽ bái Hòa-thượng Kim. Bèn bị giữ lại, sau Diêu Từ Vương chẳng phóng thả, Đại đức Hòa-thượng Sử, luật sư Biện Tài, Luật sư Tuệ Trang v.v... các Đại đức chẳng được tha lại.

Đến tháng mười niên hiệu Chí Đức năm thứ hai ( ) thời Tiền Đường, từ Bắc Linh châu ra đến thành Định Viễn, Phong Ninh quân sứ Dương Hàm Chương đang xử xuất tại Hành văn, Quân sứ khổ công muốn giữ lại, hỏi Hòa-thượng: Phật pháp đang chỉ có ở Nhật Nam, hay xứ này cũng có, nếu đây và kia chỉ một thứ, thì vì sao Cố bỏ đi? Hòa-thượng đáp: Nếu biết tâm thấy tánh thì Phật pháp khắp cùng mọi nơi, không trú là nơi học địa, Thiện tri thức hiện ở tại Nhật Nam, do đó, phải xa tìm đến. Quân sứ lại hỏi Hòa-thượng: Thiện tri thức ấy là ai? Hòa-thượng đáp: Đó là Hòa-thượng Vô Tướng, họ Kim, nên mọi người gọi là Hòa-thượng Kim. Quân sứ đảnh lễ, bèn ra Hành văn, Hòa-thượng dần dần theo hướng Nam đến Phụng tường. Lại bị các vị Đại đức khổ công giữ lại không cho đi, Hòa-thượng cũng chẳng dừng ở. Lại theo đường núi Thái bạch, vào ở núi Thái bạch. Qua một mùa hạ, lại theo đường núi Tế thủy đến Nam Lương Châu, chư Tăng và đồ chúng lại khổ công lưu giữ, nhưng Hòa-thượng chẳng ở. Tháng giêng niên hiệu Càn Nguyên năm thứ hai ( 9) thời Tiền Đường, đến chùa Tịnh Tuyền ở phủ Thành đô. Lúc mới đến, gặp Thiền sư An Càn dẫn tới gặp Hòa-thượng Kim, Hòa-thượng (Vô Trú) trông thấy khác thường bèn rất vui mừng. Hòa-thượng Kim sai bảo Thiền sư An Càn làm chủ nhân, xếp đặt ở Viện ở dưới lầu chuông. Lúc ấy chánh ngày thọ duyên, ngay đêm theo đại chúng thọ duyên, chỉ qua ba ngày ba đêm, mỗi ngày Hòa-thượng Kim ở giữa đại chúng lớn tiếng xướng rằng: Duyên gì chẳng vào núi đi, ở lâu đâu có ích gì? các đệ tử theo hầu chung quanh đều lấy làm lạ, Hòa-thượng Kim chưa hề nói lời như thế.

Vì sao bỗng nhiên nói như vậy? Hòa-thượng Vô Trú im lặng mà vào núi. Về sau, Hòa-thượng Kim nghĩ nhớ, duyên gì chẳng đến, Thượng tọa không tấu thưa thượng tòa, muốn được cùng biết vì sợ về sau gặp nhau, chẳng biết kia đây là ai.

Một sáng sớm nọ, Hòa-thượng bảo: Tôi tuy ở đây nhưng thường gặp Hòa-thượng Kim. Nếu muốn chẳng cùng biết, đối mặt ngàn dặm, tôi lại vì các ông kể một duyên khởi. Xưa kia, lúc Đức Phật còn tại thế, suốt một mùa hạ ba tháng, Đức Phật lên cung trời Đao lợi giảng pháp độ phu nhân Ma-da. Bấy giờ mười sáu vị đại Quốc vương cùng với tất cả chúng sanh đều nghĩ nhớ Đức Phật, bèn nhờ Tôn giả Đại Mục-kiền-liên lên cung trời Đao lợi thỉnh Đức Phật trở về, lúc Đức Phật về lại cõi Diêm-phù-đề này, Tôn giả Tu-bồ-đề đang ở trong động đá, nghe Đức Phật trở về liền muốn ra thất để đón rước, nhưng lại tự nghĩ rằng: Ta nghe Đức Thế tôn dạy. Nếu người trú trong Tam-muội, tức là thấy ta.

SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 6 Nếu thấy thân năm sắc thì đâu có ích gì? Bèn nhập Tam-muội, khi ấy Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc nghĩ muốn dứt tiếng xấu bèn muốn đến trước để thấy Phật. Các đại Quốc vương tám bộ trời rồng đều vây quanh, không có đường vào, nên hiện thân làm vua đại Chuyển luân có ngàn người con vây quanh, rồng thần, Quốc vương đều mở lối, Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc hiện lại nguyên hình đi nhiễu quanh Đức Thế tôn xong, chắp tay nói kệ rằng:

Con thấy Phật đầu tiên, Con lễ Phật trước hết!

