Kinh Phạm Võng Bồ Tát Tâm Địa Giới

Việt dịch đoạn 3

Nay Như Lai Lô Xá Na, Ngự tọa trên đài hoa sen. Trên ngàn cánh sen vây quanh, Lại hóa hiện ngàn Thích Ca.

Mỗi cánh là trăm ức cõi, Mỗi cõi là một Thích Ca, Đều ngự tọa cội Bồ đề, Mà đồng thành Đẳng Chánh Giác. Như vậy ngàn trăm ức Phật, Lô Xá Na là bản thân, Ngàn trăm ức Phật Thích Ca, Đều dẫn theo vi trần chúng, Cùng nhau đến chỗ Như Lai (Lô Xá Na), Lắng nghe tụng Phật giới pháp. Nghe xong, cửa Cam lồ mở, Bấy giờ ngàn trăm ức Phật, Trở về đạo tràng của mình Ngự tọa dưới cội Bồ đề, Tụng mười trọng, bốn tám khinh, Giới của Bổn sư Lô Xá. Giới sáng như vầng nhật nguyệt, Như chuỗi ngọc châu anh lạc, Chúng Bồ tát như vi trần, Do giới này thành Chánh giác.

Giới, Phật Tỳ Lô đã tụng, Như Lai cũng tụng như vậy.

Các vị Bồ tát tân học, Phải cung kính thọ trì giới.

Đã thọ trì giới pháp rồi, Nên truyền lại thảy chúng sanh.

Hãy lắng nghe Như Lai tụng, Kho tàng giới của Phật pháp, Là Ba La Đề Mộc Xoa.

Đại chúng hãy tự tin rằng, Các người là Phật sẽ thành, Như Lai là Phật đã thành.

Khởi lòng tin chắc như vậy, Giới pháp đã đủ vẹn toàn.

Tất cả những người có tâm Đều nên hộ trì giới Pháp Chúng sanh nào thọ Phật giới, Chúng sanh đó, vào vị Phật, Đồng hàng với bậc đại giác, Và thật sự là con Phật.

Vậy đại chúng hãy cung kính Và lắng nghe Như Lai tụng.

Chú thích

Đoạn trùng tụng nầy gồm có 46 câu, phân làm 8 chi tiết:

Việt dịch đoạn 4

Bấy giờ đức Phật Thích Ca Mâu Ni, từ lúc mời thành đạo Chánh đẳng Chánh giác, trong khi an tọa dưới cội Bồ Đề, việc trước hết Ngài quy định về giới Bồ tát. Ngài dạy, hiếu thuận cha mẹ Sư Tăng Tam bảo. Hiếu thuận là pháp của đạo chí thượng. Hiếu là giới, cũng gọi là sự ngăn cấm, đình chỉ các ác. Ngay lúc đó, từ kim khẩu Phật, phóng xuất vô số hào quang rực rỡ. Lúc ấy có trăm vạn ức đại chúng Bồ tát, các vị phạm thiên trong mười tám tầng trời cõi sắc; các vị thiên tử sáu tầng cõi dục; các vị quốc vương của mười sáu nước đại cường đồng loạt chấp tay thành búp sen, chí tâm nghe đức Phật tụng giới pháp đại thừa của tất cả chư Phật. Đức Phật dạy các vị Bồ tát rằng, ta nay cứ mỗi nửa tháng, tự tụng giới pháp của chư Phật. Tất cả hàng Bồ tát mới phát tâm, cho đến các Bồ tát mười Phát thú, mười Trưởng dưỡng, mười Kim cang, mười Địa cũng phải tụng giới pháp ấy.

Cho nên đó là hào quang của giới pháp từ kim khẩu của đức Phật lưu xuất tuyên thuyết. Sự lưu xuất như vậy là có lý do chứ không phải vô cớ. Giới quang ấy không lệ thuộc màu sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, đen;

không lệ thuộc sắc pháp hay tâm pháp; không lệ thuộc vào các khái niệm có-không; và cũng không lệ thuộc các pháp nhân quả. Giới quang ấy chính là bổn nguyện của chư Phật, là căn bản hành Bồ tát đạo, và cũng là cội nguồn của chúng Phật tử. Bởi thế cho nên, đại chúng Phật tử, phải thọ trì đọc tụng và học tập nghiêm mật giới pháp này. Các Phật tử hãy yên lặng lắng nghe, quán chiếu thâm sâu. Những ai thọ trì giới pháp của chư Phật, bất luận là thiên, nhân trong mười tám tầng trời cõi Sắc, sáu tầng trời cõi Dục, thứ dân hoàng môn, dâm nam, dâm nữ, nô bộc, tỳ thiếp, tám bộ quỷ thần, kim cang thần; các loài súc sanh cho đến kẻ biến hóa, hễ ai nhận hiểu được lời truyền giới của Pháp sư, thì đều được thọ giới, đắc giới và được gọi là sự thanh tịnh bậc nhất.

Đức Phật dạy các Phật tử, có mười giới trọng, nếu Bồ tát đá thọ giới mà không tụng giới này, thì người ấy không phải là Bồ tát đích thực, không phải là Phật tử. Chính Như Lai nay đã tụng như vậy, tất cả Bồ tát đã học, sẽ học và đang học cũng tụng như vậy.

Các Phật tử, Như Lai đã lược nói xong các tướng trạng của giới Bồ tát. Vậy các Bồ tát nên học hỏi, thực tập và đem tâm cung kính phụng trì.

Chú thích

• Trước hết qui định về giới (sơ kết Bồ tát giới): Bản hoài chư Phật là làm cho chúng sanh ly khổ được lạc. Muốn vậy trước hết phải qui định giới là để bảo vệ tam nghiệp và 6 căn. Giới có đại thưa và tiểu thừa. Đại thừa giới là để trang bị cho Bồ tát, tiểu thừa giới là trang bị cho hàng thanh văn. Thanh văn giới hẹp, chưa gọi là cứu cánh, nên chưa thể tức thời thành Phật. Bồ tát giới rộng, cùng khắp nên chúng sanh thọ giới tức bước vào vị Phật. Thanh văn là chúng luôn theo Phật, nên tùy từng sự việc mà Phật chế giới. Còn Bồ tát, chỉ tu lục độ, hành hóa lợi sanh, không thường theo Phật. Mà Ba la đề mộc xoa chính là đầu mối của lục độ vạn hạnh. Cho nên khi mới thành đạo, bắt đầu chuyển bánh xe pháp, trước hết Ngài qui định Ba Là Đề Mộc Xoa, cho chúng Bồ tát.

• Cha mẹ sư tăng: Cha mẹ: Là gồm cả chúng sanh, đều đã đang và sẽ là cha mẹ nhiều đời của nhau. Cha mẹ sanh thân ta, là thân cưu mang, sanh đẻ, nuôi dưỡng, thành người. Sư: là bổn sư, là Hòa thượng, là cha mẹ pháp thân huệ mạng. 56

C. Chú ghi thêm:

Sáu quả vị tu chứng của Bồ tát

1, 2, 3: Tam hiền vị: Trú-Hạnh-Hướng. 4: Thập thánh vị: 10 địa 5: Đẳng giác vị.

6: Diệu giác vị.

- Mỗi vị điều có 5 pháp: Tánh - Quán - Tuệ - Kiên - Nhẫn.

- Mỗi pháp đều có 6 loại.

I. Sáu chủng tánh pháp: 6 loại chủng tánh của

Bồ tát:

1. Tập chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 trú, tu không quán. Nhờ đó mà phá được sự mê lầm do kiên thức và tư tưởng (kiến tư hoặc).

2. Tánh chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 hạnh, trụ ở pháp không, mà luôn hành hóa độ sanh. Nhờ đó mà phá được tánh tướng của các pháp.

3. Đạo chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 hướng, tu tập quán chiếu trung đạo lý. Nhờ đó mà thông đạt hết thảy Phật pháp.

4. Thánh chủng tánh: Bồ tát ở vị 10 địa. Từ 10 địa về trước (Trú - Hạnh - Hướng) chỉ được gọi là Hiền (Tam Hiền), đến vị 10 định, do thực tập phương pháp diệu quán trung đạo mà phá được 1 phẩm vô minh, nên chứng nhập thánh vị. Cho nên mới có tên là Thánh chủng tánh.

5. Đẳng giác tánh: Bồ tát ở vị Đẳng giác, nhìn về sau thì tuy còn 1 bậc nữa, nhưng cũng đã hơn các vị trước, vì vậy có tên Đẳng giác tánh.

6. Diệu giác tánh: Bồ tát ở vị Diệu giác, là quả vị Diệu cực giác mãn, vi diệu cao tột, giác ngộ viên mãn. Cho nên được gọi là Diệu giác tánh.

II. Sáu Quán pháp: 6 phương pháp quán chiếu của Bồ tát:

1. Trú quán: Bồ tát ở vị 10 trú, do tu không quán cẩn mật, nên tâm khế hợp với lý. Gọi là trú quán. 2. Hạnh quán: Bồ tát ở vị 10 hạnh do thăng tiến tu tập quán chiếu giả quán mà có tên hạnh quán.

3. Hướng quán: (Hồi nhân hướng quả, hướng đến quả vị) Bồ tát ở vị 10 hướng. Do tu tập quán chiếu về trung quán nhằm hướng đến Phật quả. Do đó mà có tên Hướng quán.

4. Địa quán: Địa có công năng sinh trưởng ( trú trì bất động). Ở đây Bồ tát ở vị 10 địa. Nhờ quán chiếu sâu sắc về lý trung đạo, mà trí tuệ được phát sanh. Do đó có tên Địa quán. 5. Vô tướng quán: Bồ tát ở vị Đẳng giác. Nhờ quán chiếu về trung đạo, mà thấy rõ sự mê hoặc, nhiễm ô vốn là vô tướng. Do đó có tên Vô tướng quán.

6. Nhất thiết chủng trí quán: Chủng có nghĩa là

năng sinh trưởng. Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả, nhờ thành tựu quán chiếu trung đạo lý. Do đó đủ các loại trí tuệ để phá mọi hình tướng sai khác của các pháp thế, xuất thế gian.

III. Sáu Tuệ pháp: 6 loại trí tuệ của Bồ tát:

1. Văn tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 trú. Bồ tát ở vị nầy nhờ nghe nghĩa lý về trung đạo, mà phát sanh trí tuệ, thấy rõ các pháp, xa lìa nhị biên.

