Ý Thức Giải Thoát

Lời Nói Đầu

Quyển sách nhỏ này là tập hợp từ những bài văn ngắn, được đăng trong tạp chí Pháp Bảo từ năm 1999 cho đến nay 2009. Sách được phân đoạn thành bốn chương: Chương đầu nói lên nhân duyên hy hữu sự đản sanh của Đức Thế Tôn; chương hai quan sát tâm cảnh cuộc đời và ý thức nhân sinh, hiểu được con đường giải thoát; chương ba cảm nhận thế nào là hiếu thảo của người con Phật đối với hai đấng sanh thành; và chương cuối là những suy tư thực hành học Phật.

Xét rằng nội dung ý tưởng các bài viết, chỉ là lập đi lập lại niềm thao thức học hiểu thực hành giáo lý giải thoát; nhưng đó là ý lực cho con đường tiến tu học đạo. Người viết xin được gởi đến chư vị đọc giả, chư thiện tri thức, các bạn đồng tu như một món quà kính tặng để cùng kết duyên giải thoát.

Khi chọn bài đăng thành sách, nhận thấy các lỗi chính tả, chữ sai … cần sửa đổi, nên các bài trong đây sẽ không chính xác như nguyên bản đã đăng từ mấy năm qua, tuy nhiên nội dung vẫn không thay đổi.

Vài lời giới thiệu đến chư vị đọc giả, nguyện rằng giáo pháp Như Lai sẽ mãi trường tồn, để làm ánh đuốc soi sáng trong đêm dài tăm tối của chúng sanh chưa giác ngộ.

Xin được hồi hướng công đức ấn tống của chư vị Phật tử ẩn danh, hình thành quyển sách này; cầu nguyện Tam Bảo chứng minh gia bị chư vị cùng gia quyến an lành hạnh phúc. Cùng nguyện pháp giới chúng sanh đồng thành Phật đạo.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Thích Phổ Huân

Chùa Pháp Bảo ngày 25/06/2009

Phật Đản Sanh Hy Hữu, Tối Thắng

Cảm niệm ngày Phật Đản Cách đây hơn 2500 năm, tại miền Bắc Ấn Độ xuất hiện một vị thái tử. Thái tử lớn lên trong thương yêu kính mộ như bao nhiêu thái tử con vua mọi vương triều. Tuy nhiên vị Thái tử có tên Tất Đạt Đa này, lại có một điểm hoàn toàn khác biệt với bao thái tử xưa nay. Đó là việc suy tư trầm tưởng muốn lìa khỏi hoàng cung; lìa khỏi hoàng cung không phải đi tìm một nơi vinh quang, phú quí hơn; không phải vì tìm những con người đáng kính hơn đức vua Tịnh Phạn, hay xinh đẹp hơn công chúa Da Du Đà La. Thái tử chỉ đơn giản đi tìm một lý sống, và lý sống ấy phải hằng hữu bất sanh, bất diệt. Đơn giản mà không đơn giản, bởi không một ai có thể giúp được thái tử. Không những trong hoàng cung với bao người trí thức bác học đành bó tay, mà bên ngoài hoàng cung khắp xứ, các học giả cũng lắc đầu xin chịu, kể cả những đạo sĩ vốn đắm mình trong đạo thuyết siêu hình bí thuật cũng chẳng làm Ngài được hài lòng tuân phục.

Từ bỏ hoàng cung, lột bỏ long bào, biến mình thành kẻ hành khất quyết đi tìm chân lý, nên hễ nghe đâu có đạo sĩ chứng đạo, đắc pháp liền tìm đến học hỏi. Nhưng rồi mây vẫn là mây, nước vẫn là nước, huyền thuật đạo sĩ nào rồi cũng trở về với ảnh mộng, khi duyên khởi xoay vòng nhân quả hết duyên thuật pháp thần thông cảnh giới chiêu cảm không ra khỏi tam giới. Mây lại trở về mây, nước trở về nước; cảnh giới phi tưởng phi phi tưởng xứ chỉ là những vi tế được dệt nên bằng thức huyễn là bản gốc cội nguồn từ căn huyễn mà ra. Quả báo phúc lạc dù tồn tại bao lâu rồi cũng có ngày tiêu mất. Hành giả Tất Đạt Đa phủi mình đứng dậy, tri ân cảm niệm quý vị đạo sĩ hẹn ngày tái ngộ khi tìm ra chân lý.

Khổ hạnh quá nhiều, thân tâm hành giả Tất Đạt Đa bây giờ không đủ khí lực tri nhận những ảnh tượng chập chùng trong biển pháp mênh mông. Ngài bắt đầu dừng lại, dừng lại mọi ý tưởng lăng xăng từ khi Ngài lột bỏ long bào. Dừng lại dòng suy tưởng đeo đuổi bao cảnh giới chập chờn như hoa không trước mắt. Hành giả Tất Đạt Đa bình phục thân tâm, thọ dụng phẩm thực trở lại, bắt đầu chuẩn bị bước vào chân lộ, suy tìm chân lý; tự thệ với lòng ".. dù nát thịt xương tan, sẽ không rời chỗ ngồi nếu chưa tìm ra chân lý "

Hành giả Tất Đạt Đa mở ra con đường theo dòng duyên khởi của kiếp sống bắt đầu là vô minh; vô minh dẫn đến hành, hành đến thức, thức tạo thành danh sắc, danh sắc kết nên lục nhập, rồi từ lục nhập dẫn đến xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử.

Dòng duyên khởi sinh tử tạo nên pháp hữu vi, dẫn đưa một chúng sanh vào vòng mắc xích, cái gọi là luân hồi. Từ đây hành giả Tất Đạt Đa thấy được duyên khởi lộ ra chân diện đạo mầu, sáng tỏ cội nguồn của sanh tử kết nên bốn điều vi diệu gọi là Tứ Diệu Đế, mà bất cứ hành giả nào cảm được, hành động theo sẽ ra khỏi tam giới.

Ngài soi rõ nguyên nhân thuận nghịch của dòng duyên khởi phát hiện mọi hình ảnh quá khứ từ một kiếp qua, rồi lần lượt đến hai, ba, mười, trăm, ngàn cho đến vô số kiếp thấy biết một cách rõ ràng như hình ảnh hiện tại. Bấy giờ hành giả đã đi vào chân cảnh thông suốt mọi tướng pháp, biết rõ cùng tận nghiệp tánh chúng sanh, và tự tại đem pháp mầu này lan tỏa đến muôn người muôn vật. Ngài đã chứng ngộ, đã thành đạo, đã hoàn toàn là bậc Chánh Giác Chánh Biến Tri; và là người duy nhất được kính mộ nhiều nhất trên cõi Ta Bà này.

Đấng giải thoát nhẹ nhàng đứng dậy, tri ân cây cổ thụ nơi che thân Ngài suốt những ngày qua. Từ đây giống cây này được mang tên giác ngộ là Bồ Đề.

Ngài từ bi quán sát thương tưởng đến tất cả chúng sanh, bằng mọi phương tiện không phân biệt giai cấp; đem giáo pháp giải thoát tưới tẩm cho bất cứ ai cần đến.

Từ thành thị đến thôn quê, nơi nào Ngài đến nơi đó ánh sáng từ bi lan tỏa. Hạnh từ bi tâm vị tha lòng vô ngã hiển hiện nơi thân tướng, hành vi của Ngài; do vậy pháp Ngài thuyết cụ thể hơn hết là cách sống hành xử, là oai nghi thanh tịnh. Chính những bài pháp như vậy đã dẫn độ bao hàng đệ tử chóng đạt Thánh quả, và bao người kính mộ, bỏ tà quy chánh trở thành toàn thiện.

Rồi thời gian qua, rồi vô thường đến, thân xác giả tạm của Ngài già yếu đi.

Ngài tuyên bố từ giả chúng đệ tử để vào Niết Bàn.

Rừng Câu Thi Na, chỉ một lời từ bi tối trọng: Hãy lấy giới luật làm thầy các người khi Như Lai không còn hiện hữu; giới luật không có, sự có mặt của Như Lai cũng trở thành vô ích. Ngài tự tại bình yên thị tịch thế giới chấn động, mọi vật chung quanh như ngừng lại sự sống, lịm dần niềm thương tiếc, vắng bóng đấng Từ Bi.

Ngày nay đã hơn 25 thế kỷ, lời Ngài dạy vẫn còn, giáo pháp căn bản Tứ Diệu Đế vẫn bất di bất dịch. Chúng ta người con Phật không may mắn diện kiến được Ngài, nhưng vẫn còn nghe được lý sống vi diệu mà Ngài đã để lại cho đến ngày nay.

Nhưng rồi chúng ta sẽ phải làm gì để hành động theo lý sống vi diệu ấy! Hay để rồi trải thêm mấy ngàn năm nữa, liệu ta có đạt được thế giới Niết Bàn, nơi mà những người thực hành theo giáo pháp vi diệu ấy đạt được. Hay ta lại loay hoay trong lục đạo, mà bất hạnh thay, giáo pháp vi diệu ngày đó sẽ không còn nghe đến nữa. Hoặc tệ hơn thân tâm ta không phải ở thế giới loài người, chừng ấy dù còn giáo pháp Như Lai ta cũng chẳng hiểu gì cả.

Dòng sanh tử vẫn ngút ngàn, nếu chúng ta không kịp quay về tìm cho mình con đường giải thoát.

