Guṇakāraṇḍavyūhasūtra

Guṇakāraṇḍavyūhasūtra

guṇakāraṇḍavyūha sūtra

1. śrītriratna bhajanānuśaṃsāvadānam

om namaḥ śrīratnatrayāyaḥ namaḥ sarvabuddhabodhisattvebhyaḥ //

yaṃ śrīghano mahābuddhaḥ sarvalokādhipo jinaḥ / taṃ nāthaṃ śaraṇaṃ gatvā vakṣye lokeśasatkathām //

yā śrī bhagavatī devī sarvadharmādhipeśvarī / tasyā bhaktiprasādena vakṣyāmi bodhisādhanam //

yena saṃpālitaṃ sarvaṃ traidhātukamidaṃ jagat / tasya lokeśvarasyāhaṃ vakṣye sarvārthasādhanam / tadyathābhūnmahāsattvo jinaśrīrāja ātmavit / triratnaśaraṇaṃ gatvā yatirarhan jinātmajaḥ //

ekasmin samaye so 'rhad bodhimaṇḍe jināśrame / bodhicaryāvratam dhṛtvā jagaddhitve samāśrayat //

tadā tatra mahābhijño jayaśrīryatirātmavit / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayat //

taṃ dṛṣṭvā śrāvakāḥ sarve bhikṣavo brahmacāriṇaḥ / tatsaddharmāmṛtaṃ pātumupetya samupāśrayan //

tathānye bodhisattvāśca saṃbodhivratasādhinaḥ / subhāṣitāmṛtaṃ pātuṃ tatsabhāṃ samupāśrayan //

bhikṣuṇyaścelakāścaivamupāsakā upāsikāḥ / vratino 'pi mahāsattvāḥ sambuddhabhakticārikāḥ //

brāhmaṇāḥ kṣatriyāścāpi rājāno mantriṇo janāḥ / amātyāḥ śreṣṭhinaḥ paurāḥ sārthavāhā mahājanāḥ //

tathā jānapadā grāmyāḥ pārvatikāśca nairgamāḥ / tathānye daiśikā lokāḥ saddharmaguṇavāṃchinaḥ //

sarve te samupāgatya tamarhantaṃ jayaśriyam / yathākramaṃ samabhyarcya praṇatvā samupāśritāḥ //

tatsaddharmāmṛtaṃ pātuṃ kṛtāṃjalipuṭā mudā / śāstāraṃ taṃ samālokya parivṛtya niṣedire //

tadā so 'rhanmahāsattvo bodhisattvo jinātmajaḥ / jinaśrīrājannālokya sarvāṃllokān sabhāśrītān //

triratnaguṇamāhātmyaṃ śrotuṃ samabhilāṣiṇaḥ / samutthāyāsanāttasya jayaśriyaḥ puro 'grataḥ //

udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhūmitalāśritaḥ / pādābjaṃ sāṃjalirnatvā prārthayadevamādarāt //

bhadanta śrotumichāmi triratnotpattisatkathām / tadbhagavān samupādiśya sambodhayatu māṃ guro //

iti saṃprārthite tena jinaśrīguṇasaṃbhṛtā / jayaśrīḥ sumatiḥ śāstā sabhā vīkṣyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu samādhāya jinaśrīrāja sanmate / triratnasya samutpattisatkathāguṇavistaram //

yathā me guruṇādiṣṭaṃ jinakalpena yoginā / upaguptena lokānāṃ hitārthe vakṣyate mayā //

tadyathābhūnmahārājaścakravartīṃ narādhipaḥ / aśoko nāma rājendraḥ sarvalokahitārthabhṛt //

ekadā sa mahārājaḥ saddharmaguṇalālasaḥ / triratnaguṇamāhātmyaṃ śrotumaicchajjagaddhite //

tataḥ sa bhūpatī rājā samantrijanapaurikaḥ / pūjopahāramādāya sa saṃvādya mahotsavaiḥ //

vihāre kukkuṭārāme prayayau saṃpramoditaḥ / tataḥ prāptaḥ sa rājendra praviśya saṃprasāditaḥ //

upaguptaṃ mahābhijñaṃ saṃdadarśa sasāṃghikam / tamarhantaṃ samālokya natvā sa sāṃjalirmudā //

sahasā samupāgatya yathāvidhi samarcayet / tataḥ pradakṣiṇīkṛtvā pravatvā caraṇāmbuje //

sāṃjalistasya saddharma śrotuṃ puraḥ samāśrayat / tataḥ sarve 'pi logakāśca yathākramamupāgatāḥ //

tamarhantaṃ yatiṃ natvā parivṛtya samāśrayan / tadāśokaḥ sa rājendro dṛṣṭvā sabhāśritān janān //

utthāya svāsanācchāstuḥ purataḥ samupāśritaḥ / udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ //

sāṃjalistaṃ yatiṃ natvā prārthayedevamādarāt / bhadanta śrotumichāmi triratnotpattisatkathām //

kiṃ triratnamiti khyātam tatsamādeṣṭumarhasi / iti saṃprārthite rājñā so 'rhan jinātmajaḥ sudhīḥ //

upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu mahārāja samādhāya jagaddhite //

yathā me guruṇādiṣṭaṃ tathā te vakṣyate mayā / tadyathādisamudbhūto dharmadhātusvarupakaḥ //

paṃcabuddhāṃśasaṃjāto jagadīśastathāgataḥ / mahābuddho jagannātho jagacchāstā maheśvaraḥ //

dharmarājo munīndro 'rhanvairocanasamādhidhṛk / sarvajñaḥ sadguṇādhāraḥ sarvavidyādhipo jinaḥ //

samantabhadrarupāṃgaḥ sugataḥ śrīsukhākaraḥ / ṣaḍabhijño mahāvīro vajrasattvavināyakaḥ //

māradarpatamohantā saṃbodhijñānabhāskaraḥ / eṣa sa bhagavāṃlloke buddharatna iti smṛtaḥ //

ye caitaccharaṇaṃ gatvā boddhisattvā jagaddhite / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā caranto bhadracārikān //

jitvā māragaṇān sarvānarhanto nirmalāśayāḥ / samyaksaṃbodhimāsādya saṃbuddhapadamāgatāḥ //

te 'pi sarve jagannāthāstathāgatā munīśvarāḥ / bhagavanto mahābhijñā buddharatnā iti smṛtāḥ / yā śrī bhagavatī devī prajñā sarvaguṇāśrayā / jananī sarvabuddhānāṃ saṃbodhijñānabhāskarī //

māradarpatamohantrī saddharmaguṇadāyinī / sarvavidyādharī lakṣmī sarvasattvaśubhaṃkarī //

eṣaḥ saddharmasambhartā dharmaratna iti smṛtaḥ //

ye cānye 'pi mahāyānasūtrādayaḥ subhāṣitāḥ / deśitāḥ sugataiste 'pi dharmaratna iti smṛtaḥ / yaśca saddharmasaṃbhirtā bodhisattvo jagatprabhuḥ / mahāsattvo jagannāthaḥ sarvadharmādhipeśvaraḥ //

duṣṭakleśatamohantā saṃbodhigiṇabhāskaraḥ / viśvarupo mahābhijñaḥ sarvasattvahitārthabhṛt //

sarvalokādhipaḥ śrīmān dharmarājo jinātmajaḥ / eṣa lokeśvaraḥ śāstā saṃgharatna iti smṛtaḥ //

ye cānye 'pi mahāsattvā bodhisattvā jitendriyāḥ / arhanto nirmalātmānaḥ saṃbodhijñānasādhinaḥ //

bhadracaryāsamācārāścaturbrahmavihāriṇaḥ / saṃbuddhasāṃghikāste 'pi saṃgharatnāḥ smṛtā jinaiḥ //

ye teṣāṃ śaraṇaṃ gatvā bhaktiśraddhāsamāhitāḥ / bhajanti sarvadā nityaṃ smṛtvāpi ca divāniśam //

te bhavanti mahāsattvā bodhisattvā guṇākarāḥ / sacchrīsaṃpatsamāpannāḥ sarvasattvahitotsavāḥ //

bodhicaryāvrataṃ dṛtvā kṛtvā loke śubhaṃ sadā / sukhānyeva sadāa bhuktvāa prānte yāanti sukhāvatīm //

ityevaṃ saṃgharatnasya bhajanaṃ puṇyamuttamam / matvā taccharaṇaṃ gatvā bhajantyetadguṇārthinaḥ //

etatpuṇyaviśuddhātmā kadāpyeti na durgatim / sarvadā sadgatiṣveva jāto dharmādhipo bhavet //

ye cāpi dharmaratnasya pragatvā śaraṇaṃ sadā / bhajanti śraddhayā bhaktyā śrutvāpyetatsubhāṣitam //

te 'pi santo mahāsattvā bodhisattvā guṇāśrayāḥ / saṃbodhiśrīsukhādhārāḥ sarvasattvaśubhāratāḥ //

saṃbodhicārikāṃ dhṛtvā kṛtvā sattvahitaṃ sadā / satsukhānyeva bhuktvānte saṃyānti sugatālayam //

ityevaṃ dharmaratnasya bhajanārthaṃ varaṃ vṛṣam / vijñāya śaraṇaṃ gatvā bhajantvetacchubhārthinaḥ //

etaddharmaviśuddhātmā durgatiṃ naiva yāti saḥ / sadgatiṣveva saṃjāto prāonte yāti jinālayam //

iti vijñāya ye martyāḥ saddharmasukhavāṃchinaḥ / triratnaśaraṇaṃ gatvā bhajantu te sadā bhave //

etatpuṇyānubhāvena pariśuddhāśayā narāḥ / saṃbodhicittamāsādya caranti bodhisaṃvaram //

bodhicaryāṃ carantaste pūrya pāramitāḥ kramāt //

caturmārān vinirjitya niḥkleśā vimalāśayāḥ / arhantaṃ prāpya saṃbodhiṃ saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //

iti vijñāya yo martyaḥ saṃbuddhapadamicchati / sa ādau śaraṇaṃ gatvā sadguroḥ samupāśrayet //

ārādhya sadguruṃ bhaktyā santoṣya saṃprasādayan / tadupadeśamāsādya tīrtha snātvā vrataṃ caret //

vratānāṃ poṣadhaṃ śreṣṭhaṃ samākhyātaṃ munīśvaraiḥ / etatpuṇyānubhāvena saṃprāpnoti bodhimuttamām //

atītā api saṃbuddhā etatpuṇyānubhāvataḥ / jitvā mārān samāsādya saṃbodhimabhavan jināḥ /

ye caitarhi sthitāḥ sarve te 'pyetatpuṇyabhāvataḥ / arhantaṃ prāpya saṃbodhiṃ bhavanti sugatāḥ khalu //

ye cāpyanāgatāḥ sarve bodhisattvā vratopamāḥ / te 'pyetatpuṇyapākena bhaviṣyanti munīśvarāḥ //

evamanyetatpuṇyapākena bhaviṣyanti munīśvarāḥ //

evamanye 'pi sattvāśca ye ye 'pyetadvrataṃcarāḥ / te te sarve mahāsattvā bhaveyurbodhibhāginaḥ //

śrīmantaḥ sadguṇādhārā niḥkleśā vijitendriyāḥ / sarvasattvahitodyuktāścaturbrahmavihāriṇaḥ //

durgatiṃ te na gacchanti kadāpi hi bhavālaye //

sadāpi sadgatāveva saṃjātāḥ satsukhānvitāḥ / bodhisattvāḥ sudhīmantaḥsaddharmaguṇasādhinaḥ //

krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā samāhitāḥ / trividhāṃ bodhimāsādha nirvṛtipadamāpnuyuḥ //

iti vijñāna ye martyā nirvṛtipadakāṃkṣiṇaḥ / te etad vratamādhāya saṃcaranto yathāvithi //

etatpuṇyaviśuddhā hi naiva gacchanti durgatim / sadā sadgatisaṃjātāḥ prānte yayuḥ sunirvṛtim //

evaṃ me guruṇādiṣṭaṃ munīndraideśitaṃ yathā / tathāhaṃ te mayā rājan gaditaṃ saṃpradhyatām //

tvamapyevaṃ sadā rājan durgatiṃ na yadīcchasi //

sadā sadgatisaṃjāto nirvṛtiṃ hi yadīcchasi //

carasvaitadvrataṃ rājan poṣadhākhyaṃ yathāvidhi / etatpuṇyaviśuddhātmā nūnaṃ yāyāḥ sunirvṛtim //

iti tenārhatā śāyā samādiṣṭaṃ niśamya saḥ / aśoko nṛpatī rājā tadvrataṃ dhartumaicchata //

tataḥ sa nṛpatī rājā kṛtāṃjalirupāśritaḥ / upaguptaṃ tamarhantaṃ natvaivaṃ prārthayanmudā //

bhavante bhavatādiṣṭaṃ śrutvā me rocate manaḥ / tathāhaṃ saṃcariṣyedaṃ poṣadhaṃ vratamuttamam //

tadvidhānaṃ samākhyāhi tatphalaṃ ca viśeṣataḥ / triratnabhajanotpannaṃ puṇyafalaṃ ca vistaram //

iti saṃprārthite rājñā sa śāstārhanyatiḥ sudhiḥ / aśokaṃ taṃ mahārājaṃ samālokyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu mahārāja yadicchasi samāhitaḥ / yathā me guruṇākhyātaṃ tathā te saṃpravakṣyate //

tadyāthāyaṃ prasannātmā vrataṃ caritumicchati / sa ādau prātarutthāya tīrtha snātvā yathāvidhi //

śuddhakyāvṛtaḥ śuddhacitto brahmavihārikaḥ / aṣṭāṃgavidhisaṃyuktaṃ poṣadhaṃ vratamādadhat //

śrīmadamopāśasya lokeśvarasya maṇḍalam / sagaṇaṃ vartayedraṃgaiḥ paṃcabhiḥ pariśobhitam //

yathāvidhi pratiṣṭhāpya śuciśīlaḥ samāhitaḥ / tathaiva madyamāṃsādyā rasunādyā vivarjayet //

ādau guruṃ samabhyarcya yathāvidhi praṇāmayet / tatayiratnamabhyarcya praṇameccharaṇaṃ gataḥ //

tataścāmoghapāśākhyaṃ lokeśvaraṃ jagatprabhum //

nidhyāya manasāvāhya datvā pādyārghamādarāt //

saṃsthāpya maṇḍale tatra sagaṇaṃ saṃpramoditaḥ / yathāvithi samārādhya śraddhābhaktisamanvitaḥ //

dhūpairgandhaiḥ supuṣpaiśca dīpaiḥ paṃcāmṛtāśanaiḥ / sarvairdravyaiḥ saratnaiśca samabhyarcyābhitoṣayet //

japastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā naikapradakṣiṇām / aṣṭāṃgaiḥ sāṃjalirnatvā prārthayedbhadrasaṃvaram //

tataśca sāṃjaliḥ sthitvā kuryāt svapāpadeśanām / puṇyānumodanāṃ cāpi suciraṃ cāpi saṃsthitim / evaṃ sa suprasannātmā saṃprārthya bodhisaṃvaram / tataḥ kṣamārthanāṃ kṛtvā tanmaṇḍalaṃ visarjayet //

tato 'hneḥ tṛtīye yāme paṃcāmṛtādibhojanam / nirāmiṣaṃ yathākāmaṃ bhuktvā caret samāhitaḥ //

evaṃ tadvratasaṃpūrṇaṃ kṛtvā saṃpālayan mudā / sarvasattvahitaṃ kṛtvā caretsaṃbodhimānasaḥ //

eatatpuṇyaviśuddhātmā niḥkleśaḥ sa jitendriyaḥ / bodhisattvo mahāsattvaḥ svaparātmahitārthabhṛt //

śrīmān sadguṇasaṃvāso bodhicaryāvrataṃ dadhat / sadā sadgatisaṃjāto bhuktvā bhoyaṃ yathepsitam //

trividhāṃ bodhimāsādya prānte yāyāt sunirvṛtim //

evamevadvratodbhūtaṃ puṇyafalaṃ mahattaram / pramātuṃ śakyate naiva sarvairapi munīśvaraiḥ //

tatpūjākṛtapuṇyānāṃ viśeṣaṃ phalamucyate / tacchṛṇuṣva mahārāja samādhāya sucetasā //

ye puṇyakāmā manujāyiratnaṃ samīkṣya harṣāccharaṇaṃ prayānti / te dharmaraktāḥ śubhalakṣmīmantaḥ sambodhicaryābhiratā bhavanti //

paṃcāmṛtaiḥ paṃcasugandhitoyairye snāpayanti pramudā triratnam / mandākinīdivyasugandhitoye snātvā sukhaṃ te divi saṃramante //

ye ca triratneṣu sugandhidhūpaṃ pradhupayanti pratimodayantaḥ / te śuddhacitāḥ śucigandhitāṃgā ratnopamāḥ śrīīguṇitā bhavanti //

ye paṃcagandhairanupayanti triratnadehe pariśuddhacittāḥ / te ratnavantaḥ kṣitipādhirājā bhavanti sarvārthahitārthakāmāḥ //

ye dūṣyapaṭṭādivarāmbarāṇi triratnanathāya mudārpayanti / kauśeyaratnābharaṇāvṛtāṃgā dharmādhipāste sudhiyo bhavanti //

ye ca triratnam sthalajaiḥ supuṣpairjalodbhavaiścāpi samarcayanti / te divyalakṣmīsukhabhogyavantaḥ śrīsiddhimantaḥ subhagā bhavanti //

triratnabimbavare puṣpamālā ye dharmakāmā avalambayanti / te devarājā varalakṣmīmantaḥ saṃbodhikāmāḥ subhagā bhavanti //

sarvāṇi puṣpāṇi sugandhimanti triratnabimbe prakiranti ye ca / devādhipāḥ svargagatā bhavanti mahīgatāste kṣitipādhirājāḥ //

ye dīpamālāṃ racayanti ye ca ratnatrayāgre hatamohajālāḥ / te kāntarupā guṇaratnavanto bhavanti bhūpārcitapādapadmāḥ //

prakurvate ye ca pradīpadānaṃ ratnatrayāgre ghṛtatailadīptam / te śuddhanetrāḥ prabalā guṇāḍhyā devādhirājāḥ kṣitipādhipāśca //

bhojyaṃ praṇītaṃ surasaṃ suvarṇaṃ ratnatrayāya pratipādayanti / ye bhaktiyuktā divi te bhavanti surādhipā bhūtapayaśca dhīrāḥ //

pānaṃ narā ye 'mṛtasadguṇāḍhyaṃ ratnatrayāya pratipādayanti / te bhūrājā nīrujo baliṣṭhā bhavanti svarge tridiśādhipāśca //

śākāni mūlāni falāni ye ca ratnatrayāya pratipādayanti / yatheṣṭabhogyaṃ satataṃ prabhuktvā gacchanti tatte sugatālaye ca //

ye ca triratnāya samarpayanti supathyabhaiṣajyagaṇāni bhaktyā / śrīīsamṛddhāḥ kṣitipādhināthā bhuktvā sukhaṃ yānti jinālayaṃ te //

tāmbūlapūgādirasāyanāni ye ca triratnāya samarpayanti / divyāṃgasaundaryagunābhirāmā bhavanti te śrīguṇinaḥ surāśca //

vitānamuccairvitanoti yaśca ratnatraye sarvanṛpābhivandyaḥ / viśālavaṃśo guṇavān sudhīro mahānubhāvaprathito bhavet saḥ //

dhvajān vicitrānavaropayanti ye ca triratnālaya utsavārtham / te śrīsamṛddhāḥ suguṇābhirāmā bhavanti nāthā divi bhūtale ca //

śrīmatpatākā avalambayanti ratnatraye ye rasābhiyuktāḥ / lakṣmīśvarāste jitaduṣṭasaṃghā bhavantyadhīśā divi bhūtale ca //

chatrāṇi sauvarṇamayāni ye ca kauśeyadūṣṭai racitāni vā ca / suśuddharaṃgairmayanaiśca puṣpai ratnatraye ye 'bhyavaropayanti //

te bhūparājā varasiddhimanto lakṣmīśvarāḥ sarvahitārthakāyāḥ / saddharmakāmā guṇaratnapūrnā vandyā bhavanti pravararddhimantaḥ //

saṃgītivādyairmurujādibhiśca mukuṃdaḍhakkāprānavānakaiśca / maḍ mṛdaṃgapaṭahādibhiśca manojñaghoṣaiḥ śroticittaramyaiḥ //

sa dundubhiḍiṇḍamajharjharaiśca praṇādibhirmardanavādanaiśca / tathānyakairmaṃgalaśabdavādyai ratnatraye ye racayanti pūjām //

tathā ca vīṇādimanojñanādairvaśaiḥ surāvairapi kāharaiśca / bherībhiruccaiḥ parivādinībhi ratnatrayaṃ yesurasā bhajanti //

tauryatrikairbhadrasughoṣaśaṃkhaiḥ śṛṃgādibhiścāpi manojñanādaiḥ / nṛtyādibhiścāpi pramodayanto ratnatrayaṃ ye surasā bhajanti //

te divyaśrotrāḥ sumanojñaśabdāḥ sarvārthasampatyaparipūrṇakośāḥ / saddharmmapuṇyānuguṇābhiraktāḥ sukhāni bhuktvā pracaranti svarge //

kṣipanti lājākṣatapuṣpakāṇi ratnatraye ye pariharṣamāṇāḥ / na durgatiṃ te satataṃ vrajanti svarge prayātāḥ subhagā ramante //

sudhāturatnāni sadakṣiṇāni ratnatraye ye ca samarpayanti / sulabdhakāmārthasukhābhirāmāḥ pūrṇendriyāste sudhiyo bhavanti //

pradakṣiṇāni pravidhāya bhaktyā bhajanti ye cāpi mudā triratnam / te śuddhakāyāḥ pratilabdhasaukhyā bhavanti devā manujādhipāśca //

ye ca triratnam stutibhirbhajanti gadyatmikaiḥ padyamayaiśca śuddhaiḥ / vāgīśvarāste susamṛddhakoṣā bhavanti nāthā divi bhūtale ca //

ye ca triratnaṃ śaraṇaṃ prayātā aṣṭābhiragaiḥ pranamanti bhktyā / bhavanti te śrīguṇavarṇapūrṇāḥ saddharmakāmāḥ nṛpatīśvarāśca //

ye cāpi nityaṃ manasā vicitya bhajanti bhaktyā śaraṇaṃ prayātāḥ / te pāpanirmuktaviśuddhakāyāḥ saddharmakāmāḥ durgatiṃ vrajanti //

ye ca triratnaṃ manasā vicintya tannāma nityaṃ samudīrayanti / te śuddhacittā vimalātmakāśca saṃbuddhadharmābhiratā bhavanti //

ye ca triratnāni sudūrato 'pi dṛṭvā prasannāḥ praṇamanti bhaktyā / te cāpi saddharmaguṇābhilāṣāḥ śuddhatrikāyāḥ subhagā bhavanti //

ityetadādīni mahattarāṇi puṇyāani śrīsadguṇāsādhanāni / triratnapūjābhajanodbhavāni matvā bhajantu triguṇātmakaṃ tam //

