Đạo Phật Trong Đời Sống Trọn Bộ

372. MA CH¿•NG

Tđ danh xßng Ta Bà cûng đü cho chúng ta th¤y r¢ng thª gi¾i n¥y là thª gi¾i cüa kh± đau, phi«n não, ngh¸ch duyên, ngh¸ch cänh. V§y thì t¤t cä chúng sanh trong cõi Ta Bà n¥y nªu mu¯n tu, đ«u phäi tu t× trong ma chß¾ng. ĐĐc Ph§t th߶ng ví cõi Ta Bà n¥y nhß mµt b¬ kh± mênh mơng. ĐÕi dß½ng cịn cĩ b¶ cĩ bªn, cĩ b¡t đ¥u và s¨ ch¤m dĐt khi khơ cÕn, cịn b¬ kh± cüa chúng sanh thì vơ b¶ vơ bªn, vơ thï vơ chung. Mà kÏ th§t, hãy suy gçm lÕi xem cĩ ai trong chúng ta lÕi mu¯n kh± ? Thª mà t× lúc chào đ¶i cho đªn lúc tàn đ¶i, chúng ta đã cĩ m¤y l¥n vui và bao l¥n kh± ? Sinh ra là b¡t đ¥u kh± vì nhỉng nĩng lÕnh đĩi khát, r°i b¸nh hõn cûng kh±, r°i gî̀ cûng kh±, r°i nhỉng ám änh cüa cái chªt cûng kh±. Cĩ phäi là ngh¸ch cänh tr¾ trêu hay khơng ? Ai trong chúng ta cĩ mu¯n sanh làm con trai hay con gái mà đßþc đâu ? Cĩ mu¯n gî̀u sang phú quý mà đßþc đâu ? Cĩ mu¯n cơng h¥u khanh tß¾ng, ho£c đ¸a v¸ quy«n uy mà đßþc đâu ?

Thª khơng là ngh¸ch cänh tr¾ trêu chĐ là gì ? Cûng nhß đ߶ng đ¶i, đ߶ng đÕo s¨ khơng b¢ng phỈng và d­ dàng cho chúng ta đâu. Ngßþc lÕi, t× lúc b¡t đ¥u vào đÕo là ma quƯ cûng b¡t đ¥u đªn qu¤y phá, và chúng s¨ tiªp tøc qu¤y phá cho đªn khi nào chúng ta trở thành bùn, thành đ¤t ho£c thành nß¾c, đ¬ nh§n lãnh hªt nhỉng tr¾ trêu ngh¸ch cänh gî́ng lên đ¥u ta t× phía chúng, chßa ch¡c chúng đã ch¸u yên. Nªu m÷i vi®c m÷i sđ đ«u d­ dàng, ch¡c thª gi¾i n¥y khơng cịn mang tên Ta Bà nỉa đâu.

LÕi nỉa theo lu§t cân b¢ng cüa vû trø, thì làm sao chúng ta tìm đßþc cä hai bên b¶ sơng cùng b°i ho£c cùng lở mµt lßþt ? Cûng nhß v§y, làm sao chï cĩ thu§n duyên mà khơng cĩ ngh¸ch cänh ? Sơng sâu h­ b°i bên n¥y thì bên kia lở. H­ cĩ ng߶i đßþc lþi, ¡t cĩ ng߶i b¸ thua thi®t; cĩ ng߶i vinh, ¡t cĩ ng߶i nhøc; cĩ kë th¡ng, ¡t cĩ ng߶i thua; cĩ vui, ¡t cĩ bu°n; cĩ khen t£ng, ¡t cĩ m¡ng chØi, vân vân và vân vân. Ng߶i tu phäi nh§n ra cho rõ ràng nhß v§y, phäi th¤y t× khi cĩ sđ hi®n di®n cüa chúng sanh nĩi chung, và con ng߶i nĩi riêng, khơng ai gi¯ng ai, m²i ng߶i chúng ta đ«u mang mµt cá tính riêng bi®t. V§y thì trß¾c khi bß¾c lên đ߶ng tu t§p, đ×ng ai trong chúng ta mong cho đßþc tu trong thu§n duyên thu§n cänh, đ×ng mong cho ai cûng làm v×a bøng mình. Ngßþc lÕi, hãy mang đơi gî̀y Ph§t pháp vào và lên đ߶ng mà đi thỈng vào ngh¸ch duyên ngh¸ch cänh và ma chß¾ng, dçm đÕp lên t¤t cä m÷i chơng gai thØ thách đ¬ bß¾c vào nëo B°

Đ«.

Con ng߶i, t× cùng đinh nghèo hèn đªn gî̀u sang tơn quý, đ«u cûng đã t×ng lån trơi trong lûn h°i sanh tØ t× vơ lßþng kiªp. Cái gì đã đßa đ¦y chúng ta hªt sanh, r°i trø, r°i d¸, r°i di®t, và cĐ thª mà chúng ta đi hªt sanh gî̀ b¸nh chªt n¥y đªn sanh gî̀ b¸nh chªt khác ? Nhỉng ng߶i con Ph§t cĩ nghe Ph§t nĩi gì khơng ? Ngài đã t×ng khỈng đ¸nh r¢ng t¤t cä nhỉng n²i bu°n, vui, sß¾ng, kh±... đ«u do tâm ni®m tÕo nên. H­ tâm ni®m ác thì phäi đi đªn tÕo tác ác nghi®p và qụ̂ báo cûng phäi là ác. H­ tâm ni®m thi®n thì tÕo tác phäi thi®n và kªt qụ̂ phäi là sđ an vui.

T× tâm ni®m và tÕo tác đi đªn qụ̂ báo l¡m khi khơng là hi®n ti«n, mà phäi träi qua mµt đ¶i hay nhi«u đ¶i. Tuy nhiên, qụ̂ báo là chuy®n phäi đªn, dù s¾m hay dù muµn. Hi¬u đßþc nhß v§y, thì chúng ta s¨ khơng cịn phäi đau kh± hay não phi«n m²i khi g£p nhỉng chß¾ng duyên ngh¸ch cänh nỉa. Ngßþc lÕi, ta biªt r¢ng đây chính là nhỉng nþ n¥n nåm cû mà ta phäi mµt l¥n trä. Nªu khơng bây gi¶ thì ch×ng nào đây ? Theo đÕo Ph§t, sở dî chúng sanh, nhĐt là con ng߶i, cĐ mãi lån trơi trong bi¬n kh±, là vì mãi câu ch¤p vào cái TA. Tßởng r¢ng ta thơng minh tài trí nhĐt thiên hÕ, tßởng r¢ng ta là trung tâm vû trø. KÏ th§t TA chï là nhỉng con ªch ng°i đáy giªng, th¤y b¥u tr¶i v¾i vành giªng h©p, mà cĐ tßởng ... R°i t× đĩ chúng ta sanh ra đü thĐ t× møc hÕ vơ nhân, đªn tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng. ThØ hưi mang nhỉng thĐ tà vÕy ¤y vào trong cuµc s¯ng s¯ng hàng ngày, thì làm sao mà khơng khưi kh± đau và phi«n não cho đßþc ? T× vơ lßþng kiªp lån trơi trß¾c ngày cĩ Ph§t, chúng ta khơng cĩ sđ lđa ch÷n nào khác. Tuy nhiên, t× hai ngàn sáu tråm nåm trở lÕi đây, ai trong chúng ta cûng đ«u cĩ sđ lđa ch÷n. Ph§t đã mở cho chúng ta sđ lđa ch÷n rõ ràng, ho£c tham ho£c khơng tham, ho£c sân ho£c khơng sân, ho£c ngã mÕn c¯ng cao ho£c khơng ngã mÕn, ho£c cĐ mãi loanh quanh l¦n qu¦n v¾i phi pháp và v¤n nan đÕo pháp ho£c hãy c¯ mà nghe cho hi¬u r°i thỈng mµt đ߶ng mà tu, ho£c tà kiªn ho£c khơng tà kiªn, vân vân. Là Ph§t tØ, mµt khi đã th¤y rõ nhỉng ma chß¾ng và ngh¸ch cänh cûng nhß do đâu mà cĩ nhỉng thĐ ¤y, thì dù thu§n hay dù ngh¸ch, hãy c¯ mà vßþt cho qua m¾i mong cĩ ngày đßþc an lÕc hồn tồn. Nhß v§y, con đ߶ng duy nh¤t cho nhỉng ai mu¯n vßþt thốt khưi nhỉng kh± løy cüa sanh tØ lûn h°i, phäi là con đ߶ng dçm đÕp lên nhỉng chß¾ng duyên ngh¸ch cänh, mà nåm xßa ĐĐc T× Phø đã mµt l¥n đi và đªn. Triªt lý nhà Ph§t khơng phäi là mµt thĐ triªt lý nĩi, mà là triªt lý làm. ĐĐc Ph§t chßa bao gi¶ dÕy đ® tØ cüa Ngài phäi nĩi t×, bi, hï, xä, ho£c khiêm cung t× t¯n. Ngßþc lÕi, Ngài đã ân c¥n dÕy d² tĐ chúng, t× hàng xu¤t gia đªn tÕi gia, r¢ng nhỉng ai nĩi t×, bi, hï, xä mà khơng làm t×, bi, hï, xä, chï là nhỉng cái túi chĐa sách cho b÷n tà ma ngõi đÕo. Nhỉng ai nĩi khiêm cung t× t¯n, mà khơng thđc sđ khiêm cung t× t¯n, chï là trßởng dßÞng lịng ngã mÕn c¯ng cao. Nhỉng ai nĩi b¯ thí, trì gi¾i, nhçn nhøc, mà khơng th§t sđ thđc hành b¯ thí, trì gi¾i, nhçn nhøc, chï là tđ vong thân và hüy báng Ph§t pháp mà thơi.

Ph§t dÕy r¢ng ng߶i tu theo đÕo Ph§t, khơng chï làm lành lánh dỉ là đü, mà phäi tđ t¸nh kÏ ý sao cho minh tâm kiªn tánh. Nên nh¾ r¢ng ba cõi cûng do tâm n¥y tÕo, vÕn pháp cûng do thĐc n¥y cĩ. V§y thì thu§n duyên, ngh¸ch cänh hay ma chß¾ng do đâu mà cĩ ? Câu trä l¶i đã qû́ rõ ràng r°i cịn gì ? Qụ̂ cái câu Ph§t dÕy :"NhĐt thiªt duy tâm tÕo" khơng th¬ nghî bàn ở b¤t cĐ khơng gian và th¶i gian nào. Tâm n¥y đã tÕo ra đü thĐ quay cu°ng lõn đµng, cûng nhß nhỉng chß¾ng duyên ngh¸ch cänh, thì cûng chính tâm n¥y phäi l¡ng nghe l¶i Ph§t dÕy mà tđ t¸nh. Nhß v§y thì câu trä l¶i cho vi®c ch¤m dĐt thª gi¾i quay cu°ng lõn đµng đã qû́ rõ. Chúng ta, nhỉng ng߶i tu theo Ph§t, dù xu¤t gia hay tÕi gia, phäi hi¬u cho rõ nhỉng l¶i Ph§t dÕy, phäi quyªt tâm thành Ph§t, phäi biªt kªt tø b° đ« quyªn thuµc và cùng nhau tinh t¤n tu hành. Luơn nh¾ r¢ng nhỉng l¶i dÕy d² cüa chß Ph§t và chß t± luơn là kim chï nam trên đ߶ng trở v« quê hß½ng chân nhß cho chúng sanh m÷i lồi. Ch½n v÷ng hay Ph§t ma, coi ch×ng khơng ở đâu xa, mà là ở ngay trong m²i ng߶i chúng ta. M²i ng߶i chúng ta phäi luơn tđ nh¾ r¢ng khơng cĩ ai tham, ai sân, ai si, mà chï cĩ sđ tham, sân, si. Khơng cĩ ai làm ai th¯ng kh±, mà chï cĩ sđ kh¯ng chª cüa mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng. L¶i khen hay l¶i chê, cûng nhß nhỉng th¸ phi cüa th߶ng tình thª tøc, chï gây đau kh± phi«n não cho chúng ta, chĐ chßa bao gi¶ gĩp đßþc ph¥n nào cho sđ nghi®p gị̂i thốt cüa chúng ta. Khơng phäi đßþc ai khen mà ta đßþc lên Niªt Bàn, cûng khơng vì b¸ ai chê mà ta phäi đ÷a vào đ¸a ngøc.