Con đường giải thoát vẫn còn đó, rõ ràng hơn lúc nào hết trong thế giới ngày nay; đó là giới đức giới hạnh của một người nghe được giáo pháp vi diệu. Vậy không thể chần chờ, ta hãy lên đường đi vào diệu pháp, để không tiếc uổng bấy lâu nay nhìn giáo pháp vi diệu mà tưởng rằng chỉ là những điều bí truyền xa vọng.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

2001 –

Kính Lạy Đấng Thế Tôn

Kính lạy đấng Thế Tôn bậc thầy của nhân thiên, bậc siêu việt trên mọi siêu việt, bậc không thể nghĩ bàn, không thể tán thán, không thể ca tụng, xưng dương hết ý được, do vì những lời lẽ ngôn từ tán thán chỉ là ý thức vọng động phân biệt kẹt chấp trong phạm trù ngôn ngữ thế gian hay có thể nói bao giờ phàm phu chúng ta có thể hành động, có thể đi vào an định trong giáo pháp của Ngài, bấy giờ mới có thể đủ thấy sự tán thán có ý nghĩa và không ý nghĩa!

Bạch Ngài, chúng con hiểu như vậy, cảm như vậy, nhưng vẫn xin được tán thán Ngài, dù lời tán thán kia chỉ là hư vô, chỉ trên đầu môi phát ra từ tâm thức chập chờn nửa tỉnh nửa say; lời tán thán chỉ có giá trị khoảnh khắc thời gian, rồi việc đâu vào đấy, chúng con lại trở về với si mê, sân hận của những phàm tình, ái ngã tự thân. Trong khi lời dạy của Ngài phải được lãnh hội thể hiện qua sinh hoạt hành vi thường tình trong đời sống.

Hôm nay rằm tháng tư là ngày kỷ niệm xuất hiện giáng trần của Ngài trên cõi Ta Bà này, chúng con lần nữa xin được lập lại bao lời tán thán xưa nay. Chúng con thành thật biết rằng, tất cả chỉ là rỗng tuyếch trống không, như người đứng một mình hoang vu giữa sa mạc gào thét; nhưng dù vậy chúng con vẫn làm và sẽ làm mãi cho đến không còn làm được! Vì sao? Bạch Ngài vì nếu không tán thán Ngài, thì làm sao chúng con biết được thế gian đau khổ này lại có sự xuất hiện của Ngài, có giáo lý Ngài, có sự vượt lên khổ, đi vào khổ, sống khổ, hiểu khổ và giải thoát khổ. Nếu cho chúng con sống được ngàn năm, triệu năm, chúng con vẫn một lòng không thay đổi, để cứ mỗi năm rằm tháng tư về, chúng con nhất định không quên tán thán Ngài, và dù cho chúng con có sanh hay đọa vào thế giới nào đi nữa chúng con vẫn một lòng không thay đổi, niềm tôn kính tán thán đức Thế Tôn.

Càng tán thán ghi niệm nhớ Ngài, càng thấy rõ thân phận chúng con, thân phận những người say mê chưa tỉnh. Rồi nhờ tán thán Ngài chúng con mới thấy rõ sự say mê phàm tục chính mình; sự say mê đã làm chúng con cách xa Ngài, không phải chỉ cách xa Ngài bằng thời gian hơn hai ngàn sáu trăm năm ở tận Thiên Trúc, mà cách xa Ngài từ ba cõi hằng vô lượng kiếp đến nay và đâu phải Ngài cách xa chúng con, Ngài vẫn ở bên cạnh con, Ngài đã hằng hữu theo chúng con từng tâm niệm.

Chúng con hiểu rồi! Tất cả chỉ vì say mê nên đã tự làm cách xa Ngài; nhưng Ngài đã từng dạy, Ngài ở trong chúng con, chúng con cũng chẳng khác Ngài “Phật tức tâm, tâm tức Phật”. Ôi thật là mừng, vì xa mà chẳng xa, gần mà chẳng gần, tất cả chỉ là một niệm, trong tâm niệm chúng sanh. Hiểu như vậy mới thấy Ngài gần gũi chúng con hơn, gần đến nỗi chúng con tưởng chúng con là Ngài, rồi tưởng Ngài là chúng con! Thì ra Ngài dạy rằng chánh niệm, chánh giác, thanh tịnh, bình đẳng, vô ngại, bất nhiễm... đó là hình ảnh của Ngài, vậy thì trong chúng con đã giống Ngài không khác và Ngài có khác gì chúng con!

Bạch Ngài, lòng từ bi của Ngài còn có gì để so sánh, Ngài đã cứu chúng con vượt khỏi vô lượng hằng sa thế giới, thế giới vọng động phân biệt nhiễm tình, để một khoảnh khắc quay về thế giới nhứt như bất động, thế giới mà Ngài đã và đang an định. Đó là những gì mà chính Ngài đã từ bi chỉ dạy, nay chúng con đang cố gắng hành trì, nguyện ghi nhận lời dạy của Ngài hóa thành hiện thực.

Bạch Ngài, trên bước đường tu, chúng con vẫn luôn luôn tự nhắc nhở sách tấn những điều hiểu biết như trên, bằng cách ngày ngày kinh kệ, thiền niệm, thúc giục chính mình thức tỉnh, ấy vậy mà vọng tưởng động tâm không làm sao ngưng động được. Chúng con vẫn biết rằng, không một sự thành tựu nào mà không trả giá hy sinh bằng mồ hôi nước mắt, huống chi sự thành tựu giải thoát luân hồi, quá sức phi thường phàm tục thế nhân. Biết thế chúng con đã sám hối, nỗ lực nguyện cầu thần lực của Ngài chứng minh cho đàn con dại còn đang vô minh lạc lối. Nhớ trong bài sám Quy nguyện có đoạn: ... trí phàm phu tự lực khó thành cầu đại giác từ bi gia hộ; dù phải chịu muôn ngàn gian khổ, con quyết lòng vì đạo hy sinh... Bạch Ngài, rõ ràng là vậy, các bậc đại sư tiền bối đi trước, vẫn nhận thức rằng tự lực quả là khó thành, nên cầu tha lực từ bi cứu độ, huống gì đời nay, đời sống đang bị vây bủa biết bao đam mê cám dỗ, vậy sức lực yếu hèn phàm tục như chúng con làm sao tránh được phan duyên nhiễm ái. Sự thật này mà lời chư Tổ xưa vẫn luôn được hòa tụng với chân kinh, để phần nào nhắc nhở khơi động cho kẻ hậu học hiểu rằng: đó là những vị chân tu luôn gia tâm tu hành tinh tấn, nhưng vẫn không thể không lên tiếng nguyện cầu Ngài gia hộ. Nhưng đây không phải nguyện cầu suông mà được, vì tiếp theo là: dù phải chịu muôn ngàn gian khổ, con quyết lòng vì đạo hy sinh. Thế ra phải hy sinh, phải chịu khổ mới thấy được lời nguyện của mình là chân nguyện, là hợp lý hợp duyên, như vậy cũng có nghĩa tha lực vẫn là tự lực; vì tha lực là một dòng sáng thanh tịnh lưu xuất từ Phật lực, mà tự lực lại bằng tâm nguyện chân thật thanh tịnh nơi tâm, nên tỏa ra diệu lực hòa với thần lực, cả hai đều thanh tịnh chân như bất nhiễm. Thế nên tâm niệm tự lực lúc này không còn phân biệt khi đạt đến nhất tâm, đó là giai đoạn Phật tại tâm vậy.

Hiểu được như thế chúng con rất mừng, và không thể ngờ được hình ảnh từ bi trí tuệ, giáo lý siêu phàm của Ngài lại có thể xuất hiện được ở thế giới nhiễm tịnh này.

Thỉnh thoảng chúng con vẫn thường phân vân thắc mắc, làm sao trước khi thành Phật, địa vị Thái Tử như Ngài có thể từ chối dục lạc xa hoa, và chịu đựng được bao nhiêu thử thách trần thế trong thời gian

tầm đạo! Chưa nói là không gian hoàn cảnh chung quanh Ngài, toàn là màu xanh hy vọng, màu sắc yêu thương... Người thân của Ngài có thể nói không ai là không thương quý Ngài; với công chúa Da Du Đà La một giai nhân tuyệt sắc, một hiền thê đức hạnh, thương yêu Ngài chẳng thể tả được, và ngay cả những người làm công, giúp việc như Sa Nặc cũng quý thương Ngài... Tóm lại là cả một khung trời thương yêu phủ khắp quanh Ngài, vậy mà Ngài vẫn có thể ra đi, sự ra đi còn thử thách hơn, khi tiếng khóc La Hầu La, tặng phẩm yêu quý nhất mà hiền thê đã tặng cho Ngài, nhưng Ngài vẫn tự tại chẳng hệ lụy nhiễm tình. Việc này nếu không phải vì một giáo pháp siêu tuyệt nhiệm mầu, sẽ độ vô số chúng sanh thoát ly sinh tử, thì chắc chắn Ngài sẽ không bao giờ làm được. Vậy thì đúng rồi, Ngài quả thật phi phàm siêu xuất; nhưng, đó là điều tất nhiên của một Bồ Tát đang mang trong người đầy ắp tâm trí từ bi cứu độ chúng sanh.

Thế rồi muôn hoa đua nở, chim hót líu lo, cảnh vật hôm Ngài thành đạo, hóa hiện thành cõi thiên đàng tại thế. Với con mắt trần thế nhân gian, chắc chắn không thể thấy được, nhưng chư thiên, thiện thần ắt phải thấy rõ; niềm vui bấy giờ không chỉ có ở thế gian mà ở mấy tầng trời.

Rồi sau nầy niềm vui lan xa thêm nữa, lan xa đến ba cõi; cho đến hôm nay niềm vui thật sự đã đến với chúng con.