2. Tư tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 hạnh. Bồ tát ở vị nầy, sau khi nghe, nhờ suy tư lý trung đạo mà phát sanh trí tuệ.

3. Tu tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 hướng. Ở đây nhờ tu tập hành trì lý trung đạo mà có trí tuệ.

4. Vô tướng tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị 10 địa. Ở địa vị nầy, Bồ tát do chứng tri lý trung đạo mà có trí tuệ thoát vượt ngoài mọi ý niệm phân biệt nhị biên. 5. Chiếu tịch tuệ: Chiếu là dụng của trung đạo.

Tịch là thể. Đây là loại trí tuệ của Bồ tát ở vị Đẳng giác. Dùng tuệ quán trung đạo, chiếu sáng lý thể trung đạo.

6. Tịch nhiên tuệ: Trí tuệ của Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả. Từ thể khởi dụng, lấy dụng chiếu thể, thể dụng không hai, Định tuệ bình đẳng.

IV. Sáu kiên pháp: 6 pháp kiên cố bất hoại diệt của Bồ tát: 1. Tín kiên: Bồ tát ở vị 10 trú. Bồtát an trú ở đây tu không quán. Tin rằng các pháp đều là chân đế. Tin chắc như vậy, không thể hoại diệt.

2. Pháp kiên: Bồ tát ở vị 10 hạnh. Ở vị nầy Bồ tát tu giả quán. Nhờ đó mà biết chắc chắn các pháp đều là tục đế, (giả có) tin chắc như vậy không thể hoại diệt.

3. Tu kiên: Bồ tát ở vị 10 hướng. Ở đây, Bồ tát thực tập trung quán. Nhờ đó mà biết chắc các pháp đều là trung đế, không thể hoại diệt. 4. Đức kiên: Bồ tát ở vị 10 địa. Ở đây nhờ tu trung đạo quán mà phá được 1 phần vô minh, nên hiển bày một phần tam đức (Pháp thân_Bát nhã_Giải thoát), chắc chắn như thế không thể hủy hoại.

5. Đảnh kiên: Bồ tát ở vị Đẳng giác, là đỉnh cao của 10 địa, do các mê hoặc đã đoạn nên các đức dần dần hiển hiện. Chắc chắn như vậy, không thể hủy hoại.

6. Giác kiên: Bồ tát ở vị Diệu giác Phật quả. Ở đây Bồ tát giác tri chắc chắn rằng, các pháp đều là trung đạo.

V. Sáu nhẫn pháp: 6 pháp an nhẫn của Bồ tát:

1. Tín nhẫn: Bồ tát ở vị 10 trú. Ở vị nầy Bồ tát tin tưởng các pháp đều vắng lặng. Ở trong nghĩa vắng lặng của các pháp, Bồ tát an nhẫn chứng tín. 2. Pháp nhẫn: Bồ tát ở vị 10 hạnh, thực tập giả quán nhờ quán chiếu sâu sắc, Bồ tát thấy các pháp đều không, không một pháp nào hiện hữu. Nhưng vì độ sanh Bồ tát giả lập các pháp tướng. Đối với các pháp giả lập ấy, Bồ tát an nhẫn chứng trí, vững tâm không bị chao động.

3. Tu nhẫn: Bồ tát ở địa vị 10 hướng. Ở đây Bồ tát hành trì trung đạo quán. Nhờ đó mà nhận ra các pháp sự lý dung thông. Đối với lý trung đạo Bồ tát an nhẫn chứng tín.

4. Chánh nhẫn: Bồ tát ở vị 10 địa, lần lượt phá 10 phẩm vô minh, đến gần với chánh giác. Đối với trung đạo chánh lý, Bồ tát an nhẫn chứng tín.

61 5. Vô cấu nhẫn: Bồ tát ở vị Đẳng giác, lại đoạn trừ thêm 1 phẩm vô minh. Đối với tự tánh thanh tịnh vô cấu, Bồ tát an nhẫn chứng tín.

6. Nhất thiết trí nhẫn: Bồ tát ở vị Diệu giác, lại đoạn tiếp 1 phẩm vô minh cuối, do đó thành tựu nhất thiết trí. Là loại trí biết cùng khắp các pháp thế, xuất thế gian. Đối với thành quả nầy Bồ tát an nhẫn chứng tín.

Bản tóm tắt

NĂM PHÁP 6 Vị 6 Chủng tánh 6 Pháp quán 6 Tuệ 6 Kiên 6 Nhẫn

10 Trú 10 Hạnh

10 Hướng 10 Địa Đẳng giác Diệu giác Tập chủng tánh Tánh chủngtánh Đạo chủng tánh Thánh chủng tánh Đẳng giác tánh Diệu giác tánh Trú quán

Hạnh quán Hướng quán Địa Quán Vô Tướng quán

Nhất thiết chủng trí Văn tuệ Tư tuệ Tu tuệ Vô Tướng tuệ Chiếu tịch tuệ

Tịch Nhiên Tín kiên Pháp kiên Tu kiên Đức kiên

Đảnh kiên Giác kiên Tín nhẫn Pháp nhẫn

Tu nhẫn Chánh nhẫn Vô Cấu nhẫn NhấtThiết Trí nhẫn Như vậy, Tâm Địa là 30 tâm và 10 địa vị cụ thể như sau:

1. 30 tâm, ở tam Hiền vị:

10 trú vị: Phát 10 loại tâm : “Thú hướng”.

Trong 10 trú vị, ở mỗi một cấp trong 10 trú vị, Bồ tát phát 1 loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, nhằm hướng đến quả vị Phật. Ở kinh Phạm võng, phẩm thượng nói: “Kiên tín nhẫn trung, thập phát thú tâm hướng quả”. Có nghĩa là phát 10 loại tâm tu tập hướng tới Phật quả.

Kiên tín nhẫn, tức là tín kiên và tín nhẫn; hai pháp (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp tu mà 10 trú vị phải đi qua. 10 phát thú tâm ở 10 trú vị như sau: Vị 1 : Phát tâm trú: Tâm thứ 1: Xã tâm Vị 2 : Trì địa trú: Tâm thứ 2: Giới tâm Vị 3 : Tu hành trú: Tâm thứ 3: Nhẫn tâm Vị 4 : Sinh quý tử trú: Tâm thứ 4 : Tấn tâm Vị 5 : PT cụ túc trú: Tâm thứ 5 : Định tâm Vị 6 : Chánh tâm trú: Tâm thứ 6 : Tuệ tâm Vị 7 : Bất thối trú: Tâm thứ 7 : Nguyện tâm

Vị 8 : Đồng chân trú: Tâm thứ 8 : Hộ tâm Vị 9 : Pháp Vương tử trú:Tâm thứ 9: Hỹ tâm Vị 10: Quán đảnh trú: Tâm thứ 10 : Quán đãnh tâm

10 Hạnh vị: Phát 10 loại tâm “Trưởng dưỡng hướng quả” Ở 10 hạnh vị, ở đây mỗi một cấp trong 10 hạnh vị, Bồ tát khởi hạnh, phát một loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, để nuôi lớn và tăng trưởng thêm các căn lành.

Cho nên ở Phạm võng phẩm thượng nói: “... Tùng thị thập phát thú tâm, nhập kiên pháp nhẫn, thập trưởng dưỡng tâm hướng quả” Nghĩa là từ 10 phát thú tâm, đi vào Kiên pháp nhẫn. Ở đây Bồ tát phát 10 loại tâm và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, nhằm nuôi lớn các thiện căn, hướng về Phật quả. Kiên pháp nhẫn, tức pháp kiên và pháp nhẫn, hai pháp (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp tu, mà 10 hạnh vị phải đi qua.

10 Trưởng dưỡng tâm ở 10 hạnh như sau.

Vị 1 : Hoan hỷ hạnh : Tâm thứ 1 : Từ Tâm Vị 2 : Nhiêu ích hạnh : Tâm thứ 2 : Bi Tâm Vị 3 : Vô sân hận hạnh : Tâm thứ 3 : Hỷ Tâm Vị 4 : Vô tận hạnh : Tâm thứ 4 : Xã Tâm Vị 5 : Ly si loạn hạnh : Tâm thứ 5 : Thí Tâm Vị 6 : Thiện hiện hạnh : Tâm thứ 6 : Hảo Tâm Vị 7 : Vô trước hạnh : Tâm thứ 7 : Ích Tâm Vị 8 : Tôn trọng hạnh : Tâm thứ 8 : Đồng Tâm Vị 9 : Thiện pháp hạnh : Tâm thứ 9 : Định Tâm Vị 10: Chân Thật hạnh : Tâm thứ 10: Tuệ Tâm 64 10 Hướng vị: Phát 10 loại tâm “Kim cang hướng quả”.

Bồ tát khi viên mãn công đức ở 10 hạnh vị, khởi tâm đại bi, chuyển công phu tu tập ở 10 hạnh hướng về 3 nơi: 1. Chỗ sở chứng (tức hướng chân như thực tế); 2. Chỗ sở cầu (tức hướng vô thượng Bồ đề); 3. Nơi sở nguyện độ sanh (tức hướng nhất thiết chúng sanh). Lại đem tâm năng hồi và thiện hạnh sở hồi, hướng về chúng sanh để họ được giải thoát. Cho nên gọi là hồi hướng vị. Ở 10 hướng vị nầy, mỗi một cấp trong 10 hướng vị, Bồ tát phát 1 loại tâm kiên cường dũng mãnh, tâm không bị thiên ma phá hoại và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập, kiên trì hướng đến Phật quả. Cho nên ở kinh Phạm võng phẩm thượng, nói “Tùng thị thập trưởng dưỡng tâm, nhập kiên tu nhẫn trung, thập Kim cang tâm hướng quả”. Có nghĩa là từ 10 Trưởng dưỡng tâm đi vào kiên tu nhẫn. Ở đây Bồ tát phát 10 loại tâm kiên cố như Kim cang và lần lượt trải qua 5 pháp môn tu tập để hướng về Phật quả.

Kiên tu nhẫn là Tu kiên và tu nhẫn, gọi chung là “Kiên tu nhẫn” là 2 pháp môn (Kiên và Nhẫn) trong 5 pháp môn tu tập mà Bồ tát ở 10 hướng vị phải đi qua.