Chính nhỉng tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng ngay trong lịng ta là nhỉng nhân t¯ quyªt đ¸nh cho sđ an lÕc hay lõn đµng trong ta, ngay trong đ¶i n¥y kiªp n¥y.

Trong chúng ta, ai lÕi khơng mu¯n tu theo Ph§t ? Tuy nhiên, tu theo Ph§t khơng phäi là chuy®n d­. Th߶ng thì chúng ta hay ßa thích nhỉng l¶i khen tiªng đ©p, chĐ ít khi ch¸u nghe nhỉng l¶i chê trách, chĐ đ×ng nĩi chi đªn nhỉng l¶i vu kh¯ng hay m¡ng chßởi. Hãy bình tâm suy nghî lÕi mà xem, coi chúng ta đã bao l¥n l¡ng tai và nhĐt tâm nghe nhỉng l¶i chê trách ? Nªu khơng l¡ng nghe nhỉng l¶i chê trách, thì làm gì chúng ta cĩ đßþc c½ hµi ơn lÕi tác phong, cØ chï và cách hành xØ cüa chính mình đ¯i v¾i ng߶i chung quanh. L¡m khi nhỉng chuy®n x¤u t® xãy ra là do tđ n½i mình, mà mình nào hay biªt. Ngßþc lÕi, cĐ khß khß đ± l²i cho ng߶i. L¡m khi ngồi mi®ng mình nĩi xä bư, mà trong thâm tâm mình cĐ ơm ¤p t× ti«n tài, quy«n uy, danh v÷ng, đ¸a v¸, đªn s¡c đ©p, ån ngon, ngü kÛ. L¡m khi ngồi m£t thì tơ son trét ph¤n v¾i l¾p vư khiêm cung t× t¯n, mà bên trong chï tồn là ngã mÕn c¯ng cao. L¡m khi mi®ng thì nĩi t× bư tham, sân, si, ch¤p trß¾c, mà thân tâm chï làm chï nghî tồn là nhỉng vi®c tham sân ch¤p trß¾c. Th§t tình mà nĩi, phàm phu khĩ bư l¡m quý v¸ Õ ! Ai mà khơng mu¯n tu tâm dßÞng tánh ? Ai mà khơng mu¯n vi®c ác nên tránh, vi®c thi®n nên làm ? Ai lÕi khơng mu¯n tđ t¸nh kÏ ý cho đßþc minh tâm kiªn tánh? Ng£t n²i phàm phu khĩ bư, nên ta cĐ h©n l¥n h©n lđa. Ta cĐ h©n ngày mai s¨ tu chïnh đàng hồng, ngày mai s¨ giúp đở ng߶i kia kë n÷, ngày mai s¨ khơng cịn nỉa nhỉng tham đ¡m truy c¥u, s¨ quyªt tâm tu hành tinh t¤n, vân vân và vân vân. Nhßng "ngày mai" ¤y ch×ng nào m¾i đªn ? Hay ngày mai r°i cûng s¨ y nhß ngày hơm nay?

Ho£c gị̂ ngày mai r°i cûng s¨ trùng trùng đi®p đi®p nhỉng mµng m¸ cüa ác nghi®p ch¤t ch°ng ? Quý v¸ ½i ! S¨ khơng cĩ ngày mai nào hªt, nªu chúng ta khơng b¡t đ¥u b¢ng ngày hơm nay ! Mµt ngày ta s¯ng là mµt ngày ta chªt. Nĩi nhß v§y khơng cĩ nghîa là bi quan yªm thª.

Ngßþc lÕi, nĩi nhß v§y cho B° Đ« tâm thêm kiên c¯. Luơn nh¾ mµt ngày trơi qua là mµt ngày ta đi g¥n đªn nhà m°.

Nªu ta cĐ h©n l¥n h©n lđa, thì e r¢ng nghi®p cû vçn cịn nguyên, mà nghi®p m¾i đã ch¤t ch°ng. Quý v¸ ½i ! Chúng ta đã nh÷c thân nh÷c tâm b°i dßÞng v§t ch¤t cho thân tĐ đÕi n¥y nhi«u qû́ r°i, chúng ta đã ngày ngày khơng ng×ng trau chu¯t nĩ. Tuy nhiên, hãy bình tâm mà nhìn nh§n r¢ng đã bao l¥n chúng ta nuơi dßÞng ph¥n tâm linh? Ch¡c là cûng cĩ, nhßng cĩ l¤y l®, ho£c gị̂ ít l¡m phäi khơng quý v¸ ? Thân tĐ đÕi gị̂ hþp và tÕm bþ n¥y cĩ cao l¡m là tråm nåm r°i cûng bư ta, cịn tâm linh s¨ đi và đi mãi v¾i ta vào vơ lßþng kiªp cüa lûn h°i sanh tØ. Tâm linh lÕi chính là ph¥n tinh th¥n, là trung tâm đi«u khi¬n t¤t cä m÷i thĐ, t× kh± đau phi«n não, đªn vơ não vơ ßu cüa qû́ khĐ, hi®n tÕi và v¸ lai. Chúng ta chỈng nhỉng khơng ch¸u b°i dßÞng tâm linh, mà l¡m khi cịn đày đ÷a hành hÕ nĩ v¾i đü thĐ tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng nỉa là khác. Mµt câu nĩi trái tai b¤t ý cĩ th¬ hành hÕ tâm n¥y hªt ngày n¥y qua nåm khác, tµi nghi®p qû́ hở quý v¸ ? Chúng ta th߶ng tìm th¤y l²i ng߶i và bß½i mĩc cho ra, chĐ cĩ khi nào chúng ta ch¸u bß½i cho ra cái l²i cüa chính mình đâu ? Làm nhß v§y khơng khác chi ta bß½i ch¤t đµc cüa ng߶i ra đ¬ d°n hªt vào thân tâm n¥y. Cu¯i cùng tâm ta là cái gì, nªu khơng là cái thùng rác chĐa tham sân si ? Th¤y ng߶i sân si ta li«n biªt và chê trách, chĐ cĩ khi nào chúng ta soi đßþc gß½ng lịng đ¬ th¤y sđ sân h§n và si mê ở ngay trong ta đâu ? Hãy bình tâm suy xét t×ng tâm ni®m và hành đµng cüa chính mình, h¥u cĩ c½ cho ta sØa sai. Hãy ch¤m dĐt ngay nhỉng hành đµng phê bình chï trích ng߶i khác, cûng nhß dong ru±i đĩ đây đ¬ v¤n nan đÕo pháp. Hãy tđ th¤y l²i mình, chĐ chỈng nên th¤y l²i ng߶i. Nên nh¾ r¢ng trên đ¶i n¥y cĩ m¤y ai tồn thi®n tồn mÛ, ngõi tr× Ph§t? V§y thì t¯t nh¤t là ta phäi khiêm cung t× t¯n, phän quang tđ kƯ đ¬ soi r÷i bän tâm cüa chính mình, chĐ khơng nên vÕch lá tìm sâu n½i v߶n ng߶i. Cuµc đ¶i n¥y v¯n dî đã đau kh± nhi«u r°i, chúng ta khơng nên làm cho ai đau kh± hay phi«n não h½n. Dù cĩ ai đĩ ác tâm vu kh¯ng và mi®t th¸, cûng nhß tìm đü m÷i cách mÕ nhøc chúng ta, chúng ta vçn bình thän nhß nhß. Nªu chßa cĩ khä nång bình thän nhß nhß đßþc, chúng ta cĩ th¬ bư đi n½i khác đ¬ tránh b¾t ph¥n nào phi«n não. Ơng bà chúng ta ngày xßa đã khơng t×ng tu nhß thª ¤y hay sao, thª m¾i cĩ câu "tránh voi khơng x¤u m£t nào." Hãy coi nhỉng sân si cüa ng߶i nhß nhỉng c½ duyên t¯t cho ta tu tâm dßÞng tánh. L¶i khen tiªng chê, l¶i tâng b¯c hay câu chßởi rüa sân h§n cüa ng߶i khác khơng làm cho ta gị̂i thốt hay tr¥m lûn. Gị̂i thốt hay tr¥m lûn là do bởi nhỉng hành vi thi®n hay ác cüa ta mà thơi. Nghe ng߶i sân h§n, la l¯i m¡ng chßởi, mà ta vçn nhß nhß, ho£c tránh đi n½i khác, ¤y là gì nªu khơng là gị̂i thốt ? Ngßþc lÕi, ng߶i sân lên, ta sân lÕi, ¤y là gì nªu là khơng b¸ ng߶i dìm sâu vào tr¥m lûn kh± hãi ? Ph§t đã t×ng dÕy : "Phi«n não tĐc b° đ«." Tuy nhiên, nªu chúng ta khơng nh§n dÕng đßþc phi«n não, chúng ta s¨ chỈng bao gi¶ th¤y đßþc b° đ«. Cûng nhß v§y, nªu chúng ta khơng tđ th¤y l²i mình, s¨ chỈng bao gi¶ chúng t× bư đßþc tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng đâu quý v¸ ½i !

Biªn mµt cái tâm tham sân si thành t× bi hï xä, ho£c biªn cái tâm lõn đµng thành tâm Ph§t, khơng phäi là chuy®n d­. Nhßng chúng ta tu đ¬ làm gì ? Ь biªn tâm chúng sanh thành tâm Ph§t, phäi khơng quý v¸ ? Trong tâm Ph§t khơng cĩ ngû døc; lÕi khơng cĩ s¡c, thinh, hß½ng, v¸, xúc; lÕi cûng khơng cĩ ti«n tài, v§t ch¤t, tham đ¡m, truy c¥u. Tâm Ph§t khơng tßởng nh¾ đªn nhỉng chuy®n đã qua, khơng lo chi vi®c chßa đªn, cûng khơng đem lịng vß½ng v¤n v¾i hi®n tÕi. Ph§t đã t×ng dÕy : "Bình th߶ng tâm th¸ đÕo." Đ×ng tßởng thành Ph§t là thành cái gì đĩ huy«n ho£c, m½ h°, khĩ hi¬u, khĩ n¡m b¡t. Ph§t là sđ gî́c ngµ hồn tồn, gî́c ngµ r¯t ráo. Ph§t là mµt chúng sanh đã gî́c ngµ. V§y thành Ph§t là thành mµt chúng sanh đã hồn tồn gî́c ngµ, thª thơi.