Bạch Ngài, chính nguyên do như vậy, cho nên chúng con mãi mãi sẽ không quên ánh sáng giải thoát của Ngài; và chúng con dù nói lên bằng lời thô thiển, trí lực mê mờ cũng còn may mắn dâng lên niềm ca ngợi tán thán sự xuất hiện của Ngài. Chúng con lại nghĩ, thương buồn cho hàng chúng sanh thấp kém không phải là người, không hiểu được thế gian hiện còn giáo lý giải thoát của Như Lai, để có thể học được hiểu được, kết duyên đời sau giải thoát.

Tình thương chúng con chỉ có thể cầu nguyện mà không thể tận lực cứu được chúng sanh khác như ý muốn. Nhưng điều này chư Phật, Bồ Tát đã hiểu tâm trạng chúng con, và hẳn các Ngài đã và đang cứu độ hàng chúng sanh này dù vậy thế nào đi nữa, theo lời Ngài dạy, chỉ có chúng sanh cõi người mới đủ nhân duyên học Phật, hàng chúng sanh khác phải bị nhân quả nghiệp lực thọ mạng nghiệp báo khổ đau, khó thể sánh bằng hoàn cảnh nhân thiên. Do đó khi chuyển được kiếp người, đâu được mấy người hiểu Phật. Thực tế như vậy, hiện nay nhân số địa cầu, người tin Phật chẳng được một phần mười; rồi trong gần một phần mười đó, số người hiểu biết học tu, có thể chỉ còn một phần trăm, phần ngàn mà thôi. Thế thì nói rằng giáo pháp giải thoát vẫn còn trên thế gian, mà thế gian đâu có bao người hành được. Chúng con muốn nói hành được là chứng quả Thánh như thời tượng pháp vậy.

Thôi thì còn hiểu được còn biết được cũng là đại duyên, nguyện rằng chỉ cần nghe được giáo lý của Ngài dù chưa lãnh hội vẫn tạo duyên lành đời sau nhập đạo. Riêng chúng con căn trí lu mờ sơ cơ vào đạo, lại vì nghiệp chướng sâu dày không thể thực hành được phần nào lời dạy của Ngài, nên phiền não thường sanh, vọng tưởng thường phát, chỉ luôn nguyện rằng, xin được tán thán Ngài để làm ánh sáng soi đường, nhắc nhở tấn tu bớt đi vọng động.

Hôm nay nhân mùa tháng tư, lễ kỷ niệm ngày Đấng Thế Tôn đản sanh xuất hiện ở thế gian, bằng lòng kính mộ chúng con xin được kính dâng lên lời tán thán, với một tâm thành cúng dường ca tụng, nguyện Ngài rũ lòng lân mẫn chứng minh.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

2005

Đức Phật Hãy Còn Đây

Thời điểm đức Phật vào Niết Bàn tại Câu Thi Na (Kushinaga) rừng Sa La Song Thọ, một số đệ tử Ngài vô cùng thương tiếc muốn tịch diệt theo; thậm chí có một vài đệ tử không nở chứng kiến tình cảnh đó, đành thất lễ ra đi trước. Ngược lại cũng có một ít đệ tử vì không uống được giáo pháp giải thoát, nên cảm thấy vui hơn là buồn, bởi rồi sẽ không còn ai khiển trách nữa.

Nhưng dù vui hay buồn, đấng Đại giác vẫn tự tại đến tự tại đi, đúng như danh hiệu Như Lai. Và cũng hiểu như vậy, một số đệ tử lớn của Phật đã an nhiên chiêm nghiệm, phấn đấu tinh tấn hơn; xem giờ phút nhập Niết Bàn của đấng Đại Giác là giờ phút thiêng liêng nhất trong đời họ, để hóa thành bài pháp quan trọng nhất, kể từ khi đức Phật hiện hữu rồi ra đi.

Rồi lại có những vị đệ tử sáng suốt vĩ đại hơn, đã khẩn trương tìm mọi cách khơi dòng nước giải thoát lan tủa ra, mong sao giáo pháp của đấng toàn giác sẽ hiện hữu như kim thân Ngài; để tiếp tục đốt lên ánh sáng phá tan đêm dài của nhân sinh đau khổ.

Thời nay, chúng ta những người con Phật, xuất gia, tại gia không khỏi xúc động khi đọc lại cảnh tượng Phật nhập diệt, được kể trong kinh Đại Niết Bàn; rồi bùi ngùi cảm động thấy rằng, thời gian hơn 2600 năm qua cảnh tượng hóa ra như gần gũi!

Đức Phật thường dạy, sinh làm người là khó, làm người được gặp pháp (Pháp Phật), được nghe pháp còn khó hơn.

Giáo pháp giải thoát là chân lý miên viễn vượt không gian, thời gian, thì 2600 năm chỉ là một khái niệm thời gian duyên khởi; huống chi pháp thân của Phật lại biến khắp pháp giới, thì việc tỉnh thức giác ngộ của ta hôm nay lại có khác gì cách đây hơn 2600 năm.

Thử nghĩ rằng ngay thời còn đấng Đại Giác, vẫn có không ít người chưa bao giờ nghe biết đến Phật, nên giáo pháp giải thoát chưa từng đến với họ, do đó họ vẫn sống trong vọng tưởng, trong đau khổ ngay thời chánh pháp. Lại nghĩ thêm, đến những vị đã gặp Phật biết Phật, mà vẫn dửng dưng với giáo pháp, thì chúng ta hôm nay với nhân duyên tối thắng đã và đang xúc động kính nhớ Ngài; vậy chắc chắn ta vẫn như nhìn thấy pháp thân Ngài trong giờ phút hiện tại của thời điểm hôm nay.

Phật là tiếng gọi của sự tỉnh thức, tỉnh thức một cách tuyệt đối về cuộc đời, về con người, về chúng sinh, về tất cả vạn pháp vũ trụ này. Danh từ chúng sanh là những hữu tình biết thương biết ghét, biết đau khổ, hạnh phúc và chưa thể tỉnh thức tuyệt đối. Chính vì chưa tỉnh thức tuyệt đối nên vẫn mãi là chúng sinh; và nếu mãi là chúng sinh thì tuyệt đối đau khổ, không sai chạy được.

Không thể tỉnh thức tuyệt đối, nghĩa là vẫn có tỉnh thức. Thật vậy chúng ta hẳn có tỉnh thức!

Trong cuộc đời ai lại chẳng không hàng trăm lần thốt lời than thở, bất như ý việc này việc kia; nhưng rồi việc bất như ý sinh ra đau khổ khi được quên đi, chúng ta lại chẳng buồn tìm hiểu, chẳng buồn suy tư về cuộc đời.

Chúng ta không phải bi quan khi luôn nghĩ về đau khổ, mà nên hiểu đau khổ là nguyên nhân của một tác nhân trong dòng nhân quả nghiệp lực của chính mình gây tạo. Có khi dòng nhân quả nghiệp duyên đó tưởng chừng như do người khác tạo ra, gây ra cho mình; nhưng không, vì liên hệ, vì gắn bó, vay mượn với họ trong đời này, hay quá khứ nên trở thành quả báo xấu đẹp mà thôi.

Việc chẳng chịu suy tư, chẳng chịu chuyển hóa dòng ý thức để hành động hướng lên con đường vị tha vô ngã, nên ta chẳng thể tỉnh thức tuyệt đối; và như thế dù có sống ngay trong thời chánh pháp ta vẫn không thể thấm môi một giọt pháp giải thoát nào.

Dù rằng vẫn biết sanh trước Phật, sau Phật là một cái khổ trong tám nạn; vì chỉ cần thấy Phật, chỉ cần chiêm ngưỡng kim tướng Ngài, chúng sanh đó sẽ kết được duyên thù thắng trong tương lai. Nguyên nhân, Pháp tướng của Phật là hiện thân của công đức, là quả và hương thơm tích tụ vô số nhân lành từ vô số kiếp, nay đúng mùa đơm nở, ví như Hoa Ưu Đàm hàng triệu năm mới nở một lần. Vậy thì mọi vật chung quanh hương thơm đó sẽ hấp thụ được mùi thơm. Cũng thế cho dù chúng sanh hữu tình hay vô tình, không muốn ảnh hưởng đến hương thơm kia cũng không được.

Đối với chúng sinh hữu tình là loài người cao quý, nếu có thái độ phản lại, không chấp nhận mùi thơm giải thoát chăng nữa, như một số đệ tử dửng dưng với giáo pháp, hay tệ hơn như Đề Bà Đạt Đa thì họ vẫn có duyên đã gắn bó với Đấng toàn giác rồi. Và đã liên hệ với ánh sáng mặt trời thanh tịnh giải thoát, thì hấp lực của ánh sáng từ bi một ngày nào đó sẽ bừng dậy chiếu soi trong lòng họ; cuối cùng họ vẫn là những vị Phật tương lai. Điều này được minh chứng khi chính đức Phật đã thọ ký cho Đề Bà Đạt Đa sẽ thành Phật tương lai. (kinh Pháp Hoa phẩm Đề Bà Đạt Đa thứ 12)

Chúng sinh ngày hôm nay, trên thực tế đã rơi vào nạn khổ sanh sau Phật, nhưng được thắng duyên còn nghe được chánh pháp, rồi cố gắng thực hành, thì niềm ưu tư suy tưởng về đấng toàn giác hơn 2600 năm qua có lẽ cũng đã có nhân duyên gắn bó rồi.