Nói kệ xong, đảnh lễ rồi đứng. Khi ấy Đức Thế tôn bảo Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc rằng: Ở trong chúng hội này, cô là người thấy sau cùng. Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế tôn! Trong chúng hội này không có A-la-hán, sao nói con thấy sau cùng? Đức Thê Tôn bảo: Tu-bồ-đề ở trong hang đá, thường trú trong Tam-muội, do đó được thấy pháp thân ta, ngươi chỉ đến trông thấy sắc thân, do đó mà ở sau. Xưa kia Đức Phật có để lại minh văn rõ ràng, do đó Vô Trú tôi chẳng đi.

Có vị ở chung là Thiền sư Đạo Dật chuyên thực hành trì tụng lễ niệm, còn Hòa-thượng (Vô Trú) một bề bặt tư dứt lự, vào cảnh giới tự chứng. Thiền sư Đạo Dật nói với các Thiền sư nhỏ đồng học thưa Hòa-thượng: Mỗi ngày xin có sáu thời lễ sám. Cúi xin chấp thuận cho. Hòa-thượng bảo Thiền sư Đạo Dật v.v... rằng: Lúc này lương thực đều bặt dứt duyên, một số người vận chuyển vào trong núi sâu không nổi, nên phải y theo pháp mà tu hành, muốn được cuồng học, đó đều chẳng phải Phật pháp. Trong kinh Phật Đảnh nói: Tâm cuồng chẳng dứt hết, dứt hết tức Bồ-đề, minh tâm thắng tịnh, vốn đồng pháp giới. Vô niệm tức là thấy Phật, hữu niệm tức là sanh tử. Nếu muốn được lễ bái tụng niệm tức là xuống núi. Dưới đất bằng có nhiều ngôi chùa trống, cứ mặc tình ra đi, còn nếu muốn được ở chung thì chỉ một bề vô niệm, nếu được như vậy thì mặc tình ở lại, không được liều phải xuống núi đi. Thiền sư Đạo Dật thấy không được toại ý, bèn giã từ Hòa-thượng mà ra núi Thiên Thương, lại đến chùa Tịnh Tuyền ở Ích châu, trước tiên gặp Thượng tọa Không v.v... bèn nói: Trong núi có Thiền sư Vô Trú không thực hành lễ sám niệm tụng, chỉ chuyên ngồi không. Hà Không v.v... nghe nói vậy càng kinh ngạc kỳ quái gấp bội lúc thường, tự bảo: Há đó là lãnh tụ Phật pháp? Gặp Hòa-thượng Kim, Thiền sư Đạo Dật liền lễ bái, chưa xong, Hà Không v.v... hỏi Hòa-thượng Kim rằng: Thiền sư Vô Trú ở núi Thiên Thương chỉ ngồi không, chẳng chịu lễ tụng, cũng chẳng chỉ dạy người ở chung lễ tụng, há việc ấy là Phật pháp ư? Hòa-thượng Kim mắng Hà Không, Đạo Dạt v.v... rằng: Các ông đến sau. Lúc ta còn ở Hạc địa (hữu học), cơm còn chẳng kịp ăn, chỉ ngồi không, đại tiểu tiện cũng không công phu. Các ông không biết. Ngày ta đang ở núi Thiên Cốc cũng chẳng lễ bái niệm tụng, các bạn đồng học tức giận ta đều bỏ đi khỏi núi, không người đưa cho thức ăn, chỉ luyện đất làm thức ăn, cũng không công phu. Lúc ra núi cũng một bề ngồi không. Có Mạnh, chủ chùa nghe các bạn đồng học nói ta ngồi không, bèn đến nói Hòa-thượng Đường (Xử Tịch) mà gièm pha chế diễu ta, Hòa-thượng Đường nghe nói vậy càng hoan hỷ gấp bội. Lúc ta ở núi Thiên Cốc cũng không biết việc gièm pha chế diễu đó, đến lúc nghe Hòa-thượng Đường bốn đại chẳng an, nên từ núi Thiên cốc ta đến chùa Đức Thuần ở Tư châu. Mạnh, chủ chùa thấy ta đến, chẳng cho ta vào chùa, Hòa-thượng Đường nghe ta đến, sai bảo người gọi ta vào, đến trước phòng, ta lễ bái chưa xong, Hòa-thượng Đường liền hỏi: Ông ở núi Thiên Cốc làm việc gì? Ta đáp: Chẳng làm gì, chỉ không bận rộn. Hòa-thượng Đường bảo: Ông ở đó bận rộn, ta cũng bận rộn. Hòa-thượng Đường biết mọi người không biết. Hòa-thượng bảo Cư sĩ (Huân Tuyền) rằng: Một chi Phật pháp của Tổ sư Đạt-ma là Hòa-thượng Kim ở