65 10 Kim cang tâm ở 10 hướng vị như sau:

Vị 1 : Cứu hộ nhất thiết chúng sanh ly chúng sanh tướng hồi hướng: Tâm 1: Tín tâm Vị 2 : Bất hoại hồi hướng: Tâm 2: Niệm tâm Vị 3 : Đẳng nhất thiết pháp hồi hướng: Tâm 3: Hồi hướng tâm Vị 4 : Chí nhất thiết xứ hồi hướng: Tâm 4: Đạt tâm Vị 5 : Vô tận công đức tạng hồi hướng:

Tâm 5: Đạo Tâm Vị 6 : Tùy thuận bình đẳng thiện căn hồi hướng: Tâm 6: Bất thối tâm Vị 7 : Tùy thuận đẳng quán nhất thiết chúng sanh hồi hướng: Tâm 7: Đại thừa tâm Vị 8 : Chân như tướng hồi hướng:

Tâm 8: Vô tưởng tâm Vị 9 : Vô phược giải thoát hồi hướng:

Tâm 9: Tuệ Tâm Vị 10:Pháp giới vô lượng hồi hướng:

Tâm10:Bất hoại tâm 2. 10 địa, ở thập thánh vị:

Ở 3 vị trước Trú - Hạnh - Hướng, gọi là tam hiền vị, trong quá trình nầy, tu tập thánh hạnh, công đức đầy đủ viên mãn, nên sẽ bước vào chánh đẳng địa, tổng trì pháp môn, tức 10 địa. Từ đây gọi là thánh vị, 10 thánh vị. Ở kinh Phạm võng phẩm thượng nói “Tùng thị thập Kim Cang tâm, nhập kiên chánh nhẫn trung, thập địa hướng quả”. Có nghĩa là từ 10 Kim Cang tâm (tức 10 hồi hướng vị) tiến lên bước vào kiên chánh nhẫn, trong 10 địa, tu tập để hướng về

Phật quả.

Tại sao ở tam hiền thì gọi là Tâm mà ở thập thánh thì gọi là Địa?

Vì ở địa vị tam hiền còn là tu nhân, chưa chứng chân như, chưa phải là nơi nương tựa rốt ráo. Còn ở địa vị 10 thánh, đã bước vào quả vị thánh là cảnh giới của chư Phật, là nơi nương tựa đích thực rốt ráo cho tất cả. Ở thập thánh lại là thuộc tánh của các công đức và có thể phát sanh tất cả các công đức thiện căn khác. Cho nên 10 địa gọi là thập thánh vị.

10 địa vị, ở mỗi cấp trong 10 địa, Bồ tát khởi hạnh, hành trì 5 pháp môn tu tập, nhằm hướng đến

Phật quả.

“Kiên Chánh Nhẫn”, có 2 nghĩa: 1. Ở 6 kiên, Bồ tát ở thập địa, thuộc đức kiên. 2. Ở 6 nhẫn, Bồ tát ở thập địa, thuộc chánh nhẫn. Gọi chung là Kiên Chánh Nhẫn là 2 trong 5 pháp tu của Bồ tát ở vị 10 địa phải đi qua. 67 Danh nghĩa của 10 địa:

Theo kinh Phạm Võng: Theo kinh An Lạc: 1. Thể tánh Bình đẳng địa: 1. Hoan hỷ địa 2. Thể tánh Thiên huệ địa 2. Ly cấu địa 3. Thể tánh Quanh minh địa 3. Phật quang địa 4. Thể tánh Nhĩ diệm địa 4. Diêm huệ địa 5. Thể tánh Huệ chiếu địa 5. Nan thắng địa 6. Thể tánh Hoa Quang địa 6. Hiện tiền địa 7. Thể tánh Mãn túc địa 7. Viễn hành địa 8. Thể tánh Phật nhũ địa 8. Bất động địa 9. Thể tánh Hoa nghiêm địa 9. Thiện huệ địa 10. Thể tánh Nhập pháp giới địa 10. Pháp vân địa 68 D- Giới Tướng D.1. 10 Trọng Giới thứ nhất Không được sát sinh1 . Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình giết, hoặc bảo người khác giết2, phương tiện giết3, khen ngợi sự giết, thấy giết mà tùy hỷ. Cho đến dùng bùa chú để giết4 , nhân giết, duyên giết, cách thức giết, nghiệp giết5 . Phàm, tất cả những loài hữu tình, có mạng sống đều không được giết. Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải luôn luôn phát khới tâm từ bi, tâm hiếu thuận, tìm cách cứu giúp cho tất cả chúng sanh. Thế mà trái lại, tâm thì buông lung, ý thì thích khoái giết hại chúng sanh. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di6 . - Cực ác: Tội nặng cùng cực, ác hết cỡ nói.

- Tha thắng xứ: Bồ tát phạm tội nầy, là kẻ bị thất bại bởi giặc phiền não giết hại trên đường về giải thoát (bị kẻ khác thắng, đó là phiền não, là kẻ ác...)

- Đọa, bất như ý xứ: Bồ tát phạm tội nầy, là kẻ bị hoàn toàn mất hết tự do, rơi đọa vào chổ khốn khổ, bần cùng.

Giới thứ hai:

Không được trộm cắp1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình trộm cắp, hoặc bảo người trộm cắp 2, phương tiện trộm cắp, dùng bùa chú để trộm cắp, nhân trộm cắp, duyên trộm cắp, cách thức trộm cắp, nghiệp trộm cắp. Cho đến tất cả tài vật3 có chủ, dù là vật của quỷ thần, hay vật của giặc cướp, dù chỉ một cây kim, một ngọn cỏ, đều không được trộm cắp. Đã là Bồ tát thì lẽ ra, phải luôn luôn phát khởi tâm từ bi, tâm Phật tánh hiếu thuận, thường giúp đỡ cho tất cả mọi người được phước đức, được an lạc. Thế mà trái lại, còn trộm cắp tài vật của người. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

đều không được dâm dục, và phi đạo hành dâm4 .

Nhân dâm, duyên dâm, pháp dâm, nghiệp dâm. Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải nên sanh tâm hiếu thuận, cứu độ cho tất cả chúng sanh, đem pháp thanh tịnh mà dạy bảo cho người5. Thế mà Bồ tát để đánh mất tâm từ bi, khởi tâm dâm dục với mọi người không luận là súc sanh nữ, cho đến cả những người lục thân quyến thuộc của mình như mẹ, như con gái, chị em gái. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

- Tà nghiệp: Hành động bất chánh là quả của ngôn ngữ bất chánh.

Giới thứ năm:

Không được bán rượu, nấu rượu, uống rượu

1.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình bán rượu, hoặc bảo người bán rượu 2; nhân bán rượu, duyên bán rượu, cách thức bán rượu, nghiệp bán rượu. Tất cả loại rượu 3 đều không được bán, không được nấu, không được uống. Rượu là nguyên nhân sanh nhiều tội lỗi4.

Đã là Bồ tát thì lẽ ra phải làm cho tất cả chúng sanh phát sanh trí tuệ sáng suốt. Thế mà trái lại, đem sự say mê điên đảo cho chúng sanh. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

khởi lòng tin đối với đại thừa. Thế mà Bồ tát trái lại, nói lỗi tứ chúng, Bồ tát như vậy, phạm Ba la di. (1) Khen mình chê người: Khen mình là khen mình có đức hạnh, tu lục độ vạn hạnh, tham thiền nhập định... để mong được cung kính, cúng dướng. Chê người, chê bai những lỗi lầm, yếu kém của người khác, nhằm hạ thấp uy tín người khác. (2) Tổn mình lợi người, ẩn ác dương thiện cho người là bổn hạnh lợi sanh của hạnh Bồ tát. Khen mình chê người, lợi mình tổn hại người thì không phải là từ tâm, thiện tâm của Bồ tát.

Khen mình chê người là thói thường của người tầm thường, nhưng không có nơi những người có đức khiêm cung. Lại càng không có nơi những người có đức tàm quí, từ tâm.

(3) Nếu làm tự thán hủy tha, sẽ có 2 đều bất lợi: - Tố cáo cái thiếu học, thiếu tu, thiếu đức hạnh và chấp ngã của mình. Tự khen mình bao nhiêu thì sẽ làm cho mình càng xấu đi, thấp kém đi bấy nhiêu.

- Chê người là làm nhụt chí phát triển khả năng và thủ tiêu tài năng đức hạnh và ý chí của người khác. Tóm lại, học giới nầy:

+ Tăng cường chất liệu nuôi dưỡng đức khiêm tốn, đức vô ngã vị tha nơi người thọ Bồ tát giới.

+ Đồng thời nuôi dưỡng và phát triển khả năng và đức hạnh của người khác.

Giới thứ tám:

Không được lẫn tiếc, xua đuổi1.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình lẫn tiếc, bảo người lẫn tiếc 2; nhân lẫn tiếc, duyên lẫn tiếc, cách thức lẫn tiếc, nghiệp lẫn tiếc3 . Là Bồ tát thì khi thấy những người nghèo cùng khốn khó4 đến cầu xin cấp dưỡng, phải tùy hoàn cảnh mà cung cấp5 vật dụng cần thiết cho họ. Đã không như vậy, mà Bồ tát lại vì ác tâm, sân tâm, đến nỗi không thể ban bố cho họ được một đồng tiền, một cây kim, một ngọn cỏ. Thậm chí có người đến cầu nghe pháp mà cũng không nói cho họ được một câu pháp, một bài kệ6, một mảy may vi trần giáo pháp, mà lại còn la mắng, xua đuổi, nhục mạ người ấy. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

nghe giáo pháp vi diệu, không tin và trở lại phỉ báng; 4. Người cận sự nữ cầu pháp không có người cận sự nam hoặc người thân trong phòng thì không nên nói; 5. Nếu thấy người cầu pháp vì sau đó, trở về làm lợi cho ngoại đạo, đã không nói pháp mà còn phải ha trách. Cũng có những người không nên cho tài: 1. Có tiền sẽ tạo ác. 2. Do có tiền mà chước họa, hại mạng. (6) Kệ: Âm phạm Giàtha. Cũng đọc già tha, già đà, kệ đà. Dịch là tụng, phúng tụng. Kệ là những bài thi ca gồm 4 câu (tứ cụ kệ) 4 hàng. Để ca tụng công đức Phật, Bồ tát, để gom đại ý của một bài kinh, một buổi thuyết pháp; hoặc bày tỏ lòng cảm mến công đức Tam Bảo.

Kệ còn là 1 bài trường thi, có thể cả 100 câu, dùng để trùng tuyên lại, giải thích thêm về một bài thuyết pháp.