Nhưng rồi chúng ta phải làm gì đây, để tạo nên gắn bó gần gũi với đức Phật một cách tha thiết hơn, y như ta đã có mặt ở rừng Sa La Song Thọ. Ta không thể gào khóc như các đệ tử của Ngài lúc đó; ta cũng không thể an nhiên tự tại quay lại chính mình, quán sát các pháp hữu vi có sanh có diệt để thiền định xả bỏ ngã pháp tức thì, mà chứng quả, hay nhập diệt...

Ta chỉ còn cách là hãy giữ gìn giáo pháp của Ngài, mãi mãi tiếp nối theo thời gian, cho những chúng sanh tương lai, may mắn gặp được mà giác ngộ giải thoát giống như hàng đệ tử vĩ đại của Ngài đã làm trong quá khứ, ngay khi Phật vào Niết Bàn; nhờ vậy chúng sanh ngày nay còn biết được pháp thân Phật vẫn lưu xuất khắp không gian.

Lưu giữ và nối truyền dòng pháp giải thoát, là những kinh điển ngày nay chúng ta đã thấy; tất cả đều được thiết bị đầy đủ phương tiện phổ cập khắp nơi trong quần chúng. Nhưng điều quan trọng hơn vẫn là lưu giữ dòng pháp giải thoát tự thân của mỗi người.

Giáo pháp sống động xiển dương được chánh, phân biệt được tà, là phải cụ thể hiển hiện lưu xuất từ nơi con người học pháp hành pháp, mới có thể tồn tại vượt cả hai mặt thời gian và không gian. Chính sự thật như thế, nên khi Phật nhập diệt, mãi hơn ba trăm năm sau, kinh điển mới được ghi lại thành văn mà không bị sai lạc. Nếu như trong thời gian hơn 300 trăm năm đó, các đệ tử Phật không thật sự sống y như những ngày gần gũi đấng Đại Giác, rõ hơn là sống như các vị A La Hán đắc đạo, thì không cách nào giữ được hơn cả triệu lời của Phật nói ra.

Điểm đáng lưu ý nhất, là chính vị đại diện trùng tuyên lời Phật dạy bấy giờ, không phải là Ngài A Nan của lúc còn Phật, mà là Đại Thánh Tăng A Nan đắc quả A La Hán. Cho nên mãi đến khi Thánh Tăng A Nan viên tịch, lời Phật dạy dù vẫn chưa được ghi lại bằng văn bản; nhưng khi lời kinh chính thức được ghi lên bản lá vẫn không sai lời Phật dạy, và mãi đến bây giờ. Thế thì quan trọng nhất là nhờ vào sự đắc pháp, chứng đạo mới giữ được dòng pháp giải thoát một cách xác thực.

Ngày nay chúng ta vô cùng may mắn, đọc được văn bản truyền từ kim ngôn đức Đại Giác chuyển thông qua lời các bậc Đại Thánh thanh tịnh, nên niềm xúc động hẳn phải dâng trào không thể bày tỏ được.

Chúng ta hãy tự quay lại chính mình, sống theo lời kinh dạy, lắng nghe các pháp đến từ tâm, chuyển hóa những vọng tưởng điên đảo thành nguồn suối mát thanh tịnh. Có như thế lời kinh Phật sẽ còn mãi với thế gian và hình ảnh Ngài dù qua tranh tượng, khác nhau của mỗi quốc độ văn hóa truyền thống, ta vẫn thấy Ngài như còn gần với ta mãi mãi.

Và như thế pháp âm giải thoát nơi vườn Lộc Uyển, Núi Linh Thứu, Tịnh Xá Kỳ Viên cho đến các cung điện Thiên cung, Long cung... và cuối cùng dưới bóng mát của rừng Sa La song thọ sau hơn 2600 năm bên Thiên Trúc vẫn mãi vang vọng đến bây giờ.

Nam Mô A Di Đà Phật

2003

Vẻ Đẹp Của Phật!

Ảnh tượng thế gian là tướng trạng đối tượng của sáu căn tiếp xúc; ảnh tượng được phân định, tư duy không ra khỏi sáu trần, tương hợp với ý thức đối đãi của một chúng sanh còn trong vòng nhị biên và bao giờ chúng sanh còn dính mắc vào phân biệt vọng tình, qua ý thức chưa giác ngộ thì biên tế hình ảnh cuộc đời, sẽ mãi gắn bó mà cứ tưởng chừng như chân lý!

Phật là hiện thân của giác ngộ, siêu thoát vượt qua nhị biên đối đãi, nên tất cả hình ảnh thế gian chỉ là huyễn mộng đối với Ngài. Riêng với chúng sanh không thể không nương vào pháp hữu vi, để có thể tìm được chân ảnh siêu thoát, nên phải chấp nhận ảnh tướng xinh đẹp theo thế giới phù hợp của chúng sanh.

Trong kinh tả Phật có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp (tam thập nhị tướng, bát thập chủng hảo); tất cả hảo tướng uy nghi sáng chói như thế, do vô lượng công đức tu hành từ bao kiếp xa xưa; nhưng thực tế, khi Ngài còn tại thế, trong mắt đệ tử phàm tăng cả đến Thánh tăng vẫn không thấy hết tướng đẹp của Ngài. Và Ngài lại từ bi không hiện ra chân tướng đúng như kim tướng một vị Phật vượt lên tam giới; nguyên do người thế gian ngũ trược không dám đến gần Ngài, nghĩa là cảm thấy quá ô nhiễm quá nhỏ nhoi trước Đấng siêu nhân.

Cho nên vẻ đẹp của Phật không thể diễn tả, cả đến không thể nghĩ bàn. Tạm gọi là nét đẹp tuyệt vời vượt lên tất cả. Nhưng nét đẹp thật đẹp ấy lại gần gũi với tất cả mọi loài chúng sanh. Vì chúng sanh nào nhìn Ngài cũng thấy đẹp, cũng xem tựa như đồng loại với mình (chúng sinh ấy). Riêng hàng chư Thiên so với chúng sanh trong sáu cõi là hạng đẹp nhất, ấy vậy cũng thành nhỏ nhoi thô kệch đối với Bồ Tát nói chi là Phật.

Tuyệt đẹp hơn khi loài súc sanh chẳng chút sợ hãi kinh hoàng trước vẻ đẹp của Như Lai, nên đã lân la tìm đến núp bóng bên Ngài như thế nét đẹp của Phật mới đúng chân nghĩa vẻ đẹp thanh tịnh giải thoát. Điều này tuyệt đối khác xa cái đẹp nhân, thiên; bởi vì con người dù đẹp đến đâu, cũng không thể làm con vật say mê nương tựa và nét đẹp con người không thể tránh khỏi kẻ ưa người ghét; chưa nói cái đẹp con người còn là nguyên nhân đưa đến đau khổ.

Nét đẹp của Đấng giải thoát hẳn không nhiễm một mảy vi trần thô xấu, cho dù các bậc Bồ Tát dùng thần thông để tìm cũng tuyệt đối không có. Thế nhưng điều chúng ta không khỏi ngạc nhiên, vì sao Phật đẹp như thế mà vẫn có kẻ thù, vẫn gặp người ganh ghét, hay bình dị nói rằng vẫn có người không thương!

Chúng ta quên rằng, nơi Phật đản sanh, nơi Ngài thị hiện là cõi Ta Bà ô nhiễm, tức sự tham ái bủa vây bao trùm, do đó thân thể và tư tưởng của chúng sanh toàn ô nhiễm, do đây là điều đương nhiên không thể tương hợp với tướng hảo thanh tịnh trong sáng của Ngài. Chính thế là nguyên nhân khiến một số người không nhận ra nét đẹp trong sáng của bậc Giác Ngộ; và người nào nhận ra kim tướng thanh tịnh của Ngài, vậy đã hiểu được giáo lý giải thoát.

Ta lại hỏi, thế sao con vật không biết giáo lý của Ngài lại thấy Ngài đẹp?

Đây mới là chân lý, vì cái đẹp của Ngài không phải cái đẹp của thế gian còn dục ái, còn tham, sân, si chỉ giấu che được bên ngoài sắc thân máu mủ tương hợp với đồng loại, chứ bên trong không thể che giấu tâm ô nhiễm si mê. Cho nên con vật cảm tính được tánh bất thiện (tánh sát từ nhiều kiếp) bên trong của con người mà chẳng thể thấy đẹp; và chính sự khác biệt này, con vật đã thấy được nét đẹp của Như Lai.

Như thế ta thấy, nét đẹp tuyệt diệu của Ngài thật gần gũi với chúng sanh trong sáu cõi, từ đây là phương tiện giải thoát chúng sanh ra khỏi biển khổ trầm luân.

Nét đẹp như vậy, tất nhiên không thể tư duy đối đãi qua không gian thời gian hạn hẹp của một thế giới bé nhỏ nầy.

Trong kinh Kim Cang Phật dạy, nếu lấy cái đẹp sắc tướng bên ngoài thì Vua Chuyển Luân cũng đâu khác Ngài: “Nầy Tu Bồ Đề, nếu do ba mươi hai tướng tốt mà xem là Như Lai, thời Chuyển Luân Thánh Vương là Như Lai sao?

Rõ ràng như thế, nét đẹp của đấng giác ngộ đã theo thời gian mãi đến bây giờ, và vượt không gian có mặt khắp nơi trên thế giới. Vậy không thể đơn giản chỉ hiểu ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẽ đẹp là đủ nét đẹp của Như Lai.

