Đạo Phật Trong Đời Sống Trọn Bộ

368. TẠI SAO NGƯỜI PHẬT TỬ NÊN ĂN CHAY ?

Đạo Phật là đạo của tự nguyện, không một tín điều nào trong đạo Phật mang tính cách bắt buộc, từ tự quy y Phật Pháp Tăng, đến trì trai giữ giới, tất cả đều là tự nguyện. Ngay cả trong việc ăn chay của người Phật tử cũng là một sự tự nguyện. Phật chỉ khuyên mà không bắt ép. Phật chỉ xây dựng nên "con đường," theo hay không theo là hoàn toàn tự nguyện. Tôn chỉ của đạo Phật là Từ Bi và Bình Đẳng, nghĩa là vừa cứu khổ ban vui, mà cũng vừa coi mọi loài là ngang nhau, không loài nào hơn loài nào. Như vậy người con Phật đúng nghĩa, sẽ không vì mạng sống của mình mà làm tổn hại đến sinh mạng của kẻ khác. Người không theo tín ngưỡng của đạo Phật, không tin nơi luật nhơn quả luân hồi thì tin rằng vật dưỡng nhơn, nên chuyện giết và ăn thịt loài vật là chuyện bình thường. Với Phật giáo thì khác, đa số Phật tử ăn chay đều vì lòng từ bi mẫn chúng, hoặc vì không muốn tước đoạt mạng sống của các loài sinh vật.

Kỳ thật, con người đã bắt đầu ăn chay từ trước thời kỳ Phật giáo được khai sáng. Ngay từ thời thượng cổ, tổ tiên ta đã không là những người ăn trường trai chứ là gì? Con người tối cổ chỉ biết ngày ngày hái quả trên cây, hoặc moi củ dưới đất mà ăn, chứ làm gì biết đến săn bắn? Thế rồi con người từ từ khám phá ra lửa và các dụng cụ săn bắn và bắt đầu ăn thịt từ đó. Kỳ thật bộ máy tiêu hóa, răng và trực tràng của con người là thứ ruột dài, nên chỉ thích hợp cho việc ăn rau đậu và hoa quả mà thôi. Tuy nhiên, con người một mặt bị vô minh che lấp mất đi lòng từ bi, mặt khác vì trải qua những tiến trình cũng như những khám phá về mùi vị của thịt các loài động vật, nên đã không còn biết, hoặc không còn nghĩ đến sự đau đớn của những loài khác nữa. Chỉ biết ngày ngày dồn hết mọi nỗ lực để lo cho cái thân nầy. Đồng ý món ăn thức uống chính là nguồn mạch nuôi dưỡng sự sống. Tuy nhiên, những người Phật tử thuần thành phải nên vô cùng cẩn trọng, vì không khéo chính chúng ta bị cái ăn cái uống nó xô đẩy ta vào con đường tham dục tràn đầy. Người Phật tử phải luôn nhớ rằng chúng sanh loài nào cũng tham sống sợ chết. Hơn nữa mạng sống khó tìm, một khi đã chết đi thì bao giờ mới được tái tục lại cuộc sống nầy ? Chính Đức Từ Phụ đã từng dạy rằng: Ai cũng tham sanh úy tử, vì vậy nên luôn lấy lòng mình mà suy lòng người. Chớ giết, chớ bảo người giết. Lời ân cần dạy dỗ nầy của Phật Tổ không là một thông điệp khuyến khích người đời nên ăn chay để tránh giết và tránh sự bảo giết hay sao ?

Tại sao người Phật tử ăn chay ? Người tu theo Phật là người đã phát nguyện lên đường với hai mục đích duy nhất là thượng cầu Phật đạo và hạ hóa chúng sanh. Như vậy nhứt cử nhứt động của người con Phật đều không chạy ra ngoài hai mục đích cao cả trên. Người Phật tử ăn chay cũng vì thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh. Nếu nói cầu đạo vô thượng mà ngày ngày vẫn ăn thịt uống rượu, thì cầu cái gì ? Nếu nói hóa độ chúng sanh mà ngày ngày cứ ăn tươi nuốt sống chúng sanh, thì hóa độ ai ? Như vậy rõ ràng người Phật tử ăn chay không vì mong cho có sức khỏe, hoặc không vì mong được ai khen ngợi. Cũng không sợ bịnh tim, ung thư hay tai biến mạch máu não mà ăn chay. Ăn chay ngoài việc giữ gìn giới hạnh không sát sanh, còn để biểu lộ hạnh từ bi bình đẳng với mọi loài. Ăn chay chẳng những mong cho lòng mình thanh tịnh, mà còn mong cho mọi loài đều được an lành và hạnh phúc. Ngoài ra, ăn chay còn là một cách chấm dứt lăn trôi tuyệt vời nhất. Chính vì tranh ăn nên chúng ta mới giết hại lẫn nhau, để rồi nay phải đội lốt nầy, mốt lại phải mang lốt khác. Rồi cứ thế mà chúng ta phải lên lên xuống xuống, hết đời nầy đến kiếp khác, để trả những nợ nần từ vô thỉ. Bây giờ đã quyết chí tu theo Phật, là quyết chí thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh. Sự phát tâm ấy phải luôn luôn đứng đầu trong muôn hạnh trên bước đường tu tập. Người Phật tử muốn tu học theo Như Lai, không thể một bước nào chậm trễ trong việc phát tâm ăn chay. Vì dẫu cho có tu hành lao nhọc thế mấy, mà vẫn ngày ngày ăn thịt chúng sanh, thì lấy từ bi đâu để mà giải thoát? Nói như thế không có nghĩa là chỉ trích người chưa ăn chay được. Tuy nhiên, sự thực lúc nào cũng là sự thực. Nếu chúng ta cứ tiếp tục gây thù chuốc oán, thì cho dù có vạn kiếp ngồi thiền, triệu kiếp tụng kinh niệm Phật, tâm ấy vẫn là thứ tâm loạn động, chứ làm sao mà thanh tịnh cho được đây ?

Có nhiều người cho rằng trong các kinh điển Phật, đâu có chỗ nào cấm ăn thịt động vật đâu ? Đó chỉ là lối lý luận gàn bướng của những con ma trơi, chứ không phải là của những người Phật tử chân chính. Vào thời Đức Phật còn tại thế, lúc giáo đoàn còn ở trong giai đoạn phôi thai, lại nửa mùa màng thất bát, nên khó mà tìm ra rau đậu và hoa quả trong những núi đá miền bắc Ấn, thế nên Đức Phật đã cho phép đoàn khất sĩ của Ngài thọ dụng bất cứ thứ gì mà đàn na tín thí cúng dường. Tuy nhiên, trước khi nhập diệt, Ngài đã ân cần nhắn nhủ lại cho A Nan trong kinh Niết Bàn rằng: "Ta với chúng sanh là một, chúng sanh khổ tức ta khổ, chúng sanh vui tức ta vui. Lòng từ bi của người tu giải thoát là đây. Ngày trước sở dĩ ta tạm cho phép mấy ông thọ dụng tam tịnh nhục của đàn na tín thí là vì chẳng những ở Ấn Độ có những vùng đất cày lên sỏi đá, lại thêm nạn hạn hán mất mùa, rau quả không đủ cho những người già yếu. Thêm nữa, ngay lúc mấy ông còn sơ cơ, từ bấy lâu nay chỉ một bề ăn thịt cá, mà ta bảo các ông dứt bỏ ngay chắc là khó lắm, mấy ông chả ai dám tu theo đâu. Vì thương xót các ông mà ta phải dùng phương tiện. Nay ta sắp nhập diệt, ta nói cho các ông biết rõ về đạo giải thoát vô thượng mà mấy ông đang tu với ta đây. Nếu mấy ông không chịu trưởng dưỡng lòng từ bi, không rải tình thương yêu bao la đến chúng sanh mọi loài, mà cứ tiếp tục sống trên cái chết của kẻ khác, không bao giờ các ông tu được giải thoát đâu. Hơn nữa, trong vòng luân hồi sanh tử của cõi Ta Bà nầy, làm sao các ông biết chắc được những chúng sanh bị hạ thịt nầy không phải là cha mẹ hay con cháu nhiều đời nhiều kiếp của các ông ?" Phật vì thương xót chúng sanh mà ngay trước giờ nhập diệt, Ngài cũng không quên để lại cho chúng đệ tử một bài học về những cái độc hại của việc ăn thịt chúng sanh. Thời pháp cuối cùng mà Phật đã để lại cho chúng sanh đời sau là làm sao để thấy cho được sự tác hại của trực tiếp và gián tiếp sát sanh qua việc ăn thịt cá. Thế nào là những độc hại của việc ăn thịt? Sát sanh là gây thù chuốc oán. Một con vật trước khi bị giết sẽ oán hận người giết nó đến cùng cực, nên trước khi chết nó sẽ tiết ra những chất độc, và những chất độc ấy sẽ lan đi khắp các cơ thịt. Người nào ăn phải thịt của nó, là ăn phải những độc chất cực kỳ nguy hiểm. Những độc chất nầy chẳng những làm cho tánh tình người ấy trở nên vô cùng hung hãn, mà còn có thể phá tan nát lòng từ bi cũng như gây rối loạn trong việc tăng trưởng các tế bào và gây ra ung hoại cho cơ thể một cách dễ dàng. Vì thế mà chính Đức Phật đã khẳng định với những đại đệ tử của Ngài là chính cái miệng mình là cánh cửa Niết Bàn, mà chính cái miệng mình cũng là cánh cửa địa ngục. Trước khi Phật nhập diệt, Ngài đã nói cho Tôn Giả Ca Diếp biết một cách cặn kẽ về sự đứt đoạn hạt giống từ bi ở những người ăn thịt. Ngài cũng giải thích vì sao ngày trước, lúc mọi đệ tử của Ngài hãy còn ở trình độ sơ cơ, Ngài lại cho dùng tam tịnh nhục (tức là thịt của những con thú đã chết, chứ không do mình giết, hoặc không do mình kêu ai giết), mà bây giờ thì Ngài lại bảo nếu ai còn ăn thịt cá là phạm giới.