ākhyātametatsugataiśca sarveḥ triratnasevābhajanodbhavaṃ tat / puṇyaṃ mahattasya samaṃ kvacinna sarvatra lokeṣvapi satyemeva //

evam mahatpuṇyamudāramagram baddhaprameyaṃ gaṇanānabhijñam / matvā triratnaṃ śaraṇaṃ prayāto rājan yadi boddhimicchasi //

ye ye triratnaṃ śaraṇaṃ prayātā bhajanti satkṛtya sadā prasannāḥ / te sarva evaṃ triguṇābhirāmā saddharmakāmāḥ sugatātmajāḥ syuḥ //

datvā sadārthibhya udāradānaṃ saṃbodhikāmāḥ suvṛṣe careyuḥ / krameṇa sambodhivrataṃ caranto bodhiṃ samāsādya jinā bhaveyuḥ / tataḥ sasaṃghāyijagaddhitārthaṃ vijñāya sudharmamupādiśantaḥ / samāpya sarvaṃ triṣu bauddhakāryaṃ saṃyayurante parinirvṛtiṃ te //

evam hi vijñāya yadīcchasi tvaṃ nirvṛtisaukhyamadhigantumevam / sadā triratnaṃ śaraṇaṃ prayātaḥ śraddhāprasannaḥ satataṃ bhajasva //

mā ninda rājannavamanyamoho traidhātunāthaṃ śubhadaṃ triratnam / anindanīyaṃ hi jagatpradhānaṃ saddharmarājaṃ bhajanīyameva //

ye cāpyadhikṣipya madābhimānā duṣṭa kuleṣvepri vihatātmadhairyāḥ / ālokya nindanti sadā prasannāḥ trilokabhadrārthapradaṃ triratnam //

te sarva eno 'bhiratāḥ pramattāḥ saddharmanindābhiratāḥ praduṣṭāḥ / naṣṭāḥ paradrohamadābhimānāḥ sattvavighātābhiratā bhaveyuḥ //

tataśca te taduritābhiṣaktā mahatsu pāpeṣvapi nirviśaṃkāḥ / sarvāṇi dharmārthasubhāṣitāni śrutvā prasannāḥ paribhāṣayeyuḥ //

evaṃ sughorāṇi bahūni kṛtvā pāpāni nityaṃ samudācarantaḥ / bhūyo 'tipāpeṣvapi te caranto duḥkhāni bhuktvā niraye vrajeyuḥ //

gatvāpi te 'pāyanimagnadehāḥ kṣudhāgnisandagdhavimohitāśca / bhuktvāpyamedhyāni tṛṣābhitaptāḥ pītvāpi mūtrāṇi ca naiva tuṣṭāḥ //

jighatsitāste 'tipipāsitāśca kleśāgnisaṃtaptavimohitāśca / tīvrātiduḥkhārtāviluptadhairyā bhramanta eno 'bhiratā vaseyuḥ //

naivāpi tasyāpi vimuktimārgaṃ labheyureno 'bhinibandhyamānāḥ / sadāpi tatraiva vaseyurevaṃ tīvravyathākrāntavimotāste //

ye cāpi lobhena balena cāpi dravyaṃ triratnasya dhanāśanādi / hatvā muṣitvāpyapahatya vāpi prabhuṃjate kleśavilutadhairyāḥ //

te duṣṭasattvā duratābhiraktā kṛtvaiva ghorāṇyapi pātakāni / prabhuṃjamānāḥ suciraṃ suduḥkhaṃ kṛcchreṇa mṛtvā narakaṃ vrajetuḥ //

tatrāpi te kleśaviluptadhairyāḥ kṣudhātitṛṣṇāgnipratāpitāṃgāḥ / purīṣamūtrādiprabhuṃjamānā bhramanta evaṃ niraye vaseyuḥ //

kālāntare te pratilabdhadhairyāḥ svaduṣkṛtaṃ karma vibhāvayantaḥ / smṛtvā triratnaṃ manasānutaptā dhyātvā prasannāḥ praṇatiṃ vidadhyuḥ //

tatastadenaḥparimuktadehāḥ samutthitānnarakāt kadācit / mānuṣyajātiṃ samāpnuvanto dīnā daridrā kṛpaṇā bhaveyuḥ //

tatrāpi te duṣṭajānusaktāāḥ saddharmanindāduritānuraktāḥ / bhūyo 'pi pāpāni mahānti kṛtvā vrajeyurevaṃ narakeṣu bhūyaḥ //

bhramanta evaṃ bahudhā bhave te duḥkhāni bhuktvā saciraṃ rujārtāḥ / kiṃcitsukhaṃ naiva labheyurenonibandhacitā narake vasante //

evaṃ triratneṣvapakārajātaṃ pāpaṃ sughoraṃ kathitaṃ munīndraiḥ / matveti rājannapakāramatra ratnatraye mā vidadhātu kiṃcit //

bhaktvā prasannaḥ śaraṇaṃ prayātayiratnameva satataṃ bhajasva / etadvipākena sadā śubhāni kṛtvā prayāyāḥ sugatālayaṃ te //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tamarhantaṃ guruṃ natvā sāṃjalirevamabravīt //

bhadanta bhavatādiṣṭaṃ śrutvā me rocate manaḥ / tathā taccharaṇaṃ gatvā bhajāmi sarvadāpyaham //

sadāpyasya triratnasya vrataṃ cāpi samādarāt / dhartumicchāmyahaṃ śāstastatsamādeṣṭumarhati //

kasmin māse caredetad vrataṃ kasminstithāvapi / etat samyaktamādiśya prabodhayatu māṃ bhavān //

iti bijñāpitaṃ rājñā śrutvā so 'rhanmahāmatiḥ / upagupto narendraṃ taṃ samālokyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu mahārāja yadyetad vratamicchasi / tathāhaṃ te pravakṣyāmi yathā me guruṇoditam //

tadyathā sarvamāseṣu caret paṃcasu parvasu / śuklāṣṭamyāṃ viśeṣena pūrṇamāsyāṃ jagurjināḥ //

māseṣu śrovaṇe śreṣṭhaṃ kārtike ca viśeṣataḥ / kṛtakarmaivipākatvaṃ baddhasaṃkhyaṃ mahattaram //

iti matvā mahārāja yāvajjīvaṃ samāhitaḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ gatvā vratametatsadā cara //

etatpuṇyamahodāraṃ saṃbodhijñānadāyakam / akṣayaṃ hyanupamaṃ ceti sarvabuddhairnigadyate //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvā rājā sa moditaḥ / tadupadeśamāsādhya tad vrataṃ kartumaicchata //

tataṃ sa nṛpati rājā sabharyātmajabāndhavaḥ / yathāvidhi samādhāya cacāraitad vrataṃ sadā //

tannṛpādeśamādhāya sarve mantrijanā api / bhṛtyāḥ sainyagaṇāścāpi paurā grāmyā dvijādayaḥ //

sarvalokāstathā bhaktyā triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / satkāraiḥ śraddhayābhyarcya prābhajan sarvadā mudā //

tadā tatra sadābhadraḥ mahotsāhaṃ samantataḥ / prāvartata nirupātametaddharmānabhāvataḥ //

evaṃ me guruṇākhyātaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / anumodya bhavanto 'pi carataitad vrataṃ sadā //

etatpuṇyaviśuddhā hi pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / arhanto nirmalātmānaḥ saṃbodhiṃ samavāpnuyuḥ //

iti teena samākhyātaṃ jayaśriyā sudhīmatā / śrutvā te śrāvakāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ //

tadārabhya prasannātmā jinaśrīrāja unmanāḥ / triratnaśaraṇaṃ gatvā cacāraitad vrataṃ sadā //

tatsaṃghā yatayaścāpi caturbrahmavihāriṇaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā vratametat sadācaran //

tataste vratinaḥ sarve pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / arhanto nirmalātmāno babhūvurbodhibhāginaḥ //

ye cāpīdaṃ triratnaṃ prathitaguṇagaṇaṃ śrāvayantīha lokān / śraddhābhaktiprasannāḥ pramuditamanasā ye ca śṛṇvanti martyāḥ //

te sarve bodhisattvā sakalaguṇabhṛtaḥ śrīsamṛddhāḥ sudhirāḥ / bhaktvā saukhyaṃ sadānte daśabalabhuvane saṃprayātā rameyuḥ //

bhuktvā saukhyaṃ sadānte daśabalabhuvane saṃprayātā rameyuḥ //

// iti śrītriratnabhajanānuśaṃsāvadānaṃ prathamo 'dyāyaḥ //

2. avīci saṃśoṣaṇa śrīdharmarājābhibodhana prakaraṇam

atha dhīmān mahāsattvo jinaśrīrāja ātmavit / jayaśriyaṃ yatiṃ natvā sāṃjalirevamabravīt / bhadanta śrotumichāmi saṃgharatnasya sanmateḥ / śrīmato lokanāthasya māhātmyaguṇamuttamam //

tacchrīmadbodhisattvasya trailokyādhiteḥ prabhoḥ / guṇamāhātmyamākhyātumarhasi tvaṃ jagaddhite //

iti saṃprārthyamāno 'sau jayaśrīrmatimān yatiḥ / jinaśrīrājamālokya taṃ yadimevamabravīt //

sādhu śṛṇu mahābhāga yathā me guruṇoditam / tathāhaṃ te samāsena pravakṣyāmi jagaddhite //

tadyathāsau mahārājā bhūyo 'śoko narādhipaḥ / vihāre kukkuṭārāme dharmaṃ śrotudācarat //

tatra sa samupāviśya samantrinapaurikāḥ / upaguptaṃ tamarhantaṃ praṇatvā samupāśrayat //

tatra sa samupāgamya tamarhantaṃ yatiṃ mudā / abhyarcya sāṃjalirnatvā prārthayadevamādarāt //

bhadanta śrotumicchāmi lokeśasya jagatprabhoḥ / saddharmaguṇamāhātmyaṃ tatsamādeṣtumarhasi //

evaṃ tena mahīndreṇa prārthyamānaḥ sa sanmatiḥ / upagupto mahīpālaṃ tamālokyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā śṛtaṃ mayā guroḥ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi māhātmyaṃ trijagaprabhoḥ //

tadyathāsau mahābuddhaḥ śākyamunirjagadguruḥ / dharmarājo mahābhijñaḥ sarvajño 'rhan munīśvaraḥ //

bhagavāṃchrīghanaḥ śāstā tathāgato vināyakaḥ / mārajitsugato nāthayaidhātukādhipo jinaḥ //

śrīmato 'nāthanāthasya gṛhasthasya mahāmateḥ / vihāre jetakodhyāne vijahāra sasāṃghikaḥ //

tadā tatra mahāsattvā bodhiosattvā jinātmajāḥ / maitreyapramukhāssarve saddharmaṃ śrotumāgatāḥ //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā suprasannāśayā mudā / tatpādābjaṃ praṇatvā tatsabhāyāṃ samupāśrayan //

sarve pratyekabuddhāśca arhantaḥ samupāgatāḥ / bhagavantaṃ tamānamya tatraikānte samāśrayan //

śrāvakā bhikṣavaścāpi yatayo brahmacāriṇaḥ / śāstāraṃ taṃ praṇatvā tatsabhāyāṃ samupāśrayan //

ṛṣayo 'pi mahāsattvāḥ sarve saddharmavāṃchinaḥ / durāttaṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā praṇamya samupāgatāḥ //

brahmādayo mahābhijñā bhāsayantaḥ samantataḥ / dūrāttaṃ sugataṃ dṛṭvā praṇamantaḥ samāgatāḥ //

indrādayaḥ surāḥ sarve dharmāmṛtalālasāḥ / paśyanto dūrato natvā śāstāraṃ taṃ samāgatāḥ //

tathāgnipramukhāḥ sarve lokapālāḥ pramoditāḥ / bhagavantaṃ samālokya dūrannatvā samāgatāḥ //

tathā sarve ca gandharvā dhṛtarāṣṭrādayo 'pi te / sudūrāt sanirīkṣāntā namantaḥ sahasāgatāḥ //

viruḍhakādayaḥ sarve kumbhāṇḍāśca pramoditāḥ / te 'pi sudūrato dṛṣṭvā namantaḥ sahasāgatāḥ //

virupākṣādayaścāpi sarvanāgādhipāstathā / te 'pi dṛṣṭvā sudūrāttaṃ jinaṇ samāgatāḥ //

vaiśravaṇādayaścāpi yakṣāḥ sarvapramoditāḥ / paśyanto dūrato natvā taṃ muniṃ samupāgatāḥ //

etaṃ sūryādayaḥ sarve grahādhipāḥ samāgatāḥ / sarvāstārāgaṇāścāpi sarve vidhādharā api //

siddhāḥ sādhyāśca rudrāśca vāyavaśca maheśvarāḥ / kāmadhātvīśvarāḥ sarve śrīpatipramukhā api //

garuḍendrāśca sarve 'pi kionnarendrā drumādayaḥ / vemacitrādayaḥ sarve daityendrā rākṣasā api //

mahoragāśca nāgāśca sarve 'pi jalacāriṇaḥ / sarve 'pi devaputrāśca sarve ṣoṣapsarogaṇāḥ //

sarvā gandharvakanyāśca sarvāḥ kinnarakanyakāḥ / nājakanyāśca divyāṃgā rakṣokanyāśca bhadrikāḥ //

yakṣakanyā asaṃkhyeyā tathā ca daityakanyakāḥ / asaṃkhyeyāstathā vidhādharakanyā manoharāḥ //

siddhakanyāstathā sādhyakanyāścātimanoharāḥ / devakanyādayaścānyakanyāḥ sarvāḥ pramoditāḥ //

samīkṣya saṃprabhāsantamupatasthuḥ sabhāntike //

tathā ca brahmacāriṇo bhikṣuṇyaścailakā api / vratina upāsakāścāpi tathā copāsikā api //

ṛṣikanyāstathā cānyāḥ saddharmaṃ śrotumāgatāḥ / tathā ca brāhmaṇā vijñāstīrthikāśca tapasvinaḥ //

rājānaḥ kṣatriyāścāpi sarve rājakumārakāḥ / amātyā mantriṇaścāpi śreṣṭhinaśca mahājanāḥ //

sainyā yodhṛgaṇāścāpi bhṛtyāḥ parijanā api / gṛhasthā dhaninaḥ sārthavāhādayo vaṇiggaṇāḥ //

śilpinaṃ kṝṣiṇaścāpi sarve kuṭumbino 'pi ca / sarve vaiśyāśca śūdrāśca tathānye sarvajātikāḥ //

nāgarāḥ paurikāścāpi jānapadāśca naigamāḥ / grāmyāḥ pratyantadeśasthāḥ kārpaṭikāśca pārvatāḥ //

evaṃ sarve 'pi lokāśca saṃbuddhabhattimānasāḥ / triratnaguṇamāhātyaṃ pīyuṣaṃ pātumāgatāḥ //

tatra sarve 'pi te lokā brahmāadaya upāgatāḥ / taṃ munīndraṃ samālokya praṇamantaḥ purogatāḥ //

yathāvidhi samabhyarcya praṇatvā ca yathākramam / tistraḥ pradakṣiṇīkṛtya kṛtāṃjalipuṭā mudā //

tatsaddharmāmṛtaṃ pātuṃ parivṛtya samantataḥ / puraskṛtya samādhāya paśyantaḥ samupāśrayan //

tatra sa bhagavāṃstān dṛṣṭvā sarvān samāśritān / sarvasaṃśodhanaṃ nāma samādhiṃ vidadhe tadā //

tasminnavasare tatra raśmayaḥ saṃprabhāsvarāḥ / avabhāsya diśaḥ sarvā bhāsayantaḥ samāgatāḥ //

tadā tadraśmisaṃspṛṣṭe vihāre tatra sarvataḥ / hemaratnamayā āsan stambhāḥ sarve praśobhitāḥ //

kūṭāgārāśca sarve 'pi suvarṇaratnaśobhitāḥ / dvārāṇi tatra sarvāṇi hemarupyamayāni ca //

sopānānyapi sarvāṇi svarṇarupyamayāni ca / vātāyanāni sarvāṇi hemaratnamayāni ca //

kapāṭāani ca sarvāṇi rupyaratnamayāṇyapi / bhittayo 'pi tathā sarvāḥ svarṇaratnamayā babhuḥ //

paṭalāni suvarṇāni ratnābhimaṇḍitāni ca / vedikāstatra sarvāśca suvarṇaratnamaṇḍitāḥ //

toraṇānyapi sarvāṇi svarṇaratnamayāni ca / evaṃ sarve 'pi prāsādāḥ suvarṇaratnamaṇḍitāḥ //

bhūtalānyapi sarvāṇi vaiḍūryasaṃnibhāni ca / samatalāni śuddhāni komalāni virejire //

evaṃ tajjātakārāme vihāraṃ pariśobhitam / divyasuvarṇaratnaśrīmaṇḍitaṃ samarocata //

bahiśca jetakārāme vihārasya samantataḥ / kalpavṛkṣāḥ samudbhūtāḥ sarvārthisukhadāyinaḥ //

suvarṇaskandhaśākhāḍhyā rupyapatrābhicchāditāḥ / divyacīvarakyādilambitā pariśobhitāḥ //

samujjvaladudāraśrīratnamālāpralambitāḥ / sarvālaṃkāramuktādiratnahārapralambitāḥ //

anekā puṣpavṛkṣāśva samudbhūtāḥ samantataḥ / divyasaurabhyāgandhādyapracchannapuṣpabhāriṇaḥ //

anekaphalavṛkṣāśca samudbhūtāḥ samantataḥ / divyamṛtarasasvādasupathyafalabhāriṇaḥ //

sarvā auṣadhayaścāpi rasavīryaguṇānvitāḥ / sarvā roganihantāraḥ prādurāsan samantataḥ //

anekāḥ puṣkariṇyaśca śuddhāmbuparipūritāḥ / padmotpalādipuṣpāḍhyāḥ prādurāsan manoramāḥ //

evaṃ sarvāṇi vastūni bhadrābhiśobhitāni ca / śrīsamṛddhaprasannāni babhūvustatra sarvataḥ //

evaṃ tadā mahānandasukhadharmaguṇānvitam / sarvasattvamanohlādi mahotsāhaṃ pravartate //

etanmahādbhūtaṃ dṝṣṭvā sarve lokāḥ surādayaḥ / vismayākrāntacittāste paśyan tastasthurunmukhāḥ //

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī nāma sanmatiḥ / bodhisattvo mahāsattvastān paśyan vismayānvitaḥ //

dṛṣṭvā sarvān sabhāsīnān vismayoddhatamānasān / taṃ munīndraṃ samālokya tasthau taddhetuṃ cintayan //

tadā sa bhagavāṃcchāstā lokān sarvāsurānapi / tadadbhutaṃ mahaddhetuṃ parijñātuṃ samāhitaḥ //

gatvā paśyan samādhāya tatsamādheḥ samutthitaḥ / tadadbhutamahāhetuṃ samupādeṣṭumaicchata //

tadālokya sudhīmān sa bodhisattvo jinātmajaḥ / kṛtī sarvanīvaraṇaviṣkambhī saṃvilokayan //

samutthāyopasaṃgacchan jānubhūmitalāśritaḥ / udvahannuttarāsaṃgaṃ kṛtāṃjalipuṭo mudā //

saṃpaśyaṃstaṃ jagannāthaṃ śāstāraṃ trijagadgurum / sarvajñaṃ śrīghanaṃ natvā prārthayadevamādarāt //

bhagavan paramāścaryaprāpto 'smīdaṃ vilokayan / kuta ite supuṇyābhā raśmayo 'tra samāgatāḥ //

kasya puṇyātmanaścāyaṃ saddharmaviṣayo mahān / prabhāva idṛśo 'smābhirdṛśyati na kadācana //

tadbhavāṃstrigajacchāstā sarvajño bhagavān jinaḥ / tadetannaḥ samādiśya prabodhayitumarhati //

iti saṃprārthyamāno 'sau bhagavān dharmādhipo jinaḥ / dṛoṣṭvāā sarvanīvaraṇaviṣkambhinaṃ tamabravīt //

yaḥ śrīmānmahābhijña āryāvalokiteśvaraḥ / bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //

sa jinasyāmitābhasya dhṛtājñaḥ karuṇāmayaḥ / lokadhātoḥ sukhāvatyāḥ sattvānuddhartumāgataḥ //

sāṃprataṃ narake 'vīcau sattvān tenābhipācitān / prasamīkṣya samuddhartuṃ prasārayan karānāgataḥ //

tatprabhā narake tatra spṛṣṭvā sarvān sukhānvitān / kṛtvā tataḥ samuddhatya samavabhāsya sarvataḥ //

ihāgatā imāstasya lokeśasyātmajāḥ prabhāḥ //

evamasau mahāsattvo mahatpuṇyasamṛddhimān / ihāpi pāpinaḥ sattvān samuddhartuṃ samāgataḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ / dhimān sarvanīvaraṇaviṣkambhī vismayānvitaḥ //

bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ samālokya sakautukaḥ / lokeśapuṇyamāhātmyaṃ praṣṭumevamabhāṣata //

bhagavannake 'vīcau mahānagniḥ sadojvalaḥ / vīcirna jñāyate tasya jvālā yā mahadarcciṣaḥ //

tatkathaṃ sa mahāsattvo lokeśvaraḥ kṛpānvitaḥ / tatra sattvān samuddhartuṃ praviśati jagadguruḥ //

yatra prākāraparyantamayomayaṃ mahītalam / mahadagnikhadā tatra projvalāgniśikhākulā //

tasyāṃ saṃsthāpitā kumbhī mahatī tailapūritā / tasyāṃ sattvā durātmānaḥ pāpiṣṭhā duritāratāḥ / aprameyā asaṃkhyeyāḥ kvāthamānā divāniśam / khidyatyahne viśīrṇāṃgāstiṣṭhinte prāṇinaḥ kharāḥ //

evaṃ te prāṇino duṣṭā asahyavedanāturāḥ / svaduṣkṛtān abhibhuṃjantastiṣṭhinti pāritāpitāḥ //

tatrāpyasau mahāsattvo lokenātho jinātmajaḥ / praviṣṭaḥ kathamuddhatya saṃpreṣayecca tān kuha //

bhagavan sarvavicchāstaretatsarvaṃ suvistaram / samādiśya bhavānasmān prabodhayitumarhasi //

iti saṃprārthite tena bodhisattvena dhīmatā / bhagavānstaṃ mahāsattvaṃ samālokyaivamādiśat //

sādhu śṛṇu mahāsattva samādhāya yadīcchasi / lokeśvararddhimāhātmyaṃ pravakṣyāmi jagaddhite //

tadyathā bhūpatī rājā cakravartī nṛpādhipaḥ / mahadrājyarddhisaṃpannamahotsāhaiḥ samanvitaḥ //

vasantasamaye rantuṃ sarvatra puṣpamaṇḍite / mahodyāne manoramye praviśati pramoditaḥ //

tathā sa trijagannātha puṇyarddhiśrīsamanvitaḥ / tatrāvīcau samālokya praviśati prabhāsayan //

tasya kāye 'nyathābhāvaṃ bhavati naiva kiṃcana / sukhameva mahānandamahotsāpramodanam //

yadā sa trijagannāthaḥ svadeharaśmimutsṛjan / tadavīcimukrāntaścarate saṃprabhāsayan //

tadādau nirayo 'vīcirmahadagniśikhākulaḥ / śītībhūto mahānandaṃ sukhāṃgo bhavati kṣaṇāt //

yamapālāstadāalokya saṃvegodvignamānasāḥ / kimatrāśubhanaimittaṃ jātamiti viṣāditāḥ //

ko devo 'tra mahāvīro daityo vā samupāgataḥ / ityuktvā te ca taddraṣṭuṃ pracarante samantataḥ //

tatra taṃ samupāsīnaṃ divyarupaṃ mahatprabham / saumyarupaṃ subhadrāṃgaṃ divyālaṃkāramaṇḍitam //

mahacchrīmaṇisaṃyuktaṃ jaṭāmakuṭaśobhitam / paśyante te samālokya tiṣṭhante vismayānvitāḥ //

tato 'sau sarvapālendro lokeśvaro jinātmajaḥ / saṃbhāsayan viśuddhābhaiḥ praviśate vilokayan //

yadā tatra praviṣṭo 'sau bodhisattvajagatprabhuḥ / tadā tatra mahāpadmaṃ prādurbhūtaṃ prabhāsvaram //

saptaratnamayaṃ tatra samāśritya sa tiṣṭhati / tadā visphoṭitā kumbhī sā so 'pi praśamito 'nalaḥ //

tatrānalakhadāmadhye prādurbhūtaṃ sarovaram / tadā te pāpinaḥ sattvāstadraśmisparśatāśrayāḥ //

nirgatavedanāduḥkhā mahatsaukhyasamanvitāḥ / vismitāḥ suprasannātmāḥ saṃpaśyante tamīśvaram //

samīkṣya sahasopetya kṛtāṃjalipuṭā mudā / tatpādābje praṇatvā te stutvā bhajanta ādarāt //

tataḥ sarve 'pi te sattvā niḥśeṣatyaktapātakāḥ / śuddhāṃgā vimalātmānaḥ saṃprayānti sukhāvatīm //

sukhāvatyāṃ ca te sarve saṃgatāḥ saṃpramoditāḥ / munīndrasyāmitābhasya sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarante jagaddhite //

tadā narakapārāste sarva udvignamānasāḥ / vilokya taṃ mahāścaryaṃ savismayabhayākulāḥ / pragṛhya svasvaśayāṇi palāyante tato drutam //

tataste sahasā gatvā yamarājasya sannidhau / praṇatvetatpravṛtāntaṃ nivedayanti vistaram //

tairniveditamākarṇya yamarājo 'tivismitaḥ / purataḥ samupāmantrya pṛcchate tān samādarāt //

kimevaṃ yūyamāyātāḥ sarve 'pyudvignamānasā / kuto bhayaṃ samāyātaṃ keta yuyaṃ prakheṭitāḥ //

sarvametatpravṛttāntaṃ yuyaṃ me yadi bhaktikāḥ / vistareṇa samāakhyātumarhatha me punaḥ punaḥ //

ityukte yamarājena sarve te yamakiṃkarāḥ / praṇatvā yamarājaṃ ca nivedayanti vistarāt //

yatkhalu deva jānīyādbhavāneva jagatprabhuḥ / tatrāvīcau mahotpātaṃ jāyete tannigadyate //

prathamaṃ tasmin sugandhaścarate śītalo 'nilaḥ / tataḥ prahlādinī kāntirbhāsayanti samāgatāḥ //

tatprabhāsparśitaḥ so 'gniravīcirapi śāmyate / tato visphoṭitā kumbhī khaṇḍībhūtā vicūrṇitā //

tatrāpyagnikhadāmadhye prādurbhūtaṃ sarovaram / tatastatra mahāsattvaḥ kāmarupo 'tisundaraḥ //

bhadramūrttirviśuddhātmā jaṭāmakuṭaśobhitaḥ / śrīmān maharddhiko dhīro divyālaṃkāramaṇḍitaḥ //

dayākāruṇyabhadrāṃśaḥ śītaraśmiprabhāsvaraḥ / samīkṣan pāpinassattvān praviśate prabhāsayan //

tadā tatra mahāpadmaṃ saptaratnasamujjvalam / prādurbhūtaṃ tadāśritya tiṣṭhate sa prabhāsayan //

tamāsīnaṃ samālokya pāpinaste savismayāḥ / upetya śaraṇaṃ gatvā sambhajante samādarāt //

tataste prāṇinaḥ sarve śudhakāyāḥ pramoditāḥ / tatpādābje praṇatiṃ kṛtvā sarve yānti tataścyutāḥ //

ityasau narako 'vīcirniḥśeṣaṃ pralayaṃ gataḥ / tadatra deva saṃvīkṣya vicārayitumarhati //

iti tairniveditaṃ śrūtvā yamarājaḥ sa vismitaḥ / kimetadadbhutaṃ jātamityuktvaivaṃ vicintate //

ko 'sau devaḥ samāyāta īdṛgrūpo maharddhikaḥ / maheśvaro 'thavā viṣṇurbrahmātha tridaśādhipaḥ //

vāḍavo vā mahānagnirutthitaḥ pralaye yathā / gandharvo vā surendro vā kinnaro vātha rākṣasaḥ //

kimutthito mahāvāyurativīryaparākramaḥ / yakṣo vātha mahāsattvo vajrapāṇiḥ sa guhyarāṭ //

rākṣasendro mahāvīro rāvaṇo mama spardhī ca / yakṣādhipo mahāvīro rājarājo 'thavānyataḥ //

kiṃ vā bhūteśvaro rudra īśānaḥ pramathādhipaḥ / ko 'sti lokādhipa vīra īdṛgbalasamṛddhimān //

eteṣāmapi sarveṣāṃ mahadvīryānubhāvinī //

īdṛgviryaprāabhāvo hi kasyacinnaiva dṛśyate //

athavā tāpasaḥ kaścidṛṣirvāpi narādhipa / tapaḥsiddhibalādhānamahadvīryamṛddhimān //

kasya devasya devyā vā kasyā vā bhaktimān kṛtī / sādhako varamāsādya māmapi jetumāgataḥ //

kastadanyo mahāvīryaḥ puruṣo vidyate kuha / yo 'vīciṃ vahinamujjvālaṃ śamayituṃ praśaknuyāt //