Những người đệ tử hâm mộ, ca ngợi nét đẹp của Ngài đã dùng đủ phương tiện phô diễn, họa hình đắp tượng qua mọi hình thể đa dạng vô cùng phong phú. Có người vì hiểu sự thô thiển vụng về của con người, không thể tả được nét đẹp cao siêu đó, nên phải tạo hình Ngài thật lớn; càng lớn để tâm niệm nói lên sự bất lực diễn tả nét đẹp siêu thoát của Đấng Thế Tôn.

Kính mộ hơn nữa, nghệ nhân người tạc tượng họa hình, phải tự làm mình tươi tỉnh, sáng suốt khi sáng tạo hình ảnh Phật, để có thể mong diễn tả phần nào nét từ bi trí tuệ hiện lên chân diện đấng giải thoát.

Thế đó, nét đẹp của Phật dù mang chân dung một con người nhưng vượt qua ba cõi, và thực tế ngày nay không một biên cõi, biên giới không gian nào có thể ngừng lại được nét đẹp giải thoát ấy.

Người con Phật như chúng ta hiện nay, vì lao theo trần cảnh từ muôn kiếp nên chỉ đam mê nét đẹp thô phù giả tưởng; khó phân định được nét đẹp thanh tịnh vô vi của chư Bồ Tát, chư Phật. Nhưng thật ra nét đẹp giải thát trang nghiêm bất nhiễm đâu phải của ai! Nét đẹp thanh tịnh ấy thật dễ tìm, nếu không nói ai cũng đều đẹp như Phật!

Nếu đi tìm một người thật xinh đẹp về dung nghi bên ngoài, chắc chắn phải khó hơn khi tìm một người có cái đẹp bên trong; bởi vì do hình thể vật chất (physical body) con người khác nhau, kẻ đẹp thì ít người dạng trung bình dễ xem thì đa số. Tuy nhiên tâm người thì người nào cũng có cái đẹp bên trong (tất cả chúng sanh đều có Phật tánh {ĐẸP}); như thế vấn đề là ta có thấy và muốn mình trở nên đẹp hay không? Nếu không muốn hay không biết mình đẹp, tất nhiên mình sẽ không đẹp! Nghĩa là mình sẽ mãi là chúng sanh mang cái đẹp không ra khỏi ba ngôi nhà lửa (tham, sân, si).

Các vị Bồ Tát mới phát tâm thường hay hành động tự làm cho mình đẹp ra, vì các Ngài biết các Ngài sẽ đẹp như Phật không khác.

Là người học Phật, lẽ nào lại không muốn đẹp như Phật, nhưng lại lười biếng, tức giải đãi không chuyên tu, nên sắc đẹp hẳn phải tàn đi.

Chúng ta từ vô thỉ đến nay, chỉ vì cầu người thương mình, thích mình hay biết đến mình mà phải chạy theo vẻ đẹp thô phù bên ngoài để tô điểm thân xác; rốt cuộc mãi đến bây giờ cũng thành chẳng đẹp, và dù có đẹp (hình tướng) đi nữa, cũng chỉ sống vỏn vẹn vài chục năm. Chân lý vô thường không cho phép thân xác máu mủ nầy đẹp được khi đến tuổi bảy mươi tám mươi. Nghiệt ngã nữa, người càng đẹp lại càng khổ, vốn cái khổ căn bản của con người từ vô thỉ đến nay. Chắc chắn chúng ta ai cũng nhận ra việc này. Ấy vậy mà chúng ta lại quá ham mê vẻ đẹp thô phù đó, để quên đi nét đẹp bên trong thanh tịnh.

Vẻ đẹp thanh tịnh trang nghiêm tươi sáng bên trong, sẽ không bị thời gian không gian chi phối và sẽ mãi mãi vĩnh hằng trong một thế giới an nhiên siêu việt. Đó mới là nét đẹp của người học Phật, cũng là điều mà chúng ta tư duy nét đẹp của đấng Thế Tôn trải qua hơn hai ngàn sáu trăm năm nay.

Kính nguyện mọi người, tương lai sẽ đẹp như nét đẹp của Đấng Thế Tôn.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

– 2003

Sự Xuất Hiện Của Đức Phật

Một con người duy nhất

Một ý thức phi phàm

Một giáo lý không hai Một bậc Thầy ba cõi.

Sự xuất hiện của đức Phật không phải là chuyện ngẫu nhiên, cũng không phải như người đời ngộ nhận: xoa dịu, an ủi hay tưởng phát lên câu nói bình thường, ban ơn cứu khổ chúng sanh! Không! Sự xuất hiện của Ngài đúng như kinh Pháp Hoa dạy: “Khai thị chúng sinh ngộ nhập Phật tri kiến”. Nghĩa là, chỉ bày cho chúng sanh thấy được, hiểu được tự tánh giác ngộ của mình, tự tánh giác thoát nơi ta, và cuối cùng trở thành chánh giác. Bởi vì không như vậy sẽ không thể cứu khổ thế gian được! Vì sao? Vì cái khổ con người là muôn thuở, cái khổ từ lúc Phật chưa có mặt ở cõi Ta Bà, cho đến Phật xuất hiện, rồi hoằng khai giáo pháp, rồi nhập diệt Niết Bàn, cho đến hôm nay, thì con người vẫn còn mãi KHỔ.

Cái khổ đó, là cái khổ chân lý, khổ không phải thế gian tưởng lầm: thiếu thốn vật chất, thiếu thốn tình thương, sợ hãi lo âu chết chóc. Khổ mà duy nhất chỉ có đức Phật mới thấy, là luân hồi trong ba cõi. Chính khổ như vậy Phật mới xuất hiện, rồi thị hiện diễn tuồng như một chúng sinh từ phàm chứng Thánh. Ngài thị hiện đóng vai Thái tử, rủ bỏ vương triều, biến thành đạo sĩ, truy tìm chánh đạo, giải phóng chính mình, diệt trừ đại ngã… đắc thành chánh quả.

Bức tranh tuần tự của Ngài chiếu hiện thế gian, nhắc nhở chúng sinh phải cần phấn đấu, hiểu rõ chính mình, nhận ra thế gian vô thường sinh diệt, cuối cùng mục đích là nhận thức giáo pháp Như Lai đã từng giác ngộ.

Như vậy dứt khoát mà nói, Phật xuất hiện là để cho chúng sinh thành Phật như Ngài. Chứ không xuất hiện thế gian để làm công việc: người giàu thương người nghèo, ban ơn bố thí; người trẻ giúp người già gánh vác công việc nặng nhọc; người lớn nuôi trẻ con thành người hữu dụng… hay bất cứ việc thế gian nào có khuynh hướng làm cho đẹp, làm cho vui, làm cho no ấm… Những điều như thế không phải là việc Ngộ nhập tri kiến Phật, tức là việc thấy được mình là Phật.

Thế thì lần nữa xin nêu rõ lý do; là vì bất cứ công việc nào thuần lương hữu ích ở thế gian, cũng chỉ giúp người giải quyết những khổ nạn, lo âu trong một giai đoạn khoảnh khắc tạm thời, hay nói đúng hơn một đời sống ngắn ngủi này. Nhưng dù đời sống ngắn ngủi như vậy, mà con người vẫn không cứu khổ được trọn vẹn. Vì người nghèo khi được đầy đủ họ lại bị khổ về tinh thần; còn người giàu thì có cái khổ tinh thần là xa cách người thương, hay thương yêu người không được v.v…

Chính sự thật của việc cứu khổ thế gian từ xưa đến nay, phải gọi là chỉ có xoa dịu, chỉ an ủi đau buồn, cuối cùng đâu cũng vào đó. Minh chứng điều này, là tâm ý con người trải quả mấy ngàn năm vẫn còn hung hãn, vẫn đấu tranh không dứt, trong khi hoàn cảnh môi sinh thế giới đang bị báo động, đang cần hợp sức cộng tác tìm phương giải nguy, vấn đề ô nhiễm, vấn đề ảnh hưởng thiên tai trên trái đất.

Bậc toàn giác không phải là phàm phu, tất không phải chỉ nói ra để chúng ta nhận thức hiểu biết theo phân biệt thường tình. Tình thương yêu của chúng ta chỉ trên đầu môi, chỉ ca tụng chỉ xưng tán dựa theo vọng tình, theo ý thức ô nhiễm, cho nên không chân thật. Không chân thật, cho nên người mình thương yêu hôm nay, cũng có thể sẽ thành kẻ thù ngày mai, và ngược lại. Cũng vậy việc giúp đỡ cứu nguy cứu khổ của nhân loại thường hay đi với điều kiện, với danh vọng thế gian, nếu có thật tình thương trong đó, thì cũng là tình thương của một phàm nhân chưa chứng Thánh. Tất nhiên con người đòi hỏi phải có tình thương tối thiểu, là nền tảng xây dựng bậc thang nhân đạo, thăng hoa đời sống. Nhưng tuyệt đối không thể phủ nhận, tánh chất tham giận si mê của một con người chưa học đạo giải thoát; thành ra vô số nhân nghiệp xây dựng trong đời, chỉ là loay hoay theo nghiệp nhân quả báo của Nhân Thừa, để tiếp tục tái sanh làm người tốt, người giỏi, người đẹp trong kiếp tới mà trong kiếp tới hay ngàn kiếp nữa, dù có làm tốt, làm giỏi cũng là những kiếp trong luần hồi vô tận mà thôi.

Kinh Phật thường dạy không gì khổ hơn bằng cái khổ bị luân hồi quả báo. Chư vị Bồ Tát bí mật thị hiện ở trần gian qua nhiều lớp hình, các Ngài chẳng màng đau khổ, lại lấy đau khổ thế gian xây dựng pháp tu chóng thành đạo quả. Làm được như các Ngài vì đã liễu được chân lý; đã chứng được từng phần quả vị Thập Địa Bồ Tát.

