Guṇakāraṇḍavyūhasūtra

sarvadiksaṃsthitān buddhan prārthayāmi kṛtāṃjaliḥ / dharmapradīpaṃ kurvantu mohādduḥkhaprapātinām //

jinān nirvātukāmāṃśca yācayāmi samādarāt / kalpo 'nanalpānstiṣṭhantu mā bhūdandhamidaṃ jagat //

ityukte balinā tena lokeśvaro niśamya niśamya saḥ / sādhu sādhviti saṃrādhya taṃ baliṃ caivamabravīt //

kṣaṇasaṃpadiyaṃ sudurlabhā pratilabdhā puruṣārthasādhanī / yadi nātra vicintyate hitaṃ punarapyeṣa samāgamaḥ kutaḥ //

rātrau yathā meghaghanāndhakāre vidyutkṣaṇaṃ darśayati prakāśam / buddhānubhāvena tathā kadācillokasya puṇyeṣu matiḥkṣaṇaṃ syāt //

tasmācchubhaṃ durbalameva nityaṃ balaṃ tu pāpasya mahatsughoram / tajjīyate 'yena śubhena kena saṃbodhicittaṃ yadi nāma na syāt //

kalpānanalpān praticiṃtayadbhirdṛṣṭaṃ munīndraiḥ hitametadeva / yataḥ sukhenaiva sukhaṃ pravṛddhamutplāvayatyamitān janaughān //

bhavaduḥkhaśatāni tartukāmairapi sattvavyasanānio hartukāmaiḥ / bahusaukhyaśatāni bhoktukāmairna vimocyaṃ hi sadaiva bodhicittam //

bhavacārakabandhano varo kaḥ sugatānāṃ suta ucyate kṣaṇena / sanarāmaralokavandanīyo bhavati syādita eva bodhicitte //

aśucipratimāmimāṃ gṛhītvā jinaratnapratimāṃ karotyanarghām / rasajātamatīva vedhanīyaṃ sudṛḍhaṃ gṛhṇīṣva bodhicittaratnam //

suparīkṣitamaprameyadhībhīrbahumūlyaṃ jagadekasārthavāhaiḥ / gatipattanavipravāsaśīlāḥ sudṛḍhaṃ gṛhṇantu bodhicittaratnam //

kadalīva falaṃ vihāya yāti kṣayamanyatkuśalaṃ hi sarvameva / satataṃ falati kṣayaṃ na yāti prasavatyeva hi bodhicittavṛkṣaḥ //

kṛtvāpi pāpāni sudāruṇāni yadāśrayāduttarati kṣaṇena / śūrāśrayeṇaiva mahābhayāni nāśrīyate tatkathamajñasattvaiḥ //

yugāntakālānalavanmahānti pāpāni yannirdahati kṣaṇena / yasyānuśaṃsānamitān uvāca maitreyanāthaḥ sudhanāya dhīmān //

tadbodhicittaṃ dvividhaṃ vijñātavyaṃ samāsataḥ / bodhipraṇidhicittaṃ ca bodhiprasthānameva ca //

gantukāmaśca gantuśca yathābhedaḥ pratīyate / tadvad bhedā 'nayorjñeyo yathāsaṃkhyena paṇḍitaiḥ //

bodhipraṇidhicittasya samsāre 'pi mahatfalam / na tvavicchinnapuṇyatvaṃ yathāprasthānacetasaḥ //

yataḥ prabhṛtyaparyantasattvadhātupramokṣaṇe / samādadāti taccittamanivartena cetasā //

tataḥ prabhṛti suptasya pramattasyāpyanekaśaḥ / avicchinnāḥ puṇyadhārāḥ pravartante nabhaḥsamāḥ //

jagadānandabījasya jagadduḥkhauṣadhasya ca / cittaratnasya yatpuṇyaṃ tatkathaṃ hi pramīyate //

hitāśaṃsanamātrena buddhapūjā viśiṣyate / kiṃ punaḥ sarvasattvānāṃ sarvasaukhyārthamudyamāt //

duḥkhamevābhidhāvanti duḥkhaniḥsaraṇāśayāḥ / sukhecchayaiva saṃmohāt svasukhaṃ ghnanti śatruvat //

yasteṣāṃ sukharaṃkāṇāṃ pīḍitānāmanekaśaḥ / tṛptaṃ sarvasukhaiḥ kuryāt sarvāḥ pīḍāśchinatti ca //

nāśayatyapi saṃmohaṃ sādhustena samaḥ kutaḥ / kuto vā tādṛśaṃ mitraṃ puṇyaṃ vā tādṛśaṃ kutaḥ //

kṛte yaḥ pratikurvīta so 'pi tāvatpraśasyate / avyāpāritaḥ sādhustu bodhisattvaḥ kimucyate //

iti mantrayatau jinasya putre kaluṣaṃ svahṛdaye karoti yaḥ / kaluṣodayasaṃkhyayā sakalpānnarakeṣvāsatīti nātha āha //

atha yasya manaḥ prasādameti prasavettasya tato 'dhikaṃ falam //

tasmād gṛhītvā sudṛḍhaṃ bodhicittaṃ jinātmajaḥ / śikṣānatikrame yatnaṃ kuryānnityamatandritaḥ //

tvayāpi ca yathāśaktistatra kiṃ parilambyate / nādya cet kriyate yatnaṃ talenāpi talaṃ vrajeḥ //

yadi caivaṃ pratijñāya sādhayenaiva karmaṇā / eatān sarvān visaṃvādya kā gatiste bhaviṣyati //

manasā cintayitvā tu yo na dadyāt punarnaraḥ / sa preto bhagavatītyuktamalpamātre 'pi vastuni //

kimutānuttaraṃ saukhyamuccairudghuṣya bhāvataḥ / yasmādāpadyamāno 'sau sarvasattvārthahānikṛt //

yo 'pyanyaḥ kṣaṇamapyasya puṇyavighnaṃ kariṣyati / tasya durgatiparyantaṃ nāsti sattvārthaghātinaḥ //

ekasyāpi hi sattvasya hitaṃ hitvā hato bhavet / aśoṣākāśaparyantavāsināṃ kimu dehinām //

apremeyāgatā buddhāḥ sarvasattvagaveṣakāḥ / tvameṣāṃ na svadoṣeṇa cikitsāagocaraṃ gataḥ //

na hīdṛśaistvaccaritraiḥ sadgutirlabhyate punaḥ / sadgatāvalabhyamānāyāṃ pāpameva kutaḥ śubham //

yadā kuśalayogyo 'pi kuśalaṃ tvaṃ karoṣi na / apāyāduḥkhasaṃmūḍha kiṃ kariṣyasi tadā śubham //

akurvataśca kauśalyaṃ pāpamevopacinnataḥ / hataḥ sugatiśabdo 'pi kalpakoṭiśatairapi //

eke kṣaṇakṛtāt pāpādavīcau kalpamāsyate //

anādikālopacitāt pāpāt kā sugatau kathā //

yadīdṛśaṃ kṣaṇaṃ prāpya punaḥ sīdasi mohitaḥ / śociṣyasi ciraṃ bhūyo yamadūtaiḥ pracoditaḥ //

ciraṃ dhakṣyati te kāyam nārakāgni suduḥsahaḥ / paścāttāpānalacittaṃ ciraṃ dhakṣyatyaśikṣitam //

hastapādādirahitāstṛṣṇādveṣādiśatravaḥ / na śurā naiva te prājñāḥ kathaṃ dāsīkṛto 'si taiḥ //

tvaccitāvasthittā eva ghnanti tvāmeva susthitāḥ / atra te cetanā nāsti mantrairiva vimohitaḥ //

sarve devā manuṣyāśca yadi syustava śatravaḥ / te 'pi nāvīcikaṃ vahniṃ samudānayituṃ kṣamāḥ //

sarve hitāya kalpyante svānukūlyena sevitāḥ / sevyamānastvamī kleśāḥ sutarāṃ duḥkhakārakāḥ //

bhavacārakapālakā ime narakādiṣvapi vadhyaghātakāḥ / mativeśmani lobhayan jale yadi tiṣṭhanti kuta sukhaṃ tava //

akāraṇenāpi ripukṣatāni gātreṣvalaṃkāradudvahanti / mahārthasiddhyai tu samudyatasya duḥkhāni kasmāttava bādhakāni //

svajīvikāmātranibaddhacittāḥ kaivartacaṇḍālakṛṣīvalādyāḥ / śītātapādivyasanaṃ sahante jagaddhitārtham sahase kathaṃ na //

durgāputrakakarṇāḍhyā dāhachedādivedanām / mudhā sahante muktyarthaṃ kasmāttvamasi kātaraḥ //

muktyarthinaśca yaktaṃ te lobhasatkārabandhanam / ye mocayanti bandhāttvāṃ dveṣasteṣu katham tava //

spṛṣta uṣnodakenāpi sukumāraḥ pratapyase / kṛtvā ca nārakaṃ karma kimevaṃ svasthamāsyate //

na kiṃcidasti tadvastu tadabhyāsasya duṣkaram / tasmāamṛduvyathābhyāsāt soḍhavyāpi mahāvyathā //

duḥkhaṃ necchasi duḥkhasya hetumicchasi durmate / svāparādhāgate duḥkhe kasmādanyatra dūṣyate //

muktvā dharmaratiṃ śreṣṭhāmanantasukhasantatim / ratirāddhatyahāsādau duḥkhahetau kathaṃ tava //

spṛṣṭa uṣṇodakenāpi sukumāraḥ pratapyase / kṛtvā ca nārakaṃ karma kimevaṃ svasthamāsyate //

na kiṃcidasti tadvastu yadabhyāsasya duṣkaram / tasmāamṛduvyathābhyāsāt soḍhavyāpi mahāvyathā //

duḥkhaṃ necchasi duḥkhasya hetumicchasi durmate / svāparādhāgate duḥkhe kasmādanyatra dūṣyate //

muktvā dharmaratiṃ śreṣṭhāmanantasukhasantatim / ratirāddhatyahāsādau duḥkhahetau kathaṃ tava //

bodhicchandaviyogena paurvakena tavādhunā / vipattirīdṛśī jātā tasmādbodhiṃ prasādhaya //

mithyā kalpanayā citte pāpāt kāye vyathā yataḥ / tasmāt kāryaṃ śubhe chandaṃ bhāvayitvaivamādarāt //

na prāptaṃ bhagavanpūjāmahotsāhasukhaṃ tvayā / na kṛtā śāsane kārā daridrāśā na pūritā //

bhītebhyo nābhayaṃ dattamārtā na sukhinaḥ kṛtāḥ / kevalasvātmasaukhyārthaṃ yajñadānaṃ kṛtaṃ tvayā //

abhilāṣavighātāśca jāyante pāpakāriṇām / duḥkhāni daurmanasyāni bhayāni vividhānyapi //

pāpakārī sukhecchaśca yatra yatrābhigacchati / tatra tatraiva tatpāpairduḥkhaśastraiahanyate //

manorathaṃ śubhakṛtāṃ yatra yatraiva gacchati / tatra tatrāpi tatpuṇyaiḥ phalārghyenābhipūjyate //

vipulasugandhiśītalasaroruhagarbhagatāḥ / madhurajinasvarāśanakṛtopacitadyutayaḥ //

munikarabodhitāṃ vraja vinirgatasadvapuṣaḥ / sugatasutā bhavanti sugatasya puraḥ kuśalaiḥ //

yamapuṣāpanītasakalachavirārtaravo hutavahatāpavidrutakatāmraniṣiktatanuḥ /

jvaladasiśaktighātaśataśātitamāṃsadalaḥ patati sutaptalohadharaṇīṣvaśubhairbahuśaḥ //

janmāntare 'pi so 'bhyāsaḥ pāpādduḥkhaṃ vardhate / anyacca kāryaṃ kālaṃ ca hīnaṃ tattanasādhitam //

āpadā bādhate 'lpāpi manaste yadi durbalam / viṣādakṛtaniśceṣṭa āpadaḥ sukarā nanu //

vyutthitaśceṣtamānastu mahatāmapi durjayaḥ / tadeṣa māno voḍhavyo jinasiṃhasuto hyaham //

ye bhogyamānavijitā varākāste na māninaḥ / māni śatruṃ vaśaṃ neti mānaśatruvaśāstu te //

mānena durgatiṃ nītā mūrkhā durdarśanāḥ kṛśāḥ / hatāśāḥ paribhūtāśca mānuṣye 'pi hatotsavāḥ //

te mānino vijayinaśca ta eva śūrāḥ ye mānaśatruvijayāya vahanti mānam / ye taṃ sphurantamapi mānaripuṃ nihatya kāmaṃ jane jayafalaṃ pratipādayanti //

kāmairna tṛptiḥ saṃsāre kṣuradhārāmadhūpamaiḥ / puṇyāmṛtaiḥ kathaṃ tṛptirvipākamadhuraiḥ śivaiḥ //

kasyānityeṣvanityasya sneho bhavitumarhati / yena janmasahasrāṇi draṣṭavyo na punaḥ priyaḥ //

avaśyaṃ na dhṛtiṃ yāti samādhau na ca tiṣṭhati / naca tṛpyati dṛṣṭvāpi pūrvad bādhyate tṛṣā //

na paśyati yathābhūtaṃ saṃvegādavahīyate / dadyate tena śokena priyasaṃgamakāṃkṣayā //

taccintayā mudhā yāti hrasvamāyurmuhurmuhuḥ / aśāśvatena mitreṇa dharmo bhraśyati śāśvataḥ //

bālaiḥ sa bhāgacarito niyataṃ yāti durgatim / neṣyate visabhāgaśca kiṃ prāptaṃ balasaṃgamāt //

kṣaṇādbhavanti suhṛdo bhavanti ripavaḥ kṣaṇāt / toṣasthāne prakupyanti durārādhyāḥ pṛthagjanāḥ //

hitamuktāḥ prakupyanti vārayanti ca te hitāt / atha na śrūyate teṣāṃ kupitā yānti durgatim //

īrṣyotkṛṣṭāt samādvandvo hīnātmānaḥ stutermadaḥ / avarṇāt pratighaśceti kadā bālāddhitaṃ bhavet //

ātmotkarṣaḥ parāvarṇaḥ saṃsāraratisaṃkathā / ityādyavaśyamaśubhaṃ sarvathā bālasaṃgamāt //

tasmāt prājño na tāmicchedicchāto jāyate bhayam / nānādhimuktikāḥ sattvā jinairapi na toṣitāḥ //

bahavo lābhino 'bhūvan bahavaśca yaśasvinaḥ / sahalābhayaśobhistena jñātāḥ kva gatā iti //

kāmā hyanarthajanakā ihaloke paratra ca / iha bandhavadhachandairnārakādau paratra ca //

yadarthaṃ dūtadūtīināṃ kṛtoṃ 'jaliranekadhā / na ca pāpamakīrttirvā yadarthaṃ gaṇitā purā //

prakṣiptaśca bhaye 'pyātmā draviṇaṃ ca vyayīkṛtam / yānyeva ca pariṣvajya babhūvottamanirvṛtiḥ //

tānyevāsthīni nānyāni svādhīnānyamamāni ca / prakāmaṃ saṃpariṣvajya kiṃ na gacchati nirvṛtim //

ekasmādaśanādāsāṃ lālāmedhyaṃ ca jāyate / tatrāmedhyamaniṣṭhaṃ te lālāpānaṃ kathaṃ priyam //

yadi na te 'śucau rāgaḥ kasmādāliṃgase param / māṃsakardamasaṃliptaṃ snāyubaddhāsthipaṃjaram //

amedhyabhavamalpatvānna vāṃchasyaśuciṃ kṛmim / bahvamedhyamayaṃ kāyamamedhyajamapīcchasi //

śmaśāne paritān ghorān kāyām paśyāparānapi / kathaṃ jñātvāpi tatraiva punarutpadyate ratiḥ //

mānārthaṃ dāsatāṃ yānti muḍhāḥ kāmavidambitāḥ / dahyante chidyamānāśca hanyamānāśca śaktibhiḥ //

arjanarakṣaṇenātha viṣādairarthamanantamavehi / vyagratayā dhanasattamatīnāṃ nāvasaro bhavaduḥkhavimuktyai //

māyayā nirmitaṃ sarvaṃ hetubhiryacca nirmitam / āyāti tatkutaḥ kutra yāti ceti nirupyatām //

svapnopamāstu gatyo vicāre kadalīsamāḥ / nirvṛtānirvṛtānāṃ ca viśeṣo nāsti vastutaḥ //

evaṃ śūnyeṣu bhāveṣu kiṃ labdhaṃ kiṃ hṛtaṃ bhavet / satkṛtaḥ paribhūto vā kena kaḥ saṃbhaviṣyati //

kutaḥ sukhaṃ vā duḥkhaṃ vā kiṃ priyaṃ vā kimapriyam / kā tṛṣṇā kutra sā tṛṣṇā mṛgyamānā svabhāvataḥ //

vicāre jīvaloke hi ko nāmātra mariṣyate / ko bhaviṣyati ko bhūtaḥ ko bandhuḥ kasya kaḥ suhṛt //

sarvamākāśasaṃkāśaṃ parigṛhṇīṣva tattathā / prakupyanti prahṛṣyanti kalahotsavahetubhiḥ //

śokāyāsauviṣādaiśca mithaśchedanabhedanaiḥ / yāpayanti sukṛcchreṇa pāpairātmasukhecchavaḥ //

mṛtāḥ patantyapāyeṣu dīrghatīvravyatheṣu ca / āgattyāgatya sugatiṃ bhūtvā bhūtvā sukhocitāḥ //

bhave bahuprapātaśca tatra vā tattvamīdṛśam / tatrānyonyavirodhaśca na bahvettattvamīdṛśam //

tatra cānupamāstīvrā anantā duḥkhāsāgarāḥ / tatraivamalpabalatā tatrāpyalpatvamāyuṣaḥ //

tatrāpi jīvitārogyavyāpāraiḥ kṣutklamaśramaiḥ / nidrayopadravairbālaiḥ satsaṃgainiṣfalaistathā //

vṛthaivāyurvahatyāśu vivekastu sudurlabhaḥ / tatrāpyabhyastavikṣepanivāraṇagatiḥ kutaḥ //

tatrāpi yatate māro mahāpāyaprapātane / tatrāsanmārgabāhulyaṃ vicikitsā ca durjayā //

punaśca kṣaṇadaurbalyaṃ buddhotpādo 'tirlabhaḥ / kleśaugho durnivāraścetyaho duḥkhaparamparā //

aho batātiśocyatvameṣāṃ duḥkhaughavartinām / yenekṣante svadauḥsthityamevamapyatiduḥkhitāḥ //

snātvā snātvā yathā kaścidviśed vahniṃ muhurmuhuḥ / svasausthityaṃ na manyanta evamapyatiduḥsthitāḥ //

ajarāmaraśīlānāmevaṃ viharatāṃ satām / āyāsyantyāpado ghorā kṛtvā maraṇamagrataḥ //

evaṃ duḥkhātaptānāṃ śāntyai bodhivrataṃ cara / bodhivrataṃ mahatpuṇyaṃ saṃbodhijñānasādhanam //

puṇyameghasamudbhūtaiḥ sukhopakaraṇaiḥ svakaiḥ / sadopalambhadṛṣṭibhyo buddhādeśaya śūnyatām //

saṃvṛtyānupalambhena puṇyasaṃbhāramācara / tasmādyathārttiśokāderātmānaṃ goptumicchasi //

rakṣācittaṃ dayācittaṃ jagatyabhyasyatāṃ tathā / duṣkarān mā nivartasva tasmāsabhyāsaśaktitaḥ / yasyaiva śravaṇāt trāsastaireva na vinā ratiḥ //

ātmānaṃ ca parāṃścaiva yaḥ śīghra trātumicchati / sa caret paramaṃ guhyaṃ parātmasamavartanam //

yasminātmanyatisnehādalpāsapi bhayādbhayam / na dviṣet kastamātmānaṃ śatruvadyo bhayāvahaḥ //

yo mānyakṣuptipāsādipratīkāracikīrṣayā / pakṣimatsyamṛgān hanti paripanthaṃ ca tiṣṭhati //

yo lābhasatkriyāhatoḥ pitarāvapi mārayet / ratnatryasvamādadyādyenāvīcindhano bhavet //

kaḥ paṇḍitastamātmānamicchedrakṣet prapūjayet / na paśyecchatruvaccainaṃ kaścaivaṃ pratimānayet //

yadi dāsyāmi kiṃ bhojye ityātmārthe piśācatā / bhokṣye cetkiṃ dadāmīti parārthe devarājatā //

ātmārthaṃ pīḍayitvānyannarakādiṣu pacyate / ātmānaṃ pīḍayitvā tu parārthe sarvasaṃpadaḥ //

durgatirnīcatā saukhyaṃ yayevātmonnatīcchayā / tāmevānyatra saṃkrāmya sugatiḥ satkṛtirmatiḥ //

ātmārthaṃ paramājñāpya dāsatvādyanubhūyate / parārthaṃ svayamājñāpya svāmitvādyanubhūyate //

ye kecidduġkhitā loke sarve te svasukhecchayā / ya kecitsukhitā loke sarve te 'nyasukhecchayā //

bahunātra kimuktena dṛśyatāmidamantaram / svārthārthinaśca bālasya muneścānyārthakāriṇaḥ //

na nāmasādhyaṃ buddhatvaṃ saṃsāre 'pi kutaḥ sukham / svasukhasyānyaduḥkhena parivarttamakurvataḥ //

āstām tāvatparo loko dṛṣṭo 'pyartho na sidhyati / bhṛtyasyākurvataḥ karma svāmino 'dadato bhṛtim //

tyaktvānyonyasukhotpādaṃ dṛṣṭvādṛṣṭasukhotsavam / anyonyadūṣaṇād ghoraṃ duḥkhaṃ gṛhṇanti mohitāḥ //

upadravā ye ca bhavanti loke yāvanti duḥkhāni bhayāni caiva / sarvāṇi tānyātmaparigraheṇa tatkiṃ tava svātmaparigraheṇa //

ātmānamaparityajya duḥkhaṃ tyaktuṃ na śakyate / yathāgnimaparityajya dāhastyaktuṃ na śakyate //

tasmāt svadukha śāntyarthaṃ paraduḥkhaśamāya ca / dadasvānyebhya ātmānaṃ parān gṛhṇīṣva cātmavat //

anyasaṃbandhito 'smīti niścayaṃ kuru saṃmate / sarvaṃ sattvārthamutsṛjya nānyaccintyaṃ tvayādhunā //

sarvametat sucaritaṃ dānaṃ sugatapūjanam / kṛtaṃ kalpasahasrairyatpratighaḥ pratihanti tat //

na ca dveṣasamaṃ pāpaṃ na ca kṣāntisamaṃ tapaḥ / tasmāt kṣāntiṃ prayatnena bhāvayedvividhairnayaiḥ //

manaḥ śamaṃ na gṛhṇāti na prītisukhamaśrūte / na nidrāṃ na dhṛtiṃ dvesaśalye hṛdi sthite //

pūjayatyarthamānairyānye 'pi cainaṃ samāśritāḥ / te 'pyenaṃ hantumicchanti svāminaṃ dveṣadurbhagam //

suhṛdo 'pyudvijante 'smāddadāti cenna sevyate / saṃkṣepānnāsti tatkiṃcitkrodhano yena susthitaḥ //

na dviṣantaḥ kṣayaṃ yānti durjanā gaganopamāḥ / mārite krodhacitte tu naśyante sarvaśatravaḥ //

vikalpedhanadiptena jantuḥ krodhāgninā kila / dahatyātmānamevādau paraṃ dhakṣyati vā na vā //

jarā rupavatāṃ krodhaḥ tamaścakṣuṣmatāmapi / vadho dharmārthakāmānāṃ tasmāt krodhaṃ nivārayet //

aniṣṭakaraṇājjātamiṣṭasya ca vighātanāt / kodhaṃ yo hanti nirbandhāt sa sukhīha paratra ca //

atyaniṣṭhāgamenāpi na kṣobhyā muditā tvayā / daurmamanasye 'pi nāstīṣṭaṃ kuśalaṃ tvavahīyate //

yadyastyeva pratīkāro daurmanasyena tatra kim / atha nāsti pratīkāro daurmanasyena tatra kim //

guṇo 'paraśca duḥkhasya yatsamvegānmadacyutiḥ / saṃsāriṣu ca kāruṇyaṃ pāpādbhītīrjine spṛhā //

ye kecidaparādhāstu pāpāni vividhāni ca / tatsarvaṃ pratyayabalāt svatantrastu na vidyate //

tasmānmitramamitraṃ vā dṛṣṭvāpyanyāyakāriṇaṃ / īdṛśāḥ prayayā asyetyevaṃ matvā sukhī bhava //

tvatkarmacoditā eva jātāstvayyapakāriṇaḥ / yena yāsyanti narakān tvayaiva te hatā nanu //

etānāśritya te pāpaṃ kṣīyate kṣamatā bahu / tvāmāśriya tu yāntyete narakān dīrghavedanān //

tvamevāsyapakāryeṣāṃ tavaite cāpakāriṇaḥ / mohādike parādhyante kupyantyanye 'pi mohitāḥ //

evaṃ budhvā tu sattveṣu kṣāntiṃ dhṛtvā śubhe cara / yena sarve bhaviṣyanti maitracittāḥ parasparam //

stutiyaśo 'rthasatkārā na puṇyā yatarcaṣuṣve / na balārthaṃ na cārogyena ca kāyasukhāya te / stutyādayaśca te kṣemaṃ saṃvegaṃ nāśayantyapi / guṇavatsvapi mātsaryaṃ sampatkopaṃ ca kurvate //

tasmāt stutyādighātāya ye tava pratyupasthitāḥ / apāyapātarakṣārthaṃ pravṛttāstadviṣastava //

duḥkhapraveṣṭukāmasya ye kapāṭatvamāgatāḥ / buddhādhiṣṭhānata jātā iva dveṣasteṣu katham //

puṇye vighnaḥ kṛto 'nenetyatra ko yo na yujyate / kṣāntyā samaṃ tapo nāsti na tvetattadupasthitam //

atha tvamātmadoṣeṇa na karoṣi kṣamāmiha / tvayaivātra kṛto vighnaḥ puṇyahetāvupasthite //

na kālopapannena dānavighnaḥ kṛto 'thinā / na ca prāvrājake prāpte pravrajya bighna ucyate //

sulabhā yācakā loke durlabhāstvapakāriṇaḥ / yataste 'naparāddhasya na kaścidaparādhyati //

aśramopārjitastasmādgṛhe nidhirivotthitaḥ //

bodhicaryāsahāyatvāt spṛhaṇīyassadā ripuḥ / apakārāśayo 'se 'tiśatruryadi na pūjyate //

anyathā te kathaṃ kṣāntirbhiṣagjīvahitodyate / tadduṣṭāśayamevātaḥ pratītyotpadyate kṣamā / sa evātaḥ kṣamāhetuḥ pūjyassa dharmavatsadā //

sattvakṣetraṃ jinakṣetramityato muninoditam / etānārādhya bahavaḥ sampatpāraṃ yato gatāḥ //

sattvebhyaśca jinebhyaśca buddhadharmāgame same / jineṣu gauravaṃ yadvanna sattveṣviti kaḥ kramaḥ //

maitryāśayastu yatpūjyaḥ sattvamāhātmyameva tat / buddhaprasādādyatputyaṃ buddhamāhātmameva tat //

buddhadharmāgamāṃśena tasmāt sattvā jinaiḥ samāḥ / na tu buddhaiḥ samāḥ kecidanantāṃśairgaṇārṇavaiḥ //

guṇasāraikarāśīnāṃ guṇo 'ṇurapi cet kvacit / dṛśyate tasya pūjārthaṃ trailokyamapi na kṣamam //

buddhadharmodayāṃśaśca śreṣṭhaḥ sattveṣu vidyate / etadaṃśānurupeṇa buddhapūjā kṛtā bhavet //

kiṃ ca niścchadmabandhūnāmaprameyopakāriṇām / sattvārādhanamutsṛjya niṣkṛtiḥ kāparā bhavet //

yeṣāṃ sukhe yānti mudaṃ munīndrā yeṣāṃ vyathāyāṃ ca praviśanti manyum / tattoṣaṇāt sarvamunīndratuṣṭistatrāpakāreṣvakṛtaṃ munīnām //