Khỏi phải giải thích dông dài, chúng ta ai cũng biết là Phật đã dùng phương tiện thiện xảo để dẫn dắt những người hãy còn sơ cơ thấp kém. Đến khi đệ tử Ngài đã đạt được trình độ cao rồi thì Ngài thẳng thừng cho họ biết rằng ăn thịt chúng sanh, dù trực tiếp giết hay gián tiếp bảo giết, đều phạm giới như nhau. Người thời nay đã cố tình diễn dịch sai đi cái ý nghĩa của "tam tịnh nhục, hoặc ngũ tịnh nhục" mà Phật muốn nói. Thời Phật người ta còn được phép ăn những con vật hoặc già rũ xác, hoặc bỏ mạng vì tai nạn, chứ thời văn minh hỏa tiễn nầy làm gì còn chuyện đó? Làm gì có tam tịnh nhục trong thế giới văn minh vật chất nầy nữa ? Thời buổi nầy, người ta chăn nuôi có dụng ý rõ rệt là nhằm phục vụ người tiêu thụ. Thế nên mạng sống của những chúng sanh thú vật được tính bằng ngày tháng trên lịch trình của trại chăn nuôi và những nhu cầu bên ngoài của con người. Những con thú nầy muốn chết sớm hơn cũng không được, mà muốn chết trễ hơn cũng không xong. Tam tịnh ở chỗ nào đâu hở quý vị ? Ngoài ra, người tu theo Phật làm gì không nhớ lời Phật dạy: "Tất cả chúng sanh trong các đời, đều đã từng hoặc làm cha mẹ, hoặc làm con cái của nhau." Như vậy, người con Phật chơn thuần, phải phát tâm từ bi mẫn chúng mà ăn chay, để chấm dứt ngay từ bây giờ cái việc ăn thịt cha mẹ con cái từ nhiều đời kiếp của mình.

Xin quý Phật tử chân chính, dù là tu theo bất cứ tông phái nào của đạo Phật, hãy giúp chư tăng ni vâng giữ lời Phật dạy, bằng cách hãy chấm dứt ngay phương cách cúng dường cho chư tăng ni với cái gọi là "tam tịnh nhục," hoặc "ngũ tịnh nhục," để chỉ thay vào đó bằng rau đậu hoa quả mà thôi. Kính thưa quý Tăng Ni ! Dù tu theo bất cứ tông phái nào của Phật giáo, xin quý ngài hãy phát vô thượng tâm mà thương xót chúng sanh và nguyện không còn nữa những ngày "tam tịnh nhục." Phật tử vì thương quý ngài nên sẽ chẳng bao giờ đem đến cúng dường quý vị bất cứ cái gì đã chết đã rữa đâu. Lấy cái gì để chứng minh rằng những chúng sanh đã bị giết tươi ấy không phải là vì lý do cúng dường cho quý vị ? Nếu không chứng minh được, mà quý vị cứ dùng thì cái gì sẽ xảy đến với quý vị ? Dù quý vị không tự mình sát sanh, không biểu ai sát sanh, hoặc không tùy hỉ với sự sát sanh, nhưng còn ăn thịt chúng sanh là một sự đồng lõa sát sanh khủng khiếp. Chính sự đồng lõa nầy sẽ phá tan quá trình tu tập ngàn đời ngàn kiếp của quý vị. Xin khẳng định lần nữa là trên mặt địa cầu hôm nay, chúng ta sẽ khó mà tìm được thứ "tam tịnh nhục" như trong thời Phật còn tại thế lắm quý vị ạ ! Hãy vô cùng cẩn trọng !

Hãy can đảm giữ cho Bồ Đề tâm kiên cố, chứ không vì ngon miệng mình mà gây ra bao đau khổ và oán hận cho những chúng sanh khác. Hãy chấm dứt nạn gieo rắc hãi hùng cho chúng sanh chỉ vì muốn trưởng dưỡng cái thân tứ đại giả hợp nầy. Nếu nói rằng muốn tìm về chân như thực tánh, hoặc giả muốn kiến tánh thành Phật, mà không phát được lòng từ bi mẫn chúng, thì làm sao kiến tánh đây ? Ngày xưa Lục tổ Huệ Năng, dù phải sống trong sự kềm kẹp của bọn thợ săn. Ngài chẳng những không có gì để ăn, mà còn bị bọn thợ săn cố tình bắt ép và dồn nén Ngài tới chỗ phải ăn thịt. Thế nhưng Bồ Đề tâm nơi Ngài vẫn không có gì lay chuyển được. Mỗi lần bọn thợ săn bắt Ngài canh lưới, Ngài đều chờ cho bọn họ đi khuất là giở lưới cho thú rừng thoát nạn. Trong bữa ăn, Ngài chỉ ăn rau cỏ luộc. Lục Tổ mà còn như thế đó, chúng ta há có con đường nào khác không quý vị ? Thấy như vậy để cho dù có tan xương nát thịt, hoặc giả thân nầy có yếu đuối xanh xao thế mấy đi nữa, chúng ta vẫn cương quyết giữ vững niềm tin, không thối chuyển, không mỏi mệt. Cho dù thân nầy có sắp chết hôm nay và không còn cơ hội để tiến tu trong kiếp nầy đi nữa, chúng ta vẫn không lui bước. Nếu nói rằng chay mặn không thành vấn đề, vấn đề là làm sao thanh tịnh cho được thân khẩu ý, thoạt nghe qua cũng có lý. Nhưng suy cho cùng, nghĩ cho cạn, làm sao thân khẩu ý thanh tịnh, làm sao không vướng mắc khi miệng nầy vẫn ngày ngày ăn tươi nuốt sống chúng sanh ? Hơn nữa, mạng sống của chúng sanh đâu phải cho không. Hễ mua đi là phải trả lại bằng một cái gì chứ ? Tiền của vật chất mượn còn phải trả, huống là sanh mạng ? Nợ của thế gian mượn còn phải trả, hà huống nợ luân hồi sanh tử?

Đức Từ Phụ đã đoán biết chắc chắn về sau nầy, càng xa thời Phật tại thế chừng nào, sẽ có rất nhiều loại ma Ba Tuần, len lỏi vào phá rối sự thanh tịnh của tứ chúng. Những con ma nầy cũng học tụng đôi câu kinh, niệm đôi câu chú, hoặc ngồi được vài ba cử thiền, rồi họ sẽ rảo bước đó đây để biện giải hí luận. Họ sẽ òn ỉ bên tai của những người con Phật, rằng thì là họ không còn chấp hay phân biệt nữa. Đối với họ, thịt hay không thịt, chay hay mặn, phân biệt làm gì cho thêm nặng gánh giải thoát ? Ờ thì những điều họ nói sẽ được chứng minh là đúng khi nào họ cũng không còn phân biệt thịt và những đồ bài tiết thừa thãi của súc vật. Đồng ý trên đời nầy còn nhiều thứ tệ hại khác như tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, dâm dật, vân vân, nhưng ăn tươi nuốt sống chúng sanh vẫn là một thứ tệ hại hàng đầu. Người con Phật chân chính quyết không tiếp tục ngụy biện nữa. Nếu chưa ăn chay được thì cứ mạnh dạn chịu trách nhiệm về sự yếu đuối của mình, chứ không có căn cơ hoàn cảnh chi cả. Xin đừng tiếp tục ngụy biện nữa hỡi những người con Phật ! Nếu nói rằng mình tốt mình thiện, mà không phát được cái tâm từ bi mẫn chúng, nghĩa là ngày ngày vẫn còn ăn tươi nuốt sống chúng sanh, thì tốt thiện ở chỗ nào ? Khi ăn thịt là chúng ta đã phạm giới y như lời Phật dạy. Chúng ta không chối cãi vào đâu được khi ăn thịt là hoặc ta đã giết, hoặc xúi người giết, hoặc tùy hỉ khi thấy người giết. Dù cho ta không thấy người giết nó, cũng như không nghe được tiếng rên la của con vật lúc sắp chết, nhưng làm sao chúng ta không tưởng tượng ra được nỗi đau đớn của con thú trước khi chết cũng như trong khi chết. Những người con Phật có tưởng tượng ra cảnh một con bò đang rưng rưng nước mắt vì biết mình sắp bị những chúng sanh tự xưng là có tình cảm và lý trí, đập đầu, mổ bụng và lột da để ăn tươi nuốt sống không ? Người con Phật có khi nào tưởng tượng ra được sự tàn ác của việc sát sanh một mạng sống để ăn thịt chưa ? Quý vị ơi ! Sinh vật nào trên địa cầu nầy cũng tham sống sợ chết lắm. Hãy quay ngay trở về mà suy gẫm lấy chính thân ta rồi quý vị sẽ thấy. Nếu lâm vào hoàn cảnh sắp bị người phanh thây mổ bụng để mà ăn thịt, thì chúng ta sẽ đau khổ đến dường nào ? Thế mới biết, những người ăn thịt, dù bất cứ là loại thịt nào, tam tịnh, ngũ tịnh hay cữu tịnh, đều là ăn thịt, thì cho dù có tu đến đại định, cái định đó cũng chỉ là cái định của loài La Sát mà thôi. Hơn nữa, thật là mai mỉa cho những người con Phật ngày nào cũng tụng đọc và tuyên giảng từ bi mà miệng thì đầy thịt chúng sanh. Ngày ngày tuyên giảng về Phật tánh đồng đẳng trong mọi loài chúng sanh, nghĩa là chúng sanh nào cũng có Phật tánh như nhau, thế nhưng lại không chịu trân quý và bảo vệ mạng sống của chúng sanh, thật là nghịch lý vô cùng. Phải chi loài người sanh ra mà không có rau đậu và hoa quả, thì cái lập luận "vật dưỡng nhân" còn nghe được. Đàng nầy trên mặt địa cầu có thiếu chi là thực vật, những thứ mà dinh dưỡng và đạm tố cũng không thua gì động vật. Dẫu rằng cây cỏ cũng là những chúng sanh; tuy nhiên, ở những chúng sanh nầy hữu tình tính rất thấp, có thể nói là không có. Thế cho nên nếu có tạo nghiệp, chúng ta chỉ tạo ra ít nghiệp thôi. Hơn nữa, những người con Phật khi đã phát tâm ăn chay rồi, sẽ không nở sát hại ngay cả cả cây cỏ, không nở nhổ tận gốc, bứng tận rễ thực vật đâu. Những người nầy chỉ cắt lấy phần nào để ăn mà thôi, và làm như vậy vô tình ta phấn chấn và kích thích sự tăng trưởng nơi thực vật (đó là theo kinh nghiệm và chứng minh của những nhà canh tác nông trại). Tóm lại, người con Phật ăn chay không phải vì muốn trau tria cho thân nầy khỏe, thân nầy đẹp, thân nầy sống lâu... Chúng ta ăn chay là vì lòng từ bi mẫn chúng, không muốn lấy cái chết của bất cứ chúng sanh nào để nuôi cái sống của ta. Chúng ta chỉ ăn để nuôi dưỡng cơ thể để mà tiến tu và thành đạo giải thoát, chứ không phải sống để ăn. Nên chi những người con Phật chúng ta hãy cố đừng gây thêm oan gia nghiệp báo trong cái ăn. Người Phật tử phát tâm ăn chay cũng không phải để thành Phật hay được Phật rước về cõi Tây Phương Cực Lạc. Muốn đến quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, chúng ta phải trải qua một quá trình tu tập bền bỉ, lâu dài và không ngừng nghỉ. Tuy nhiên muốn bước chân lên con đường tu tập đạo từ bi, mà không chứng tỏ được mình có lòng từ bi, thì quả là có cái gì trục trặc ngay từ bước đầu vậy. Nếu chúng ta không tỏ lòng từ bi với những người em nhỏ lạc loài (những thú vật), thì thử hỏi khi ta nói đến lòng từ bi với một con người, cái lưỡi không xương của ta có chắc thật lắm không ? Xin những người con Phật hãy mạnh dạn lên ! Hãy chối bỏ cuộc sống bằng những cái chết. Hãy chối bỏ lối sống vô hồn, sống trên những đau đớn rên la của những chúng sanh nhỏ bé và yếu đuối, hỡi những người con Phật ! Hãy lấy tâm Phật làm tâm mình, lấy hạnh Phật làm hạnh mình, lấy nguyện Phật Phật làm nguyện mình mà mở rộng tình thương bao la đến chúng sanh muôn loài. Hãy lấy lòng mình mà suy lòng người, để thấy rằng ai cũng tham sanh úy tử, để từ đó quyết tâm trì trai giữ giới, để từ đó quyết không vì ngon miệng mình mà não hại chúng sanh. Những người con Phật muốn hòa thân mình với chân như bản thể, hãy khởi lòng từ bi trong từng phút từng giờ. Hãy mở lòng từ bi bằng cách ăn chay, một ngày cũng tốt, hai ngày cũng tốt, càng nhiều ngày chừng nào càng tốt chừng nấy. Nếu ai trong chúng ta cũng làm được điều nầy thì xã hội loài người sẽ không còn cảnh tương sát tương tàn nữa. Ngược lại, đi đâu đến đâu chúng ta cũng chỉ thấy những nụ cười và những tâm hồn tương thân tương ái, lúc nào cũng tôn trọng và bảo vệ sự sống cho nhau. Mong cho ai nấy đều thấm nhuần lời Phật dạy để một sớm một chiều nào đó ai trong chúng ta cũng cảm thấy rằng, ta và chúng sanh là một, hễ chúng sanh khổ là ta khổ, hễ chúng sanh vui là ta vui. Một khi chúng ta đã sống được như vậy, đã tu được như vậy, thì thế giới nầy không còn mang tên Ta Bà nữa, mà phải là thế giới của giải thoát hay là Tây Phương Cực Lạc, nơi chỉ có tình thương bao la chân thật, nơi mà chúng sanh mọi loài sẽ chung sống bên nhau như huynh đệ một nhà. Mong lắm thay ! 369. CHƠN GIÁC NGỘ VÀ GIẢI THOÁT