Nhân đây chúng ta hiểu thêm, từ ngộ đạo đến chứng đạo không phải là chuyện nói để mà nói, rồi hiểu một cách mông lung mù mịt. Thật sự việc ngộ đạo, liễu đạo, chứng đạo chỉ là việc của chư vị Thánh Tăng bậc Thanh Tịnh vô nhiễm, bậc tối thiểu đã dẹp được phiền não ở thế gian, mới giải thích dạy cho chúng ta rõ; chứ không phải như chúng ta, đa số chỉ dựa theo kinh rồi tự ý phát ngôn biện luận.

Ngộ đạo chỉ là nhận thức được giáo lý sinh diệt của Như Lai, bừng tỉnh thấy rõ các pháp hữu vi vô thường không thật, nên hoan hỷ trong lòng, hiện lên nét mặt, khiến mọi người gần gũi có thể cảm nhận niềm hoan hỷ này. Và người ngộ đạo đương nhiên đời sống sẽ luôn thuần theo chánh pháp. Tuy nhiên ngộ đạo tuyệt đối khác với chứng đạo, nghĩa là vẫn chưa gột bỏ được tánh phàm nhân, và phải bắt đầu tu trì hành đạo nghiêm mật hơn để được chứng đạo. Chứng đạo không cần giải thích, vì đơn giản hiểu rằng, đời sống bản tâm của người chứng đạo không phải những gì suy nghĩ tư duy ô nhiễm như chúng ta, cho nên miễn bàn.

Chư vị Thánh Tăng đi mãi trong luân hồi không sợ, vì đó là việc làm của quả vị Bồ Tát; việc làm đó chỉ có vui chứ không khổ. Và điều làm cho các Ngài vui là do chứng đạo. Ngược lại chúng sinh sanh trong luân hồi không biết sợ, là vì vô minh, không hiểu giáo lý Như Lai. Nhưng không phải không hiểu vô minh mà không sợ; cái đau khổ triền miên trong đời sống là cái sợ đó chứ! Chỉ vì chúng sanh không biết có con đường dứt khổ nên đành chịu đựng thôi! Ngoài con đường Như Lai, ngoài giáo lý giải thoát của bậc Toàn Giác ra, chúng sanh không thể tìm một khái niệm, một ý niệm nào thoát ly sinh tử, chứ đừng nói gì một hình ảnh cụ thể gọi là vui, là an lạc giải thoát ở trần gian này.

Xét cho cùng từ khi nhân loại ý thức có một sự sống, gọi là nhân loại xuất hiện ở hành tinh này cho đến nay, người ta chưa bao giờ nghe nói có một người nào được ca ngợi như đức Phật.

Một cách khách quan, lấy dân số thế giới để minh định, thì dù đạo Phật chỉ có gần nửa tỉ trong 6 tỉ người trên trái đất; nhưng trong 6 tỷ kia với nhiều tôn giáo khác, cũng chẳng có một giáo chủ nào cho nhân loại thấy được, hơn được một vị Phật lịch sử ở Ấn Độ cách đây hơn 2500 năm.

Về phần giáo lý lại càng đáng nói, bởi chính giáo lý mà hình ảnh lịch sử của Ngài mới bất diệt; và hàng đệ tử của Ngài hiện nay chỉ có tăng chứ không giảm. Vậy giáo lý đó không thể nào không làm ta suy nghĩ, là phải giúp ta giải thoát cảnh luân hồi, chứ tuyệt đối không đơn giản là những điều đạo đức thông tục thế gian, để rồi sinh tử vẫn còn mãi mãi.

Trở lại việc Phật xuất hiện ở thế gian “khai thị chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến”, là một thông điệp, một thông điệp duy nhất ở trần gian. Thông điệp đó, chân lý đó, nói lên một sự thật: Phật xuất hiện để mở màng bí mật, rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nghĩa là đều sẽ thấy được những gì Ngài đã từng thấy, đều sẽ trở thành được những gì Ngài đã trở thành. Và nhất định tương lai sẽ giống như Ngài, từ một chúng sinh trở thành bậc toàn giác.

Cầu nguyện cho tất cả chúng ta, sẽ không quên thông điệp quan trọng mà đấng toàn giác đã từ bi khai hóa ở thế gian này. Và cầu nguyện cho hết thảy chúng sinh sẽ luôn thấm nhuần giáo lý giải thoát.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

2008 –

Tâm Cảnh Người Niệm Phật Cảnh Và Tâm Là Một

Vạn vật trên trái đất này thay đổi theo từ trường động lực vận chuyển của khí trời; và khí trời thay đổi theo vận hành tuần hoàn của vũ trụ; rồi vũ trụ lại biến dạng vô cùng, vô thỉ vô chung cuối cùng toàn cảnh sum la vạn tượng đều quay vào tâm thức của chúng sanh mà xuất phát. Nói một cách khác, mọi thứ mọi cảnh đều từ tâm con người lưu xuất chiêu cảm ra, rồi tự thọ nhận lại cái mình dệt khởi.

Nhận định được điều này là nhờ vào lời kinh Phật dạy, cũng như căn cứ vào hình thái hoạt động đời sống nhân loại từ xưa đến nay. Điều đó như là, thế giới ngày xưa, hôm nay và ngày mai chẳng ra ngoài tâm thức chúng sanh. Ngày xưa vạn vật, hoàn cảnh thế gian đơn giản, vì tâm chúng sanh đơn thuần bình dị; ngày xưa chúng sanh buồn giận, vui mừng, cũng chỉ mức độ vừa phải phù hợp theo tâm cảnh bấy giờ. Và ngày nay tâm tư, tình cảm con người hết sức phức tạp dị kỳ, cũng do hoàn cảnh thế giới hôm nay quá tạp nhạp dẫy đầy vật nhiễm. Cứ như thế suy ra thế giới tương lai chẳng khác; bao giờ cảnh vật với con người cũng cùng đi chung với nhau để thích nghi tồn tại.

Con người hôm nay và ngày xưa có khác chăng là khác mức độ thọ hưởng, xúc tác với cảnh vật con người tạo ra, chứ nền tảng từ bản thể tâm niệm, cảm thức, cảm thọ mãi như nhau không khác. Nghĩa là vốn buồn vui, vốn sân giận chẳng bao giờ rời khỏi thế gian; trừ khi con người hiểu được nỗi bất an phức tạp này, mới có thể hóa giải, trừ khử giải thoát được. Chừng đó đời sống hiện tại hay tương lai không còn là vấn đề nữa; con người bấy giờ sẽ chấm dứt hệ lụy phiền não với trần cảnh, vượt lên tất cả, cả đến ý niệm vượt lên!

Như thế chưa hiểu, hay không hiểu sự thật này, thì cảnh vật chẳng thể ra ngoài tâm chúng ta; và chắc chắn ta sẽ không ngừng bị lôi kéo quay theo trần cảnh, theo nhận thức buồn vui phát xuất từ tâm. Thế thì cảnh có vui ra sao, nhất định ta vẫn không bao giờ hài lòng hạnh phúc; huống gì trần cảnh thế gian quá nhiều rắc rối, quá nhiều đau khổ, thì làm sao ta kiềm hãm được tâm. Như thế đúng như lời Phật dạy vạn pháp do tâm tạo.

Hôm nay mùa xuân đến ta vui, ngày mai mùa hạ về ta không vui sao? Rồi thu đến, đông sang trở lại, ta có thể không vui à?

Đó là ý thức dệt nên cảnh, rồi đặt gọi tên mùa thời tiết, và niệm giữ trong lòng tưởng ra cảnh, rồi hóa vui hay buồn theo vọng thức của một chúng sanh.

Phật dạy chẳng có gì cả, ngoài tâm thiện, bất thiện của chúng sanh. Chúng sanh khổ đơn giản vì tâm niệm bất thiện, chúng sanh vui vì tâm niệm thiện. Tâm niệm không luôn thiện, người đó vẫn còn khổ; tâm niệm luôn bất thiện người đó chẳng dứt khổ đau.

Bất thiện chẳng phải chỉ là bạo hành, bạo động tổn thương người; bất thiện là trái ngược với chân lý, mê lầm theo tà kiến, suy nghĩ theo mê tín, và chẳng nhận ra nhân loại là hạng chúng sanh trong loài tôn quý nhất có đủ cơ hội nhân duyên đạt được quả vị giải thoát như chư Thánh, Bồ Tát, cuối cùng là quả vị Phật tối thắng.

Chỉ cần nhận thức như vậy, thì thế gian vật cảnh thế nào, tâm niệm con người hiểu biết chánh kiến như vậy, tất chẳng bao giờ bị lung lay thay đổi. Đương nhiên điều này ban đầu chỉ là ý thức, chưa thể thực hành cụ thể, hóa giải được nỗi nghiệt ngã chung quanh. Nhưng nếu luôn luôn ý thức chân lý này, con người tương lai nhất định không còn quay theo cảnh trần giả tạm nữa.

Vậy thì khí trời, cảnh vật, Xuân Hạ Thu Đông, lúc nào cũng đẹp với người hiểu biết tâm và cảnh chỉ là một với nhau.

Tâm niệm Phật

Tâm niệm Phật là niệm đất trời hoa lá theo chiều hướng giải thoát, vượt lên vọng niệm phân biệt. Vì ngoài tâm niệm Phật ra không một tâm nào có thể vượt khỏi tâm thế gian phân biệt. Chúng ta hãy lấy ý nghĩa về danh từ Phật để hiểu thế nào là niệm Phật vượt lên tất cả.