Giới thứ chín:

Không được vì tâm sân hận, không chịu tiếp nhận sự sám hối của người1.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, tự mình sân, bảo người sân2; nhân sân, duyên sân, cách thức sân, nghiệp sân.

Đã là Bồ tát thì phải làm sao cho tất cả chúng sanh, được tăng trưởng căn lành, nhất là đức tánh không gây gỗ3 và luôn luôn sanh khởi tâm từ bi, tâm hiếu thuận với hết thảy chúng sanh.4 Đã không như vậy, mà trái lại, đối với hết thảy chúng sanh, cho đến những loài không phải chúng sanh5, Bồ tát dùng lời thô ác mạ lị6, dùng tay chân, dao gậy đánh đập, thế mà lòng vẫn chưa nguôi giận. Người ta đến trước mình để nói lời thành thật cầu xin sám tạ, vẫn cứ ôm lòng giận hờn không cho sám hối, không chịu giải tỏa. Bồ tát như vậy, phạm Ba la di.

(1) Sân tâm bất thọ hối: Tâm sân hận, không chịu tiếp nhận sự sám hối của người. Hoặc người xúc phạm đến mình hoặc mình xúc phạm đến người, mà người kia biết lỗi, thành tâm đến xin sám hối; thế mà Bồ tát lại ôm lòng giận hờn, tỏ vẻ không bằng lòng cho sám hối. Bồ tát mà như vậy là trên trái với đạo dưới lỗi với tâm tiếp độ chúng sanh và giữa thì đánh mất bản nguyên tâm địa.

là không phải do Phật nói, không phải kinh điển đại thừa là báng pháp. Cho rằng đi tu là yếm thế, là tiêu cực, những người đọc tụng kinh luật là mê tín, không phải đệ tử Phật. Đó là báng

Tăng.

Tam Bảo là ruộng phước để chúng sanh gieo trồng căn lành, phước đức tự thân, Bồ tát phỉ báng là tự đánh mất mầm móng thiện căn của Bồ tát và của chúng sanh. Tội ấy không giới nào, dù chỉ bằng mảy may cát bụi, huống nữa là hủy phạm cả mười học giới. Nếu người đã phạm thì hiện thân người ấy, đã không thể phát Bồ đề tâm, lại còn mất luôn địa vị Quốc vương3, Chuyển luân vương4. Nếu người xuất gia thì cũng mất luôn địa vị Tỳ Kheo, Tỳ Kheo ni5; không những vậy mà còn mất luôn các phẩm vị mười Phát thú, mười Trưởng dưỡng, mười Kim cang, mười Địa và quả vị Diệu giác Phật tánh thường trú; tất cả đều mất hết6. Thân sau lại phải sanh vào ba đường dữ. Để rồi trải qua hai kiếp, ba kiếp không nghe nói đến danh từ cha mẹ và danh hiệu Tam bảo7. Bởi vậy, không nên hủy phạm bất cứ một học giới nào. Tất cả các vị Bồ tát đang học, sẽ học và đã học mười học giới ấy, phải nên học hỏi thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

(1) Thiện học. Bồ tát hành trì Bồ tát hạnh cẩn mật, không trái với bổn nguyên tâm địa, hiểu rõ nghĩa lý Bồ tát giới về danh chúng tánh tướng, gọi là thiện học. Còn người nào trang trải hết lòng thương để đem lại lợi ích cho chúng sanh thì gọi là nhân giả.

Vậy, thiện học hay nhân giả là mỹ ngữ mà đức Phật dùng để tán thán công hạnh của người hành trì các học giới Bồ tát Đức Phật qui định “hiếu là giới”. Quả báo cực nặng của sự phạm giới là không được nghe tên cha mẹ. Rồi lại nâng danh từ cha mẹ lên ngang với Tam bảo. Đây là một đặc trưng của Bồ tát giới vậy. 90

D.2. Bốn tám giới khinh

Đức Phật bảo các Bồ tát: Như trên, Như Lai đã nói xong mười giới pháp Ba La Đề Mộc Xoa. Nay Như lai sẽ nói bốn mươi tám giới nhẹ 2 Lần 10 thứ nhất:

Giới thứ nhất:

Không được không tôn kính thầy bạn1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử2, khi sắp nhận địa vị Quốc vương hoặc Chuyển luân vương, hay các quan chức, trước hết phải lãnh thọ giới Bồ tát3. Như vậy, tự thân các vị Quốc vương, Chuyển luân vương, bách quan ấy sẽ được các vị Hộ pháp thiện thần che chở, cứu hộ và được chư Phật hoan hỷ4 .

Khi đã lãnh thọ giới Bồ tát rồi, luôn luôn sanh tâm cung kính, tâm hiếu thuận. Mỗi khi thấy các vị Hòa thượng, Thượng tọa, A xà lê5, Đại đức, các người cùng sở học, cùng kiến giải, cùng sở hành, thì hãy đứng lên tiếp đón, lễ bái, thưa hỏi6 . Đã không hành xử như vậy, Bồ tát trái lại, sanh tâm kiêu mạn, tâm sân si khinh lờn, không chịu đứng lên tiếp đón lễ bái, và cũng không như pháp cúng dường đầy đủ. Lẽ ra, Bồ tát phải hy sinh thân mạng7, địa vị, con cái, tài vật thất bảo để cung cấp cúng dường đầy đủ.

Nếu Bồ tát không như vậy, phạm tội khinh cấu.

Bất cứ rượu gì cũng không được uống…Nếu Bồ tát cố ý uống hay bảo người khác uống rượu, phạm tội khinh cấu.

Nếu Bồ tát cố ý ăn thịt, phạm tội khinh cấu. Bồ tát đã không khuyên bảo sám hối, mà trái lại cùng ở chung6, cùng thọ nhận lợi dưỡng, cùng bố tát7 , cùng một chúng tụng giới mà không cử tội, cũng không khuyên bảo sám hối.

Bồ tát như vậy, phạm tội khinh cấu.

Sái, có nghĩa là trưỡng dưỡng. Chữ đà có nghĩa tịnh trừ. Dịch chung: Trưởng tịnh: Có nghĩa là nuôi lớn thiện pháp, thanh tịnh tự tâm, đoạn trừ điều bất thiện.

Giới thứ sáu:

Không được không cúng dường1, không kỉnh pháp.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, khi thấy các vị Pháp sư Đại thừa, hoặc các vị cùng học, cùng kiến giải, cùng sở hành Đại thừa, từ nơi khác đến trung tâm tu học của Tăng, hoặc nhà cửa, thành thị, thôn ấp, dù từ xa xôi trăm dặm ngàn dặm mà đến, đều phải đứng lên đón tiếp, đưa tiễn, đảnh lễ cúng dường 2. Mỗi ngày ba phen cung cấp cúng dường. Cho dù phải tốn vài ba lạng vàng3 để mua sắm thức ăn uống, giường nằm, chỗ ngồi, y phục, thuốc men, mọi vật dụng cũng phải cung cấp đầy đủ cho vị pháp sư ấy 4. Ngoài ra, mỗi ngày, ba lần đảnh lễ, thỉnh cầu Pháp sư thuyết pháp, để được nghe pháp. Ngày ngày hành trì như vậy, mà trong tâm không hề có mảy may phiền bực. Vì sự thỉnh pháp, mà phải tán thân thất mạng, cũng không biếng lười, mệt mỏi. Bồ tát nếu không như vậy, phạm tội khinh cấu.

103 (1) Cúng dường cho pháp sư là nói giả sử, chứ không phải là điều bắt buộc, đòi hỏi. Vì đó là bổn phận hộ trì Tam bảo của hàng tại gia cư sĩ.

(2) Nói đến Thí chủ và Pháp sư. Thí chủ thì vì pháp vong thân, hao tổn của cải vật chất phụng sự, cúng dường. Còn pháp sư thì sao? Để xứng đáng với sự cung phụng cúng dường của Thí chủ. Vị Pháp sư phải: 1. Thông hiểu giáo lý; 2. Siêng năng rao giảng chánh pháp; 3. Không làm khó dễ, gây phiền nhiễu cho thí chủ; 4. Thiểu dục tri túc; 5. Không vướng mắc vào danh lợi thế sự.

Nếu không có các đức tánh tối thiểu nầy, thì tên gọi pháp sư đã không còn huống là sự cúng dường. Khéo nói để đòi hỏi cúng dường. Khéo tổ chức để được hiến cúng, rồi đem sự hiến cúng ấy khoe khoang mình là người có phước, có đức rồi tiêu xài phung phí, thì đó là hạng buôn Phật bán pháp để ăn xài.

(3) Đã thực hành Bồ tát đạo thì phải trọng pháp khinh tài. Bồ tát thân mạng còn bỏ thay, huống nữa là vàng bạc của cải.

Ở đây muốn nói đến sự cung kính tột độ, tâm vị pháp khinh của cải vật chất.

Cho nên vị pháp sư thọ dụng sự cúng dường phải sanh tâm tàm quí, cố gắng trau dồi đời sống đạo hạnh, mới xứng đáng với sự cúng dường.

(4) Phải được phát xuất từ tâm cung kính, mà không do áp bức, bắt buộc phải cung cấp.

Tiền kiếp A nan, cúng lúa cho 1 Sa di: A nan kiếp làm thân nam nhi của người đi buôn. Một hôm thấy 1 Sa di khất thực vừa đi vừa tụng 1 bài kệ. A nan hỏi lý do tụng kệ. Sa di thưa: thầy tôi ở núi dạy tôi khi đi khất thực phải tụng bài kệ nầy. Xin được một đấu lúa chở về thì tụng được 1 bài kệ. A nan hỏi nếu không chở lúa thì tụng được bao nhiêu kệ? Sa di thưa: 10 bài. Ngày mai chú đừng đi khất thực nữa, tôi sẽ cúng và chở lúa về đây cho chú, để chú có thì giờ tụng kệ nhiều hơn. Sa di hoan hỷ và từ đó ngồi tĩnh tọa 1 nơi để tụng kệ và được học hỏi thêm.

A nan xin cho Sa di được 9 dấu, thì Sa di được thông bác kinh luật. A nan nhờ phước báo ấy, đời đời được làm đệ tử Phật và đa văn, chứng tam minh, lục thông và được Phật truyền tâm ấn.