Đức Phật thị hiện ra nơi đời không nhằm mục đích sáng lập ra một tôn giáo, cũng không nhằm tạo ra một triết lý suông. Ngài thị hiện chỉ với một mục đích duy nhất là chỉ dạy cho chúng sanh làm thế nào để được giác ngộ và giải thoát khỏi mọi sự mê lầm đau khổ của thế gian. Ngài chỉ cho chúng sanh thấy một tấm gương điển hình nơi chính Ngài: cũng là một con người như bao con người khác, nhưng là một con người đã hoàn toàn giác ngộ và giải thoát khỏi mọi mê lầm đau khổ của thế gian. Đây cũng chính là hình ảnh tiêu biểu khẳng định rằng mọi chúng sanh đều có khả năng giác ngộ và giải thoát như Đức Phật vào bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, muốn thật sự đi được trên con đường giác ngộ và giải thoát nầy, thì tự mỗi người chúng ta chẳng những phải vâng giữ những lời Phật dạy, mà còn phải đem chúng áp dụng vào cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Chúng ta phải tự chuyển hóa, phải tự đi con đường mà Phật đã chỉ bày, chứ không ai chuyển hóa giùm ai, hoặc không ai có khả năng đi giùm ai cả.

Ai có khả năng giác ngộ và giác ngộ cái gì ? Hai mươi lăm thế kỷ trước, chính Đức Thế Tôn Từ Phụ đã khẳng định : "Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành." Ngài đã nói quá rõ ràng về khả năng giác ngộ và giải thoát của chúng sanh rồi còn gì. Với Ngài, không có ranh giới cho sự giác ngộ và giải thoát.

Phật tử hay không Phật tử đều có thể giác ngộ và giải thoát được. Như vậy dù ở trong Phật giáo, Cơ đốc giáo, Lão giáo, Khổng giáo, Bà la môn hay Hồi giáo... Hoặc giả không ở trong tôn giáo nào, nếu sống tỉnh thức và tự thân thực nghiệm những chân lý trong sáng, những chân lý không thể nghĩ bàn, những chân lý vượt lên trên tất cả mọi suy tưởng hẹp hòi của tôn giáo, kẻ đó đang đi trên con đường giác ngộ và giải thoát. Giác ngộ và giải thoát những mê lầm, đau khổ và phiền não của thế gian, chứ không là một thứ gì cao xa không nắm bắt được. Người thật sự giác ngộ sẽ không vì hạnh phúc tạm bợ của thế gian mà vui, cũng không vì đau khổ vô thường của thế gian mà buồn. Người ấy thấy rõ bản chất thật sự của cuộc sống; vật chất và sự tham ái là sự đau buốc tột cùng của sự sống, chứ không phải là một sự đau khổ trừu tượng nào cả. Chúng ta phải luôn phấn đấu để nhìn cho rõ mặt mũi thật của khổ đau: vật chất từ bên ngoài và tham ái từ bên trong. Trong hai kẻ thù nầy thì tham ái từ bên trong là kẻ thù nguy hiểm nhứt cho công cuộc giác ngộ của chúng ta. Chính tham ái che mờ tất cả những trong sáng hồn nhiên của chúng sanh. Chính tham ái đang gào thét nổi loạn trong mỗi chúng ta từng phút từng giờ. Chính tham ái bắt ta chạy theo vật chất bên ngoài và gây ra không biết bao nhiêu là khổ đau phiền não cho chúng sanh mọi loài. Chính tham ái bắt chúng ta phải chạy theo hơn thua, thành bại của cuộc đời. Vì tham ái mà ta lo toan mưu tìm hạnh phúc, có khi lại là hạnh phúc trên đau khổ của kẻ khác. Hãy lắng lòng nghe lời chỉ dạy của Đấng Từ Phụ:

"Vạn pháp vô thường." Tất cả đều giả tạm và vô thường. Hạnh phúc giả tạm của thế gian nầy cũng không chạy ra ngoài cái luật vô thường của vạn pháp. Hãy trả lại hạnh phúc và khổ đau cho thế gian, đừng bám víu vào bất cứ thứ gì trong cuộc đời nầy. Hãy sống như lời chỉ dạy của Thế Tôn, hãy dửng dưng với hạnh phúc phù du giả tạm. Hãy kham nhẫn với khổ đau vì chúng chỉ là những lữ khách vô thường, đến rồi đi không hẹn kỳ. Chúng không là gì cả để làm vướng mắc sự giác ngộ và giải thoát của ta. Hãy sẵn sàng chấp nhận tất cả những gì xảy đến với mình từ cuộc đời, những vui buồn của cuộc sống và ngay cả những nỗi lo sợ về sự chết. Đừng để vật chất bên ngoài khơi dậy lòng tham ái bên trong của chúng ta. Đừng cầu mong gì cả, có cái gì đâu để mà cầu với mong ? Tất cả rồi sẽ qua đi, ngay cả những cái mà ta cho là hạnh phúc và khổ đau, rồi cũng sẽ tuần tự tan thành mây khói. Con người sống đời giác ngộ và giải thoát là con người biết sẵn sàng đón nhận mọi hạnh phúc hay đau khổ của cuộc đời một cách tự nhiên. Người ấy luôn hiểu rằng có nhiều khi những cái mà người đời gọi là tình thương, hạnh phúc, thỏa mãn, vui thích, an lành, ấm cúng, tiện nghi... nhiều khi chỉ là những cái bẫy giăng ra để khơi dậy lòng tham ái trong ta mà thôi. Lắm khi chúng chính là những kẻ thù mà ta cứ triền miên ôm ấp hoặc nhận làm bạn hữu. Với người biết tu, biết thật sự đi trên con đường giác ngộ và giải thoát, thì những vật chất tầm thường nầy không thể quật ngã họ được. Ngược lại, chúng chính là những nhân tố làm trổ hoa giác ngộ nhanh hơn và kiên quyết hơn.

Người đang đi trên đường giác ngộ thật sự luôn tỉnh thức rằng kẻ thù chính của họ không là những chúng sanh đáng thương, mà là những tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến, bất mãn, đói khát, ái dục, sợ hãi, phỉ báng, cố chấp, tiền tài, danh vọng, địa vị, quyền uy, thị phi, tranh chấp, thù hiềm, thành bại, chê khen, lợi lộc... Người ấy luôn tỉnh thức nhận rõ bộ mặt thật hư ngụy và vô thường của vạn pháp, dù mang tên gì hoặc núp dưới hình thức hoa mỹ gì, chúng cũng chỉ là hư ngụy và vô thường, không có gì để cho chúng ta phải lưu luyến vướng mắc. Nói như vậy không có nghĩa là những người đang đi trên con đường giác ngộ vô tình vô nghĩa. Kỳ thật, tình nghĩa của họ rất thâm sâu, thâm sâu như biển Thái sông Hằng. Chính vì giác ngộ nên họ xem tất cả mọi chúng sanh như cha mẹ mình, và vì thế mà họ không nỡ nhìn bất cứ ai đi vào con đường đau khổ của thế gian. Với người giác ngộ, hoàn cảnh dù khó khăn cơ cực đến đâu, họ vẫn can đảm tiến tu. Hành trang duy nhất của những con người giác ngộ là chánh pháp; còn thì bịnh khổ, khó khăn và bất trắc đối với họ đều là diệu dược. Với họ, hoạn nạn là nghị lực giác ngộ; gai gốc của thế gian là con đường dẫn đến giải thoát;