ādīptakāyasya yathāsamantānna sarvakāmairapi saumanasyam / sattvavyathāyāmapi tadvedevamaprītyupāyo 'sti dayāmayānām //

ātmīkṛtaṃ sarvamidaṃ jagattaiḥ kṛpātmabhirnaiva hi saṃśayo 'sti / dṛśyante ete nanu sattvarupāsta eva nāthāḥ kimanādaro 'tra //

tathāgatārādhanametadeva svārthasya saṃsādhanametadeva / lokasya duḥkhāpahametadeva tasmāttavāstu vratametadeva //

āstāṃ bhaviṣyabuddhatvaṃ sattvārādhanasambhavam / ihaiva saubhāgyayaśaḥ sausthityaṃ kinna paśyasi //

prāsādikatvamārogyaṃ prāmodyaṃ cirajīvitam / cakravarttisukhaṃ sfītaṃ kṣamī prāpnoti saṃsaran //

evaṃ kṣamo bhajedvīryaṃ vīryaṃ bodhiryataḥ sthitā / na hi vīryaṃ vinā puṇyaṃ yathā vāyuṃ vina gatiḥ //

vīryaṃ hi sarvaguṇaratnanidhānabhūtaṃ sarvāpadastarati vīryamahāplavena / naivāsti tajjagati vastu vicintyamānaṃ nāpnuyādyadiha vīryarathādhiruḍhaḥ //

yuddheṣu yakarituraṃgapadātimatsu nārācatomaraparaśvadhasaṃkuleṣu / hatvā ripūn jayamanuttamamāpnuvanti viṣṇurjitaṃ tadaha vīryamahāhaṭasya //

ambhonidhīn makaravṛndavighaṭṭitābutuṃgākulākulataṃragavibhaṃgabhīmān / viryeṇa goṣpadamiva pravilaṃghya śūrāḥ kurvantyanarghaguṇaratnadhanārjanāni //

rāgādīnūragānivogravapuṣo viṣṭabhya dhairyānvitāḥ / śīlaṃ sajjanacittanirmalataraṃ samyaktamādāpayet //

martyāḥ kāntatareṣu meruśikharopānteṣu vīryānvitāḥ / modante surasundarībhujalatāpāśopaguḍhāściram //

yaddevo viyati vimānbavāsino ye nirdvandvāḥ samanubhavanti saumanasyam / atyantaṃ vipulafalaprasūtiheto vīryasthiravihitasya sā vibhūtiḥ //

kleśārivargaṃ tvabhibhūya dhīrāḥ saṃbodhilakṣmīpadamāpnuvanti / bodhyaṃgadānaṃ pradiśanti sadbhyo dhyānaṃ hi tatra pravadanti hetum //

janmaprabandhakaraṇaikanimittabhūtān rājādidoṣanicayān vidārya sarvān / ākāśatulyamanasaḥ samaloṣṭahemādhyānādbhavanti manujā guṇahetubhūtāḥ //

prajñādhanena vikalaṃ tu narasya rupamālekhya rupamiva sāravihīnamantaḥ / buddhayānvitasya falamiṣṭamudeti vīryādvīryantu buddhirahitaṃ svavadhāyaśatruḥ //

yadbuddho martyaloke malatimiragaṇaṃ dārayitvā mahāntam / jñānālokaṃ karoti praharati ca sadā doṣavṛndaṃ narāṇām //

ādeṣṭya cendriyāṇāṃ paramanujamano vetti sarvaiḥ prakāraiḥ / prajñāṃ tatrāpi nityaṃ śubhavarajananīṃ hetumatkīrtayanti //

kāryārṇave vāpi dṛḍhaṃ nimagnāḥ saṃgrāmamadhye manujāḥ pradhānāḥ / prajñāvaśātte vijayaṃ labhante prajñā hyataḥ sā śubhahetubhūtā //

tasmātsarvaguṇārthasādhanakarī prajñaiva saṃvardhyatām / na prajñā vikalā vibhānti puruṣāḥ prātāḥpradīpā iva //

svargāpavargaguṇaratnanidhānabhūtā etāḥ ṣaḍeva bhuvi pāramitā narāṇām / jñātvā bhavasva hitasādhanatatparastvaṃ kuryā ataḥ satatameva śubhe prayatnam //

saddharmasādhanaṃ kāyamitarārthaṃ na pīḍayeḥ / evaṃ budhvā hi sattvānāmāśāmāśu prapūrayeḥ //

ācāro bodhisattvānāmaprameya udāhṛtaḥ / cittaśodhanamācāraṃ niyataṃ tāvadācara //

yā avasthāḥ prapadyante svayaṃ paravaśo 'pi vā / tāsvavasthāsu yāḥ śikṣāḥ śikṣettā eva yatnataḥ //

na hī tadvidyate kiṃcidyanna śikṣyaṃ jinātmajaiḥ / na tadasti na yatpuṇyamevaṃ viharataḥ sataḥ //

pāramparyeṇa sākṣādvā sattvārthātmān sadā cara / sattvānāmeva cārthāya sarvaṃ bodhāya nāmaya //

sadākalyāṇamitraṃ ca jīvitārthe 'pi mā tyaja / bodhisattvavratadharaṃ mahāyānārthakovidam //

ityevaṃ lokanāthena samādiṣṭaṃ niśamya saḥ / baliraśruvirukṣāsyo ruditvā caivamabavrīt //

ākṛtaṃ kiṃ mayā nātha yajñaṃ tīrthikasammatam / yasyeha falaṃ bhuṃjāno vasāmyatra janaiḥ saha //

trāhi māṃ bhagavannatha pāpinaṃ mūḍhamānasam / sajano 'haṃ sadā śāstarbhavatāṃ śaraṇaṃ vraje //

namo 'stu bodhisattvāya śubhapadmadharāya te / padmaśrībhūṣitāṃgāya jaṭāmakuṭadhāriṇe //

jinarājaśiraskāya sattvāśvāsapradāya ca / hīnadīnānukampāya dinakṛdvaracakṣuṣe //

pṛthivīvaranetrāya bhaiṣajyarājakāya ca / suśuddhasattvanāthāya paramayogadhāriṇe //

mokṣapravaradharmāya mokṣamārgopadarśine / cintāmaṇiprabhāsāya dharmagaṃjābhipāline //

ṣaṇṇāṃ pāramitānāṃ ca nirdeśanakarāya ca / bodhimārgopadiṣṭāya sucetanakarāya ca //

evaṃ stutvā sa daityendro lokanāthaṃ tamīśvaram / sāṃjalirmudito natvā punarevamabhāṣata //

rakṣa māṃ durmatiṃ nātha samuddhara bhavodadheḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya niyojaya śubhe vṛṣe //

adyārabhya sadā nātha triratnaśaraṇaṃ gataḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareyaṃ jagaddhite //

sarvadikṣu sthitān nāthān saṃbuddhāṃśca munīśvarān / kṛtāṃjaliḥ sadā smṛtvā namāmi śaraṇe sthitaḥ //

yacca dharmaṃ jinaiḥ sarvaiḥ samādiṣṭaṃ jagaddhite / tatsaddharmamahaṃ dhṛtvā saṃcariṣye sadā śubhe //

sarvāllokadhipān nāthān bodhisattvān jinātmajān / tānapyahaṃ sadā smṛtvā bhajāni śaraṇe sthitaḥ //

evaṃ tadbhajanaṃ kṛtvā yanmayā sādhitaṃ śubham / tena syāṃ sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhapraśāntikṛt //

glānānāmasmi bhaiajyaṃ bhaveyaṃ vaidya eva ca / tadupasthāyakaścāpi yāvadrogī punarbhave //

kṣutpipāasāvyathāṃ hanyāmannapānapravarṣaṇaiḥ / durbhikṣāntarakalpeṣu bhaveyaṃ pānabhojanam //

daridrāṇāṃ ca sattvānāṃ nidhiḥ syāmahamakṣayaḥ / nānopakaraṇākārairupatiṣṭheyamagrataḥ //

ātmabhāvāṃstathā bhogan sarvaṃ tryadhvagataṃ śubham / nirapekṣastyajāmyeṣa sarvasattvārthasiddhaye //

sarvatyāgaśca nirvāṇaṃ nirvānārthi ca me manaḥ / tyaktavyaṃ cenmayā sarvaṃ varaṃ sattveṣu dīyate //

yathāsukhīkṛtaścātmā kartavyo jayatāṃ mayā / ghnantu nindantu vā nityamākirantu ca pāṃśubhiḥ //

krīḍantu mama kāyena hasantu vilasantu ca / dattastebhyo mayā kāyaścintayā kiṃ mamānyathā //

kārayantu ca karmāṇi yāni teṣāṃ sukhāvahe / anarthaḥ kasyacinmā bhūnmāmālambya kadācana //

yeṣāṃ kruddhā prasannā vā māmālambya matirbhavet / sa eva teṣāṃ hetuḥ syānnityaṃ sarvārthasiddhaye //

atyākhyāsyanti māṃ ye ca ye cānye 'pyapakāriṇaḥ / utprāsakāstathānye vā sarve syurbodhibhāginaḥ //

anāthānāmahaṃ nāthaḥ sārtharvāhaśca jāyinām / pārepsunāṃ ca naubhūtaḥ setuḥ saṃkrama eva ca //

dīpārthināmahaṃ dīpaḥ śayyā śayyārthināmaham / dāsārthināmahaṃ dāso bhaveyaṃ sarvadehinām //

cintāmaṇirbhadradhaṭaḥ siddhavidyāmahauṣadhiḥ / bhaveyaṃ kalpavṛkṣaśca kāmadhenuśca dehinām //

pṛthivyādīini bhūtāni niḥśeṣākāśavāsinām / sattvānāmaprameyāṇāṃ yathābhoogyanyanekadhā //

evamākāśaniṣṭhasya sattvadhātoranekadhā / bhaveyamupajīvyo 'haṃ yāvatsarve na nirvṛtāḥ //

yathā gṛhitaṃ sugatairbodhicittaṃ purātanaiḥ / te bodhisattvaśikṣāyāmānupūrvyā yathāsthitāḥ //

tadvadutpādayāmyeṣa bodhicittaṃ jagaddhite / tadvadeva ca tāḥ śikṣāḥ śikṣisyāmi yathākramam //

adya me safalaṃ janma sulabdhāḥ sārasaṃpadaḥ / adya buddhakule jāto buddhapatro 'smi sāmpratam //

tathādhunā mayā kāryaṃ svakulocitakāriṇā / nirmalasya kule 'syāsya kalaṃko na bhavedyathā //

andhaḥ satkālakūṭebhyo yathāa ratnamavāpnuyāt / tathā kaṃkhacidapyetadbodhicittaṃ mamoditam //

jaganmṛtyuvināśāya jātametadrasāyanam / jagaddāridrayaśamanaṃ nidhānamidamakṣayam //

jagad vyādhipraśamanaṃ bhaiṣajyamidamuttamam / bhavābdhabhramaṇaśrāntajagadviśrāmapādapaḥ //

durgatyuttaraṇe setuḥ sāmānyaḥ sarvapāpinām / jagatkleśoṣmaśamana uditaścittacandramāḥ //

jagadajñānatimiraprotsāraṇamahārabiḥ / saddharmakṣīramathanānnavanītaṃ samutthitam //

sukhabhogabubhukṣitasya vā janasārthasya bhavābdhacāriṇaḥ / sukhastramidaṃ hyupasthitaṃ sakalābhyāgatasattvatarpaṇam //

jagadadya mayā nimantritaṃ sugatatvena sukhena cāntarā / purataḥ khalu sarvatāyināmabhinandantu surāsurādayaḥ //

tasmānmayā yajjanaduḥkhadena duḥkhaṃ kṛtaṃ sarvamahākṛpānām / tadadya pāpaṃ pratideśayāmi yatkheditāstanmunayaḥ kṣamantām //

ārādhanā yādya tathāgatānāṃ sarvātmana dāsamupaimi loke / kurvantu me mūrdhni padaṃ janaughā nighnantu vā tuṣyatu lokanāthaḥ //

tvāmevāhamṛṣiṃ vrajāmi śaraṇaṃ prāṇairapi prāṇinām ekaṃ bāndhavamekeva suhadaṃ śāstāramekaṃ gurum / trānaṃ traibhuvārttigahvaradarīvyāvarttināṃ prāṇinām ācāryaṃ paramarthatattvaviṣaye bhūtārthanāthaṃ vibhum //

manye pūtamivātmabhāvamadhunā śāstuḥ praṇāmodbhavaiḥ puṇyambhobhirakhaṇḍamaṇḍalaśaśijyotsnāvalī nirmalaiḥ / ko vā tvaṃ praṇipatya sāndrakaruṇāṃ prahlāditādhyāśayaṃ tīvrāpāyavatīṃ viṣādanakarīṃ tīrṇāṃ na duḥkhāpagām //

svābhiprāyamato bravīmi sakalaṃ saṃsāramapyutsahe vastuṃ bhīmabhayānake lokeśvarālaṃkṛte / na tvevaikapi kṣaṇaṃ surapure saṃbuddhaśūnye jagaty udvṛttakṣatavṛttarākṣasagaṇavyāluptapuṇyotsave //

tadyāvanna patati sarva eva loko durdṛṣṭivratavivṛte pramādakūpe sarvajñapravacanabhāskare gate 'staṃ tattāvadvacanarasāyanairniṣevyam /

pāpābhyāsakalaṃkitānyapi yataḥ kalyāṇamitrāśrayāt toyānīva ghanātyaye vimalatāṃ cetāṃsi gacchantyataḥ / samyak mitrasamāgamotsavasukhānyāśritya tasmātsadā sevyāḥ satpuruṣā niratyayaguṇaśrīsampadaṃ vāṃchatā / evaṃ viniścitya karomi yatnaṃ yathoktaśikṣāpratipattihetoḥ vaidyopadeśāccalataḥ kuto 'sti bhaiṣajyasādhyasya nirāmayatvam //

iti tenāsurendreṇa samākhyātaṃ niśamya saḥ / lokeśvaraḥ samālokya taṃ baliṃ caivamabravīt //

sādhu sādhu mahārāja yadyevaṃ vratamicchasi / tāvaccittaṃ samādhāya śikṣāṃ rakṣa prayatnataḥ //

śikṣāṃ rakṣitukāmena citta rakṣayaṃ prayatnataḥ / na śikṣā rakṣituṃ śakyā calaṃ cittamarakṣatā //

adāntā mattamātaṃgā na kurvantīha tāṃ vyathām / karoti yāmavīcyādau muktaścittamataṃgajaḥ //

baddhaśceccittamātaṃgaḥ smṛtirajjvā samantataḥ / bhayamastaṃ gataṃ sarvaṃ sarvaṃ kalyāṇamāgatam //

vyāghrāḥ sihāṃ gajā ṛkṣāḥ sarpāḥ sarve ca śatravaḥ / sarve narakapālāśca ḍākinyo rākṣasāstathā //

sarve baddhā bhavantyete cittasyaikasya bandhanāt / cittasyaikasya damanāt sarve dāntā bhavantyapi //

yasmādbhayāni sarvāṇi duḥkhāni vividhānyapi / cittādeva bhavantīti proktaṃ sarvamunīśvaraiḥ //

tasmāccittaṃ samādhāya smṛtvā rakṣan prayatnataḥ / cittādeva hi sarvatra bhayaṃ bhadraṃ ca jāyate //

śastrāṇi narake kena ghaṭṭitāni prayatnataḥ / taptāyaḥkuṭṭimaṃ kena kuto jātāśca tā striyaḥ //

pāpacittasamudbhūtaṃ taṃ tu sarvaṃ jagurjināḥ / tasmātkaścinna trailokye cittādanyo bhayānakaḥ //

adraridraṃ jagatkṛtā dānapāramitā yadi / jagaddaridramadyāpi sā kathaṃ pūrvatāyinām //

phalena saha sarvasvatyāgacitte jane 'khile / dānapāramitā proktā tasmāt sā cittameva hi //

matsyādayaḥ kva nīyantāṃ mārayeyuryato natān / labdhe viraticitte tu śīlapāramitā matā //

kiyato mārayiṣyāmi durjanān gaganopamān / mārite krodhacitte tu māritāḥ sarvaśatravaḥ //

bhūmiṃ chādayituṃ sarvāṃ kutaḥ carma bhaviṣyati / upānaccarmamātreṇa channā bhavati medinī //

bāhyā bhāvāstathā sarvā na śakyā vārayituṃ kvacit / svacittameva nivārya kimevānyairnivāritaiḥ //

sahāpi vā ccharīlābhyāṃ mandavṛttena tatfalam / yatpaṭorekakasyāpi cittasya brahmatādikam //

japāstapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtānyapi / anyacittena mandena vṛthaivetyāha sarvavit //

duḥkhaṃ hantuṃ sukhaṃ prāptuṃ bhramanti te mudhāmbare / yaiścaitaddharmasarvasvaṃ cittaguhyaṃ na bhāvitam //

tasmātsvādhiṣṭhitaṃ cittaṃ sadā kāryaṃ surakṣitam / cittarakṣāvrataṃ muktvā kimanyairbahubhirvrataiḥ //

yathā capalamadhyastho rakṣati vraṇamādarāt / evaṃ durjanamadhyastho rakṣeścittavraṇaṃ sadā //

lābhā naśyantu te kāmaṃ satkāraḥ kāyajīvitam / naśyatvanyacca kuśalaṃ mā tu cittaṃ kadācana //

asaṃprajanyacittasya śrutacintatabhāvitam / sachidrakumbhajalavanna smṛtāvavatiṣṭhate //

aneke śrutavanto 'pi śraddhāyatnaparā api / asaṃprajanyadoṣena bhavantyāpattikaśmalāḥ //

asaṃprajanyacaureṇa smṛtimoṣānusāriṇaḥ / upacityāpi puṇyāni muṣitā yānti durgatim //

kleśataskarasaṃgho 'yamavatāragaveṣakaḥ / prāpyāvatāraṃ muṣṇāti hanti sadgatijīvitam //

tasmāt smṛtirmanodvārānnāpaneyā kadācana / gatāpi pratyupasthāpyā saṃsmṛtvā pāpikīṃ vyathām //

buddhāśca bodhisattvāśca sarvatrāvyāhatakṣaṇāḥ / sarvamevāgratasteṣāmahaṃ cāpi puraḥsthitaḥ //

iti dhyātvā tathā tiṣṭhan trapādarabhyānvitaḥ / buddhānusmṛtirapyeva bhavettava muhurmuhuḥ //

saṃprajanyaṃ tadāyāti naiva yātyāgataṃ punaḥ / smṛtiryadā manodvāre rakṣārthamavatiṣṭhate //

ityevaṃ tvaṃ mahārāja bodhicaryāvrataṃ cara / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityamanusmaran //

etatpuṇyavipākena pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / bodhisattvo mahāsattvo mahābhijño bhaved dhruvam //

tataḥ pāramittāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramam / duṣṭamārān vinirjitya saddharmaguṇarāḍ bhaveh //

saddharmaśrīguṇādhāraḥ sarvasattvahitārthabhṛt / ṣaḍakṣarīmahāvidyāṃ prāpya bhaveḥ samṛddhimān //

tato māragaṇān sarvān jitvārhadvijitendriyaḥ / prājñaḥ sambodhimāsādya sambuddhapadamāpnutyāḥ //

tadā tvamasurendraśrīnārma tathāgato jinaḥ / dharmarājo jagannāthaḥ sarvajñorhanmunīśvaraḥ //

sarvavidyādhipaḥ śāstā mahābhijño vināyakaḥ / samantabhadrakṛcchrīmān guṇākaro bhaviṣyasi //

ime sarve surāstatra śrāvakāste jitendriyāḥ / niḥkleśā vimalātmāno bhaviṣyanti śubhaṃkarāḥ //

tadā tava munīndrasya buddhakṣatre samantataḥ / kleśānāṃ samudācārā bhaviṣyanti kadāpi na //

ityevaṃ tvaṃ parijñāya samādhāyāsurādhipa / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //

bodhicaryāsamudbhūtaṃ puṇyaṃ naiva kṣiṇotyapi / sadāpi satfalaṃ dadyādyāvatsaṃbodhinirvṛtim //

boddhicaryādbhavaṃ puṇyaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ / pramātuṃ śakyate naiva mayaikena kathaṃ khalu //

tasmāt sarvaprayatnena viramya kleśasaṃgateḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā bodhicaryāvrataṃ cara //

yadyevaṃ carase rājan kvāpi na durgatiṃ vrajeḥ / sadā sadgatisaṃjāto bodhisattvaḥ samṛddhimān //

svaparātmahitaṃ kṛtvā bhuktvā saukhyaṃ sadā bhaveḥ / saddharmaśrīguṇāpannasatsaukyābhinanditaḥ //

ante gatvā sukhāvatyāmamitābhaṃ jineśvaram / saṃpaśyaṃśccharaṇaṃ gatvā bhajiṣyasi sadādarāt //

tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saṃbuddhaśrīguṇālayaḥ / saṃbuddhapadamāsādya sunirvṛtimavāpsyati //

ityādiṣṭaṃ jagacchāstrā lokeśvareṇa saddhiyā / śrutvā so 'surendro 'pi mumoda bodhisādhane //

atha baliḥ sa daityendrastaṃ lokādhipatīśvaram / mahārājarddhisatkāraiḥ samārcayat pramoditaḥ //

tataḥ pādāmbuje natvā sāṃjaliḥ saṃprasāditaḥ / saṃbodhipraṇidhiṃ dhṛtvā punarevamabhāṣata //

aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam / yatrādya ropitaṃ bījamadya saṃpadyate falam //

yāvatra prāṇinaḥ sarve bodhisattvā bhavantyapi / tāvatsattvahitārthāya care 'haṃ bodhisaṃvaram //

utpādayāmi saṃbodhau cittaṃ nātha jagaddhite / nimantraye jagatsarvaṃ dāridrayānmocayāmi tat / vyāpādākhilacittaṃ tadīrṣyāmātsaryadurmatim / nādyāgreṇa dhariṣyāmi yāvannāpsyāmi nirvṛtim //

brahmacaryaṃ cariṣyāmi kāyānstyakṣyāmi pāpakān / buddhānāmanuśikṣye 'haṃ śīlasaṃyamasaṃvaram //

no 'haṃ tvaritarupeṇa bodhiṃ prāptuṃ samutsahe / bhavāntakoṭimicchāmi sthātuṃ sattvasya kāraṇām //

kṣetrān viśodhayiṣyāmi cāprameyān samantataḥ / nāmadheyaṃ kariṣyāmi daśasu dikṣu viśrutam //

kāyavācomanaskarma śodhayiṣyāmi sarvathā / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayiṣye jagacchubhe //

triratnabhajanaṃ kṛtvā yāvatra nirvṛtiṃ gataḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā kariṣyāmi jagaddhitam //

iti me niścayaṃ śāstastadbhavān saṃprasīdatu / bhavatprasādamāsādya bodhisattvo 'smi sāmpratam //

iti taduktamākarṇya lokeśvaraḥ prasāditaḥ / taṃ baliṃ bodhitaṃ paśyan punarevamupādiśat //

yadyevaṃ te mano bodhicaryāvrate suniścitam / hitārthaṃ te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva samāhitaḥ //

yasya puṇye 'bhilāṣo 'sti tena pūjyā jināssadā / tena saṃlabhyate puṇyaṃ saṃbodhiguṇasādhanam //

yasya jñāne rucistena śrotavyaṃ yogamuttamam / tataḥ saṃprāpyate jñānaṃ saṃbodhipadasādhanam //

yasya bhogye rucistena kartavyaṃ dānamīpsitam / tato 'bhivāṃchitaṃ bhogyaṃ prāpyate śrīguṇānvitam //

yasya svarge 'bhilāṣo 'sti suśīlaṃ tena dhāryatām / tato divyamahatsaukhyaṃ labhyate śrīguṇāspadam //

pratibhāṇārthikenāpi kartavyaṃ gurugauravam / tena saṃprāpyate nūnaṃ pratibhāṇaṃ mahattaram //

saṃdhāraṇārthikenāpi bhāvanīyā nirātmatā / tenābhilabhyate muktirbhavacāraṇabandhanāt //

sukhārthikena tyaktavyā pātakābhiratirmatiḥ / tena saṃlabhyate saukhyaṃ subhadraṃ nirupadravam //

sattvahitārthikenāpi dhartavyaṃ bodhimānasam / tena sattvahitaṃ kṛtvā prāpyate bodhiruttamā //

maṃjusvarārthikenāpi vaktavyaṃ satyameva hi / tena maṃjusvaro satyavādī bhavati sanmatiḥ //