īdṛksattvo maheśākhyo mahatpuṇyasamṛddhimān / naivātra dṛśyate kvāpi traidhātubhuvaneṣvapi //

evaṃ vicintya santrasto yamarāṭ so 'tivismitaḥ / avīcau narake tatra paścate divyacakṣuṣā //

tatra ratnayodārapadmāsanasamāśritam / divyātisundaraṃ kāntaṃ divyālaṃkārabhūṣitam //

samantabhadrarupāṃgaṃ jaṭāmaṇikirīṭinam / saumyakāntiprabhāsantaṃ saumyaṃ puṇyaguṇāśrayam //

taṃ śrīmantaṃ samālokya lokeśvaraṃ jinātmajam / bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ viditvā sa pramoditaḥ //

yamarāṭ sahasotthāya tvaraṃstatra samāgataḥ / umetya sāṃjalirnatvā stautyevaṃ taṃ jinātmajam //

namaste bodhisattvāya mahāsattvāya tāyine / āryāavalokiteśāya maheśvarāya suśrīye //

padmaśrībhūṣitāṃgāya saddharmavaradāya te / namo vaṃśakarāya bhuvaradṛṣṭikarāya te //

sarvadā jagadāśvāsavaradānapradāya ca / śatasahastrahastāya koṭīlakṣaṇāya ca //

asaṃkhyānantarupāya viśvarupāya te namaḥ / sarvabhūtātmarupāya ādināthāya te namaḥ //

vaḍavāmukhaparyantaśaśidigānanāya ca / sarvadharmānurupāya dharmapriyāya siddhaye //

sarvasattvamahaduḥkhasaṃmokṣaṇakarāya ca / matsyādyambujajantūnāmāśvāsanakarāya ca / jñānarāśyuttamāṃgāya dharmārthapriyadāyene / ratnaśrībhūṣitāṃgāya sadguṇaśrīpradāya ca //

sarvanarakabhūmīnāṃ saṃśoṣaṇakarāya ca / jñānaśrīsaṃprabhāsāya jñānalakṣmīpradāya ca //

sāmaraiḥ sāsurendraiśca lokaiḥ saṃpūjitāya ca / namaskṛtāya sabhaktyā vanditāya namassadā //

abhayadānadattāya pāramitopadeśine //

sūryarocanadīptāya dharmadīpaṃkarāya ca //

kāmarupāya gandharvasurupāya surupiṇe / hemanagādhiruḍhāya paramārthayogaṃ bibhrate //

abdhigambhīradharmāya saṃmukhadarśanāya ca / sarvasamādhiprāptāya svabhiratikarāya ca //

saṃvicchuritagātrāya munipuṃgavarupiṇe / vadhyabandhanabaddhānāṃ saṃmokṣaṇakarāya ca //

sarvabhāvasnurupāya samupacitakāraṇe / bahuparijanāḍhyāya cintāmaṇisarupiṇe //

nirvāṇamārgasaṃcārasaṃdarśanapradāya ca / bhūtapretapiśācādinilayocchoṣakāriṇe //

chatrībhūtāya lokānāṃ traidhātukanivāsinām / sarvādhivyādhiyuktānāṃ parimocanakāriṇe //

nandopanandanāgendranāgeyajñopavītabibhrate //

śrīmato 'moghapāśasya rupasandarśanāya ca / sarvamantraguṇābhijñaprāptāya sadguṇāya ca //

vajrapāṇimahāyakṣavidrāpaṇakarāya ca / trailokyaduṣṭasattvānāṃ bhīṣaṇamūrtidhāriṇe //

bhūtavetāḍakumbhāṇḍarakṣoyakṣādibhīdade / nīlotpalasunetrāya gambhīradhīrabuddhaye //

sarvavidyādhināthāya sarvakleśāpahāriṇe / vividhadharmasaṃbodhimārgopacitāya ca //

mokṣamārgābhiruḍhāya prabaladharmabibhrate / prāptasaṃbodhisaccittasanmārgopacitāya ca //

pretādidurgatikleśaparimokṣaṇakarāya ca / paramāṇurajosaṃkhyaṃ samādhiṃ dadhate namaḥ //

namaste lokanāthāya bodhisatvāya te sadā / mahāsattvāya saddharmaguṇasaṃpattidāyine //

namāmi te jagacchāstaḥ sadāhaṃ śaraṇaṃ vrajan / bhajāni satataṃ bhaktyā tatprasīda jagatprabho //

kṣantavyaṃ me 'parādhatvaṃ yanmayāpakṛtaṃ bhavet / adyārabhya sadā śāstarbhave tvaccharaṇāśrītaḥ //

bhavadājñāṃ śiro dhṛtvā cariṣyāmi jagaddhite / tathātrāhaṃ kariṣyāmi bhavatā diśyate yathā //

tad bhavān me sadālokya prasīdatu jagatprabho / bhavadabhimataṃ kāryaṃ taskariṣyāmyahaṃ bhave //

ityevaṃ dharmarājo 'sau stutvā saṃprārthayan mudā / taṃ punaḥ sāṃjalirnatvā samupatiṣṭhate punaḥ //

tato lokeśvaro 'sau taṃ dharmarājaṃ vilokayan / samādiśati saṃbodhimārge niyoktumādarat //

yama tvaṃ dharmarājo 'si sarvalokānuśāsakaḥ / tatsampadbhirgayitvaiva sattvān dharme 'nuśāsaya //

ye cāpi prāṇino duṣṭāḥ pāpiṣṭhā api durdhiyaḥ / te 'pi dharme pratiṣṭhāpya bodhayitvā prayatnataḥ //

ye cāpi śraddhayā bhaktyā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / bhajanti sarvadā nityaṃ saṃbodhidharmavāṃchinaḥ //

te sarve 'pi samālokya pālanīyāstvayā sadā //

bodhayitvā samālokya pālanīyāstvāyra sadā //

bodhayitvā ca te sarve cārayitvā śubhe vrate / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣaṇīyāḥ sukhāvatīm //

ye cāpi pāpino duṣṭāstānapi tvaṃ prayatnataḥ / prabodhaya samālokya cārayasva śubhe sadā //

ityevaṃ me vacanaṃ śrutvā saṃbodhiṃ yadi vāṃchasi / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarasva jagaddhite //

yadyevaṃ kuruṣe loke dayādharmaṃ samācaran / dharmarājābhidhānaṃ te yathārthyasaphalaṃ vrajet //

ityevaṃ samupādiṣṭaṃ tena lokeśvareṇa saḥ / dharmarājaḥ samākarṇya tatheti paribudhyate //

tataḥ sa dharmarājastaṃ lokeśvara jinātmajam / samīkṣya sāṃjalirnatvā saṃprayāti svamālayam //

tato 'sau lokanātho 'pi saṃprasthiti kṛpākulaḥ / anyatrāpi samuddhartuṃ sattvān saṃcarate punaḥ //

// ityavīcisaṃśoṣaṇadharmarājābhibodhanaprakaraṇam //

3. sūcīmukhodara parvata pretoddhāraṇa prakaraṇa

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ / bodhisattvo munīndraṃ taṃ saṃpaśyaṃcaivamabravīt //

kadāsau bhagavaṃchāstar lokeśvaro jinātmajaḥ / bodhisattva ihāgacchettatsamādeṣṭumarhati //

iti taduktamākarṇya bhagavān sa munīśvaraḥ / bodhisattvaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //

asau śrīmān mahāsattvaḥ kulaputra tataścaran / pretalokān samuddhartuṃ pretālaye 'bhigacchati //

tatra pretālaye gatvā pretān paśyan sa dūrataḥ / śītaraśmi samutsṛjya praviveśa prabhāsayan //

tadraśmīḥ saṃprabhāsantīḥ samavabhāsya sarvataḥ / tatpretabhuvanaṃ sarvaṃ karoti śītatānvitam //

tadā te pretikāḥ sarve śītaraśmisamanvitāḥ / kimetaditi saṃcintya tiṣṭhanti vismayānvitāḥ //

yadā tatra praviṣṭo 'sau lokeśvaraḥ prabhāsayan / tadā vajrāśanirbhūmi upaśāntā samantataḥ //

tadadbhutaṃ samāalokya dvārapālaḥ sa vismitaḥ / kimatetaditi saṃcintya lohitākṣo vilokayan //

utthāya sahasādāya kālakūṭamahāviṣam / bhiṇḍipālaṃ dhanurbāṇaṃ dhṛtvā saṃtrasate ruṣā //

tatra taṃ ratnapadmasthaṃ śītaraśmiprabhāsvaram / vilokyāsau mahāraudracitto 'pi vismayānvitaḥ //

tadraśmisaṃparispṛṣṭaḥ kāruṇyacittamāptavān / svapāpasādhanaṃ karma saṃbhāvyaivaṃ vicintate //

dhigmāṃ yadīdṛśe pāpasādhane duṣṭakarmaṇi / saṃrakto dvārapālo 'tra bhūtvā karomi pāpakān //

naiva me īdṛśaṃ karma pālayataḥ śubhaṃ bhavet / nūnametanmahatpāpafalaṃ tuhyāṃ bhave sadā //

kimīdṛgkarma sādhavyaṃ kevaladuḥkhasādhanam / tadahaṃ nātra tiṣṭheyaṃ hyuktvā gehaṃ vrajānyapi //

iti vicintya sa dvārapālo 'tikaruṇānvitaḥ / puratastaṃ mahāsattvaṃ praṇatvā carate tataḥ //

tatra taṃ samupāyātaṃ sudhāṃśusaṃprabhāsitam / samīkṣya pretikāḥ sarve dhāvanti purato drutam //

tasya te pura āgatya kṣutpipāsāgnitāpitāḥ / pānīyamabhiyācantastiṣṭhanti parivṛtya vai //

tān dṛṣṭvā sa mahāsattvaḥ sūcīmukhānagodarān / dagdhasthūṇāśrayānasthiyantravadatimūrcchitān //

svakeśaromasaṃcchannāḥ kṛśāṃgān vikṛtānanān / kṣuptipāsāgnisandagdhān viṇmūtraśleṣmabhojinaḥ //

īdṛśān pāpino duṣṭān pretān sarvān vilokayan / tebhyo 'tikaruṇārtātmā dādatyabjādbhavaṃ jalam //

tadambu te nipīyāpi pretāssarve na tṛptitāḥ / bhūyo 'pi pātumicchanta upatiṣṭhinta tatpuraḥ //

tānatṛptān samālokya lokeśo 'tidayākulaḥ / daśabhyaḥ svāṃgulībhyo 'pi niścārayati nimnagāḥ //

tacchravantīḥ samālokya sarve te pretikā mudā / yathecchā saṃpibanto 'pi naiva tṛptisamāgatāḥ //

bhūyo 'pi pātumicchantaḥ sarve te samupāśritāḥ / tamevaṃ samupālokya vibhramante tṛṣāturāḥ //

bhramatastān vilokyāsau lokeśo 'tidayānvitaḥ / daśapādāṃgulībhyo 'pi niśyārayati cāparāḥ //

tāśca mahānadīrdṛṣṭvā pretāssarve 'pi te mudā / samupetya pibanto 'pi naiva tṛptiṃ samāgatāḥ //

tānatṛtān vilokyāsau lokeśo 'tikṛpānvitaḥ / sarvebhyo romakūpebhyo niścārayati cāpagāḥ //

tāṃścāpi te samālokya sarvāpretāḥ tṛiṣārditāḥ / sahasā samupāśrītya prapibante yathepsitam //

yadā tea pretikāḥ sarve tadudakaṃ sudhānibham / aṣṭāṃgaguṇasaṃpannaṃ pibantyāsvādhyamoditāḥ //

tadā sarve 'pi te pūrṇagātrā vipulakaṇṭhakāḥ / paripuṣṭendriyāstṛptā bhavanti saṃpramoditāḥ //

tataścāsau mahāsattvo dṛṣṭvā tān jalatoṣitān / bhūyo 'pi karuṇātmā taistoṣayituṃ samīhate //

tatra sa karuṇāsindhurmeghānutthāpya sarvataḥ / praṇītasurasāhārā saṃpravarṣayate 'niśam //

tān divyasurasāhārān pravarṣitān samantataḥ / dṛṣṭvā te pretikāḥ sarve savismayapramoditāḥ //

samīkṣya svechayādāya yathākāmaṃ prabhuṃjate / tataḥ sarve 'pi te sattvā tadāhārābhitoṣitāḥ //

tataste sarve āhāraiḥ pānaiścāpyamṛtopamaiḥ / santarpitā mahānandasukhotsāhasamanvitāḥ //

tadā te sukhitāḥ santaḥ saddharmaguṇabhāṣiṇaḥ / pariśuddhāśayāḥ sarve saṃcintyaivaṃ vadantyapi //

aho te sukhino lokā ye jāmbudvīpikā narāḥ / āśritya śītalāṃ chāyāṃ dhyātvā tiṣṭhanti sadguroḥ //

sukhitāste manuṣyā ye mātāpitroryathāsukham / paricaryāṃ sadā kṛtvā bhajanti samupasthitāḥ //

sukhitāste manuṣyā ye sanmitraṃ samupasthitāḥ / subhāṣitaṃ sadā śrutvā caranti sarvadā śubhe //

sukhinaste mahāsattvā ye saṃbodhivratacāriṇaḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃcaranti sadā śubhe //

sukhitāste mahābhāgā ye suśīlāḥ śubhārthinaḥ / svaparātmahitārthena caranti poṣadhaṃ vratam //

satpuruṣāḥ mahābhāgāste ye saṃghasamupasthikāḥ / dharmagaṇḍīṃ yathākālamākoṭayanti sarvadā //

ye vihāraṃ pratiṣṭhāpya triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / upāsakavrataṃ dhṛtvā caranti te 'pi bhāginaḥ //

sukhitāste mahāsattvā ye vihāraṃ viśīrṇitam / saṃskṛtya saṃpratiṣṭhāpya kurvanti saṃpraśobhitam / ye pūrvastūpabimbāni viśirṇasphuṭitāni ca / saṃskṛtya pratisaṃsthāpya bhajanti te subhāginaḥ //

saddharmabhāṇakān ye ca saṃmānya samupasthitāḥ / subhāṣitāni śṛṇvanti te subhāgyāḥ sukhānvitāḥ //

buddhānāṃ prātihāryāṇi paśyanti vividhāni ye / caṃkramāṇi ca paśyanti ye te sarve 'pi bhāginaḥ //

ye ca pratyekabuddhānāṃ vividharddhivikurvitam / caṃkramāṇi ca paśyanti te 'pi sarve subhāginaḥ //

ye 'rhatāṃ prātihāryāṇi paśyanti caṃkramāṇi ca / te 'pi dhanyā sukhāpannāḥ saṃsāradharmacāriṇaḥ //

ye cāpi bodhisattvānāṃ paśyanti caṃkramāṇyapi / prātihāryāṇi ye cāpi te 'pi dhanyāḥ subhāginaḥ //

ye buddhaśaraṇaṃ gatvā smṛtvā bhajanti sarvadā / te eva subhagā dhanyāḥ saddharmmaguṇalābhinaḥ //

ye ca śṛṇvanti saddharmaṃ bhajanti śrāvayantyapi / te 'pi sarve mahābhāgāḥ saṃbodhidharmabhāginaḥ //

ye saṃghān ca śaraṇaṃ gatvā bhajanti samupasthitāḥ / te sarve subhagā dhanyāḥ saṃbodhipratilābhinaḥ //

ye ca datvā pradānāni pālayantaḥ parigrahān / kṛtvā satvahitarthāni carante te subhāginaḥ //

pāpato viratā ye ca pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / caranti vratamaṣṭāṃgaṃ bhadrikāste subhāvinaḥ //

ye ca kṣāntivrataṃ dhṛtvāa suprasannāśayāḥ sadā / sarvasattvahitārtheṣu caranti te subhāvinaḥ //

ye ca saddharmaratnāni sādhayanto jagaddhite / sadā lokahitārthāni kurvaṃte te mahājanāḥ //

ye ca tata mahāsattvā sarvavidyāntapāragāḥ / kṛtvā sattvaśubhārthāni carante te subhāginaḥ //

ye cāpi śāsane bauddhe śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / pravajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā carante te sunirmalāḥ //

ye ca bauddhāśrame nityaṃ śodhayanti samāhitāḥ / te suśrīīmatsubhadrāṃgāḥ saddharmasukhasaṃyutāḥ //

ye cāpi satataṃ snigdhā hitaṃ kṛtvā parasparam / sādhayanti yaśodharmaṃ te sabhāgyā subhāvinaḥ //

ye caranti sadā bhadre viramya daśapāpataḥ / te dhanyā vimalātmānaḥ sadguṇasukhalābhinaḥ //

ye caranti tapo 'raṇye tyaktvā sarvān parigrahān / te subhadrāḥ śubhātmānaḥ sadā sadgaticāriṇaḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā ye caranti jagaddhite / te pumāṃso mahāsattvāḥ saṃbuddhapadalābhinaḥ //

ityevaṃ te samābhāṣya sarvasaṃparinanditāḥ / mahāsattvaṃ tamānamya prārthayantyemādarāt //

sādho bhavān hi no nāthayātā svāmī suhṛtprabhuḥ / naivānyo vidyate kaścidevaṃ rakṣyahitārthabhṛt //

yad bhavān svayamālokya pāpino 'smān suduḥkhitān / samāgatyāmṛtairbhogyaistoṣayannabhirakṣati //

tadvayaṃ bhavatāmeva sarvadā śaraṇaṃ gatāḥ / satkāraissamupasthānaṃ kartucchāmahe 'dhunā //

tad bhavānno hitādhāne saṃyojayitumarhati / bhavatā yatsamādiṣṭaṃ tatkariṣyāmahe dhruvan //

iti tai prārthitaṃ sarvai lokeśvaro niśamya saḥ / kṛpādṛṣṭyā samālokya samādiśati tān punaḥ //

śṛṇudhvaṃ tanmayākhyātaṃ yuṣmākaṃ hitasādhanam / saṃcaradhvaṃ tathā nityaṃ sadā bhadraṃ yadīcchatha //

tadyathādau triratnānāṃ prayāta śaraṇaṃ mudā / sarvadā manasā smṛtvā bhajadhvaṃ ca samādarāt //

namo buddhāya dharmāya saṃghāya ca namo namaḥ / iti tribhyo namaskāraṃ kṛtvā carata sarvataḥ //

etatpuṇyānubhāvena sarvatrāpi śubhaṃ bhavet / nirutpātaṃ mahotsāhaṃ sarvadā ca bhave dhrivam //

tato yūyaṃ krameṇāpi pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / bodhicittaṃ samāsādhya vrataṃ caritumaikṣyatha //

tadetatpuṇyabhāvena sarve yūyamitaścyutāḥ / triratnasmṛtimādhāya sukhāvatīṃ prayāsyatha //

tatrāmitābhanāthasya śaraṇe samupasthitāḥ / sarvadā bhajanaṃ kṛtvā cariṣyatha mahāsukham //

tadā yūyaṃ samadāya poṣadhaṃ vratamuttamam / vidhivatsaṃcaritvaitpuṇyairlapsyatha sanmatim //

tato 'pi vimalātmānaḥ sarvasattvahitotsukāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā cariṣyatha jagaddhite //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramam / duṣṭān māragaṇān sarvān jitvārhanto bhaviṣyatha //

tataḥ saṃsārasaṃcāranispṛhā vijitendriyāḥ / trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtipadamāpsyatha //

evaṃ sattvās triratnānāṃ gacchantaḥ śaraṇaṃ sadā / smṛtvā nām samucccārya natvā bhajadhvaṃ nābhavam //

iti lokeśvareṇaivaṃ samādiṣṭaṃ niśamya te / sarve tatheti vijñāpya pratimodanti nanditāḥ //

tato lokeśvaro matvā teṣāṃ mano 'bhiśuddhitam / niścārayati kāraṇḍavyūhasūtrasūbhāṣitam //

tatsubhāṣitamākarṇya sarve te saṃpramoditāḥ / triratnabhajanotsāhasaukhyaṃ vāṃchanti sādhitum //

tataste muditāḥ sarve triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / namo buddhāya dharmāya saṃghāyeti vadanti te //

tataḥ sarve 'pi te satvāyiratnasmṛtisaṃratāḥ / saṃsāraviratotsāhā bhavanti dharmalālasāḥ //

tato jñānāsinā bhittvā satkāyadṛṣṭiparvatam / tyaktvā dehaṃ tataḥ sarve te 'bhiyānti sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya śaraṇe samupasthitāḥ / nirdeśaṃ śirasā dhṛtvā pracaranti śubhe mudā //

tataḥ sarve bhaveyuste caturbrahmavihāriṇaḥ / bodhisattvā mahāsattvā ākāṃkṣitamukhābhidhāḥ //

ityevaṃ sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvān pretān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

evaṃ trailokyanātho 'sau mahākāruṇikaḥ kṛtī / kṛpayā svayamālokya saṃrakṣyābhyavate jagat //

ye ye sattvāḥ sadā tasya lokeśasya mahātmanaḥ / smṛtvā nāma samuccārya bhajante śaraṇaṃ gatāḥ //

te te sarve 'pi niṣpāpāḥ śrīmantaḥ sadguṇākarāḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā pracarantaḥ śubhe sadā //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā bhuktvā dharmayaśaḥsukham / triratnabhajanotsāhaṃ dhṛtvā yāyuḥ sukhāvatīm //

na te sarve 'pi gacchanti durgatiṃ ca kadācana / sadā sadgatisaṃjātā bhadraśrīsadguṇāśrayāḥ //

pariśuddhendriyā dhīrā bodhicaryāvrataṃdharāḥ / svaparātmahitaṃ kṛtvā yāyurante jinālaye //

ityevaṃ sa mahāsattvaḥ sarvasattvahitārthabhṛt / kṛpākāruṇyasaddharmaguṇamāhātmyasāgaraḥ //

asaṃkhyaṃ puṇyamāhātmyaṃ tasya lokeśvarasya hi / sarvairapi munīndraistatpramātuṃ naiva śakyate //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ / sudhīḥ sarvanīvaraṇaviṣkambhī caivamabravīt //

bhagavan sa mahāsattvo nāgacchati kadā vrajat / tasyāhaṃ darśanaṃ kartumicchāmi trijagatprabhoḥ //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / vikambhinaṃ tamālokya punarevaṃ samādiśat //

evaṃ tān kulaputrāsau lokeśvaraḥ prabodhayan / preṣayitvā sukhāvatyāṃ tato niṣkramya gacchati //

anyatrāpi samuddhartuṃ pāpino narakāśritān / karuṇāsudṛśā paśyaṃścaraṃste saṃprabhāsayan //

dine dine sa āgatya sarveṣu narakeṣvapi / nimagnān pāpino duṣṭān samālokya prabhāsayan //

svayamuddhṛtya sarvānstān sukhīkṛtvā prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayet sukhāvatīm //