Ng߶i tu theo Ph§t phäi luơn luơn nh¾ nhß v§y đ¬ bư tà, bư ngøy, bư ti¬u, bư thiên, mà theo v« v¾i chính, v¾i chân, v¾i đÕi, v¾i viên. Làm đßþc nhß v§y, chỈng nhỉng là mµt sđ gî́c ngµ r¯t ráo, mà tâm b° đ« cüa ta luơn đßþc kiên đ¸nh và phát huy. Chuy®n n¥y nĩi d­ làm khĩ, nhßng khơng phäi là khơng th¬ làm đßþc đ¯i v¾i nhỉng ng߶i con Ph§t. Ng߶i con Ph§t phäi cß½ng quyªt buơng bư t¤t cä nhỉng th¸ phi cüa th߶ng tình thª tøc, vì chúng chính là nhỉng cµt kèo, vách ván, ngĩi cüa ngơi nhà lØa tam gi¾i. Chính nhỉng thĐ ¤y đã biªn chúng ta thành con ma Ba Tu¥n, cĩ tµi khơng biªt sám h¯i, cĩ l²i l¥m khơng ch¸u t× bư, lúc nào cûng b¸ danh lþi lơi cu¯n, lúc nào cûng vì ngã mÕn c¯ng cao mà lê bß¾c kh¡p n½i phá hõi sđ thanh t¸nh cüa ng߶i. Quý v¸ ½i ! Nªu chúng ta th§t sđ mu¯n tu là chúng ta phäi lµi ngßþc, dịng đ¶i, phäi ba chân b¯n cỈng chÕy mau cho ra khưi cån nhà lØa tam gi¾i đang b×ng b×ng cháy. Ng߶i chßa biªt tu vì khơng biªt mà giởn v¾i lØa đã đành, khơng lý gì mà ta lÕi chui đ¥u vào r÷, khơng lý gì chúng ta lÕi tiªp tay chåm d¥u vào h×ng hđc lØa cüa tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm v÷ng... Ng߶i chßa tu nhß b¥u tr¶i v¥n vû v¾i nhỉng s¤m ch¾p cüa tham, sân, si; ng߶i biªt tu và biªt tđ thanh t¸nh l¤y mình, cûng gi¯ng nhß tr¶i quang mây tÕnh, khơng lý gì mà s¤m ch¾p lÕi đùng đùng n±i lên ? Nhß v§y ng߶i con Ph§t hãy bình tâm trong m÷i tình hu¯ng. Nªu ng߶i sân si v¾i ta mà ta tđ biªt sĐc mình khơng chuy¬n hĩa đßþc ng߶i, thì hãy mau mau ba chân b¯n cỈng mà bư đi, chĐ khơng c¾ gì mà ta sân si lÕi cho nghi®p chß¾ng thêm sâu d¥y. Hãy tđ nhü th¥m r¢ng chúng sanh đa lõi, h÷ luơn tìm đü m÷i cách đ¬ thưa mãn tham v÷ng, cûng nhß thiên kiªn, biên kiªn, tà kiªn ho£c sđ ngã mÕn c¯ng cao cüa h÷. Làm sao chúng ta cĩ th¬ chÕy theo tiªp tay cho nhỉng døc v÷ng ¤y đßþc ? Hãy nhìn cho kÛ đ¬ th¤y r¢ng t× sau ngày Ph§t T± thành đÕo, đã cĩ m¤y v¸ đßþc cơng viên qụ̂ mãn ? Th¤y đ¬ biªt cái thª gi¾i Ta Bà n¥y nĩ d­ sþ l¡m ! Th¤y đ¬ tđ cänh tïnh mình r¢ng đây là cái thª gi¾i cüa tham, sân, si, ho£c cüa đü thĐ ma chß¾ng và ngh¸ch duyên ngh¸ch cänh. Th¤y đ¬ mà tu đßþc t× trong nhỉng ma chß¾ng n¥y, ho£c đ¬ đ×ng mong ai cûng thu§n theo mình trong vi®c tu hành cüa mình, cûng đ×ng mong đ߶ng tu khơng gai g¯c.

Khơng gai g¯c làm sao đßþc khi ma Ba Tu¥n ngày càng nhi«u trong cõi Ta Bà ? Đ×ng mong khơng b¸ ma chß¾ng trong cuµc đ¶i tu hành cüa mình. Nªu khơng ma chß¾ng, ngh¸ch duyên ngh¸ch cänh thì Ph§t đã khơng th¯t ra cái câu : "ĐÕo cao nhĐt xích, ma cao nhĐt trßþng; đÕo cao nhĐt trßþng, ma tr¸ch đ¥u thßþng." LÕi nỉa, ma v¾i đÕo khơng bao gi¶ đµi chung tr¶i. Chính vì thª mà ma khơng bao gi¶ đ¬ yên cho nhỉng kë tu hành đâu, chúng luơn tìm đü m÷i cách phá hõi sđ thanh t¸nh cüa nhỉng kë tu hành chân chính, b¤t kÏ ở đâu và b¤t cĐ lúc nào. Ng߶i con Ph§t luơn nh¾ l¶i Ph§t dÕy : "Khơng phäi lúc nào ng߶i ta cûng träi chiªu bơng cho ta đ×ng dçm đÕp lên gai g¯c đâu. Ngßþc lÕi, h÷ cịn bư thêm gai g¯c trên đ߶ng ta đi nỉa là khác." Nh¾ nhß v§y đ¬ đ×ng g£p thu§n cänh thu§n duyên thì c߶i hï hä, cịn g£p ma chß¾ng, ngh¸ch duyên hay ngh¸ch cänh thì v×a khĩc v×a th¯i tâm tu trì. Hãy tđ mình trang b¸ thân tâm b¢ng chánh pháp và quyªt tâm tu hành khơng th¯i chuy¬n, thì khơng sþ chi gai g¯c và ma chß¾ng cüa Ta Bà.

Vçn biªt bän ch¤t cüa phàm phu là thích thu§n ghét ngh¸ch. Trong giao tiªp h¢ng ngày ta chï ßa thích nhỉng ai vu¯t ve chìu chuµng, ho£c nĩi theo ta, ho£c lúc nào cûng tung hơ bþ đở ta, chĐ ít khi kham nhçn nhỉng gi§n h¶n, bÕc đãi, vu kh¯ng m¡ng chßởi, ho£c mÕ l¸... Nhßng ng߶i tu thì khác, ng߶i tu khơng cĩ con đ߶ng nào đ¬ lđa ch÷n, ngồi vi®c đi ngßþc lÕi v¾i nhỉng thĐ v×a k¬.

Hãy nhìn chß Ph§t và chß B° Tát, các ngài đã đi vào cõi

Ta Bà và ngay cä đ¸a ngøc, mà các ngài vçn nhß nhß tđ tÕi. Nªu ta khơng xem đßþc nhỉng tiªng chßởi rüa nhß giĩ rít, nhỉng t¸ hi«m sân h§n cüa chúng sanh nhß nhỉng hoa lá trên bß¾c đ߶ng tu Ph§t, thì cûng khơng vì thª mà vß¾ng m¡c. Hãy tránh đi ch² khác nªu ta tđ biªt mình khơng kham nhçn n²i nhỉng thĐ ¤y. Làm đßþc nhß v§y thì nào cĩ khác chi chúng ta đang thong dong tđ tÕi đi vào cõi cđc lÕc v§y ! Hãy kiên trì và can đäm h½n lên hÞi nhỉng ng߶i con Ph§t ! Ph§t đã chï dÕy rõ ràng cho chúng ta cách s¯ng cách tu và cách buơng bư. Bây gi¶ là đªn phiên ta phäi s¯ng, phäi tu và phäi buơng bư y nhß l¶i Ph§t dÕy. Chï cĩ tđ chúng ta m¾i làm đßþc nhỉng đi«u n¥y mà thơi, chĐ khơng ai cĩ th¬ làm dùm ta đßþc đâu, ngay cä Ph§t. Nhỉng ng߶i con Ph§t ch½n thu¥n hãy luơn mang theo bên mình M߶i Đi«u Bäo Vß½ng Tam Muµi cüa Ph§t mà đi thỈng vào đ¶i, hãy s¯ng và tu trong ngh¸ch cänh, khơng phäi đ¬ tđ an üi, mà là đ¬ tđ mình chuy¬n nghi®p mµt cách tích cđc và khơng h©n kÏ. 1) Khi nghî đªn thân th¬ thì đ×ng c¥u khơng b¸nh hõn, vì khơng b¸nh hõn thì døc v÷ng d­ sanh.

2) – đ¶i thì đ×ng c¥u khơng hõn nÕn, vì khơng hõn nÕn thì kiêu xa n±i d§y.

3) CĐu xét tâm tánh thì đ×ng c¥u khơng gút m¡c, vì khơng gút m¡c thì sở h÷c khơng th¤u đáo. 4) Xây dđng đÕo hÕnh thì đ×ng c¥u khơng b¸ ma chß¾ng, vì khơng b¸ ma chß¾ng thì chí nguy®n khơng kiên c߶ng.

5) Vi®c làm thì đ×ng mong d­ thành, vì vi®c d­ thành thì lịng hay khinh th߶ng kiêu ngÕo. 6) Giao tiªp đ×ng c¥u lþi mình, vì lþi mình thì m¤t đÕo nghîa.

7) V¾i ng߶i thì đ×ng mong t¤t cä đ«u thu§n theo ý mình, vì đßþc thu§n theo ý mình thì lịng t¤t kiêu cång.

8) Thi ân thì đ×ng c¥u đ«n đáp, vì c¥u đ«n đáp là thi ân cĩ mßu đ°.

9) Th¤y lþi thì đ×ng nhúng vào, vì nhúng vào thì si mê phäi đµng.

10)Oan Đc khơng c¥n bi®n bÕch, vì cịn bi®n bÕch là nhân ngã chßa xä.

373. TÂM T¿ TÌNH CÄM CœA NG¿—I CON PH‡T

Cĩ nhi«u ng߶i cho r¢ng đÕo Ph§t bi quan, yªm thª và tiêu cđc trong cuµc s¯ng h¢ng ngày, nên tâm tß tình cäm cüa nhỉng ng߶i con Ph§t cûng là thĐ tình cäm bi quan yªm thª và tiêu cđc. H÷ cho r¢ng ng߶i tu chï lo vi®c di®t døc, di®t tham, di®t sân, di®t si... Ng߶i tu chï kêu g÷i sđ nhçn nhøc... Nĩi theo h÷, ng߶i tu khơng th¬ can dđ vào cuµc s¯ng hi®n tÕi, vì nªu can dđ s¨ đi ngßþc lÕi v¾i gî́o lý nhà Ph§t. – đây chúng ta khơng dám nĩi ai sai ai đúng; tuy nhiên, chúng ta chï mu¯n nĩi cho m÷i ng߶i hi¬u rõ h½n v« đÕo Ph§t. Trß¾c hªt, đÕo Ph§t khơng là đÕo cüa bi quan, yªm thª và tiêu cđc. Ngßþc lÕi, đÕo Ph§t là mµt chân lý cao tµt mà con ng߶i hß¾ng thßþng luơn mu¯n vß½n t¾i đ¬ đÕt đßþc tr÷n v©n chân lý ¤y.

Đ°ng ý đÕo Ph§t chü trß½ng di®t døc, mà là di®t nhỉng tham døc tà vÕy; nhỉng døc v÷ng sanh ra bởi tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng. ChĐ Ph§t nào cĩ bi¬u chúng ta di®t đi nhỉng mong mu¯n cao thßþng ?