nội ma ngoại chướng là những bạn đồng tu đồng hành; khó khăn thế tục là những kỳ hoa dị thảo trên đường đi về đất Phật; những tệ bạc vong tình của nhân thế cùng những kẻ chống nghịch như những nợ nần phải trả. Con người giác ngộ luôn thi ân lợi tha mà không bao giờ phân biệt hay vướng mắc. Con người giác ngộ không tìm cầu những thứ ngoài tầm tay hoặc những thứ phi thường. Ngược lại, họ sống và tu một cách thật bình dị và đơn giản. Với họ, cho dù hạnh phúc và đau khổ đến đi, đi đến bao nhiêu lần đi nữa, họ vẫn vậy. Họ không bị vật chất và tham ái lôi cuốn; họ cũng không bị cuộc sống cuồng loạn cuốn trôi như một kẻ vong thân, buông mình cho định mệnh. Họ cũng không mơ ước được bay bổng lên không trung, để thoát khỏi thực tại khổ đau phiền não. Với họ quá khứ đã qua rồi, tương lai thì chưa tới, thế nên họ trực diện với thực tại, dù thực tại ấy có là hạnh phúc hay đau khổ. Nếu chúng ta có khả năng nhìn những hạnh phúc và đau khổ của trần thế nầy như nước chảy mây bay, nên quyết không bám víu lấy chúng, thì chúng ta sẽ có cuộc sống tự tại và an bình hơn. Có cơn gió nào rồi không ngừng, có cuộn sóng nào rồi không tan ? Ngăn gió cản sóng chẳng những không làm gió lặng sóng êm, mà ngược lại chúng ta còn làm cho tình huống trở nên tệ hại thêm. Theo Đức Phật, đời chỉ là sự kết hợp của những cái vui, buồn, được, mất, hơn, thua, tốt, xấu, khen, chê, giàu, nghèo... mà con người nói riêng, chúng sanh nói chung, cứ mãi quay quần trong đó chỉ vì sự khống chế của vọng tưởng tham, sân, si. Chỉ vì tham, sân, si mà trùng trùng chướng nghiệp khai mở. Chỉ vì tham, sân, si mà chúng sanh luân hồi sanh tử không ngừng nghỉ. Chỉ vì tham, sân, si mà chúng sanh đội hết hình nầy đến lốt khác trong tam đồ lục đạo. Ngược lại, con người giác ngộ là con người biết một lần dứt khoát; dứt khoát buông bỏ tham, sân, si và tự trang bị cho mình bằng chánh pháp của Phật. Người ấy biết quay ngay trở về với chính mình để sống đời bình thường, với một cái tâm cũng bình thường y theo lời Phật dạy : "bình thường tâm thị đạo." Nghĩa là đạo không phải là một cái gì cao xa, mà chỉ là những cái bình thường trong cuộc sống hằng ngày. Hễ tâm bình là cảnh vật bình. Cuộc sống của con người giác ngộ nó bình thường đến nỗi vô tư, vô sự, vô cầu, vô ngại; đến nỗi dù sanh hay dù tử, dù vui hay dù buồn, dù hạnh phúc hay đau khổ... chúng chỉ như những hạt sương mai trên đầu cỏ. Những con người giác ngộ sống đời ung dung tự tại của hiện thực, với tâm tư cởi mở và không câu chấp trước mọi tình huống. Họ đi thẳng vào đời với cái tâm bình thường để giúp mình, giúp người và giúp đời; họ hy sinh và vị tha trong tinh thần từ, bi, hỉ, xả của nhà

Phật.

Những con người giác ngộ không nhìn những đau khổ và phiền não của cuộc đời nầy bằng cái nhìn lạc quan. Đau khổ và phiền não muôn đời vẫn là đau khổ và phiền não; tuy nhiên, chúng chỉ tự đến và tự đi (tự phát sanh và tự hủy diệt), chứ ta không can chi phải tham dự vào bất cứ tiến trình chào đón hoặc ngăn che những thứ vô thường nầy. Như vậy con đường giác ngộ và giải thoát thật sự mà Thế Tôn đã một lần tìm được để trở về rất ư là bình thường và đơn giản : Hãy sống một cách bình thường trong hiện thực; hãy từ bỏ sát sanh, tránh xa tà hạnh, biết tàm quý mà không vọng ngữ vọng ngôn, tự sống thanh tịnh, không trộm, không cắp, không cướp; luôn biết từ bỏ dâm dục hèn hạ, từ bỏ nói láo. Hãy luôn nói lời chân thật, sống đời đáng sống, luôn thật thà ngay thẳng. Luôn nói điều ngay lẽ phải chứ không nói lưỡi hai chiều; chỉ nói lời ái ngữ, chứ không nói lời độc ác. Quyết xa lìa những thức uống cai độc. Sống như thế ấy thì cho dù có tám vạn bốn ngàn, hoặc triệu triệu thứ khổ não của Ta Bà đi nữa, chúng cũng không một mảy may chi phối được cuộc sống bình thường của con người giác ngộ. Cuộc sống ấy nó bình thường và đơn giản như lời Phật dạy :

Chư ác mạc tác, Chúng thiện phụng hành.

Tự tịnh kỳ ý, Thị chư Phật giáo.

Đó chính là chơn giác ngộ và giải thoát mà Đức Từ Phụ đã trao truyền lại cho chúng ta, những mong những đứa con của Ngài thấy và biết được ngay tại chỗ nầy mà sống mà tu, để một ngày không xa nào đó, pháp giới chúng sanh sẽ được cùng nắm tay Phật Tổ dạo khắp cùng các nẻo vô sanh.

370. CHÚNG TA NGUY ỆN GÌ TRONG NGÀY K Ỷ NI ỆM PH‡T THÀNH Đ ẠO ?

Ph§t tØ chúng ta th߶ng đĩn nh§n ngày đÕi l­ kÛ ni®m Ph§t Đän v¾i t¤t cä lịng hân hoan và biªt ½n cüa nhỉng ng߶i h§u b¯i. Tuy nhiên, m¤y ai trong chúng ta hân hoan t± chĐc ngày thành đÕo cüa Thª Tơn, ngay cä các chùa chi«n và tđ vi®n, cûng chï t± chĐc ngày n¥y cho cĩ l®. Th§t tình mà nĩi, nªu khơng cĩ ngày thành đÕo n¥y, thì thiªt tßởng gi¶ n¥y chúng ta vçn cịn tiªp tøc lån trơi trong mê đ° tåm t¯i, chĐ làm gì cĩ ánh đÕo vàng rÕng rÞ đ¬ mà đßþc s¯ng đ¶i hÕnh phúc, chĐ đ×ng nĩi chi là gî́c ngµ và gị̂i thốt. Ngày Ph§t thành đÕo chỈng nhỉng nĩi lên sđ đµc đáo cüa tơn gî́o mà v¸ gî́o chü khơng phäi là mµt nhân v§t cüa huy«n thõi, th¥n thõi hay hoang đ߶ng, mà nĩ cịn đánh d¤u mµt khúc quanh quan tr÷ng trong l¸ch sØ gị̂i phĩng tâm linh vơ ti«n khống h§u cüa nhân lõi.