Giới thứ bảy:

Không được lười biếng không nghe pháp.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử, đã thọ Bồ tát giới thì bất cứ nơi nào1 có giảng kinh, giảng luật2 diễn giải Phật pháp3, nơi đó dù là một ngôi nhà rộng lớn mà có thiết trí chỗ giảng pháp, thì các vị Bồ tát tân học 4, cũng nên đem kinh luật đến đó lắng nghe, tiếp nhận và hỏi han5 vị pháp sư ấy. Hoặc ở chỗ núi rừng, dưới gốc cây, nơi tăng xá, có giảng thuyết giới pháp Bồ tát, tất phải đến lắng nghe, tiếp thu và hỏi han.

Bồ tát không hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. Học giới thứ 8 nầy, đức Phật nhằm răn dạy Bồ tát đã phát tâm thọ Bồ tát chánh giới, thì không được trái với chánh nhân tâm địa, để có thể đánh mất cực quả Phật đạo. Đức Phật ân cần chỉ dạy Bồ tát phải nhắm đến chánh nhân thành Phật, chứ không nên học theo nhị thừa Thanh văn, chỉ đoạn kiến, tư hoặc, cuối cùng chứng Niết bàn “Khôi thân đoạn trí”. Mất đại dụng lợi tha, nên Phật quở là ác kiến, ác nhân chứ không phải quở trách người hành trì giới Tỷ kheo Thanh văn. Phải phân biệt rõ thế nào là đại tâm, tiểu tâm. Giáo pháp Đại thừa mà đức Phật nói ra, nhằm thuyết minh thể tướng của pháp thân, thật tướng tâm địa thường trú bất sanh bất diệt. Nó là Thầy của chư Phật, là mẹ của Bồ tát. Cho nên gọi là thường trú kinh luật. Nay ôm lòng hoài nghi, lại cho là không phải Phật thuyết, để chỉ trì pháp nhị thừa Thanh văn. Như vậy là bối đại hướng tiểu vậy.

Giới thứ chín:

Không được không chăm sóc người bệnh. Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, hễ thấy người bệnh tật1, thì nên khởi tâm giúp đỡ thường xuyên, như phụng sự cúng dường chư Phật vậy. Trong tám thứ ruộng 2 làm phát sinh phước đức, thì sự chăm sóc cho người tật bệnh là thứ ruộng phước thù thắng nhất3.

Trong trường hợp nếu cha mẹ hoặc chư Tăng bệnh tật, các căn không vẹn toàn4, chịu trăm thứ bệnh 108 tật dày vò, thì Bồ tát phải nên thăm viếng, chăm nuôi, để người bệnh được bình phục5 .

Là Bồ tát mà vì tâm giận hờn, đã không chăm nuôi người bệnh, thậm chí nơi Tăng phòng, chốn thành thị, thôn ấp, trong núi rừng, nơi hoang dã, hoặc đi giữa đường gặp người bệnh tật, cũng không cứu giúp6.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

• Bồ tát khi phát đại tâm thọ Bồ tát giới; lấy lợi sanh làm mục đích tối thượng, lấy lợi tha để thành tựu tư lợi; lấy cứu khổ ban vui cho chúng sanh làm sự nghiệp chân chính của Bồ tát.

• Cho nên Bồ tát đích thật phải không phân biệt thù, bạn. • Thấy Phật phải cung kính, thấy Tăng, cha, mẹ phải cung kính thì quá dễ dàng. Thấy chúng sanh đau khổ, tàn tật mà giúp đỡ chăm sóc, đó mới là điều khó. Ai làm được là cao quí • Gương hiếu của Thiền sư mà mẹ là người làm nghề bán cáy (cua)

• Không ở chùa mà đã đầy đủ thì cũng nên hạn chế cho cha mẹ hưởng thụ của thí chủ. • Đem của đàn na thí chủ cho cha mẹ hoặc giúp người bệnh hoạn tàn tật, phải bạch xin đại chúng.

Giới thứ mười:

Không được tàng trữ khí cụ giết hại chúng sanh1 . Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì không được tàng trữ2 các loại khí cụ giết hại chúng sanh như: dao, gậy, cung, tên, rìu, búa và mọi thứ khí giới chiến tranh, cũng như các loại dùng để bẩy lưới săn bắt, giết hại chúng sanh.

Tất cả các loại ấy đều không được tàng trữ. Đã là Bồ tát thì cho dù đối với kẻ giết hại cha mẹ mình, cũng không được báo thù3 thay, huống là những loài chúng sanh khác. Như vậy, đối với tất cả khí cụ sát hại, đều không được tàng trữ. Bồ tát cố ý tàng trữ, phạm tội khinh cấu.

Đây là mười giới nhẹ thứ nhất, các vị nên học hỏi thực tập và đem tâm cung kính mà phụng trì.

111 (1) Khí cụ giết hại chúng sanh có hai thứ: 1. Khí giới chiến tranh; 2. Dụng cụ giết hại, bắt, bẫy sinh vật.

(2) Tàng trử: Cất giữ, mua sắm, làm ra, buôn bán… Cất giữ, mua bán khí giới chiến tranh thì mình đều mắc tội sát sanh hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp. Như vậy là trái với hạnh từ bi của Bồ tát. Vì đây là việc của nhà cầm quyền, giữ gìn bờ cõi. Như Quốc Vương tướng sĩ. Còn Bồ tát thì nên học hạnh của Phật. Cũng cất giữ vũ khí, nhưng là thứ vũ khí để hàng phục ma vương như: Cất giữ gươm trí tuệ để chém ma vương, cắt tham, ái; Gậy dũng cảm, để dò đường vượt khó; Cung ý chí để không khuất phục vì lý tưởng Bồ tát đạo; Tên tinh tấn, để không ngừng bước độ sanh; Áo giáp nhẫn nhục, để chịu đựng gian truân; Búa rìu thiền định, để bổ, đẽo các vọng niệm và giữ vững chánh niệm; Vung lưới đại pháp, để vớt tam giới chúng sanh, ra khỏi sanh tử; Gài bẫy cảnh giác, để sập bắt giặc ba độc.

(3) Sự trả thù không có giá trị đình chỉ tội ác. Thay vì trả thù, Bồ tát dùng phương tiện cảm hóa. Đó là sự giải thích tại sao không trả thù kẻ đã giết cha mẹ mình. Lại nữa, Bồ tát xem chúng sanh đều là cha mẹ của nhau trong nhiều kiếp.

Lần 10 thứ hai Giới thứ mười một:

Không được làm sứ thần quốc tặc1 . Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì không nên đem tâm xấu ác2, tâm vì lợi dưỡng mà làm kẻ liên lạc3 giữa quốc gia này với quốc gia kia. Nhất là hai bên đang giàn trận, khởi binh đánh nhau4, giết hại vô số chúng sanh.

Bồ tát còn không được vào ra qua lại chốn quân binh5 thay, huống nữa là cố ý nhận làm kẻ liên lạc cho quốc tặc, phạm tội khinh cấu.

(1) Buôn bán, không phải là việc làm của người xuất gia, nhất là xuất gia Bồ tát. Bồ tát vì bi tâm, hiếu thuận tâm, xem chúng sanh là cha mẹ, nên không buôn bán người vật, làm cho chúng sanh bị phân chia thọ khổ.

“Phiến” là mua rẽ bán đắt; lấy tiền làm quí gọi là phiến. “Mại”: là đưa vật ra lấy tiền vào. Buôn bán làm hoen ố từ tâm. Vì lợi mình mà quên người, liên hệ tới tội phạm vọng ngữ, trộm cắp. Buôn bán gia súc là sống trên sinh mạng; buôn đồ tẩm liệm làm tổn thương bi tâm, sống trên sự chết. (2) Súc vật, trong chánh văn là “Lục súc”là 6 con vật nuôi trong nhà (gia súc) Ngựa, Bò, Dê, Gà, Chó, Heo.

(3) Quan tài: Quan quách, gỗ, cây tẩm liệm, mền quang minh, mủ quan âm… Nếu buôn bán cũng là ác tâm, bất nhân tâm, vì mong người chết nhiều để được bán nhiều lời nhiều.

Kinh Ưu ba tắc chép, làm việc có được tiền bạc hợp pháp, thì phải được phân làm 3 phần:1. Cúng dường và bố thí; 2.

Cung cấp cho cha mẹ, nuôi gia đình và bản thân; 3. Dành phòng khi bất trắc bệnh hoạn, tai nạn.

Giới thứ mười ba:

Không được huỷ báng vô cớ1.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, mà vì tâm xấu xa ác độc, vô cớ2 huỷ báng người khác, huỷ báng người hiền đức lương thiện3, huỷ báng Hoà thượng, A xà lê, huỷ báng Quốc vương, quý nhân…

Huỷ báng rằng những người này phạm bảy tội nghịch và mười tội trọng. Là Bồ tát đối với những người được xem như là cha mẹ anh em trong hàng sáu thân quyến thuộc 4 ấy thì phải sanh tâm hiếu thuận, tâm từ bi. Đã không như vậy mà trái lại, còn gia thêm sự trái ý, nghịch lòng, làm cho cuộc sống bất như ý.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

(1) Lời vu khống không có căn cứ, gọi là báng. Huỷ hoại thanh danh của người, gọi là huỷ. Huỷ báng với người đã thọ giới, phạm khinh; với người chưa thọ giới, phạm trọng.

(2) Vô cớ, trong chánh văn là “Vô sự” là người kia không tội, mà mình cũng không Thấy, Nghe, Nghi (ba căn), mà cứ huỷ báng, gọi “Vô sự báng tha”.

(3) Lương thiện, trong chánh văn là “Lương nhân”:

Người có đạo, ôn hoà, hiền lương, đức độ, Thiện nhân: Người lương thiện, từ ái, nhu hoà. Pháp sư: Vị thầy tuyên dương tam tạng, thánh giáo, bậc thầy của trời người. Sư: Tam sư, Thất chứng: Trên từ Hòa thượng, A xà lê, dưới đên người y chỉ một đêm, trao cho một bài kệ, một câu chú, nghe một pháp thoại… Tăng: Là bậc có đủ ngủ đức, lục hòa. Quốc vương quí nhân: Người có danh, có địa vị trong xã hội, chỉ vương triều quan quân.

chưa có phần đền ơn đáp nghĩa. Cha mẹ là ân lớn sinh dưỡng ta, nhưng không có khả năng làm cho từng bước giải thoát. Chỉ có bậc ân sư mới có khả năng nầy. Ấy thế mà nghe thầy la rầy đã giận, bỏ đi và nói lỗi thầy, tội nầy lớn không gì bằng. Kinh thiện cung kính chép: Thầy dù có những yếu kém, cũng chưa phải đã xấu, nếu chúng ta nghĩ đến công sức nuôi dạy, thử đem cân lại bên nào nặng. Đệ tử nói xấu thầy, thì có địa ngục “Chùy phát” (Chày, búa bổ vào đầu); làm thân súc sanh một hình bốn đầu; Thân bị hực cháy; có trùng nhọn như kim đục khoét châm chích vào lưỡi, luôn luôn phải ăn đồ bất tịnh.