Chính Ph§t T± đã t×ng khỈng đ¸nh trong các kinh đi¬n :

"Chß ác mÕc tác, chúng thi®n phøng hành, tđ t¸nh kÏ ý, th¸ chß Ph§t gî́o." T× câu dÕy đ½n gị̂n mà đ¥y đü ý nghîa đĩ, cho chúng ta th¤y rõ đÕo Ph§t lÕc quan và tích cđc vơ cùng. ĐÕo Ph§t là đÕo cüa t×, bi, hï, xä, cüa trí tu® và sđ đ¸nh tïnh. Chính vì thª mà tâm tß tình cäm cüa ng߶i con Ph§t cĩ khä nång dung hịa và chuy¬n hĩa m÷i d¸ bi®t cüa con ng߶i trong m÷i th¶i đÕi. Tình cäm cüa ng߶i con Ph§t là thĐ tình cäm mà trong đĩ chï cĩ ch² đĐng cho lịng đÕi t×, đÕi bi, đÕi hï, đÕi xä, đÕi trí hu® và đÕi đ¸nh tïnh. Hãy suy gçm mà xem, v¾i tình cäm n¥y, cĩ ch² nào ng߶i con Ph§t dành cho bi quan, yªm thª và tiêu cđc đâu ? KÏ th§t, tình cäm ng߶i con Ph§t khơng phäi là thĐ tình cäm lãng mÕn, v¸ kƯ và b« ngồi. Ngßþc lÕi, ng߶i con Ph§t đi thỈng vào đ¶i, đem lÕi hÕnh phúc, an lÕc và thanh thän, chỈng nhỉng cho chính mình, mà cịn cho nhân qu¥n xã hµi nỉa. Ng߶i con Ph§t khơng s¯ng v¾i thĐ tình cäm gị̂ d¯i bên ngồi; mà ngßþc lÕi, tâm tß tình cäm cüa ng߶i con Ph§t cûng chân th§t nhß chính gî́o lý cüa ĐĐc Thích Tơn T× Phø. Tình cäm ¤y tràn đ¥y lịng t× ái đªn chúng sanh m÷i lồi, chĐ khơng riêng gì lồi ng߶i. Chính tình cäm ¤y đã giúp ng߶i con Ph§t thốt khưi m÷i h§n thù, b¸nh t§t và kh± đau phi«n muµn cüa cuµc đ¶i n¥y. Chính tình cäm ¤y cûng đã giúp ng߶i con Ph§t khơng vß¾ng m¡c vào thân th¬ b¤t t¸nh và sđ luyªn ái b¤t thi®n mà đa ph¥n chúng sanh đ«u m¡c phäi. Ng߶i con Ph§t luơn biªt dung hịa trí hu® Bát Nhã vào tình cäm cüa cuµc s¯ng th߶ng nhđt, đ¬ cĩ mµt cuµc s¯ng luơn an lÕc và tïnh thĐc. Vì nh§n biªt r¢ng cuµc s¯ng n¥y tÕm bþ, b¤p bênh; cái chªt là đi«u ch¡c ch¡n khơng th¬ nào tránh né đßþc, chªt là møc tiêu cu¯i cùng cüa cuµc đ¶i;sanh, gî̀, b¸nh, kh± và chªt là chuy®n hi¬n nhiên... nên ng߶i con Ph§t khơng đ¬ cho tình cäm phàm phu l¤n lß¾t trí hu® Bát Nhã. Vì thª cho nên dù cuµc s¯ng hi®n tÕi cĩ b¸ quay cu°ng trß¾c vån minh v§t ch¤t, ng߶i con Ph§t luơn biªt v§n døng nhỉng l¶i Ph§t dÕy vào cuµc s¯ng mµt cách tài tình và tuy®t di®u. Dù khoa h÷c kÛ thu§t cĩ tiªn bµ đªn đâu, cuµc s¯ng ng߶i con Ph§t vçn v§y, vçn hài hịa, vçn nh¸p nhàng v¾i m÷i chuy¬n đ±i cüa th¶i cuµc. Hài hịa mà vçn luơn giỉ đßþc nhỉng đÕo đĐc lûn lý cån bän. Cho dù thª gian v¾i bao v§t đ±i sao d¶i, ng߶i con Ph§t vçn đi thỈng vào đ¶i b¢ng t¤m lịng và tình cäm đÕi t×, đÕi bi, đÕi hï, đÕi xä; b¢ng trí hu® Bát Nhã và b¢ng tâm nguy®n B° Tát. Tình cäm cüa ng߶i con Ph§t tuy khơng lãng mÕn, rÕt rào nhß phàm phu, nhßng nĩ xúc tích và s¯ng đµng vơ cùng. Đĩ chính là thĐ tình cäm trong trí hu®, mà đã t× g¥n ba ngàn nåm nay, giúp cho nhi«u t± th¥y minh tâm kiªn tánh và gị̂i thốt trß¾c gơng cùm cüa tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn. Ng߶i con Ph§t đi vào đ¶i v¾i đ¥y đü t×, bi, hï, xä, trí hu®, sđ đ¸nh tïnh và sđ nhçn nhøc. Cûng nhß gî́o lý Ph§t đà, tâm tß tình cäm ng߶i con Ph§t tùy duyên mà b¤t biªn, chĐ khơng b¸ l÷t vào nhỉng phß½ng thĐc cĐng nh¡c, ho£c b¸ chi ph¯i bởi nhỉng gî́o đi«u mù qû́ng, khơng hþp lý. Do sđ hài hịa tài tình n¥y cüa nhỉng ng߶i con Ph§t, mà cho dù cĩ r¶i rÕt và thiªu phß½ng ti®n, cûng nhß thiªu t± chĐc, Ph§t gî́o vçn là mµt tơn gî́o l¾n đ¯i v¾i dân tµc Vi®t Nam. Chính nh¶ thĐ tình cäm cüa trí hu® n¥y, mà nhỉng ng߶i con Ph§t cüa biªt bao thª h®, đã th¥m th¥m tiªn lên, vßþt qua m÷i ngh¸ch cänh cüa đ¶i s¯ng t× chính tr¸, vån hĩa, đªn kinh tª và xã hµi; t× v§t ch¤t đªn tâm linh.

Ngồi ra, tình cäm cüa ng߶i con Ph§t nĩ chân th§t, chân th§t nhß chính gî́o lý mà ĐĐc T× Phø đã gị̂ng dÕy ngĩt g¥n ba ngàn nåm nay. Ng߶i con Ph§t luơn dùng cái nhìn "nhß th¸" mà nhìn mình, nhìn ng߶i và nhìn đ¶i.

Chính vì thª mà tâm tß tình cäm cüa ng߶i con Ph§t nĩ cûng ngay thỈng và nhß thđc, chĐ khơng quanh co ngøy gị̂. Ng߶i con Ph§t khơng tđ d¯i mình, d¯i ng߶i và d¯i đ¶i. Ng߶i con Ph§t bµc trđc nhỉng tâm tß tình cäm n¥y mµt cách can đäm và thỈn th¡n, chĐ khơng e l® røt rè. Nhß v§y chúng ta đã th¤y qû́ rõ ràng khi nĩi đÕo Ph§t là đÕo cüa trí hu®, khơng cĩ nghîa là nhỉng ng߶i con Ph§t khơng cĩ tình cäm. KÏ th§t, tâm tß tình cäm cüa ng߶i con Ph§t là tâm tß tình cäm cüa nhỉng B° Tát v¾i đ¥y đü t×, bi, hï, xä và kham nhçn. Nhỉng thĐ n¥y luơn đi v¾i trí hu®, chĐ khơng ngu muµi si mê nhß cüa th߶ng tình thª tøc. Thí dø nhß ng߶i con Ph§t vì lịng t× bi mçn chúng mà b¯ thí, chĐ khơng b¯ thí vì phân bi®t hình tß¾ng cüa phàm phu. Chính vì v§y mà ng߶i con Ph§t chân chánh luơn thốt đßþc mĩng vu¯t cüa ngøc tù tham, sân, si, thành kiªn, tà kiªn, biên kiªn và ngã mÕn c¯ng cao.

Tĩm lÕi, nhỉng ng߶i con Ph§t đi vào đ¶i b¢ng tâm tß tình cäm cüa t×, bi, hï, xä trong trí hu® Bát Nhã, vì thª mà chỈng nhỉng luơn cĩ sđ qûn bình giỉa lý trí và tình cäm, mà cịn phá tan m÷i hi¬u l¥m v« Ph§t gî́o t× m÷i phía v« nhỉng cái mê m¶, d¸ đoan, đ°ng bĩng, bĩi tốn, dçn đªn thßởng phÕt cüa th¥n quy«n mù qû́ng. Chính cái tâm tß tình cäm cüa trí hu® B° Tát ¤y s¨ đßa chúng ta vào nhà Nhß Lai, chĐ khơng cịn thĐ nào khác h½n đßþc.

L¤y trí hu® mà hành xØ t×, bi, hï, xä và kham nhçn là tđ thanh t¸nh tâm mình, là đang ở cõi nß¾c thanh t¸nh cüa chß Ph§t v§y ! Ng߶i con Ph§t luơn qûn bình tình cäm và lý trí đ¬ chuy¬n hĩa nhỉng ác thành thi®n, nhỉng tà thành chánh, nhỉng mê thành ngµ... Ng߶i con Ph§t luơn đi vào đ¶i b¢ng t×, bi, hï, xä, trí hu® và kham nhçn; luơn phát tri¬n lịng thß½ng rµng l¾n đªn v¾i chúng sanh m÷i lồi; luơn rµng lßþng khoan dung trß¾c nhỉng l²i l¥m cüa ng߶i; luơn xä bư nhỉng biên kiªn, thiên kiªn, cûng nhß nhỉng c¯ ch¤p mê dÕi; luơn kham nhçn mà sáng su¯t. Đĩ, tâm tß tình cäm cüa ng߶i con Ph§t chân chánh là nhß v§y đĩ. ThØ hưi làm sao mà ng߶i con Ph§t khơng an lÕc, gia đình khơng hÕnh phúc và xã hµi qu¯c gia khơng hài hồ ? 374. TU THI ỆT

Ph§t gî́o, mµt triªt lý s¯ng hÕnh phúc và tu gị̂i thốt, h½n là mµt tơn gî́o thu¥n lý tín ngßÞng. Nªu ch¸u h¢ng s¯ng v¾i gî́o lý nhà Ph§t, chúng ta s¨ th¤y rõ ràng, Ph§t gî́o khơng chü trß½ng trí thĐc, duy lý hay chï thiên v« l­ bái tøng ni®m. Ngßþc lÕi, Ph§t gî́o chü trß½ng thân gî́o song hành, nghîa là lý thuyªt phäi đi đơi v¾i thđc hành. ĐĐc Thích Tơn T× Phø đã khơng là mµt t¤m gß½ng rÕng ng¶i cho m÷i ng߶i con Ph§t v« sau n¥y hay sau ? Su¯t b¯n mß½i chín nåm ho¢ng hĩa kh¡p đĩ đây, mà trß¾c gi¶ nh§p di®t, Ngài đã khỈng đ¸nh: "Ta chßa t×ng nĩi mµt l¶i nào." KÏ th§t, Ngài chï s¯ng và tu mµt cách thđc ti¬n và tr÷n v©n. Ngài cûng mu¯n cho nhỉng ng߶i con Ph§t v« sau n¥y đ×ng nĩi, đ×ng r¢ng, mà hãy s¯ng hãy tu mµt cách thđc ti¬n và tr÷n v©n nhß Ngài. Thái đµ cüa ĐĐc Ph§t đ¯i v¾i cuµc s¯ng r¤t rõ r®t: đ¶i là b¬ kh±, khơng nĩi suơng đ¬ cho cái b¬ kh± ¤y tan đi đßþc, mà phäi đêm ngày hành trì đ¬ t§n di®t cái b¬ kh± ¤y. Nhß v§y ngay t× nhỉng ngày đ¥u l§p qu¯c Ph§t, ĐĐc T× Phø đã khỈng đ¸nh r¢ng đÕo Ph§t khơng nĩi suơng, biªt suơng, tin suơng, mà đÕo Ph§t là sđ ph¯i hþp nh¸p nhàng giỉa lý thuyªt và thđc hành. Nĩi, biªt và tin mà khơng ch¸u tu trì, chỈng b¢ng đ×ng nĩi, đ×ng biªt và đ×ng tin. Trong Ph§t gî́o, khơng th¬ tách r¶i thđc hành ra khưi lý thuyªt. Biªt tham ái, sân h§n và si mê là nhỉng nhân t¯ chính cüa lûn h°i sanh tØ, khơng làm cho chúng ta thốt đßþc sanh tØ lûn h°i, mà chính chúng ta phäi hành trì đêm ngày sao cho dĐt hỈn si mê, sân h§n và tham ái, thì m¾i mong xa r¶i đßþc cái vịng l¦n qu¦n n¥y.