// iti śrīguṇakāraṇḍavyūhe sūcīmukhodaraparvatapretoddhāranaprakaraṇam //

4. śrīmaheśvarādi deva samutpādana prakaraṇam

śrībhagavānuvāca / evamasau mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / bhavābdheḥ svayamuddhṛtya pālayati sadā jagat / praduṣṭānapi pāpiṣṭān bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayejjinālaye //

nāstīdṛgguṇasaṃpannaḥ sattvayaidhātukeṣvapi / kasyāpi vidyate naiva pratibhānaṃ hi tādṛśam //

munīndrāṇāṃ ca sarveṣāṃ nāstīdṛgdrutibhānatā / tena lokeśvaro nāma bodhisattvassa ucyate //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ / viṣkambhī bhagavantaṃ ca samālokyaivamabravīt //

bhagavan hetunā kena sarvalokādhipeśvaraḥ / lokeśvaraḥ sa ākhyāta etat samyak samādiśa //

tasyeva pratibhāsatvaṃ kasyacinnaiva vidyate / munīndrāṇāmapi sarveṣāṃ nāstīti tatkathaṃ khalu //

etat samyak samākhyāhi śrotumicchāmi sarvavit / ime sarve sabhāsīnāstadguṇaśrotumānasāḥ //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ mahāvijñaṃ tamālokyaivamādiśat //

śṛṇu tvaṃ kulaputrāsya lokeśasya prabhāvatām / saṃpravakṣyāmi te prītyā sarvasattvānubodhane //

tadhyayābhūt purā śāstā tathāgato munīśvaraḥ / vipaśyī nāma saṃbuddhaḥ sarvavidyādhipo jinaḥ / sarvajño 'rhanmahābhijño dharmarājo vināyakaḥ / bhagavāṃyijagannāthaḥ sarvasattvahitārthabhṛt //

tadāhaṃ kulaputrāsam sugandhasukhasaṃjñakaḥ / vaṇiksuto vṛṣotsāhī saṃbuddhaguṇalālasaḥ //

tasya vipaśyinaḥ śāstuḥ saṃbuddhasya jagadguroḥ / śaraṇe samupāśritya prācaran bodhisaṃvaram //

tadā tena munīndreṇa sarvajñena vipaśyinā / lokeśaguṇamāhātyaṃ samāakhyātaṃ śrutaṃ mayā //

tadyathāsau jagacchāstā vipaśyī bhagavān jinaḥ / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sabhāmadhye samāaśritaḥ //

tadāsau trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvān sattvān samuddhartuṃ saṃpaśyan karuṇānvitaḥ //

puṇyaraśmiṃ samutsṛjya prabhāsayan samantataḥ / duḥkhino narakāsīnān sarvān sattvān vilokayan //

samuddhṛtya prayatnena bodhayitvānumodayan / triratnaśaraṇe sthāpya cārayitvā śubhe vṛṣe //

bodhimārge pratiṣṭhāpya śrāvayitvā subhāṣitān / saṃbodhisādhane dharme saṃniyojya vinodayan //

sarvatra maṃgalaṃ kṛtvā nirupātaṃ mahotsavam / triratnaguṇamāhātmyaṃ prakāśayan samācarat //

tadā tadraśmisaṃspṛṣṭā sarvā bhumiḥ praśobhitā / viśuddhamaṃgalotsāhasukhasamākulābhavat //

tadadbhutaṃ mahānandaṃ mahotsāhaṃ samantataḥ / samālokya mahāsattvo mahāmatirjinātmajaḥ //

vismayasamupāghrāta tvanta evaṃ vyacintayan //

aho kasya prabhākāntiriyamiha samāgatā / avabhāsya jagatsarvaṃ saṃśodhayati śobhitam //

iti cintākulātmā sa bodhisattvo mahāmatiḥ / samutthāyottarāsaṃgamudvahan purato gataḥ //

jāanubhyāṃ bhūtake dhṛtvā kṛtāṃjaliputo mudā / vipaśyinaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ paryapṛcchata //

bhagavan kasya prabhāvo 'yaṃ yadiyaṃ bhāsamāgatā / avabhāsya jagatsarvaṃ śodhayanti praśobhitam //

yadidaṃ mahadāścaryaṃ dṛṣṭvā sarve 'tivismitāḥ / śrotumicchanti sarvajña tatsamādeṣṭumarhati //

iti tenoditaṃ śrutvā vipaśyī sa munīśvaraḥ / mahāmatiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

mahāmate śṛṇuṣvedamadbhutaṃ yatsamudbhavam / tatpuṇyaprabhāvatvaṃ kathayiṣyāmi sāṃpratam //

yayailokādhipo nātho bodhisattvo jinātmajaḥ / sarvadharmādhipaḥ śrīmānāryāvalokiteśvaraḥ //

sa sattvān pāpino duṣṭān duḥkhino narakāśritān / samālokya kṛpādṛsṭyā mahākāruṇyacoditaḥ //

tān sarvān hi samuddṛtya bodhiyitvānumodayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayituṃ jinālaye //

saṃprasthitaḥ sukhāvatyāḥ puṇyaraśmīn samutsṛjan / avabhāsya jagallokamihāgantuṃ samāgataḥ //

tasya puṇyaprabhākāntiriyaṃ pāpaviśodhanī / avabhāsya jagatsarvaṃ śodhayantī prasāritā / evaṃ sa sarvalokānāmadhipatirhitārthabhṛt / svayamālokya sarvatra yāti sarvān samuddharan //

pāpino 'pi samālokya sarvatra narakeṣvapi / nimagnānatiduḥkhāṃstān puṇyaraśmīn samutsṛjan //

avabhāsya sukhāpannān samuddhṛtya prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatim //

evaṃ sa śrīguṇādhāraḥ saddharmasukhadārayakaḥ / dine dine 'pyapremeyān sattvānuddhṛtya bodhayan //

bodhimārge pratiṣṭhāpya śrāvayityā subhāṣitam / kṛtvā śuddhāśayān sarvān preṣayati sukhāvatīm //

evaṃ tasya mahatpuṇyaṃ sarvalokādhikaṃ bahu / aprameyamasaṃkhyeyaṃ saṃbodhipadasādhanam //

sarvairapi munīndraistatpuṇyaṃ mahadbahūttamam / pramātuṃ parisaṃkhyātuṃ śakyate na kadācana //

sarveṣāmapi buddhānāmīdṛkpuṇyaṃ mahottamam / aprameyasaṃkhyeyaṃ vidyate na kadācana //

kasyāpi dṛśyate naivamīdṛkpuṇyaṃ mahattaram / tenāsau trigajagannātho virājate samantataḥ //

evaṃ tasya mahatpuṇyaprameyaṃ bahuttamam / sarvairapi munīndraistatpramātuṃ śakyate na hi //

tasmādasau jagannātho jagacchāstā jagatpatiḥ / sarvalokādhipaḥ śrīmānāryāvalokiteśvaraḥ //

ādibuddhātmasaṃbhūto jagadīśo maheśvaraḥ / viśvasṛktrijagadbharttā saṃbodhijñānabhāskaraḥ //

sarvaiḥ lokādhipairdevaiḥ sāsurayakṣakinnaraiḥ / rākṣasairgaruḍairnāgaiḥ pūjito vanditaḥ sadā //

grahaistārāgaṇaiḥ sarvairvidyādharairmaharddhikaiḥ / siddhaiḥ sādhyaiśca rudraiśca kumbhāṇḍaiśca mahoragaiḥ //

sarvairbhūtādhipaiścāpi savahniryamamārutaiḥ / sarvaiścāpyapsaraḥsarvairdaivādikanyakāgaṇaiḥ //

evaṃ dānavanāgendrayakṣādikanyakāgaṇaiḥ / sadā dhyātvāpyanusmṛtvā stutvā natvābhipūjitaḥ //

bhairavaiśca tathā sarvairmahākālagaṇairapi / mātṛkāśbhiśca sarvābhiḥ saṃstuto vandito 'rcitaḥ //

sarvaiśca ḍākinīsaṃghaiḥ sarvairbhūtaiḥ piśācakaiḥ / sarvairvighnādhipaicāpi sapretakaṭhapūtakaiḥ //

sarvairmāragaṇaiścāpi traidhātukanivāsibhiḥ / sadā nityamanusmṛtvā praṇamitaḥ praśaṃsitaḥ //

evaṃ maharṣibhiḥ sarvairyogibhiśca tapasvibhiḥ / yatibhistīrthikaiścāpi nityaṃ smṛtvābhivanditaḥ //

śrāvakairbhikṣubhiḥ sarvairarhadbhirbrahmacāribhiḥ / sadānusmaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā vanditārcitaḥ //

tathā sarvairmahāsattvairbodhisattvaiśva sarvadā / tadguṇānusmṛtiṃ dhṛtvā sa praśaṃsyo 'bhivandhyate //

tathā pratyekabuddhaiśca śrutvā dṛṣṭvā ca tadguṇān / sadānumodanāṃ kṛtvā praṇatvā saṃpraśaṃsyate //

evaṃ sarvairmunīndraiśca saṃbuddhairapi sarvadā / tatpuṇyaguṇamāhātmyaṃ saṃpraśaṃsyānumodyate //

evaṃ sa sarvalokeśaḥ sarvadharmādhipeśvaraḥ / viśvarastraṣṭā jagadbhartā traidhātukādhipeśvaraḥ //

mahābuddhātmasaṃbhūtaḥ saddharmaguṇabhāskaraḥ / sarvasaṃghādhirājendro bodhisattvo jagatprabhuḥ //

iti sarvairmahābhijñaiḥ saṃbuddhaiḥ sarvadarśibhiḥ / munīśvaraiḥ samākhyātaṃ purā mayā śrutaṃ kila //

tadyathādau mahāśūnyaṃ paṃcabhūte 'pyanudbhave / jyotirusamudbhūta ādibuddho niraṃjanaḥ / triguṇāṃśamahāmūrttirviśvarupaḥ samutthitaḥ / sa svayaṃbhurmahābuddha ādinātho maheśvaraḥ / lokasaṃsarjanaṃ nāma samādhiṃ vidadhe svayam //

tatastasyātmasaṃbhūto divyārupaḥ śubhāṃśabhṛt / bhadramūttirviśuddhāṃgaḥ sulakṣaṇābhimaṇḍitaḥ //

puṇyakāntivirociṣkaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ / so 'pi lokodbhavaṃ nāma samādhiṃ vidadhe svayam //

tadā tasyādināthasya cakṣubhyāṃ candrabhāskarau / samutpannau lalāṭācca samutpanno maheśvaraḥ //

skandhābhyāṃ saṃprajāto 'bhūdabrahmā saumyaścaturmukhaḥ / hadayācca samudbhūto nārāyaṇo 'tisundaraḥ //

ubhābhyāṃ dantapaṃktibhyāṃ samutpunnā sarasvatī / vāyuvo mukhato jātāḥ pṛthvī jātā ca pādataḥ //

varuṇaścodarājjātaḥ vahniśca nābhimaṇḍalāt / vāmajānūdbhavā lakṣmīḥ śrīdo dakṣiṇajānutaḥ //

evamanye 'pi devāśca sarvalokādhipā api / tasya mahātmano dehāt samudbhūtā jagaddhiote //

yadaite lokanāthasya jātā lokādhipāstanoḥ / tasya sarve prasannāsyāḥ paśyantaḥ samupasthitāḥ //

tadā maheśvaro devaḥ straṣṭāraṃ taṃ jagadgurum / praṇatvā sāṃjaliḥ paśyan prārthayadevamādarāt //

bhagavan yadime sarve bhavatā nirmitā vayam / tadarthe 'smānimān sarvān vyākarotu yathāvidhi //

iti saṃprārthite tena maheśvareṇa sarvavit / lokeśvaraḥ samālokya sarvāṃnstānevamādiśat //

ārupyalokdhātvīśo bhaviṣyasi maheśvara / trātā yogādhipaḥ śāstā saṃsāramuktisaukhyadik //

kaliyuge samutpunne sattvadhātau kaṣāyine / tadā sraṣṭā vibharttā ca saṃharttā ca bhaviṣyasi //

sarvasattvā durācārā māracaryāsamāratāḥ / mithyādharmagatā duṣṭā saddharmaguṇanindakāḥ //

vihīnabodhicaryāṃgāstāmasadharmasādhinaḥ / tīrthikadharmasaṃraktā bhaviṣyanti kalau yadā //

tadā pṛthagjanāḥ sarve moherṣyāmadamānikāḥ / sarve te śaraṇaṃ gatvā bhajiṣyanti sadādarāt //

ākāśaṃ liṃgamityāhuḥ pṛthivī tasya pīṭhikā / ālayaḥ sarvabhūtānāṃ līyanālliṃgamucyate //

iti sarve tadā lokāḥ prabhāṣantaḥ pramādataḥ / sarvān devān pratikṣipya cariṣyanti vimohitāḥ //

tān sarvān samālokya bodhayitvā prayatnataḥ / muktimārge pratiṣṭhāpya vrataṃ śaivaṃ pracāraya //

evaṃ kṛtvā mahaiśānaṃ padaṃ prāpya maheśvaraḥ / trailokyādhipatirnātho bhaviṣyasi kalau yuge //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sa maheśvaraḥ / tatheti pratinanditvā tatraiva samupāśrayat //

athāsau sarvavicchāstā lokeśvaro jinātmajaḥ / brahmānaṃ samupāmantrya saṃpaśyannaimabravīt //

brahmanstvaṃ rupadhātniśaśvaturvedāṃgaśāyabhṛt / sṛṣṭikartā jagacchāstā caturbramhavihārikaḥ //

śāntacaryāsamācāraḥ sāttvikadharmanāyakaḥ / paramārthayogavidvidvān śubhārthabhṛd bhaviṣyati //

yuge kalau samutpanne tava caryā vinakṣyati / mlechadharmasamākrānte sadvṛttiḥ parihāsyate / tadāpi tvaṃ prayatnena nānārupeṇa bodhayan / dharmamārge pratiṣṭhāpya prāpayasva sunirvṛtim //

evaṃ brahmanstvamālokya sarvān sattvān prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva jagaddhite //

evaṃ kṛtvā mahatkleśabhavodadhiṃ samuttaret / arhansaṃbodhimāsādya saṃbuddho 'pi bhaviṣyasi //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ samākarṇya prabodhitaḥ / brahmā tatheti saṃśrutya prābhyanandat prasāditaḥ //

tato 'sau ca mahāsattvo lokeśvaro jinātmabhūḥ / nārāyaṇaṃ samālokya samāmantryaivamādiśat //

viṣṇo tvaṃ kāmadhātvīśaḥ sarvalokādhipaḥ prabhuḥ / rajodharmādhipaḥ śāstā sarvasattvahitārthabhṛt //

mahābhijño mahāvīraḥ sarvaduṣṭapramardakaḥ / saṃsārasukhasaṃbhartā māyādharmavicakṣaṇaḥ //

kalau kleśākulān sattvān nānārupeṇa bodhayan / trāsayitvāpi yannena sarvān dharme niyojaya //

evaṃ kṛtvā mahāsattvo mahatpuṇyaguṇānvitaḥ / rājā viśvambharo nātho lakṣmīpatirmaharddhitaḥ //

sarvān sattvān sukhīkṛtya sarvān duṣṭān vinirjayan / saṃvṛtiviratātmānte nirvṛtipadamāpsyasi //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sa prabodhitaḥ / viṣṇustatheti vijñapya prābhyanandat prasāditaḥ //

tataścāsau mahāsattvo lokeśvaro jināṃśajaḥ / sarasvatīṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //

sarasvatī mahādevī sarvavidyāguṇākarī / mahāmāyādharī sarvaśāyavijñā subhāṣiṇī //

saddharmaguṇasaṃbhartrī saṃbodhipratipālinī / ṛddhisiddhipradātrī tvaṃ vāgiśvarī bhaviṣyasi //

sarvān mūrkhān durācārānapi sattvān prayatnataḥ / bodhayitvā śubhe dharme yojayantyabhipālaya //

ye 'pi te śaraṇaṃ gatvā bhajeyurbhaktimānasāḥ / paṇḍitāste mahābhijñā bhaveyu śrīguṇāśrayāḥ //

evaṃ sattvahitaṃ kṛtvā mahtpuṇyaguṇānvitā / prānte bodhiṃ samāsādya saṃprāpsyasi jināspadam //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ niśamya sā sarasvatī / tatheti pratinanditvā tatraikānte samāśrayat //

tataścāsau mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / virocanaṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //

sūrya tvaṃ sumahaddīptiprabhākaro grahādhipaḥ / divākaro jagallokatamo 'ntako bhaviṣyasi //

avabhāsya jagallokaṃ prakāśayan viśodhayan / cārayitvā śubhe dharme pālayasva sadā bhraman //

tato 'sau ca mahāsattvo lokanātho jagatprabhuḥ / candramasaṃ samālokya samāmaṃtryaivamādiśat //

caṃdramasvaṃ mahākāntiḥ śītaraśmiḥ sudhākaraḥ / tārādhipo jagatkleśasantāpahṛdbhaviṣyati //

avabhāsya jagallokaṃ pravarṣayan sadāmṛtam / auṣadhīvrīhiśasyānāṃ rasavīryaṃ pravardhayan //

prahlādsukhasaṃpannān kṛtvā rātrau prabodhayan / sarvān sattvān śubhe dharme cārayitvābhipālaya //

tato vāyuṃ samālokya lokeśvaraḥ sa sarvavit / sarvāṃstān samupāmaṃtrya pura evamupādiśat //

yūyaṃ samīraṇāḥ sarve jagatprāṇāḥ sukhāvahāḥ / sarvadharmasukhotsāhaprakartāro bhaviṣyatha //

pracarantaḥ sadā yūyaṃ puyagaṇdhasukhavahāḥ / prerayitvā jagaddharme saṃpālayadhvamābhavam //

tataḥ pṛthvīṃ mahādevīṃ samālokya sarvadṛk / jinātmajo lokanātho samāmaṃtryaivamādiśat //

pṛthivi tvaṃ jagadbhartrī sarvalokasamāśrayā / vasuṃdharā jagadbhartī viśvamātā bhaviṣyasi //

sarvadhātūn suratnāni vrīhiśasyamahauṣadhīḥ / datvā saṃsthāpya saddharme pālayasva jagatsadā //

tato varumālokya sa lokeśo jinātmabhūḥ / purataḥ samupāmaṃtrya vyākarodevamādiśat //

varuṇa tvamapāṃ nāthaḥ sarvasattvāmṛtapadaḥ / sarvaratnākarādhīśo nāgarājo bhaviṣyasi //

sadāmṛtapradānena poṣayitvā prabodhayan / datvā ratnāni saddharme cārayasva jagatsadā //

tato vahniṃ samālokya citrabhānuṃ prabhāsvaram / sarvalokādhipaḥ śāstā samāmaṃtryaivamādiśat //

vahne tvaṃ sarvadevānāṃ mukhībhūto hutāṃśabhuk / pācakaḥ sarvavastūnāṃ dahanaḥ pāvako 'pyasi //

tasmāt sarvaprayatnena sarvālokān praharṣayan / sadā loke sukhaṃ dattvā saṃpālaya jagaddhite //

tato lakṣmīṃ mahādeviṃ lokeśvaraḥ sa sanmatiḥ / purataḥ samupāmaṃtrya samālokyaivamādiśat //

lakṣmi tvaṃ śrī mahādevī māheśvarī vasundharā / sarvasaṃpatsukhotsāhapradāyinī bhaviṣyasi //

sadhātudravyarantādimahānsampatsukhānyapi / datvā dharme pratiṣṭhāpya pālayasva jagatsadā //

tataḥ śrīdaṃ samālokya sa lokeśo jagatprabhuḥ / purataḥ samupāmaṃtrya vyākarodevamādiśat //

kubera tvaṃ mahābhāgaḥ sarvadravyādhipaḥ prabhuḥ / śrīsaṃpatsadguṇādhāro rājarājo bhaviṣyasi //

datvā śrīguṇasaṃpattīḥ pradatvā saṃprabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva sadā jagat //

evaṃ sa trijagatnnātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvāṃstān svāatmajān devān samāmaṃtryaivamādiśat //

yūyaṃ sarve mahāsattvāḥ saṃbodhivratacāriṇaḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā pracaradhvaṃ sadā śubhe //

evaṃ kṛtvā mahatpuṇyaṃ śrīsamṛddhisamanvitāḥ / ante saṃbodhimāsādya saṃbuddhapadamāpsyatha //

ityevaṃ tatsamādiṣṭaṃ śrutvā sarve prabodhitāḥ / te devāḥ pratinandantastatheti pratiśuśruvuḥ //

evaṃ te sakalā devāḥ dhṛtvā tasyānuśāsanam / bodhicaryāṃ samādhāya saṃpracerujagaddhite //

tadanuśāsanādeva sarvalokādhipā api / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcarire jagaddhite //

evaṃ sa trijagacchāstā lokeśvaro jinātmajaḥ / bodhisattvamahābhijñaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //

ye tasya trijagacchāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / sarve te vimalātmano naiva gacchanti durgatim //

sadā sadgatisaṃjātāḥ saddharmaśrīsukhānvitāḥ / niḥkleśā bodhimāsādhya saṃbuddhapadamāpnuyuḥ //

sarve 'pi sugatāstasya śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / dhyātvānusmṛtimādhyāya pracaranto jagaddhite //

eatatpuṇyānubhāvena niḥkleśā vimalāśayāḥ / jitvā māragaṇān bodhiṃ prāpya gatāḥ sunirvṛtim //

atītā api saṃbuddhā vartamānā anāgatāḥ / sarve 'pi te jagacchāstuḥ śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ //

dhyātvānusmṛtimādhāya pracaranto jagaddhite / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā kṛtvā sarvajagaddhitam //

krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathāvidhi / jitvā māragaṇān sarvān bodhiṃ prāpyābhavan jināḥ //

bhavanti ca bhaviṣyanti dharmarājā munīśvarāḥ / arhantaḥ sugatā nāthāḥ sarvajñāstrivināyakāḥ //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro maharddhimān / bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ //

sarvasattvahitārthena bodhicaryāvrataṃ caran / sarvān sattvān svayaṃ paśyannavabhāsya samuddharan //

bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayitvā śubhe vṛṣe / bodhayan suprasannāṃstān preṣayati sukhāvatīm //

evam sa jagadādīśo lokeśvaro jinātmajaḥ / bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmahitārthabhṛt //

nāsti tasya samaṃ kaścit saddharmaguṇapuṇyavān / kuto 'dhiko bhavettena lokeśvaro jagatprabhuḥ //

ityevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ saṃbuddhaiḥ sarvadarśibhiḥ / lokeśaguṇamāhātmyaṃ samādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā //

īdṛkpuṇyaguṇodbhāvaṃ lokeśasya vipaśvinaḥ / minīndreṇa samādiṣṭaṃ purā mayābhisaṃśrutam //

tasmāllokeśavaraḥ sarvasaṃghādhipo jagadguruḥ / sevanīyaḥ prayatnena saddharmaguṇavāṃchibhiḥ //

ye hyasya śaraṇaṃ gatvā bhajanti śraddhayā mudā / durgatiṃ te na gacchanti sarvatrāpi kadācana //

sadā sadgatisaṃjātā dharmaśrīsukhabhāginaḥ / śubhotsāhaṃ prabhuṃjante prānte yānti sukhāvatīm //

ityevaṃ hi samādiṣṭaṃ śākyasiṃhena tāyinā / śrutvā sarve sabhālokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti śrīmaheśvarādidevasamutpādanaprakaraṇam //

5. sarvākāra sarvasattva prabodhana bodhicaryāvatāraṇa prakaraṇa

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sugatātmajaḥ / sāṃjalirbhagavantaṃ taṃ praṇatvā caivamabravīt //

bhagavansa mahāsattvo lokeśvara jagatprabhuḥ / kadeha samupāgached draṣṭumicchāmi taṃ prabhum //

iti taduktamākarṇya bhagavān sa munīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

viṣkambhin sa mahāsattvo nāgacchediha sāṃpratam / anyatra narake sattvānuddhartumabhigacchati //

sarvatrāpi svayaṃ gatvā saṃpaśyannarakāśritān / sarvān sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

evaṃ sa sarvadā sattvān svayaṃ paśyan dine dine / asaṃkhyeyān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

evaṃ kurvan sa lokeśo bodhicaryāvrataṃ caran / asaṃkhyapuṇyaratnādyaśrīsamṛddho virājate //

tasya puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ bahūttamam / sarvairapi munīndraistatpramātuṃ naiva śakyate //

ityevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ purākhyātaṃ mayā śrutam / tadatrāhaṃ pravakṣyāmi śṛṇudhyaṃ yūyamādarāt //

tadyathābhūt purā śāstā śikhi nāma tathāgataḥ / sarvajño 'rhanmahābhijñoḥ dharmarājo munīśvaraḥ //

sarvavidyādhirājendraḥ saṃbuddhaḥ sugato jinaḥ / mārajit sarvalokendrastraidhātukavināyakaḥ //

tadāsaṃ bodhisattvo 'haṃ dānaśūro 'bhidho gṛhī / sadādānarato dhīraḥ sarvasattvahitārthabhṛt //

sadā sa śikhinastasya munīndrasya jagadguroḥ / satkṛtya śraddhayā nityaṃ prābhajan samupasthitaḥ //

tadā tena munīndreṇa samākhyātaṃ mayā śrutam / lokeśvarasya saddharmasādhanodbhavakauśalam //

iti tena munīndreṇa samāakhyātaṃ niśamya saḥ / bodhisattvo mahāsattvo viṣkambhī caivamabravīt //

bhagavan kidṛśaṃ tasya lokeśasya mahātmanaḥ / saddharmasādhanodbhūtaṃ kauśalaṃ bhavatā śrutam //

bhagavanstatsamākhyāya sarvānasmān prabodhaya / sarvalokā ime śrutvā bhaveyustadguṇāratāḥ //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvāsau bhagavān jinaḥ / sarvāṃllokān sabhāsīnān samālokyaivamādiśat //

yadā sa bhagavāṃcchāstā śikhī tathāgato jinaḥ / sarvalokasabhāmadhye sasāṃghikaḥ samāśritaḥ //