Phật là bậc tỉnh thức giác ngộ, giác ngộ cuộc đời, giác ngộ tất cả làm nên cuộc đời, giác ngộ luôn cả cái giác ngộ, ngộ được cuộc đời; và cuối cùng là chẳng bao giờ diễn tả được sự giác ngộ của Như Lai, bằng sự giải thích của một phàm phu.

Giải thích toát yếu sự giác ngộ của Phật là sự dẹp tan vọng niệm, không còn mọi phiền não nhiễm ô của thế gian; nên người niệm Phật cũng chẳng khác, là niệm sự vô nhiễm, sự vô phân biệt, dứt trừ vọng tưởng của thế gian.

Thế gian có làm gì, có thế nào chăng nữa cũng là loay hoay trong hơn thua tham dục nhiễm tình. Dục là sự tham muốn, trong đó đủ sự tham muốn, nhưng tham muốn tình ái là hàng đầu, như thế chẳng thể tự tại chẳng ngừng được đau khổ.

Phật hoàn toàn ngược lại, tạm gọi như vậy; thật ra Phật nghĩa là vượt lên, vượt lên tất cả, cả đến sự vượt lên. Nên có thể nói đúng nhất là Phật tự tại vô ngại, trong sự siêu việt không thể nghĩ bàn. Vậy người niệm Phật, là tạo nhân tự tại vô ngại, thì tuyệt đối quả báo sẽ không còn phân biệt phiền não hay không phiền não nữa! Niệm Phật chỉ mong như Phật, mong được thành Phật, thành tựu tất cả.

Thế thì cảnh vật bây giờ, tương lai, từ tâm niệm chúng sanh phát ra đã chẳng còn làm người niệm Phật dính mắc vào đó nữa. Vì sao? Vì tâm có Phật ở đó, tâm không còn là tâm chúng sanh. Tâm chúng sanh tham, sân, si nên chiêu cảm ra thế giới vật chất đầy sự tham, đầy sự sân và đầy tánh vô minh ngây dại. Tâm niệm Phật như đã nói, tất nhiên thế giới phải bất khả tư nghì, và ngay cả thế giới Bồ Tát còn không thể so sánh được, huống gì thế giới vô minh ngây dại tham sân si có thể hiểu được sao?

Như hiện thời thế giới chúng ta vẫn còn mãi với ý thức chúng sinh, vì đơn giản ý thức tâm tưởng chúng ta không bỏ được tham ái, sân si, cho nên thế giới buồn vui đau khổ không giảm được, do đó vẫn hoài tranh đấu với nhau qua mọi hình thức. Vậy ra thế giới vũ trụ này, hay gọi vũ trụ nào đó, cũng chẳng qua công thức tùy tâm chúng sanh chiêu cảm.

Tóm lại chúng ta phải cần niệm Phật, để nhìn rõ được thế giới là giả tạm, chỉ được hình thành do tâm niệm phân biệt của vọng niệm sinh ra. Dù bằng cách nào, dù gọi tên chi: hành tinh, trái đất, định tinh mặt trời, hộ tinh mặt trăng… ngân hà, tinh vân, vũ trụ vạn ảnh… cũng do tâm niệm chưa giải thoát của một chúng sanh còn vô minh vọng thức, còn loay hoay mãi trong luân hồi nghiệp quả. Chỉ có Phật, chỉ có tâm niệm không còn vọng động với trần cảnh giả tạm, chúng sanh mới không còn bị những vật giả trói buộc. Chúng sanh đó mới vượt lên tất cả, mà không còn gọi là chúng sanh nữa, và phải tạm gọi đặt tên ngược lại cái gọi chúng sanh là chư Phật. Như thế chính ngay danh từ Phật cũng là tên gọi, chứ chẳng dính gì sự giải thoát giác ngộ vượt lên tất cả. Nhưng vì còn trong vô minh ngây dại như chúng sanh, ngoài danh từ Phật ra, ngoài những tên gọi giác ngộ, giải thoát, vượt lên, con người sẽ chẳng biết được và tìm được con đường thoát khổ, dứt luân hồi. Cho nên buộc phải mượn chân ngôn, chân ngữ này để phương tiện hành theo những gì chân lý mà đức Phật lịch sử đã dạy chúng ta.

Cuối cùng ta phải niệm Phật như lời Phật dạy để tương lai vượt lên tất cả, và hiện tại sống trong tâm niệm giải thoát, vui trong chánh niệm hiện thời; không còn phân biệt nhiều nữa với hiện thế trần gian, cũng như chánh niệm ý thức quá khứ đã tạo thành nhân chiêu cảm ra quả bây giờ. Cầu nguyện cho tất cả chúng sanh nơi trần thế Ta Bà này sớm ý thức niệm được chánh giác.

Nam Mô A Di Đà Phật

Sydney – 2008

Thân Tâm Chúng Sanh Trong Vòng Nghiệp Báo

Từ xưa đến nay, hay gọi đúng hơn từ vô thỉ, từ lúc con người mới vừa xuất hiện cho đến bây giờ, con người vẫn cứ chạy tìm cuộc sống, chạy tìm vật dưỡng, vật nuôi khắp mọi hoàn cảnh thế gian. Hoàn cảnh khung trời nào, con người cũng mãi tìm kiếm, rồi giữ gìn đủ thứ loại gì con người có được. Từ những việc nhỏ cho đến việc lớn; dạng thể hình thù vật chất nào hễ sử dụng được, nuôi thân được là con người tìm cách sở hữu để tồn tại. Cho đến lúc con người ý thức được sự hưởng thụ bằng tinh thần, bằng giác quan tinh tế, con người lại càng tăng thêm lòng ham giữ. Giữ tất cả để được nghe, được gọi là quan niệm sống, tư tưởng sống, lý sống, nghĩa sống, ý thức hệ; và phổ quát hơn nhưng lại bảo thủ hơn: dân tộc tính, văn hóa nước nhà nước ta, nước người, nhân sinh quan của nhân loại, vũ trụ quan của con người v.v…

Nhưng tất cả rốt cuộc, xét cho cùng con người vẫn không ra khỏi cái mà con người đang có đang là. Con người đang có là một hình hài tương đối, không thể vượt qua ngoại cảnh môi trường thời tiết thiên nhiên. Dù con người có văn minh so với ngày xưa rất nhiều, nhưng nền văn minh vật chất không thể hứa hẹn tồn tại bao lâu, một khi gặp phải thiên tai địa chấn. Lịch sử đã ghi lại nhiều nạn động đất, chỉ trong vài giờ phá hủy giết mất hàng trăm ngàn con người, và biến đi một thành phố đang phồn thịnh trở thành bãi tha ma hoang địa.

Rồi cứ sau những trận kinh hoàng đau thương như vậy, số người sống sót quay lại tái dựng sửa sang những đổ nát còn thừa sau biến cố; rồi bắt đầu lập lại cảnh sống, tiếp tục tư duy quan niệm theo bản tính cố hữu, nhưng chung quy lại tiếp tục tranh giành sự sống với nhau.

Nếu ngoại vi hoàn cảnh môi trường sống của con người không thể an toàn gìn giữ được, thì ngay chính thân hình vật chất con người lại càng mỏng manh giả tạm chẳng có gì đáng nói.

Con người và đời sống cảnh vật tương quan rất mật thiết; nếu không liên hệ tương quan với nhau, thì con người đã tự diệt mất lấy mình. Chẳng hạn con người có mặt trên hành tinh xanh này, sống được là nhờ môi trường phù hợp với cơ thể của loài người; ngược lại ở các hành tinh khác con người sẽ không sống được, chẳng hạn như Hỏa Tinh.

Như vậy sự liên hệ, tương quan giữa vật chất, hoàn cảnh và sinh vật trên địa cầu này theo nhà Phật là một nghiệp báo. Có nhân tức có quả; quả báo đó sai biệt là do nhân sai biệt. Nhưng nhân quả đó đúng nhất là do sự tham dục sinh ra. Tham dục là tham sống bằng hình thái cơ thể vật chất sinh lý, vật lý, gồm có sinh hoạt ăn uống, chung đụng với nhau. Thế giới chúng ta đang sống ở đây, theo giáo lý Phật dạy là thế giới dục ái, cho nên chẳng lạ gì, tất cả đều tìm kiếm đời sống vật chất ái dục mà tồn tại. Vì thân do nghiệp ái dục sinh ra, nên thân thể phải như thế này, không thế khác! Thế khác là hình ảnh có thể xinh đẹp sáng sủa hơn. Theo kinh dạy cõi trời xinh đẹp hơn thế giới chúng ta; nơi đó hoàn cảnh không lồi lõm núi non hiểm trở; không có rác rến vứt bỏ bên đường, không có phân dãi, không có xác chết sình thối, và không có kẻ ăn mày ăn xin đầu đường xó chợ.

Hoàn cảnh cõi trời vừa kể, đương nhiên làm ta phải nghĩ đến hình thù chúng sinh nơi đó. Họ thế nào, ra sao?

Một cách khoa học và nhân quả, nhân thế nào quả thế đó. Hoàn cảnh của họ (thiên giới) xinh đẹp vi tế, làm sao thân thể họ giống chúng ta được. Trước tiên đoán rằng thân hình họ không có hôi thối như ta; nghe kinh dạy, bao giờ một vị trời ngửi được mùi hôi của mình, nghĩa là thọ mạng sắp lâm chung. Không như con người, phải chịu đựng bệnh hoạn liệt giường liệt chiếu, hôi hám đau khổ; đau khổ lây hết cả người trong gia đình; và khi chết hôi thối còn khủng khiếp nữa. Phải chôn ngay, đốt ngay, không còn tình cảm, không mong muốn gìn giữ nữa, dù kẻ đó là người thương yêu nhất trên đời.