Nhật Nam, tức là đó. Nếu chẳng thọ duyên thì dường như vào núi báu mà trở về tay không! Cư sĩ Huân Tuyền nghe vậy rồi, đứng dậy chắp tay thưa: Đệ tử xin vào phủ Thành đô ngay để thọ duyên. Hòa-thượng (Vô Trú) ở trong núi biết Hòa-thượng Kim (Vô Tướng) đang xa nghĩ nhớ, liền biết ý, bèn bảo Cư sĩ Huân Tuyền rằng: Đây có nửa cân mầm trà, Cư sĩ đem mầm trà này làm tin về kính dâng Hòa-thượng Kim, chuyển lời Vô Trú nói là xin đảnh lễ Hòa-thượng Kim. Nếu Hòa-thượng Kim có hỏi Vô Trú tôi, thì nói Vô Trú tôi chưa định xuống núi. Cư sĩ Huân Tuyền liền giã từ Hòa-thượng đem mầm trà gởi kính dâng. Ngày 13 tháng 04 (năm 762) đến chùa Tịnh Tuyền ở phủ Thành đô. Vì Hòa-thượng Kim thân thể bất an, nên không người ngoài nào được vào thấy gặp. Huân Tuyền gặp Thiền sư Bồ-đề dẫn vào thấy gặp Hòa-thượng Kim, trình bày đầy đủ về mầm trà do Thiền sư Vô Trú kính dâng và chuyển lời xin đảnh lễ. Hòa-thượng Kim nghe nói và thấy mầm trà, liền ngợi khen khác thường, bảo Huân Tuyền( ): Thiền sư Vô Trú đã có tin đưa lại, vì sao tự thân chẳng đến đây? Huân Tuyền đáp: Thiền sư Vô Trú chưa định xuống núi. Hòa-thượng Kim hỏi: Ông là ai? Huân Tuyền đáp Hòa-thượng Kim rằng: Là đệ tử gần gũi nương hầu Thiền sư Vô Trú. Hòa-thượng Kim nhìn Huân SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 6 Tuyền và bảo: Ngày về lại núi Bạch nhai, ta có tin đưa đi, nên ông phải gặp lại ta. Đến ngày 15 (tháng 05), gặp Hòa-thượng Kim, Huân Tuyền nói: Muốn về lại núi Bạch nhai, xin theo sự chỉ bảo của Hòa-thượng. Khi ấy, Hòa-thượng Kim bảo các đệ tử gần gũi hầu hạ rằng: Tất cả các ông ra khỏi ngoài phòng nhà. Và liền gọi Huân Tuyền vào trong phòng. Huân Tuyền vâng lời vào phòng quỳ thẳng chắp tay, Hòa-thượng Kim đem pháp y ca-sa và bảo Huân Tuyền: Người đời có hỏi, chớ nên chỉ bày, đây là chiếc y mà Hoàng hậu Võ Tắc Thiên ban tặng Hòa-thượng Trí Sằn, Hòa-thượng Trí Sằn trao truyền cho Hòa-thượng Đường (Xử Tịch). Hòa-thượng Đường truyền trao cho ta, nay ta truyền trao lại cho Thiền sư Vô Trú pháp y này từ lâu xa đến nay quý trọng gìn giữ, chớ cho người biết! Nói xong, Hòa-thượng Kim buồn bã nghẹn ngào, tiếp bảo: Pháp y này đích đích tương truyền phó trao, phải nên cố gắng, cố gắng! Rồi Hòa-thượng liền cởi pháp y ca-sa trên thân, quần che phủ đùi vế, áo sam, tọa cụ v.v..., tất cả mười bảy vật trao cho Huân Tuyền và bảo: Ông đem các thứ y vật này thầm chuyển đến cho Thiền sư Vô Trú, và chuyển lời ta nói khéo tự gìn giữ. Cố gắng, cố gắng! Nay chưa phải lúc xuống núi, nên chời đợi thời gian năm ba-năm nữa, tự có quý nhân đến đón rước rồi hãy ra. Và Hòa-thượng Kim liền bảo Huân Tuyền đi gấp, chớ cho người thấy. Sau khi Huân Tuyền đi rồi, Hòa-thượng Kim nói riêng một mình: Vật này đi chậm, đến đầu thì trở lại thấu đạt. Ngay lúc Hòa-thượng Kim nói như vậy thì chung quanh không có người. các đệ tử ở ngoài phòng nhà nghe tiếng Hòa-thượng Kim nói, đồng một lúc vào phòng nhà, hỏi Hòa-thượng Kim rằng: Sao nói riêng một mình? Chỉ nói ẩn? Vì Hòa-thượng Kim bốn đại chẳng an, mọi người thấy đã có dự đoán, tiện đó hỏi Hòa-thượng Kim rằng: Pháp y từ xưa lưu truyền làm tin nay ở đâu? Phật pháp Hòa-thượng phó chúc cho người nào? Hòa-thượng Kim đáp: Pháp ta đến chỗ Vô Trú, còn y máng treo đầu cây gỗ.