ādimadhyāntakalyāṇaṃ saṃbodhiguṇasādhanam / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ samārabhejjagaddhite //

tadā tasya mukhadvārānnānāvarṇāḥ suraśmayaḥ / vinirgatā jagatsarvamavabhāsya pracerire //

kṛtvā sarvatra lokeṣu subhadrāṇi samantataḥ / punarāgatya sā kāntistadāśrama upāgatāḥ //

śikhinaṃ taṃ mahābhijñaṃ dharmarājaṃ munīśvaram / tridhā pradakṣiṇīkṛtya tanmukhājye samāviśat //

tatsatpuṇyaprabhāṃ dṛṭvā lokeśvaraḥ sa vismitaḥ / amitābhaṃ jinaṃ natvā papracchaivaṃ samādarāt //

bhagavan kasya satpuṇyakāntiriyaṃ samāgatā / tadbhavān samupādiśya saṃbodhayatu no guro //

iti taduktamākarṇya bhagavān so 'mitaprabhaḥ / lokeśvaraṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

kulaputra śikhī nāma saṃbuddho 'rhanmunīśvaraḥ / sarvajñastrigacchāstā dharmarājastathāgataḥ //

vihāre jetakodyāne samāśritaḥ sasāṃghikaḥ //

sarvalokasabhāmadhye samāsīnaḥ prabhāsayan / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ prārambhaṃ kurute 'dhunā //

tasyeyaṃ suprabhākāntirmukhadvārādvinirgatā / sarvatra bhuvaneṣvevamavabhāsya pracaryate //

ihāpi samupāyātā bhāsayantī pracāritā / parāvṛtya munestasya mukhe prāviśate 'dhunā //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa lokeśvaraḥ prasāditaḥ / amitābhaṃ munīndraṃ taṃ praṇatvaivamabhāṣata //

bhagavan dharmarājaṃ taṃ draṣṭumicchāmi sāṃpratam / tattatrāhaṃ gatiṣyāmi tadājñāṃ dātumarhati //

iti saṃprārthitaṃ tena lokeśena niśamya saḥ / amitābho munīndrastaṃ lokeśamevamabavrīt //

kulaputra munīndraṃstaṃ yadi draṣṭuṃ tvamicchasi / gaccha madvacanenāpi kauśalyaṃ spraṣṭumarhasi //

padmaṃ samupasaṃsthāpya tasya paśyan sabhāmapi / samupāśritya saddharmaṃ śrutvā gacchānumoditaḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā lokeśvaro mudā / sāṃjalistaṃ jinaṃ natvā saṃbhāsayaṃstato 'carat //

yadā tataḥ sukhāvatyāṃ saṃprasthitaḥ sa bhāsayan / tadā sarvā mahī sābdhiḥ sāgādhā ca prakampitā //

pravarṣādviyato hemaratnamayaṃ mahotpalam / nirutpātaṃ śubhotsāhaṃ prāvartata samantataḥ //

tadāśramamahodyāne kalpavṛkṣāḥ samutthitāḥ / divyavastrasuvarṇādiratnālaṃkāralambitāḥ //

nānākusumavṛkṣāśca sugaṃdhipuṣpaśobhitāḥ / anekafalavṛkṣāśca divyarasafalānatāḥ //

aṣṭāṃguṇasaṃpannajalapūrṇāḥ sarovarāḥ / nānāpuṣpābhisaṃkīrṇāḥ prādurbhūtā manoramāḥ //

vividhapuṣpavarṇāṇi dravyāṇi vividhānyapi / hemādidhāturatnāni vastrāṇi bhūṣaṇāni ca //

suvarṇasurasāsvādasaṃpannabhojanānyapi / dhānyādivrīhijātāni pravarṣanta tadāśrame //

tatra ca saptaratnāni saṃjātāni jināśrame / sarvā bhūmiśca sauvarṇā nirbhāsā saṃbabhau tadā //

tadā lokeśvara padmaṃ sahastrapatraṃ suvarṇikam / saptaratnamayo jvālaṃ samādāya tataścaran //

evaṃ tatra subhadrāṇāṃ nimittaṃ saṃprakāśayan / avabhāsya jagallokaṃ samālokya samantataḥ //

prāṇino duḥkhinaḥ sarvān samuddhṛtya prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayan sukhāvatīm //

sudhāraśmiṃ samutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ / saṃbuddhaṃ śikhinaṃ tadvihāramupācarat //

tāni bhadranimittāni vilokya tatsabhāśritaḥ / ratnapāṇirmahāsattva boddhisattvo 'bhilokayan //

vismitaḥ sahasotthāya pustaḥ samupācarat / udvahannuttarāsaṃgaṃ jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitaḥ //

bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ saṃbuddhaśikhinaṃ mudā / kṛtāṃjalipuṭo natvā papracchaivaṃ samādarāt //

bhagavan kasya prabhākāntiriyamiha samāgatā / mahadbhadranimittāni dṛśyante prodbhavāni ca //

bhagavanstatsamādiśya sarvānimān sabhāśritān / vismayākulacittāntaḥ prabodhayitumarhati //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā śikhī tathāgataḥ / ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ taṃ paśyannevamādiśat //

ratnapāṇe mahāsattva dṛśyante yadihādhunā / mahadbhadranimittāni saṃjātāni samantataḥ //

taddhetuṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvamidamādarāt / yūyaṃ sarve prasīdantaḥ pratibudhyānumodata //

yaḥ śrīmāṃjagannātho bodhisattvo jinātmajaḥ / sarvasaṃghādhipaḥ śāsta sarvalokādhipeśvaraḥ / samantabhadrakārī sa āryāvalokiteśvaraḥ / sattvān paśyan samuddhartuṃ sukhāvatyāṃ viniścaran //

puṇyaraśmiṃ samutsṛjya saṃbhāsayan samantataḥ / śodhayaṃstrijagallokaṃ kṛtvā bhadraṃ samantataḥ //

pāpino 'pi durācārān sarvatra narakeṣvapi / nimagnāṃstān samālokya samuddhṛtya samantata //

bodhayitvā prayatnena kṛtvā saddharmalālasān / mameha darśanaṃ kartuṃ samupāgacchapi sāṃpratam / tasyeyaṃ suprabhā kāntirbhāsayantī samāgatā //

īdṛgdranimittāni saṃjātāni samaṃtataḥ / bhadraheturayaṃ tasya lokeśasyāgataḥ khalu //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ / saṃbuddhaṃ taṃ sabhāṃ tāṃ ca samālokyaivamabravīt //

bhagavan sa mahāsattvo lokeśvaro jagatprabhuḥ / nāgacchati kadāgatcched draṣṭumicchāmi taṃ prabhum //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ / ratnapāṇiṃ tamālokya sabhāṃ cāpyevamādiśat //

āgacchet sa mahāsattvo lokeśvaraḥ suduḥkhitaḥ / sattvān sarvān samuddhṛtya preṣayitvā sukhāvatīm //

prathamamiha māṃ draṣṭumāgacchet sa kṛpānidhiḥ / tadā taṃ trijagannāthaṃ paśca bhaja samādarāt //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa ratnabhṛnmudā / saha sarvasabhālokaistasthau taddarśanotsukaḥ //

tadāsau trijagannātho lokeśvaraḥ prabhāsayan / dūrāttaṃ sugataṃ paśyan vihāre samupāviśat //

taṃ lokeśaṃ samāyātaṃ samīkṣya sugatātmajam / sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ samutthāya praṇemire //

ratnapāṇistamāyātaṃ saṃpaśyan sahasotthitaḥ / sāṃjaliḥ samupāgamya vavande tatpadāmbuje //

evaṃ sa vandyamānastaiḥ sarvalokaiḥ prabhāsayan / śikhinaṃ taṃ samālokya purataḥ samupācarat //

taṃ samāyātamālokya bhagavān sa śikhī mudā / svāgataṃ te mahāsattva kauśalamityapṛcchata //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa sugatātmajaḥ / kauśalaṃ me sadā śāstariti vadannupācarat //

tatrāsau trijagannāthaḥ śikhinaṃ taṃ munīśvaram / vanditvā taṃ mahāpadmamupasthāpyaivabravīt //

bhagavannamitābhena śāstremaṃ prahitaṃ kajam / kuśalaṃ cāpi sarvatra pṛcchata te samantataḥ //

iti taduktamākarṇya bhagavān sa śikhī mudā / gṛhītvā taṃ mahāpadmaṃ vāme sthāpyaivamabravīt //

sarvatra kauśalamatra kvacittasyāpi kauśalam / iti pṛṣṭvā munīndraiśca tanevaṃ paryapṛcchata //

kulaputra tvayā sattvāḥ kiyanto narakāśritāḥ / samuddhṛtya śubhe sthāpya preṣitāste sukhāvatīm //

iti pṛṣṭe munīndreṇa lokeśvaro vilokya saḥ / saṃbuddhaṃ taṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivamabravīt //

bhagavan bahavo 'saṃkhyeyāḥ sattvā narakāśritāḥ / te sarve 'pi prayatnena mayālokya samuddhṛtāḥ //

tadyathā ye mahāduṣṭā avīcau karmabhoginaḥ / raurave kālasūtre ca hāhavatapane 'pi ca //

tāpane 'gnidhaṭe ye ca śālmalike ca pāpinaḥ / saṃghāate cāndhakāre ca śītodake 'sipatrake //

evamanyaṣu sarveṣu narakeṣu samantataḥ / svakṛtakarmabhuṃjānāṃ tiṣṭhanto duḥkhabhoginaḥ //

tīvraduḥkhāgnisantaptā mūḍhā viluptacetanāḥ / te sarve 'pi mayoddhṛtya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

bhūtāḥ pretāḥ piśācāśca kṣuptipāsāgnidāhitāaḥ / sūcimukhādayo duṣṭā viṇmūtrāmedhyabhoginaḥ //

paśavo 'pi ca ye duṣṭāḥ pakṣiṇo 'pi durāratāḥ / kṛmikīṭādayaścāpi svakarmafalabhoginaḥ //

te 'pi sarve mayālokya mocayitvā svakarmataḥ / samuddhṛtya prayatnene saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

evamanye 'pi sattvā ye martyā daityāḥsurā api / adharmābhiratā duṣṭā bhraṣṭā narakagāminaḥ //

te 'pi sarve mayāalokya bodhiyitvā prayatnataḥ / sadharme saṃpratiṣṭhāpya saṃpreṣitā jinālaye //

evaṃ nityaṃ mayālokya prāṇino durito 'rddhatāḥ / sarve 'pi narakāsīnāstīvraduḥkhāgnitāpitāḥ //

dine dine 'pyasaṃkhyeyā samuddhṛtya prayatnataḥ / bodhiyitvā śubhe sthāpya cārayitvā susaṃvare / bodhimārge niyujyaivaṃ saṃpreṣitā jinālaye //

yathā mayā pratijñātaṃ tathā karttavyameva tat / iti nityaṃ samālokya sattvā dharme 'bhiyojitāḥ //

yāvantaḥ prāṇinaḥ sarve yāvanna bodhibhāginaḥ / tāvadahaṃ na saṃbodhiṃ saṃprāpnuyāṃ jagaddhite //

iti dṛḍhā pratijñā me yāvanna paripūritā / tāvat sattvān samālokya samuddhṛtya prayatnataḥ //

bodhayitvāpi kṛtvā ca caturbrahmavihāriṇaḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayeyaṃ sukhāvatīm //

ityevaṃ bhagavaṃcchāste bodhicaryāṃ samācaran / sarvasattvahitaṃ kṛtvā care tridhātukeṣvapi //

evaṃ nityaṃ jagallokia kṛtvā bhadrasukhotsavam / pracaraṃ pracarāmyevaṃ cariṣyāmi sadā bhave //

ityuktvā sa mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / bhūyastaṃ śikhinaṃ natvā samanujñāmayācata //

bhagavan gantumicchāmi sattvānuddhartumanyataḥ / tadanujñāṃ pradatvā me prasīdatu jagaddhite //

iti taduktamākarṇya sa śikhī bhagavān mudā / lokeśvaraṃ mahābhijñaṃ tamālokyāivamabravīt //

sidhyatu te mahāsattva kāryaṃ saṃbodhisādhanam / gaccha loke hitaṃ kurvan saṃcarasva sukhaṃ sadā //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa lokeśvaro jagatprabhuḥ / śikhinaṃ dharmarājaṃ taṃ praṇatvā prācarattataḥ //

prakramittvā tataḥ so 'gnipiṇḍa iva samujjvalan / ākāśe 'ntarhito 'nyatra bhuvene bhāsayan yayau //

tamevaṃ khe gataṃ dṛṣṭvā ratnapāṇiḥ sa vismitaḥ / śikhinaṃ bhagavantaṃ taṃ samālokyaivamabravīt //

bhagavaṃstrijagadbharturlokeaśsya mahānmanaḥ / kiyatsukṛtasaṃbhāraṃ vidyate tatsamādiśa //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā sa bhagavāṃchikhī / ratnapāṇistamālokya samāmaṃtryaivamādiśat //

kulaputra śṛṇu cāsya lokeśasya jagatprabhoḥ / puṇyaskandhaṃ pravakṣyāmi sattvānāṃ bhadrakāraṇe //

tadyathaike mahāsattvāḥ sarveṣāmapi dehinām / sarvadā sarvasatkārairbhajanti samupasthitāḥ //

teṣāṃ puṇyāni yāvanti tāni sarvāṇi sadguroḥ / lokeśsyaikavālāgre iti sarve jinā jaguḥ //

tadyathāpi caturdvīpe meghā varṣanti sarvadā / tatsarvajalabindūnāṃ saṃkhyātuṃ śakyate mayā //

na tu lokeśvarasyāsya bodhisattvasya satprabhoḥ / puṇyaskandhapramāṇāni kartuṃ kenāpi śakyate //

sarvaṣāmapi cābdhīṇāṃ sarveṣāmapi cāmbhasām / ekaikabindhusaṃkhyāni kartuṃ śaknomyahaṃ dhruvam //

na tu lokeśvarasyāsya saṃbodhivratacāriṇaḥ / puṇyasaṃbhārasaṃkhyāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu //

sarveṣāmapi jantūnāṃ caturdvīpanivāsinām / ekaikaromasaṃkhyābhiḥ pramāṇaṃ śakyate kila //

na tu lokeśvarasyāsya saddharmasadguṇāmbudheḥ / bodhisaṃbhārapuṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā //

hemaratnamayān stūpān paramāṇurajopamān / vidhāya sarvadābhyarcya prabhajet samupasthitaḥ //

saṃbuddhapratimāṃścaivaṃ paramāṇurajopamān / hemaratnamayān sthāpya sarve lokā mahotsavaiḥ //

sadhāturatnapūjāṃgairbhajeyuḥ sarvadā mudā / etatpuṇyapramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ dhruvam //

naiva lokeśvarasyāsya caturbrahmavihāriṇaḥ / puṇyasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomi sarvathā //

sarveṣāmapi vṛkṣāṇāṃ caturdvipamahīruhām / patrasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu //

naiva lokeśvarasyāsya sattvahitārthadāyinaḥ / puṇyasaṃkhyāpramāṇāni kartuṃ śaknomi sarvadā //

sarve strīpuruṣā maryāścaturdvīpanivāsinaḥ / śrotāpattifale sthāpya cārayeyuḥ susaṃvaram //

teṣāṃ puṇyapramāṇāni kartuṃ śaknomyahaṃ khalu / na tu lokeśapuṇyānāṃ pramātuṃ śaknuyāmaham //

etān sarvānnarāṃścāpi bodhayitvā prayatnataḥ / sakṛdāgāminaḥ kṛtvā cārayeyuḥ śubhe sadā //

eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate khalu / naiva lokeśapuṇyānāṃ pramātuṃ śakyate kvacit //

tathā ca mānavān sarvān bodhayitvānumodayan / anāgāmīfale sthāpya cārayeyuḥ susaṃbare //

eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate kila / naiva lokeśvarasyāsya pramātuṃ śakyate kvacit //

tathaitān sakalān martyān bodhayitvā prayatnataḥ / arhatve saṃpratisthāpya cārayeyuḥ sunirvṛtau //

eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā / na tu lokaeśvarasyāsya śakyate sugatairapi //

tathā pratyekabodhau ca sarvān etān narānapi / bodhayitvā niyujyeva cārayeyuḥ sunirvṛtau //

eteṣāmapi puṇyānāṃ pramātuṃ śakyate mayā / na tu lokeśvarasyāsya sarvairapi munīśvaraiḥ //

eteṣāmapi sarveṣāṃ puṇyānāṃ pravaraṃ mahat / puṇyaṃ lokeśvarasyāsya bahvameyamuttamam //

kiṃ mayaikena tatpuṇyaṃ pramātuṃ iha śakyate / sarvairapi munīndrairhī śakyate na kadācana //

evamasau mahatpuṇyasaṃbhāraśrīsamṛddhimān / lokaśvaro mahāsattvo bodhisattvo jinātmajaḥ //

nāstīdṛkpuṇyasaṃbhārasadguṇaśrīsamṛddhimān / tadanyo hi mahāsatvaḥ kutastraidhātukeṣvapi //

ityevaṃ tanmahatpuṇyaṃ śrutvā yūyaṃ pramoditāḥ / tamīśaṃ śaraṇaṃ gatvā bhajadhvaṃ sarvadā bhave //

ye tasya trijagadbharturlokeśasya jagatprabhoḥ / dhyātvā nāma samuccārya smṛtvā bhajanti sarvadā //

te bhavakleśanirmuktāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / dharmaśrīguṇasaṃpannāḥ saṃprayāyuḥ sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya gatvā te śaraṇaṃ mudā / saddharmāmṛtamāsvādya rameyurbodhisādhinaḥ //

bhūyaste bhagasaṃkleśairbādhiṣyante kadācana / garbhavāsamahadadukhaṃ labheyurna punarbhave //

tasyāmeva sukhāvatyāṃ padme ratnameye vare / saṃjātā satataṃ dhyātvā tiṣṭheyustaṃ muniśvaram //

tāvattatra sukhāvatyāṃ tiṣṭheyuste sukhānvitāḥ / yāvannāsya jagacchāstuḥ pratijñā paripūritā //

krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā jagaddhite / trividhāṃ bodhimāsādya sambuddhapadamāpnuyuḥ //

ityevaṃ sugataiḥ sarveḥ samādiṣṭaṃ mayā śrutam / tadasya lokanāthasya bhajantu bodhivāṃchinaḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇīrniśamya saḥ / śikhinaṃ bhagavantaṃ taṃ samālokyaivamabravīt //

bhagavannasya pratijñā yā sudṛḍhātimahatyasau / kiyatā khalu kālena saṃpūritā bhaviṣyate //

kathamekātmanā tena sarve traidhātukāśritāḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣitāḥ sukhāvatīm //

kathamasau mahāsattvaḥ sattvānnādhimuktikān / ekaḥ prabodhayan sarvān bodhimārge 'bhiyojayet //

sattvāḥ ṣaḍgatisaṃjātā nānākarmānucāriṇaḥ / etān sarvān kathameko bodhayan paripācayet //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ / ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamabravīt //

eko 'pyasau mahāsattvo mahābhijño jināṃśajaḥ / nānārupeṇa sattvānāṃ saddharma samupādiśat //

bodhayan prāṇinaḥ sarvān dattvā dravyaṃ yathepsitam / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati jinālayam //

boddhān subuddharupeṇa buddhadharme niyojayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //

pratyekabuddharupeṇa pratyekabodhivāṃchinaḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sunirvṛtim //

arhaddharmānusaṃraktānarhadrūpeṇa bodhayan / arhaddharme pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //

bodhicaryeṣiṇo bodhisattvarupeṇa bodhayan / bodhicaryāvrate sthāpya cārayati jagatddhite //

tathopāsakarupeṇa prabodhayanūpāsakan //

bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati susaṃvaram //

tathā ca śivarupeṇa śaivān sarvān prabodhayan / bodhimārge niyujyāsau cārayati jagaddhite //

evaṃ sa vaiṣṇavān sarvān viṣṇurupeṇa bodhyan / bodhimārge niyujyāpi cārayati jagaddhite //

tathā ca brāhmaṇān sarvān brahmarupeṇa bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayanti jagaddhite //

tathaindrānindrarupeṇa sarvānapi prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

tathā sūryasya vaineyān sūryerupeṇa bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

tathā ca candravaineyāṃścandrarupreṇa bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

tathā ca vahnivaineyān vahnirupeṇa bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

tathā ca yamavaineyān yamarupeṇa bodhayan / evaṃ varuṇarupeṇa vaineyān varuṇasya ca //

tathā ca vāyuvaineyān vāyurupeṇa bodhayan / vaineyān rākṣasasyāpi rakṣorupeṇa bodhayan //

yakṣarupeṇa yakṣasya vaineyān saṃprabodhayan / nāgarupeṇa nāgasya vaineyān saṃprabodhayan //

tathā bhūteśarupeṇa vaineyān bhūtaparerapi / tathā gaṇeśarupeṇa vaineyān gaṇapasya ca //

tathā gandharvarupeṇa gāndharvadharmacāriṇaḥ / tathā kinnararupeṇa vaineyān kinnarasya ca //

vidyādharasya rupeṇa vaidyādharān prabodhayan / tathā bhairavavaineyān rupeṇa bhairavasya ca //

tathā kumāravaineyān skandarupeṇa bodhayan //

mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan / mahākālasya rupeṇa vaineyāṃstasya bodhayan //

mātṛkāṇāṃ ca rupeṇa vaineyān saṃprabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

evaṃ yasya yasya vaineyān sattvān yantena bodhayan / tasya tasyaiva rupeṇa yogayati jagaddhite //

evaṃ sa ṛṣivaineyānṛṣirupeṇa bodhayan / yogirupeṇa vaineyān yoginaścāpi bodhayan //

tathā ca yativaineyān yatirupeṇa bodhayan / tathā tapasvavaineyāṃstapasvirupeṇa bodhayan //

tathā tairthikarupeṇa tīrthikāṃścāpi bodhayan / tathā ca rājavaineyān rājarupeṇa bodhayan //

vaiśyarupeṇa vaineyān vaiśyasyāpi prabodhayan / śūdrarupeṇa śūdrasya vaineyāṃśca prabodhayan //

gṛhapateścāpi vaineyāṃstadrūpeṇa prabodhayan / tathā ca maṃtrīvaineyān maṃtrīrupeṇa bodhayan //

tathā cāmātyarupeṇa tadvaineyān prabodhayan / tathā ca yodhṛvaineyān yodhṛrupeṇa kāṃścana //

evaṃ ca bhṛtyarupeṇa dāsarupeṇa kāṃścana / kāṃscicca sārthabhṛdrūpeṇa śinpirupeṇa kāṃścana //

tathā ca vaidyarupeṇa vaṇigrūpeṇa kāṃścana / kāṃścicca pitṛrupeṇa mātṛrupeṇa kāṃścana //

tathā ca bhrātṛrupeṇa bhāryārupeṇa kāṃścana / rupeṇāpi bhaginyāśca putrarupeṇa kāṃścana //

kaścidduhitṛrupeṇa pautrarupeṇa kāṃścana / evaṃ pitāmahādīnāṃ jñātīnāṃ suhṛdāmapi //

baṃdhumitrasahāyānāṃ rupeṇa paribodhayan / kāṃścicca śatrurupeṇa saṃtrāsayan prayatnataḥ //

kāṃściccaṇḍālarupeṇa caurarupeṇa kāṃścana / saddharme prerayitvaiva cararayati jagaddhite //

evaṃ siṃhādijantūnāṃ rupeṇa trāsayannapi / paśūnāṃ pakṣiṇāṃ cāapi kṛmikīṭādiprāṇinām //

rupeṇa trāsayitvāpi bodhayitvā ca yatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagacchubhe //

evamasau mahāsattvo lokanātho jagatprabhuḥ / nānārupeṇa sarveṣāṃ sattvānāṃ bodhayan manaḥ //

trāsayannapi saddharme prerayasi prayatnataḥ //

evaṃ sa trijagannātho bodhisattvo jinātmajaḥ / sarvān sattvān samuddhṛtya preṣayati sukhāvatīm //

evaṃ kṛtvā sa lokeśaḥ sarvalokādhipeśvaraḥ / ṣaḍgatibhavacārīṇāṃ duṣṭānāmapi mūḍhānām //

saddharmasadguṇaśrīmanmāhaiśvaryasamṛddhimān //

nāsti tena samaḥ kaścitpuṇyaśrīguṇavānapi / dayālurbhadrasaṃcārī traidhātubhuvaneṣvapi //

evaṃ tasya mahatpuṇyaṃ matvā saṃbodhivāṃchinaḥ / śraddhayā śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te //

ye tasya śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvā bhajaṃti te / sarve hi vimalātmāno bhadrāśayāḥ śubheṃdriyāḥ //

bodhisatvā mahāsatvāḥ pracaraṃtaḥ sadā śubhe / trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ padamāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīṃdreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ / atyadbhutasamakrāntahadayaścaivamabravīt //

paramādbhutaprāpto 'haṃ bhagavan yadīdṛśaṃ kvacit / dharmaśrīguṇamāhātmyaṃ dṛṣṭaṃ na śrūyate 'pi na //