Kinh Phát giác tín tâm chép: Kể về sáu vị mới phát Bồ đề, gặp Phật và được Ngài thuật cho nghe về tiền kiếp do nói xấu hai vị Tỳ kheo chân tu, nên bị đọa vào địa ngục làm người lé, đui, què, mẻ, sứt, u mê, ám độn, bị kẻ khác khinh miệt, nghèo nàn, túng thiếu. Một triết gia nói: “Loài người sở dĩ hơn súc vật là vì biết nói; nhưng đôi khi lại bị thua sức vật ở chỗ biết nói mà nói bậy”. Giới thứ mười bốn:

Không được phóng lửa thiêu đốt núi rừng1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới mà vì tâm địa xấu xa, phóng lửa 2 đốt phá rừng đồng nội;

nhất là từ tháng tư3 đến tháng 9.

Phóng lửa đốt phá như vậy có thể làm lan sang nhà cửa, phòng ốc, thành thị, thôn ấp, ruộng vườn, cây cối của người khác4, cũng như cung miếu, tài vật thờ cúng quỉ thần5. Tất cả những nơi có sinh vật, không được cố ý đốt phá.

Nếu Bồ tát có ý đốt phá, phạm tội khinh cấu.

(1) Phóng lửa đốt phá: Kinh Lăng nghiêm dạy: Tỳ kheo thanh tịnh và các Bồ tát trong lúc đi đường còn không được phép làm tổn thương cây cỏ, côn trùng, huống là nổi lửa đốt phá, hại cả hữu tình vô tình, phá hoại môi trường sống của sinh linh vô tội.

Nguyên nhân nổi lửa đốt phá thì bất nhất, nhưng tội lỗi thì qui về tổn mình, hại người, huỷ hoại môi trường sống chung, không tội nào bằng.

(2) Trong chánh văn là “đại hoả” là đốt phá núi rừng đồng nội. Vì lửa lớn nên tổn hại lớn cho người và vật, có tác hại vô cùng lớn lao về môi trường sinh thái.

(3) Từ tháng 4-9: Trong thời gian nầy lại càng cấm kỵ phóng hoả nghiêm ngặt hơn, vì mùa thu, mùa hạ, côn trùng, ấu trùng sinh sôi nảy nở nhiều. Nên cấm chứ không phải chỉ cấm trong những tháng nầy. Sau tháng 9, trong những trường hợp quá khẩn thiết cấp bách, thì Phật dạy phải đọc chú, báo cáo, xua đuổi muông thú côn trùng ra khỏi vùng, để họ tìm nơi trú ấn, sau đó mới thực hiện.

(4) Thiêu tha nhân gia ốc trạch: Lấy gần để so sánh ngăn ngừa xa. Như nhân phóng hỏa để ngăn cản thú dữ, không cho hại đến thôn ấp thành thị…

Tuy không hại vật cũng không được làm.

thì phải thêm vương vật. Nhưng nói thành, ấp, ốc trạch… là bao gồm cả vương quan vật. Quan vật mà chép Cung vật và “Hữu chủ vật”, ở đây chép “Hữu sanh vật”. Thì phải dịch cả đoạn nầy là: “Cung miếu và tài vật của quỉ thần, tất cả những chỗ có sanh vật”.

Theo đại tạng, việc đổi nhóm từ “Hữu chủ vật” thành “Hữu sanh vật” là sai. Vì theo tinh thần văn của học giới nầy thì cấm phóng lửa đốt rừng, vì thấy tai hại lớn cho muông thú côn trùng và của công. Ngày nay tác dụng tai hại của việc đốt phá rừng núi là sự tàn phá của gió, nước đối với lợi ích dân sinh, môi trường sinh thái lớn lao hơn nhiều. Do đó cho ta thấy quan trọng của học giới nầy.

Giới thứ mười lăm:

Không được dạy người lệch lạc1 . Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì từ hàng đệ tử Phật2 cho đến hàng ngoại đạo, kẻ xấu ác, lục thân quyến thuộc, người thiện tri thức…, nhất nhất đều phải hướng dẫn cho họ thọ trì kinh luật Đại thừa, hướng dẫn cho họ thông hiểu kinh luật Đại thừa3, để họ phát Bồ đề tâm, mười tâm phát thú, mười tâm Trưởng dưỡng, và mười tâm Kim cang. Trong ba mươi tâm nầy, nhất nhất phải hướng dẫn cho họ hiểu rõ thứ lớp và nội dung của các pháp hành4 . Là Bồ tát mà vì tâm xấu ác, tâm giận hờn, hiềm ghét, đã không làm như vậy mà lại còn đem kinh luật nhị thừa Thanh văn và luận thuyết tà kiến của ngoại đạo5 để hướng dẫn cho người.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. ngón tay để cúng dường chư Phật. Nếu không làm được như thế thì không phải là Bồ tát xuất gia. Không những vậy, mà Bồ tát hễ gặp cọp, beo, lang sói, sư tử quỷ thần đang đói ăn, cũng phải nên xả thân, xẻo thịt, cắt tay chân mà cung cấp.

Sau khi nói cho biết những khổ hạnh khó làm như vậy rồi, mới tuần tự nói cho họ nghe về những giới pháp chính yếu, làm cho họ tâm khai ý mở mà lãnh hội giới pháp. Đã không như vậy, mà Bồ tát lại vì chút ít lợi lộc đến nỗi đối với những điều đáng giải đáp thì không giải đáp, lại nói năng sai lệch văn tự ý nghĩa, đảo lộn thứ tự trước sau của kinh luật5. Làm như vậy, vô tình đã hủy báng Tam bảo6.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tôi khinh cấu.

(1) Ỷ thế chính quyền để được danh vọng lợi dưỡng, vào ra cửa quyền, gần gũi chức sắc để xin xỏ chức tước, để làm tay sai hại đồng đạo, hại Tam bảo, hạn chế sinh hoạt tín ngưỡng, đó là Bồ tát giả danh, không phải là Bồ tát đích thật xuất gia vì độ sanh, vì sự nghiệp giải thoát, là kẻ sống mượn đạo tạo đời, sống tà mạng.

(2) Tự vị ẩm thực: Có 2 nghĩa: 1. Để phân biệt vì mình chứ không phải vì đại chúng là một tổ chức. Vì đại chúng mà khất cầu cho chúng là đều thiện nhưng cũng không nên hạ mình cúi lòn thay, huống nữa là mình vì miếng cơm manh áo mà phải cúi lòn kẻ có quyền thế để cầu xin. 2. Để phân biệt với tâm hộ trì chánh pháp. Thân chính quyền để đề bạt chính quyền không nên hạn chế sinh hoạt tôn giáo, tư vấn cho chính quyền về vai trò của tôn giáo trong cộng đồng xã hội, là một điều tích cực, nhưng cũng không nên quá hạ mình năn nỉ thay huống là vì tư lợi, làm mất danh dự đạo pháp. Cho nên gọi “Tự vị danh lợi”. Bồ tát có vì lợi ích chung, cũng không được cậy quyền thế mà áp bức người khác, yêu sách người một cách bất công phi lý.

(3) Thân cận Quốc vương… là để cậy quyền, làm tay sai, làm bàn tay nối dài của nhà cầm quyền để hại đạo, hại đồng đạo, hạn chế sinh hoạt của Phật tử, của tôn giáo, để mình được hậu đãi, đưa đón lọng tàn vinh thân, vào ra xe ngựa, đi nước nầy nước nọ. (4) Thị tác hình thế: Cậy thế của người có quyền uy, để sát phạt, hà hiếp, áp bức, vu khống người yếu thế, kẻ đơn độc… dựa thế tác oai, hống hách, hà hiếp. (5) “Khất sách, đả phách, khiên vãng, hoành thủ tài vật”: Xin, yêu sách, đòi hỏi (Khất sách), không được thì đánh đập, tát, vả (Đả phách), đánh đập không thành thì lôi kéo, dẫn đi nơi khác tù tội (Khiên vãng) để tạo cơ hội tước đoạt tài sản của người lương thiện một cách tai ngược (Hoạch thủ tài sản).

Giới thứ mười tám:

Không được làm thầy mà không hiểu giới luật1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, thì phải học hiểu 12 thể loại văn tự trong kinh điển 2.

Tụng giới thì mỗi ngày sáu thời3 trì tụng giới Bồ tát, hiểu rõ nghĩa lý sâu xa về tánh chất của Phật tánh4 .

Bồ tát đã không hiểu được một câu, một bài kệ5 và cũng không hiểu được nguyên nhân Phật chế giới luật, thế mà tự dối rằng mình hiểu biết, thì quả là tự dối mình lại khinh dối người khác. Bồ tát đã không có vốn liếng kiến thức đối với chánh pháp; đối với các pháp khác lại không thông hiểu gì.

Bồ tát như vậy mà lại làm thầy truyền giới pháp cho người khác, phạm tội khinh cấu.

- “Giải kỳ nghĩa lý, Phật tánh chi tánh”: Là Lý và Quả môn: thuộc Thật tướng Bát nhã.

Nương nơi Thật tướng Lý môn, để thiết lập Văn tự Giáo môn; nhờ Văn tự Giáo môn mà khởi quán chiếu Hạnh môn. Nhân quán chiếu Hạnh môn mà thể nhập được Thật tướng Lý (1) Tỷ kheo trì giới: Là để phân biệt không là phải danh tự sa môn, Tỷ kheo bán thế, mà đây là các vị hiền thánh Tăng, có giới hạnh cao minh. (2) Thủ tróc hương lư: Tay bưng lư hương (Niệm hương), lễ bái tụng niệm… là những cử chỉ thực tập của người hành Bồ tát hạnh, trì Bồ tát giới. Những việc nầy là những sự tướng mà hành giả trong những bước đầu tu tập phải có để từ đó khởi hạnh thăng tiến bước hành trì kế tiếp, nhằm đi đến sự phá chấp.

Lư hương: là lò đốt hương: 1 trong 18 vật tuỳ thân của Tỷ kheo Bồ tát, có 2 ý nghĩa:

Tiêu biểu cho tín căn: Thâm nhập pháp giới, tín là đầu.