Nªu thđc lịng mình mà suy nghi®m thì chúng ta s¨ th¤y r¢ng chúng ta đã t¯n qû́ nhi«u thì gi¶ cûng nhß ti«n bÕc đ¬ trau tria cho cái vư b« cüa chúng ta. Chúng ta c¯ làm cho cái vư ¤y trang nghiêm v¾i dáng vë cüa mµt kë tu hành tinh t¤n, nhßng kÏ th§t bên trong thì r½m rác đ¥y nhà. Hãy suy nghî cho kÛ lÕi mà xem coi cĩ đúng nhß v§y khơng ? D¯i ng߶i thì d­, chĐ làm sao tđ d¯i mình đây ? Đĩ là chßa nĩi đªn nhỉng kë buơng lung phĩng túng, ån nĩi qû̀ng xiên, dong ru±i phá phách, nhßng luơn tđ cao tđ đÕi r¢ng : "B« ngồi coi v§y chĐ bên trong t¯t l¡m." Th§t là khơng tßởng và vơ lý hªt sĐc. Chúng ta cĩ th¬ che d¤u ng߶i khác, chĐ tâm đ¸a ác đµc cüa chúng ta, khơng s¾m thì muµn, s¨ phäi hi®n nguyên hình lên thân tß¾ng chúng ta, khơng thơ thi¬n thì vi tª. R°i thì ai cûng biªt cái gì đã tàng ¦n bên trong thân tß¾ng ¤y. Ng߶i thi®t tình tu phäi thân gî́o song hành, nghîa là phäi biªt cho t߶ng t§n gî́o lý nhà Ph§t, đ¬ th¤y đâu là chánh đâu là tà, đâu là thanh t¸nh đâu là lõn đµng, đâu là phi«n não đâu là B° đ«. Biªt Ph§t pháp khơng thơi chßa đü, phäi tin và phäi thđc hành r¯t ráo nhỉng l¶i Ph§t dÕy vào cuµc s¯ng cuµc tu h¢ng ngày, ¤y m¾i là nhỉng ng߶i tu thi®t.

Trên đ¶i n¥y khơng thiªu chi nhỉng hÕng tu gị̂ tÕo, h÷ cûng đªn chùa, cûng tøng kinh, ni®m Ph§t, ng°i thi«n..., nhßng t¤t cä đ«u gị̂, t¤t cä đ«u là tơ son trét ph¤n cho cái m£t nÕ đ¶i tr½ trën cüa h÷, t¤t cä chï là cái m¯t th¶i thßþng. KÏ th§t m£t h÷ vçn đ¥y s¡c, tai h÷ vçn đ¥y thanh, mûi h÷ vçn đ¥y hß½ng, lßÞi h÷ v¥n đ¥y v¸ và thân h÷ hãy cịn dính đ¥y nhỉng xúc chÕm êm ái. Ng߶i tu thi®t là ng߶i dám buơng bư t¤t cä, chỈng nhỉng s¡c thinh hß½ng v¸ xúc pháp, mà buơng cä tham ái, sân h§n, si mê và ch¤p trß¾c. Nĩi cho cùng ra, t¤t cä nhỉng thĐ v×a k¬, khơng cĩ thĐ nào cĩ th¬ làm hÕi đßþc ta, chï tÕi ta khơng ch¸u th§t tâm tu hành, khơng ch¸u l¡ng nghe l¶i Ph§t dÕy đ¬ đi theo con đ߶ng chánh đÕo. Trái lÕi, chï ngày ngày dong ru±i đĩ đây phá phách cho thêm n£ng nghi®p. ChỈng nhỉng thª, chúng ta cịn ch¤p thân, ch¤p tâm, ch¤p pháp và ch¤p đü thĐ hªt. Chính vì v§y mà lịng ta cĐ mãi rai rĐc và tâm ta cĐ mãi lõn đµng r¯i b¶i.

Ng߶i tu thi®t s¨ th¥m th¥m tiªn tu, chĐ khơng nĩi khơng r¢ng. S¡c thinh hß½ng v¸ xúc pháp muơn đ¶i vçn là s¡c thinh hß½ng v¸ xúc pháp, nªu khơng cĩ m¡t, rai, mûi, lßÞi, thân và ý n¥y cõng r¡n c¡n gà nhà, thì thân n¥y khơng yên ±n và tâm n¥y khơng t¸nh lđ l¡m sao ?

Nhß v§y ng߶i tu thi®t khơng phân bi®t tu phß¾c, tu hu®, tu thi«n hay tu m§t. Tu theo cách nào cûng đßþc, mi­n là phäi tu thi®t, nghîa là phäi hành trì cho th§t r¯t ráo cái pháp mà mình đang tu. Cuµc đ¶i n¥y sở dî cĩ qû́ nhi«u đau kh± phi«n não, khơng chï do hồn cänh bên ngồi, mà cịn do chính chúng ta tích cđc gĩp ph¥n nỉa. Thà đ×ng tu cịn h½n là tu giởn ch½i, hay tu gị̂ hi®u.

Tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng, khơng phäi là chuy®n đùa cho chúng ta giởn ch½i. Th¤y l²i ng߶i, che d¤u l²i mình, khoe khoang cái hay cüa mình, đ¯ kÜ và trù ém cái hay cüa ng߶i, cûng khơng phäi là chuy®n đùa cho chúng ta giởn ch½i, chúng là nhỉng cån b¸nh tr¥m kha và khĩ tr¸ cüa th߶ng tình thª tøc. Ng߶i tu thi®t phäi th¤y rõ nhß v§y đ¬ khưi vß¾ng m¡c b¤t cĐ thĐ gì trong cõi nß¾c tÕm bþ n¥y. Ng߶i tu thi®t s¨ luơn tđ phän quang tđ kƯ, tđ ki¬m đi¬m t× ý tßởng, l¶i nĩi cûng nhß hành đµng cüa chính mình. Luơn chân th§t v¾i chính mình t× vi®c l¾n đªn vi®c như. Cho dù cĩ tøng thiên kinh vÕn quy¬n, ni®m Ph§t cä đ¶i, ng°i thi«n cä kiªp, vçn cịn dong ru±i đĩ đây, khơng ch¸u xoay trở v« ngay bän tâm cüa chính mình, khơng ch¸u l¤y Ph§t pháp làm kim chï nam cho ý nghî, l¶i nĩi và vi®c làm cüa mình, thì cûng chï là tu giởn ch½i hay tu gị̂ cho vui mà thơi, đ¸a ngøc vçn cÕnh k«, chĐ khơng cĩ ch² nào cho gî́c ngµ và gị̂i thốt đâu.

Chuy®n tu nĩ cûng khoa h÷c nhß nhỉng mơn khoa h÷c thđc nghi®m khác v§y, chĐ khơng m¶ m¶ äo äo đánh l§n con đen, ho£c gị̂ huy«n bí khĩ tin. Mu¯n cĩ cây trái phäi tr°ng, mu¯n chuy¬n hĩa kh± đau phi«n não thành thanh t¸nh b° đ«, phäi tu, mà phäi tu thi®t. Tr°ng cây gị̂ khơng bao gi¶ cĩ chuy®n đ½m hoa kªt trái, thì tu gị̂ cịn t® h½n thª nỉa, chỈng nhỉng khơng đßþc an lÕc, mà cịn loanh quanh l¦n qu¦n v¾i não phi«n ch¤t ng¤t nỉa là khác. Chuy®n tu thi®t nĩ rõ ràng, đ½n gị̂n và d­ nĩi nhß v§y đĩ, nhßng khĩ làm vơ cùng.

Chß ác mÕc tác, chúng thi®n phøng hành, tđ t¸nh kÏ ý, th¸ chß Ph§t gî́o. L¶i Ph§t dÕy qụ̂ là d­ nĩi vơ cùng, d­ đªn đµ đĐa trë ba tu±i cûng nĩi đßþc, nhßng nhỉng l¶i ¤y lÕi khĩ thđc hành vơ cùng, khĩ đªn đµ ơng cø tám mß½i cĩ khi vçn chßa làm n²i. Chính ở ch² n¥y mà l¡m kë khinh khïnh đĩ đ¥y v¤n nan đÕo pháp, khơng biªt và khơng nh¾ r¢ng mµt ngày ta s¯ng là mµt ngày ta chªt, mµt ngày qua đi là mµt ngày ta đang tiªn g¥n đªn nhà m°. Ng߶i tu thi®t phäi nh§n chân rõ nhß v§y, đ¬ quyªt chí tinh t¤n thđc hành Ph§t pháp vào cuµc s¯ng cuµc tu h¢ng ngày, chĐ khơng đ¬ cho ngày nào trơi qua trong vơ ích cä. Ng߶i tu thi®t luơn tin vào kim chï nam Ph§t pháp, luơn áp døng và thđc hành Ph§t pháp vào cuµc s¯ng h¢ng ngày, luơn c¯ mà nh§n biªt nhỉng ti«m ¦n mãnh li®t cüa ngû døc ngay chính mình, khơng phäi biªt đ¬ giởn ch½i, mà biªt đ¬ tinh t¤n tu thi®t, biªt đ¬ cäi đ±i nhỉng ni®m x¤u ác trở thành thi®n lành. Ng߶i tu thi®t luơn v§n døng hªt sĐc mình đ¬ tu trì trong m÷i hồn cänh và tình hu¯ng, lúc nào cûng nhĐt tâm tu ni®m, chĐ khơng lúc tøng kinh ng°i thi«n thì tïnh l£ng, cịn lúc bình th߶ng thì thân nhß con l§t đ§t và tâm vçn ơm giỉ nhỉng ni®m b¤t thi®n. V¾i nhỉng ng߶i tÕi gia, hãy cịn nhi«u luyªn ái và mßu sinh, nên kh± đau phi«n não khĩ mà đõn t§n cho đßþc. Tuy nhiên, hãy c¯ tu làm sao đ¬ gị̂m thi¬u, chĐ đ×ng ch¤t ch°ng thêm đau kh±, ¤y cûng là đßþc l¡m r°i v§y. Hãy ráng mà tu thi®t, dù chï mµt gi¶ mµt ngày, hãy suy nghî cho ch½n chánh, sinh s¯ng và làm vi®c cho ch½n chánh. Hãy luơn luơn khiêm cung t× t¯n, lđµ v¾i ng߶i trên, hồ nhã v¾i kë dß¾i. Hãy th§t lịng t× bi hï xä, chĐ đ×ng nĩi b¢ng l¶i. Hãy yêu thß½ng vÕn lồi nhß yêu thß½ng chính gia đình mình, chĐ đ×ng Ư mÕnh hiªp yªu, Ư gî̀u hiªp nghèo, Ư sang hiªp hèn, Ư khơn hiªp dÕi. Hãy kính tr÷ng t¤t cä m÷i ng߶i vì h÷ đ«u là nhỉng v¸ Ph§t tß½ng lai. Hãy h÷c theo gß½ng hÕnh cüa Ph§t T±, phøng sđ Ph§t pháp và chúng sanh khơng h« m®t mưi. Cho dù s¯ng trong xã hµi hơm nay thì khĩ mà s¯ng đßþc nhß Ph§t nåm xßa, mµt bát, ba y và mµt cây g§y làm b¢ng nhánh cây khơ. Khơng làm đßþc nhß v§t khơng cĩ nghîa là chúng ta mù qû́ng chÕy theo cuµc s¯ng suy đ°i trøy lÕc cüa hơm nay. Khơng ai cĩ th¬ b¡t chúng ta phäi tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, sát, đÕo, dâm, v÷ng; khơng ai b¡t chúng ta phäi tham ti«n tài, v§t ch¤t cüa cäi, danh v÷ng, gî̀u sang, phú quý. Hãy l¤y chánh pháp làm häi đång, làm ch² tđa nß½ng, r°i tđ mình phäi đi v« phía ánh sáng cüa an lÕc, gî́c ngµ và gị̂i thốt. Con đ߶ng n¥y, khơng ai đi dùm mình đßþc, ngay cä Ph§t. Th¶i gian coi v§y mà khơng cịn nhi«u nỉa đâu. Thống mµt cái là ta đã gî̀, khơng cịn k¸p đ¬ h°i đ¥u tu thi®t, nªu chúng ta cĐ tiªp tøc dong ru±i đĩ đây, đùa giởn v¾i lûn h°i sanh tØ.