śuddhaguṇārthikenāpi sevitavyaḥ susadguruḥ / tena sadguṇasaṃpattiśrīsamṛddho bhavatyapi //

śamathe rucyate tena kāryā satsaṃgacāraṇā / vipaśyanārthikenāpi pratyavekṣyātmaśūnyatā //

tathā hi sarvadoṣāṇāaṃ vyuopaśantirbhaved bhave //

brahmalokārthikenāpi dhāryā brahmavihāritā / tayā brahma samāsādya parā gatiravāpyate //

nṛdevaśryarthikenāpi dhartavyaṃ daśakauśalam / tena surendrasampattitvamchrīḥ saṃprāpyate dhruvam //

sunirvāṇārthikenāpi kāryaṃ jñānabhiyojanam / teneva sakalān mārān jitvā saṃbodhimāpnuyāt //

bodhiguṇārthikenāpi sevitavyaṃ triratnakam / tena bodhimatiṃ prāpya nirvṛtipadamāpnuyāt //

evaṃ vijñāya daityendra saddharmasukhasādhanam / mayā te hitamākhyātaṃ budhvā dhartuṃ yadīcchasi //

viramya tīrthikāsaṃgāt triratnaśaraṇaṃ gataḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //

evaṃ kṛtvāsurendra tvaṃ bodhisattvo jinātmajaḥ / mahāsattvo mahābhijño sarvalokādhipo bhaveḥ //

evaṃ yo carate nātra kleśavyākulitāśayaḥ / māracaryāguṇasakto 'satpathe saṃcariṣyate //

tato 'tikleśitātmā sa daśākuśalasaṃrataḥ / bhūyo 'tipātake ghore nirviśaṃkaścariṣyati //

tato 'tiduritātmā sa dāruṇaduḥkhatāpitaḥ / duḥsahakleśarāgāgnidagdhāṃgaḥ paritapyate //

tadā tasya suhatatrātā kaścideko 'pi naiva hi / tathāticirarogārttaḥ kṛcchreṇa sa mariṣyata //

tataḥ sa yamadūtena badhvā saṃtarjya neṣyate / tatra paśyan sa sarvatra sarvān duṣṭān bhayaṃkarān //

paśyed vṛkṣān pradīptāgnijvālāmālātibhīṣaṇān / pūyaśoṇitasaṃpūrṇāṃ bhīmāṃ vaitaraṇīṃ nadim //

tān dṛṣṭvā sa paritrasto vikalo dīnamānasaḥ / vimohito viṣaṇṇātmā tiṣṭhet trāsaviṣārditaḥ //

tataste yamadūtāstaṃ kālapāśairnibadhya ca / kṣuradhārocite mārge krāmayeyurbalād drutam //

tatpādaśīrṇamāṃsāni kākagṛdhrolūkādayaḥ / pakṣiṇaḥ śvaśṛgālāśca bhakṣeyu rudhirāṇyapi //

punerevaṃ samudbhūto bhaviṣyato viśīrṇito / evaṃ sa mahatīṃ pratyanubhavennarake vyathām //

tato 'vatārya bhūyastaṃ badhvā te yamakiṃkarāḥ / tīkṣṇakaṇṭācitte mārge krāmayeyuritastataḥ //

ekaikāṃghritale tasya paṃcapaṃcaśatānyapi / kaṇṭakānyatitīkṣṇāni pravekṣyanti samantataḥ //

tatra sa caṃkramāśaktātattīvravedanārditaḥ / kiṃ mayā prakṛtaṃ pāpamityuktvābhirudanakramet //

tacchrutvā yamadūtāste raktākṣā bhīiṣaṇananāḥ / tato 'vatārya taṃ duṣṭaṃ vadeyurevemagrataḥ //

are pāpina kimatraivamidānīmanuśocase / avaśyaṃ yatkṛtaṃ karma bhogyameva hi tatfalam //

yattvayā prakṛtaṃ pāpaṃ tatfalaṃ bhuktamatra hi / yadi na prakṛtaṃ pāpaṃ bhuṃjyānaivātra tatfalam //

dharmaste vidyate naiva tattrātā nātra kaścana / dharma eva suhattrātā sarveṣāṃ bhavacāriṇām //

yattvaya kāmaraktena vilaṃghya sadgurorvacaḥ / asanmitrānurāgeṇa prakṛtaṃ pātakaṃ bahu //

hatvāpi prāṇino 'nekā bhuktāstvayā pramodinā / adattamapi cāhṛtya bhuktam dravyaṃ tvayā balāt //

adharmaratirogeṇa bhuktāścāpi parayiyaḥ / yaśojīvitadravyārthe prabhāṣitaṃ mṛṣā vacaḥ //

paiśunyavacasā bhedaṃ suhṛdāṃ ca kṛtaṃ tvayā / loke bhinnapralāpena prakṛtaṃ vairavigraham //

pāruṣyavacasākruṣya santo 'pi paribhāṣitāḥ / parasvaviṣaye lobhāttṛṣṇākliṣṭaṃ manastava //

sādhūnāmarhatāṃ cāpi vyāpādamapi cintitam / mithyādṛṣṭipramādena svaparātmāhitaṃ kṛtam //

evam nānāvidhānena kleśābhimāninā tvayā / prabhuktvaiva yathākāmaṃ saṃcaritvā yathecchayā / sādhitaṃ pāpamevaivaṃ dharmaṃ kiṃcinna sādhitam //

bhuktvaiva kevalaṃ bhogyaṃ yathākāmaṃ pramodinā / krīḍītvā paśunevaivaṃ dukha hetu tvayārjitam //

saddharmasādhanaṃ cittamutsāhitaṃ na te kvacit / tenātraivaṃ mahaddukhaṃ tvayā durātmanā //

nāpi kiṃcit tvayā dattamarthibhyaḥ dravyamīpsitam / dṛṣṭvāpi paradehāni manaste roṣadūṣitam //

śīlaṃ te vidyate naiva kiṃcidapi ca saṃyame / kṣāntirna bhāvitā naiva sattveṣu duḥkhiteṣvapi //

na kṛtaṃ śāsane bouddhe satkārabhajanotsavam / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā dhyānaṃ nāpi jagaddhitam //

prajñāpi sādhitā naiva saddharmaguṇasādhanī / triratnastūpabimbānāṃ dṛṣṭvāpi nānumoditam / satkāraṃ bhajanaṃ naiva kiṃcidapi kṛtaṃ tvayā //

pradakṣiṇāni kṛtvāpi vandipvāpi kadācana / smṛtvā nāma gṛhītvāpi na hi saṃsādhitaṃ śubham //

saddharmabhāṣitaṃ kvāpi śrutaṃ tvayā kadāpi na / sāṃghikānāṃ ca satkāraṃ kṛtaṃ nāpi kadācana //

dharmagaṇḍīninādaṃ ca śrutaṃ tvayā kadāpi na / kiṃcidapi na te dharme mano 'bhilaṣate kvacit //

tenātra dāruṇaṃ duḥkhaṃ tvayāptaṃ sāmprataṃ dhruvam / yenaiva yatkṛtaṃ karma tenaiva bhujyate falam //

iti tairgaditaṃ śrutvā sa pāpī paritāpitaḥ / teṣāṃ puro rudannaivaṃ brūyācca niḥśvasan śanaiḥ //

aśrāddho 'haṃ tadā dharme triratnaguṇaniḥspṛhaḥ / asanmitropadeśena prāramandurite sadā //

tadbhavadbhiḥ kṛpābuddhayā kṣantavyā me 'parādhatā / rakṣitavyāhamātrāpi yuṣmābhirapi sarvathā //

iti tatprārthitaṃ śrutvā sarve te yamakiṃkarāḥ / taṃ badhvā yamarājasya purataḥ sahasā nayet //

taṃ dṛṣṭvā yamarājo 'pi samupānītamagrataḥ / tān sarvān kinnarān paśyan sahasaivamupādiśet //

kimatra me upānītaḥ pāpiṣṭho 'yaṃ hi durmatiḥ / yadasya pāpino draṣṭumapi necchāmyahaṃ mukham //

gacchataivaṃ nibadhvāpi darśayata svakarmatām / yatra karmafalaṃ bhogyaṃ tatrainaṃ nayata drutam //

iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā te yamakinnarāḥ / taṃ badhvā sahasā nītvā kālasūtre 'tidāruṇe / kṣiptvā śaktiśataiḥ kāye prahareyuranekadhā //

tathā sa vidhyamāno 'pi śaktiśatairanekadhā / duḥsahavedanāṃ bhuktvā jīvannaiva tyajedasūn //

tathāpi taṃ mahāduṣṭaṃ jīvantaṃ taṃ samīkṣya te / badhvā cāgnikhadāmadhye kṣiptvā kuryurvidāhitam //

tathāpi jīvito naiva tyajet prāṇaṃ sa kilviṣī / sarvāṃgadagdhitaścāpi tiṣṭhet praśvasya mohitaḥ //

tathāpi tamamuktāsuṃ dṛṣṭvā te yamakiṃkarāḥ / kṣiptvā tasya mukhe taptaṃ bhakṣayeyurayoguḍam //

tena tasya mukhamoṣṭhau jihvā dantā ca kaṇṭhakam / hadayamantraguṇā dagdhā sarvāṃgo 'pyabhidhakṣyate //

tato nidagdhakāyo 'sau pāpī tyaktvā tadāśrayam / anyatra narake janma labdhvaivaṃ duḥkhamāpsyate //

evameva mahārāja daśākuśalacāriṇaḥ / sarve te pāpino duṣṭā bhuṃjante narake vyathām //

kaścittrātā tadā teṣāṃ nāstyeva tatra nārake / yāvanna kṣīyate karma tāvadduḥkhaṃ samantataḥ //

puṇyameva suhṛttrātā sarvabhavacāriṇaḥ / pāpino narakāsīnāḥ svargāsīnā hi puṇyinaḥ //

tasmādrājanviditvaivaṃ saṃsārabhadravāṃchibhiḥ / duḥkhaṃ hantuṃ sukhaṃ prāptuṃ kartavyaṃ puṇyameva hi //

puṇyena jāyate kvāpi durgatau na kadācana / sadā sadgatisaṃjātā bhavanti śrīguṇālayāḥ //

puṇyavāṃllakṣmīmāṃchrīmān guṇavān buddhimān kṛtī / sarvavidyākalābhijñaḥ sarvasattvārthabhṛdbhavet //

suśīlo saṃyamī dhīraḥ kṣāntimān vīryavān balī / samādhiguṇavān prājñaḥ sarvadharmādhipo bhavet //

bodhicittamapi prāpya sarvasāttvahitārthabhṛt / bodhisattvo mahāsattvaḥ saṃbuddhaguṇasādhakaḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareta jagaddhite //

tato 'bhisuhṛt kṛpātmā sa pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / niḥkleśo 'rhat tridhāṃ bodhiṃ prāpya nirvṛtimāpnuyāt //

iti vijñāya rājendra yadi saṃbodhimicchasi / viramya tīrthikāsaṃgād bodhicaryāvrataṃ caran //

sarvasattvahitaṃ kṛtvā caturbrahmavihāradhṛk / triratnabhajanaṃ kṛtvā sādhaya puṇyasanmaṇim //

yadyevaṃ sādhyate puṇyaṃ bhaverevaṃ maharddhimān / saddharmaratnamāsādya trilokādhipatirbhavet //

ityevaṃ samupādiṣṭaṃ lokeśena niśamya saḥ / balistatheti vijñapya prābhyanandanprabodhitaḥ //

tataḥ sa daityarājendrastaṃ trailokādhipaṃ gurum / mahadrājarddhisatkāraiḥ samabhyarcya pramoditaḥ //

divyaratnamayojjvālaṃ maulikuṇḍalabhūṣaṇam / muktikāhāratnādin dakṣiṇān samaḍhaukayet //

tataḥ pradakṣiṇānkṛtvā sāṃjaliḥ saṃpramoditaḥ / tatpādāmburuhe natvā samālokyaivamabravīt //

bhagavaṃllokarājendra bhavatkṛpāprasādataḥ / pavitrībhūtamātmānaṃ bhavati me 'dhunā dhruvam //

sarvadāhaṃ jagannātha bhavatāṃ śaraṇāśritaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcare bodhisaṃvare //

tanme 'nugrahamādhāya sadaivaṃ draṣṭumarhati / kṣamitvā cāparādhatvaṃ putravat pālayasva mām //

bhavānatraivamāśritya saddharmaṃ samupādiśat / asmadanugrahaṃ kṛtvā vijayituṃ sadārhati //

ityevaṃ prārthine tena balinā sa jagatprabhuḥ / lokeśvaro mahāsattvastaṃ vilokyaivamādiśat //

nāhaṃ sadātra tiṣṭheyaṃ bahu kāryaṃ mamāsti hi / tato 'haṃ jetakodyāne vihāre sugatāśrame / sadevāsuralokānāṃ sannipātā bhavatyapi //

tatra taṃ trijagannāthaṃ viśvabhuvaṃ munīśvaram / saṃbuddhaṃ draṣṭumicchāmi tadgamiṣyāmi sāmpratam //

tattvaṃ yathā parijñātaṃ tathā kṛtvā samāhitaḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā sukhaṃ cara sadā śubhe //

iti śāstā samādiṣṭaṃ śrutvā sa balirādarāt / tatheti prativanditvā prābhyanandattamīśvaram //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / taṃ baliṃ samanuśāsya pratasthau bhāsayanstataḥ //

saṃcarantaṃ tamālokya sajanaḥ so 'surādhipaḥ / dūrataḥ sāṃjalīrnatvā saṃpaśyan svālayaṃ yayau //

tadārabhyāsurendro 'sau bodhicaryāvrataṃ dadhat / triratnabhajanaṃ kṛtvā sadārajjagaddhite //

sarve tasya janāścāpi triratnabhajane ratāḥ / tathā bodhivrataṃ dhṛtvā prācaranta sadā śubhe //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve sabhāśritāḥ / lokāḥ saddharmaṃ vāṃchantaḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti balisaṃbodhanabodhimārgāvatāraṇaprakaraṇam //

10. tamondhakāra bhūmi yakṣa rākṣasa paribodhana saddharmāvatāraṇa prakaraṇam

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ / bhagavantaṃ pūnarnatvā sāṃjalirevamabravīt //

bhagavan sa mahābhijño lokeśvaro jinātmajaḥ / kadeha samupāgacchet saṃdrakṣyate mayā katham //

naivāsmi toṣitaḥ śāstaḥ pītvāpi tadguṇāmṛtam / yatsākṣāddraṣtumicchāmi kadeha sa samācaret //

yattrailokādhipatīśo 'sau durdāntānapi dānavān / bodhayitvā prayatnena bodhimārge nyayojayat //

tattasyeva mahadvīryaṃ kasyāpi vidyate na hi / munīndrairapi sarvairyatpramātuṃ naiva śakyate //

bhūyo 'pi pātumicchāmi tadguṇāmṛtamuttamam / tadbhavānsamupādiśya tuṣṭo 'ntaḥ kartumahati //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //

śṛṇu sādho mahāsattva lokeśasya mahadguṇam / bhūyo 'haṃ saṃpravakṣyāmi sarvasttavaśubhārthataḥ //

tato niṣkramya daityendrabhavanāt sa jinātmajaḥ / anyatrāpi samuddhartuṃ sattvān saṃbhāsayan yayau //

tataścāsau mahābhijño lokeśvaraḥ svapuṇyajān / nānāraśmīn samutsṛtya jagallokamabhāsayat //

tadraśmayo jagallokānabhāsya prasāritāḥ / jetodyāne munīndrasya viśvabhuvaḥ puraḥ sthitāḥ //

jetodyāne tadā tatra prādurbhūtāḥ sarovarāḥ / aṣṭāṃgaguṇasaṃpannajalapūrṇā manoharāḥ //

divyasauvarṇapadmādiparipūrṇābhiśobhitāḥ / aneke kalpavṛkṣāśca sarvālaṃkāralambitāḥ / saratnamaṇimuktādihāralambitaśobhitāḥ //

kāśikaduṣyapaṭṭādivastrālaṃkāralambitāḥ / pravālohitastambāḥ suvarṇarupyapatrakāḥ //

aneke puṣpavṛkṣāśca falavṛkṣādayo 'pi ca / sarvāścāpi mahauṣadhyaḥ prādurbhūtāssamantataḥ //

tatrārāme vihāre ca sugandhikusumāni ca / divyasuvarṇapuṣpāṇi nipeturviyatastadā //

evaṃ tanmaṃgalodbhūtanimittaṃ mahadadbhutam / samudbhūtaṃ samālokya tasthuḥ sarve savismayāḥ //

atha gaganagaṃjākhyo bodhisattvo 'pi vismitaḥ / tanmahadbhadranaimityaṃ parispraṣṭuṃ samutthitaḥ //

viśvabhuvo munīndrasya purataḥ samupasthitaḥ / pādābje praṇatiṃ kṛtvā sāṃjalirevamabravīt //

kasya puṇyaprabhāraśmirbhagavannayamāgataḥ / kuta iha samābhāsya karotyevaṃ śubhādbhutam //

tadbhavān samupādiśya sarvān sabhāśritānimān / lokāan prabodhayan dharme vinodayitumarhati //

evaṃ saṃprārthite tena viśvabhūrbhagavān jinaḥ / gaganagaṃjamālokya tamevaṃ punarabravīt //

asau lokeśvarastasmādbhavanānniścaran baleḥ / tamo 'ndhakārabhūmyāṃ ca sattvān pātuṃ pragacchati //

tasya lokeśvarasyāyaṃ puṇyaraśmissamantataḥ / avabhāsya jagallokamihāpi saṃprasāritaḥ //

tenadaṃ bhadranaimityaṃ kulaputra prajāyate / tatra sattvān samuddhṛtya prāgacchet sa jagatprabhuḥ //

tadātra kulaputrastvaṃ trailokādhipatīśvaram / tamāyātaṃ samālokya natvārādhaya sādaram //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya saḥ / gaganagaṃja ālokya taṃ munīmevamabravīt //

kathaṃ sa bhagavān yāti tatrāndhatamase bhuvi / sūryacandramasoryatra prabhā na jñāyate kvacit //

tatrāpi prāṇinaḥ santi yānuddhartuṃ sa gacchati / kathaṃ kimarthamālokya viharet kva jinātmajaḥ //

iti tenodite śāstā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ / gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamādiśat //

tatrāpi kulaputrāsti varado nāma sadguṇī / cintāmaṇirmahāratnaḥ śrīkāntimān dineśavat //

tatrānekasahasrāṇi yakṣaṇāṃ rakṣasāmapi / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā vasanti svairacāriṇaḥ //

tān kleśābhimāno duṣṭān paśyan sa karuṇānidhiḥ / bodhayitvā prayatnena cārayituṃ susaṃvaram //

svapuṇyaraśmimutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ / praviśati yathā pūrṇacandraḥ prahlādayan jagat //

tadraśmiparispṛṣṭāste sarve 'pi yakṣarākṣasāḥ / mahāsaukhyasamāpannāḥ tiṣṭhanti vismayānvitāḥ //

tadā taṃ samupāyātaṃ śrīkāntisaṃprabhāsitam / dṛṣṭvā te muditāḥ sarve purataḥ samupāgatāḥ / kṛtāṃjalipuṭā natvā tasya pādāmbuje mudā / purataḥ samupāśritya saṃpṛcchantyevamādarat //

mā tvaṃ bhagavaṃcchrāntaḥ klānto va bhavatāṃ tanau / kaccit sarvatra kauśalyaṃ dṛśyate sucirādbhavān //

iti tairuditaṃ śrutvā lokeśaḥ sa jinātmajaḥ / tān sarvān samupāsīnān vadatyevaṃ vilokayan //

mamānekāni kāryāṇi sattvānāṃ hitasādhane / tenāhaṃ sucireṇātra samāgacchāmi sāmpratam //

nātmabhāvo mayaikasya sattvasya kāryasādhane / niṣpādito jagatsattvasaddharmasādhane 'pi hi //

sarve sattvā mayālokya bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //

tenāhaṃ sucireṇātra samāgacchāmi sāmpratam / nātmabhāvo mayaikasya sattvasya kāryasādhane //

niṣpādito jagatsattvasaddharmasādhane 'pi hi / sarve sattvā mayālokya bodhayitvā prayatnataḥ //

bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //

tenāhaṃ sucireṇāpi yuṣmākaṃ hitasādhane / vilokya samupāyāmi nānyatheti hi manyata //

ityādiṣṭaṃ jagacchāstrā tena lokeśvareṇa te / śrutvā sarve mudā tasya pura evaṃ vadanti ca //

jayo 'stu te sadā kārye sidhyatu te samīhitam / sadaivaṃ kṛpayālokya sarvānnaḥ pātumarhati //

ityuktvā te prasannākṣāḥ sarve taṃ triguṇādhipam / svarṇaratnāsane sthāpya prārthayanyevamānatāḥ //

bhagavannātha lokeśa satsaukhyaguṇasādhanam / asmadanugrahe dharmaṃ samupādeṣṭumarhati //

iti samprārthite taiḥ sa lokeśvaro jinātmajaḥ / tāna yakṣān rākṣasān sarvān samālokyaivamādiśat //

sādhu cittaṃ samādhāya śṛṇudhvaṃ yūyamādarāt / kāraṇḍavyūhamaudāryasūtraṃ vakṣyāmi vo hite //

ye śroṣyanti mahāyānasūtrarājamidaṃ mudā / ye śrutvā dhārayiṣyanti vācayiṣyanti ye sadā //

paryavāpsyanti ye cāpi likhiṣyanti ca ye tathā / ye ca likhāpayiṣyanti bhāvayiṣyanti ye sadā //

ye ca pravartayiṣyanti śrāvayiṣyanti ye parān / anumodya sadā smṛtvā praṇatvā ye bhajantyapi //

ye cāpi śraddhayā nityamarcayiṣyanti sarvadā / sādaraṃ ye ca satkṛtya mānayiṣyanti sarvadā //

teṣāṃ puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ mahattaram / sadgunaśrīmahatsaukhyasaṃbuddhapadasādhanam //

sarvajñāḥ sugatāḥ sarve munīndrā api sarvadā / etatpuṇyapramāṇāni kartuṃ na cābhiśaknuyuḥ //

tadyathāpi ca caturdvipanivāsino 'pi mānavāḥ / hemaratnamayaṃ stūpaṃ kuryurekaikamucchritam //

teṣu stūpeṣu sarveṣu dhāturatnāvaropaṇam / kūryuste mānavāḥ sarve caturdvīpanivāsinaḥ //

tesāṃ yāvanmahatpuṇyaskandhamaudāryasattamam / tato 'dhikaṃ hi tatpuṇyaṃ kāraṇḍavyūhasūtrajam //

tadyathā ca mahānaghāḥ paṃcapūrṇajalāvahāḥ / sahasraparivārāstāḥ saṃkramanti yathodadhim //

evameva mahatpuṇyaṃ kāraṇḍavyūhasūtrajam / śravaṇabhajanādīnāṃ saṃprābhivahate sadā //

evametanmahatpuṇyaṃ matvā yūyaṃ yadīcchatha / tyaktvā pāpamatiṃ sarve śṛṇutedaṃ subhāṣitam //