Hình thể chúng sanh ở cõi trời phải là trong sáng tươi đẹp, phù hợp theo cảnh trí như pha lê trong suốt. Nhưng rồi cũng chẳng khác chúng sanh ở trên mặt địa cầu; chẳng khác việc sinh tử, chẳng khác chuyện buồn sầu phiền não tham sân si. Họ chỉ có nghiệp báo nhẹ hơn chúng ta; nên thanh tú trong sạch trang nghiêm, chứ họ vẫn còn đầy đủ bản tánh của một chúng sanh chưa giác ngộ, chưa giải thoát. Nhân nghiệp họ đã tạo bấy nhiêu, thì quả cũng không vượt khác hơn được. Nhân của cõi trời là thập thiện, thì quả chỉ hưởng lạc thú ở từng trời mà thôi, chứ không thể giải thoát.

Con người cũng vậy, nhân chỉ cao lắm là ngũ giới: không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu, thì quả chỉ là cõi người cao sang giàu có hoặc chỉ cần sống lương thiện, tuy chưa biết ngũ giới, nhưng biết giúp người thương vật, cũng sanh được cõi người. Và nhờ cái nhân giúp người thương vật, thành ra có khi phạm các tội khác, mà vẫn còn đủ phước sanh làm người. Trường hợp này ta thấy trên thế giới ngoài những người giàu có, còn rất nhiều người nghèo khổ là vậy. Tuy nhiên vẫn còn hơn con vật, hay cảnh giới ngạ quỷ địa ngục. Do con người có khổ nhưng nhân duyên phước báo học đạo, hay thức tỉnh hồi đầu làm thiện có được đầy đủ. Chứ cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh sẽ không bao giờ có cơ hội. Như thế thân tâm con người đã tạo ra cảnh trí, đã tạo ra hình thể chính mình, đó chính là nghiệp báo mà con người đã hành động trong vô số quá khứ kiếp.

Thế thì so sánh đời sống từ xưa, thời còn hoang dã, đến cảnh sống văn minh ngày nay, thực tế đều thấy, có sự thay đổi tiến bộ; có một đời sống cao sang sung sướng hơn xưa rất nhiều, trên mặt hưởng thụ vật chất. Nhưng chẳng có thay đổi về mặt đời sống tâm linh thánh thiện, hướng đến tình thương, tình đồng loại hòa ái với nhau; hay nói cụ thể thiếu vắng nền hòa bình toàn diện trên địa cầu.

Vậy ngày nay ngày xưa cái khổ vẫn còn nguyên vẹn, con người vẫn đã và đang đau khổ, vì không giải quyết được gì! Nếu giải quyết được hoàn cảnh vật chất sống, thì ngược lại tinh thần vẫn nhiều phiền muộn buồn đau khủng hoảng. Có thể khẳng định rằng, ngày xưa ít đau khổ tinh thần hơn ngày nay; ngày nay tinh thần đau khổ là do tự hào với nền văn minh vật chất, mà vẫn không hạnh phúc với văn minh vật chất đó, cho nên phải đau khổ ngay trên sự thành đạt văn minh vật chất.

Xét cho cùng thân tâm con người ở thế gian còn trong dục giới, chỉ là như thế không thể khác được; mà việc không thể đó là do không tìm hiểu cảnh giới nghiệp báo từ tâm chiêu cảm ra.

Nghiệp là hành động tích lũy từ đời trước, nói đơn giản là vậy; nhưng nghiệp thành nghiệp, thành nhân hiện quả, là phải có tác động nơi tâm, nghiệp mới thành nghiệp, nếu không sẽ thành vô ký, không thiện không ác, hay thế gian gọi là vô tình không có cố ý chủ tâm. Như vậy nghiệp thành hình đầu tiên là do tâm phát khởi tác động; nói rõ hơn tâm khởi nên nghiệp khởi. Do đó nói nghiệp là hành động tích lũy từ đời trước, chính là nói về tâm đã phát khởi từ đời trước, đời trước nữa; cho nên tâm khởi thành nghiệp tác động, và đi mãi đến đời nay chịu quả. Thế thì nói nghiệp báo là nói quả báo do hành động, do tâm đã tác tạo từ quá khứ mà ra.

Thân tâm chúng sanh do tâm niệm còn vô minh ái dục, nên nghiệp báo phải liên hệ nhân duyên cõi dục; là cõi vật chất thô phù ô nhiễm hợp với tâm tham muốn gìn giữ đấu tranh bảo thủ là đương nhiên. Điều này gọi là nghiệp báo, không thể đổ thừa ai được; chẳng hạn sống trong cảnh nghèo thiếu kém, dễ sanh tâm tham; và tham thì cũng tham vừa phải theo hoàn cảnh của mình, chứ không thể hiểu biết thêm cảnh giới khác để sinh tham nhiều hơn. Nếu sinh vào cảnh giàu tâm vẫn tham, tham phức tạp hơn, nguy hại hơn. Vậy khi chưa ra khỏi dục giới, là cảnh giới do quả báo từ nghiệp tham ái tạo ra, nên sinh vào cảnh nào cũng không thoát khỏi tâm tham.

Do tâm tham sinh sân giận si mê, kết chặt với nhau gọi là tam độc, hoặc nói cho gọn là Tâm độc cũng chẳng sai, vì tất cả xuất phát từ tâm. Tâm mà độc làm sao thế giới có thể yên ổn, thanh bình trong sáng như pha lê, như cảnh trời hay cảnh Thánh được. Thảo nào thế giới chúng ta phải đối đầu đủ chuyện, cũng là do từ tâm niệm quá khứ hiện tại sinh ra.

Chúng ta hay đổ thừa, than thở mọi chuyện trên đời là do nghiệp báo, nhưng thử hỏi nghiệp báo do đâu sinh? Câu trả lời là do chính ta! Ta là ai? Ta là tâm! Là tích lũy, huân tập vô số hành động; là ham vui, là chẳng suy nghĩ từ bao giờ không biết, nên thành si mê gọi là vô minh tác nghiệp trở thành nghiệp báo.

Hết thảy người sống trên địa cầu, nghiệp báo đã tạo thật là khủng khiếp; khủng khiếp cụ thể là hiện quả một cộng nghiệp kết duyên thành một thế giới riêng biệt, thế giới Ta Bà đau khổ này! Trên mặt hiện tượng nhân sinh, chúng ta đồng ý rằng có vui có khổ, có hưởng thụ vật chất và một ít tinh thần cao thượng; nhưng trên mặt thực tế chân lý giải thoát, thì mọi thứ (pháp) hữu vi đều sinh diệt, đều hiện bốn tướng Thành Trụ Hoại Không. Hiện tướng chân lý này là một thực tế rõ ràng, mà hễ là con người đều chứng kiến cảnh sanh già bệnh chết. Tuy nhiên nhận thức hiểu được chân lý, chỉ là do hiểu được giáo pháp Như Lai. Không hiểu giáo pháp Như Lai, chúng ta đã không bao giờ thấu hiểu sự thật này, do đó phải đành gọi là nghiệp báo tự bao giờ mà chẳng biết.

Khác với chúng sanh, Bồ Tát và Chư Phật hiện hữu ở thế giới nào chỉ gọi là thị hiện chứ không phải nghiệp báo; còn nghiệp báo là còn qua lại thế giới sinh diệt trong ý thức trả vay, đền đáp. Trường hợp nghe một Bồ Tát phải hy sinh thọ mạng cho chúng sinh, thì đó chỉ là quan niệm nhận xét của phàm nhân, chứ đối với chư vị, chỉ là con đường phải đi của một Bồ Tát. Tương đối thí dụ, như cha mẹ buộc phải thương con, và con cái trẻ nhỏ hay gần gũi cha mẹ.

Tóm lại nghiệp báo chúng sinh ở cõi Ta Bà, là cộng nghiệp chung của ý thức vọng tình sinh diệt chưa giải thoát; nghiệp báo riêng của từng người ở thế gian gọi là biệt nghiệp, dù có vật chất giàu sang, hay thiếu thốn nghèo nàn, tất cả cũng mỏng manh phù du giả tạm, bởi vì nền tảng thọ báo vẫn còn là nghiệp lực phàm phu chưa chứng Thánh. Cho nên cộng nghiệp chung không ra khỏi luân hồi đau khổ. Trừ những chúng sanh muốn học hạnh Bồ Tát, học pháp Như Lai, ý thức biết sợ hãi nghiệp báo, sợ nhân quả sinh diệt, nghĩa là sợ luân hồi; vì sợ nên không tạo nhân vay trả, chỉ tạo nhân giải thoát.

Kết lại thân tâm nghiệp báo của chúng sinh còn trong cõi Ta Bà không ngoài ý thức sinh diệt, đang luôn thọ nhận những gì trong quá khứ trả vay; và giáo lý giải thoát của Như Lai, là nhân nghiệp giải thoát hiện tại, hướng đến quả báo bất sinh bất diệt tương lai. Như thế dù đang sinh sống với nghiệp báo hình thành trong thế giới thực tại, chúng ta vẫn còn đầy đủ nhân duyên thực hành giáo lý giải thoát.

Cầu nguyện tất cả chúng sinh sớm được giải thoát luân hồi sinh tử.

Nam Mô A Di Đà Phật

2008