Ngày m°ng tám tháng chÕp đúng nhß th¶i đi¬m cüa nhỉng ngày đánh d¤u báo hi®u Đơng s¡p tàn và Xûn s¡p đªn. Nhỉng ng߶i con Ph§t chúng ta đĩn nh§n ngày ¤y chỈng nhỉng nhß đơng tàn bång gî́ đĩn nh§n xûn sang ¤m áp; mà h½n thª nỉa, chúng ta đĩn nh§n ngày thành đÕo cüa Ph§t nhß đêm t¯i đĩn ch¶ ánh bình minh tß½i sáng. Cách nay 2622 nåm, trong lúc nhân lõi và chúng sanh m÷i lồi đang lån trơi trong bi¬n đ¶i đau kh± và t¯i tåm mù m¸t, khơng cĩ đ߶ng n¨o nào thốt ra, thì mµt ánh sáng kÏ di®u xu¤t phát t× mµt n½i xa xơi cüa vùng B¡c „n. Giỉa lúc nhân lõi đang nØa ngü nØa mê v¾i nhỉng tµi l²i ch¤t ch°ng, thì Thª Tơn đã th¸ hi®n. Ngài đã tu t§p và đÕt thành đÕo qụ̂ gî́c ngµ t¯i thßþng. B¡t đ¥u t× ngày m°ng tám tháng chÕp nåm xßa, ánh đÕo vàng cüa Ngài đã chiªu kh¡p muơn phß½ng. Cách nay đã g¥n hai ngàn sáu tråm nåm, mà ánh sáng ¤y, ch½n lý ¤y vçn chiªu tưa rÕng ng¶i. Hình änh Thª Tơn rÕng rÞ dß¾i cµi cây B° Đ« trong ngày thành đÕo, tßởng đã nhß xa mà kÏ th§t vçn g¥n, g¥n l¡m v¾i nhỉng ng߶i con Ph§t. Ngày thành đÕo cüa Thª Tơn khơng nhỉng chï đánh d¤u mµt sđ nghi®p thành tđu vî đÕi cüa mµt con ng߶i đã hồn tồn gî́c ngµ và gị̂i thốt, mà nĩ cịn đánh d¤u mµt bß¾c ngo£c vơ cùng quan tr÷ng cho nhân lõi. Ngài đã sanh ra giỉa mµt khu r×ng vơ minh cüa nhân lõi, thª nhßng Ngài đã khơng lÕc bß¾c lån trơi trong khu r×ng khơng cĩ l¯i ra n¥y. Ngßþc lÕi, Ngài đã quyªt tâm chiªn đ¤u ch¯ng lÕi ma qûn, vơ minh và phi«n não, t× nµi tâm đªn ngõi cänh. L¶i th® nguy®n nåm xßa cüa Ngài cho t¾i bây gi¶ vçn cịn vang v÷ng : "Nªu ta ng°i đây mà khơng chĐng đßþc đÕo qụ̂, thì dù th¸t nát xß½ng tan, ta quyªt khơng bao gi¶ đĐng d§y." Chính nh¶ sđ l§p nguy®n mÕnh m¨ ¤y mà Ngài đã thành đÕo và khai đ߶ng mở l¯i cho h§u thª biªt đ߶ng n¨o mà l¥n v« con đ߶ng hÕnh phúc và tu gị̂i thốt. Ngài đã sanh ra trong mµt gia đình hồng tµc, cao sang tuy®t đïnh, v¾i đ¥y đü m÷i ti®n nghi v§t ch¤t và sung sß¾ng khơng ai b¢ng, mu¯n gì đßþc n¤y, nhßng Ngài đã khơng đ¬ cho nhỉng thĐ ¤y đßa Ngài ra bãi tha ma mµt cách oan u±ng. Ngài đã sanh ra trong mµt xã hµi đ¥y b¤t cơng và áp bĐc cüa th¥n quy«n và trong lúc cä thª gi¾i Ta Bà đang quay cu°ng trong điên đäo. Thª nhßng Ngài đã khơng b¸ quay cu°ng trong điên đäo ¤y. Ngßþc lÕi, Ngài đã giĩng mµt tiªng chuơng dài cänh tïnh m÷i ng߶i, m÷i gi¾i t× quý tµc đªn cùng đinh. Tiªng chuơng ¤y đã vang v÷ng trong su¯t 26 thª kƯ nay, vçn cịn vang v÷ng cho đªn bây gi¶ và s¨ cịn vang v÷ng mãi mãi. Ngài đã đªn v¾i thª gian n¥y mµt cách bình th߶ng và tđ nhiên nhß bao nhiêu chúng sanh khác, chï cĩ đi«u khác là Ngài đã s¾m nh§n thĐc ra r¢ng cänh đ¶i là gị̂ tÕm và l¡m n²i bi ai, th¶i gian cĐ trơi mãi và vÕn v§t cĐ n¯i tiªp nay d¶i mai đ±i khơng ng×ng nghï. Ngài đã s¾m gî́c ngµ r¢ng trên đ¶i n¥y cĩ cái gì là thđc đâu ? T¤t cä chï là gị̂ tÕm và mµng tßởng. Ngay cä nhỉng suy tß h¢ng ngày cüa chúng ta cûng chï là v÷ng tßởng, chĐ chä là cái gì hªt, chúng chï là trÕng thái tâm thĐc äo tßởng. Nhỉng v÷ng tßởng n¥y chỈng nhỉng đßa chúng ta đªn tham, sân, si, điên đäo và phi«n não, mà chúng cịn xơ đ¦y chúng ta vào c½n túy sanh mµng tØ, ho£c gị̂ trong c½n đÕi mµng cüa tr¥n thª nỉa. Ngài đã s¾m nh§n thĐc ra r¢ng nø c߶i và hÕnh phúc cüa tr¥n thª th§t là mong manh và ng¡n ngüi, mà n²i th¯ng kh± pha lçn tiªng khĩc cüa não phi«n đã b¡t đ¥u ngay t× lúc chúng ta m¾i chào đ¶i cho đªn lúc tàn đ¶i. T× sau ngày thành đÕo, Ngài đã đ¬ lÕi cho h§u thª mµt di sän tinh th¥n vơ cùng quý báu. Ngài đã cho chúng ta th¤y rõ ràng sđ gî́c ngµ và gị̂i thốt hồn tồn n¢m trong t¥m tay cüa chính chúng ta, chĐ khơng ở mµt quy«n lđc ngõi lai nào cä. Ngài đã vÕch rõ cho chúng ta th¤y rõ sở dî cĩ thđc trÕng lån trơi trong tam đ° løc đÕo là do bởi chúng sanh khơng ch¸u tiªt gị̂m lịng tham døc, khơng ch¸u đi«u phøc thân tâm, cĐ đ¬ cho ngû døc thª gian lơi cu¯n, khơng ch¸u ch÷n cho mình hß¾ng đi hß¾ng thßþng. Ngßþc lÕi, chúng ta cĐ buơng lung cho ngû døc thª gian lơi cu¯n; cho tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, ác kiªn kh¯ng chª, ho£c gị̂ chúng ta cĐ quay cu°ng trong døc lÕc cüa thª gian. Chính vì v§y mà thay vì thß½ng ng߶i mªn v§t, và giỉ cho thân tâm trong sÕch và thanh t¸nh, thì chúng ta lÕi ốn ng߶i hÕi v§t và đ¡m chìm trong ngû døc cüa tr¥n gian. Chính vì thª mà thay vì s¯ng đ¶i t×, bi, hï, xä, chúng ta lÕi tham lam, sân h§n, si mê; thay vì rµng lịng b¯ thí và giúp đở tha nhân thì chúng ta lÕi keo kiªt bưn xën. Cûng chính vì thª mà thay vì s¯ng đ¶i buơng xä nhß ĐĐc Ph§t, thay vì t× ch¯i cung vàng đi®n ng÷c, danh v÷ng quy«n uy, đ¬ s¯ng đ¶i an lÕc và tïnh thĐc, chúng ta lÕi tranh danh đõt lþi, ho£c gị̂ su¯t đ¶i chï biªt chÕy theo nhỉng äo tßởng cüa đu±i hình b¡t bĩng. Chính vì thª mà ngồi mi®ng chúng ta hơ hào t§n di®t tham, sân, si, nhßng trong thâm tâm chúng ta vçn ngày ngày ơm ¤p chúng, vçn ngày ngày dong ru²i tìm c¥u và kªt thân v¾i cä nµi ma lçn ngõi chß¾ng. Th§t tình mà nĩi, nªu khơng cĩ ngày thành đÕo cüa Ph§t t±, thiªt tßởng gi¶ n¥y con đ߶ng duy nh¤t cho chúng ta vçn là mê đ° tåm t¯i. ĐĐc Thích Tơn T× Phø đã khơng tđ xßng mình là mµt đ¤ng tồn nång vơ hình vơ tß¾ng. Ngài xác đ¸nh vì Ngài đã nhìn th¤y rõ trên bß¾c đ߶ng sanh tØ lûn h°i cüa chúng sanh, nĩ trùng trùng đi®p đi®p nhỉng mµng m¸, mµng đ©p đâu khơng th¤y, chï th¤y tồn ác mµng và kh± đau phi«n não. Vì thß½ng xĩt chúng sanh mà Ngài đã khai mở ra mµt quang lµ thênh thang cüa t×, bi, hï, xä, cüa hÕnh phúc yêu thß½ng, cüa khiêm cung t× t¯n và an lÕc tïnh thĐc. Ngài chỈng nhỉng đã đÕp đ² m÷i b¤t cơng cüa giai c¤p xã hµi và xua tan bĩng t¯i cüa døc v÷ng b¤t cơng cüa th¥n quy«n tàn bÕo và vơ lý, mà Ngài cịn xé tan bĐc màn vơ minh cüa ích kƯ, bưn xën, kiêu cång, cüa c¥u danh đõt lþi, cüa khối lÕc mong manh mµng huy­n, và thay vào đĩ b¢ng sđ tïnh thĐc cüa lịng tu tâm dßÞng tánh, hành thi®n khơng hành ác. Ngài là mµt bơng sen duy nh¤t trên m£t đ¸a c¥u n¥y, đã vß½n lên t× trong bùn l¥y, chỈng nhỉng khơng hơi tanh mùi bùn, mà cịn tưa ra hß½ng th½m ngào ngÕt kh¡p cùng nåm châu b¯n bi¬n.

Ngài đã đßa nhân lõi th¶i đĩ vßþt qua t× nhỉng h¯ thỈm cüa phân ly, h§n thù và ngån cách, đ¬ đi đªn ch² đ¥y tình thß½ng cüa an bình và hÕnh phúc. Ngài đã làm mµt cuµc cách mÕng gị̂i thốt tâm linh vơ ti«n khống h§u. Ngài đã khai mở mµt kƯ nguyên cüa tđ do và bình đỈng. V¾i Ngài, khơng cĩ quý tµc hay cùng đinh khi máu cüa chúng sanh cùng đư nhß nhau. V¾i Ngài, khơng cĩ gî̀u nghèo hay sang hèn, mà chï cĩ tinh th¥n t×, bi, hï, xä và ánh sáng trí hu®. V¾i Ngài, khơng cĩ ai kh¯ng chª hay gây th¯ng kh± cho ai, chï cĩ sđ kh¯ng chª cüa tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn mà thơi.

Nhân kƯ ni®m ngày Thª Tơn thành đÕo, m÷i ng߶i trong chúng ta hãy tđ xét lịng mình xem coi mình đã l§p nguy®n l¥n bß¾c trên quang lµ cüa Thª Tơn, hay vçn loanh quanh l¦n qu¦n trong cơng h¥u khanh tß¾ng, v§t ch¤t lþi danh; ho£c gị̂ đang quay cu°ng trong nhỉng vui bu°n thß½ng ghét cüa th߶ng tình thª tøc. Hãy tđ xét lịng ta, xem coi chúng ta cĩ l¡ng nghe nhỉng l¶i dÕy d² cüa Thª Tơn hay khơng ? Cĩ thi¬u døc tri túc hay chßa ? Cĩ tâm lßþng bao dung v¾i chan hịa t×, bi, hï, xä; hay vçn tham, sân, si ? Hãy xem coi chính chúng ta đã cĩ tr÷n đü lịng tin n½i gî́o lý tuy®t v¶i cüa Ph§t t± và đã quyªt chí tu trì theo nhỉng l¶i Ph§t dÕy hay chßa ? Xin thßa, con đ߶ng mà nåm xßa Thª Tơn đã đi và đã đªn, là con đ߶ng đµc đÕo. Chúng ta dù mu¯n hay khơng mu¯n, cûng phäi mµt l¥n lên đ߶ng. Nªu khơng bây gi¶ thì cûng vÕn tri®u kiªp v« sau n¥y. R°i ai trong chúng ta cûng s¨ phäi mµt l¥n nhàm chán sanh tØ, đ¬ phát tâm B° Đ«, phäi bư v÷ng mà v« v¾i ch½n, phäi bư mê mà v« v¾i tïnh thĐc và gî́c ngµ. Tuy nhiên, v¤n đ« ở đây là ch×ng nào chúng ta m¾i ch¸u lên đ߶ng ? Ch×ng nào chúng ta m¾i ch¸u t× bư tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, ác kiªn đ¬ quay v« v¾i t× bi hï xä, khiêm cung t× t¯n, cûng nhß tin tßởng và hành trì theo chánh kiªn đây ? Nhân ngày thành đÕo cüa Thª Tơn, nhỉng ng߶i con Ph§t chúng ta cịn ch¥n ch¶ gì nỉa, mà khơng phát đÕi nguy®n mà quyªt tâm lên đ߶ng ngay t× bây gi¶ ? Thª Tơn đã vì thß½ng xĩt chúng sanh m÷i lồi, nên Ngài đã l§p nên mµt quang lµ thênh thang cho cuµc s¯ng hÕnh phúc và cuµc tu gị̂i thốt. Tuy nhiên, chính m²i ng߶i trong chúng ta phäi bß¾c lên quang lµ cüa hÕnh phúc yêu thß½ng n¥y mà đi, chĐ khơng ai đi dùm ta đßþc, ngay cä Ph§t. Con đ߶ng n¥y khơng ai mua đßþc b¢ng ti«n b¢ng bÕc, b¢ng danh v÷ng quy«n uy; cûng khơng mua đßþc b¢ng tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn. Nªu nhỉng thĐ ¤y mà mua đßþc hÕnh phúc và gị̂i thốt, thì ĐĐc Ph§t đã khơng t× bư chúng khi Ngài đang là mµt thái tØ v¾i đ¥y đü m÷i thĐ. Hãy tđ xét lịng ta đi đ¬ th¤y cho rõ r¢ng sang gî̀u mong manh h½n sß½ng khĩi, cơng danh sđ nghi®p nhß sß½ng mai trên đ¥u cư, vui bu°n thß½ng ghét nào khác chi nhỉng l÷n sĩng tri«u. жi vơ th߶ng và thª gian gị̂ hþp, do bởi duyên hþp duyên tan. Tråm nåm nào cĩ h½n gì gi¤c m½... Hãy l¡ng lịng nghe l¶i Ph§t dÕy, hãy quay ngay v« ơng Ph§t n½i chính mình mà cúng d߶ng cho v¸ Ph§t ¤y t× gi¾i hß½ng, đ¸nh hß½ng, hu® hß½ng, gị̂i thốt hß½ng, đªn gị̂i thốt tri kiªn hß½ng, đ¬ mang lÕi an lÕc và hÕnh phúc cho chính ta và nhỉng ng߶i quanh ta. Nhân ngày thành đÕo cüa ĐĐc Thích Tơn T× Phø, chúng ta hãy h©n v¾i lịng là quyªt vâng giỉ và hành trì nhỉng gì Ngài đã chï dÕy. Nên nh¾ r¢ng châu báu ng÷c ngà cüa cõi nß¾c tÕm bþ n¥y, cho dù cĩ đem ch¤t đ¥y tam thiên đÕi thiên thª gi¾i, cûng khơng b¢ng vâng giỉ và hành trì mµt câu Ph§t dÕy. Thª m¾i biªt Ph§t pháp quý đªn d߶ng nào; thª m¾i biªt Ph§t ân cao tµt đªn d߶ng nào; thª m¾i nguy®n, Ph§t hÕnh và Ph§t đĐc cao cä đªn d߶ng nào. Nhân ngày Thª Tơn thành đÕo, xin ai n¤y đ«u tđ hĐa v¾i lịng mình là s¨ thanh l÷c thân, kh¦u, ý sao cho gị̂m thi¬u tham, sân, si.