śrutvānumodya satkṛtya mānayata sadādarāt / etatpuṇyābhiliptā hi bhaviṣyatha jinātmajāḥ //

iti tena jagacchāstrā samādiṣṭaṃ niśamya te //

sarve te rākṣasā yakṣā muditāścedamabruvan //

ye cāpīdaṃ mahāyānasūtrarājaṃ jagatprabhāḥ / likhāpayanti teṣāṃ syātkiyatpuṇyaṃ samādiśa //

ityakte taiḥ sa lokeśo bodhisattvo jinātmajaḥ / sarvāṃstān muditān matvā samālokyedamādiśat //

kulaputrā aprameyaṃ pujyaṃ teṣāṃ prajāyate / likhantīdaṃ sūtrarājaṃ likhāpayanti ye 'pi ca //

caturaśītisaddharmaskandhasāhasrikāni taiḥ / likhāpitāni sarvāṇi teṣāṃ puṇyaṃ mahattaram //

rājānaste bhaviṣyanti nṛpendrāścakravartinaḥ / dharmiṣṭhā lokabhartāro virā dhīrā vicakṣaṇāḥ //

ye cāpyasya mahāyānasūtrarājasya sarvadā / nāmānusmaraṇaṃ kṛtvā bhajanti saṃprasāditāḥ //

te sarve bhavaduḥkhebhyo vimuktā vimalāśayāḥ / niḥkleśāḥ paripūrṇāṃgāḥ sugandhimukhavāsinaḥ //

candanagandhitāṃgāśca suvīryabalaveginaḥ / jātismarāśca dharmīṣṭhā bhaveyuḥ śrīguṇāśrayāḥ //

evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ yadyetadguṇamicchatha / viramya kleśasaṃgebhyaḥ pariśuddhāśayā mudā //

etatkāraṇḍavyūhasya sūtrarājasya sarvadā / nāmānusmaraṇaṃ kṛtvā bhajata śraddhayādarāt //

tato yūyaṃ vinirmuktā bhavakleśātiduḥkhataḥ / niḥkleśā vimalātmānaḥ sukhāvatīṃ gamiṣyatha //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / bodhicaryāṃvrataṃ prāpya bhaviṣyatha jinātmajāḥ //

tataḥ sattvahitādhānaśrīsaṃpatsadguṇāśrayāḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃbuddhapadamāpsyatha //

iti satyaṃ parijñāya śuddhāśayā jitendriyāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā bhajana tatsubhāṣitam //

iti taduktamākarṇya sarve te yakṣarākṣasāḥ / prabodhitā mahotsāhaiścarantyevaṃ samādarāt //

tataḥ kecin bhavantyetaddharmaśraddhānusāriṇaḥ / kecicca śrotāapannāḥ sakṛdāgāmino 'pare //

anye 'nāgāminaḥ kecidbhavanti bodhisādhane / tatassarve 'pi te yakṣā rākṣasāḥ saṃpramoditāḥ //

tadupadiṣṭamāsādya bhavanti brahmacāriṇaḥ / parasya ca hitaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe sadā //

tataste nanditāḥ sarve bhūyastaṃ triguṇādhipam / kṛtājaṃlipuṭā natvā prārthayantyevamādarāt //

bhagavannubodhe naḥ saddharmaṃ samupādiśat / viharasva sadātraiva kvacidanyatra mā vraja //

svarṇaratnamayaṃ stūpaṃ kṛtvā dāsyāmahe 'tra te / rathacaṃkrayātrā ca kariṣyāmo jagatprabhoḥ //

sadā te śaraṇe sthitvā pītvā dharmāmṛtaṃ mudā / saddharmasādhanaṃ kṛtvā cariṣyāmaḥ sukhaṃ śubhe //

iti taiḥ prārthitaṃ sarvaiḥ śrutvā lokeśvaro 'tha saḥ / sarvānstān rākṣasān yakṣān samālokyaivamādiśat //

nāhaṃ sadātra tiṣṭheyamantratrāpyevamācaran / bodhayannaparān sattvān yojayeyaṃ susaṃvare //

tasmādyūyamime sarve upadiṣṭaṃ yathā mayā / tathā dhṛtvā sadā dharme caritvā tiṣṭhatābhavam //

iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā te yakṣarākṣasāḥ / tadviyogātiduḥkhārtā vadanyevaṃ parasparam //

gamiṣyati bhavanto 'yaṃ lokanātho jagatprabhuḥ / tadbhaviṣyāmahe sarve saddharmarahitā vayam //

iti saṃbhāṣya sarve te tasya traidhātukaprabhoḥ / pādābje praṇatiṃ kṛtvā tiṣṭhanti samupāśritāḥ //

tataḥ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / tān sarvān samupāmantrya carati prasthitastataḥ //

tatra te rākṣasā yakṣāssarve tasya jagatprabhoḥ / rudantaḥ sneharāgārtā gacchanti pṛṣṭhato 'nugāḥ //

tān dṛṣṭvā tvāgatān sarvān sa lokeśo karuṇātmakaḥ / prāyātān dūrato mārge samālokyaivamabravīt //

sudūramāgato yūyaṃ nivartadhvaṃ svamālayam / māgacchata gamiṣyāmi śuddhāvāse surālaye //

ityādiṣṭe jagacchāstrā sarve te yakṣarākṣasāḥ / lokeśvarasya pādābje natvā yānti svamālayam //

tatra te rākṣasā yakṣā dhṛtvājñāṃ trijagatprabhoḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caturbrahmavihāriṇaḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃbodhinihitāśayāḥ / parasparaṃ hitaṃ kṛtvā saṃcarante sadā śubhe //

evaṃ sa trijagannātho durbodhān yakṣarākṣasān / api niyujya saddharme cārayati prabodhayan //

evaṃ sa trijagannāthaḥ sarvāsattvān prabodhayan / bodhimāarge pratiṣṭhāpya pālayati sadā bhave //

tenāsya trijagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyaṃ jinaiḥ sarvaiḥ pramātuṃ naiva śakyate //

tasmāttasya jagadbhartuḥ smṛtvāpi nāma sarvadā / samudāhṛtya natvāpi kartavyaṃ bhajanaṃ mudā //

ye tasyoccārya nāmāpi bhajanti sarvadā mudā / durgatiṃ te na gacchanti saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya śaraṇe samupāśritāḥ / sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcareran susaṃvare //

tato bodhivrataṃ dhṛtvā saṃcaritvā jagaddhite / trividhāṃ bodhimāsādya sambuddhapadamāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te / sarve sasāṃghikā lokā muhurmuhuḥ saṃprabodhitāḥ //

// iti tamo 'ndhakārabhūmiyakṣarākṣasaparibodhanasaddharmāvatāraṇaprakaraṇaṃ samāptam //

11. śuddhāvāsika sukuṇḍala devaputroddhāraṇa prakaraṇam

atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ kṛtāṃjaliḥ / viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ natvevaṃ punarabavīt //

bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / kadeha samupāgacched drakṣyate sa kathaṃ mayā //

tataḥ kutra prayāto 'sau samuddhartuṃ ca duḥkhitaḥ / tadupādiśya naḥ sarvān prabodhayitumarhati //

iti saṃprārthite tena gaganagaṃjena saddhiyā / viśvabhūrmunirājastaṃ samālokyaivamādiśat //

tato 'sau kutraputrāntarhitāgnivat prabhāsayan / gatvā vihāyāsau śuddhavāsaloke 'bhigacchati //

tatra sa brāhmaṇaṃ rupaṃ dhṛtvā paśyan samantataḥ / tatra devanikāyeṣu samupācarate dīnavat //

tatra sukuṇḍalo nāma devaputro daridritaḥ / duḥkhitaḥ kleśābhinnātmā durbhago dīnamānasaḥ //

taṃ saṃpaśyan samuddhartuṃ sadṛśābhāvitāśayaḥ / śanaistasya gṛhadvāre samupāśritya tiṣṭhati //

taṃ dvārasamupāsīnaṃ vilokya sa sukuṇḍalaḥ / kastvaṃ kimarthamāyāta ityevaṃ paripṛcchati //

tenaivaṃ paripṛṣṭe 'sau brāhmaṇo 'rthi suduḥkhivat / niśvasyaivaṃ śanaistasya saṃpaśyan vadate puraḥ //

brāhmaṇo 'haṃ mahābhāga dūradeśādihāgataḥ / kṣutpipāsābhitapto 'smi tadbhojyaṃ me pradīyatām //

tenaivaṃ yācamāno 'sau devaputraḥ sukuṇḍalaḥ / rudan dīnasvaraḥ paśyan vadatyevaṃ tamānataḥ //

brāhmaṇa kiṃ pradāsyate kiṃcidvastu na me gṛhe / tatkṣamasvāparādhaṃ me prārthayānyamito vrajan //

iti tenoditaṃ śrutvā vadatyevaṃ dvijaḥ sa tam / kiṃcidapi pradātavyaṃ kṣuttṛṣṇākheditasya me / yadi na dīyate kiṃcidapyatra maraṇaṃ vraje //

iti taduktamākarṇya devaputraḥ sukuṇḍalaḥ / kiṃcidvastu gṛhe draṣṭuṃ praviśya paśyate śvasan //

tadā tasya jagaddhartuḥ kṛpādṛṣṭyanubhāvataḥ / tatra gṛhe samudbhūtā mahadaiśvaryasaṃpadaḥ //

tadā tasya gṛhe tatra kāṣṭhāgāreṣu sarvataḥ / bhāṇḍāni vividhai ratnaiḥ pūrṇāni sarvadhātubhiḥ //

annaiśca bhojanairdravyaiḥ pānairdivyāmṛtairapi / divyacīvaravastrādisarvālaṃkārabhūṣaṇaiḥ //

sugandhidravyapuṣpaiśca paripūrṇāni sarvataḥ / vilokya samudāścaryasamākulitamānasaḥ //

aho kimidamāścaryam svapnaṃ vā dṛśyate mayā / iti saṃcintya bhūyo 'pi samīkṣyaivaṃ vicintayan //

nūnamayaṃ mahābhijñaḥ puruṣo madgṛhāgataḥ / yasya darśanabhāvena lakṣmīrjātā mamedṛśī //

iti niścitya cittena devaputraḥ sa nanditaḥ / sahasopetya tam vipraṃ bhāṣate evamādarāt //

namaste brāhmaṇaśreṣṭha kaścitte kauśalaṃ tanau / praviśātra gṛhe 'smākamanugrahītumarhasi //

iti tenoditaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ / sahasotthāya tadgehaṃ praviśati vilokayan //

tatra sa suprasanātmā devaputraḥ sukuṇḍalaḥ / brāhmaṇaṃ taṃ pratiṣṭhāpya svāsane cārcate mudā //

pravārya dūṣyapaṭṭādicīvaraiḥ śuṣmakomalaiḥ / maṇḍayitvā ca sarvāgaṃ sarvālaṃkārabhūṣaṇaiḥ //

divyarasāgrasusvādairāhārairamṛtottamaiḥ / varṇagandharasodārairbhojayati samādaram //

tatsatkāraṃ samālokya brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ / bhuktvā bhogyaṃ yathākāmaṃ dadātyasmai śubhāśiṣam //

svasti te maṃgalaṃ bhūyātsarvadāpi samantataḥ / tiṣṭhatu te gṛhe lakṣmīḥ sadā saddharmasādhinī //

bhavatu te sadā śuddhaṃ cittaṃ saddharmalālasam / sidhyantu te 'bhilāṣaṃ ca samvṛtikāryasādhanam //

sadaitacchrīsusaṃpattisukhaṃ bhuktvā hitārthabhṛt / triratnabhajanaṃ kṛtvā tiṣṭha caran mudā śubhe //

ahaṃ gacchāmi jetarṣerudyane saugatāśrame / viśvabhuvaṃ munīndraṃ saṃdraṣṭuṃ vanditumutsahe //

iti taduktamākarṇya devaputraḥ sa vismitaḥ / brāhmaṇaṃ taṃ samālokya pṛcchate caivamādarāt //

kīdṛśaṃ tanmahodyānaṃ jetarṣeḥ saugatāśramam / kīdṛśī ramaṇīyā sā bhūmī tadvada me dvija //

ityevaṃ devaputreṇa paripṛṣṭe niśamya saḥ / brāhmaṇastaṃ samālokya vadatyevaṃ ca sādaram //

ramaṇīyaṃ tadudyānaṃ jetarṣaḥ saugatāśramam / divyasauvarṇaratnādinānālaṃkāramaṇḍitam //

tatrainakasamudbhūtā kalpṛkṣā mahīruhāḥ / sarvakusumavṛkṣāśca sarvasatfalaśākhinaḥ //

aṣṭāṃgaguṇasampannāḥ jalapūrṇamanoharāḥ / anekāḥ puṣkariṇyo 'pi padmotpalādiśobhitāḥ //

tatrārhantaḥ śubhātmāno bhikṣavo brahmacāriṇaḥ / śuddhaśīlā mahābhijñā dakṣiṇīyā vicakṣaṇāḥ //

viśvabhuvo munīndrasya śrāvakā bodhicāriṇaḥ / aneke bodhisattvāśca mahāsattvā maharddhikāḥ //

bhikṣuṇyo brahacāriṇyaḥ śuddhaśīlā jitendriyāḥ / cailakavratinaścāpi tathānye 'pi ca sāṃghikāḥ //

triratnabhajanāraktā upāsakā upāsikāḥ / viśvabhuvo munīndrasya śāsane śaraṇāśritāḥ //

sadā dharmāmṛtaṃ pītvā viharanti samāhitāḥ / evamanye 'pi lokāśca brāhmaṇastīrthikā api //

rājānaḥ kṣatriyāścaiva samantrijanapaurikāḥ / śreṣṭhinaḥ sārthavāhāśca mahājanāḥ śubhārthinaḥ //

tatrāgatya samāśritya śrutvā saddharmamādarāt / triratnabhajanaṃ kṛtvā viharanti sadā śubhe //

tathā devāśca daityāśca gandharvā api kinnarāḥ / yakṣāśca nāgarājāśca garuḍāśca mahoragāḥ //

siddhā vidyādharāścāpi sarve lokādhipā api / sadā tatra samāgatya viśvabhuvo jagadguroḥ //

satkṛtyābhyarcya saddharmaṃ śrutvā tiṣṭhanti sādaram //

evaṃ tatra munīndro 'sau viśvabhūḥ saṃpradarśayan / prātihāryāṇi saddharmaṃ samupādiśya tiṣṭhati //

evaṃ tajjetakārāmaṃ puṇyakṣetraṃ manoramam / sarvairlokādhipaiścāpi saṃsevitaṃ praśāsitam //

tadatra sāmpratam sarve lokā devādhipā api / saddharmaṃ śrotumāgātya tiṣṭhanti tatsabhāśritāḥ //

tavāpi yadi vāṃchāsti tatra gaccha samadarāt / viśvabhuvo munīndrasya sabhāṃ paśca vṛṣaṃ śṛṇu //

tatsaddharmāmṛtaṃ pītpā saṃbodhinihitāśayaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā bodhicaryāvrataṃ cara //

etatpuṇyaviśuddhatmā pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyasi //

iti matvā samādhāya śrutvā saddharmamādarāt / triratnabhajanaṃ kṛtvā tiṣṭha caran sadā śubhe //

iti tena samādiṣṭaṃ niśamya sa sukuṇḍalaḥ / prabodhitastathetyuktvā pṛcchatyevaṃ dvijaṃ ca tam //

avasyaṃ satyamākhyātumarhasi me puraḥ dvija / devo 'si mānavo vā tvaṃ daityendro vā maharddhimān //

kasyāpi vidyate nedṛkkṛpādharmānubhāvatā / yathā tvamiha mām paśyan tathā ko 'nyo 'nupālayet //

iti tenoditaṃ śrutvā brāhmaṇaḥ sa prasāditaḥ / devaputraṃ tamālokya vadatyevaṃ prabodhane //

na devo mānavo naiva daityendro vāpi nāsmyaham / bodhisattvo 'smyahaṃ sarvasattvahitārthasaṃbharaḥ //

boddhicaryāvrataṃ dhṛtvā paśyan sattvān suduḥkhitaḥ / bodhayitvā prayatnena yojayitvā susaṃvare //

evaṃ sarvatra lokeṣu duḥkhinaḥ pāpino 'pyaham / bodhayitvā svayaṃ paśyan yojayeyaṃ sadā śubhe //

tathahaṃ svayamālokya sarvān sattvān prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya gacche tatra jināśrame //

iti tena samādiṣṭaṃ niśamya saṃpramoditaḥ / sa ratnadakṣiṇāṃ datvā tasyaivaṃ ca prabhāṣate //

aho guṇamayaṃ kṣetraṃ sarvadoṣavivarjitam / yatrādya ropitaṃ vījamadya saṃpadyate falam //

dhanyāste puruṣāḥ sarve ye triratnasubhaktikāḥ / sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcarante jagaddhite //

ahamapi gamiṣyāmi jetārāme jināśrame / viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ draṣṭumicche sasāṃghikam //

tadahaṃ bhavatā sārddhaṃ tatra gantuṃ samutsahe / tanmāṃ nītvā munīndraṃ taṃ saṃdarśayitumarhati //

iti saṃprārthite tena brāhmaṇaḥ sa sukuṇḍalam / devaputraṃ tamālokya pratibravīti bodhayan //

ahamanyatra loke 'pi sattvān paśyan prabodhayan / bodhimārge niyujyaivaṃ gamiṣyāmi tadāśrame //

tvameva prathamaṃ gatvā tatra jetāśrame vane / vihārasthaṃ munīndraṃ taṃ saṃdarśaya sasāṃghikam //

tatsaddharmāmṛtaṃ pītvā saṃbodhinihitāśayaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarasva sadā śubhe //

ityuktvā sa mahāsattvo brāhmaṇaḥ prasthitastataḥ / antarhitaḥ kṣaṇādvahnirivāśe 'bhigacchati //

tad dṛṣṭvā deavaputro 'sau mudāścaryakulāśayaḥ / natvākāśe muhuḥ paśyaṃścireṇa gacchate gṛhe //

tatra sattvālayāsīnāḥ brāhmaṇaṃ tamanusmaran / taddupadiṣṭamādhāya tiṣṭhate saṃcarecchubhe //

triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante sadā śubhe //

evaṃ sa trijagannatho lokeśvaro jinātmajaḥ / devānapi prayatnena bodhayitvā pramodayan / bodhimārge niyujyaivaṃ cārayati jagaddhite //

evaṃ tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

tatrāsya trijagadbhartuḥ smṛtvāpi nāma sarvadā / dhyātvāpi praṇatiṃ kṛtvā bhajantu bodhivāṃchinaḥ //

ye bhajanti mudā tasya na te gacchanti durgatim / sadā sadgatisaṃjātāḥ prānte yānti sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃyāsyanti jinālayam //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sarve sabhāśritāḥ / lokāstatheti vijñapya prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti śuddhāvāsikasukuṇḍaladevaputroddharaṇaprakaraṇaṃ samāptam //

12. siṃhaladvīpa rākṣasī paribodhanoddhāraṇa prakaraṇam

atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvo jinātmajaḥ / viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ punarnatvaivamabravīt //

adyāpi sa mahāsattvo nāyāti bhagavanniha / kadeha samupāgacchet kutra gacchati sāmpratam //

iti tenābhisaṃpṛṣṭe viśvabhūḥ sa sudhākhiraḥ / gaganagaṃjamālokya tamevaṃ punarādiśat //

tataḥ saṃprasthito 'sau ca lokeśvaḥ prabhāsayan / sihaṃladvīpa ālokya ca lokeśvara rākṣasīrabhigacchati //

divyātisundaraṃ kāmarupaṃ dhṛtvā sa bhāsayan / tatrābhisarate cittaṃ rākṣasīnāṃ pramodayan //

tamāyātaṃ samupālokya prauḍhakāmātisundaram / sarvāsāṃ rākṣasīnāṃ tatkāmarāgaṃ samutthitam //

tadā tāḥ pramadāḥ sarvā rākṣasya madanākulāḥ / navayauvanakantāṃgā ratirupātisundarāḥ //

bhūtvā taṃ samupālokya purataṃ samupāśritāḥ / tatpādāmburuhe natvā buvatyevaṃ samādaram //

svāgataṃ te bhavān hi kaccit sarvatra kauśalam / saṃpaśyan tarpayāsmākamanugṛhītumarhasi //

asmākaṃ yauvanīnāṃ yatsvāmī bhartā patiḥ prabhuḥ / kasyā api hi naiko 'pi vidyate hi kadācana //

tadāsmākaṃ bhavān svāmī bhartā patiḥ prabhuḥ suhṛt / bhavatu nāgatiścāpi trātā dvīpaḥ parāyaṇaḥ / śaraṇyaṃ ca sadā loke sanmārgadeśako 'ci ca //

sadā te śaraṇe sthitvā samādiṣṭaṃ tathā tvayā / tathā sarvā vayaṃ dhṛtvā saṃcariṣyāmahe mudā //

santyatra vividhā bhogyā divyāmṛtarasottamāḥ / vastrāṇi vividhānyevaṃ vividhabhūṣaṇāmyapi //

ramaṇīyāstaḍāgāśca krīḍodyānavanāni ca / prāsādā ramaṇīyāśca dīrghikāśca manoramāḥ //

santi dravyāṇi sarvāṇi ratnāni vividhānyapi / sarvopakaraṇavastūni supathyānyauṣadhānyapi //

etānīmāni sarvāṇi tvadadhīnāni sarvadā / tadbhavān samupālokya svecchayā dātumarhati //

yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā sahāsmābhiḥ sadā raman / svecchayā saṃcaraṃstiṣṭhan vasatvihaiva sarvadā //

bhavadvaśe samāśritya sarvā vayaṃ samāsarāt / pūrayitvāpyabhiprāyaṃ cariṣyāmo yathāsukham //

tadasmākaṃ bhavān svāmī bhūtvātraiva sadā raman / sthātumarhasi rājeva pālayannaḥ suduḥkhitāḥ //

bhavato bhajanaṃ kṛtvā kariṣyāmaḥ samīhitam / tattiṣṭhatu sadehaiva mānyatra vrajatu kvacit //

evaṃ tābhiḥ samākhyātaṃ niśamya sa jagatprabhuḥ / sarvāstāḥ pramadāḥ paśyan bravītyevaṃ puraḥ punaḥ //

yathā mayopadiṣṭaṃ hi yuṣmābhiḥ kriyate yadi / tathā yuṣmadvaśe sthitvā cariṣyāmīha sarvadā //

yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā yuṣmābhiḥ saha sarvadā / raman sarvamabhiprāyaṃ pūrayiṣyāmi vo dhruvam //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api / sarvāstaṃ puruṣaṃ kāntaṃ saṃvīkṣyaivaṃ bruvanti ca //

tvadādiṣṭaṃ vayaṃ śrutvā na cariṣyāmahe katham / avaśyaṃ te vaśe sthitvā kariṣyāmo yathoditam //

tadasmākaṃ vacaḥ śrutvā bhuktvāsmābhiḥ sukhaṃ saha / yathākāmaṃ ramannatra saṃcaratāṃ yathecchayā //

iti tābhiḥ samākhyātaṃ niśamya sa jagatprabhuḥ / sarvāstā rākṣasīḥ paśyan bravītyeva prabodhayan //

yadi yūyaṃ mayākhyātaṃ dhṛtvā sarvāścariṣyatha / tacchṛṇudhvaṃ samādhāya deśitaṃ vo hitaṃ mayā //

viramya daśapāpebhyo dhṛtvā brahmavihārikam / triratnabhajanaṃ kṛtvā caradhvaṃ poṣadhaṃ vratam //

yadyetadvratamādhāya caratha sarvadādarāt / tadā yuṣmadvaśe sthitvā tiṣṭheyamiha saṃraman //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api / sarvāstatheti vijñapya kurvantyevaṃ ca tatpuraḥ //

svāmin yathā tvayādiṣṭaṃ tathā vayaṃ caremahi / tadetadvidhimasmākaṃ samupādeṣṭumarhasi //

iti saṃprārthitaṃ tābhinirśamya sa jinātmajaḥ / tāḥ sarvāstā bodhitā matvā samīkṣyaivaṃ bravīti tat //

śṛṇudhvaṃ yadi vāṃchāsmin yuṣmākaṃ satsukhe sadā / vratarājavidhānaṃ ca upadekṣyāmi vistaram //