Nªu chúng ta cĐ tiªp tøc s¯ng trong tham đ¡m truy c¥u, thưa mãn bän ngã và nhỉng địi hưi cüa døc v÷ng, h©p hịi ích kƯ, khơng v¸ tha bác ái ... thì phi«n não s¨ cĐ ch¤t ch°ng, đªn mµt lúc nào đĩ mu¯n tu thi®t cûng khơng cịn k¸p nỉa.

Nhỉng ng߶i con Ph§t hãy nhìn lÕi chính mình xem, chúng ta cĩ đang s¯ng mµt cuµc s¯ng xĐng đáng hay khơng ? Chúng ta cĩ đang thđc tâm tu hành hay khơng, hay chï là giởn ch½i cho qua bỉa ? Nªu khơng phát tâm tu theo B° Tát đÕo, khơng tích cđc đĩng gĩp cho qu¯c gia, xã hµi, nhân qu¥n, thì ít ra chúng ta cûng ráng mà giúp mình và giúp gia đình mình vßþt thốt c½n bão lØa cüa tham, sân, si. Nªu nhỉng ng߶i tÕi gia khơng làm đßþc nhỉng vi®c đÕi sđ nhß ho¢ng hĩa chúng sanh và phát tri¬n đÕo pháp, thì ít ra cûng phäi s¯ng phäi tu nhß thª nào cho xĐng danh là mµt trong tĐ chúng đ® tØ cüa Ph§t. ĐÕo Ph§t khơng địi hưi gì nhi«u ở chúng ta đâu quý v¸ Õ ! ¿¾c mong duy nh¤t nåm nào cüa Фng T× Phø là : "Nh¤t thiªt chúng sanh giai c÷ng thành Ph§t đÕo." Nhß v§y dù trong b¤t cĐ tình hu¯ng nào, ng߶i th§t tâm tu, quyªt khơng xa r¶i chánh pháp. Ngßþc lÕi, quyªt đem chánh pháp vào cuµc s¯ng h¢ng ngày, quyªt xem hÕnh phúc cüa tha nhân là hÕnh phúc cüa chính mình, quyªt chỈng nhỉng tđ mình dĐt sÕch m÷i nghi®p chß¾ng não phi«n, mà cịn giúp cho ng߶i khác biªt đ߶ng nëo mà l¥n v« gî́c ngµ b° đ«. Quyªt và nguy®n khơng chßa đü, mà hãy hành trì nhỉng hÕnh lành và d©p bư nhỉng đi«u qu¤y ác.

H­ nĩi khơng sát sanh thì phäi tđ mình qû́n sát l¤y mình, xem coi mình cĩ sát hÕi sinh v§t, xúi ai sát hÕi dù chï vơ tình, ho£c th¤y ai giªt mình khơng cän mà cịn sanh tâm hoan hï. M²i ngày hãy c¯ dành ra vài ba phút ơn lÕi nhỉng vi®c mình làm hơm đĩ, xem coi cĩ đúng theo l¶i Ph§t dÕy là thß½ng yêu và bäo v® sđ s¯ng cüa vÕn lồi hay khơng ? Đ¯i v¾i ng߶i tu thi®t, khơng trµm c¡p thơi chßa đü, mà cịn phäi xem coi mình cĩ rµng lịng b¯ thí và cĐu giúp nhỉng ng߶i đang c¥n sđ cĐu giúp hay chßa ? Khơng tà dâm đ¬ bäo v® hÕnh phúc cüa riêng gia đình mình thơi chßa đü, mình cịn phäi khuyên l½n và giúp đở sao cho m÷i ng߶i đ«u giỉ đßþc chánh hÕnh.

Ng߶i tu thi®t, cäi hĩa đ¶i mình ngay trong đ¶i n¥y kiªp n¥y, do đĩ mà sđ an lÕc, tđ tÕi và gị̂i thốt cûng đªn ngay trong đ¶i s¯ng hi®n tÕi, chĐ khơng đþi đªn mµt kiªp xa xơi nào cä. Hãy c¯ l¤y b¯ thí, ái ngỉ, lþi hành và đ°ng sđ mà đ¯i v¾i ng߶i cho dù ng߶i cĩ đ¯i v¾i mình nhß thª nào đi nỉa. Hãy gieo vào đ¥u cüa tha nhân nhỉng l¶i nĩi êm ä, r°i mµt ngày nào đĩ chính tha nhân s¨ đem nhỉng l¶i ái ngỉ n¥y ra trao lÕi cho nhi«u ng߶i khác nỉa. Hãy làm lþi cho ng߶i dù ng߶i cĐ mu¯n làm hÕi ta, hãy l¡ng nghe ng߶i dù ng߶i khơng l¡ng nghe ta. Hãy t×ng gi¶ t×ng ngày s¯ng tu nhß v§y, thì khơng lo gì chúng ta khơng cĩ đü đÕi hùng, đÕi lđc, đÕi t× bi cüa nhà Ph§t đ¬ vßþt qua b¬ kh± sơng mê cüa cõi Ta Bà uª trßþc n¥y.

Hãy c¯ mà tu thi®t hÞi nhỉng ng߶i con Ph§t !

375. CON ĐƯỜNG HƯỚNG THƯỢNG

Phật giáo có phải là một tôn giáo chỉ chú trọng đến tham thiền nhập định hay không ? Thưa, tham thiền nhập định là một phương tiện thù thắng mà Đức Thế Tôn đã trao truyền lại cho hậu thế. Tuy nhiên, bên cạnh tham thiền nhập định, còn nhiều thứ mà những người con Phật phải vâng giữ và hành trì mới mong bước lên đường hướng thượng, mới mong biến Ta Bà thành Tịnh Độ, biến khổ đau thành an lạc tự tại, và phiền não thành Bồ Đề hoặc Niết Bàn. Đạo Phật sở dĩ được tồn tại đến ngày nay, chẳng phải chỉ đơn thuần nhờ vào tham thiền nhập định, mà đa phần nhờ vào những luật nghiêm giới cấm mà Đức Từ Phụ đã chỉ đạo. Cuộc sống quay cuồng vọng động của văn minh vật chất có thể mang con người lên cung trăng, hoặc những tinh cầu xa xăm, nhưng nền văn minh nầy chưa bao giờ mang lại an lạc và hạnh phúc thật sự cho con người. Ngược lại, nó càng làm cho con người, vốn dĩ đã vọng động quay cuồng, thêm quay cuồng vọng động hơn. Trong xã hội nầy, con người phải tất tả ngược xuôi vì miếng cơm manh áo cho những nhu cầu cấp thiết của cuộc sống hằng ngày. Rồi con người đi từ hết vọng động nầy đến vọng động khác. Lúc hoan hỷ reo hò trong thuận cảnh, đến khi gặp phải nghịch cảnh thì tức giận và phẫn nộ. Với cái đà luân lý đạo đức suy vi của xã hội hiện đại, có lẽ không bao lâu nữa trên mặt đất nầy không còn bóng dáng của những con người hướng thượng nữa đâu. Khoa học kỹ thuật càng tiến bộ, thì cám dỗ vật chất càng nhiều. Chính những hào nhoáng vật chất đã trưởng dưỡng lòng tham dục của con người. Lòng tham của con người, vốn dĩ đã vô cùng vô tận, vốn dĩ đã không có bờ bến, thế mà lại được sự hỗ trợ của văn minh vật chất, lòng tham ấy tự biến thành gió cuồng sóng cuộn và cuối cùng nó biến thành những giông tố bão bùng cho xã hội nầy. Chính do bởi lòng tham dục vô cùng vô tận nầy mà con người chỉ biết chạy theo hưởng thụ, bất chấp mọi khổ đau phiền não của người khác. Kỳ thật có nhiều khi chạy theo cái gì chính mình cũng chả biết. Có nhiều khi chưa bắt được cái nầy thì đã mất cái kia, thế mà mình cũng hí hửng chạy theo. Xã hội văn minh hiện đại trục trặc như thế đấy, những người con Phật có thấy không ? Nếu những ai đã thấy, xin hãy tiếp tục bước đi trên con đường hướng thượng, mà lần về nẻo "Bồ Đề." Những ai chưa thấy, xin hãy bình tâm suy gẫm, đừng nghĩ ngợi đâu xa, hãy quay ngay về chính mình mà suy gẫm, thì chúng ta sẽ thấy ngay sự trục trặc nầy. Không lẽ chúng ta cứ mãi quay cuồng vọng động như thế nầy sao ? Không lẽ chúng ta cứ tiếp tục đào hố chôn mình sao ? Không lẽ chúng ta cứ mãi lăn trôi trong tam đồ lục đạo để làm thiên lôi cho lũ tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến hay sao ? Không lẽ chúng ta cứ mãi làm thân nô lệ cho những bọt bèo công danh phú quí, tình ái lợi danh hay sao ? Không đâu, người con Phật quyết không để cho những cái "không lẽ" ấy nó khống chế đâu. Người con Phật quyết bước lên con đường "hướng thượng" để lần về nẻo "Bồ Đề" của chư Phật.

Làm sao để bước lên con đường "hướng thượng" ? Ngày xưa Đức Thích Tôn Từ Phụ đã rũ bỏ mọi thứ từ cung vàng, điện ngọc, vinh hoa, phú quí, vợ đẹp, con xinh. Ngài đã từ bỏ cả ngôi vị chúa tể giang sơn, để bước lên con đường "hướng thượng."

Ngài đã vượt thoát ra ngoài vòng thị phi phiền não, rồi từ hướng thượng, Ngài đã đi về nẻo Bồ Đề. Chính Ngài đã khai mở cho hậu thế chúng ta, chẳng những con đường sống hạnh phúc và an lạc, mà còn là con đường hướng thượng của nẻo Bồ Đề. Tấm gương rạng ngời ấy có đủ sức cho chúng ta hồi đầu không ? Đủ quá chứ còn gì. Hãy vâng giữ lời Phật dạy để sống và hành động bằng tình thương và trí tuệ; để từ đầu đến chân chỉ toàn là từ, bi, hỉ, xả. Hãy nhìn vào sự vô thường của vạn pháp để buông bỏ.

Hãy trực diện với khổ đau để thấy rõ bản chất thực sự của chúng. Hãy sống trong tỉnh thức để thấy rằng hễ có cái nầy, ắt có cái kia; hễ đây không có thì kia cũng không. Hãy thực tâm bước lên con đường "Hướng Thượng" mà đi, chứ đừng tranh luận viển vông chi cho hoài công vô ích. Hãy nuôi dưỡng tâm linh mình bằng những lời dạy dỗ ân cần của Đức Từ Phụ, để cuộc sống cuộc tu của ta luôn an lạc và tỉnh thức. Hãy rũ bỏ những dục lạc vật chất tầm thường để bước lên con đường "Hướng Thượng." Con đường "Hướng Thượng" dù thanh bần mà lạc đạo, dù kém cỏi về vật chất mà tràn đầy an lạc và thanh tịnh của đạo hạnh. Hãy can đảm bước lên hỡi những người con Phật ! Chúng ta đã lâu đời lâu kiếp lăn trôi vì mê muội. Chúng ta ai rồi cũng phải tu, phải bước lên con đường "Hướng Thượng," phải bước về nẻo "Bồ Đề." Vậy thì chúng ta còn chờ đợi cái gì nữa đây ? Hãy lắng lòng sám hối rồi mau mau lên đường. Hãy thấy rằng:

Chúng ta từ vô thỉ Gây bao tội ác bởi lầm mê Nghiệp chướng nặng nề Do bởi tham giận kiêu căng Mạn nghi lầm lạc Nay thấy ánh Từ Quang Phật Tổ Quyết bước ngay trên con đường "Hướng Thượng."