Ь xĐng đáng là mµt Ph§t tØ thu¥n thành, hãy đªn trß¾c đài vơ thßþng gî́c mà bçm v¾i ĐĐc Thª Tơn r¢ng : "Bçm Thª Tơn, t× vơ thï, con đã lån trơi tÕo nghi®p trong bi¬n đ¶i sanh tØ; đã si mê làm nơ l® cho tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn; đã tin theo th¥y tà bÕn ác; đã sát và đã hÕi khơng biªt bao nhiêu sanh linh mà k¬; đã dùng phàm tình sa đ÷a mà dçn dø chúng sanh đi vào con đ߶ng tà vÕy. Nay con đã th¤y r°i quang lµ mà Ngài đã mµt l¥n lên đ߶ng, đã đi và đã đªn ch² gị̂i thốt. Nay con đã biªt r°i trong con cûng cĩ Ph§t tánh nhß Ngài. H­ con biªt đõn tr× tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn; biªt buơng bư thª sđ; biªt chª ngđ phàm tâm, thì tđ nhiên Ph§t tánh trong con s¨ hi¬n bày. H­ con biªt gÞ bư nhỉng xi«ng xích cüa kh± đau phi«n não, thì cuµc s¯ng con là hÕnh phúc tràn đ¥y và cuµc tu con là miên tr߶ng gị̂i thốt."

Kính lÕy ĐĐc Thª Tơn, nhân ngày thành đÕo cüa Ngài, con nguy®n ngày ngày hành trì gî́o pháp mà Ngài đã ân c¥n gị̂ng dÕy, con nguy®n đem gî́o pháp cüa Ngài vào đ¶i s¯ng h¢ng ngày. Con nguy®n s¯ng cho th§t xĐng đáng làm mµt con ng߶i, biªt tàm quí khiêm cung, biªt nhu hịa nhçn nhøc, biªt đi«u phøc tham, sân, si, và biªt trung thđc s¯ng v¾i nhỉng l¶i Ph§t dÕy. Con nguy®n chí tâm đem tinh th¥n t×, bi, hï, xä và ánh sáng trí hu®, cûng nhß vÕn tri®u pháp mơn tuy®t kƯ cüa Ngài đi vào đ¶i. Con nguy®n s¨ s¯ng trong lÕc đÕo, dù thanh b¥n. Chï luơn th¤y l²i mình, chĐ khơng th¤y l²i ng߶i. Con nguy®n khơng cịn nỉa nhỉng ngày s¯ng ích kƯ, bưn xën và kiêu cång; khơng cịn nỉa nhỉng chu²i ngày lån trơi trong ngû døc; khơng cịn nỉa nhỉng tham đ¡m truy c¥u; khơng cịn nỉa nhỉng đ¯ kÜ, ghen tß½ng, gi§n h¶n, ghét bư;

khơng cịn nỉa nhỉng ngày rong ch½i đào b¾i vån tđ, hí lu§n đa vån; khơng cịn nỉa nhỉng h½n thi®t th¸ phi cüa phàm tình thª tøc. Con nguy®n chỈng nhỉng tđ mình đi trên quang lµ, mà cịn giúp ng߶i khác biªt đ߶ng biªt n¨o mà quay v« đi trên quang lµ cüa Ngài. Và con cûng nguy®n s¨ làm nhỉng đi«u n¥y ngay bây gi¶, chĐ khơng đþi đªn lúc tĩc bÕc, da nhån, rång long, g¯i mưi r°i m¾i ch¸u quay v« thì e r¢ng s¨ chỈng bao gi¶ thây đßþc đâu là mê m¶ tåm t¯i, đâu là quang lµ thênh thang.

Là Ph§t tØ, đã hi¬u và đã tin gî́o lý th§m thâm mà Ngài đã ân c¥n trao truy«n, chúng con xin nguy®n noi theo d¤u chân Ngài, chỈng nhỉng đ¬ h÷c hưi gî́o lý cao thßþng cüa Ngài, mà cịn h÷c hưi và tu trì y theo nhß nhỉng gß½ng hÕnh lành ngay t× chính cuµc đ¶i cüa Ngài.

Ь xĐng đáng là mµt Ph§t tØ ch½n thu¥n và đ¬ đáp đ«n muơn mµt ân đĐc sâu d¥y cüa Ngài, nhân ngày Thª Tơn thành đÕo, chúng nguy®n s¨ kª tøc Ngài mà th¡p sáng ng÷n häi đång Chánh Pháp, đ¬ cho ai n¤y đ«u đßþc th¤y mà v« nß½ng n½i Tam Bäo. Chúng con nguy®n s¨ làm t¤t cä nhỉng gì cĩ th¬ làm đßþc t× xây chùa, dđng tháp, ån chay, giỉ gi¾i,trì chú, ni®m Ph§t, tøng kinh, tham thi«n, nh§p đ¸nh, tu tâm dßÞng tánh, b¯ thí, nhçn nhøc, gieo tr°ng cµi phß¾c b¤t cĐ ở đâu, kªt tø b° đ« quyªn thuµc b¤t cĐ lúc nào, hành thi®n khơng hành ác, luơn giỉ cho thân tâm thanh sÕch. Làm đßþc nhß v§y, chỈng nhỉng chúng con đã khơng phø lịng chß Ph§t, mà ch¡c ch¡n trong đ¶i n¥y kiªp n¥y, ho£c gị̂ mµt ngày khơng xa nào đĩ, t¤t cä chúng con s¨ cùng đßþc n¡m tay Ngài, thong dong đi vào cõi vơ ßu, vơ sanh và vơ di®t.

371. NHÿNG KË NƠ L Ệ

Hãy thØ suy gçm lÕi mà xem, cuµc đ¶i chúng ta t× lúc chào đ¶i đªn nay, đã cĩ m¤y l¥n vui và cĩ bao l¥n bu°n kh± ? Nªu nh¾ khơng l¥m thì cĩ l¨ trong chúng ta ai cûng s¨ đ°ng ý r¢ng cuµc đ¶i chúng ta kh± nhi«u h½n vui, tiªng thở dài nhi«u h½n là nhỉng nø c߶i hân hoan, nß¾c m¡t kh± đau nhi«u h½n là hÕnh phúc an lÕc... TÕi sao lÕi nhß v§y ? TÕi sao khơng là hân hoan, hÕnh phúc và an lÕc; mà lÕi là kh± đau, thở dài và nß¾c m¡t ?

Con ng߶i t× lúc m¾i l÷t lịng m© là đã tham, t× cái tham bú, tham u¯ng nĩ dçn ta đªn gi§n h¶n tĐc tßởi. R°i cĐ thª mà nhỉng chüng tØ tham, sân, si l¾n d¥n theo th¶i gian. Con ng߶i cĩ lý trí, nhßng bên cÕnh đĩ, con ng߶i lÕi cûng cĩ tình cäm; mà th߶ng thì tình cäm lß¾t th¡ng lý trí. Vì thª mà nhỉng chüng tØ b¤t thi®n cĐ đßþc tình cäm nuơi n¤ng nuơng chi«u. Chï c¥n mµt chút xúc tác t× bên ngồi là nhỉng chüng tØ n¥y đâm ch°i n¦y lµc ngay, và kªt qụ̂ là đau kh±, thở dài và nß¾c m¡t, chĐ cĩ gì lÕ đâu ?