ādau puṇyasukhotsāhaṃ dhṛtvā śuddhāśayā mudā / tīrthe snātvā viśuddhāṃgā prāvṛtya śuddhacīvaraiḥ //

abhyarcya sadguruṃ natvā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / śrīmallokeśvaraṃ dhyātvā samabhyarcya yathāvidhim //

tataścārghādikaṃ datvā saṃstutvā stutijalpanaḥ / aṣṭāṃgaiḥ sādaraṃ natvā kṛtvā vāpi pradakṣiṇān //

sadhātudravyaratnādidakṣiṇān śraddhayādarāt / upaḍhokya samālokya kṛtājaliputā mudā //

pāpānāṃ deśanāṃ kṛtvā dhṛtvā puṇyānumodanām / saṃbodhiopraṇidhiṃ dhṛtvā prārthageta jagacchubhe //

evaṃ kṛtvā vrataṃ nityamahnāyāme tṛtīyake / bhogyaṃ nirāmiṣaṃ bhuktvā kuruta vratapālanām //

evaṃ nityaṃ samādhāya kṛtvā vratamidaṃ sadā / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saṃcaradhvaṃ jagaddhitaṃ //

etatpuṇyānubhāvena pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / sadā sadgatisaṃjātāḥ saddharmaśrīguṇāśayāḥ //

satsukhāni sadā bhuktvā niḥkleśā vijitendriyāḥ / sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gamiṣyatha sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītpā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyatha //

evaṃ matvā mahatpuṇyaṃ poṣadhavratasaṃbhavam / yadīcchatha sadā bhadraṃ taccaradhvaṃ sadā vratam //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvā tāḥ pramadā api / rākṣasyo muditāḥ sarvā dhartumicchanti tad vratam //

tatastāḥ pramadāḥ sarvā rākṣasyo 'pi prabodhitāḥ / yathāvidhi samādhāya caranti poṣadhaṃ vratam //

etatpuṇyānubhāvena sarvāstā vimalāśayāḥ / vimuktakāmasaṃrāgā bhavanti brahmacārikāḥ //

tadā tāsāṃ ca sarvāsāṃ rākṣasīnāṃ manāṃsyapi / kleśaduḥkhairna bādhyante 'pahāribhiḥ kadāpi ca //

tāsāmāghācittaṃ ca naivābhijāyate kvacit / daśākuśalasaṃrāgaṃ kasyāścāpi na jāyate //

sarvā śraddhānusāriṇyaḥ saddharmaguṇasādhane / tathā dharmānusāriṇyo bhavanti prāptasaṃvarāḥ //

catuḥsatyāgamapraptāḥ prāptamārgacatuṣṭayāḥ / kāścicca śrotāapatifalaprāptāḥ prabodhitāḥ //

tathānyāḥ sakṛdāgāmifalaprāptāḥ kāścit saddharmasādhane //

kāścidarhatvasaṃprāptāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / pratyekāṃ bodhimanyāśca kāścitsaṃbodhilālasāḥ //

evaṃ tadupadeśamāsādya sarvāstāḥ pramadā api / saddharmābhitā bhadrā bhavanti bodhimānasāḥ //

evaṃ tasya jagadbhartuḥ prasādāstāḥ pramoditāḥ / śikṣāsaṃvaramāsādya pracaranti jagaddhite //

tatastā nanditāḥ sarvāḥ śāstāraṃ tamupasthitāḥ / kṛtājalipuṭā natvā prārthayantyevamādarāt //

yadbhavān svayamālokya sarvānasmān durāratān / kṛtyā bodhayan dharme niyojayati sadguro //

tadasmākaṃ bhavāṃcchastā suhṛnmitraṃ ca sadguruḥ / saddharmaṃ samupādiśya sadeha sthātumarhati //

vayaṃ sarvā bhavacchikṣāstadbhavaccharaṇe sthitāḥ / bhavatā yadyathādiṣṭaṃ tatkariṣyāmahe tathā //

na purā rākṣasīvṛttiṃ kariṣyāmaḥ kadācana / śikṣāsaṃvaramādhāya cariṣyāmo vrataṃ sadā //

jambūdvīpe yathā martyā viramya daśapāpataḥ / saṃvṛtisukhabhuṃjānā jīvanti sadguṇāratāḥ //

tathā vayaṃ viramyātra daśakulamārgataḥ / sadvṛtisukhabhuṃjānā jīvema sadguṇāratāḥ //

sadaitad vratamādhāya triratnabhajanāratāḥ / sarvaṃ sattvahitaṃ kṛtvā saṃcariṣyāmahe śubhe //

tadasmān kṛpayā paśyannevaṃ cānugrahaṃ sadā / kṛtvā saddharmamādiśya viharatviha mānyataḥ //

iti saṃprārthitaṃ tābhiḥ sarvābhiḥ sa jinātmajaḥ / lokeśvaraḥ samākarṇya tā vīkṣya vadate punaḥ //

nāhaṃ sadeha tiṣṭheyaṃ sarvatrāpi suduḥkhinaḥ / prāṇinaḥ svayamālokya samuddhartuṃ caremahi //

tadetatsaṃvaraṃ dhṛtvā yūyamevaṃ samāhitāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saukhyaṃ bhuktvābhitiṣṭhata //

kāle kāle 'hamāgatya yuṣmākaṃ hitasādhane / deśayiṣyāmi saddharmasaṃbuddhapadasādhānam //

evaṃ saṃbodhayan sarvā rākṣasīstāḥ sa rākṣasaḥ / lokeśvaro mahāsattvaḥ saṃprasthitastato drutam //

tato 'ntarhita ākāśe gatvenduriva bhāsayan / prahlādayan jagallokaṃ carate satvahitotsukaḥ //

taṃ khe gataṃ prabhāsvantaṃ dṛṣṭvā tāḥ sakalā api / rākṣasyo vismayotpannāstiṣṭhanti pratinanditāḥ //

tataḥ prabhṛtī tāḥ sarvā rākṣasyo 'pi samāhitāḥ / tacchikṣāsaṃvaraṃ dhṛtvā saṃcarante sadā śubhe //

evaṃ sa trijagannātho rākṣasīrapi bodhayan / bodhimārge niyujyāpi cārayati sadā śubhe //

evaṃ tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyasaṃkhyemityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

tattasya trijagadgartuḥ śaraṇaṃ samupāśritāḥ / dhyātvāpyuccārya nāmāpi smṛtvāpi bhajatādbhavam //

ye tasya trijagadbhartuḥ śraddhayā śaraṇe sthitāḥ / dhyātvāpyuccārya nāmāpi smṛtvā bhajanti sarvadā //

te sadā sadgatiṃ yāntiṃ na kadācana / bhadraśrīguṇasaṃpattisamāpannā bhavantyapi //

sadā sattvahitādhāne saddharmasādhanāratāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / arhanto bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// itisiṃhaladvīparākṣasīparibodhanoddharaṇa prakaraṇam //

13. vārāṇasī kṛmi kīṭoddhāraṇa prakaraṇa

atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ kṛtāṃjaliḥ / viśvabhuvaṃ munīndraṃ ca praṇatvaivamavocata //

bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / nādyāpiha samāyāti kadāgacchettadādiśa //

iti tenoditaṃ śrutvā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ / gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamabravīt //

tataḥ saṃprasthitaścāsau lokeśvaro vilokayan / vārāṇasyāṃ samuddhartuṃ sattvān samabhigatcchati //

dṛṣṭvā sa prāṇino 'nekānasaṃkhyeyān suduḥkhitān / saviṇmūtramṛdālagnāṃstiṣṭhatyevaṃ vicintayan //

hā pāpaṃ kathametāni saviṇmutrāśrītānyaham / kṛmyasaṃkhyasahastrāṇi proddhareyaṃ prabodhayan //

tatra sa cintayan matvā sattvān kṛpayā saṃvilokayan / bhramararupamādhāya bharmate tadupācaran //

namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti praṇoditam / madhuraśabdamuccārya bhramate sa viyaccaran //

taṃ khe bhramantamālokya sarve te prāṇakā api / tatkalārāvamākarṇya cintayanyevamutsukāḥ //

aho 'yaṃ sukhavān pakṣī bhramate khe 'tiyathecchayā / kimanena kṛtaṃ puṇyaṃ carate sukham //

kimasmābhiḥ kṛtaṃ pāpaṃ yenāmedhyāśritā vayam / iti vicintya te sarve kṛmayastatsukhecchitāḥ //

tadviṇvamanuśrutvā saṃtiṣṭhante tadunmukhāḥ //

tathā te kṛmayaḥ sarve tannāmasmṛtibhāvitāḥ / tattriratnanamaskāraṃ dhṛtvā tiṣṭhanti cetasā //

tathā caivaṃ samuccārya triratnanāma cetasā / smṛtvā kṛtvā namaskaraṃ tiṣṭhanti trimaṇermudā //

etatpuṇyaviliptāste sarve saṃjātapakṣakāḥ / tata uḍḍīya gaṃgāyāṃ nipatantastyajantyasūn //

tataste vimalātmānaḥ saṃprayātāḥ sukhāvatīm / sarve sugandhamukhā nāma bodhisattvā bhavantyapi //

te tatrāmitabhāsasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya nirvṛpadamāpnuyuḥ //

evamasau mahāsattvo lokeśvaraḥ kṛmīnapi / prayatnena samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

tathā tasya jagacchāstuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

ye cāsya lokanāthasya śraddhayā śaraṇe sthitāḥ / dhyātvā smṛtvā samuccārya nāma bhajanti sarvadā //

sadā te sadgatau jātā durgatau na kadācana / saddharmaśrīsukhāpannāḥ saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //

tatrāmitāabhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya saṃprāpsyanti jinālayam //

iti matvā sadā bhadrasaukhyamicchanti ye bhave / te 'sya trailokanāthasya bhajantu śaraṇe sthitāḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve samāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti vārāṇasīkṛmikīṭoddhāraṇaprakaraṇaṃ samāptam //

14. māgadhika sattva prabodhanoddhāraṇa prakaraṇa

atha gaganagaṃjo 'sau bodhisattvaḥ pramoditaḥ / viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivamuvāca ca //

bhagavan sa mahābhijñaḥ kadeha samupāsaret / idānīṃ kva prayāto 'sau hyetadādeṣṭumarhati //

iti saṃprārthite tena viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ / bodhisattvaṃ tamālokya sabhāṃ cāpyevamabravīt //

tato 'sau trijagannātho vārāṇasyāṃ viniścaran / sattvān paśyan samuddhartuṃ magadhe 'bhigato 'dhunā //

tatra sa samupāśritya durbhikṣaparipīḍitān / nṛmāṃsānyapi bhuṃjānān pibato rudhirāṇyapi //

parasparaṃ yudhyamānān mahāpātakacāriṇaḥ / kleśāgnitāpitān duṣṭān saṃpaśyannanupṛcchati //

kasmādyūyamihānyonyaṃ yuddhaṃ kṛtvāvirodhitāḥ / nṛmāṃsānyapi bhuktvaivaṃ pītvā nṛrudhirāṇyapi //

kleśāgnidahitātmāno mahāpātacāriṇaḥ / bhūtayakṣā iva kṣurāśvarathaivamabhadrake //

iti tatpṛṣṭamālokya sarve te durjanā api / tatpuṇyāṃśuparispṛṣṭā bhavanti damitāśayāḥ //

tataḥ sarve 'pi te tasya purataḥ samupāśritāḥ / taṃ samīkṣya mahāsattvaṃ nivedayanti tadvṛtim //

sādho yadatra durbhikṣamahotpātaṃ pravartate / tannātra vidyate kiṃcidannaṃ pānaṃ ca bhojanam //

viṃśativarṣaṃjāto sa dahatiḥ pravartitā / tatkṣuttṛṣṇāgnisaṃdagdhāḥ sarve 'tikleśitā vayam //

yadevaṃ kleśasaṃtaptā duḥsahavedanāturāḥ / niḥsnehā nirdayāḥ krūrāścāṇḍālavṛtticāriṇaḥ //

tadanyonyaṃ nihatyāpi yuddhaṃ kṛtvā divāniśam / nṛmāṃsānyapi bhuṃjānāḥ pītvā nṛrudhirāṇyapi //

kṛtvātidāruṇaṃ karma mahāpātakacāriṇaḥ / svātmānameva saṃtṛpya pālayantaścarāmahe //

viṃśativarṣaparyāptaṃ kāntāramiha vartate / abhakṣyānyapi tadbhuktvā pālayāmaḥ svajīvitam //

tadbhavān yadi śaknoti durbhikṣaṃ śamayanniha / kṛtvā subhikṣamasmākaṃ trātā bhavitumarhati //

iti taiḥ kathitaṃ śrutvā bodhisattvaḥ sa ṛddhimān / gatvā khe vividhaṃ dravyaṃ pravarṣayati sarvataḥ //

prathamamaudakaṃ varṣaṃ pravartitaṃ samantataḥ / tad dṛṣṭvā te janāḥ sarve sāścaryaharṣitāśayāḥ //

tad mṛtaṃ sukhaṃ pītvā yathecchayā pramoditāḥ / saṃtṛptarisantuṣṭā bhavanti prīṇītāśrayāḥ //

tataścāsau mahābhijño bhogyāni vividhāni ca / supiṣṭādīni khādyāni varṣayati samantataḥ //

tāni dṛṣṭvā ca te sarve samāgṛhya yathecchayā / prabhuktvā sukhamāsādya tiṣṭhanti vismayānvitāḥ //

yadāhāreaṇa saṃtṛptāḥ sarve te saṃpramoditāḥ / tadā dhānyādisarvāṇi vrīhiśasyāni varṣayan //

vividhāni ca vastrāṇi dravyāṇi vividhānyapi / sarvāṇi dhāturatnāni sarvāṇi bhūṣaṇāni ca //

varṣayaṃstatra sarvatra karoti tān pramoditān / taddṛṣṭvā sakalā lokā bhavanti vismayānvitāḥ //

tāni sarvāṇi te sarve dṛṣṭvādāya yathecchayā / pūrayitvā gṛhe koṣṭhe bhavanti pratinanditāḥ //

yadā teṣāmabhiprāyaṃ sarvesāmanusidhyate / tadā te nanditāḥ sarve sametyekānta āśritāḥ //

parasparaṃ samālokya sāścaryaharṣitāśayāḥ / aho kasyānubhāvo 'yamityuktvā samupāsthitāḥ //

tadāsau trijagacchāstā vṛddhamekaṃ mahallakam / sudṛṣṭyā samadhiṣṭhāya preṣayanti tadantike //

tatra sa saṃcaran vṛddho jīrṇaḥ kubjo mahallakaḥ / daṇḍaparāyaṇo gatvā śanaiḥ paścanniṣīdati //

tatra madhye niṣītvā sa vṛddhastān samupāśritān / sarvāṃllokān samālokya kathayatyevamānataḥ //

kiṃ manyadhva idaṃ bhadraṃ jātaṃ kasyānubhāvataḥ / kasyāpīdṛkprabhāvaṃ hi nāsti traidhātukeṣvapi //

jñāyāaṃ hyanubhāvo 'yaṃ lokeśasya jagatprabhoḥ / śrūyatāṃ vakṣyate tasya prabhāvo 'tra mayādhunā //

yo lokeśvaro nāma bodhisattvo jinātmajaḥ / mahāsattvo mahābhijñastraidhātukādhipeśvaraḥ //

sa sarveṣāmapi trātā nāthaḥ śāstā hitārthabhṛt / dharmaśrīguṇasaṃpattisukhabhartā guruṃ prabhuḥ //

andhānāmapi sanmārgaṃ darśayati pradīpavat / sūryāditāpadagdhānāṃ chatrībhūtaḥ sudhāṃśuvat //

tṛṣitānāṃ nadībhūtaḥ kṣudhitānāṃ suradrumaḥ / rogiṇāṃ śalyahṛdvaidyaḥ mātā pitā ca duḥkhinām //

narakābhyuopapannānāmuddhartā nirvṛtipradaḥ / daridrānāṃ pradātā ca śaraṇyaṃ śaraṇārthinām //

agatīnāṃ gatirbandhumitraṃ dvipaḥ parāyaṇaḥ / kimeva bahunākhyāya sarvadharmādhipo 'pyasau //

sukhitāste mahābhāgā bhadrāḥ saddharmalābhinaḥ / ye 'sya traidhātunāthasya smṛtvā bhajanti sarvadā //

te 'pi dhanyā mahātmānaḥ saddharmaguṇalābhinaḥ / ye 'sya nāma samuccārya bhajanti śraddhayā sadā //

te bhavaduḥkhanirmuktā niḥkleśā vimalāśayāḥ / pūjāṃgaiḥ śraddhayābhyarcya bhajanti ye samādarāt //

ye cāsya maṇḍalaṃ kṛtvaṃ samabhyarcya yathāvidhi / japastotrapraṇāmādyairbhajante śaraṇāśritāḥ //

te bhavanti mahārājā narendrāścakravartinaḥ / dharmaśrīguṇasatkīrtisaptaratnasamanvitāḥ //

saumyāḥ sugandhikāyāśca pūrṇagātrāḥ śubhendriyāḥ / jātismarāḥ subhadrāṃśāḥ saddharmaguṇasādhinaḥ //

evaṃ tasya jagattrātuḥ sadguṇaṃ varṇyate katham / aprameyamasaṃkhyemityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

evaṃ tasya mahatpuṇyaskandhamahattaraṃ varam / yūyaṃ vijñāya nāmāpi smṛtvā bhajata sarvadā //

ye cāsya śraddhayā nityaṃ smṛtvā dhyātvā samāhitāḥ / nāmāpi ca samuccārya bhajanti śaraṇāśritāḥ //

durgatiṃ te na gacchanti kadācidapi kutracit / sadā sadgatisaṃjātā bhavanti śrīguṇāśrayāḥ //

kṛtvā bhadrāṇi sattvānāṃ bhuktvā saukhyāni sarvadā / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā prānte yānti sukhāvatīm //

tatrāmitaruceḥ śāstuḥ pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te janāḥ / tatheti pratinanditvā vrajanti svagṛhaṃ tataḥ //

so 'pi mahallako vṛddhaḥ saddharmaguṇavistaram / samākhyāya samutthāya saṃprayāti svamālayam //

tadā sarve 'pi te loka māgadhikāḥ prabodhitāḥ / lokeścaramanusmṛtvā bhajanti sarvadā mudā //

tadārabhya sadā tatra subhikṣaṃ saṃpravartitam / sarve sattvā yathākāmaṃ bhuktvā caranti sadvṛṣe //

sarve te vimalātmānaścaturbrahmavihāriṇaḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarante śubhe sadā //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvadharmādhipaḥ śāstā bodhisattvaḥ kṛpānidhiḥ //

svayaṃ sattvān samāalokya pāpino durjanānapi / bodhayitvā prayatnena cārayati śubhe vrate //

evaṃ tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ jinairapi //

tenāsau trijagannāthaḥ sarvatraidhātukādhipaḥ / sarvarmābhisaṃbhartā bodhiśrīguṇaratnabhṛt //

sarvairmunīśvaraiścāpi praśaṃsito 'bhisaṃṣṭutaḥ / sarvairlokādhipaiścāpi nityaṃ smṛtvābhivanditaḥ //

ityevaṃ tasya saddharmaguṇamāhātmyamuttamam / vijñāya smaraṇaṃ dhṛtvā bhajantu bodhivāṃchinaḥ //

ye tasya śaraṇe sthitvā smṛtvā dhvātvāpi cetasā / nāmoccāryābhivanditvā stutvā bhajanti sarvadā //

durgatiṃ te na gacchanti kvacidapi kadācana / sadā sadgatisaṃjātā bhavanti bodhicāriṇaḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā sarvasattvahitodyatāḥ / bodhiśrīguṇasaṃpannāḥ saṃprayānti sukhāvatīm //

tatrāmitaruceḥ śāstuḥ pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //

iti yūyamapi jñātvā smṛtvā taṃ triguṇādhipam / dhyātvā smṛtvābhivanditvā bhajadhvaṃ sarvadādarāt //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve lokāstathetyuktvā prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti māgadhikasattvaprabodhanoddhāraṇaprakaraṇaṃ samāptam //

15. śrījetārāma viśvabhū darśana sukhāvatī pratyudgama prakaraṇam

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sa jinātmajaḥ / sāṃjaliḥ śrīghanaṃ natvā samālokyaivamabravīt //

bhagavan sa mahāsattvo lokeśvarastataścaran / kutra sattvān samuddhartuṃ saṃprayātastadādiśa //

iti taduktamākarṇya bhagavan sa munīśvaraḥ / sabhāṃ viṣkambhinaṃ taṃ ca samālokyaivamādiśat //

tato 'pyantarhitaścāsau lokeśvaro viyadgataḥ / saṃbhāsayan jagallokaṃ sthitvā caivaṃ vyacintayat //

jetārāme vihāre 'dya sarvadevāsurādayaḥ / lokāḥ sametya saddharmaṃ śrotuṃ sabhāsamāśritāḥ //

ahamapi munīndraṃ taṃ viśvabhuvaṃ jagadgurum / vandituṃ tasya dharmaṃ ca śrotuṃ gaccheyaṃ sāmpratam //

iti dhyātvā sa lokeśvaraḥ prabhāsayan samantataḥ / prahlādayan jagallokaṃ jetārāmamupācarat //

tatra sa samupāviśya saṃpaśyanstaṃ munīśvaram / sarvāvatīṃ sabhāṃ tāṃ ca saṃbhāsayannupāsarat //

taṃ dṛṣṭvā samupāyātaṃ gaganagaṃja utthitaḥ / upetya taṃ muniṃ natvā sāṃjalirevamabravīt //

bhagavannayamāyātaḥ katamassugatātmajaḥ / bodhisattvo jagallokaṃ prabhāsayan samāgataḥ //

iti tatpṛṣṭamālokya viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ / lokeśvaro 'yamāyāta iti paśyanstamabravīt //

tatropetya sa lokeśo bodhisattvo vilokayan / tridhā pradakṣiṇīkṛtya viśvabhuvo jagadguroḥ / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā vāmapārśve samāśrayat //

kaccite kuśalaṃ kāye śrāntaḥ klāntaśca māsyapi / ityevaṃ kuśalaṃ pṛṣṭvāpṛcchat sa bhagavān punaḥ //

kulaputra tvayā kutera sattvāḥ samuddhṛtāḥ / kiyanto bodhayitvā ca niyujya sthāpitā śubhe //

iti pṛṣṭe munīndrena lokeśvaraḥ sa āditaḥ / vistareṇa munīndrasya pura evaṃ nyavedayat //

pretalokeṣu ye sattvāḥ pretāḥ sūcīmukhādayaḥ / te 'pi sarve mayoddhṛtya saṃpreṣitāḥ sūkhāvatīm //

ye cāvīcau nimagnāste sarve mayā samuddhṛtāḥ //

kālasūtre ca ye sattvā ye cāpi rauravāśritāḥ / hāhe ca tapane ye ca śītodake caye sthitāḥ //

asicchade ca ye sattvāḥ saṃvṛte cāpi ye sthitāḥ / evamanyatra sarvatra narakeṣu samāsthitāḥ //

te 'pi sarve mayoddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

ye cāpi pāpino duṣṭāste 'pi mayā prayatnataḥ / bodhayitvā pratiṣṭhāpya bodhimārge niyojitāḥ //

tathā kāṃcanabhūmyāṃ ca sattvā ye 'dhomukhāḥ / api te sarve 'pi mayā yatnād bodhimārge niyojitāḥ //

tathā rupamayībhūmyāṃ sattvāḥ puruṣapuṃgalāḥ / te 'pi mayā prayatnena bodhimārge niyojitāḥ //

tataścāyomayībhūmyāṃ pātāle nivasanti ye / balipramukhadaityāśca durdāntā madamāninaḥ //

te 'pi sarve mayā yatnād bodhayitvā prasāditāḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayitvā jagaddhite //

tamo 'ndhakārabhūmyaṃ ca ye sattvā yakṣarākṣasāḥ / te sarve bodhimārgeṣu bodhayitvā niyojitāḥ //

śuddhāvāse devaloke sukuṇḍalādayo 'marāḥ / bodhayitvā prayatnena bodhimārge niyojitāḥ //

tataḥ siṃhaladvīpe ca rākṣasyo 'pi prayatnataḥ / bodhayitvā bodhimārge sarvāḥ sthāpitā mayā //

vārāṇasyāṃ ca ye 'medhyanimagnāḥ kṛmayo 'pi te / sarve mayā samṛddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

tato māgadhikā lokā duṣṭā api prayatnataḥ / bodhayitvā bodhimārge niyujya pālitā mayā //

evamanye 'pi sattvāśca duṣṭāḥ pātakino 'pi te / sarve mayā samuddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

evaṃ bhūtāḥ piśācāśca pretāścāpi niśācarāḥ / sarve pāpino magnāḥ sarveṣu narakeṣvapi / mayā samuddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

tiryaṃco 'pi sarve sadgatau sthāpitā mayā / te 'pi mayā samuddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

evaṃ nāgāśca daityāśca yakṣagandharvakinnarāḥ / kumbhāṇḍā rākṣyaścāpi duṣṭā darpābhimāninaḥ //

te 'pi sarve prayatnena bodhimārge mayeritāḥ //

evaṃ ca mānavā duṣṭāḥ pāpiṣṭhā api yatnataḥ / śodhayitvā samālokya bodhimārge niyojitāḥ //

evaṃ divyasukhāraktā devāścāpi prayatnataḥ / bodhayitvā mayā sarve bodhimārge niyojitāḥ //

evaṃ sarve 'pi sattvāśca traidhātukanivāsinaḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //

evaṃ sarvān samālokya samuddhṛtya samantataḥ / bhavatāṃ darśanaṃ kartumihāhamāgato 'dhunā //

bhavatāṃ darśanaṃ prāpya sāfalyaṃ me pariśramam / ito 'haṃ bhagavaṃcchāstā gamiṣyāmi sukhāvatīm //

bhavāniha samāśritya puṇyābhairbhāsayan jagat / saddharmam sarvadādiśya viharatu jagaddhite //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sa saṃpraharṣitaḥ / gaganagaṃja ālokya lokeśamevamavravīt //

aho īdṛkmahābhijñaṃ dṛṣṭaṃ śrutaṃ na kasyacit / saṃbuddhānāṃ na vidyante tatkasyānyasya vidyate //

ityuktvā sa mahāsattvo gaganagaṃja utthitaḥ / tasya lokeśvarasyāgre sāṃjaliḥ samupācaran //

mā tvaṃ śrānto 'si lokeśa kaccitte kauśalaṃ tanau / iti pṛṣṭvā padāmbhoje natvā paśyan samāśritaḥ //

ityevaṃ tena saṃpṛṣṭe lokeśvaro niśamya te / gaganagaṃjamālokya sasmita evamabravīt //

nātrāhaṃ bhavatāṃ madhye śrāntaḥ kliṣṭo 'pi vā care / bhavatāṃ darśanenāpi kauśalyaṃ mama sarvataḥ //

iti tena samādiṣtaṃ niśamya saṃpramoditaḥ / gaganagaṃja ālokya taṃ lokeśamabhāṣata //

sadātrāsmaddhite śāstarviharasva kṛpāmate / bhavaddharmāmṛtaṃ pītvā kariṣyāmo jagaddhitam //

iti taduktamākarṇya lokeśvaro jinātmajaḥ / gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamabravīt //

nāhaṃ sadeha tiṣṭheyaṃ sarvatrāpi careya hi / yathā mayā pratijñātaṃ kartavyaṃ tajjagaddhitam //

sarve sattvā mayālokya bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //

tatsattvān samuddhṛtya śodhayitvābhibodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya gamiṣyāmi sukhāvatīm //

tadbhantaḥ sadāpyevaṃ saṃbuddhaśaraṇāśritāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā viharantu jagaddhite //

sadā vo maṃgalaṃ bhūyātkārye saṃbodhisādhane / saṃsidhyatu jagadbhadrasādhanaśrīḥ samṛddhyatu //

ityādiṣṭaṃ jagadbhartrā śrutvā sa saṃpraharṣitaḥ / gaganagaṃja enaṃ ca samālokyaivamabravīt //

bhavatāmapi sidhyantu kāryāṇi trijagaddhite / maṃgalaṃ ca sadā bhūyāt saṃbodhiśrīḥ samṛddhyatu //

ityevaṃ tau mahāsatvau pṛṣṭvānyonyaṃ sakauśalam / mithau bhadrāśiṣaṃ datvā tūṣṇībhūtvāvatiṣṭhatuḥ //

tadāsau bhagavāṃcchāstā viśvabhūstān sabhāśritān / sarvāṃllokān samālokya saddharmaṃ samupādiśat //