Tiêu biểu cho tịnh hạnh: Thành tựu viễn mãn ngũ phẩm pháp thân, đầu do hạnh nầy.

18 vật tuỳ thân: Bồ tát giới kinh dạy các vị Bồ tát khi thực tập hạnh đầu, khi đi du hoá các phương, cách xa chỗ ở lối 100 dặm, nên đem theo mình đầy đủ 18 vật nầy: 1. Tích trượng; 2. Thâu rửu mặt + xà phòng; 3. Y; 4. Bình, chai (Nước sạch: Tịnh thuỷ); 5. Bát; 6. Tọa cụ; 7. Dương chi (tăm); 8.

Hương lộ; 9. Đãy lọc nước; 10. Khăn tay; 11. Dao con; 12.

Hỏa toại (dụng cụ đánh lửa, trên đồi cao để thông báo); 13.

Nhiếp tử (cái nhiếp để nhổ râu, nhổ gai, kẹp tóc); 14. Thẵng sàn (giường dây, võng); 15. Kinh; 16. Luật (phạm võng); 17.

Tượng Phật; 18. Tượng Bồ tát (Văn thù, Phổ hiền, Di lặc).

(3) Thực hành hạnh Bồ tát: Thực hành hạnh Bồ tát chứ không phải hạnh Thanh văn, chỉ lo tự lợi, không lo lợi tha.

Người kia đã thành Bồ tát hạnh, cũng giống như mình vậy, đều là Bồ tát, đều là người chính đáng cả, cùng nhau chuyển pháp 130 lợi sanh. Như vậy, đâu được phép đâm thọc nhau, để mình thủ lợi.

Giới thứ hai mươi:

Không được không phóng sanh1 cứu hộ.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, vì lòng từ bi, phải thực hành hạnh phóng sanh. Chúng ta phải quán chiếu sâu để thấy rằng, tất cả những người phái nam, phái nữ đều là cha là mẹ chúng ta. Chúng ta đã từ nhiều đời, không ai không từ cha mẹ mà thọ sanh. Cho nên chúng sanh trong sáu đường đều là cha mẹ của chúng ta. Nếu chúng ta giết hại để ăn thịt, tức là chúng ta đã ăn thịt cha mẹ của chúng ta, mà cũng chính là ăn thịt tiền thân của chúng ta vậy. Tất cả các yếu tố đất, nước 2 là thân trước của chúng ta. Yếu tố gió lửa3 là gốc gác của tự thân chúng ta. Chúng ta đời đời thọ sanh đều không ra ngoài khuôn khổ phép tắt đó. Bởi vậy, chúng ta thường hành phóng sanh, và khuyến khích người khác phóng sanh. Khi thấy người giết hại chúng sanh, thì phải tìm phương tiện cứu giúp4 để chúng được thoát nạn. Ngoài ra, lại phải giáo hoá, giảng thuyết về Bồ tát giới để giúp người giải thoát giới. Nếu gặp ngày huý nhật cha mẹ, anh em5 thì nên thỉnh Pháp sư giảng diễn kinh luật đại thừa.

Nhờ đó mà giúp người mệnh chung được thấy như thật, được sanh làm người hoặc trên các cõi trời. Bồ tát không hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. Đây là mười giới nhẹ thứ hai, các vị nên học hỏi, thực tập và đem cung kính mà phụng trì.

nghĩa cho người đã quá cố được siêu thoát thì chỉ nên tụng kinh bái sám, giảng thuyết kinh luật Đại thừa, phóng sanh bố thí giúp đỡ kẻ nghèo để hồi hướng công chứ không nên bày bố rườm rà linh đình mà tạo thêm tội ác cho mình và cả những người quá vãng.

Lần 10 thứ ba Giới tứ hai mươi mốt:

Không được giận dữ đánh đập báo thù1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ giới Bồ tát giới, không nên vì giận dữ mà báo thù bằng sự giận dữ2, vì sự đánh đập mà báo thù bằng sự đánh đập. Dù người ta có giết hại cha mẹ, anh em, bà con quyến thuộc của mình, cũng không được đem tâm báo thù3. Hay vị quốc vương bị kẻ khác giết hại, cũng không được báo thù4 .

Giết hại sự sống để trả thù sự sống, là đều không thuận lẽ đạo hiếu thuận. Lại cũng không được nuôi nô bộc, tỳ thiếp5, đôi lúc vì giận dữ mà đánh đập nhục mạ. Làm cho ngày ngày dấy khởi ba nghiệp, tạo vô lượng tội, huống nữa tạo các tội ngũ nghịch.

Xuất gia Bồ tát đã không có tâm từ bi, lại đang tâm thù báo, ngay cả với những người bà con quyến thuộc6.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

(1) Trong học giới 20 dạy phải thực hành phóng sanh và cứu hộ vì từ bi tâm. Cũng dạy ta thực tập nhân duyên quán để biết rằng, tất cả người nam là cha ta; tất cả người nữ là mẹ ta. Trong nhiều kiếp chúng ta đã từng thay nhau làm cha mẹ nhau. Nay có người vì nóng giận mà đánh đập trả thù ta, thì người đó cũng chính là cha mẹ ta mà thôi. Nghĩ quán như vậy, đứa con nào mà lại đem tâm sân hận đánh đập cha mẹ để trả thù ư? • Vã lại sân là một tâm sở xấu nhất trong những căn bản phiền não. Nó làm tăng trưởng ác tâm, chướng ngại chánh đạo, trái đạo Bồ đề.

• Nay Bồ tát phát nguyện độ sanh, lấy từ tâm làm gốc.

Nếu khởi tâm sân, thì trái với bản nguyện, bỏ chúng sanh, mất bản tâm từ bi. Vì vậy mà Phật cấm kỵ.

(2) Bất đắc dĩ sân báo sân: Bồ tát hành đạo thì phải “Tâm không cảnh tịch”, “Nhân ngã song vong”; Cho nên không được ôm lòng bất nhân bất nghĩa, thù oán. (3) Kẻ giết hại cha mẹ mình mà không trả thù vì 2 lí do:

1. Có thể nghiệp trước cha mẹ mình đã chưa trả hết. Nay không giải kết cho cha mẹ mà lại gây thêm thì ích gì? 2. Tất cả chúng sanh đều là cha mẹ mình, thì lẽ nào chúng ta giết cha mẹ để trả thù cho cha mẹ, oán kết chồng chất thêm mãi. (4) Thế gian kẻ gây thù thì phải bị trả thù, mà đức Phật lại dạy không nên báo thù vì lẽ, Bồ tát đạo Đại thừa lấy phương tiện thiện xảo làm cứu cánh, cho nên tất cả mọi Phật sự đều vì sự giáo hoá chúng sanh, đoạn trừ phiền não trói buộc, ra khỏi luân hồi sanh tử tam giới, khiến chúng sanh vĩnh đoạn nguồn gốc sanh tử để giải thoát. Như vậy, làm sao có thể giết lẽ sống để trả thù cho một lẽ sống, làm cho sinh loại đời đời giết hại lẫn nhau không thôi!

Lại như chúng ta đã biết, chúng ta và chúng sinh thay nhau làm cha mẹ nhau; các thiện nam tín nữ đều là cha mẹ ta. Nay giết sanh mạng để trả thù cho sanh mạng, tức là đã giết hại đa sanh phụ mẫu để trả thù cho kim sanh phụ mẫu, thì đâu có thuận lẽ đạo.

(5) Người xuất gia không được nuôi nô bộc tỳ thiếp, vì lẽ thường phải la lối đánh đập hằng ngày, khởi tâm ác nghiệp: Đánh đập: thân nghiệp. La lối nhục mạ: Khẩu nghiệp. Nóng giận: ý nghiệp.

những bậc đức hạnh vẹn toàn, thông suốt kinh luật Đại thừa, oai nghi đáng kính.

Bồ tát tân học, nếu vì tâm kiêu mạn, chỉ biết dòm ngó giai cấp địa vị dòng họ của vị Pháp sư mà không chịu đến học hỏi đệ nhất nghĩa đế với vị Pháp sư, thì không phải là Bồ tát đích thực. Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu. cái sở tri kiến của xuất thế pháp. Tri kiến như thế chỉ là 1 tai nạn trong tám nạn mà Phật Giáo mong thoát khỏi.

Ỷ mình có 7 thứ mà giới kinh nầy dạy: 1. Thông minh; 2. Tuổi tác lớn; 3. Học rộng; 4. Sang quí; 5. Dòng họ quyền uy; 6. Phước đức nhiều; 7. Giàu tiền của.

Các loại nầy chỉ là thứ tư hửu cao quí nhất của thế tục, chỉ là cỏ rác đờm giải mà Thế Tôn đã dạy, chứ không phải tài sản xuất thế.

Ấy thế mà Bồ tát xuất gia lại ỷ vào các thứ tạm bợ ấy mà sanh tâm kiêu mạn, mà không chịu học hỏi kinh luật nơi các vị Pháp sư Đại thừa đã đi trước mình. Như vậy là đã uống phải độc dược, còn thuốc chân giải thoát trước mặt thì lại không Trừ Cái Chướng Bồ tát nghe Phật dạy, cùng bạn bè đến cúng dường, lọng đèn đón rướt, yết kiến đảnh lễ cầu pháp, mà không hề khởi tâm bất kính.

Ngày xưa là vậy đó.

• Kinh Viên Giác dạy: Chỉ cầu được chỗ kiến giải chân chính, không nên quán sát hình tướng.

Giới thứ hai mươi ba:

Không được kiêu mạn1, (thuyết pháp sai trái)

nói năng lệch lạc, bất chính. Đức Phật dạy, nếu Phật tử, sau khi Phật diệt độ, muốn phát tâm thọ Bồ tát, thì trước hết phải đối trước tượng Phật, tượng Bồ tát, tự mình phát lộ sám hối2 trong thời gian 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày hoặc một năm, cốt để thấy hảo tướng. Nếu đã được thấy hảo tướng là có thể thọ giới và đắc giới. Nếu chưa thấy được hảo tướng thì dù có đối trước tượng Phật, Bồ tát mà thọ giới, thì cũng không được gọi là đắc giới. Trong trường hợp đối trước vị Pháp sư đã thọ giới trước mình, để truyền giới cho, thì không cần thiết phải có thời gian hành sám 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày… để cầu thấy hảo tướng… Tại sao? Vì các vị Pháp sư nầy, đã được lớp lớp các vị Pháp sư tương tục truyền thọ3 cho nhau từ vị này đến vị khác. Vì vậy mà không cần thời gian sám hối để cầu thấy hảo tướng. Cho nên đối trước các vị Pháp sư như vậy mà thọ giới thì sẽ đắc giới. Đắc giới là bởi tâm cung kính cẩn trọng cùng cực được phát sinh trong lúc ấy. Trường hợp ở nơi xa ngàn dặm, không có vị Pháp sư đủ điều kiện trao truyền Bồ tát giới, thì có thể đến trước hình tượng Phật, Bồ tát mà tự mình phát nguyện lãnh thọ giới pháp. Nhưng với điều kiện phải sám hối để thấy hảo tướng mới đắc giới.