īdṛśaṃ puṇyasaṃbhāraṃ jinānāmapi na kvacit / dṛśyate śrūyate nāpi kadācana mayā khalu //

evaṃ tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa śikhī jinaḥ / ratnapāṇiṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

sarvākārasubhadrāṃśo viśvarupo maṇiryathā / cintāmaṇirmahāratna iva sarvahitārthabhṛt //

kāmadhenuryathākāmaṃ bhogyaṃ saṃpattisaṃbharaḥ / kalpavṛkṣo yathā bhadraśrīsamṛddhipradāyakaḥ //

bhagraghaṭo yathā sarvasattvavāṃchitapūrakaḥ / lokeśvaraḥ sa sarveṣāṃ vāṃchitārthābhipūrakaḥ //

bodhisattvo jagadbhartā viśvanātho jagatprabhuḥ / sarvadharmādhipaśśāstā sarvalokādhipeśśvaraḥ //

kiṃ vakṣyate 'sya māhātmyaṃ bodhiśrīguṇasaṃbhṛtaḥ / śakyate na samākhyātuṃ sarvairapi munīśvaraiḥ //

tadyathāsau mahāsattvo durdāntānapi bodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya cārayati jagaddhite //

vajrakukṣiguhā khyātā jambūdvipe 'tra vidyate / tatrānekasahastrāni vasanti sma suradviṣām //

tatra gatvā surāṇāṃ sa śāstṛrupeṇa saṃsaran / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ paśyaṃstān samupācarat //

taṃ dṛṣṭvā samupāyātamācāryaṃ te 'surā mudā / sarve te sahasopetya praṇatvaivaṃ babhāṣire //

svāgataṃ te samayāsi praṇatvaivaṃ babhāṣire //

svāgataṃ te samāyasi kaścit sarvatra kauśalam / kṛpayā naḥ samālokya dharmamādeṣṭumarhasi //

bhavatā yadyathādiṣṭaṃ tattathā vayamādarāt / śrutvā dhṛtvā cariṣyāmaḥ saṃsārasukhasādhane //

iti saṃprārthante sarve dānavāstaṃ guruṃ mudā / sabhāsane pratiṣṭhāpya dharmaṃ śrotumupāśrayan //

tān sarvān samupāsīnān dṛṣṭvā sa sugatātmajaḥ / daityānāṃ dharmamārabhya saddharmaṃ samupādiśat //

bhavantaḥ śrūyatvā dharmeṃ saṃsārasukhasādhanam / vakṣyate 'tra mayā yuṣmatsaṃsāraguḥkhamuktaye //

maitracitā bhavanto 'tra śāntacitā jitendriyāḥ / dayācittāśca sattveṣu bhavadhyaṃ samācāriṇaḥ //

tataḥ satyasamācārāḥ pariśuddhāśayā mudā / triratnaśaraṇaṃ gatvā caradhvaṃ poṣadhaṃ vratam //

dhṛtvā tadavratarājākhyaṃ saṃsārabhadrakāriṇaḥ / śṛṇudhvaṃ cāpi kāraṇḍavyūhasūtrasubhāṣite //

ye śrutvedaṃ mahāyānasūtrarājaṃ subhāṣitam / triratnaśaraṇaṃ gatvā caranti poṣadhaṃ vratam //

teṣāṃ sarvāṇi pāpāni paṃcānantaryakānyapi / niḥśeṣaṃ parinaṣṭāni bhaviṣyanti sadā bhave //

ye ca śrutvānudanti śraddadhāsyanti cādarāt / gṛhiṣyanti likhiṣyanti svādhyāsyanti pramoditāḥ //

ye ca likhāpayiṣyanti vācayiṣyanti sarvadā / sadānucintayiṣyanti bhāvayiṣyanti cādarāta //

parebhyo vistareṇārthamupadeṣyanti sādarāt / satkāraiḥ śraddhayā nityaṃ pūjayiṣyanti sarvadā //

te eva sukhitā dhanyāḥ saṃsārasukhabhāginaḥ / na te durgatiduḥkhāni bhojyante 'pi kadācana //

sadāsadgatisaṃjātāḥ saṃsārasukhabhoginaḥ / sadguṇaśrīmahatsapadṛddhimanto maharddhikāḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā svaparātmahitodyatāḥ / kṛtvā sarvatra bhadrāṇi cariṣyanti sadā bhave //

prānte jātismarāste ca bodhipraṇihitāśayāḥ / triratnaśaraṇaṃ gatvā sameṣyanti sunirvṛtim //

yadā kāle samāyāte teṣāṃ nirvṛtivāṃchinām / dvādaśā sugatāḥ prekṣya samupāgamya sammukham //

upasthitāḥ samālokya spṛṣṭvā puṇyasudhākaraiḥ / saṃpaśyantaḥ samāśvāsya mānayantyevamādarāt //

mā bhaiṣīḥ kulaputrātra tiṣṭhālaṃ vyasudhīratām / yanmahāyānakāraṇyūhasūtraṃ tvayā śrutam //

tatte nāsti bhayaṃ kiṃcidadurgateśca kadācana / gamanāya sukhāvatyāṃ mārgeste pariśodhitaḥ //

yuṣmadarthe sukhāvatyāṃ divyālaṃkārabhūṣaṇam / divyāmṛtasubhogyaṃ ca saṃsthāpitamahattamam //

ityāśvāsya munīndrāstān tyaktadehān sukhāvatim / nītvāmitābhanāthasya sthāpayeyuḥ sabhāsane //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ mudā / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā pracareyuḥ sadāpi te //

krameṇa bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā jagaddhite / trividhāṃ bodhimāsādya samāpsyanti sunirvṛtim //

iatyevaṃ sugataiḥ sarvaiḥ samākhyātaṃ mayā śrutam / tathā samuditaṃ śrūtvā yūyaṃ sarve 'numodata //

yadyevaṃ nirvṛtiṃ gantuṃ sarve yūyaṃ samicchatha / triratnaśaraṇaṃ gatvā carata poṣadhavratam //

mahāyānasūtrarājaṃ kāraṇḍavyūhamuttamam / śrutvā sadā samādhāya carate bodhisaṃvaram //

etatpuṇyānubhāvena sadāa bhuktvā mahāsukham / niḥkleśā vimalātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite / bodhisattvā mahāsatvāḥ sarvasaṃsārapālakāḥ //

tataḥ prānte sukhāvatyāṃ gatvā bhuktvā mahatsukham / saddharmamitābhasya śrutvā śubhe cariṣyatha //

tatrāpi bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramam / trividhāṃ bodhimāsādhya saṃprāpsyatha sunirvṛtim //

etanmayā samākhyātaṃ yadi nirvṛtimicchatha / śrutvā yathā mayoddiṣṭaṃ tathā carata sarvadā //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ / tathetyabhyanumoditvā tathā caritumīcchire //

tataste dānavāḥ sarve nirvṛtisukhavāṃchinaḥ / tamācāryaṃ punarnatvā prārthayannevamādarāt //

śāstarbhavatsamādiṣṭaṃ śrutvā vayaṃ prabodhitāḥ / tathā caritumicchāmastatsamādeṣṭumarhati //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa lokeśo 'surātmadhṛt / sarvāṃstānasurān paśyan samāmantryaivamādiśat //

bho bhavanto 'surāḥ sarve śṛṇuta tanmayoditam / śruvānumodanāṃ kṛtvā carataitad vrataṃ sadā //

ādau sarve mahāyānasūtrarājaṃ varottamam / kāraṇḍavyūhamākarṇya prānumodya prabodhitāḥ //

prātastīrthajale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ / triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyānatvā lokeśvaraṃ prabhum //

yathāvidhi samabhyarcya japastotrābhivandanaiḥ / saṃtosya prārthanāṃ kuryuḥ saṃbodhivratasādhanām //

evaṃ vrataṃ samāpyaiva paṃcāmṛtairnirāmiṣaiḥ / bhojanaistṛtīye yāme kuryustatpālanaṃ mudā //

evaṃ nitvaṃ yathāśakti māse māse 'pi sarvadā / aṣṭamyāṃ paṃcadaśyāṃ ca vrataṃ kuryuryathāvidhi //

carataitadavrataṃ nityaṃ māse māse 'pi sarvadā / athaikavāramapyevaṃ varṣe caratkārtike //

kārtike yaykṛtaṃ karma tatfalaṃ bahusattamam / aprmeyamasaṃkhyeyaṃ na kṣaṇuyāta kadācana //

iti matvā samādhāya carataitadvrataṃ sadā / evaṃ sa samupādiśya tadvidhiṃ samupādiśat //

tadācāryasamādiṣṭaṃ dhṛtvā sarve 'pi te 'surāḥ / yathāvidhi samādhāya precirustadavrataṃ sadā //

tataste dānavāḥ sarve caturbrahmavihāriṇaḥ / bodhisattvā mahāsattvā babhūvurbhadracāriṇaḥ //

evamasau mahābhijño durdāntānapi dānavān / bodhayitvā prayatnena bodhimārge prayojayet //

evaṃ tasya jagacchāstuḥ puṇyaskandhaṃ mahadbahu / aprameyamasaṃkhyeyaṃ ityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / svayaṃ paśyan jagatsarvaṃ pālayati sadā bhave //

pāpiṣṭānapi durdāntānapi yatnaiḥ prabodhayan / bodhimārge niyujyaivaṃ preṣayati sunirvṛtim //

tenāsau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ / bhajanīyaḥ sadā bhaktyā saṃbodhijñānavāṃchibhiḥ //

tasya nāma samuccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye / te nūnaṃ bodhimāsādhya nirvṛtiṃ samavāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa ratnapāṇirniśamya saḥ / prabodhitaḥ prasannātmā prābhyanandat sa pārṣadaḥ //

ityevaṃ śikhinādiṣṭaṃ saṃbuddhena mayā śrutam / lokeśvarasya māhātmyaṃ puṇyaskandhaṃ mahattaram //

iti tasya jagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / smṛtvā nāma samuccārya dhyātvāpi bhajatāṃ sadā //

tasya nāma samucccārya smṛtvā dhyātvā bhajanti ye / te sarve vimalātmānaḥ saṃyāsyanti sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṛtaṃ sadā / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcaranto jagaddhite //

bodhisattvā mahābhijñāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / trividhāṃ bodhimāsādhya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena sa pārṣadaḥ / śrutvā sarvanīvaraṇaviṣkambhī prābhyanandata //

// iti śrīsarvākārasarvaprabodhanasaddharmasaṃcāraṇaṃ prakaraṇam //

6. durdānta dānava prabodhana bodhicaryāvatāraṇa prakaraṇam

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī sa jinātmajaḥ / bhagavantaṃ munīndraṃ taṃ punarnatvaivamabravīt //

durklabhaṃ bhagavanstasya lokeśvarasya darśanam / saddharmaśravaṇaṃ cāpi sadā traidhātukeṣvapī //

kadāsau trijagannātho lokeśvara ihāvrajet / draṣṭumicchāmyahaṃ śāstastaṃ sarvādhipatiṃ prabhum //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

bhūyastasya jagadbhartuḥ lokeśsya mahātmanaḥ / saddharmaguṇamāhātmyaṃ vakṣye tacchraṇutādarāt //

asmin dvīpe 'sti kāṃcanyamayī bhūmirmanoramā / tatrānekasahasrāṇi vasanti smāmaradviṣām //

tatrāsau trijagannātho lokeśvaro vilokayan / durdantān danujān duṣṭān samuddhartumupācarat //

dadarśa tān mahāduṣṭān daśākuśale saṃcaratān / madamānātirdarpāndhān kleśāgnitāpitāśayān //

saṃpaśyan karuṇātmā sa maitrīkāruṇyacoditaḥ / puṇyaraśmiṃ samutsṛjya prabhāsayannupācarat //

tadraśmiparisaṃspṛṣṭāḥ sarve te sukhatānvitāḥ / atyadbhutasamāghrātacittā evaṃ vyacintayan //

aho kuta iyaṃ kāntiḥ prāyāteha prasāritā / yayā spṛṣṭā vayaṃ sarve mahatsaukhyasamanvitāḥ //

iti cintayatāṃ teṣāṃ sa lokeśśo jinātmajaḥ / pura ācāryarupeṇa saṃpaśyan samupācaran //

tamevaṃ samupāyātaṃ dṛṣṭvā sarve 'pi te 'surāḥ / suprasannāḥ samāgamya praṇatvaivaṃ babhāṣire //

svāgataṃ te śivaṃ kaścidvijayasvātra sadguro / praviśehāsane śāstaryatkāryaṃ tatsamādiśa //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā samāśritya sa āsane / sarvāṃstān samupāsīnān samālokyaivamabravīt //

kasyeyaṃ kāntirāyātā yatpṛṣṭe no mahatsukham / manyadhvaṃ kiṃ bhavadbhistadbhutamiha jāyate //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te dānavā api / śāstāraṃ taṃ samālokya pratyūcurevamādarāt //

na jānīmo vayaṃ śāstaḥ kasyeyaṃ kāntirāgatā / tadbhavānnaḥ samādiśya prabodhayitumarhati //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo vilokya tān / sarvāṃstadadbhutaṃ praṣṭukāmānevamabhāṣata //

śṛṇvantu tadahaṃ vakṣye yadiyaṃ kāntirāgatā / śrutvā mayā yathākhyātaṃ tathā caritumarhatha //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ / suprasannāśayā natvā taṃ gurumevamabruvan //

śāstarbhavān yadamākamācāryo dharmadeśakaḥ / tadetadadbhutaṃ jātaṃ samupādeṣṭumarhati //

iti taiḥ prārthyamānaḥ sa ācāryastān prasāditān / sarvān vismayasaṃpannān samālokyaivamādiśat //

śṛṇudhvamādadyūyaṃ sarvaṃ tatra mamoditam / tadevamadbhutaṃ jātaṃ bodhayituṃ pravakṣyate //

tadyathā yo jagannāthaḥ sarvatraidhātukādhipaḥ / jagacchāstā jagadbhartā bodhisattvo jinātmajaḥ //

mahāsattvo mahābhijña āryāvalokiteśvaraḥ / maitrīkṣamāprasannātmā karuṇāmaya īśvaraḥ //

sa trailokeśvaraḥ śrīmān saddharmapuṇyabhāskaraḥ / sarvān sattvān samuddhartuṃ carate tribhaveṣvapi //

sarvatra sa samālokya sarvān sattvān prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //

sa evaṃ sarvalokeṣu sarveṣu nārakeṣvapi / nimagnān pāpino duṣṭānapi sattvān vilokayan //

puṇyasudhākaraiḥ spṛṣṭvā samuddhṛtya prabodhayan //

bodhimārge pratiṣṭhāpya preṣayati sukhāvatīm //

dine dine sa ālokya samuddhṛya prabodhayan / apremeyānasaṃkhyeyān sattvān preṣayati sadgatau //

evaṃ kṛtvā sa lokeśoo mahatpuṇyaiḥ samanvitaḥ / sarvadharmādhipaḥ śāstā dharmarājo jagatprabhuḥ //

bodhisattvo mahāsatvaḥ sarvasattvahitārthabhṛt / sarvavidyādhipo dhīraḥ saṃbodhijñānabhāskaraḥ //

ihāpi sa samāgatya sarvān sattvān prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya saṃpreṣayet sukhāvatīm //

ityevaṃ sa ihāgantuṃ puṇyaraśmi samutsṛjan / prabhāsayan jagallokaṃ saṃcaratve jinālayān //

tasya puṇyaprabhākāntirihāpīyaṃ prasāritā / tayā yūyaṃ parispṛṣṭā mahatsukhasamanvitāḥ //

tattasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛvāpi sarvadā / nāmāpi ca samuccārya natvā bhajitumarhatha //

ye tasya śaraṇaṃ kṛtvā dhyātvā smṛtvā samādarāt / śraddhayā nāma proccārya stutvā natvā bhajantyapi //

sarve 'pi te na jāyante durgatīṣu kadācana / sadā sadgatisaṃjātāścaranti sarvadā śubhe //

viratamārasaṃcārāḥ saddharmaguṇalālasāḥ / sarvasattvahitādhānasaṃbodhivratakāminaḥ //

triratnabhajanotsāhāścaturbrahmavihāriṇaḥ / bhadraśrīguṇasaṃpattisamuddhāḥ sadguṇāratāḥ //

yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā svaparātmahitodyatāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā saṃcareran jagacchubhe //

tato 'ntaḥsamaye teṣāṃ lokeśvaraḥ sa saṃmukham //

upāgatya samāśvāsaṃ dadyādevaṃ vadatpuraḥ //

mā bhaiṣīḥ kulaputrātra kiṃcinnā te bhayaṃ kvacit //

triratnabhajanaṃ kṛtvā saddharmaṃ yat tvayārjitam / na tvaṃ yāyāḥ punaḥ kvāpi durgatiṣu kadācana / sadā sadgutisaṃjātāḥ saddharmaśrīsukhānvitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarethāḥ susaṃvare //

tathā yāvadbhuvaṃ loke bodhicaryāvrataṃ caran / kṛtvā sattvahitaṃ saukhyaṃ bhuktvā prānte vrajeddivi //

tatrāpi tvaṃ mahāsaukhyaṃ bhuktvā caretsadā śubhe //

evaṃ matvā samādhāya smṛtvā ratnatrayaṃ sadā / tiṣṭhāmo 'tra viṣīda tvaṃ mṛto 'pi satsukhaṃ labheḥ //

sarveṣāmapi jantūnāṃ sasāre maraṇaṃ dhruvam / tvaṃ sukhenaiva muktvemaṃ kāyaṃ divyamavāpsyasi //

yāvajjīvaṃ yathākāmaṃ bhuktvā svarge 'maraiḥ saha / tataścāpi sukhenaiva yāyādante sukhāvatīm //

tatra gatvāmitābhasya triśāstuḥ samupāśritaḥ / sadā dharmāmṛtaṃ pītvā saṃcarethāḥ susaṃvare //

tatraivaṃ suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīsukhotsavam / prānte bodhiṃ samāsādya samāpnuyāḥ sunirvṛtim //

ityante samaye teṣāṃ lokanāthaḥ sa saṃmukham / samāgatya samāśvāsaṃ datvābhayaṃ samarpayet //

iti satyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ / śrutaṃ mayā tathākhyātaṃ śruvānumodya caryatām //

evaṃ matvāsya trailokanāthasya śaraṇaṃ gatāḥ / smṛtvā nāma samuccārya dhyātvā bhajata sarvadā //

tathā vaḥ sarvadā bhadraṃ nirutpātaṃ bhaved dhruvam / yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā yāyāntānte surālayam //

tatrāpi suciraṃ bhuktvā divyakāmaṃ sukhotsavam / tato 'ntasamaye cyutvā saṃyāsyatha sukhāvatīm //

tatra gatvāmitābhasya sarvadā samupasthitāḥ / pītvā dharmāmṛtaṃ puṇyaṃ mahotsāhaiścariṣyatha //

tatrāpi suciraṃ bhuktvā saddharmaśrīmahotsavam / prānte saṃbodhimāsādya samavāpsyatha nirvṛtim / iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarvai 'pi te 'surāḥ / tatheti prativijñāpya prabodhitāścaivamabruvan //

śāstastathā kariṣyāmaḥ yathādiṣṭaṃ tvayādhunā / adyārabhya sadā tasya nāthasya śaraṇaṃ gatāḥ //

smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi prabhajāmahe / tadasmākaṃ hitārthena bhavāṃstasya jagatprabhoḥ //

vratasyāpi vidhānaṃ ca samupādeṣṭumarhati / iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa ācāryo 'prabodhitān / sarvāṃstān dānavān dṛṣṭvā punarevamupādiśat / śṛṇudhvamasya vakṣyāmi vratavidhiṃ samāsataḥ //

ādau tīrthe jale snātvā śuddhaśīlā jinendriyāḥ / brahmavihāriṇo bhūtvā caritvā poṣadhaṃ vratam / triratnaśaraṇaṃ gatvā dhyātvā taṃ sugatātmajam / lokeśvaraṃ samāvāhya samabhyarcya yathāvidhi / jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām / jagastotrādibhiḥ stutvā kṛtvā cāpi pradakṣiṇām / aṣṭāṃgai praṇatiṃ kṛvā smṛtvā cāpi samādarāt //

nāmāni ca samuccārya dṛṣṭvā śrutvāpi tadguṇān / praśaṃsāmapi bhāṣitvā prakāśitvā ca sarvataḥ //

satkṛtya śraddhayā sarvairupakaṇavastubhiḥ / yathāśakti samabhyarcya vanditvā bhajatābhavam / evaṃ nityaṃ samādhāya catussaṃdhyaṃ dine dine / yathāśakti bhajadhvaṃ taṃ dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //

pratyahamekavāraṃ vā māse māse 'pi vā site / aṣṭamyāṃ pūrṇamāsyāṃ vā bhajadhvaṃ sarvadā tathā //

evaṃ vidhāya sarve 'pi yūyametad guṇānvitāḥ / yathoktaṃ tatfalaṃ prāpya nūnaṃ yāsyatha nirvṛtim //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te 'surāḥ / prabodhitāḥ pramodantastathā caritumicchire //

tataste dānavāssarve durdāntā madamāninaḥ / apyetatpuṇyasatsaukhyaprakāmamuditāśayāḥ //

śuddhaśīlāḥ prasannāśca saddharmaguṇalālasāḥ / viratopāyasaṃcārāścaturbrahmvihāriṇaḥ //

tena śāstrā yathādiṣṭaṃ tathādhāya samādarāt / tasya trailokanāthasya prakṛtvā śaraṇaṃ mudā //

dhyātvā smṛtvā sadā nāma samuccārya yathāvidhi / poṣadhaṃ ca vrataṃ dhṛtvā prācaranta samāhitāḥ //

yathāśakti samabhyarcya sarvopakaṇairapi / kṛtvā pradakṣiṇānyeva kṛtvā ca praṇatiṃ muhuḥ / aṣṭāṃgaiścāpi vanditvā prabhajantaḥ samācaran //

evaṃ te dānavāḥ sarve śāntacaryā jitendriyāḥ / śuddhaśīlāḥ śubhācārāścatarbravihāriṇaḥ //

parasparaṃ hitaṃ kṛtvā saddharmaguṇabhāṣiṇaḥ / bodhicaryāvratāraktā babhūvurbodhibhāginaḥ //

evaṃ tān dānavān sarvānācāryaḥ sa prabodhayan / bodhimārge pratiṣṭhāpya samāmantrya tato 'carat //

tataḥ so 'ntarhitaḥ khe sthaḥ prabhāsayan samantataḥ / dhṛtvā lokeśvaro mūrtiṃ sarvāṃstān samadarśayat //

tamākāśe prabhāsantaṃ lokeśvaraṃ jinātmajam / dṛṣṭvā te dānavāssarve babhūvurvismayānvitāḥ //

tatra te praṇatiṃ kṛtvā gatvā taṃ śaraṇaṃ mudā / japastotrādibhiḥ stutvā vanditvā prāvadaṃstathā //

namaste bhagavannātha sadā te śaraṇaṃ sthitāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā carāma tatprasīdatu //

yadasmadaparādhaṃ tat kṣantavyaṃ bhavatā sadā / evamasmān samālokya saṃpālayitumarhati //

ityevaṃ te 'surāḥ sarve prārthayitvā samādarāt / aṣṭāṃgairapi taṃ natvā paśyanta eva tasthire //

tataḥ sa trijagannātho datvā tebhyo jayāśiṣam / tataścāntarhito 'yatra sattvānuddhartumācarat //

tataste dānavāḥ sarve bhūyo 'tidharmalālasāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃpraceruḥ sadā śubhe //

evaṃ sa trijagannātho nānārupeṇa bodhayan / durdāntānapi saddharme niyojayati yatnataḥ //

tenāsya trijagadbhartuḥ puṇyaskandhaṃ mahattaram / aprameyamasaṃkhyeyamityākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

ityasau trijagacchāstā sarvalokādhipeśvaraḥ / sarvajñaiḥ sugataiḥ sarvaiḥ praśaṃsitaḥ sadādarāt //

iti tasya jagallokaiḥ puṇyamāhātmyasatkathām / śrutvānumodanāṃ kṛtvā praśaṃsya te samantataḥ //

iti matvā sadā tasya lokeśasya jagatprabhoḥ / śraddhayā śaraṇe sthitvā bhaktavyaṃ saḥ sukhārthibhiḥ //

ityevaṃ śikhinākhyātaṃ saṃbuddhena mayā śrutam / tathātra vaḥ samākhyātaṃ śrutvānupratibudhyatām //

evaṃ matvāsya māhātmyaṃ saddharmaguṇavāṃchibhiḥ / kartuvyāḥ sarvadā bhaktyā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ //

ye tasya śaraṇe sthitvā dhyātvā smṛtvāpi bhāvataḥ / nāmāpi ca samuccārya bhajanti sarvadā mudā / te sarve vimalātmānaḥ saṃbuddhaśrīguṇākarāḥ //

bodhisattvā mahāsatvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ / iti śāstrā munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamya te //

viṣkambhipramukhāḥ sarve prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti durdāntadānavaprabodhana bodhicaryāvatāraṇaprakaraṇam //