Không một người nào được. Hòa-thượng Kim xoay nhìn mọi người và bảo: Đây không phải là cảnh giới của các người. Các người đều tự mang lấy bản xứ đi. Ngày 15 tháng 04 niên hiệu Thượng Nguyên năm thứ hai đổi niên hiệu thành niên hiệu Bảo Ứng năm thứ nhất (762) thời Tiền Đường. Ngày 15 tháng 05, Hòa-thượng Kim đã xa phó chúc xong, đến ngày mười chín, bảo các đệ tử: Lấy xiêm y mới sạch cho ta thay, nay ta tắm gội. Xong đến nửa đêm giờ tý, Hòa-thượng Kim an nhiên thị tịch. Phó nguyên soái Hoàng môn thị lang Đỗ Tướng Công, ngày đầu mới đến phủ Thành đô, nghe Hòa-thượng Kim là người không thể nghĩ bàn. Nay Hòa-thượng đã thị tịch, phải có đệ tử kế thừa tiếp nối theo sau, bèn đến chùa Tịnh Tuyền và chùa Ninh Quốc ở Hành sơn thăm xem, thấy các dấu vết của Hòa-thượng Kim ngày trước, Tướng Công bèn gá hỏi các Thiền sư nhỏ v.v.... có vị tăng đệ tử kế thừa tiếp theo hay không? Các Thiền sư nhỏ đáp: Cũng không có người nào kế thừa tiếp theo. Ngày còn tại thế, Hòa-thượng có hai pháp y ca-sa, một pháp y hiện còn tại chùa Ninh Quốc ở Hành sơn, và một pháp y để lại tại chùa Tịnh Tuyền để cúng dường. Tướng Công không tin, lại hỏi các luật sư: Hồng tiệm Viễn Văn, Hòa-thượng Kim (Vô Tướng) là bậc thiện tri thức, tiếp thừa y bát từ xưa, sư sư tương truyền trao phó, nay Hòa-thượng Kim đã thị tịch, đệ tử kế thừa tiếp theo ở đâu? Các luật sư đáp Tướng Công rằng: Hòa-thượng Kim là người Phiên, nước ngoài, cũng không có Phật pháp. Ngày còn ở đời, không giảng nói pháp nhiều. Dẫu có giảng nói cũng không thể được chân chánh. Ngày còn ở đời, tuy đầy đủ sự cúng dường bố thí, nhưng không phải là vị Tăng có phước đức, nên dù có đệ tử cũng không hiểu rành Phật pháp. Tướng Công soi xét cao xa, liền biết đều là lời nói ghét ganh, bèn trở về nhà, hỏi người gần gũi lo việc là Khổng Mục Quan Mã Lương, Khương Nhiên v.v... Có biết ở Nhật Nam có bao nhiều danh tăng Đại đức chăng? Mã Lương đáp: Tại nội viện thường thấy Tiết độ quân tướng nói: Phía Tây ải tằm nhai, trong núi Bạch nhai có Thiền sư Vô Trú được Hòa-thượng Kim trao truyền pháp y bình bát, đó là đệ tử kế thừa tiếp theo. Thiền sư ấy có hạnh nghiệp sâu dày, cũng chưa từng xuống núi. Tướng Công nghe nói vậy, xoay nhìn Mã Lương v.v... bảo: Hồng Tiệm Viễn Văn, Hòa-thượng Kim là bậc Đại Thiện tri thức, hôm trước tôi tự đến Hành sơn vào chùa Ninh Quốc và chùa Tịnh Tuyền, hỏi các đệ tử gần gũi hầu hạ Hòa-thượng Kim, nhưng họ đều bảo là không có đệ tử nào kế thừa tiếp theo và được truyền trao pháp y bình bát. Tôi lại đến hỏi các Luật sư họ đều nói lời phỉ báng. Nay y cứ lý do dấu vết này thì Thiền sư Vô Trú ở núi Bạch nhai hẳn phải là bậc Đạo hạnh. Ngay ngày đó đến chỗ nha sở, Tướng Công bèn hỏi các quân tướng rằng: Biết trong lãnh vực cai quản, có bậc danh Tăng Đại đức nào chăng? Tiết độ phó sứ Ngưu Vọng Tiên, Lý Linh Ứng, Quy Thành Vương, Đổng Gia Hội, Trương Ôn Âm Hợp, Trương Dư Quang, Trương Chẩn, Vi Loan, Tần Địch v.v...