Nếu vị Pháp sư ỷ mình kiến giải kinh luật và các học giới Đại thừa, chỉ biết giao du bè bạn với quốc vương, thái tử, các nhà quyền quý; còn tân học Bồ tát, có đến hỏi han tìm hiểu nghĩa lý kinh luật, thì lại đem tâm xấu ác, khinh mạn, không nhiệt tình giải đáp, để làm ấm lòng người hỏi.

Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

giới. Thì phải sám hối trong thời gian 7 ngày trước tượng Phật, nếu thấy xuất hiện những điềm tốt, thì tâm nguyện thọ giới của mình đã thành tựu và đắc giới. Nếu vẫn chưa thấy được hảo tướng (điềm lành), thì phải tiếp tục sám hối đến 2 tuần, 3 tuần cho đến 1 năm, cốt là để thấy hảo tướng. Nếu đã thấy hảo tướng là được phép đến trước tượng Phật, Bồ tát để tâm niệm thọ giới. Nếu chưa thấy hảo tướng thì tuy có đến trước hình tượng Phật, Bồ tát mà phát nguyện thọ giới thì cũng không đắc (3) Truyền trao Bồ tát giới có 3 nghi:

a. Phật tại thế: Mình đích thân đến trước Phật cầu giới, và được Phật đích thân trao giới: gọi là thượng phẩm. b. Phật diệt độ: Trước giới sư đã thọ giới trước mình, để cầu giới và được trao truyền như pháp; gọi là trung phẩm. c. Ở xa xôi, nơi thôn dã, không Pháp sư, tự mình đến trước tượng Phật, Bồ tát phát nguyện thọ giới, nếu có sự thành tâm thấy tướng tốt, gọi là hạ phẩm.

* Xưa, ngài Chân Biểu luật sư, có chí cầu giới pháp, thệ nguyện được Phật Di Lặc đích thân truyền giới cho Ngài. Do chí nguyện tha thiết cầu giới nên Ngài lên trên đỉnh cao 1 hòn núi, tìm 1 hang đá vào đó ở, ngày đêm 6 thời sám hối, qua 7 ngày, Ngài thấy đức Địa Tạng hiện thân, cầm tích trượng đứng cạnh khích lệ và tán thán. Ngài lại càng tinh tấn gấp bội. Đến tuần thứ hai, Ngài thấy 1 ác quỉ xô Ngài từ núi cao xuống hang sâu; quỉ hiện nhiều hình dạng quái dị, không hề nao núng mà càng tinh tấn hơn. Đến tuần thứ 3, thấy núi cao hang sâu đều bằng phẳng, đất đá biến thành vàng bạc đá quí, giữa đó có đức Di Lặc xuất hiện, với vô số Bồ tát tuỳ tùng. Di Lặc xoa đầu và bảo thiện tai, thiện tai đại trượng phu, tâm cầu giới như vậy, dù cao như núi Tu Di cũng không bằng. Đức Di Lặc trao y bát, truyền giới cho Ngài và cho pháp hiệu Chân Biểu.

* Còn Nam Nhạc Huệ Tư thì mong thấy 42 Vị Phạn Tăng họp và làm pháp kiết ma trao giới Tỳ kheo cho Ngài. * Sa môn Đạo Tấn cầu giới với Đàm Vô Sấm; ngài dạy hãy về sám hối 7 ngày. Hành sám xong Đạo Tấn đến yết kiến thì bị quở trách. Đạo Tấn không phàn nàn gì, lui về kiết thất sám hối ba năm. Một hôm ông trông thấy Phật và Thánh Chúng trao giới cho. Hôm sau, đến để trình cho Đàm Vô Sấm hay về giấc mộng lành nầy. Ông mới đến cách 10 bước thì Đàm Vô Sấm ngạc nhiên đứng dậy đón tiếp và cất tiếng khen rồi dẫn đến trước Phật trao giới cho Sa môn Đạo Tấn.

Giới thứ hai mươi bốn:

Không được không học kinh luật Đại thừa, lại học tập tạp luận ngoại đạo thế tục1 .

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, đối với kinh luật, giáo pháp Đại thừa 2 đã được đức Phật chỉ dạy đầy đủ chánh kiến3, chánh tánh, chánh pháp thân, mà không nỗ lực học hỏi, thực tập.

Bồ tát trái lại, bỏ kinh luật Đại thừa quý như trân bảo vô giá, để học tập sách vở thế tục ngoại đạo, nhị thừa tà kiến ngoại đạo vãng lai giao tiếp, đều phải có tâm từ bi khôn khéo giải hoà mọi mâu thuẫn 4 trong chúng, bảo toàn tài sản Tam bảo. Không được tiêu dùng vô độ tài sản Tam bảo như tài sản của riêng mình5 .

Bồ tát trái lại, làm cho Tăng chúng tranh chấp, rối loạn và nhất là tự mình mặc sức tiêu dùng của

Tam Bảo.

Bồ tát hành xử như vậy phạm tội khinh cấu.

(4) “Ưng sanh từ tâm…”: Đây là lời khuyên, vì sanh tâm từ bi thì sẽ cùng với chúng sanh được an vui. “Thiện hoà đấu tranh”, có nghĩa là những mâu thuẫn trong chúng, nếu chưa sanh khởi, thì đừng để phát sinh, sinh khởi rồi phải nỗ lực khôn khéo dập tắt ngay. “Thiện thủ Tam bảo vật”, có nghĩa là của cải Tam bảo thường trụ, không lạm dụng thất thoát. Dùng có chừng mực, đúng đắn, có độ lượng, hợp lý. Vật Tam bảo có 3 cách sử dụng: 1. Vật thuộc về Phật, có liên hệ đến Phật, thì chỉ dùng cho Phật (chú tượng, sơn tượng…); Vật thuộc về pháp, chỉ dùng cho pháp (in kinh, sách, tu bổ kinh sách, ấn tống kinh sách); Vật thuộc về Tăng, chỉ sử dụng cho Tăng sự (giúp đỡ cho Tăng học hành, phương tiện sinh hoạt hằng ngày của Tăng, tứ sự cúng dường…); 2. Đây là của cải Tam bảo, phải giữ gìn, không được lấy làm của mình, riêng dùng cho mình, cho gia đình mình và mặc lòng tiêu xài; 3. Của cải Tam bảo phải giữ gìn như chính giữ gìn pháp tài của mình, không để “hoặc” và “nghiệp” xâm phạm phá hoại.

Giới thứ hai mươi sáu: Không được riêng thọ lợi dưỡng, không quan tâm đến khách Tăng1.

Đức Phật dạy, nếu Phật tử đã thọ Bồ tát giới, ở trong một trú xứ mà mình là người ở trước, sau có vị Tỷ kheo hoặc Tỷ kheo Bồ tát, từ xa đến nghỉ lại trong trú xứ ấy, hoặc trong nhà cửa, hoặc tại thôn ấp thành thị, hoặc trong các nhà nghỉ tạm do quốc vương xây dựng 2, cho đến các nơi an cư kiết hạ, các đại hội thiết lập để làm phước, trai tăng bố thí… mình là Tăng sĩ cựu trú, thì phải nghinh đón tiễn đưa, cúng dường ăn uống, chăm sóc phòng ốc, giường chiếu, chăn nệm, tọa cụ… mỗi mỗi phải cung cấp đầy đủ, không được thiếu sót.

Trong trường hợp nếu không có sẵn của cải vật chất thì dù có hy sinh bản thân, con cái hay cắt da xẻo thịt3, thì cũng phải nỗ lực cung ứng đầy đủ cho khách

Tăng.

Nếu thí chủ cung thỉnh chư Tăng, thì các vị khách Tăng cũng được dự phần lợi dưỡng. Cho nên vị chủ sự Tăng, phải theo thứ tự mà thỉnh4 khách Tăng thọ thỉnh. Nếu chư Tăng cựu trú, chỉ thọ thỉnh riêng mà không mời khách Tăng, thì vị chủ sự Tăng, thọ vô lượng tội5, không khác gì loài vật, không phải Sa môn, không phải dòng họ Thích6 . Bồ tát hành xử như vậy, phạm tội khinh cấu.

(1) Thọ biệt thỉnh là nhận mời trai tăng riêng, nhận cúng dường riêng, chứ không lợi hoà đồng quân cho chư Tăng; nhất là không chia xẻ cùng khách Tăng. Cho nên thọ biệt thỉnh là phá pháp lục hoà nên Phật răn cấm để giữ hòa hợp Tăng, không bị tan rã.

(2) Biệt thỉnh: Nôm na mời riêng, mời cúng dường riêng 1 vài người mà không thông qua pháp thứ đệ sai của chúng Tăng; ý nói ưa ai mời nấy, cả thí chủ mời và thành viên Tăng nhận lời đều sai trái tăng, pháp. Cho nên học giới 27 nầy và học giới 28 sau cấm thọ biệt thỉnh và cấm biệt thỉnh. Thí chủ thỉnh và Tăng thọ dưỡng đều phải thông qua pháp thứ đệ của Tăng pháp mới có ích lợi cho cả hai.

Trong trường hợp có khách Tăng, vị chủ sự Tăng tại trú xứ, có bổn phận hỏi han để sắp xếp sai thỉnh, bất luận vị khách Tăng ấy lưu lại lâu hay mau.

Thí chủ muốn cung thỉnh Tăng, thì đến chùa hỏi vị chủ sự Tăng trình bày ý muốn, chủ sự Tăng theo đó mà thỉnh tuần tự. Thí chủ muốn thỉnh mười phương Tăng, thì chư Tăng đi ít hay đi nhiều đều là đại diện 10 phương Tăng. Do đó thí chủ có phước lớn, mà chư Tăng cũng như pháp.