śṛṇvantu kulaputrā yatsaṃbodhijñānasādhanam / saddharmaṃ tanmayākhyātaṃ sattvānāṃ bhadrakāraṇam //

prathamaṃ bodhisattvena saṃbodhijñānasiddhaye / saṃbodhiṃ praṇidhiṃ kṛtvā kartavyaṃ dānamīpsitam //

tato viramya pāpebhyo daśabhyo 'pi samādarāt / śuddhaśīlaṃ samādhāya caritavyaṃ susaṃvaram //

tataḥ kleśān vinirjitya caturbrahmavihāriṇaḥ / kṣāntivrataṃ sadā dhṛtvā caritavyaṃ jagaddhitam //

tato dharmamahotsāhaṃ dhṛtvā sattvārthasādhane / pāpamitrāratiṃ tyaktvā sādhanīyaṃ mahadguṇam //

tato duṣṭāśayaṃ tyaktvā kāmabhogyavirāginā / sudhīracittamādhāya dhyātavyaṃ trijagaddhitam //

tato durmitrasaṃrāgaṃ tyaktvā saṃbodhirāginā / prajñābdhau bodhisadratnaṃ sādhanīyaṃ jagacchubhe //

etāḥ pāramitāḥ ṣaḍ vā pūrayitvā yathākramam / sarvān māragaṇān jitvā saṃbodhijñānamāpsyate //

tata evaṃ mahābhijñaśrīīsaṃpadvīryasadguṇaiḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃbuddhapadamāpsyate //

evaṃ yūyaṃ parijñāya saṃbuddhatvaṃ yadīcchatha / evaṃ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayadhvaṃ yathākramam //

saṃbodhipraṇidhiṃ dhṛtvā caturbrahmavihāriṇaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcaradhvaṃ jagaddhite //

etatpuṇyānubhāvena sarve yūyaṃ jitendriyāḥ / arhantaḥ prāpya saṃbodhiṃ saṃbuddhapadamāpsyatha //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve lokāḥ sabhāsīnastathetyabhyanumoditāḥ //

viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ tantralokādhipeśvaram / kṛtāṃjalipuṭā natvā svasvālayaṃ yayurmudā //

tato lokeśvaro gatvā khe 'gnipiṇḍa ivojjavalan / saṃbhāsayan jagallokaṃ drutaṃ sukhāvatīṃ yayau //

ityevaṃ trijagattrāturlokeśasya mahātmanaḥ / viśvabhuvā samādiṣṭaṃ mahābhijñaṃ mayā śrutam //

dṛṣṭaṃ cāpi tathā tasya lokeśasya jagatprabhoḥ / mahābhijñānubhāvatvaṃ mayā tadvo nigadyate //

evaṃ tasya mahābhijñaṃ matvā yūyaṃ samādarāt / dhyātvā smṛtvā samuccārya nāmāpi bhajatābhavam //

ye tasya śaraṇe sthitvā dhyātvā smṛtvāpi sarvadā / nāmāpi ca samuccārya bhajanti bodhimānasāḥ //

durgatiṃ te na gacchanti kadācana kvacidbhave / sadā sadgatisaṃjātāḥ saddharmaguṇasādhinaḥ //

bhadraśrīguṇasaṃpattisamṛddhisiddhibhāvinaḥ / sadā loke śubhaṃ kṛtvā prānte yāyuḥ sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / trividhāṃ bodhimāsādya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te / sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti śrījetārāmaviśvabhūdarśanasukhāvatīpratyudgamaprakaraṇaṃ samāptam //

16. siṃhala sārthavāhoddhāraṇa prakaraṇam

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sa jinātmajaḥ / śrīghanaṃ taṃ punarnatvā sāṃjalirevamabrabīt //

bhagavan yadasau śrīmadāryāvalokiteśvaraḥ / bodhisattvo mahāsattvastraidhātukādhipeśvaraḥ //

sarvān sattvān svayaṃ paśyan tridhātubhuvaneṣvapi / samuddhṛtyābhisaṃbodhya preṣayati sukhāvatīm //

pāpino 'pi samālokya svayamuddhṛya bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃcārayate saṃvaram //

tatkathaṃ sa mahāsattvaḥ samuddhṛtyābhiśodhayan / kṛtvā śuddhendriyān sarvān preṣayati sukhāvatīm //

kenopāyena pāpiṣṭhān duṣṭānapi prabodhayan / bodhimārge niyujyāpi pracārayani saṃcaran //

kathaṃ suduḥkhinaḥ sarvān karoti satsukhānvitān / daridrān durbhagān dīnān dhaninaḥ subhagān sataḥ //

durdāntān dānavān yakṣān rākṣasān rākṣasīrapi / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati kathaṃ vratam //

tadupāyaṃ samākhyātuṃ sattvānāṃ hitasādhanam / yenopāyena sa sarvān karoti bodhibhāginaḥ //

iti saṃprārthite tena viṣkambhinā subhāvinā / bhagavān sa tamālokya sabhāṃ cāpyevamādiśat //

kutraputra sa lokeśo mahopāyavidhānavit / yena sattvān samuddhṛtya karoti bodhibhāginaḥ //

samāadhistasya prājñasya mahopāyo jagaddhite / yena sa sahasoddhṛtya yojayati śubhe jagat //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa vismitāśayaḥ / viskambhī bhagavantaṃ taṃ prārthayadevamādarāt //

bhagavāṃstatsamādhiṃ me samupādeṣṭumarhati / yena sahasoddhṛtya cārayate śubhe jagat //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //

bahavastasya vidyante kulaputra samādhayaḥ / yaiḥ sa sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

apremeyairasaṃkhyeyaiḥ sarvākārakarādibhiḥ / samādhibhiḥ samāpanno bhavati sa jagatprabhuḥ //

dhāraṇīnāṃ ca vidyānāṃ paramāṇāṃ sahasrakaiḥ / aprameyairasaṃkhyeyaiḥ samāpanno virājate //

eteṣāmanubhāvaiḥ sa samuddhṛtya bhavodadheḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayati jagattrayam //

etatpuṇyānubhāvaiḥ sa lokeśvaro maharddhimān / śodhayitvā jagatsattvaṃ cārayati susaṃvaram //

evaṃ tasya jagattrātuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

tenāsau trijagacchāstā sarvatraidhātukeśvaraḥ / sarvadharmādhipo nātho jagattrāteti kathyate //

tena tasya bhaye duḥkhe rakṣā na kriyate kvacit / sarvatrāpi sadā rakṣā kriyate sarvaprāṇinām //

nānopāyavidhānena samuddhṛtya prabodhayan / bodhicaryāvrataṃ datvā prāpayati sukhāvatīm //

evamasau mahāsatvo bodhisattvo maharddhimān / sarvasattvahittaṃ kṛtvā saṃcarate samantataḥ //

ahamapi purā tena saṃrakṣito mahābhayāt / yanmamaitatpurāvṛttaṃ śṛṇudhvaṃ vakṣyate 'dhunā //

tadyathā siṃhakalpāyāṃ rājadhānāṃ vaṇikprabhoḥ / siṃhasya sārthavāhasya putro 'bhūt siṃhalābhidhaḥ //

bālye 'pi sa mahāsattvaḥ sarvasattvahitāśayaḥ / divyātisundaraḥ kāntaḥ sarvasattvamanoharaḥ //

kaumārye 'pi sa sarvāsāṃ vidyānāṃ pāramāgataḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā reme suhṛtsahāyakaiḥ //

datvārthibhyo yathākāmaṃ śrutvā nityaṃ subhāṣitam / guruṇāṃ satkṛtiṃ kṛtvā kuladharmābhisaṃrataḥ //

svakuladevatādīn ca sarvān devān samarcayan / mānayan sakalāṃllokān bhṛtyān dāsān ca toṣayan //

jñātibandhusuhṛnmitrasacivān cābhinandayan / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā reme pitroranujñayā //

tato nūtanayauvanye prauḍhaḥ puṣṭāṃgikaḥ kṛtī / śūro dhīraḥ samutsāhī vyavahāravicakṣaṇaḥ //

medhāvī sadguṇāraktaḥ sarvavidyāviśāradaḥ / yadupacāra ātmajñaḥ satyadharmayaśo 'rthabhṛt //

yathāmūlyaṃ samādāya dranyaṃ datvā vaṇigjanān / sarvānvinīya saṃsthāpya svavaśe 'bhyanvamodayat //

sarveṣāmapi ratnānāṃ parīkṣāsu vicakṣaṇaḥ / sārthavāhān vaṇignāthānapi sarvān vyanodayat //

evaṃ sa sakalāṃllokān dharmaśrīguṇavikramaiḥ / jitvā rājeva sannītyā viharannabhyarājata //

tasyaitadguṇasaṃpattiṃ dṛṣṭverṣyālurvaṇikkudhīḥ / rahasi taṃ samāgamya suhṛdvadevamabravīt //

sādho dhanyo 'si satputraḥ sarvalokābhinandanaḥ / tatkularjitasaṃvṛttau caran dharmārthamarjaya //

iti tenoditaṃ śrutvā siṃhalaḥ sa vicakṣaṇaḥ / ko kulārjitasaṃvṛttistadvaktuṃ me tvamarhati //

iti tenoditaṃ śrutvā sa īrṣyākulitāśayaḥ / siṃhalaṃ taṃ samālokya bodhitumevabravīt //

janakaste mahābhāga sārthavāho vaṇikpatiḥ / sadā ratnākare gatvā so dhayati susaṃpade //

dhanyāste eva satputrā ye kuladharmacāriṇaḥ / anye kiṃpuruṣāste hi bhuktvaiva gṛhacāriṇaḥ //

piturdravyaṃ samādāya datvārthibhyo na te falam / svārjitameva tandadyādyaśodharmārthasiddhaye //

tattvaṃ kulārjitāṃ vṛttiṃ dadhānaḥ śrīguṇotsāhaḥ / abdhau ratnākare gatvā ratnadravyāṇi sādhaya //

tato gṛhaṃ samāgatya datvārthibhyo yathepsitam / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃcarasva yaśo 'nvitaḥ //

evaṃ śrīguṇasaṃpattiyaśodharmāsukhānvitaḥ / svakulavṛttisaṃcāramahotsāhaiḥ sadā rama //

evaṃ taduktamākarṇya siṃhalaḥ sa prabodhitaḥ / samudraṃ gantumutsāhaṃ pravardhayan mudācarat //

tataḥ sa siṃhalo 'mbhodhiyātrāṃ gantuṃ samutsukaḥ / sārthavāhātmajān sarvān samāmantryaivamabravīt //

bhavanto 'haṃ samicchāmi gantuṃ ratnākare 'dhunā / bhavatāṃ yadi vāṃchāsti prāgacchantu mayā saha //

iti taduktamākarṇya sarve te vaṇigātmajāḥ / tatheti pratinandataḥ saharṣamevamabruvan //

sārthavāha samicchāmo gantuṃ ratnākare vayam / yadasmākaṃ bhavānnetā tadanvāhartumarhati //

iti taiḥ saha saṃbhāṣya sa siṃhalaḥ samunmanāḥ / pituḥ pādāmbuje natvā sāṃjalirevamabravīt //

tato 'haṃ gantumicchāmi ratnākare mahāmbudhai / tadbhavān sudṛśā mahyamanujñāṃ dātumarhati //

iti putroditaṃ śrutvā siṃhaḥ saḥ sārthabhṛtpitā / svātmajaṃ taṃ samālokya sucintādevamabravīt //

putra śṛṇu hitaṃ vākyaṃ mayoditaṃ tvayātmaja / yattāvat sukumāro 'si tatkathamambudhau vrajeḥ //

tāvanme 'sti mahāsaṃpanmayā kaṣṭairupārjitā / sarvā etāstavādhīnā bhuktvā rama yathecchayā //

yāvajjīvāmyahaṃ putra tāvadgṛhe sukhaṃ raman / yathākāmaṃ prabhujyaivaṃ saṃcarasva yathepsite //

tatraiva ca mahāmbhodhau tāvanmā vrajathāḥ kvacit / mṛte 'pi mayi tatrābdhau gantuṃ neha kadācana //

yāvaddravye gṛhe pūrṇe tāvanmā gāḥ kuhāpi ca / yadā kṣīṇe gṛhe dravyaṃ tadāpi svagṛhe 'rjaya //

sarvadāpi tvayā putra mahāmbudhai sudustare / gantuṃ naivābhivāchāṃ te bhavedvāṃchāsti te yadi //

kimeva bahubhirdravyaiḥ kleśa eva yadudbhavet / kleśinā hi sadā duḥkhaṃ saṃsāre sukhatā kutaḥ //

bahudravyavatāṃ nityaṃ kleśaduḥkhamahadbhayam / tannirarthaṃ bahudravyaṃ sādhane mā samudyama //

yadarjitaṃ bahudravyaṃ gṛhe 'sti tāvadātmaja / etatsarvaṃ tavādhīnaṃ tatkimarthatvamarjitum //

etatasarvaṃ tvamādāya datvārthibhyo yathecchayā / yathākāmaṃ svayaṃ bhuktvā yāvajjīvaṃ sukhaṃ cara //

iti pitrā samādiṣṭaṃ śrutvātnajassa siṃhalaḥ / janakaṃ taṃ samālokya punarevaṃ nyavedayat //

satyameva tvayādiṣṭaṃ tathāpi śrūyatāṃ mama / abhiprāyaṃ pravakṣyāmi śrutvānubudhyatāṃ pitaḥ //

vidhinā prerito yatra jātastadvṛttisādhitaiḥ / dharmavidyāguṇadravyasaṃpadbhireva śobhate //

tadanyathārjitairetairdharmavidyāguṇādibhiḥ / sarvadravyaiḥ samāpannaḥ pumānapi na śobhate //

yadahaṃ karmaṇā jātaḥ sārthavāhakule tathā / tatkulavṛttivibhrāṇaḥ saṃcarituṃ samutsahe //

tadahaṃ svakulācāravīryotsāhābhimānabhṛt / gatvā ratnākare 'pyabdhau ratnāyarjitumutsahe //

svayamevārjitaṃ dravyaṃ datvārthibhyo yathepsitam / bhuktvaiva svajanān bandhūnapi saṃbhartumutsahe //

ityevaṃ sa kulācāravṛttidharmārthasādhinam / svātmajaṃ māṃ samālokya prābhinanditumarhasi //

nivāraṇā na kāryātra mama dharmārthasādhane / tvayānujñāpradānena nandanīyo 'hamātmajaḥ //

yadi daivādvipattiḥ syāt sarvatīrthādhipe 'mbudhau / patitvā sarvamutsṛjya saṃprayāyāṃ surālayam //

tathāpi māṃ mahatpuṇyakīrttiḥ saṃśodhayet kulam / iti vijñāya me tāta hyanujñāṃ dātumarhati //

gṛhe 'pi no bhavedeva vipittirdaivayogataḥ / avaśyaṃbhāvino vā bhaveyureva sarvataḥ //

iti śaṃkāviṣaṃ hitvā saddharmasmṛtimānasaḥ / dharmārthasādhane nityaṃ mahotsāhī samācaret //

athāhaṃ kṣamakauśalyaṃ saṃpanno nirupadravaḥ / ratnaśrīsukhasaṃyuktaṃ saṃprāyāṃ svagṛhe mudā //

tadā kimucyate saukhyaṃ yaśodharmotsavānvitam / datvārthibhyo yathākāmaṃ bhuktvā śubhe caremahi //

tato 'smatkulajāścāpi dharmācārasamanvitāḥ / datvārthibhyo yathākāmaṃ bhuktvā yāyuḥ surālayam //

etatsatyamiti jñātvā yadīcchasi hitaṃ mama / sudṛśānugrahaṃ kṛtvā tadanujñāṃ pradehi me //

yadyanujñāṃ dadāsi na viyogo nau bhaveddhruvam / mṛtyurhi sarvajantūnāṃ sarvatrāpi puraḥ sadā //

iti putroditaṃ śrutvā siṃhaḥ pitā sa bodhitaḥ / ātmajaṃ taṃ samālokya siṃhamevamabravīt //

yadyevaṃ niścayaṃ putra samudre gantumicchasi / tava nirbandhitaṃ citāṃ vārayituṃ na śakyate //

tadgaccha sasahāyastvaṃ mārge 'raṇye vane 'mbudhau / mahābhayāni vidyante tatsamīkṣya samantataḥ //

śītavātātapādīni duḥkhāni duḥsahānyapi / sahitvā dhairyamālambya śanairvrajābhilokayan //

sidhyatu te visaṃyātrā bhūyāt sarvatra maṃgalam / yathā hi vāṃchitaṃ dravyaṃ gṛhītvāyāhyavighnataḥ //

iti pitrābhyanujñāte siṃhalaḥ saṃpramoditaḥ / pitroḥ pādān praṇatvaiva sahasā gantumārabhet //

tadā mātā samāliṃgya siṃhalaṃ taṃ priyātmajam / rudantyaśrubhirliptāsyā vilapantyaivamabravīt //

hā putra māṃ parityajya kathaṃ gantuṃ tvamicchasi / nānyo me vidyate kaścideka eva tvamātmajaḥ //

hā jivananandano me 'si vallabho hi na cāparaḥ / hā prāṇa mātāri snehaḥ kathaṃ te vidyate na hi //

yadā garbhapraviṣṭo me tadārambha samādarāt / mayā sadābhinandantyā saṃpālyase prayatnataḥ //

jāyamāno 'pi saṃdṛṣṭvā mayā saṃpālito mudā / bālye 'pi ca sadālokya saṃpālya paripuṣyase //

kaumārye 'pi samārādhya sahānandena varddhitaḥ / mayā saṃpālitaḥ prauḍhabhūto 'si navayauvanaḥ //

idānīṃ tvaṃ yuvā bhūtvā kathaṃ māṃ tyaktumicchasi / putraḥ svāṃ mātaraṃ vṛddhāṃ rakṣadeva tyajenna tu //

idānīṃ kathamevaṃ tvaṃ niḥsnehaścarase mayi / hā putra kathaṃ me ko māṃ jīrṇitāṃ tyaktumarhati //

yāvajjīvāmyahaṃ putra kutrāpi mā vrajo 'nyataḥ / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃcarasva gṛhe raman //

mṛtāyāṃ mayi te putra yatrecchā vartate tadā / tatra gatvā yathākāmaṃ kuru dharmārthasādhanam //

iti mātroditaṃ śrutvā siṃhalaḥ sa vinoditaḥ / mātaraṃ tāṃ vilapantīṃ samāśvasyaivamabratīt //

mā rautsīḥ kiṃ viṣādaṃ te dhairyamālambya mā śucaḥ / vidhinā prerito yatra tatrāvaśyaṃ gatirbhave //

yadabhāvi bhavettatra sarvatrāpi bhave sadā / bhāvi cedṛgbhavedeva naivānyathā kvacid bhavet / avaśyaṃbhāvino bhāvā bhavantyeva hi nānyathā / sarveṣāmapi jantūnāṃ ṣaḍgatibhavacāriṇām //

sarveṣāṃścāpi jantūnāṃ sarvatra mṛtyuragrataḥ / saṃpattiśca vipattiśca svasvadaivānuyogataḥ //

iti vijñāya kiṃ mātaviryogaduḥkhaśaṃkayā / avaśyameva sarveṣāṃ viyogaṃ bhavacāriṇām //

iti me 'tra mahatkārye kuladharmārthasādhane / ruditvaivaṃ nivārantī vighnaṃ kartuṃ na cārhasi //

yadi te 'sti mayi sneho paśyantī sudṛśaiva mām / datvā bhadrāśiṣaṃ mahyamanujñāṃ dātumarhasi //

mamārthe devatāṃ smṛtvā prārthayantī sumaṃgalam / pitrā saha sukhaṃ bhuktvā pālayantī gṛhe vasa //

acireṇāgamiṣyāmi tanme smṛtvāpi mā śucaḥ / vimucaṃ mā viṣādaṃ ca prasīdāhaṃ vrajāni hi //

ityuktvā sa mahāsattvo mātaraṃ saṃvinodayan / gāḍhābhiliṃganānmuktaḥ praṇatvaiva tato 'carat //

tataḥ sa nagare tatra ghaṇṭāghoṣamacārayat / siṃhalaḥ sārthavāho 'bdhau ratnākare vrajediti //

tadghaṇṭāghoṣṇaṃ śrutvā paṃcavaṇikśtānyapi / tathā ratnākare tena saha gantuṃ samīcchire //

tataste vaṇijassarve samīlya sahasā mudrā / siṃhalasya puro gatvā prārthayannevamānatāḥ //

sārthavāha vayaṃ sarve sārthavāhātmajā api / ratnākare tvayā sārdhaṃ gantumicchāmahe khalu //

yatsarvaṇijāṃ netā sārthavāhātmajā bhavān / tannānugrahamādhāya samanvāhartumarhati //

iti taiḥ prārthite sarvaiḥ sa siṃhalo mahāmatiḥ / sarvāṃstān samupāmantrya saṃpaśyannevamabravīt //

bho bhavantaḥ samicchanti yadyāgantuṃ mayā saha / tatsarvaṃ paṇyamādāya samāyāntu vrajāmahe //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te saṃpraharṣitāḥ / sahasā svasvagṛhaṃ gatvā jñātīn sarvān vinodayan //

labdhānujñāḥ piturmāturdhṛtvā svastyayanaṃ mudā / sarve te paṇyamādāya saṃprasthitāḥ samācaran //

so 'pi mahāasattvaḥ dhṛvā svastyayanaṃ mudā / pitroḥ pādān praṇatvā ca paṇyamādāya prasthitaḥ //

tatra tān vaṇijaḥ sarvān dṛṣṭavā sa samupācaran / saṃmīlya saṃmataṃ kṛtvā saṃprasthito mudācarat //

tatra so 'nugatān sarvān bandhumitrasuhṛjjanān / saṃbodhayan samālokya saṃnirvārya nyavartayat //

tataḥ saṃsaṃcaran paṃcavaṇikśataiḥ samanvitaḥ / anekairgardabhairgobhiruṣṭraiśca bhāravāhakaiḥ //

sāmudrapaṇyabhārāttaiḥ śanaiḥ saṃprasthitaḥ kramāt / grāmāraṇyavanodyānanigamapattanāni ca //

nagararājyasaurāṣṭrarājadhānīpyurādiṣu / caṃcūryamāṇa ālokya samutsāhaiḥ samācarat //

tato deśāntare 'raṇyakāntāraśailaparvatān / śanaiścaran vilaṃghyāpi sudūravipine yayau //

tatra prāptā viṣaṇṇāste sarve trāsaviṣāditāḥ / bhagnotsāhāḥ śanairgatvā dadṛśurdūrato 'mbudhim //

dṛtvā sarve 'pi te 'mbodhiṃ durabhisaṃpraharṣitāḥ / protsāhavīryasaṃkāntāstīraṃ prāpurmahodadheḥ //

tatra te samupāsṛtya sarve sahaṃrṣitāśayāḥ / praṇatvā taṃ mahāmbodhiṃ paśyantaḥ samupāśrayan //

atha te vaṇijaḥ sarve samīkṣya taṃ mahāmbudhim / prāṇasnehanirutsāhāstasthuḥ saṃtrasitāśyāḥ //

tadā sa siṃhalo dṛṣṭvā sarvāṃstāṃstrāsitāśayān / karṇadhāraṃ samāmantrya pura evaṃ nyavedayat //

karṇadhāra mahābhāga yadvayamāgatā iha / sarvasaṃpattimicchanto gantum ratnākare 'mbudhau //

tadbhavānatra sanmitraṃ netāasmākaṃ hitārthadik / samīkṣyānugrahaṃ kṛtvā saṃtārayitumarhati //

ityevaṃ prārthitaṃ sarvaiḥ karṇadhāro niśamya saḥ / sarvāṃstān vaṇijaḥ paśyan samāmantryaivamabravīt //

bhavanto yadi vāṃchanti gantuṃ ratnāśayāmbudhau / taddhairyadevatāṃ smṛtvā tiṣṭhantu nausamāśritāḥ //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / natvā nāvaṃ samāruhya saṃtasthire samāhitāḥ //

tataḥ sa karṇadhāroro 'pi saṃsmṛtvā kuladevatām / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā prārthayadevamambudhim //

mahodadhe jagadbhartā bhavān ratnāmṛtākaraḥ / tadime vaṇijaḥ sarve bhavaccharaṇa āśritāḥ //

tadbhavān kṛpayā dhṛtvā sarvānimān dhanārthinaḥ / ratnākare subhadreṇa saṃprāpayitumarhasi //

iti saṃprārthya natvā tamambhodhiṃ taraṇiṃ ca tām / nāvikaḥ sa samāruhya prācārayan śanaiḥ kramāt //

tataḥ saṃcāritā sā nau sadā gatisamīritā / krameṇa saṃvahantyabdhermadhyadvīpamupāyayau //