Theo đÕo Ph§t, sở dî cĩ sđ th¬ nhß v§y là vì con ng߶i cam tâm làm nơ l® cho tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn. Vì tham, sân, si mà ng߶i ta tranh danh đõt lþi, làm t±n hÕi chỈng nhỉng cho bän thân và gia đình, mà cịn cho ng߶i khác nỉa. Làm t±n hÕi chỈng nhỉng cho thª h® n¥y, mà cịn cho nhi«u thª h® mai h§u nỉa. Vì tham, sân, si mà con ng߶i su¯t đ¶i dong ru±i, đu±i hình b¡t bĩng theo danh v÷ng, ái tình, vinh hoa, phú quý và døc lÕc cüa tr¥n gian. Vì tham, sân, si mà con ng߶i quên m¤t đi vÕn v§t vơ th߶ng, cuµc đ¶i huy­n mµng, khơng khác chi mµt gi¤c chiêm bao. Thª nên thay vì dành thì gi¶ cho vi®c tu tïnh, con ng߶i chï lo đi gom gĩp nhỉng v§t ch¤t phù hoa; thay vì trßởng dßÞng lịng t× bi hï xä, con ng߶i chï lo trßởng dßÞng lịng tham và tánh keo kiªt bưn xën. Vì tham, sân, si mà chúng ta quên m¤t r¢ng con ng߶i sanh ra v¾i hai bàn tay tr¡ng, và khi ra đi cûng v¾i hai bàn tay tr¡ng, chĐ nào cĩ mang theo đßþc gî̀u sang, quy«n uy, chĐc tß¾c đâu ? Vì tham, sân, si mà chúng ta t¸ hi«m, ích kƯ, mÕnh đßþc yªu thua, khơn hiªp dÕi, cá l¾n nu¯t cá bé. Vì tham, sân, si mà chúng ta quên m¤t nhỉng tiªng kêu rên bi ai th¯ng kh± cüa chúng sanh vÕn lồi. Vì sân mà chúng ta đánh m¤t nh½n tính. Vì si mà chúng ta cam tâm làm nơ l® cho m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân, ý. Nào cĩ ng¶ đâu chúng chính là nhỉng tên thiên lơi cho lồi thiên ma ba tu¥n, là nhỉng nhân t¯ chính gây ra phi«n não, và là nhỉng ch¤t keo g¡n ch£t nhỉng mĩc xích lûn h°i sanh tØ lÕi v¾i nhau. Chính vì tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn mà chúng ta buơng lung cho løc cån lång xång quay cu°ng trong bi¬n đ¶i sanh tØ, khiªn cho thß½ng yêu, ganh ghét, vui bu°n, sß¾ng h§n, quy«n uy, danh v÷ng, ti«n tài, v§t ch¤t tđ do kh¯ng chª thân tâm n¥y. Hãy bình tâm suy nghî lÕi mà xem ! Bao nhiêu trøc tr£c, b¤t cơng, bÕo lõn và kh± đau cüa cõi Ta Bà ơ trßþc n¥y, phäi chång đ«u do tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn mà ra cä ? Hãy bình tâm suy nghî lÕi mà xem ! Døc lÕc thª gian t°n tÕi đßþc bao lâu ? Hay là sau nhỉng phút gîy døc lÕc ng¡n ngüi đĩ, chúng ta vçn cịn tr½ lÕi v¾i nhỉng rên la, đau kh± và não phi«n cüa cõi nß¾c đ¥y nhi­m trßþc n¥y ? Xã hµi con ng߶i, dù vån minh và tiªn bµ v§t ch¤t đªn đâu, ch×ng nào chúng ta cịn cam tâm làm nơ l® cho tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, ch×ng ¤y chúng ta vçn cịn s¯ng trong chỈng nhỉng tri«n miên cüa lûn h°i sanh tØ, mà cuµc s¯ng h¢ng ngày cüa chúng ta qụ̂ tình là mµt cuµc s¯ng đ¥y b¤t tr¡c, đ¥y xao đµng lo âu và đ¥y trøc tr£c b¤t an. Hãy mÕnh dÕn lên hÞi nhỉng ng߶i con Ph§t ! Hãy làm mµt cuµc cách mÕng tđ thân, gị̂i phĩng nơ l®, tđ mình tháo gở ra khưi nhỉng trĩi buµc cüa tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn. Biªt r¢ng cơng cuµc cÞi trĩi n¥y khơng phäi là chuy®n d­, vì đã bao đ¶i bao kiªp làm nơ l® cho tham, sân, si. Chúng ta đã cung phøng cho thân phàm phu n¥y nhi«u thĐ qû́ r°i t× ån ngon, m£c đ©p, nhà cao cØa rµng, đªn quy«n uy danh v÷ng, vþ đ©p, con ngoan...

Làm sao v¤t bư cho đßþc nhỉng xích xi«ng nhung løa đây? Làm sao v¤t bư danh v÷ng, quy«n uy, ân tình, ái døc đây ? Làm sao v¤t bư nhỉng th¥n quy«n và mê tín d¸ đoan, nhỉng thĐ mµt th¶i đã t×ng bao che cho nhỉng lo âu, sþ hãi cüa phàm phu n¥y đây ? Làm sao v¤t bư nhỉng thĩi quen tình cäm và th¸ phi cüa phàm phu đây ? Làm sao ngộnh m£t lÕi v¾i vån minh v§t ch¤t và nhỉng quyªn rû khơng ng×ng cüa tiªn bµ hi®n đÕi đây ? Cơng cuµc vĐt bư n¥y qụ̂ là thiên nan vÕn nan, nhßng nhỉng ng߶i con Ph§t quyªt làm và s¨ làm đßþc. Dù sanh ra khơng cùng th¶i v¾i Ph§t, nhßng nhỉng ng߶i con Ph§t đã cĩ gî́o pháp tuy®t v¶i cüa Ph§t, cûng nhß nhỉng trßởng tØ gß½ng mçu cüa Ngài. Ng߶i con Ph§t quyªt khơng tiªp tøc cam tâm làm nơ l® cho tham, sân, si nỉa. Ngßþc lÕi, quyªt phen n¥y vâng giỉ l¶i Ph§t dÕy, quyªt tđ mình cởi trĩi cho mình, quyªt s¯ng đ¶i an b¥n lÕc đÕo, quyªt mang hành trang t× bi hï xä đi vào đ¶i giúp mình, giúp ng߶i và giúp đ¶i. Hãy l¡ng lịng nghe l¶i Ph§t dÕy: "Tham døc, sân h§n và si mê chï là nhỉng cÕm bçy xơ đ¦y con ng߶i vào vịng đau kh±." Tham, sân, si chính là nhỉng mĩc xích lûn h°i sanh tØ, chúng đã xơ đ¦y và tiªp tøc xơ đ¦y chúng sanh lån trơi b°ng b«nh trong vơ lßþng kiªp, v¾i biªt bao nhiêu là kh± đau phi«n não. Nªu v§t ch¤t, quy«n uy và danh v÷ng đem lÕi hÕnh phúc th§t cho con ng߶i, thì ĐĐc T× Phø đã khơng t× bư cung vàng, đi®n ng÷c, vþ đ©p, con ngoan mà đi tu. Ti«n bÕc cüa cäi, Ngài cĩ th×a.

V§t ch¤t, danh lþi và uy quy«n, Ngài cûng cĩ th×a. Cung vàng đi®n ng÷c cüa Ngài là cüa b§c đª vß½ng, thª mà Ngài cịn bư. Chúng ta là cái gì so v¾i Ngài ? V§y thì chúng ta cịn đþi cái gì đây ? Hãy nhìn kÛ lÕi t× ngày con ng߶i xu¤t hi®n trên đ¸a c¥u đªn gi¶, cĩ ai tr߶ng sanh b¤t lão, ho£c b¤t tØ đ¬ mà hßởng hồi nhỉng døc lÕc cüa tr¥n thª n¥y đâu ? TÕi sao chúng ta khơng s¾m thĐc tïnh, đ¬ th¤y r¢ng thª gian n¥y tÕm bþ, vÕn pháp vơ th߶ng, mÕng ng߶i gị̂ hþp và độn y¬u ? T¤t cä nhỉng vinh hoa phú quý chï là phù phiªm tþ nhß gi¤c chiêm bao, gî̀u sang vinh hi¬n hay cơng h¥u khanh tß¾ng nào cĩ khác chi hoa nở hoa tàn, uy quy«n thª lđc nhß b÷t bèo mây giĩ. Hãy nhìn cái gß½ng Thành Cát Tß Hãn đĩ, mµt th¶i làm mßa làm giĩ ở Á, Âu và Phi châu, bây gi¶ mµt gị cûng khơng cĩ. Hãy nhìn Nã Phá Lûn thì th¤y, mµt th¶i chª ngđ cä Âu châu và Nga La Tß, đªn lúc lìa đ¶i, phäi ra đi lÕnh l¨o trên mµt hoang đäo. Đĩ là nhỉng bài h÷c phü phàng cüa nhỉng kë cam tâm làm nơ l® cho tham, sân, si. H÷ chỈng nhỉng khơng đßþc gì, mà cịn xơ đ¦y bao nhiêu ng߶i phäi đi vào con đ߶ng cüa l¥m than, rên xiªt và đau kh± cüa chiªn tranh chªt chĩc.

HÞi nhỉng ng߶i con Ph§t ! Cuµc đ¶i tÕm bþ, vui ít bu°n nhi«u, cĩ gì đâu cho ta vß¾ng m¡c ? Hãy tđ cởi trĩi và ch¤m dĐt kiªp nơ l® cho tham, sân, si ngay t× bây gi¶. Hãy tđ cởi trĩi khưi nhỉng t¸ hi«m, đ¯ kÜ, ganh ghét, bưn xën, ốn h§n, ích kƯ... Chúng chï là nhỉng nhân đ¸a ngøc, chúng là bÕn đ°ng hành cüa vơ minh và tµi l²i, chúng là cu°ng phong bão t¯ cu¯n trơi đi ch½n tâm kiªn tánh cüa chúng sanh. Cịn luyªn tiªc gì nỉa hÞi nhỉng ng߶i con Ph§t ? Đành r¢ng chúng ta phäi s¯ng, phäi ån, phäi u¯ng, phäi ở, phäi hành xØ, phäi làm vi®c..., nhßng chúng ta cĩ quy«n lđa ch÷n cách s¯ng, cách ån, cách u¯ng, cách ở, cách hành xØ và cách làm vi®c. Chúng ta cĩ quy«n đõn tr× tham, sân, si. Chúng ta cĩ quy«n s¯ng trong t×, bi, hï, xä. Chúng ta cĩ quy«n sØa chỉa nhỉng l²i l¥m trong qû́ khĐ, đ¬ cho cuµc s¯ng cüa chúng ta trong hi®n tÕi đßþc t¯t đ©p và tß½i sáng h½n. Chúng ta cĩ quy«n s¯ng đ¶i v¸ tha và buơng xä, đ¬ đßþc an lÕc, tïnh thĐc, gî́c ngµ và gị̂i thốt. Chúng ta cĩ quy«n khơng làm bu°n lịng ng߶i khác, mà ngßþc lÕi chï làm cho h÷ an vui và hÕnh phúc.