bàn nói với Tướng Công rằng: Trong núi Bạch nhai có Thiền sư Vô Trú, không thể nghĩ bàn. Tướng Công hỏi Ngưu Vọng Tiên, v.v... Sao các ông biết? Ngưu Vọng Tiên đáp: Vọng Tiên tôi do Cao Đại Phu sai đi sứ đến nơi doanh tạo thạch bia cách đạo tràng không xa, có vài lần đảnh lễ nên biết không thể nghĩ bàn. Tướng Công lại hỏi: Vừa rồi nói pháp SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 649 y bình bát ở tại đó, ai là người biết đích thực? Tần Địch, Trương Hoàng bàn với nhau, nói rằng: Tần Địch tôi v.v... được sung cùng theo đi tuần Ngô Hầu, ngày Hòa-thượng Kim mới thị tịch, các đệ tử gần gũi nương hầu ở hai chùa đều than thở, Chúc Thường Thị đến Đại Phu nói: Tín y của Hòa-thượng không được biết đích thực, và chẳng chịu đốt, Cao Đại Phu phán giao mọi người cùng theo đi tuần Ngô Hầu suy hỏi đích thực lãnh qua. Ngày đó mới có được hai pháp y ca-sa, mỗi chùa có một pháp y, nên pháp y làm tin không biết tìm ở đâu. Ngày đó không biết trong núi Bạch nhai ở phía Tây của Tàm nhai có Thiền sư Vô Trú. Về sau bị sai mười tướng lãnh đem binh ngựa lên Tây sơn đánh thành Đang cẩu. Chưa tiến quân, khó khăn tại doanh tạo thạch bia, dừng nghĩ ở Hành doanh, gần đạo tràng. Tần Địch tôi cùng các quân tướng thiết trai đến đó cúng dường. Mới đầu gặp Thiền sư dung mạo giống hệt Hòa-thượng Kim, Tần Địch tôi v.v... cùng tưởng là của Hòa-thượng Kim hóa thân, gá hỏi tạm dừng ở, mới biết pháp y bình bát Hòa-thượng Kim trước kia sai bảo một người chuyển trao, bị người ấy giấu hai năm chẳng trao, mà đem bán cho một vị Tăng. Vị Tăng ấy có được pháp y, ban đêm mộng thấy vị thần bảo trả lại cho bản chủ, nếu không trả lại sẽ hẳn tổn hại tánh mạng. Người mua (vị Tăng ấy) vội báo lại, sau bán không được, người kia lại đem đến chỗ Thiền sư ấy. Tần địch tôi v.v... mới đầu nghe vậy, đang lúc suy tầm không biết pháp y ca-sa ở nơi nào, nay hiện ở tại đó liền xin đảnh lễ, cũng không sanh làm nạn hại. Thiền sư ấy liền bưng pháp y ca-sa ra cho các quân tướng quan kiện v.v... được thấy, do đó biết ở tại đó. Tướng Công nghe nói vậy bèn khen: Kỳ thay! Lạ thay!

Tăng ẩn tích Phật pháp chẳng dối người thế tục. Người thế tục muốn Phật pháp được lưu hành! Tiết độ phó sứ Lý Linh Ứng, Trương Ôn, Ngưu Vọng Tiên, Quy Thành Vương, Huân (Đổng) Gia Hội, Vi Loan, Tần Địch v.v... mọi người thay nhau ký tên trong văn thỉnh cầu Hòa-thượng. Tướng Công xoay nhìn các quân tướng biết Thiền sư Vô Trú, tự có tâm thỉnh cầu, Tướng Công sai phái Quan lục hương Mộ Dung Đảnh làm chuyên sứ, liền bảo ban ra văn điệp tại đường lần lượt đi, các châu huyện trang nghiêm dựng treo phướn hoa. Các tăng đạo tuổi cao và cả người có tiếng tăm, cùng các quan huyện xong việc cùng đến núi thỉnh cầu.