7. adhomukha sattvoddhāraṇa prakaraṇam

athāsau bhagavāṃcchāstā śrīghanastrijagadguruḥ / viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ saṃpaśyaṃścaivamabravīt //

bhūyo 'pi kulaputrāsya lokeśasya mahadguṇam / śrutaṃ mayā tathā vakṣye tacchṛṇuta samādarāt //

tadyathābhut purā śāstā tathāgato munīśvaraḥ / sarvajño 'rhanmahābhijño dharmarājo vināyakaḥ //

sarvadharmādhipo nāthaḥ sarvavidyādhipeśvaraḥ / viśvabhūrnām saṃbuddho bhagavān sugato jinaḥ //

tadāhaṃ kulaputrāsaṃ kṣāntivādīti viśrutaḥ / maharṣistāpaso dhīmān saṃyamī vijitendriyaḥ //

giriguhāṃ samāśritya saṃbodhidharmasādhakaḥ / vyaharan sattvahitaṃ kṛtvā caturbrahmavihārikaḥ //

tadāpyasya jagacchāsturlokeśasya mahattaram / guṇaprabhāvamākhyātaṃ viśvabhuvā śrutaṃ mayā //

tadyathāsau jagacchāstā viśvarbhūbhagavān jinaḥ / tadvanopāśrame ramye vijahāra sasāṃghikaḥ //

tadā sa bhagavāṃstatra sarvalokasabhāśritaḥ / saddharmaṃ samupādiśya sattvān bodhau vyanodayan //

yadaikasamaye tatra bhagavān sa munīśvaraḥ / āryadharmamupādeṣṭuṃ sabhāsane samāśrayat //

tadā tatra mahān raśmiravabhāsya samantataḥ / sarvatra maṃgalaṃ kṛtvāhlādayantī samāsarat //

tadraśmisaṃparispṛṣṭāḥ sarvasattvāḥ sukhānvitāḥ / tadadbhutaṃ samālokya vismayaṃ samupāyayuḥ //

tadā gaganagaṃjākhyo bodhisattvo mahāmatiḥ / sarvāṃstān vismayāpannān lokān paśyan samutthitaḥ //

udvahannuttarāsaṃgaṃ sāṃjaliḥ purato 'grataḥ / viśvabhuvaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ paryapṛcchata //

bhagavan puṇyaprabhākāntiḥ kasya heyaṃ samāgatā / yayā spṛṣṭā ime lokā mahatsukhasamanvitāḥ //

vismitāstatsamālokya bhagavantaṃ munīśvaram / taddhetuṃ śrotumicchantaḥ sarve tasthuḥ samāhitāḥ //

tedaṣāṃ hadayāntaḥsthaṃ mahadadbhutakautukam / vinoditumimaṃ hetuṃ kasyeti tadupādiśa //

iti tenoditaṃ śrutvā viśvabhūḥ sa munīśvaraḥ / vilokya taṃ mahāsattvaṃ gaganagaṃjamabravīt //

śṛṇu tvaṃ kulaputrātra yadidaṃ kāntirāgatā / tadahaṃ saṃpravakṣyāmi śrutvedamanumodata //

yā kāṃcanamayīḥ bhūmirjambudvipe 'tra vidyate / tasyāmadhomukhāḥ satvā nivasantyapramoyikāḥ //

tān sarvān pāpino duṣṭān paśyan sa sugatātmajaḥ / lokeśvaraḥ samaddharttuṃ sukhāvatyā ihāgataḥ //

teṣāṃ pāpaviśodhārthaṃ puṇyaraśmiṃ samutsṛjan / bhāsayan sa jagallokāṃstatra yāti kṛpānidhiḥ //

tatprabhāparisaṃspṛṣṭāḥ sarve te satsukhānvitāḥ / kimetaditi saṃvikṣya tiṣṭhanti vismitāśayāḥ //

tadā tatra sa lokeśa ṛṣirupeṇa bhāsayan / sarvānadhomukhān sattvānupaiti tān vilokayan / tamṛṣiṃ saṃprabhāsantaṃ samāyātaṃ vilokya te //

sarve 'pyadhomukhāḥ sattvāḥ samupāyānti saṃmukham / tatra sarve 'pi te sattvāḥ praṇatvā taṃ muniṃ mudā //

śraddhāsane pratiṣṭhāpya prārthayantyevamādarāt / maharṣe yadihāyāsi tadasmadbhāgyayogataḥ //

tadbhavān kṛpayāsmākaṃ daivamākhyātumarhati / kiṃ karma pātakaṃ ghoramasmābhiḥ prakṛtaṃ purā //

yenāsmo 'dhomukhā sarve vayaṃ jātā ihedṛśāḥ //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maharṣirvilokya tān / sarvānadhomukhān sattvān samādiśati bodhayan //

śṛṇuśvaṃ yatpurā karma yuṣmābhiḥ prakṛtaṃ yathā / tatsamupadiśāmyatra śrutvā tatparibudhyatām //

yattrirantaṃ pratikṣipya maderṣyāmānagarvitāḥ / adṛśyamiti bhāṣanto carannadhomukhāḥ purā //

tenaitaddaivayogena yūyaṃ sarve 'pyadhomukhāḥ / duḥkhāni vividhānyatra bhuktvā vasatha sāmpratam //

tadatra śraddhayā yūyaṃ triratnaśaraṇaṃ gatāḥ / dhyātvā smṛtvā samuccārya nāmāpi bhajatādarāt //

poṣadhaṃ ca vrataṃ dhṛtvā caturbrahmavihāriṇaḥ / svaparātmahitaṃ kṛtvā saṃcaradhvaṃ sadā śubhe //

tataḥ saṃbodhicittena dhṛtvā bodhivrataṃ sadā / triratnabhajanotsāhaiḥ saṃcaradhvaṃ jagaddhite //

tato yūyaṃ vikalmaṣāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / niḥkleśā bodhimāsādya nirvṛtisukhamāpsyatha //

iti tena samādiṣṭaṃ śrutvā sarve 'pi te mudā / tasya pādau punarnatvā puraḥsthitvaivamabruvan //

nātho 'si tvaṃ jagalloke saddharmasukhasaṃbharaḥ / āśvāsaya tadasmākamandhānāṃ pāpacāriṇām //

tamo 'bhibhūtadṛṣṭīnāṃ praṇaṣṭapathacāriṇam / anāthānāmamitrāṇāṃ dīnānāṃ mūḍhacetasām //

trāṇaśaraṇyaśūnyānāṃ mandānāṃ duḥkhabhāginām / dharmadīpaṃ samujjvālya darśaya nirvṛteḥ pathaḥ //

datvā satsukhasampattirnnātho bhava śubhārthabhṛt / datvā puṇyārjanopāyaṃ sanmitro bhava sanmatiḥ //

durgatitaraṇopāyaṃ pradatvā bhavasadgatiḥ / sadgatigamanopāyaṃ datvā śāstvā gururbhava //

nirvārya pāpasaṃgebhyastrātā kleśāpaho bhava / durvṛttikleśasaṃtāpaṃ hatvā bhavaśaraṇyakaḥ //

saddharmasādhanotsāhaṃ datvā bhava vināyakaḥ / sadguṇasukhasaṃpattīrdatvā bhava suhatprabhuḥ //

saddharmaṃ samupādiśya cārayāsmān susaṃvare / vimuktisādhanopāyaṃ datvā preṣaya nirvṛtim //

dhanyāste sukhitā yete satataṃ śaraṇe sthitvā / smṛtvā nāma samuccārya dhyātvā bhajanti sarvadā //

īdṛgduḥkhaṃ na te kvāpi yāsyanti bhavacāraṇe / yādṛgvayamidaṃ duḥkhamanubhāvāmahe sadā //

te sadbhāgyā mahāsattvā ye sadā te upasthitāḥ / ādimadhyāntakalyāṇaṃ dharmaṃ śrutvā caranti vai //

vayamapi tathā sarve sadā te śaraṇe sthitāḥ / dharmaṃ śrutvā sukalyāṇamicchāmaścarituṃ vratam //

tatprasīda maharṣe tvamasmākaṃ sadgururbhava / saddharmaṃ samupādiśya cārayāsmān susaṃvare //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maharṣiḥ prasāditān / tān sarvāna samupāmantrya samālokyaivamādiśat //

śṛṇudhvaṃ sādaraṃ yūyaṃ sadā bhagraṃ yadīcchatha / hitārthaṃ vaḥ pravakṣyāmi saddharmabodhisādhanam //

ityādiśya sa kāraṇḍavyūhasūtraṃ subhāṣitam / uccārya śrāvayan bodhicaryāyāṃ yojayatyapi //

tataste pureṣāḥ sarve saddharmasādhanodyatāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante susaṃvare //

tataste vimalātmānaḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / bodhicaryāvrataṃ dhṝtvā saṃcarante jagaddhite //

sarve 'pi te mahāsattvā bodhisattvā maharddhikāḥ / paramasukhābhartāro bhavantyapyanivartinaḥ //

evaṃ sa trijagannātha ṛṣirupeṇa bodhayan / sarvānstāna bodhicaryāyāṃ niyujya cārayatyapi //

evaṃ tān bodhimārge 'sau maharṣiḥ sarvānniyujya ca / tato 'ntarhita ākāśe yāti vahnirivojjvalan //

tamākāśagataṃ dṛṣṭvā sarve te 'pyativismitāḥ / praṇatvā cānuśaṃsataḥ saṃcarante samādarāt //

tasya lokeśvarasyeyaṃ puṇyakāntiḥ śubhā prabhoḥ / avabhāsya jagallokamihāpi saṃprasāritā //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvasattvahitaṃ kṛtvā pracaranti samantataḥ //

tena tasya mahatpuṇyaskandhaṃ bahusamuttamam / aprameyamasaṃkhyeyaṃ ityādiṣṭaṃ munīśvaraiḥ //

evaṃ vijñāya sarve 'sya lokeśasya sadādarāt / smṝtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhaktumarhatha //

ye tasya śaraṇaṃ gatvā smṛtvā dhyātvāpi sarvadā / nāmāpi ca samuccārya bhajanti śraddhayā mudā //

durgatiṃ te na gacchanti saṃjātāssadgatau sadā / dharmaśrīguṇasaṃpattirbhuktvā yānti sukhāvatīm //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya te / sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

ityevaṃ lokanāthasya puṇyaprabhāvamuttamam / viśvabhuvā munīndreṇa samādiṣṭaṃ mayā śrutam //

evaṃ sukṛtamāhātmyaṃ lokeśvarasya sadguroḥ / vijñāya śaraṇaṃ gatvā bhajantu bodhivāṃchina //

ye tasya śaraṇaṃ gatvā bhajanti śraddhayā sadā / saddharmaguṇasaukhyaṃ bhuktvā yāyuḥ sukhāvatīm //

tatra gatvāmitābhasya saddharmāmṛtamuttamam //

pītvā saṃbodhimāsādya prānte yāyuḥ sunirvṛtim //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te / sarve sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// ityadhomukhasattvoddharaprakaraṇam //

8. rūpamayī bhūmi catuṣpāda puruṣoddhāraṇa prakaraṇam

athāsau bhagavāṃśchāstā śākyamunirīśvaraḥ / viṣkambhinaṃ tamālokya punarevaṃ tamādiśat //

śṛṇu ca kulaputrāsya lokeścarasya sadguroḥ / saddharmaguṇamāhātmyaṃ śrutaṃ mayā tadcyate //

tadā gaganagaṃjo 'sau bhagavantaṃ munīśvaram / viśvabhuvaṃ tamānamya punarevamapṛcchata //

bhagavan sa mahābhijño lokeśvaro jinātmajaḥ / punaḥ sattvān samuddhartuṃ kutrānyatrābhigatchati //

punastacchromicchāmi yadanyatra sa saṃsaran //

sattvān paśyan samuddhṛtya dharme yunakti tadādiśa //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavan sa munīśvaraḥ / gaganagaṃjamālokya taṃ punarevamādiśat //

śṛṇuṣva kulaputrāsya lokeśasya jagatprabhoḥ / vakṣye sadguṇamāhātmyaṃ śrotuṃ tvaṃ ca yadīcchasi //

tadyathāsau mahāsattvo lokeśvaro jinātmajaḥ / tato rupamayīṃ bhūmīṃ gacchati saṃprabhāsayan //

tatra sattvān manuṣyān gāṃścatuṣpādān vilokya saḥ / lokeśvaro divyarupaḥ samupāsṛtya tiṣṭhati //

taṃ divyarupamālokya sarve te vismayānvitāḥ / purataḥ samupāśritya natvaivaṃ prārthayan mudā //

ahobhāgyaṃ tadasmākaṃ yadbhavāniha dṛśyate / tadasmām kṛpayālokya samuddharttumihārhati //

iti taiḥ prārthyamāno 'sau lokeśvaraḥ kṛpātmakaḥ / tān sarvān samupāmantrya samālokyaivamādiśat //

bhagavanto 'tra samādhāya śṛṇudhvaṃ yūyamādarāt / vakṣyāmi yanmahatsiddhaṃ dharmanirvṛtisādhanam //

tadyathā yajjagacchreṣṭhaṃ triratnaṃ bhadrakārakam / tatsmṛtvā śaraṇaṃ gatvā bhajadhvaṃ sarvadādarāt //

ye teṣāṃ śaraṇaṃ gatvā na te gachanti durgatim / sadā sadgatisaṃjātāścaranti bodhisaṃvare //

etatpuṇyānubhāvena sarve te puruṣottamāḥ / bodhisattvā mahāsattvāḥ saṃcarevaṃ jagaddhite //

tataste bodhisaṃbhāraṃ pūrayitvā yathākramam / sarvasattvahitaṃ kṛtvā saṃyāsyanti sukhāvatīm //

tatra gatvāmitābhasya jitendrasya sabhāśritāḥ / saddharmāmṛtamābhujya saṃrameyuryahotsavaiḥ //

evaṃ te suciraṃ tatra bhuktvā saukhyaṃ śubhotsavam / tato 'nte trividhāṃ bodhiṃ prāpya yāsyanti nirvṛtim //

evaṃ matvā triratnānāṃ śraddhayā śaraṇe sthitāḥ / smṛtvā dhyātvā samuccāryya nāmāpi bhajatādarāt //

tadaitatpuṇyaliptāṃgāḥ śuddhāśayā jitendriyāḥ / niḥkleśā vimalātmāno bodhisattvā bhaviṣyatha //

tataḥ sattvahitārthena bodhicaryāvratodyatāḥ / sarvatra bhadratāṃ kṛtvā gamiṣyatha sukhāvatīm //

tatrāmitābhanāthasya pītvā dharmāmṝtaṃ sadā / saddharmamaṃgalotsāhai ramiṣyatha susaṃvare //

evaṃ tatra ciraṃ bhuktvā saukhyaṃ bhadramahotsavam / prānte saṃbodhimāsādya samāpsyatha sunirvṛtim //

evaṃ matvā sadā buddharatnasya śaraṇaṃ gatāḥ / smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhagatadarāt //

dharmaratnasya māhātmyaṃ śrutvāpi śaraṇe sthitāḥ / smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhajatādarāt //

evaṃ ca saṃgharatnānāṃ satkāraiḥ samupasthitāḥ / smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi bhavatābhavam //

etatpuṇyaṃ mahatkhyātamasaṃkhyeyaṃ bahūttamam / aprameyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ //

evaṃ matvā triratnānāṃ śaraṇe samupasthitāḥ / smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmāpi sevyatābhavam //

etatpuṇyānubhāvena yūyaṃ sarve vikalmaṣāḥ / niḥkleśā nirmalātmānaḥ saṃyāsyatha sukhāvatīm //

tatra gatvāmitābhasya munīndrasyopasaṃśritā / sadā dharmāmṛtaṃ pītvā ramiṣyatha śubhotsavaiḥ //

evaṃ tatra ciraṃ bhuktvā mahānandamayaṃ sukham / prānte sambodhimāsādya saṃyāsyatha sunirvṛtim //

iti tenoditaṃ śrutvā sarve te puruṣā mudā / tatheti pratisaṃśrutva vadantyevaṃ ca moditāḥ //

mārṣa bhavati no 'ndhānāṃ sanmāargamupadarśakaḥ / atrāṇānāmapi trāṇaṃ śaraṇyaṃ śaraṇārthinām //

anāthānāṃ pitā mātā nāthaśceṣṭaḥ suhṛtpatiḥ / agatīnāṃ gatiścāpi mitraśca vyasanāpahṛt //

tamaḥpraṇaṣṭamārgāṇāṃ mahādīpo bhavānapi / mūrkhānāṃ ca pramattānāṃ śāstā saddharmadeśkaḥ //

tadvayaṃ sarvadā sarve bhavatāṃ śaraṇe sthitāḥ / ājñāṃ dhṛtvā śubhe dharme saṃcariṣyāmahe dhruvam //

sukhitāste māhābhāgā ye bhavaccharaṇe sthitāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe sadā //

na teṣāmidṛśaṃ duḥkhaṃ bhaviṣyati kadācana / yādṛgidaṃ mahaṭkaṣṭamanubhāvamahe bhave //

tadbhavān kṛpayāsmākaṃ nirvṛtisukhasādhanam / saddharmaṃ samupādiśya sadeha sthātumarhati //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bodhisattvaḥ sa sarvavit / tān prabodhitān sarvān vadatyevaṃ vilokayan //

nāhaṃ sadātra tiṣṭheyaṃ kāryāṇi hi bahūni me / tanmayātra yathākhyātaṃ dhṛtvā carata sarvadā //

ityuktvā sa mahābhijñasteṣāṃ saṃbodhisadhanam / samādiśati kāraṇḍavyūhasūtraṃ subhāṣitam //

tatsarveṣāṃ mahāyānasūtrāṇāṃ pravarottamam / śrutvā te pureṣāḥ sarve prābhinandanti bodhitāḥ //

tataste puruṣāḥ sarve dhṛtvā tatsūtramādarāt / triratnabhajanaṃ kṛtvā saṃcarante śubhe mudā //

etatpuṇyānubhāvena sarve te vimalāśayāḥ / bodhisattvā mahāsattvā bhavanti brahmacāriṇaḥ //

bodhicaryāvrataṃ dhṛtvā pracaranto jagaddhite / saddharmacaraṇe yuktā bhavantyapyanivartinaḥ //

evaṃ te puruṣāḥ sarve pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / svaparātmahitotsāhaiḥ saṃcarante mahāsukham //

evaṃ sa trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sarvāṃstān puruṣān dharme niyojayati bodhayan //

tato 'nyatra sa lokeśaḥ sattvānuddharttumutsukaḥ / antarhito jvaladagnirivākāśena gacchati //

evaṃ kṛtvā mahatpuṇyaskandhaṃ tasya jagatprabhoḥ / aprameyamasaṃkhyeyaṃ samākhyātaṃ munīśvaraiḥ //

iti matvā sadā tasya śaraṇe samupasthitāḥ / smṛtā nāmāpi coccārya dhyātvāpi bhajatābhavam //

ye tasya śaraṇe sthitvā śraddhayā samupasthitāḥ / smṛtvā dhyātvāpi nāmāpi samuccāarya bhajanti vai //

durgatiṃ te na gacchanti kadācana kvacidbhave / sadā sadgatisaṃjātā bhavanti dharmacāriṇaḥ //

dharmaśrīguṇasatsaukhyaṃ bhuktvā yānti sukhāvatīm / tatra gatvāmitābhasya śaraṇe samupāśritāḥ //

sadā dharmāmṛtaṃ pītvā svaparātmahitodyatāḥ / mahānandasukhotsāhaissaṃramante yathāsukham //

tatraiva suciraṃ bhuktvā pracaranto jagaddhite / prānte bodhiṃ samāsādya nirvṛtipadamāpnuyuḥ //

iti satyaṃ parijñāya yūyaṃ bodhiṃ yadīcchatha / tallokeśaṃ mahābhijñaṃ bhajadhvaṃ sarvadā bhave //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa viśvabhuvā niśamya saḥ / gaganagaṃja autsukyaṃ prābhyanandat samārṣadaḥ //

ityevaṃ samupādiṣṭaṃ viśvabhuvā śrutaṃ mayā / yūyamapi tathā tasya sarvadā bhajatādarāt //

yūyamapi tathā saukhyaṃ bhuktvā sadā śubhāratāḥ / bodhiśrīguṇasaṃpannāḥ gamiṣyatha jinālayam //

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa śrīghanena niśamya te / sarvasāṃghikā lokāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ //

// iti rupamayībhūmicatuṣpādaruṣoddhāraṇaprakaraṇam //

9. bali saṃbodhana bodhimārgāvatāraṇa prakaraṇam

atha sarvanīvaraṇaviṣkambhī so 'bhinanditaḥ / bhūyastaṃ śrīghanaṃ natvā prārthayadevamādarāt //

bhagavachrotumicchāmi bhūyo 'pyasya jagatprabhoḥ / saddharmaguṇamāhātmyaṃ tena śrutvā sa bhagavān punaḥ / viṣkambhinaṃ mahāsattvaṃ tamālokyaivamādiśat //

tato 'sau trijagannātho lokeśvaro jinātmajaḥ / sattvān paśyan samuddhartuṃ pātāle samupācarat //

tatra cāyomayī bhūmī rasatale surālayā / tatrāpi sa mahābhijño bhāsayan samupācarat //

yatra rājā balirnāma sarvadaityādhipo 'pi yaḥ / baddhaḥ sa vāmanaḥ sāntaḥpura jano 'dhitiṣṭhati //

durdāntaṃ taṃ mahāvīryaṃ trailokātibhayaṃkaram / samuddhartuṃ samālokya tatrāviśat sa bhāsayan //

tatra sa raśmimutsṛjya sarvatra saṃprabhāsayan / śanaiścaran samālokya baleḥ sada upācarat //

tatra taṃ samupāyātaṃ suvarṇabimbamivojjvalam / durataḥ sa balirdṛṣṭvā nidhāyaivaṃ vyacintayat //

ko 'yamatra samāyāto divyakāntiḥ prabhasayan / maheśvaro 'thavā sūryaścandro vāpi hutāśanaḥ //

ko 'nya īdṛkprabhāśrīmān devo vā dānavo 'pi vā / gandharvo kinnaro vāpi nāgo vā garuḍo 'pi vā //