tatra naukā bhramantyeva tasthai vātābhitāḍitā / taddṛṣṭvā karṇadhārastaṃ siṃhalamevamabravīt //

sārthavāha vijānīyādbhavānatra mahadbhayam / yadiyaṃ naurmahāvātairāhatā bhramate muhuḥ //

kutra gantuṃ samīhā vo vātā vānti mahājavāḥ / svakuladevatāḥ smṛtvā saṃprārthya trāṇamambudhim //

dhairyamālambya sarvatra saṃtiṣṭhadhvaṃ samāhitāḥ //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te trasitāśayāḥ / svasveṣṭadevatāḥ smṛtvā prārthayadevamambudhim //

mahodadhe jagadbhartarvayaṃ te śaraṇe sthitāḥ / tadasmān kṛpayā dhṛtvā saṃtārayitumarhasi //

ityevaṃ prārthayantaste sarve smṛtvā svadevatām / dhairyamālambya saṃtrastāstasthurjīvarāśitāḥ //

tataḥ sa karṇadhāro 'pi saṃprārthya taṃ mahodadhim / svakuladevatāṃ smṛtvā tasthau jīvanirāśitaḥ / siṃhalaḥ sārthavāho 'pi saṃprārthya trāṇamambudhim / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā tasthai dhairyasamāhitaḥ //

tataste vāyavaḥ śāntā naukā saṃcaritā kramāt / taddṛṣṭvā vaṇizaḥ sarve tasthuḥ saṃharṣitāśayāḥ //

tatra tāṃ samupāyātāṃ nāvaṃ vaṇiksamāśritām / tāmradvīpanivāsinyo rākṣasyoyo 'drākṣurambudhau //

tatastābhiḥ sametyāśu rākṣasībhiḥ prabhaṃjanāḥ / utsṛṣṭāḥ kālikā vātāstannaukābhimukhā vavuḥ //

tairāśu prahatā sā nau bhrāmyamānā pralolitā / tīvrātivegakallolo 'bhihatābhūdvibhinnitā / tadā te vaṇijaḥ sarve saṃtrāsābhihatāśayāḥ / hā daiveti vilapantastasthuḥ prāṇanirāśitāḥ //

tadā sa sihaṃlo dṛṣṭvā taraṇiṃ tāṃ vibhinnitām / sarvāṃstān suhṛdo bhītān samālokyaivabravīt //

bhavantaḥ kiṃ viṣādena daiva eva gatirbhavet / tattriratnasmṛtiṃ dhṛtvā dhairyamālambya tiṣṭhata //

yadi daivādvipattiḥ syādatra tīrthādhipe 'mbudhau / dravyaiḥ sārdhaṃ vayaṃ sarve patitā nidhanaṃ gatāḥ //

sarvapātakanirmuktāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / sadgatau sukule jātā bhavema śrīguṇāśrayāaḥ //

ityuktā tena te sarve tīrthikānāmupāsakāḥ / triratnasmaraṇaṃ dhātuṃ śraddadhurna kathaṃcana //

sa eva siṃhalaḥ smṛtvā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / dhyātvā nāma samuccārya tasthai saṃbodhimānasaḥ //

tadāpi daivatasteṣāṃ kālikāvātaghātitā / kallolabhramaṇākrāntā naukābhūcchatakhaṇḍitā //

sarve te vaṇijaścāpi vibhagnāśā vimohitāḥ / patitāstatra mahāmbhodhau saha dravyairnimajjitāḥ //

tatra te vaṇijaḥ sarve nimagnānyapi daivataḥ / svasvabāhubalenaiva samuterustaṭāntikam //

dṛṣṭvā tān vaṇijaḥ sarvāṃstīrāntikasamāgatān / tāmradvīpanivāsinyo rākṣasyaḥ saṃpramoditāḥ //

divyakaumārikārupaṃ dhṛtvā sarvāḥ samāgatāḥ / tīre sthitvā samuttārya sarvānstānevamabruvan //

mā bhaiṣṭa dhairyamālambya samāgamya taroradhaḥ / chāyāmāśritya sarvatra viśrāntuṃ tiṣṭhata kṣaṇam //

ityevaṃ kathitaṃ tābhiḥ śrutvā te vaṇijastataḥ / gatvā campakavṛkṣasya chāyāyāṃ samupāśrayan //

tatra viśramya te sarve saṃnirīkṣya parasparam / jñātīn smṛtvānuśocanto niśvasyaivaṃ babhāṣire //

hā daiva kathamasmākaṃ vipattirbhavatīdṛśī / ka iha sāmprataṃ trātā hitārthī sadgatirbhavet //

iti taiḥ kathitaṃ śrutvā sārthavāhaḥ sa siṃhalaḥ / sarvānstān trāsabhinnātmān samāśvāsyaivamabravīt //

nāstyasmākamiha trātā ko hitārthī suhṛdgatiḥ / dharma eva bhavet trātā sarvatrāpi suhṛdgatiḥ //

avaśyaṃbhāvino bhāvā bhavanti mahatāmapi / sarveṣāmapi jantūnāṃ sarvatrāpi na cānyathā //

tadatra śraddhayā sarve triratnasya samāhitāḥ / smṛtvā nāma samuccārya dhyātvāpi bhajatānatāḥ //

etadeva hi saṃsāre dharmamūlaṃ nigadyate / dharma eva hi sarvatra trātā bhartā suhṛdgatiḥ //

evaṃ vijñāya sarve 'pi triratnasya samāhitāḥ / smṛtvā nāma samuccārya dhyātvāpi bhajatānatāḥ //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te paribodhitāḥ / tīrthikā śrāvakā naiva triratnaṃ smartumīcchire //

sa eva siṃhalaḥ smṛtvā triratnasya samāhitaḥ / dhyātvā nāma samuccārya tasthau saṃbodhimānasaḥ //

tatastāḥ pramadāḥ kāntāḥ kumārikā manoramāḥ / sarvānstān vaṇijān dṛṣṭvā purasthā evamabruvan //

vaiṣādyaṃ vaḥ kimatrāpi naiva cintyo hi duḥkhatā / yathepsitaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃcaradhvaṃ yathecchayā //

asmākaṃ svāmino naiva gatirvāpi na kaścana / parāyaṇo 'pi naivāsti bhartāpi na suhṛtpriyaḥ //

tadyūyaṃ bhavatāsmākaṃ svāmino gatayo 'pi ca / parāyaṇāśca bhartāraḥ patayaḥ suhṛdaḥ priyāḥ //

vidyante 'tra gṛhā ramyā bhogyāni vividhānyapi / pānāni surasānyevaṃ vastrāṇi vividhāni ca //

sarvadravyāṇi ratnāni sarvāṇi bhūṣaṇānyapi / sarvartuphalapuṣpādiramyodyānavanānyapi //

puṣkariṇyo 'pi santyatra divyagandhāmbupūritāḥ //

tadatra kiṃ viṣādaṃ vaḥ saṃramadhvaṃ yathecchayā / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃcaradhvaṃ pramoditāḥ //

ityevaṃ kathitaṃ tābhirniśamya te vaṇigjanāḥ / sarve 'pi tāḥ samālokya vismayaṃ samupāyayuḥ //

tatastāḥ pramadāḥ sarvān matvā tān kāmamohitān / ekaikaṃ puruṣaṃ dhṛtvā svasvagehaṃ nyaveśayan //

tāsāṃ vṛddhāpi yā kāntā sā dṛṣṭvā samupāsṛtā / siṃhalaṃ taṃ samādāya svālayaṃ saṃnyaveśayat /

atha tāḥ pramadāḥ sarvān svān svāṃstān svāmino mudā / svasvālaye pratiṣṭhāpya divyabhogairatarpayan //

tatastān bhogasaṃtṛptān sarvānstāḥ pramadāśayāḥ / rahikrīḍārasābhogaiḥ santarpayitumārabhan //

evaṃ te vaṇijaḥ sarve bhuktvā bhojyaṃ yathepsitam / saṃkrīḍitvā yathākāmaṃ saṃcarite pramoditāḥ //

evaṃ bhuktvā yathākāmaṃ ramitvā te divāniśam / mahānandasukhāsaktāḥ saptāhāni vyalaṃghayan //

athāpare kṣapāyāṃ sa siṃhalaḥ / triratnasmṛtimādhāya tasthau dhyānasamāhitaḥ //

tadā tatrālaye dīpaḥ saṃpradīptamahojjvalaḥ / rākṣasyāṃ nidritāyāṃ sa prāhasan saṃprabhāsayan //

taṃ pradīptaṃ hasantaṃ sa dṛṣṭvātivismitāśayaḥ / suciraṃ saṃnirīkṣyaivaṃ dhyātvā caivaṃ vyacintayat //

aho citraṃ kimarthe 'yaṃ pradīpo yatprahasyate / evaṃ hi hasito dīpo dṛṣṭo naiva śruto 'pi na //

iti dhyātvā ciraṃ paśyan siṃhalaḥ sa samutthitaḥ / samupāśritya taṃ natvā papracchaivaṃ kṛtāṃjaliḥ //

kimarthaṃ hasase dīpa tadatra me samādiśa / ko 'tra dīpe praviṣṭo hi mayā na jñāyate bhavān //

iti tenābhiṃsaṃpṛṣṭe pradīpaḥ sa samujjvalan / siṃhalaṃ taṃ samāmantrya prahasannevamabravīt //

siṃhala kiṃ na jānāsi rākṣasīyaṃ na mānuṣī / ramitvāpi yathākāmaṃ bhakṣettvāṃ naiva saṃśayaḥ //

sarvāstāḥ pramadāḥ kāntā rākṣasyo naiva mānavāḥ / sarvāṃstāṃstvatsahāyāṃśca bhakṣiṣyanti na saṃśayaḥ //

iti dīpasamākhyāutaṃ śrutvā bhītaḥ sa siṃhalaḥ / kimidaṃ satyamevaṃ syāditi taṃ paryapṛcchata //

satyameva pradipeyaṃ rākṣasī yanna mānuṣī / kathaṃ bhavān vijānāsi satyametat samādiśa //

iti saṃprārthite tena sa pradīpaḥ punarhasan / siṃhalaṃ sārthavāhaṃ taṃ samāmantryaivamādiśat //

satyametanmayakhyātaṃ yadi na tvaṃ pratīcchasi / dakṣiṇasyāṃ mahāraṇye gatvā paśya tvamātmanā //

tatrāraṇye mahaddurge āyasakoṭṭa uccake / vaṇikśatasahastrāṇi prakṣipya sthāpitāni hi //

kecijjīvanti kecicca mṛtāḥ kecicca bhakṣitāḥ / asthīni cāvakīrṇānnipratiṇi samantataḥ //

tatra gatvā samālokya sarvametanmayoditam / satyaṃ vā yadi vā 'satyaṃ śraddadhyā me vacastadā //

ityevaṃ tadupākhyātaṃ śrutvā sa paribodhitaḥ / tatra gatvā tathā draṣṭuṃ sarvametastamutsukaḥ //

prasuptāṃ rākṣasīṃ mohajālanidrāvṛtendriyām / kṛtvā candraprabhaṃ khaḍgaṃ dhṛtvā saṃprasthito drutam //

tato gacchan sa ekākī niśīye saṃvilokayan / dakṣiṇasyāṃ mahāraṇye durgame samupācarat //

tatrātyucce mahakoṭṭamayaḥprākārasaṃvṛtam / gavākṣadvāre niryūhavīhīnaṃ lokasaṃskṛtam //

taṃ dṛṣṭvā samupāsṛtya paribhramansamantataḥ / lokaviṣādavailāpyaṃ śrutvā sa vismayākulaḥ //

tatra campakavṛkṣāgramārehya sa samāśritaḥ / mahotkāśaravo naiva nājuhāva tadāśritān //

bhavantaḥ ke kiyanto 'tra prakṣiptāḥ kena niśritāḥ / kiṃ bhuktvā vasathātrāpi tatsarvaṃ vaktumarhatha //

iti taduktamākarṇya tatrasthāste vaṇigjanāḥ / vṛkṣaśākhāgramāruḍhaṃ tamālokyaivamabruvan //

kastvaṃ bho kathamāyāsi kasmādihāgataḥ kutaḥ / sarvametat pravṛttāntaṃ samupākhātumarhati //

iti taduktamākarṇya sāarthavāhaḥ sa siṃhalaḥ / tatrasthāṃstān janān sarvān samāmantryaivamabravīt //

siṃhalaḥ sārthavāho 'haṃ jambūdvīpādihāgataḥ / gantuṃ ratnākare 'mbhodhau vaṇikpaṃcaśataiḥ saha //

abdhimadhye mahāvātairhatā naukā vikhaṇḍitā / udake patitāssarve vayumuttīrya bāhubhiḥ //

tīramāsādya vṛkṣasya chāyāyāṃ samupāśritāḥ / svadeśamanuśocanto nyaṣīdāma viṣāditāḥ //

tatrātisundarīkāntāḥ kumārikā manoharāḥ / tāḥ sarvāḥ purato 'smākaṃ samāśrityaivamabruvan //

mā bhaiṣṭa kiṃ viṣādaṃ vā dhairyamālambya tiṣṭhata / sarvāsāmapi hyasmākaṃ kaścit svāmī na vidyate //

tadyūyaṃ svāmino 'smākaṃ bhūtvā bhuktvā yathepsitam / yathākāmaṃ ramitveha saṃcaradhvaṃ sadā sukham //

ityasmānālokya sarvāstān sarvānasmān vimohitān / ekaikaṃ svāminaṃ dhṛtvā svāsvālayaṃ nyaveśayan //

tatrāsmān yathākāmaṃ bhojayitvātyamodayan / yathecchayā ramitvāpi cārayanti sadā sukham //

ityevaṃ mahadāścaryaṃ sukhaṃ bhuktvātivismitaḥ / kimatra viṣaye vṛttamiti draṣṭumihāvraje //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā te 'pi vaṇigjanāḥ / sarve svakaṃ pravṛttāntaṃ kathitvā taṃ vyanodayan //

yatkhalu sārthavāho 'si jānīhi tābhi rākṣasīḥ / tadatra ratisaṃraktā mā tiṣṭhāśu vraja svaṃ puram //

vayamapyevamambhodhau patitā vyasanitāstathā / rākṣasībhiḥ samuttārtya svasvagṛhe niveśitāḥ //

bhojayitvā yathākāmaṃ ramitvāpi yathecchayā / vinodya svavaśe sthāpya saṃcāritāḥ sukhe sadā //

yadā yūyamiha prāptāstada tābhirvayaṃ drutam / koṭe 'tra sarva ānīya prakṣiptā bandhanālaye //

gṛhītvāmībhirassmākaṃ rākṣasībhirdivāniśam / khāditvā puruṣān nityaṃ saṃcaryante yathecchayā //

yūyamapi tathāmībhī rākṣasībhiryathecchayā / gṛhītvātra pratikṣiptā bhakṣiṣyadhve na saṃśayaḥ //

ityavaśyaṃ bhavedevaṃ vijñāya sahasā bhavān / sarvān sārthān samāhūya svadeśaṃ drutam //

yadītaḥ sahasā yūyaṃ sarve gacchata sāṃpratam / kuśalaṃ vā bhavennaivaṃ yadi sarve vinakṣyatha //

iti taduktamākarṇya siṃhalaṃ sa prabodhitaḥ / avatīrya drutaṃ vṛkṣāt sahasā svālayaṃ yayau //

tatra ratikaraṃ dīpamuddīptaṃ taṃ samīkṣya saḥ / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā purataḥ samupāśrayat //

taṃ purasthaṃ samālokya pradīpaḥ sa samujjvalan / sādho satyaṃ tvayā dṛṣṭamityevaṃ samapṛcchata //

iti dīpoditaṃ śrutvā punarāha sa vismitaḥ / sarvaṃ satyaṃ mayā dṛṣṭamādiṣṭaṃ bhavatā yathā //

kimupāyamihāpyasti yenetaḥ sahasā punaḥ / jambūdvīpaṃ gamiṣyāma tatsamādeṣṭumarhati //

iti saṃprārthite tena sa pradīpaḥ samujjvalan / prahasaṃstaṃ samāśvasya punarevamupādiśat //

tadupāyamihāpyasti yenetaḥ sahasā vrajeḥ / jambūdvīpaṃ punargantuṃ yadīcchasi śṛṇuṣva tat //

atra tīre mahāmbhodheḥ suvarṇabālukāsthale / bālāho 'śvo mahā..tro vidyate karuṇātmakaḥ //

sa śvetā auṣadhīrbhuktvā prāvartya parivartya ca / samutthāya svamātmānaṃ pracchoḍitvaivamālapet //

ka ito 'bdhiṃ samuttirya gantumicchanti ye punaḥ / svadeśaṃ me samāruhya pṛṣṭhe tiṣṭhantu te dṛḍham //

yadi gantuṃ tavecchāsti jambūdvīpamitaḥ punaḥ / tatra gatvāśvarājaṃ taṃ natvā saṃprārthayādarāt //

vayamicchāmahe gantuṃ jambūdvipamitaḥ punaḥ / tadasmān kṛpayā sarvān saṃprāpayimarhati //

tataḥ so 'śvo mahābhijñaḥ sarvān yuṣmānito drutam / svapṛṣṭhena samāvāhya pāre 'bdheḥ prāpayiṣyati //

ityevaṃ samupādiśya sa dīpo 'ntarhito 'bhavat / so 'pi śayanamāruhya rākṣasyā śayito 'bhavat //

tadaṃgaśītatvaṃ spṛṣṭā vibuddhā sā niśācarī / kathaṃ te śītalaṃ dehamityevaṃ paryapṛcchata //

tacchrutvā sārthavāho 'sau siṃhalo bhītamānasaḥ / tāṃ kāntāṃ pramadāmevaṃ prabodhayitumabravīt //

kānte 'haṃ nirgato gehāmmulamūtraṃ visṛjya ca / āgamya śayitastena śītalitā tanu mama //

iti tāṃ mithyayā kāntāṃ bodhiyitvāpi śaṃkitaḥ / siṃhalaḥ sa viṣaṇṇātmā tasthau nidrāparāṅmukhaḥ //

tataḥ sa prātarutthāya sarvāṃstān vaṇijaḥ sattvān / samāhūya bahirdeśe gatvā yānamupāśrayat / tathā te vaṇijaścāpi sarve tatra samāśritāḥ / parasparaṃ samābhāṣya saṃtasthire 'bhinanditāḥ //

tatra tān vaṇijaḥ sarvān nirviśaṃkābhinanditān / siṃhalaḥ sa samālokya samāmantryaivamabravīt //

bhavantaḥ praṣṭumicchāmi satyaṃ bhāṣantu nānyathā / kidṛksnehopacārairvaḥ kāntāḥ saṃmānayanti hi //

iti taduktamākarṇya tatraoko 'tipragalbhitaḥ / siṃhalaṃ taṃ samālokya saharṣamevamabravīt //

dhanyo 'smi sārthavāhātra bhāgyena preritaḥ khalu / īdṛgbhogyamahatsaukhyaṃ manye svarge 'pi durlabham //

yanme kāntā subhadrāṃgī susnehopacāriṇī / yathecchā surasairbhogyairmānayanti divāniśam //

tathānyaḥ prāvadattatra maharsaukhyamihāptavān / bhāgyena prerito 'trāhamīdṛksaukhyaṃ kuhāpi na //

yanme kāntā varairbhogyaistoṣayitvā divāniśam / ramayantī yathākāmaṃ mānayantī samādarāt //

tathāparo vaṇikprāha dhanyo 'hamatībhāgyavān / īdṛksampanmahatsaukhyaṃ lapsye kutra kathaṃ kadā / īdṛk mahattaraṃ saukhyaṃ manye svarge 'pi durlabham //

yanme snehavatī bhāryā divyavastrādibhūṣaṇaiḥ / maṇḍayitvā yathākāmaṃ ramayitvā divāniśam //

yathābhilaṣitairbhogyaissantarpya pratipāti mām / tathānyo 'pi vaṇikprāha bhāgyenehāhamāptavān //

yadīdṛk mahadaiśvaryaṃ saṃpattirlapsyate kutaḥ //

svarge 'pi durlabhaṃ manye kutrātra pṛthivītale / yanme bhāryā manoramyā kāntā divyātisundarī //

vividhadinyasaurabhyagandhadravyairdivāśam / anulipya yathākāmaṃ kriḍayati samādarāt //

bhojanairvividhāsvādaiḥ pānairdivyāmṛtāttamaiḥ / vastraiśca vividhaiḥ kāmyairbhūṣaṇairvividhairapi //

maṇḍayitvā yathākāmaṃ bhojayitvā divāniśam / yathābhilaṣitaiḥ saukhyaiḥ ramayantyabhipāti mām //

evaṃ te vaṇijyaḥ sarve svasvabhāryākṛtādaram / snehopacārasatsaukhyaṃ nivedhaivaṃ babhāṣire //

aho bhāgyaṃ tadasmākaṃ yadiha preṣitā vayam / īdṛksaṃpanmahatsaukhyaṃ svarge 'pi durlabhaṃ khalu //

tadihaiva sadā bhuktvā yathākāmaṃ caremahi / jambūdvīpe punargantuṃ notsahema kadācana //

kimīdṛksukhasaṃpattirhitvā yāsyāmahe vayam / svadeśe 'pi purnagatvā kiṃ kiṃ bhokṣyāmahe sukham //

kutredṛgguṇasaṃpannā divyakāntā manoramāḥ / sarvavidyākalābhijñā labhyante durlabhā bhuvi //

etāḥ kāntāḥ subhadrāṃgāḥ svāmisneho 'nucārikāḥ / hitvā gatcā svadeśe 'pi kiṃ sthitvā svajanaiḥ saha //

dhanyāste puruṣā martyāḥ kāntābhirye sadā ratāḥ / yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃcarante yathecchayā //

evaṃ śrīguṇasaṃpannā divyakāntāsahāratāḥ / yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā saṃtiṣṭhemahi sarvadā //

jambūdvipe punargantuṃ nābhīcchāmaḥ kadāpi hi / kiṃ lapsyāmaha etādṛk mahatsaukhyaṃ kadā katham //

ityevaṃ taiḥ samākhyātaṃ sarvairapi niśamya saḥ / siṃhalastān samālokya niṣśvasannevamabravīt //

bhavantaḥ śrūyatāṃ vākyaṃ yanmayā satyamucyate / yadi bhadre 'sti vāṃchā vaḥ tatkurudhvaṃ yathoditam //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te vismatāśayāḥ / siṃhalaṃ sārthavāhaṃ taṃ samālokyaivamabruvan //

kiṃ vākyaṃ samupākhyāhi yadi bhadre samīhasi / bhavatā yatsamādiṣṭaṃ kariṣyāmastathā vayam //

iti taiḥ kathitaṃ sarvaiḥ śrutvā sa siṃhalaḥ sudhīḥ / sarvāṃstān vaṇijaḥ sārthān saṃpaśyannevamabravīt //

sarvaiḥ satya samādhāya samayaṃ dhāsyate yadi / tadāhamupadekṣyāmi satyametadyathāśrutam //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve 'pi te 'tivismitāḥ / kiṃ samayaṃ dhariṣyāmastadādiśeti cābruvan //

etattaiḥ kathite sarvaiḥ sārthavāhaḥ sa siṃhalaḥ / sarvāṃstān vaṇijaḥ saṃghān samālokyaivamabravīt //

bhavantaḥ śrūyatāṃ sarvaiḥ samayamuditaṃ mayā / naitatkenāpi vaktavyaṃ bhāryāyāḥ purato 'pi vaḥ //

kaścidbhāṣeta bhāryāyāḥ purā yadi pramādataḥ / tadā sarve vayaṃ hyatra vrajema nidhanaṃ khalu //

iti satyaṃ samādhāya samayaṃ dhātumarhatha / yadi saṃdhāryate satyaṃ sarveṣāmapi bhadratā //

iti taduktamākarṇya sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / satyametaddhariṣyāmaḥ samādiśeti cābruvan //

iti sarvai samākhyātaṃ śrutvā sa siṃhalaḥ sudhīḥ / sarvāṃstān vaṇijaḥ saṃghān saṃpaśyannevamabravīt //