Văn điệp chưa ban xuất, mà Tiểu Kim sư và Trương Đại sư ở hai chùa Tịnh Tuyền và Ninh Quốc nghe thỉnh cầu Hòa-thượng Vô Trú, lo sợ không biết tính sao, bèn cùng các luật sư bình chương phỏng định làm việc ma, trước tiên nghiêm tấu thượng thư Biểu, đệ tử Luật sư Tiêu v.v... dặn Đại sư Thái phu nhân đoạt lấy Thiền viện của Hòa-thượng Kim làm Luật viện, lấy Thiền đường của Hòa-thượng Kim làm Luật đường. Tiểu Kim sư cẩu thả an thân, luật sư Tiêu v.v... cùng biết tính hợp làm luật viện, lập bia, Đô Ngang soạn văn, luật sư Trương Tri cùng Vương Anh Diệu và Tiểu Kim sư, Trương Đại sư, căn dặn Đô Ngang lang trung, luật sư Vương Anh Diệu cùng Vương Kiển là đồng họ nên cùng nhau nhận làm anh em, căn dặn Thôi Bộc Xạ, Nhâm phu nhân, thiết trai thọ thực xong, Tiểu Kim sư liền giơ cao pháp y ca-sa do Bùi Bội Xạ cúng thí trình bày với Bộc Xạ và phu nhân. Tiểu Kim sư buồn khóc nói: Đây là pháp y ca-sa được tiếp thừa từ xưa trước làm tin, Bộc Xạ can trước nay không biết việc này, thỉnh cầu Thiền sư Vô Trú, Tướng Công có ý kính trọng, chẳng liên quan can sự. Đô Ngang, Vương Kiển quanh co đồng đảng sợ đoạt lấy Luật viện, nên xoay nhìn hỏi các Luật sư: Sơn tăng Thiền sư Vô Trú ấy có đại nghiệp gì? Luật sư Anh Diệu v.v... cùng đáp: Nếu thỉnh Thiền sư Vô Trú ấy không có hiểu biết, còn thỉnh chư Tăng đây rất có ích cho các hàng xuất gia. Thượng thư hỏi: Vì sao không ích lợi cho hàng xuất gia? Đáp: Có một người thợ ở Vấn châu khắc đúc công đức binh được một pháp y ca-sa tính trị giá hai mươi ngàn (20.000) văn, bị Thiền sư kia đoạt lấy y của người thợ, không trả lại, mà bảo: Hòa-thượng Kim cho ta thực hành không sự tướng lễ tụng trì niệm, y theo dấu vết ấy thì không ích lợi cho hàng xuất gia. Bộc Xạ xoay nhìn luật sư và bảo: Trước kia, can ở tại Tây sơn binh ngựa đã biết ý huống. Các luật sư v.v... dùng gì cùng vu khống vậy? Nói xong liền lìa khỏi chiếu. Bạn đảng ma quái đổi sắc mặt không biết tính sao, việc ma bèn chấm dứt.

Ngày 23 tháng 09 niên hiệu Vĩnh Thái năm thứ hai (766) thời Tiền Đường, Mộ Dung Đảnh cùng các quan huyện, đạo Tăng v.v... đến núi Bạch nhai thỉnh cầu Hòa-thượng, chuyển lời Tướng Công, Bộc Xạ và Giám Quân xin đảnh lễ, nguyện xin Hòa-thượng chẳng bỏ từ bi, vì các hành thương sanh trong ba thục mà làm rường cột lớn. Do chí thành hết lòng cầu thỉnh, Hòa-thượng biết Tướng Công thấu hiểu Phật pháp sâu sắc, kính mến Đại thừa, biết Bộc Xạ là người nhân từ khoan hậu, biết Giám Quân kính Phật, Pháp, Tăng. Xét biết là đồng duyên đồng hội nên chấp thuận sự thỉnh cầu. Liền có phướn đẹp lọng báu, các vị Đại đức ở các châu lo ngại Hòa-thượng không ra khỏi núi Bạch Nhai, cũng đến của núi cùng nhau thỉnh cầu, tức đưa kiệu báu đến đón rước Hòa-thượng, mời Hòa-thượng vào ngồi trong kiệu, Hòa-thượng không chấp thuận, đi từng bước chậm rãi. Ngày Hòa-thượng muốn xuống núi, SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 651 trong cảnh Vực của châu Mậu có sáu lần rung chuyển, núi sông gầm rống, chim trùng kêu réo. Muôn dân cùng hỏi nhau: Đó là điềm lành gì thấy có sứ đến cầu thỉnh Hòa-thượng. Các Tăng Ni đạo tục ở xứ đó lại cầu thỉnh Hòa-thượng ở lại. Chuyên sứ nói với các đạo tục rằng: Đây là ý của Tướng Công, Bộc Xạ trọng vì thương sanh trong Ba thục. Đau duyên chỉ cảnh Vực này mà chẳng hứa ở lại. Ngày Hòa-thượng chưa xuống núi, giặc cướp đua nhau dấy lên. Các châu không được mùa màng, thóc gạo khan hiếm. Dân chúng bàng hoàng lo sợ. Tướng Công, Bộc Xạ thỉnh Hòa-thượng xuống núi, đến các châu huyện thì lúa thóc gấp bội rẻ giá, dân chúng an vui, khắp nơi mùa màng trúng mùa, giặc cướp tự dứt trừ hết, an nhiên vô sự. Hòa-thượng đến châu nào thì châu sứ đích thân đón rước. Đến huyện, huyện lệnh dẫn đường, nhà nhà treo phướn, cửa cửa đốt hương, mọi người đều nói: Thương sanh có phước! các đạo tục đầy đường xướng rằng: Hòa-thượng Vô Tướng đi, Hòa-thượng Vô Trú lại, đây tức là Phật Phật trao tay, hóa hóa chẳng dứt, đuốc đuốc truyền nhau, pháp nhãn lại tỏa sáng, cờ pháp được dựng lập, đại hành Phật pháp. Tướng Công ban lệnh Đô Áp Nha, Khâm Hoa Tra xa đón rước Hòa-thượng. Khâm Áp Nha truyền lời Tướng Công rằng:

Hồng Tiệm chợt mắc bệnh phong, chẳng được ra xa đón rước. Đến ngày lễ bái, Nhật Nam tây xuyên Tiết độ sứ tả Bộc Xạ kiêm Hương sử đại phu Thành đô doãn Thôi Công, Lệnh đô Ngô Hầu Vương Hưu Xử Nham, Thiếu phủ giám Lý Quân Chiêu, Nha tiền ngô hầu Đỗ Chương v.v... truyền lời Bộc Xạ đảnh lễ Hòa-thượng rằng: Đệ tử là địa chủ, tự phải ra xa đón rước, duyên vì Tướng Công bị bệnh phong, do đó, đệ tử và Giám Quân sứ chẳng dám lại trước, cúi xin Hòa-thượng soi xét cho!

Truyền lời xong, đồng một lúc dẫn đưa Hòa-thượng đến chùa Không Tuệ ở nghỉ. Lúc đó là ngày 29 tháng 09.

Đến ngày mồng 01 tháng 10, Đỗ Tướng Công, Ngô Giám Quân sai các Lang quan thị lang Đông Xuyên Lưu Hậu, Lang trung Đỗ Tế, Hành quân Đỗ Tạng, Kinh công nam sứ trung thừa Tô Vu, Tề minh Lang trung Dương Viêm, Đỗ Á, Đô Ngang, Mã hùng, Sầm Tham, Quán sát phán quan viên ngoại Lý Bố, Viên ngoại Liễu Tử, Hoa thanh miêu sứ Ngô Úc, Tổ dong sứ Vi Hạ, Hữu thị lang Địch Bát Tế, Thôi Kháng, Thôi Thích, Vương Kiển, Tô Sưởng, Tư Mã Liêm, Lưỡng thiếu doãn Thành Bí, Bạch Tử Phưởng, Lưỡng huyện lệnh Ban v.v... trước đến thưa bạch Hòa-thượng rằng: Tướng Công đến bái yết Hòa-thượng. Hòa-thượng đáp: Lại tức từ nơi khác lại. Áp Nha thưa Hòa-thượng: Quốc tướng quý trọng, nên phải ra đón rước. Hòa-thượng đáp: Không nên đón rước.

Đón rước tức là tình người, chẳng đón rước tức là Phật pháp. Áp Nha lại muốn nói, chợt nhiên Tướng Công vào viện, thấy Hòa-thượng dung nghi chẳng máy động, nghiễm nhiên an tường, Tướng Công cúi mình xuống thềm lễ bái chắp tay, hỏi tin dậy ở. Các lang quan, thị lang chưa từng thấy có việc như thế, chợt thấy Hòa-thượng chẳng đón rước, chẳng đứng dậy, chong chong nhìn nhau hỏi: Vì sao chẳng đón rước, chẳng ngồi dậy. Lang trung Dương Viêm, Đỗ Á cùng lâu hầu Tướng Công rất biết ý chỉ, cũng nói thông Phật pháp. Các lang quan, thị lang trông xem Thiền sư đây hẳn đáng có đạo, Tướng Công tự soi xét, sao quái lạ như vậy. Ngày đó ngoài cửa Tiết độ phó sứ Ngô Hầu chợt nghe Hòa-thượng thấy Tướng Công mà chẳng ngồi dậy, chẳng đón rước, lo sợ thất sắc, lưu hành mưa rây sai bảo người ngầm do nghe, lại chờ đợi phân xử, thấy Tướng Công ngồi an nói cười, Hòa-thượng giảng nói pháp, Tướng Công chắp tay cúi đầu, các quan v.v... thầm mừng, mọi người ngoài cửa nghe rồi, liền hết lo âu.

Mới đầu ngồi yên, Tướng Công hỏi Hòa-thượng: Vì sao đến đây?

Hòa-thượng đáp: Xa đến chỗ Hòa-thượng Kim. Tướng Công lại hỏi:

Trước ở xứ nào? Nay lại xa đến chỗ Hòa-thượng Kim? Hòa-thượng Kim giảng nói giáo pháp gì? Hòa-thượng đáp: Từ chùa Bảo Phúc ở Đài sơn, đến Phần châu v.v... và cả núi Hạ lan đều nghe Hòa-thượng Kim giảng nói pháp Đốn giáo, do đó mà xa đến. Tướng Công hỏi: Hòa-thượng Kim giảng nói về không nhớ không niệm chớ vọng, có phải không?