īdṛgmaharddhikaḥ śrīmānnāsti traidhātukeṣvapi //

bodhisattvo 'thavārhan vā munīndro vā samāgataḥ //

ityevaṃ cintayan draṣṭuṃ sa vāmanāsuraiḥ saha / sarvaparijanaiścāsau balistaṃ samupācarat //

paśyantaṃ sa balī rājā samīkṣyainaṃ jinātmajam / lokeśvaraṃ mahāsattvaṃ vijñāya saṃpramoditaḥ //

sahasā samupāsṛtya kṛtāṃjalipuṭo mudā / tasya pādāmbuje natvā saṃpaśyannevamabravīt //

adya me safalaṃ janma bhavatsaṃdarśanodbhove / adhunā praṇidhānaṃ ca saṃsidhyate manoratham //

asya me śudhyate 'pyātmā mucyate sarvapāpataḥ / mukto 'smi bandhanādadya prāptavān sugateḥ pathaḥ //

yadbhavān svayamālokya māmuddhartumihāgataḥ / saṃdṛśyate maya hyadya tanme puṇyavipākataḥ //

bhavantaṃ ye 'pi paśyanti puṇyavanto narā hi te / bhavanti śrīsukhāpannāḥ sarvakleśavivarjitāḥ / te sattvāḥ sukhino loke pariśuddha vikalmaṣāḥ //

bhavacāraṇamuktā ye dṛśyante bhavato bhave / bhavatāṃ darśanenaivaṃ mukto 'smi bhavabandhanāt / kleśādayaḥ palāyante garuḍasyeva pannagāḥ / bhavāneva jagannāthaḥ śāstā saddharmadeśakaḥ / trātā bhartā śaraṇye 'pi nāstyanyo me suhṛdgatiḥ //

tadbhavān kṛpayālokya māmuddhṛtya bhavodadheḥ / sanmārge saṃpratisthāpya saṃpālayitumarhati //

iti saṃprārthya daityendraḥ sa baliḥ sāṃjaliḥ punaḥ / praṇatvā taṃ jagannāthaṃ sādarāt svapure 'nayat //

tatra taṃ svapure nītvā mahotsavaiḥ pramodanaiḥ / antaḥpure subhāsvarṇaratnapīṭhe nyaveśayat //

tatra taṃ saṃpratiṣṭhāpya rājā saṃmodito baliḥ / sāntaḥpurajanaiḥ sārdhaṃ yathāvidhi samarcaryat //

mahadrāajarddhisatkāraiḥ satkṛtya prabhajan mudā / pādābje praṇatiṃ kṛtvā prārthayadevamādarāt //

bhagavaṃstraidhātunātho 'si yadatra svayamāgataḥ / tadasmān kṛtpayālokya sarvān saṃtrātumarhasi //

trātā na vidyate 'smākaṃ daśākulacāriṇām / jarāmaraṇabhītānāṃ kleśāgnidahitātmanām //

bhavābdhaśramakhinnānāṃ nityamudvignacetasām / anāthānāmabandhūnāṃ bhava mātā pitā suhṛt //

eṣāṃ bandhanabaddhānāṃ jātyandhānāṃ durātmanām / mūḍhānāṃ ca śucittānāṃ bhava kleśāpaho gatiḥ //

nātho bhava jagannāthaḥ śāstā saddharmadeśakaḥ / śaraṇyaṃ sadgururmitraṃ trātā bhartā hitārthabhṛt //

yathā bhavān jagallokaṃ nivārya pāpamārgataḥ / dharmamārge pratiṣṭhāpya pālayati vilokayan //

tathāsmānapi pāpiṣṭhānnivārya pāpapaddhateḥ / niyujya sahase paśyan pālayituṃ sadārhasi //

kṛpayāsmān durāsaktān samuddṛtya bhavodadheḥ / saṃbodhisādhane dharme niyojayatu bodhayan //

iti saṃprārthitaṃ tena balinā bhadravāṃchinā / śrutvā lokeśvaraścainaṃ baliṃ dṛṣṭvaivamādiśat //

sādhu śṛṇu samādhāya daityādhipa samādarāt / hitārthaṃ te pravakṣyāmi yaddharmaṃ bodhisādhanam //

saṃsāre sarvadā bhadraṃ saukhyaṃ bhoktuṃ yadīcchasi / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ //

triratnaśaraṇaṃ kṛtvā ye bhajanti sadā bhave / durgatiparimuktāste gachanti sadgatiṃ sadā //

sadgatāveva saṃjātāḥ saddharmasādhanodyatāḥ / puṇyaśrīguṇasatsaukhyaṃ bhuktvā yānti jinālayam //

triratnabhajanotpannaṃ puṇyafalaṃ mahadbahu / aprameyasaṃkhyeyaṃ saṃbodhijñānasādhanam //

evaṃ vijñāya daityendra saṃbodhiṃ yadi vāṃchasi / dharmadhātuṃ samabhyatcya bhaja nityaṃ samāhitaḥ //

dharmadhātuṃ samabhyarcya ye bhajanti sadādarāt / vimuktapātakāḥ sarve gacchanti te jinālayam //

saddharmān ca sadā śrutvā satkṛtya śraddhayādarāt / abhyarcya śaraṇaṃ kṛtvā bhaja nityaṃ samāhitaḥ //

saddharmaṃ ye sadā śrutvā satkṛtya śraddhayādarāt / gatvā śaraṇamabhyarcya bhajanti saṃpramoditāḥ //

te sarve kleśanirmuktāḥ pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / bodhisattvā mahābhijñāḥ saṃyānti sugatālayam //

saṃgharatnāni ye 'bhyarcya śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / satkāraiḥ samupasthāya bhajanti sarvadā mudā //

te 'pi kleśavinirmuktāḥ śuddhāśayāḥ śubhodyatāḥ / mahāsattvāḥ śubhotsāhaṃ bhuktvā yānti sukhāvatīm //

śraddhayā yo 'rhate piṇṣapātrāmekaṃ prayacchati / tasya puṇyamasaṃkhyeyamaprameyaṃ jagurjināḥ //

sarveṣāmapi puṇyānāṃ śakyate mayā / etatpuṇyapramānaṃ tu śakyate na jinairapī //

sarvatraidhātukotpannāḥ sattvāścetsugatātmajāḥ / te 'pyetatpuṇyasaṃkhyānāṃ pramātuṃ naiva śaknuyuḥ //

prāgevāhamihaiko 'smin tatkathaṃ śaknuyāmidam / puṇyaskandhaṃ samākhyātuṃ yanna śakyaṃ jinairapi //

cūrṇīkṛtya mahīṃ sarvāṃ kṛtvā cānurajomayam / tatsarvaṃ gaṇituṃ śakyaṃ sarvaibuddharmayāpi ca / natu triratnasatkāre puṇyaskandhaṃ kadācana / pramātuṃ śakyate sarvairmunīśvarairmayāpi ca //

sarveṣāmudadhīnāṃ ca nadīnāṃ ca jalānyapi / bindusaṃkhyāpramāṇena gaṇituṃ śakyate mayā //

merupramāṇabhūrjeṣu saṃpūrṇamakṣaraṃ likhet / tadakṣarāṇi sarvāṇi saṃkhyātuṃ śakyate mayā //

sarvesvapi samudreṣu sarvāsvapi nadīṣu ca / yāvatyo vālukāstāsāṃ saṃkhyātuṃ śakyate mayā //

sarveṣāmapi jantūnāṃ caturdvipanivāsinām / dehajāni ca lomāni saṃkhyātuṃ śakyate mayā //

sarveṣāmapi vṛkṣāṇāṃ caturdvīpamahīruhām / śasyānāmapi patrāṇi saṃkhyātuṃ śakyate mayā //

pravarṣajjaladharāṇāṃ varṣaikasya nirantaram / tadbinduparisaṃkhyābhiḥ pramātuṃ śakyate mayā //

natu triratnasatkārapiṇḍapātrādidānajam / puṇyaskandhamasaṃkhyeyaṃ pramātum śakyate mayā //

yadi sarve 'pi sattvāśca daśabhūmipratiṣṭhitāḥ / bodhisattvā mahāsatvā bhaveyurbrahmacāriṇaḥ //

yāvatteṣāṃ mahatpuṇyaṃ saṃbodhiġyānasādhanam / tato 'pi hi mahatpuṇyaṃ triratnaṃ saṃprādānajam //

kimevaṃ bahunā proktā sarverapi munīśvaraiḥ / yatsaṃkhyātuṃ pramātuṃ ca śakyate na kadācana //

tatkathamahameko 'tra saṃkhyātuṃ śaknuyāmapi //

apremeyamasaṃkhyeyamityevaṃ paribudhyatām //

etadeva mahatpuṇyaṃ na kṣiṇoti kadācana / sarvasattvahitādhānasaddharmaguṇasādhanam //

bhadraśrīsukhasaṃpattisaṃsthitisaṃpradāyakam / sarvakleśāgnisaṃtāpaharaṃ saṃbodhisādhanam //

evaṃ mahatfalaṃ matvā triratnaṃ sarvadā smaran / dhyātvā stutvā praṇatvāpi bhaja nityaṃ samāhitaḥ //

ye triratnaṃ sadā nityaṃ śraddhayā samupāśritāḥ / smṛtvā dhyātvāpi tuṣṭāśca praṇatvāpi bhajantyadi //

sarve te vimālātmānaḥ pariśuddhendriyāśayāḥ / niḥkleśāḥ sadguṇādhārāścaturbrahmavihāriṇaḥ //

dharmaśrīguṇasaṃpattiśubhotsāhasukhāratāḥ / bodhisattvā mahāsattvā bhaviṣyanti jinātmajāḥ //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramam / jitvā māragaṇān sarvānniḥkleśā vimalendriyāḥ //

arhantaḥ trijagatpūjyā mahābhijñā vināyakāḥ / trividhāṃ bodhimāsādya sambuddhapadamāpnuyuḥ //

iti satyaṃ samākhyātaṃ sarvairapi munīśvaraiḥ / matvā tasmāttriratnasya bhaja bodhiṃ yadīcchasi //

iti tena jagacchāstā samādiṣṭaṃ niśamya saḥ / balirdaityādhipaḥ paśyan vismayaṃ samupāyayau //

athāsau citayan yajñadānādiprakṛtaṃ svakam / galadaśrumukhaḥ paśyaṃllokeśvaraṃ tamabravīt //

bhagavan kīdṛśaṃ karma mūḍhena prakṛtaṃ mayā / yenehāpi mayā prāptaṃ bandhanaṃ svajanaiḥ saha //

hā mayā kudhiyā yajñaṃ tīrthikasaṃmataṃ kṛtam / yatfalenāhamatraivaṃ bandhitaḥ sajano 'dhasi //

aho bauddheṣu yaddānaṃ prakṛtaṃ tatphalaṃ śubham / yeneha bhadrasaṃpattīrbhuktvānte yāti nirvṛtim //

hā mūḍhena kṛta tīrthikaśāsane mayā / yenehaivaṃ mahadduḥkhaṃ prāptaṃ svajanaiḥ saha //

yadā mayā jagannātha samārabhya mahanmaham / sarvārthibhyaḥ sasatkāraṃ dānaṃ dattaṃ yathepsitam //

tadā vāmana āgatya brahmacārī mamāgrataḥ / dvipadamātrasaṃsthānaṃ pṛthivyāṃ samayācayat //

tacchrutvā dānaraktetana mayā mānātimāninā / tṛtīye padasaṃsthānaṃ dattaṃ tasmai mahītale //

mayā pradattamādāya svastivākyamudīrayan / vāmanaḥ sa mahanmūrttiṃ dhṛtvātiṣṭhat puro mama //

sa tripādo mahadbhūto bhīmarupo maharddhimān / dhṛtvā traivikramīṃ mūrttiṃ paśyan māmevamabravīt //

dehi me yattvayā dattaṃ tṛtīyasya padasya me / sthānaṃ na vidyate kutra sthāpayeyamidaṃ vada //

ekaṃ nyastaṃ mayākāśe dvitīyaṃ ca mahītale //

tṛtīyaṃ me padaṃ kutra sthāpayethā tdaṃ vada //

iti tenoditaṃ śrutvā lajjito praviṣarṇadhiḥ / kiṃcidvaktuśakto 'hamatiṣṭhaṃ mūḍhamānasaḥ //

tadā sa viṣṇurālokya māmavamavadatpunaḥ / yatrāhaṃ sthāpayiṣyāmi tatra saṃsthāpayed dhruvam //

iti taduktamākarṇya tadāhamavadaṃstathā //

tvayā saṃsthāpyate yatra tatra saṃsthāpayāmyaham //

iti satyaṃ mayā proktaṃ śrutvā sa saṃpraharṣitaḥ / mūrdhani me tṛtīyena pādenākramya vikramī //

māmihādhasi pātāle sāntaḥpurajanānvitam / sabandhusānugaṃ cāpi bandhane sthāpayatyasau //

yanmahādāruṇaṃ pāpaṃ nirdayena mayā kṛtam / tenātra bandhanaṃ prāptaṃ sāntaḥpurajanaiḥ saha //

datvārthibhyo 'pi sarvebhyaḥ sarvopakaraṇānyapi / yathābhivāṃchitaṃ dravyaṃ gajāśvarathavāhanam //

kukṣatre yatkṛtaṃ dānametatphalamihāśyate / hā mayā kiṃ kṛtaṃ śrutvā tīrthikaśāsanam //

evaṃ bhadrafalaṃ puṇyaṃ triratnabhajonodbhavam / mayā na śrūyate kvāpi jñāyate naivamuttamam //

hāhaṃ tīrthikairduṣṭaivaśīkṛtvābhivāṃchitaḥ / pratārito 'pyasaddharme prāpito 'trāpi bandhane //

īdṛśaṃ satfalaṃ puṇyaṃ bhadraśrībodhisādhane / sukṣatre dānasaṃbhūtaṃ naśrutaṃ na mataṃ mayā //

yadīdṛśaṃ mahatpuṇyaṃ bhadraśrībodhisaṃpradam / na jñātaṃ tattriratnānāṃ prābhajiṣyan sadā bhave //

tanmayā bhagavan jñātaṃ śrutvedaṃ bhavatoditam / tatsadaiva triratnānāṃ śaraṇastho bhajāmyaham //

tadbhavān samupākhyātu triratnabhajane vidhim / adyārabhya sadāpyevaṃ cariṣyāmyahamābhavam / tathāhaṃ bhagavan buddharatnasya śaraṇe sthitaḥ / yathāvidhi samabhyarcya bhajāni sarvadābhavam //

tathā ca dharmaratnānāṃ śaraṇe samupasthitaḥ / satkṛtya śraddhayā gauṇyaṃ śrutvā bhajāni sarvadā //

tathā ya saṃgharatnānāṃ śaraṇe sarvadā sthitaḥ / tathārhabhojanaiścāpi satkṛtya prabhajāmyaham //

yathātra bhavatādiṣṭaṃ saṃcariṣye tathā khalu / saṃbodhisādhanaṃ dharmaṃ samupādeṣṭumarhati //

iti taduktamākarṇya lokeśvaraḥ sa sarvavit / prabodhitaṃ tamālokya daityendramevamādiśat //

sādho bale 'surendro 'si tacchriṇuṣva samāhitaḥ / hitārthaṃ te pravakṣyāmi yadi saddharmamicchasi //

ādau viramya pāpebhyo duṣṭamitrāddūragataḥ //

sanmitraṃ samupāśritya cara bhadra samāhitaḥ //

tataḥ śraddhāśayo dhīraścaturbrahmavihārikaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā bodhicaryāvrataṃ cara //

saugatebhyastathārthibhyaḥ śraddhayā mānayan mudā / saṃbodhipraṇidhānena kuruṣva dānamīpsitam //

saṃbodhipraṇidhānena yaddhānaṃ śraddhayā kṛtam / tatfalaṃ hi mahatsiddhaṃ saṃbuddhapadasādhanam //

tato 'nyatpraṇidhānena yaddānaṃ prakṛtaṃ mudā / tatkalaṃ śrīmahatsaukhyaṃ dadyān naiva tu saugatam //

tattriratnamanusmṛtvā saṃbodhinihitāśayaḥ / dadasva śraddhayā dānaṃ bauddhaṃ padaṃ yadīcchasi //

evaṃ datvā sadā dānaṃ bodhicitto jitendriyaḥ / śuciśīlasamācāraścarasva poṣadhaṃ vratam //

vrataṃ vinā na śudhyeta trikāyaṃ mahatāmapi / tadbodhipraṇidhānena caraṣva saugataṃ vratam //

evaṃ vrataṃ sadā dhṛtvā caturbrahmavihāradhṛk / saṃbodhipraṇidhānena kṣāntivrataṃ samācara //

kṛta kalpasahastrairyaddānaṃ triratnasādhanam / kleśotthito jagadduṣṭaḥ kradho hanti kṣaṇena tat //

tatkleśārīn jagadduṣṭān krodhamūlān vinirjayan / saṃbodhipraṇidhānena sattve kṣamāvrataṃ cara //

kevalaṃ kṣamayā naiva saddharmaguṇasādhanam / vinā vīryasamutsāham sidhyate bodhisaṃvaram //

tatkaudhīdyaṃ samutsṛjya saṃbodhinihitāśayaḥ / dhṛtvā vīryasamutsāhaṃ cara bhadrārthasādhane //

na hi vīryaṃ vinākāryaṃ sidhyate sudhiyāmapi / tasmādvīryaṃ samādhāya saṃbodhikṛtaniścayaḥ //

svaparāmahitādhānaṃ saddharmaratnamarjaya / durbuddherhi mahotsāhaṃ vīryaṃ na sādhayecchubham //

svaparātmahitotpātameva kuryāt sadārivat / taddhairyasumatiṃ dhṛtvā saṃbodhidhyānaniṣṭhitaḥ //

sarvasattvahitādhānaṃ saddharmaratnamarjaya / prajñāvirahito naiva dhyānāhito 'pi sidhyate / tatsatprajñāmahāratnamarjaya trijagaddhite //

etaddhi paramopāyaṃ saṃbodhijñānasādhane / vijñāya tvaṃ sadā sattvahitārthe cara sadvratam //

tadā tvaṃ bodhisattva syāḥ sarvasattvahitārthabhṛt / bhadracārī mahāabhijño mahāsattvo jinātmajaḥ //

iti bauddhapadaṃ prāptuṃ yadīcchasi jagaddhite / bodhicittaṃ mahāratnaṃ prāptuṃ ratnatrayaṃ bhaja //

triratnabhajanotpatrapuṇyaratnānubhāvataḥ / bodhicittaṃ mahāratnaṃ prāpsyate jagaddhite //

iti tena jagacchāstrā samādiṣṭaṃ niśamya saḥ / baliḥ prabodhito bodhicaryāvrataṃ samaicchata //

tataḥ sa balirālokya taṃ lokeśaṃ jinātjam / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā prārthayaccaivamādarāt //

bhagavaṃstrijagannātho bhavāneva jagadguruḥ / samuddhartā suhṛnmitraṃ kaścinnaivāparo mama //

tadājñāṃ bhavatāṃ dhṛtvā śirasāhaṃ samāhitaḥ / triratnabhajanaṃ kṝtvā saṃcariṣye susaṃvaram //

taccittaratnasaṃprāptyai sarvān buddhān munīśvarān / dharmaratnaṃ ca saṃghāṃśca śaraṇaṃ gacchāmi sarvadā //

teṣāṃ pūjāṃ kariṣyāmi śraddhayā samupasthitaḥ / dharmeṃ śrutvā ca saṃghānāṃ dāsye yathārhaṃ bhojanam //

adyārabhya sadā teṣāṃ munīndrāṇāmupāsakaḥ / yathāvidhi vrataṃ dhṛtvā cariṣyāmi jagaddhite //

saccittaratnagrahaṇāya samyakpūjāṃ karomyeṣa tathāgatānām / saddharmaratnasya ca nirmalāsya buddhātmajānāṃ ca guṇākarāṇām //

yāvanti puṣpāṇi falāni cauvaṃ bhaiṣajyajātāni ca yānio santi / ratnāni yāvanti ca santi loke jalāni ca svacchamanoramāṇi //

mahīdharā ratnamayāstathānye vanapradeśāśca vivekaramyāḥ / latāḥ supuṣpābharaṇojjvalāśca dumāśca ye satfalanamraśākhāḥ //

devādilokeṣu ca gandhadhūpāḥ kalpadrumā ratnamayāśca vṛkṣāḥ / sarāṃsi cāmbhoruhabhūṣanāni haṃsasvanātyantamanoharāṇi //

akṛṣṭajātāni ca śasyajātānyanyāni vā pūjyavibhūṣaṇāni / ākāśadhātiprasarāvadhīni sarvānyapīmānyaparigrahāni //

ādāya buddhayā munīpuṃgavebhyo niryātayāmyeṣa saputrakebhyaḥ / gṛhṇantu tanme varadakṣiṇīyā mahākṛpā māmanukampamānāḥ //

apuṇyavānasmi mahādaridraḥ pūjārthamanyanmama nāsti kiṃcit / ato mamārthaya parārthacintā gṛṇantu nāthā idamātmaśaktyā //

dadāmi cātmānamahaṃ jinebhyaḥ sarveṇa sarvaṃ ca tadātmajebhyaḥ / parigrahaṃ me kurutāgrasattvā yuṣmāsu dāsatvamupaimi bhaktyā //

parigraṇāsmi bhavatkṛtena nibhīrbhave sattvahitaṃ karomi / pūrvaṃ ca pāpaṃ samatikramāmi nānyacca pāpaṃ prakaromi bhūyaḥ //

sabuddhadharmasaṃgheṣu caityeṣu pratimāsu ca / puṣparatnādivarṣāśca pravartantāṃ nirantaram //

bodhisattvā mahāsattvāḥ pūjayanti yathā jinān / tathā sarvān munīndrāṃstān saputrān pūjayāmyaham //

svarāṃgasāgaraiḥ strotraiḥ staumi cāhaṃ guṇodadhīn / stutisaṃgītimeghāśca saṃbhavantyeṣvananyathā //

sarvakṣatrāṇusaṃkhyaiśca praṇāmaiḥ praṇamāmyaham / sarvāṃstryadhvagatān buddhān sahadharmagaṇottamān //

sarvacaityāni vande 'haṃ bodhisattvāśrayānapi / namaskaromyupādhyāyānabhivandyān yatīṃstathā //

buddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvadābodhimaṇdataḥ / dharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ bodhisattvagaṇāṃstathā //

vijñāpayāmi saṃbuddhān sarvadikṣu vyavasthitān / mahākāruṇikāṃścāpi bodhisattvān kṛtāṃjaliḥ //

anādigatisaṃsāre janmanyatraiva vā punaḥ / yanmayā paśunā pāpaṃ kṛtaṃ kāritameva vā //

yaccānumoditaṃ kiṃcidātmaghātāya mohinaḥ / tadatyayaṃ deśayāmyatra paścāttāpena tāpitaḥ //

ratnatraye 'pakāro yo mātāpitṛṣu vā mayā / guruṣvanyeṣu vā kṣopātkāyavāgbuddhibhiḥ kṛtaḥ //

anekadoṣaduṣṭena mayā pāpena mohanā / yatkṛtaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ tatsarvaṃ deśayāmyaham //

kathaṃ ca niḥsarāmyasmāt nityodvigno 'smi sāmpratam //

mā bhūnme mṛtyuracirādakṣīṇe pāpasaṃcaye //

kṛtākṛtoparīkṣo 'yaṃ mṛtyurviśrambhaghātakaḥ / svasthāsvasthairaviśvāsya āhasmikamahāśaniḥ //

priyāpriyanimittena pāpaṃ kṛtamanenekadhā / sarvamutsṛjya gantavyaṃ mayā na jñātamīdṛśam //

apriyā na bhaviṣyanti bhaviṣyanti na me priyāḥ / ahaṃ ca na bhaviṣyāmi sarvaṃ ca na bhaviṣyati //

tattatsmaraṇatāṃ yāti yadyadvastvanubhūyate / svapnānūbhūtavat sarveṃ gataṃ na punarīkṣyate //

ihaiva tiṣṭhatastāvadgatānekapriyāpriyāḥ / tannimittaṃ kṛtaṃ pāpaṃ me puraḥsthitam //

evamāgantuko 'mītī mayā naiva samīkṣyate / mohanunayāvidveaṣaiḥ kṛtaṃ pāpamanekaśaḥ //

rātriṃdivamaviśrāmamāyuṣo vardhate vyayaḥ / āyasyajyāgamo māsti na mariṣyāmyahaṃ katham //

iha śayyāgatenāpi bandhumadhye 'pi tiṣṭhatā / mayaivaikena soḍhavyā marmachedādivedanā //

yamadūtairgṛhītasya kuto bandhusuhṛtsakhāḥ / puṇyamekaṃ tadā trāṇaṃ mayā tatraiva saṃcitam //

anityajīvītāsaṃgāditthaṃ bhayamajānatā / pramattena madāndhena bahupāpaṃ mayārjitam //

aṃgachedārthamapyanyo nīyamāno viśuṣyati / pipasito dīnadṛṣṭiranyadevekṣate jagat //

kiṃ duṣṭairbhairavākārairyamadūtairadhiṣṭhitaḥ / mahātrāsaṃkaragrastaḥ purīṣotsargaveṣṭitaḥ //

kātarairnatravikṣopaistrāṇānveṣī caturdiśam / ko me mahābhayādasmāt sādhustrātā bhavediha //

trāṇaśūnyā diśo dṛṣṭvā punaḥ saṃmohamāgataḥ / tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tasmin sthāne mahābhaye //

adhaiva śaraṇaṃ yāmi jagannāthān mahābalān / jagadrakṣārthamudyuktān sarvatrāsaharān jinān //

taiścādhigataṃ dharmaṃ saṃsārabhayanāśanam / śaraṇaṃ yāmi bhāvena bodhisattvagaṇaṃ tathā //

samantabhadrāyātmānaṃ dadāmi bhayavihvalaḥ / viraumyārtaravaṃ bhīto bhayaṃ nāśayate drutam //

tatra sarvajñanāthasya sarvapāpāpahāriṇaḥ / vākyamullaṃghayāmīti dhigmāmatyantamohitam //

tiṣṭhāmyatyapramatto 'haṃ prayāteṣvitareṣvapi / kimu yojanasāhasre prapāte dīrghakālike //

adyaiva maraṇaṃ naiti na yukta me sukhāsikā / avaśyaṃ na bhaviṣyāmi kasmānme susthinaṃ manaḥ //

pūrvānubhūte naṣṭebhyaḥ kiṃ me sāramavasthitam / yeṣu me 'bhiniviṣṭena guruṇāṃ laṃghinaṃ vacaḥ //

jīvalokamimaṃ tyaktvā bandhūn paricitānapi / ekākī kvāpi yāsyāmi kiṃ me sarvaiḥ priyāpriyaiḥ //

iyameva tu me cintā yuktā rātraṃdivaṃ sadā / aśubhānniyataṃ duḥkhaṃ niḥsareyaṃ tataḥ katham //

mayā duṣṭena mūḍhena yatpāpaṃ prakṛtaṃ purā / prakṛtyā deśayāmyeṣa nāthānāmagrato 'dhunā / kṛtāṃjalirduḥkhabhītaḥ praṇipatya punaḥ punaḥ //

atyayamatyayatvena pratigṛhṇantu nāyakāḥ / abhadrakaṃ punarnāthā na kariṣyāmi sarvadā //

apāyaduḥkhaviśrāmaṃ sarvasattvaiḥ kṛtaṃ śumam / anumode pramodena sukhaṃ tiṣṭhantu duḥkhitāḥ //

saṃsāre duḥkhavaimokṣamanumode śarīrinām / bodhisattvatvabuddhatvamanumode ca tāyinām //

cittotpādasamudrāṃśca sarvasattvasukhāvahān / sarvasattvahitādhānānanumode ca śāsinām //