Thành tâm sám hối Tránh dữ làm lành Nẻo về giác ngộ Bồ Đề không xa.

Hãy tránh xa ngay đường nẻo lầm than với dẫy đầy tham lam, sân hận, si mê, ngã mạn, cống cao. Hãy cất mình bước khỏi vũng bùn của khoắc khoải lo âu và khổ đau phiền não. Hãy tự mình hướng thượng, sửa chữa lỗi lầm trong quá khứ, làm lành lánh ác. Hãy nhìn đời bằng ánh mắt từ bi, tấm lòng hỉ xả và nụ cười khoan dung an lạc. Hãy bước theo ánh đuốc sáng ngời của Phật Tổ để đưa mình và đưa người vượt qua sông mê, bể khổ. Hãy bước thẳng lên con đường "Hướng Thượng" hầu chuyển hóa toàn bộ nghiệp chướng từ vô thỉ, để đi thẳng về nẻo Bồ Đề ngay trong đời nầy kiếp nầy. Được như vậy, cho dù chúng ta đang ở cõi dục giới Ta Bà, với những sanh, trụ, dị, diệt của vô thường, thân nầy, tâm nầy cũng đã vượt thoát bờ mé của tử sanh phiền não rồi vậy.

Con đường "Hướng Thượng" mà năm xưa Đức Từ Phụ đã xây đắp, luôn rộng mở cho những ai quyết tâm chí thành, cho những ai quan tâm đến nẻo ra vào lên xuống của luân hồi sanh tử. Người con Phật phải mạnh dạn lên để thấy nhà lửa đang cháy hừng hực; chúng sanh đang tranh giành giết chóc lẫn nhau; đang làm lính viễn chinh cho tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến; đang oằn oại trong khổ đau mà cứ cười vui hớn hở, đang đi gần về cõi a-tỳ địa ngục mà cứ vỗ tay tán thưởng. Hãy bước ngay lên đường "Hướng Thượng," trực diện với đời sống đầy kham nhẫn và khổ đau của cõi Ta Bà để tạo hướng đi cho tương lai của chính mình.

Đừng chờ, đừng đợi, đừng ỷ lại hoặc van xin; mà hãy tự mình làm chủ lấy mình, tự mình nỗ lực tu tập để thân tâm thanh tịnh theo hướng đi của chư Phật. Hãy luôn nhớ rằng tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, bỏn sẻn và ích kỷ chẳng những là những bánh xe luân hồi cho mình; mà còn gây ra bao đau khổ phiền não, thống hận cho người và cho đời nữa.

Hãy bước ngay lên đường "Hướng Thượng" cho dù phải chịu đựng thiệt thòi, vẫn cứ vui vẻ khoan dung; cho dù người có bỏn sẻn và ích kỷ, ta vẫn xả thân vì đạo, vì người, và vì đời, một cách bất vụ lợi. Hãy luôn tuân giữ các giới điều như giữ gìn con ngươi của chính mình. Hãy tự chế thân tâm, bảo vệ thân khẩu ý, đừng cho chúng tiếp tục rong ruổi nữa. Việc thiện dù nhỏ cũng quyết làm cho được. Việc ác dù nhỏ cũng biết khiếp sợ. Hãy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, cố gắng đúng, tâm niệm đúng, nhìn đúng... thì tất nhiên tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến phải chào thua. Ngoài ra, người hướng thượng luôn thấy thân nầy nhầy nhụa, nhơ nhớp nên không câu chấp, luôn thấy mọi sự xúc chạm dù là êm ái, đều là những nhân gây ra đau khổ... Thấy như vậy để luôn an trú trong chánh niệm, luôn cố gắng tu trì, luôn tuân thủ lời Phật dạy mà hành trì bố thí, trì giới, nhẫn nhục và luôn chuyển hóa những chướng nghiệp thành thiện nghiệp, để sớm vượt qua bờ mê bến muội. Làm được như vậy thì ngay trong đời nầy kiếp nầy, đừng nói chi đến thiên đàng hay Niết Bàn, cuộc sống ta là an lành, tịnh lạc và hạnh phúc; cuộc tu ta, dù chưa đến cõi vô sanh, chưa giải thoát khỏi sự sống chết một cách triệt để, chúng ta cũng đang ở một nơi, một cõi mà nơi đó chỉ toàn là vô ưu, vô não, vô nhiễm và vô lượng từ, bi, hỉ, xả. 376. LÒNG THAM VÀ KIẾP LĂN TRÔI

Đời sống con người sở dĩ dữ nhiều lành ít; bỏn sẻn nhiều, bố thí ít; sân hận nhiều, từ bi ít; vướng mắc nhiều, hỉ xả ít; ngã mạn cống cao nhiều, khiêm cung từ tốn ít; tà kiến nhiều, chánh kiến ít... là do bởi lòng tham không cùng không tận của con người. Vì lòng tham mà con người nói riêng, và chúng sanh nói chung, cứ mãi lăn trôi tạo nghiệp. Vì lòng tham mà bướm chết vì sắc, ong chết vì mật. Vì lòng tham mà con người phải chết vì tài, sắc, danh, thực, thùy. Lòng tham là một thứ nước biển mặn, càng uống vào, con người càng cảm thấy khát, càng muốn uống thêm nữa, và cứ thế mà con người mải miết rong ruổi đi tìm. Tìm cái gì có khi chính mình cũng chả biết, tìm chưa được cái nầy thì đã mất cái kia. Chúng ta nào biết đâu cuộc đời vô thường nầy nó qua nhanh như ánh điện chớp, hoặc giả như bóng câu qua cửa sổ. Không lẽ chúng ta được sanh làm kiếp con người mà cứ luống phí với những ác nghiệp chất chồng, để một ngày kia lăn đùng ra chết và tái sanh làm kiếp trâu, chó, hoặc sâu bọ côn trùng hay sao ? Không đâu, những người con Phật không cam tâm như vậy đâu. Tại sao chúng ta lại cam tâm như vậy khi chúng ta có Phật, có Pháp, có Tăng ? Với Phật pháp, nếu chúng ta biết nương theo đó mà tu trì cho rốt ráo, thì dù chưa được giải thoát, cuộc sống chúng ta cũng là an lạc, tỉnh thức và hạnh phúc lắm rồi. Với những người con Phật tại gia, đâu cần đi đâu chi cho xa, chỉ cần quay ngay về với chính mình mà tu trì ngũ giới, thực hành thập thiện và những giáo pháp mà Đức Từ Phụ đã ân cần chỉ dạy, thì chính bản thân ta đã lợi lạc vô cùng rồi.

Đừng nói chi đến cái Niết Bàn xa xôi trừu tượng nào, mà hãy hằng sống hằng tu với Phật pháp, thì chúng ta sẽ thấy rằng Niết Bàn là đây, ở tại chỗ nầy và ngay trong đời nầy kiếp nầy. Chính ngũ giới và những điều thiện lành là con đường đưa tới cuộc sống an lạc, tỉnh thức và hạnh phúc cho những đứa con tại gia của Phật. Chính ngũ giới và mười điều thiện lành là những đức hạnh tuyệt vời đoạn trừ lòng tham dục và những điều quấy ác. Như vậy nếu muốn xứng đáng là một Phật tử thuần thành, chúng ta không thể nào thiếu ngũ giới và thập thiện nghiệp: "Phi ngũ giới, phi thập thiện, bất thành Phật tử."

Lòng tham đã đưa con người lăn trôi vô định. Ngược lại, ngũ giới và thập thiện kéo thân tâm con người quay về với đạo đức và chơn thật. Chơn thật từ thân, khẩu, đến ý. Hãy lắng lòng mà nghe theo lời dạy dỗ của Đức Từ Phụ: "Ta là một chúng sanh như muôn ngàn chúng sanh. Chỉ nhờ gắng công tu hành, gắng công đoạn diệt lòng tham, mà thành Phật. Chúng sanh mọi loài cũng là Phật sẽ thành, nếu biết cố gắng tu tỉnh và đoạn trừ lòng tham." Đức Từ Phụ đã thấy rõ con người ra đời với hai bàn tay trắng, thân nầy giả hợp bởi tứ đại, tâm nầy cũng huyễn giả... Tham để làm cái gì ? Tham cho ai ? Chẳng lẽ tham cho tứ đại ?

Chẳng lẽ tham cho cái tâm huyễn giả ? Chẳng lẽ tham cho kiếp luân hồi sanh tử ? Chúng ta đã đến với kiếp con người với hai bàn tay trắng, rồi lại sẽ ra đi cũng với hai bàn tay trắng. Nếu không khéo, chẳng những ra đi với hai tay trắng, mà hai vai còn phải cõng một gánh nghiệp báo chất chồng nữa là khác. Những người con Phật phải mau thấy như vậy, đừng tiếp tục đeo đuổi theo lòng tham và kiếp lăn trôi nữa. Tuy nhiên, thật tình mà nói, cho dù chúng ta có thấy rõ sự thể của lòng tham và kiếp lăn trôi, mấy ai trong chúng ta có khả năng quay lưng ngoảnh mặt với những cám dỗ của lòng tham ? Tại sao lại như vậy ? Vì lòng tham là một con ma lớn nhứt trong ba con ma tham, sân, si. Nếu không tham thì không mắc mớ gì chúng ta phải sân hận, ngã mạn, cống cao, sát, đạo, dâm, vọng... Nếu không tham thì chúng ta đã không ngu si, mê dại rong ruổi theo những dục lạc trần thế.

Đã bao đời bao kiếp chúng ta mang thân làm ma tham, bây giờ biểu ta hồi đầu ngoảnh mặt, tên đại ma nầy đâu có để cho chúng ta được yên. Bởi lẽ khi ta giác ngộ rồi thì ma biết làm bạn với ai? Bởi lẽ ánh sáng chơn lý lan tới chỗ nào thì ma quân tan nát rã rời đến đó. Vì thế cho nên ma tham sẽ tìm đủ mọi cách trì kéo, quyết không cho chúng ta hồi đầu ngoảnh mặt lại với chúng. Như vậy chuyện quay lưng ngoảnh mặt với lòng tham quả là thiên nan vạn nan, nhưng không lẽ vì thiên nan vạn nan mà chúng ta cam tâm tiếp tục lăn trôi trong luân hồi sanh tử hay sao? Hãy bình tâm suy nghĩ để thấy rằng trong những thứ tài, sắc, danh, lợi, thực, thùy, thứ nào là nhu yếu phẩm và thứ nào là xa xỉ phẩm ? Tài chăng ? Sắc chăng ? Danh chăng ? Lợi chăng ? Chúng chỉ là những nhu yếu phẩm cho kiếp lăn trôi mà thôi. Còn thực và thùy thì sao ? Ăn và ngủ quả là cần thiết cho cuộc sống hằng ngày, nhưng trong suốt cuộc đời, chúng ta đã có đến hơn một phần ba thời gian cho ngủ nghỉ rồi còn gì ? Còn ăn cho ai ?

Đồng ý thân tứ đại cần được nuôi dưỡng cho mạnh khỏe thì chúng ta mới nương vào đó mà tiến tu được; tuy nhiên, ăn để sống, để tu, chứ không phải sống để ăn, để hưởng thụ khoái lạc.

Phật tử chúng ta phải thấy cho rõ như vậy để không bị lòng tham tiếp tục xô đẩy ta cam tâm làm nô lệ cho tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, để rồi cuối cùng phải nhận lãnh quả khổ đau phiền não. Nếu chúng ta xem việc lăn trôi là dĩ nhiên và không quan trọng thì không còn gì để bàn với nói nữa. Ví bằng ta thấy tiếp tục lăn trôi là trục trặc, tiếp tục tham đắm tài, sắc, danh, lợi, thực, thùy là tiếp tục xô đẩy mình vào khổ đau phiền não, chẳng những cho mình mà còn cho người và cho đời nữa. Xin hãy hồi đầu ngay từ bây giờ, chứ đừng chờ đừng đợi. Mưa vô thường vẫn rơi, gió vô thường vẫn thổi, chứ chúng có chờ có đợi ai đâu mà chúng ta chần chừ ? Hãy suy nghĩ cho kỹ lại xem cái gì sẽ đi theo ta như hình với bóng trong kiếp luân hồi sanh tử của ta ?