Hòa-thượng đáp: Đúng vậy. Tướng Công lại hỏi: Ba câu ấy là một hay là ba? Hòa-thượng đáp: Là một, chẳng phải ba. Không nhớ tức là giới, không niệm tức là định, chớ vọng tức là tuệ. Hòa-thượng lại bảo: Niệm chẳng khởi tức là giới môn. Niệm chẳng khởi là định môn. Niệm chẳng khởi là tuệ môn. Vô niệm tức giới định tuệ đầy đủ. Tướng Công lại hỏi:

Đã một chữ Vọng 亡 thì dưới chữ Vong 亡 là chữ nữ 女 hay dưới chữ Vong 亡 là chữ Tâm心? Hòa-thượng đáp: Dưới chữ Vong 亡 là chữ Nữ 女. Tướng Công hỏi: Có chứng cứ chăng? Hòa-thượng đáp: Có. Lại dẫn kinh Pháp Cú nói: Nói các pháp tinh tấn, vì Tăng thượng mạn nói, nếu không tăng thượng mạn, không thiện, không tinh tấn. Nếu khởi tâm tinh tấn, là vọng chẳng tinh tấn, nếu tâm chẳng có vọng, tinh tấn không ngằn mé. Nghe nói vậy, Tướng Công lại hỏi Hòa-thượng: Thấy cây trước sân chăng? Hòa-thượng đáp: Thấy Tướng công lại hỏi. Ngoài tường vách phía sau có cây, thấy chăng? Hòa-thượng đáp: Bất luận trước sau, khắp cả mười phương thế giới đều thấy, đều nghe. Trên cây trước sân có tiếng chim chá-cô hót, Tướng Công lại hỏi: Nghe tiếng chim chá-cô hót SỐ 20 - LỊCH ĐẠI PHÁP BẢO KÝ 653 chăng? Hòa-thượng đáp: Thấy nghe hay biết đây là thấy nghe biết của thế gian. Trong kinh Duy-ma nói: Nếu hành thấy nghe hay biết tức là thấy nghe hay biết, pháp lìa thấy nghe hay biết, vô niệm là không thấy, vô niệm là không biết. Vì chúng sanh hữu niệm, mà giả nói vô niệm. Chánh lúc vô niệm, vô niệm chẳng tự có. Hòa-thượng lại dẫn Kinh Kim Cang Tam-muội nói: Tôn giả Đại Giác Tôn, nói pháp sanh vô niệm, vô niệm không tâm sanh, tâm thường sanh chẳng diệt. Lại dẫn Kinh Duy-ma nói: Chẳng hành là Bồ-đề, không nhớ niệm nên thường cầu vô niệm, thật tướng trí tuệ. Kinh Lăng-già nói: Thánh giả chứng bên trong, thường trú nơi vô niệm. Kinh Phật Đảnh nói: A-nan! Ông vừa nêu tâm, trần lao khởi trước. Và kinh lại nói: Thấy còn lìa thấy, thấy không sánh bằng. Kinh Tư Ích nói: Thế nào là tất cả Chánh pháp? Thế nào là tất cả tà pháp? Nếu dùng tâm phân biệt, tất cả đều tà pháp, nếu chẳng dùng tâm phân biệt, tất cả đều là Chánh pháp. Trong pháp vô tâm, khởi tâm phân biệt, đều là tà. Kinh Lăng-già nói: Thấy Phật nghe pháp đều là tự tâm phân biệt. Người chẳng khởi thấy, gọi là thấy Phật. Nghe giảng pháp như vậy rồi, Tướng Công đảnh lễ thưa Hòa-thượng rằng: Hồng Tiệm mới đầu nghe ngày Hòa-thượng chưa xuống núi, Hồng Tiệm đến chùa Tịnh Tuyền và chùa Ninh Quốc xem các dấu vết của Hòa-thượng Kim, là bậc Đại Thiện tri thức, tức biết Nhật Nam lại đáng còn có Thiện tri thức, Hồng Tiệm hỏi khắp các sư tăng về ba câu của Hòa-thượng Kim, đến chữ Vọng 亡 mà các sư Tăng đều đáp dưới chữ Vong 亡 là chữ Tâm心, và ba câu mỗi tự riêng khác chẳng quyết nhất điều nghi của đệ tử. Hồng Tiệm lại đến hỏi các quân tướng Nhật Nam há không còn có chân Tăng? mà không một người nào đối đáp được. Tiết độ Phó sứ Ngưu Vọng Tiên, Tần Địch v.v... đều bàn nói với Hồng Tiệm là Hòa-thượng là bậc có đạo hạnh đức nghiệp sâu dày, do đó, đến xa kính thỉnh, cúi xin Hòa-thượng chẳng xả bỏ tâm từ bi, vì thương sanh ở ba thục mà làm nhân duyên tốt lành lớn! Nói xong, Tướng Công lễ bái và thưa tiếp:

Đệ tử vì việc công có hạn. Vì Bộc Xạ, các Tiết độ phó sứ chưa được lễ bái Hòa-thượng. Hồng Tiệm chưa rời khỏi Nhật Nam. Mỗi ngày chẳng lìa quanh đây. Nói xong, Tướng Công kính tạ lui ra.