Chúng ta cĩ quy«n làm chuy®n thi®n lành, khơng làm chuy®n qu¤y ác. Chúng ta cĩ quy«n an nhiên tđ tÕi, dù đßþc hay dù thua, dù vui hay dù bu°n, dù sß¾ng hay dù kh±, dù cĩ ti«n hay khơng cĩ ti«n, dù cĩ xe m¾i nhà đ©p hay dù khơng. Chúng ta cĩ quy«n xem vinh hoa phú quý là bèo b÷t, cuµc đ¶i là huy­n mµng, ti«n bÕc cüa cäi là hoa nở hoa tàn, cơng h¥u khanh tß¾ng là sß½ng mai trên đ¥u cư, tình b¢ng quyªn thuµc là tan h÷p h÷p tan. Chúng ta cĩ quy«n th¤y r¢ng vån minh v§t ch¤t mà khơng đi kèm v¾i đÕo đĐc cüa t×, bi, hï, xä chï tÕo thêm đau kh± và phi«n não cho con ng߶i mà thơi. Chúng ta cĩ quy«n khơng tham hßởng døc lÕc nhß cõi tr¶i, khơng sân h§n nhß cõi A Tu La, cûng khơng ngu si mê muµi nhß lồi súc sanh. Chúng ta là nhỉng ng߶i con Ph§t, đßþc sđ chï dÕy ân c¥n cüa Ph§t, nên biªt r¢ng con ng߶i là nhỉng chúng sanh cĩ đ¥y đü đ£c thù t¯i th¡ng tÕo nên t¤t cä các pháp lành. Ph§t đã t×ng dÕy nhß v§y và Ph§t cûng đã t×ng khỈng đ¸nh : "Ta là Ph§t đã thành, chúng sanh là Ph§t s¨ thành, nªu ch¸u nhiªp tâm tu tïnh cho đªn gî́c ngµ r¯t ráo. Tuy nhiên, trong m÷i lồi, con ng߶i cĩ đü đi«u ki®n h½n hªt, vì con ng߶i cĩ trí khơn. LÕi nỉa, hồn cänh con ng߶i khơng qû́ kh± nhß đ¸a ngøc, khơng qû́ vui nhß cõi tr¶i và cûng khơng ngu si mê muµi nhß súc sanh."

Hãy l¡ng nghe nhỉng l¶i Ph§t dÕy ngay t× bây gi¶, chĐ đ×ng đ¬ cho kh± đau ch°ng ch¤t trong lúc chùn chân mưi g¯i, thì e r¢ng khơng cịn k¸p nỉa, ho£c gị̂ chúng ta cịn qû́ ít thì gi¶ đ¬ tđ mình cởi trĩi. Hãy thỈn th¡n nh§n l²i và sØa l²i. Hãy can đäm đĐng lên nh§n trách nhi®m ngay t× bây gi¶, đ¬ ch¤m dĐt nhỉng døc v÷ng thơi thúc, ch¤m dĐt nhỉng tham đ¡m truy c¥u, ch¤m dĐt hỈn tánh phàm phu, ch¤m dĐt sát sanh, trµm c¡p, tà dâm, v÷ng ngỉ và tham, sân, si. Hãy c¯ mà khu¤t phøc cho đßþc lịng tham døc tình cüa chính mình, khß¾c t× tr¥n cänh đ¬ tìm cho đßþc ni«m ch½n lÕc ngay trong đ¶i n¥y kiªp n¥y. Tranh đua và h½n thua nhau chi cho thêm ốn thù hi«m khích. Tham danh ái døc, su¯t đ¶i dong ru²i, r°i thì thân n¥y cûng cĩ lúc s¨ tàn tÕ theo lu§t sinh, trø, d¸ di®t. Hãy b¡t chß¾c theo gß½ng s¯ng gß½ng tu cüa Ph§t. Hãy đem lịng t×, bi, hï, xä, bác ái v¸ tha đi vào cuµc s¯ng h¢ng ngày, khơng phân bi®t thân, s½, bÕn, thù. Nªu khơng làm cho ng߶i đßþc an vui hÕnh phúc thì thơi, chĐ đ×ng gây thêm não phi«n kh± đau cho ai. Nªu nhỉng bß¾c chân vơ tình khơng tránh đßþc sđ dçm đÕp lên nhỉng sinh v§t đáng thß½ng hÕi thì thơi, xin đ×ng c¯ ý giªt hÕi thêm mµt chúng sanh nào. Hãy nhìn Ph§t đĩ, lịng t× bi cüa Ngài trùm kh¡p cä m÷i lồi chúng sanh, t× hỉu tình đªn vơ tình, t× hỉu hình đªn vơ hình. Hãy nhìn Ph§t đĩ, Ngài luơn thanh t¸nh trong m÷i hồn cänh. Ngài dØng dßng trß¾c nhỉng th¸ phi cüa thª sđ. Ngài chßa bao gi¶ khinh chê hay gi§n h¶n ai, tâm Ngài luơn tưa hß½ng t×, bi, hï, xä. Ngài đã khởi đi t× mµt chúng sanh nhß bao nhiêu chúng sanh khác, duy cĩ đi«u là Ngài quyªt tâm xä bư t¤t cä đ¬ ra đi tu hành và trở thành mµt b§c tồn gî́c, tồn thi®n và tồn mÛ. Ngài đã lµt tr¥n tồn bµ l¾p s½n gị̂ tÕo cüa cuµc đ¶i, đ¬ thay vào đĩ b¢ng ch½n nhß th߶ng h¢ng cüa t× bi, thanh t¸nh, nhçn nhøc, t× t¯n, v¸ tha và hï xä.

Ngài đã thay cái tâm viên ý mã b¢ng nhỉng thĐ đoan chánh; đoan chánh t× m¡t, tai, mûi, lßÞi, thân, ý. Ngài đã can đäm rû bư nhỉng vui, bu°n, thß½ng, ghét, ích kƯ, bưn xën, sân h§n, tđ cao tđ đÕi, đ¬ s¯ng đ¶i thanh t¸nh, hï xä và v¸ tha. Nhß v§y mu¯n ch¤m dĐt kiªp s¯ng nơ l® cho tham, sân, si, con đ߶ng duy nh¤t cho chúng sanh m÷i lồi phäi là con đ߶ng tu Ph§t, là con đ߶ng cüa v¸ tha, bác ái và t× bi hï xä. Hãy mở rµng cõi lịng ra mà thß½ng ng߶i, thß½ng v§t nhß thß½ng chính thân ta. Hãy xä bư t× vi®c l¾n đªn vi®c như; ch¤p ch£t làm chi cho thân tâm thêm vß¾ng m¡c b¤t an ? ChÕy theo tài s¡c, danh lþi, thđc thùy qû́ đµ làm chi cho thêm mưi mịn t¤m thân ? Ham mê ngû døc chi cho thêm sa đ÷a ? ChÕy theo vån minh v§t ch¤t làm gì cho thêm nþ n¥n kh± løy vào thân ? Hãy ch¯i bư kiªp nơ l® cho tham, sân, si. Hãy tđ mình cởi trĩi cho mình ngay t× bây gi¶, đ¬ chúng ta cịn cĩ đü thì gi¶ tu tâm sØa tánh. Mµt khi ta đã nhĐt quyªt khơng làm nơ l® cho tham, sân, si nỉa thì cho dù đ¶i cĩ là huy­n mµng, kiªp con ng߶i dù nhanh nhß giĩ thộng, ho£c ánh đi®n ch¾p, ho£c gi¤c chiêm bao, chúng ta vçn cĩ th¬ nß½ng theo làn giĩ n¥y, ánh đi®n ch¾p đĩ, ho£c gi¤c chiêm bao kia mà đi đªn an lÕc ch½n th߶ng và hÕnh phúc tr߶ng cỉu. ĐĐc T× Phø đã khai th¸ cho chúng ta r¤t rõ ràng nhỉng phß½ng cách t× t×, bi, hï, xä, bác ái, v¸ tha đªn b¯ thí, trì gi¾i, nhçn nhøc và thi«n đ¸nh. V¤n đ« là chúng ta cĩ ch¸u tđ mình vßþt thốt khưi cái thân ph§n làm nơ l® cho tham, sân, si hay khơng mà thơi. Tuy nhiên, mu¯n s¯ng đ¶i v¸ tha, bác ái và hß¾ng thßþng; mu¯n cĩ b¥u tr¶i bao la hÕnh phúc; mu¯n an lÕc và tïnh thĐc; mu¯n tđ đµ, đµ tha và gî́c hÕnh viên mãn, chúng ta khơng cĩ con đ߶ng nào khác đ¬ đi, ngồi con đ߶ng t× bư kiªp nơ l® cho tham, sân, si n¥y.

Hãy can đäm cởi trĩi cho chính mình và vßþt thốt ra khưi kiªp nơ l® cho tham, sân, si. Hãy t§p s¯ng đ¶i bình d¸ và đ½n gị̂n nhß cuµc đ¶i cüa ĐĐc Thích Tơn T× Phø, mµt bình bát, ba t¤m y bá nÕp và mµt cây g§y làm b¢ng nhánh cây khơ. Hãy s¯ng đ¶i khiêm cung hịa nhã, danh v÷ng càng th¤p càng t¯t, nªu là tÕi gia; nªu đã xu¤t gia, lÕi càng khơng nên ơm lịng danh v÷ng, vì danh v÷ng càng cao đÕo hÕnh càng th¤p đi. Hãy nhìn thª sđ nhß tu°ng äo änh, chỈng vui khi đßþc, mà cûng chỈng bu°n khi thua; chỈng hân hoan khi g£p thu§n duyên, mà cûng chỈng sþ hãi khi g£p ngh¸ch cänh. Hãy thong dong tđ tÕi, nhß nhß b¤t đµng, chỈng tß lđ lo âu hay ßu phi«n đau kh±, cûng chỈng mi®t mài chi trong cänh vui v¥y. ChỈng khen chê hay than trách. Hãy dØng dßng nhß thi«n sß VÕn HÕnh, trß¾c khi đi vào cõi t¸nh t¸ch mà Ngài cịn đ¬ lÕi cho chúng ta mµt bài k® b¤t hü:

Thân nhß đi®n änh hỉu hồn vơ VÕn mµc xûn vinh, thu hđu khơ Nh§m v§n thÕnh suy vơ b¯ úy ThÕnh suy nhß lµ thäo đ¥u phơ. Dù cho ta cĩ cam tâm làm nơ l® cho tham, sân, si, mÕn, nghi, tà kiªn, r°i thân n¥y cûng suy tàn mau chĩng nhß mµt ánh đi®n ch¾p. Hãy h÷c theo Ngài VÕn HÕnh mà buơng bư, buơng bư và buơng bư. Mong cho ai n¤y đ«u phát tâm tu trì, tđ cởi trĩi khưi kiªp nơ l® cho tham, sân, si, đ¬ chỈng nhỉng mình an lÕc, ng߶i an lÕc mà đ¶i cûng đßþc an lÕc. Mong cho mµt ngày khơng xa nào đĩ, pháp gi¾i chúng sanh đ«u thốt khưi kiªp nơ l® cho tham, sân, si đ¬ s¯ng đ¶i an lÕc, tïnh thĐc và tđ tÕi trong ni«m hÕnh phúc miên tr߶ng. Mong l¡m thay !