Thân tứ đại hay tâm linh tánh tình ? Ai trong chúng ta cũng đều biết rõ ràng câu trả lời, thế mà chúng ta vẫn ngày ngày trau tria cho thân nầy, ngày ngày vẫn cứ tham. Tham cho mình không chưa đủ, bèn tham cho anh em, cha mẹ, vợ chồng con cái, thân bằng quyến thuộc. Hơn thế nữa, vì tham mà con người phải vào sanh ra tử trong vũng lầy ngũ dục. Hết chụp cái nầy đến bắt cái kia, lặn hụp theo sự thôi thúc của lòng tham không cùng không tận. Vì tham mà con người cứ đuổi bắt những thứ vật dục tầm thường của trần thế, để rồi chẳng những phải mang họa vào thân, mà còn mãi mãi lăn trôi trong vòng sanh tử. Nào có biết đâu rằng lòng tham chính là ma chướng ngăn chận chân tâm, là mây mù ngăn che kiến tánh. Đừng tiếp tục ngơ ngác trên bước đường sanh tử nữa hỡi những người con Phật ! Hãy thấy cho rõ rằng đời vô thường, vạn vật vô thường, thân tứ đại giả hợp, tâm huyễn giả, vậy thì chúng ta tham cho ai ? Cho cái gì đây ? Đời người vốn dĩ như giấc chiêm bao, như làn điển chớp, như gió thoảng mây bay, như hoa nở hoa tàn. Từng tuổi nầy chắc ai trong chúng ta cũng đều dư biết rằng trên đời nầy tiếng khóc nhiều hơn tiếng cười, khổ nhiều hơn vui, thất vọng nhiều hơn thỏa mãn... Không lẽ chúng ta đợi cho đến lúc lom khom, lụm khụm, chân mỏi, gối chùn rồi chúng ta mới chịu tu ? Tới lúc đó e rằng dã quá trễ quá muộn rồi. Thân gầy còm còn lo chưa xong, hơi sức đâu, trí óc đâu, linh mẫn đâu nữa mà tu với hành ?

Những người con Phật, nếu muốn vượt thoát khỏi lòng tham và kiếp lăn trôi, để có được cuộc sống an lạc, tỉnh thức, hạnh phúc và cuộc tu giải thoát, ngay từ bây giờ hãy quay ngay trở về tự hỏi nơi chính mình xem coi mình có lấy tâm, hạnh, nguyện và đức Phật làm tâm, hạnh, nguyện và đức của chính mình hay chưa ? Phật Tổ và mười phương tam tế chư Phật đã từng phá vỡ bức tường thành kiên cố tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, sát, đạo, dâm, vọng bằng với tâm, hạnh, nguyện và đức ấy, chúng ta há có con đường nào khác ? Hãy tự hỏi chính mình xem coi thay vì tham, sân, si, chúng ta có thể thay vào đó bằng từ, bi, hỉ, xả hay không ? Thay vì ích kỷ, bỏn sẻn, chúng ta có thể vị tha bác ái và quảng đại với chúng sanh mọi loài hay không ? Thay vì sát sanh, trộm cắp, tà dâm, vọng ngữ, rượu chè be bét, chúng ta có thể phóng sanh, bố thí, đoan trang chánh trực, nói lời ái ngừ, chơn thật và sống đời gương mẫu được hay không ? Lòng tham và văn minh vật chất có thể đưa con người tới những tinh cầu xa xôi, chứ không và sẽ không bao giờ mang lại cho chúng ta sự an ổn trong tâm hồn. Chỉ có những giáo pháp của Đức Từ Phụ mới có thể rưới mát và tẩy sạch những loạn động và những cặn cáu đã tích tụ từ vô thỉ của chúng sanh mà thôi. Mong cho ai nấy đều cùng về nương nơi ánh đạo vàng của Phật Tổ, tự tìm cho mình một ánh bình minh của an lạc và hạnh phúc, trong tinh thần đại từ, đại bi, đại hỉ, đại xả của nhà Phật. 377. TÙ TRONG LỤC ĐẠO

Kiếp con người nếu đem so sánh với thời gian của vũ trụ thì nào có khác chi ánh điển chớp, hoặc sương mai trên đầu cỏ, hoặc gió thoảng mây bay, hoặc hoa nở hoa tàn. Tuy nhiên, chư Phật và chư Tổ đã tận dụng được ánh điển chớp ấy, các Ngài đã không để cho thời gian luống qua vô ích. Ngược lại, các Ngài đã từng sát na, từng giây, từng phút, từng giờ... phát triển khả năng thăng hoa đạo đức cho cuộc tu hành giải thoát. Chúng ta là những người hậu bối, thừa hưởng cả một gia tài pháp bảo, chẳng lẽ cam tâm để cho thời gian luống qua vô bổ, như vậy chúng ta nào có khác chi những chúng sanh vô tri vô giác ? Chẳng lẽ chúng ta cam tâm để mặc cho mưa sa nắng táp cho đến hết đời ? Chẳng lẽ chúng ta cứ loanh quanh lẩn quẩn trong lao tù lục đạo ? Tại sao lại gọi cuộc sống nầy là lao tù lục đạo ? Chữ lao tù có nghĩa là bị giam hãm, không được tự do. Lao tù lục đạo có nghĩa là bị giam hãm trong ba cõi sáu đường. Hãy bình tâm suy nghĩ lại mà xem thì chúng ta sẽ thấy tất cả những gì thuộc về thường tình thế tục đều giả tạm. Có cuộc vui nào không tàn, có vật chất nào còn mãi, có nhan sắc nào không phai..? Thế nhưng chúng ta vô tình hay cố ý không chịu quán sát. Ngược lại, chúng ta cúi đầu cam tâm tự mình làm nô lệ cho những thứ giả tạm ấy, tự mình nhốt mình trong lao tù lục đạo. Hãy bình tâm quán sát đi rồi sẽ thấy thân nầy rồi sẽ tàn phai. Cho dù ta có đem lụa là gấm vóc bao che, nó vẫn là một đống tứ đại bất tịnh và nhơ nhớp.

Cho dù ta có đem sơn hào hải vị chu cấp cho nó, nó vẫn là một khối xương thịt nhầy nhụa. Cho dù chúng ta có tô son trét phấn thế mấy đi nữa, nó vẫn không hơn gì một cái túi da đựng xương, thịt, phân, nước tiểu, ghèn, mũi dãi và vô số những vi trùng tai hại... Thực vật để bên ngoài hay bên trong tủ lạnh còn được vài hôm mới bất tịnh, chứ đưa vào tứ đại hôm trước, đến hôm sau thải ra là không ai chịu được. Nói như vậy không có nghĩa là biểu chúng ta bỏ mặc đừng lo lắng chăm sóc thân nầy. Những người con Phật chơn thuần cũng ăn, cũng mặc, cũng chăm lo cho thân tứ đại, nhưng ăn, mặc, ngủ, nghỉ để mà sống, sống để mà tu, chứ không cam tâm làm nô lệ cho ăn uống ngủ nghỉ, để rồi tự nhốt mình trong lao tù lục đạo. Mục tiêu tối hậu của người tu Phật là giải thoát và mục tiêu trước mắt là được sống trong an lành hạnh phúc với đạo lý từ bi hỉ xả, vị tha, bác ái, nhu hòa nhẫn nhục... Hãy nhìn vào tấm gương rạng ngời của Phật, vì muốn thoát ra khỏi lao tù lục đạo mà Ngài đã từ bỏ tất cả phú quý vinh hoa, quyền uy và danh vọng của vương triều để sống đời du tăng khất sĩ. Đâu phải Ngài không biết hưởng thụ, nhưng Ngài đã thấy rồi tất cả chỉ là giả tạm phù du. Ngài đã thấy rồi thân nầy uế trược, tâm nầy rong ruổi, nhưng rong ruổi trong lao tù lục đạo. Lúc vui, khi buồn, lúc thương, khi ghét. Thấy cái gì đẹp thì sanh tâm ưa thích, thấy cái gì xấu thì sanh tâm ghét bỏ.

Hễ ưa thích cái gì là muốn gom góp hết về phần mình, hễ chán ghét cái gì thì muốn đùa hết qua cho người. Nhưng trần lao của thường tình thế tục nào có chiều lòng phàm phu. Cái ưa khó đến, cái ghét khó đi. Chính vì thế mà chúng ta cứ đi hết khổ đau nầy đến phiền não kia. Hãy ráng mà thấy cho được hỡi những người con Phật ! Tất cả vũ trụ vạn vật chỉ do duyên hợp duyên tan, thân tứ đại và tâm viên ý mã nầy cũng không chạy ra ngoài cái định luật duyên hợp duyên tan nầy đâu.

Nhưng duyên do đâu mà hợp và từ đâu mà tan ? Nếu chúng ta cam tâm tự nguyện nhốt mình trong lao tù lục đạo thì còn gì để nói, cứ tự nhiên phân biệt, chấp trước, cống cao, ngã mạn, tham, sân, si, tà kiến, sát, đạo, dâm, vọng; cứ tự nhiên rong ruổi đó đây gây phiền chuốc não, làm loạn động đồng đạo, hoặc cứ tự nhiên phá chùa phá đạo. Ví bằng muốn thoát ra cho khỏi lao tù lục đạo như Thế Tôn đã thoát ra năm xưa, xin hãy y nương và hành trì những giáo pháp của Ngài. Xin đừng vì cái thân bất tịnh, cái tâm vô thường mà tiếp tục làm nô lệ cho tham, sân, si nữa. Xin hãy thầm thầm loại trừ những thú tánh tham dục si mê mà tiến dần về chỗ hướng thượng. Tuy nhiên, chúng ta từ bao kiếp đã ưng lăn trôi trong lao tù lục đạo, nay biểu thoát ra ngay không phải là chuyện dễ. Không dễ không có nghĩa là không làm được, vì Đức Thích Tôn Từ Phụ và chư Tổ đã làm được, chúng ta là hậu bối của quý Ngài, cũng phải cố gắng chứ ! Nếu không loại trừ được những thứ độc hại ấy ngay, thì ít nhứt chúng ta phải cố gắng giảm thiểu chứ. Phật Tổ đã từng là một hoàng tử với đủ thứ vật chất quyền uy, cung vàng, điện ngọc, vợ đẹp, con xinh, thế mà Ngài còn can đảm rũ bỏ tất cả. Ngài đã chế ngự được toàn bộ tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, sát, đạo, dâm, vọng nơi chính thân tâm Ngài, thế nên Ngài đã vươn lên thành Phật ngay trong cõi Ta Bà nầy. Ngài đã vươn lên như một bông sen vươn lên từ trong đầm lầy nhơ nhớp. Còn chúng ta là cái gì so với Ngài ? Thế mà chúng lại cam tâm để cho tham, sân, si... khống chế và tự lao mình vào trong lao tù lục đạo. Cuộc đời Đức Phật không đủ chứng minh cho chúng ta về một cuộc sống chơn thường an lạc và cuộc tu vĩnh hằng giải thoát hay sao ? Nếu không có khả năng và công đức thoát ra khỏi lao tù lục đạo, thì ít nhất những người con Phật phải lắng nghe lời dạy dỗ của Ngài:

"Hỡi các con! Hãy tỉnh dậy ! Hãy hướng về lẽ phải, dẹp bỏ dục vọng, giữ gìn ngũ giới thập thiện. Đừng nói chi đến Niết Bàn xa xôi, chỉ cần có vậy thôi, là cũng đủ cho cuộc sống các con an lạc, tỉnh thức và hạnh phúc lắm rồi vậy."