śṛṇudhvaṃ dhairyamālambya tiṣṭhata mā viṣīdata / imā hi pramadāḥ sarvā rākṣasyo naiva mānuṣāḥ //

iti satyaṃ mayākhyātaṃ śrutvā sarve 'pi bodhitāḥ / kaścidapi svabhāryāyāḥ purato vaktumarhati //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sarve vaṇigjanāḥ / bhītisaṃtrasitātmānaḥ kṣaṇaṃ tasthurvimohitāḥ //

tataste vaṇījaḥ sarve saṃtrāsābhihatāśayāḥ / siṃhalaṃ sārthavāhaṃ taṃ samālokyaivamabruvan //

sārthavāha kathaṃ jñātaṃ kutra dṛṣṭaṃ śrutaṃ tvayā / etāḥ kāntā na mānuṣyo rākṣasya iti tadvada //

yadyetā naiva mānuṣyo rākṣasya eva tatkatham / asmākaṃ ka iha trātā gatirvā syātparāyaṇaḥ //

yadyetatsatyameveha tiṣṭhemahi kathaṃ vayam / palāyemahi kutretastadupāyamupādiśa //

iti taiḥ kathitaṃ śrutvā sārthavāhaḥ sa siṃhalaḥ / sarvānstān vaṇijaḥ saṃghān samāśvāsyaivamabranīt //

satyameva mṛṣā naiva tathāpi mā viṣīdata / upāyaṃ vidyate 'trāpi tacchṛṇudhvaṃ mayoditam //

yo 'śvājo 'tra bālāho nāma tīre mahodadheḥ / sthitaḥ sattvānukampārthaṃ sa naḥ trātā gatirbhavet //

sa tiṣṭhedudhestīre suvarṇabālukāsthale / āvartya parivarttāpi bhuktvā śvetā mahoṣadhīḥ //

tatra gatvā vayaṃ sarva upasarema vanditum / saṃpaśyetkaruṇātmā sa sarvānasmānupāsṛtān //

dṛṣṭvāsmān sa samutthāya pracchādayet svamāśrayam / ko 'tra pāramito gantuṃ icchantīti vadet tridhā //

tadā sarve vayaṃ natvā tamevaṃ prārthayemahi / icchāmahe ito gantuṃ pāraṃ tatsahasā naya //

ityasmatprārthita śrutvā sarvānasmān svapṛṣṭhake / āropya samasottīrya nayet pāraṃ mahodadheḥ //

sa evāsmākamiha trātā gatirnānyo hi vidyate / tadvayamaśvarājaṃ taṃ natvaivaṃ prārthayemahi //

etadupāyamatrāpi vidyate 'smatparāyaṇe / kaścidetatsvabhāryāyā vaktuṃ naivārhati dhruvam //

pramodādyadi bhāryāyāḥ snehāt kaścidvadetpuraḥ / rākṣasyo 'smānstada sarvān bhakṣiṣyante na saṃśayaḥ //

iti sneho 'sti jīve vo dhṛtvaitatsamayaṃ dṛḍham / kasyāścitpurataḥ kiṃcidvaktavyaṃ naiva kenacit //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / mṛtyutrāsāhatātmānaḥ siḥhalamevamabruvan //

sārthavāha bhavannāthastrātā mitraṃ suhṛdgatiḥ / asmākaṃ nāparaḥ kaścittadanvāhartumarhati //

kasmindine gamiṣyāma itastīre mahodadheḥ / yatra tiṣṭhedaśvarāja iti satyaṃ samādiśa //

ityuktaṃ tairniśamyāsau sārthavāho nirīkṣya tān / ito 'hina tṛtīye 'vaśyaṃ gacchemahīti cābravīt //

na kasyāścitpuraḥ kaścatsatyametadvadenna hi / gopanīyaṃ prayatnena tridheti so 'bravīt punaḥ //

iti saṃmatamādhāya sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / tatpure punarāgatya svasvālayaṃ samāviśat //

tatra tāḥ pramadāḥ kāntā dṛṣṭvā tān svagṛhāgatān / svaṃ svaṃ svāmitanamālokya papracchurevamādarāt //

kutra bhavān prayāto 'tra samāyāto 'si sāmpratam / satyametat samākhyāhi yadi sneho 'sti te mayi //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / deśādbahirvayaṃ gatvāgatāḥ sma iti cābruvan //

etacchrutvā ca tāḥ kāntāḥ sarvāḥ svaṃ svaṃ priyaṃ mudā / samīkṣya samupāsīnāḥ papracchurevamādarāt //

dṛṣṭaṃ kiṃ mahadudyānaṃ dṛṣṭaṃ vāpi sarovaram / falapuṣpābhinamrāśca dṛṣṭāḥ kiṃ pādapā api //

iti bhāryoditaṃ śrutvā sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / kiṃcinna dṛśyate 'smābhiriti pratyuttaraṃ daduḥ //

tacchrutvā pramadāḥ sarvāḥ samīkṣya tā svakaṃ priyam / saṃprahāsaṃ kurvantyaḥ punarevaṃ babhāṣire //

kathaṃ na dṛśyate 'trāsti mahodyānaṃ sarovaram / vividhāstaravaḥ santi falapuṣpabharānatāḥ //

aho yūyaṃ gatāḥ kutra dṛśyante na kathaṃ khalu / etatsatyaṃ samākhyāhi yadi priyāsmyahaṃ tava //

etacchrutvāpi te sarve vaṇijaḥ svasvapriyāṃ prati / prahasan saṃnirīkṣyāpi punarevaṃ babhāṣire //

ito 'hni tṛtīye 'vaśyaṃ tadudyānaṃ sarovaram / sarvānapi tarun drṣṭuṃ gamiṣyāmo vayaṃ priye //

tāni sarvāṇi saṃvīkṣya gṛhītvāpi falāni ca / puṣpāṇyapi samāhṛtya samāyāsyāmahe drutam //

tacchrutvā tāstathetyuktvā sarvāḥ svaṃ svaṃ ptriyaṃ mudā / yathābhilaṣitāirbhogyaiḥ sādaraṃ samatoṣayan //

bhuktvā te 'pi yathākāmaṃ sarvaiḥ saṃtoṣitā apio / dirghocchvāsaṃ samutsṛjya tasthuḥ kṣaṇaṃ viṣāditāḥ //

tadṛṣṭvā pramadāstāśca sarvāḥ svasvaprabhuṃ prati / kimucchvāsaṃ samutsṛṣṭaṃ vadeti prāvadat punaḥ //

svadeśaviṣayaṃ smṛtvā samucchvāsaṃ samutthitam / iti svasvapriyāste sarve 'pi purato 'vadan //

tacchrutvā pramadāstāśca sarvāḥ svasvapateḥ punaḥ / upāsīnā vihasantyaḥ saṃnirīkṣyaivamabruvan //

kiṃ svadeśasmṛtiṃ kṛtvā sukhaṃ bhuktveha tiṣṭhata / saṃramitvā yathākāmaṃ saṃcaradhvaṃ yathecchayā //

dravyāṇyapi ca sarvāṇi bhogyāni vividhāni ca / sarvopakaraṇavastūni vastrāṇi bhūṣaṇānyapi //

udyānāni suramyāni puṣkariṇyo manoramāḥ / falapuṣpābhinamrāśca pādapā vividhā api //

prāsādāśca manoramyā gṛhāścāṭṭābhiśobhitāḥ / maṇḍapāśca maṭhāścāpi rathā aśvāśca hastinaḥ //

gāvaśca mahiṣāścāpi sarve 'pi paśujātikāḥ / vidyate sakalo 'nyatra kiṃ nāstīha nirīkṣyatām //

tadetānyapi sarvāṇi tvadadhīnāni sarvadā / yathecchayā samādāya bhuktvā ramansukhaṃ cara //

nātra kiṃcidviṣādatvaṃ bhayaṃ cāpi na kiṃcana //

yathākāmaṃ prabhuktvaiva rama caran sukhaṃ vasa //

iti tābhiḥ samākhyātaṃ sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / tatheti prabhāṣitvā tasthuḥ vinoditā iva //

tatastāḥ pramadāḥ sarvā rātro svasvapriyaiḥ saha / yathākāmaṃ ramitvāpi suṣeyuḥ śayanāśritāḥ //

te 'pyevaṃ vaṇijaḥ sarve ramitvā śayanāśritāḥ / mṛtyuśaṃkāhatātmānastasthurnidrāparāṅmukhāḥ //

tataḥ prātaḥ samutthāya sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / svāṃ svāṃ bhāryāṃ samāmantrya samālokyaivamabruvan //

vayaṃ yāsyāmahe draṣṭuṃ taḍāgodyānapādapān / sajjīkṛtya tadāhāraṃ saṃsthāpayata saṃvaram / tacchrutvā pramadāḥ sarvāstāstatheti prabodhitāḥ / sajjīkṛtyopasaṃsthāpya svasvapriyaṃ vyanodayan //

tasmiṃśca divase 'pyevaṃ sarve 'pi te vaṇigjanāḥ / bhuktvā bhogyaṃ ramitvāpi tasthurjāgartikā niśi //

tataḥ prātaḥ samutthāya sarve te siṃhalādayaḥ / svāṃ svāṃ bhāryāṃ samāmantrya gṛhītvā svasvasaṃvaram //

saṃmīlya sahasā sarve deśādbahirvinirgatāḥ / gatvā dūramanodyanasamīpaṃ samupāśrayan //

tatra sa siṃhalaḥ sarvān vaṇījastān vilokayan / samāmantrya kriyākāaraṃ kartumevamabhāṣata //

bhavantaḥ śrūyatāṃ vākyaṃ yantrayātra nigadyate / tatsarve satyamādhāya kartumarhanti nānyathā //

yadi snehaḥ svajivo 'sti jñātibandhusuhṛtsvapi / yuṣmābhirmadvacaḥ śrutvā satyaṃ dhartavyamatra hi //

śṛṇudhvaṃ tatkriyābandhaṃ kriyate yanmayā hite / triratnaśaraṇaṃ dhṛtvā caritavyaṃ samāhitaiḥ //

kenāpi smaraṇīyā na bharyā kāntā priyā api / paścānnaivābhilokyaṃ ca yāvatpāraṃ na gamyate //

iti kṛtvā kriyābandhaṃ sarve te siṃhalādayaḥ / tataḥ saṃprasthitāḥ śīghraṃ tīraṃ prāpto mahodadheḥ //

tatra tamaśvamadrākṣuḥ savarṇavālukāsthale / āvartyaparivartitvā bhuktvauṣadhīḥ samāśritam //

tatra tān samupayātān dṛṣṭvā so 'śvaḥ samutthitaḥ / pracchāḍitvā tridhā ko 'taḥ pāragāmīti prāvadat //

tadā te vaṇijyaḥ sarve sāṃjalayastamādarāt / tridhā pradakṣiṇīkṛtya praṇatvaivaṃ babhāṣire //

deva sarve vayaṃ pāraṃ gantumicchāmahe khalu / tadbhavānno drutaṃ pāraṃ saṃprāpayitumarhati //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā so 'śvarājo dayānidhiḥ / sarvāṃstān vaṇijaḥ paśyan punarevamabhāṣata //

yadi pāramito gantuṃ yūyaṃ sarve samicchatha / matpṛṣṭhaṃ dṛḍhamāruhya saṃtiṣṭhadhvaṃ samāśritāḥ //

yāvatra choditaṃ kāyaṃ mayā tāvatra kenacit / kartavyo dṛṣṭivikṣepo yadi jīvitamicchatha //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa siṃhalāgrataḥ / natvā tatpṛṣṭamāruhya saṃśritaḥ samatiṣṭhata //

tataste vaṇijyaḥ sarve natvā taṃ sahasā kramāt / ruhyate pṛṣṭhamāśritya saṃśleṣitā niṣedire //

tataḥ so 'śvo mahāvegī saṃvahanstān vaṇigjanān / saṃkraman sahasāmbhodhermadhye dvīpamupāyayau //

tadāśvenāhūtān sarvān rākṣasyastān vaṇigjanān / dṛṣṭavā tāḥ sakalāstatra sahasā khādupācaran //

hā kāntā priyabhartāsi māṃ vihāyādhunā katham / niḥsneho mayi kutraika eva gantuṃ tvamicchasi //

ahamapi tvayā sārdhaṃ gantumihāvrajāmi hi / tanmāṃ paśyanbhavākānta samatvahartumarhati //

hā kānta kathamekānte tyaktvā māṃ bhakticāriṇīim / niḥsneho ratisaṃbhogo kva prayātuṃ tvamicchasi //

kathaṃ matsnehasaṃbhogaratisaukhyamahotsavam / vismṛtaṃ bhavatā kānta tatsmṛtvā paśyemāṃ priyām //

hā prāṇasamakānto 'si naivāsti me suhatpriyaḥ / tavāpyasmi priyā bhāryā tatkathaṃ nau viyogatā //

suduṣyakomalaivastraiḥ prāvṛto 'si mayepsitaiḥ / tatsnehatimutsṛjya kutra gantuṃ tvamicchasi //

yathābhilaṣitairbhogyaiḥ pānaiśca paritoṣitaḥ / vismṛtya kathamekānte māṃ tyaktvā gantumicchasi //

vividhasurabhidravyaistvaṃ liptvā modito mayā / saugandhidravyamujjhitvā kutra gantuṃ tvamicchasi //

muktāhārādyalaṃkārairbhūṣito 'si yathepsitaiḥ / tatte sarvamalaṃkāraṃ tyaktvā gantuṃ kuhecchasi //

bhuktvā bhogyaṃ yathākāmaṃ ramitvāpi divāniśam / tadbhogyaratisatsaukhyaṃ hitvā gantuṃ kuhecchasi //

hā kānta mama nātho 'si kṛtvanāthāmimāṃ satīm / nirdayo māṃ parityajya kathaṃ gantuṃ kuhecchasi //

hā kānta pasya māṃ bhāryāṃ bhavaddharmānucāriṇīm / dehi me darśanaṃ svāmi mā tyajemāṃ priyaṃvadām //

yadi me darśanaṃ kānta na dadāsīha kiṃcana / bhavannāma samuccārya mariṣye śvo nirāśitā //

tadā bhavānapi māṃ smṛtvā bhogyakrīḍāsukhānyapi / kiyatkālaṃ dharet prāṇaṃ yāsyasi maraṇaṃ dhruvam //

iti sneho 'sti te bhartaḥ svajive mayi vā yadi / ekadhāpīha māṃ smṛtvā bhavān saṃdraṣṭumarhati //

ityevaṃ vilapantyastā rākṣasyaḥ sakalā api / svasvabhartāramālokya rudantyo 'nuyayurdrutam //

tatkāruṇyavilāpaṃ te śrutvā sarve vaṇigjanāḥ //

sneharatisukhotsāhaṃ smṛtvā tā draṣṭumicchire //

tatra ye ye 'tistenehārdrāṣu kāruṇyādhairyamohitāḥ / tān draṣṭuṃ pṛṣṭamadrākṣuste te 'śvānnyapatan jale //

ye ye 'śvānnipatatanto 'bdhau tānstānālokya tā drutam / rākṣasyaḥ sahasoddhṛtya prādanatsvasvapatiṃ mudā //

evaṃ te vaṇijaḥ sarve nipatanto mahāmbudhau / sahasoddhṛtya sarvābhī rākṣasībhiḥ prabhakṣitāḥ //

siṃhala eka evāśvapṛṣṭhe saṃśliṣya saṃśritaḥ / triratnasmaraṇaṃ dhṛtvā saṃtasthau niścalendriyaḥ //

tamevaikaṃ mahāsattvamuhitvā so 'śvarāṭlaghuḥ / sahasā saṃkramatpāramabdherastīraṃ samāyayau //

tatra sa tīramāsādya pracchoḍitvā svamāśrayam / avatārya svapṛṣṭhāttaṃ siṃhalamevamabravīt //

sādho vraja samādhāya saṃpaśyan pathi sarvataḥ / sarvatra te śubhaṃ bhūyādramasva bandhubhiḥ sukham //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sa siṃhalaḥ kṛtī / tamaśvaṃ sāṃjalirnatvā saṃpaśyannemavamabravīt //

dhanyo 'si tvaṃ mahāsatva yanmāṃ mṛtyumukhagatam / ādāya sahasottārya rakṣasi svayamāgataḥ //

tanme nātho 'si śāstā piṇḍānutrātā suhṛdgatiḥ / yāvajjīvaṃ bhavatpādaṃ smṛtvā bhajeya sarvadā //

manye bhavantamīśāṃśanirmitaṃ trijagatprabhum / bodhisattvaṃ mahāsatvaṃ sarvasattvānupālakam //

itthaṃ māṃ sarvadālokya bhavān sarvatra saṃkaṭe / bodhayityā prayatnena kṛpayā trātumarhati //

iti saṃprārthya taṃ nāthamaśvarājaṃ sa siṃhalaḥ / tridhā pradakṣiṇīikṛtya nanāma tatpadān punaḥ //

tataḥ so 'śvastamālokya kiṃciddūre caran svayam / antarhito jvaladvahnirivākāśe yayau drutam //

tamevaṃ khe gataṃ dṛṣṭvā siṃhalaḥ so 'tivismitaḥ / yāvaddṛṣṭipathaṃ paśyaṃstasthau natvā kṛtāṃjaliḥ //

tataḥ sa siṃhalo dhīraḥ paśyan nmārge sahāhitaḥ / ekākī saṃkraman jambūdvīpāraṇyamupāyayau //

tadā yā rākṣasī bhāryā siṃhalasya vaṇikpateḥ / rākṣasyaḥ sakalāstāstāṃ parivṛtyaivamabruvan //

asmābhirbhakṣitāḥ sarvasvāmino 'pi svakasvakāḥ / bhakṣito na tvayaivaikaḥ svāmī nirvāhitaḥ katham //

yadi tāvattamānīya bhakṣase na tvamātmanā / tvāṃ vihatya vayaṃ sarvā bhakṣiṣyāma iti dhruvam //

ityevaṃ kathitaṃ tābhiḥ sarvābhistanniśamya sā / saṃtrastā puratastāsāṃ viṣaṇṇāsyaivabravīt //

bhaginyo yadi yuṣmākaṃ nirbandha eṣa niścayaḥ / sarvathāhaṃ tamānīya bhakṣeyamiti niścitam //

iti tayoktamākarṇya rākṣasyaḥ sakalā api / evaṃ cette bhavedbhadraṃ nocenneti hi cābruvan //

tataḥ sā rākṣasī dhṛtvā paramabhīṣaṇākṛtim / ākāśāt sahasā gatvā siṃhalasya puro 'sarat //

dṛṣṭvā tāṃ rākṣasīṃ bhīmāṃ purataḥ samupāsṛtām / siṃhalo 'siṃ samutthāpya saṃtrāsayitumudyayau //

siṃhalaṃ tamasiṃ dhṛtvā nihantuṃ saṃmukhāgatam / dṛṣṭvā sā rākṣasī trastā pradudrāva vanāntare //

tadā tatra vaṇiksārtho madhyadeśāt samāyayau / taṃ dṛṣṭvā sā sundarīrupaṃ dhṛtvā pura upāsarat //

tāṃ kāntāṃ sundarīṃ ramyāṃ purataḥ samupāsṛtām / sārthavāhaḥ samālokya papracchaivaṃ samādarāt //

bhagini ko bhavantīha kāntāre tu mitāśrayā / ekākī kuta āyāsi tatsatyaṃ vaktumarhasi //

iti sārthabhṛtā pṛṣṭe rudantī sā kṛtāṃjaliḥ / tasya sārthapateḥ pādau praṇatvaivaṃ nyavedayat //

ahaṃ sārthapate rājñastāmradvipapateḥ sutā / siṃhalasyāsya bhāryārthaṃ datta tena mahībhujā //

anena sārthavāhena parinīyāhamātmanā / datvā viśrambhamānītā svadeśagamanaṃ prati //

abdhitīrosaṃprāptā naukāyādau vibhagnitā / amaṃgaleti kṛtvāhaṃ choritānena jaṃgale //

tadbhavān bodhayitvainaṃ sārthavāhaṃ mama priyam / mayi snehabhisambandhe saṃyojayitumarhati //

tayeti prārthitaṃ śrutvā sārthavāhastatheti saḥ / pratiśruya tasya sārthavāhasya samupāsarat //

taṃ dṛṣṭvā samupāyātaṃ siṃhalaḥ sa prasāditaḥ / āsane saṃpratiṣṭhāpya samālokyaivamabravīt //

vayasya kauśalaṃ kaściddehe sarvatra cāpi te / ityevaṃ saṃkathālāpaṃ kṛtvā tasthau vinodayan //

tathā sa sārthavāhastaṃ siṃhalaṃ kauśalaṃ mudā / pṛṣṭvā saṃmodayan vīkṣya punarevamabhāṣata //

vayasyāsau rājaputrī pariṇītā tvayā svayam / asthāne mā parityājyā kṣamasvāsyā virodhatām //

iti tenoditaṃ śrutvā siṃhalaḥ sa mahāmatiḥ / sārthavāhaṃ tamālokya punarevaṃ nyavedayat //

sukhena rājaputrīyaṃ pariṇītāpi nā mayā / rākṣasīyamihāyātā tāmradvīpanivāsinī //

iti tenoditaṃ śrutvā sārthavāhaḥ sa vismitaḥ / siṃhalaṃ suhṛdaṃ taṃ ca samālokyaivamabravīt //

vayasya rākṣasīyaṃ ki kathamevamihāgatā / jñātāpi ca tvayā kena tatsatyaṃ vaktumarhasi //

iti tenodite sarvavṛttāntaṃ vistareṇa saḥ / siṃhalasya mitrasya purataḥ saṃnyavedayat //

taduktaṃ sarvṛttāntaṃ śrutvā sa sārthabhṛt sudhīḥ / satyamiti parijñāya babhuva trasitāśayaḥ //

tataḥ sa siṃhalastasmāt saṃprasthitaḥ samāhitaḥ / saṃpaśyan pathi sartatra saṃcaran svapuraṃ yayau //

tatra sa svagṛhe gatvā mātāpitroḥ puro gataḥ / tatpādān sahasā natvā kauśalyaṃ samapṛcchata //

tvanmukhadarśanādeva kauśalyaṃ nau sadā bhavet / tavāpi kauśalaṃ kacciditi tau paryapṛcchatām //

tacchrutvā siṃhalaścāsau svapravṛttimanusmaran / galadaśruviliptāsyo pitrorevaṃ nyavedayat //

kiṃ tātāviha vakṣāmi daivena prerito 'smi hi / eka evāhamāyātaḥ sarve naṣṭāḥ sahāyakāḥ //

kathamiti punaḥ pṛṣṭaḥ pitṛbhyāṃ siṃhalaḥ sutaḥ / sarvametat sa vṛttāntaṃ vistareṇa nyavedayat //

taduktaṃ sarvamākarṇya pitarau prahatāśayau / ciraṃ niḥśvasya taṃ putraṃ paśyan tāvevamūcatuḥ / hā putra bhāgyato nau tvaṃ jīvanniha samāgataḥ / mā śucastaddhanaṃ naṣṭaṃ dhairyaṃ dhṛtvā sukhaṃ cara //

kimeva bahubhirdravyairvinā putreṇa nau gṛhe / putra eva mahāratnaṃ dharmārthavaṃśasādhanam //

bahuratnāni naḥ santi yadi tvamiha nāgataḥ / etānyapi hi sarvāṇi vyarthaṃ kṣiṇuyurāvayoḥ //

dravye naṣṭe punardravyaṃ sādhayayaṃ prayatnataḥ / tvayi putre vinaṣṭe 'haṃ sādhayeyaṃ kathaṃ param //

kiṃ kariṣyanti ratnāni vinā putreṇa sādhunā / nirdhano 'pi varaṃ sādhuḥ putro dharmārthasādhanaḥ //

mṛte ratnāni kiṃ kuryurvinā putreṇa sādhunā / satputraḥ piṇḍadānādīn kṛtvā svarge 'pi prersyet //

satputra evaṃ sadratnamiha dharmārthasadguṇān / sādhayedyatparatrāpi saṃskṛtya prerayoddivi //

tattvamevāvayo ratnamiha dharmārthasaukhyadam / saṃskārapiṇḍadānaiśca paratra prerayeddivi //

ityāvayorhi saṃsāre tvanmukhāmbhojadarśanāt / janmajīvitasampattisādhanaṃ safalaṃ bhavet //

iti vijñāya satputra tvamāvābhyāṃ sahānvitaḥ / saddharmasādhanaṃ kṛtvā bhuktvā kāmaṃ samācara //

dhṛtvā svakulasaṃvṛttiṃ triratnaśaraṇaṃ gataḥ / datvārthibhyo yathākāmaṃ saṃramasva gṛhāśritaḥ //

tasminnavasare tatra rākṣasī sātisundarī / bhūtvā siṃhalasaṃkāśaṃ putraṃ dhṛtvā samāyayau //

tatra taṃ bālakaṃ putramaṃka āropya sarvataḥ / pṛcchanti siṃhalagehaṃ babhrāma sā pragalbhikā //

tatra sā preritā lokaiḥ siṃhalasya gṛhāntike / gatvā samīkṣyamānā taddvāramūlamupāśrayat //

tatra lokāḥ samālokya bālakaṃ taṃ manoharam / siṃhalasadṛśākāraṃ paśyanta evamabruvan / bhavanto jñāyatāmeṣa bālakaḥ siṃhalātmajaḥ / yadasya siṃhalasyeva nirviśeṣaṃ mukhendriyam / ityuktaṃ janakāyena niśamya sā kṣapācarā / bhavadvirjñāte 'syāyaṃ putra ityevamabravīt //

bhagini tvaṃ sutā kasya kutaḥ kathamihāgatā / iti taiśca janaiḥ pṛṣṭā sā punarevamabravīt //

bhavanto 'haṃ sutā rājñastāmradvīpādhipasya hi / pitrāsya sārthavāhasya dattā bhāryārthamātmanā //

anena sārthavāhena pariṇītā sahāgatā / abdhitīropaprāptā naurbhagnā yādo 'nilāhatā //

amaṃgaleti kṛtvāhaṃ choritānena jaṃgale / kṣudraṃ putramimaṃ dhṛtvā kaṣṭenehāhamāgatā //

asyātmajo hyayaṃ bālo bhāryāhaṃ dharmacāriṇī / ityenaṃ svāminaṃ sarvaṃ saṃbodhayitumarhatha //

tayeti prārthitaṃ śrutvā sarve lokāstatheti te / pratijñāya drutaṃ tasya siṃhalasya puro gatāḥ //

sarvametat pravṛttāntaṃ yathoditaṃ tathā tathā / vistareṇa samākhyāya siṃhalamevamavruvan //

sārthavāha tvayā bhāryā kṣudraputrā tapasvinī / bālakaśca sutaste 'sau tyaktāvenāvubhau katham / tadasmākaṃ vacaḥ śrutvā bhāryāṃ tāṃ svātmajaṃ ca tam / saṃpaśyan kṛpayā sādho samanvāhartumarhasi //

iti taiḥ prārthyamāno 'sau siṃhalastān suhṛjjanān / sarvānapi samālokya pura evamabhāṣata //