Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Gaṇḍavyūhasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0
tatra dharmapadmaśrīkuśalā śarīrakāyikadevatā hrīśrīmañjariprabhāvā aparimāṇadevatāgaṇaparivṛtā māyāyā devyā varṇamudīrayamāṇā bodhimaṇḍānniṣkramya sudhanasya śreṣṭhidārakasyābhimukhaṃ gaganatale sthitvā svakasvakebhyo 'nekaratnavarṇāni raśmijālāni anekagandhadhūpavimalārcirvarṇāni cittāśayaprasādanavarṇāni cittaprītivegavivardhanavarṇāni kāyaparidāhaprahlādanavarṇāni kāyapariśuddhisaṃdarśanavarṇāni asaṅgakāyavikramasaṃbhavaviṣayāṇi raśmijālāni prāmuñcat / tāni vipulāni kṣetrāṇyavabhāsya sudhanasya śreṣṭhidārakasya sarvatrānugataṃ samantābhimukhaṃ sarvatathāgatakāyaṃ saṃdarśayitvā sarvāvantaṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya sudhanasya śreṣṭhidārakasya mūrdhasaṃdhau nipatanti sma / tāni mūrdhānamupādāya sarvaromakūpeṣvanupraviśya anuprasaranti sma / samanantaraspṛṣṭaśca sudhanaḥ śreṣṭhidārakastābhirdevatāraśmibhiḥ, atha tāvadeva virajaḥprabhāsaṃ nāma cakṣuḥ pratilebhe, yat sarvatamondhakāreṇa sārdhaṃ na saṃvasati / vitimiraṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sattvasvabhāvamavatarati / (gv 341) virajaḥpatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena ca sarvadharmasvabhāvamaṇḍalaṃ vyavalokayati / viśuddhagatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetraprakṛtiṃ vyavalokayati / vairocanaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena tathāgatadharmaśarīraṃ vyavalokayati / viśuddhagatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenācintyāṃ tathāgatarūpakāyapariniṣpattiṃ vyavalokayati / samantaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenācintyāṃ tathāgatarūpakāyapariniṣpattibhaktiṃ vyavalokayati / asaṅgaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetrasāgaraprasaralokadhātusaṃbhavavibhaktiṃ vyavalokayati / samantāvabhāsaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvatathāgatadharmeṣu sūtrāntanayanirhāradiśaṃ vyavalokayati / samantaviṣayaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenānantamadhyabuddhavikurvitasattvavinayādhiṣṭhānaṃ vyavalokayati / samantadarśaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetrasamutpattiprasṛtaṃ buddhotpādaṃ vyavalokayati //
atha khalu sunetro nāma rākṣasendro bodhisattvasaṃgītiprāsādadvārapālo daśānāṃ rākṣasasahasrāṇāṃ pramukhaḥ sabhāryaḥ saputraḥ sasvajanaparivāraḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ nānāvarṇamanojñagandhaiḥ kusumairabhyavakīrya evamāha - daśabhiḥ kulaputra dharmaiḥ samanvāgato bodhisattva āsanno bhavati sarvakalyāṇamitrāṇām / katamairdaśabhiḥ? yaduta māyāśāṭhyāpagatena supariśuddhenāśayena, sarvajagatparigrahāsaṃbhinnayā mahākaruṇayā, sarvasattvaniḥsattvasvabhāvanidhyaptyā pratyavekṣayā, sarvajñatāgamanāvaivartyenādhyāśayabalena, tathāgatamaṇḍalābhimukhenādhimuktibalena, sarvadharmasvabhāvavimalaviśuddhena cakṣuṣā, sarvasattvamaṇḍalāsaṃbhinnayā mahāmaitryā, sarvāvaraṇavikiraṇena jñānālokena, sarvasaṃsāraduḥkhapratipakṣacchatrabhūtena mahādharmameghena, sarvadharmadhātuśrotrasamantaprasṛtena kalyāṇamitragamanābhimukhena jñānacakṣuṣā / ebhiḥ kulaputra daśabhirdharmaiḥ samanvāgato bodhisattva āsanno bhavati sarvakalyāṇamitrāṇām / daśabhiśca samādhinidhyaptimukhairvyavalokayan bodhisattvaḥ saṃmukhībhāvaṃ pratilabhate sarvakalyāṇamitrāṇām /
katamairdaśabhiḥ? yaduta dharmagaganavirajovicāramaṇḍalena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvadiksamudrābhimukhacakṣuṣā ca samādhinidhyaptimukhena, sarvārambaṇāvikalpāvicāreṇa ca samādhinidhyaptimukhena, sarvadiktathāgatameghasaṃbhavena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvajñajñānapuṇyasamudropacayagarbheṇa ca samādhinidhyaptimukhena, sarvacittotpādāvirahitakalyāṇamitrasaṃbhavāsannena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvatathāgataguṇakalyāṇamitrasukhasaṃbhavena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitrātyantāvipravāsena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitrasamatāsadāsamantopasaṃkramaṇaprayogena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitropāyacariteṣvaklāntaprayogena ca samādhinidhyaptimukhena / ebhiḥ kulaputra daśabhiḥ samādhinidhyaptimukhaiḥ samanvāgato bodhisattvaḥ saṃmukhībhāvaṃ pratilabhate sarvakalyāṇamitrāṇām / sarvatathāgatadharmacakrakalyāṇamitramukhanirghoṣaṃ ca nāma samādhivimokṣaṃ (gv 342) pratilabhate, yatra pratipadyamāno bodhisattvo 'saṃbhinnāṃ sarvabuddhasamatāmavatarati, asaṃbhinnāni ca sarvatrānugatāni kalyāṇamitrāṇi pratilabhate //
evamukte sunetreṇa rākṣasendreṇa sudhanaḥ śreṣṭhidārako gaganatalamavalokya evamāha - sādhu sādhu ārya, anukampako 'smākamanugrahapravṛttaḥ kalyāṇamitrāṇāṃ darśayitā / tatsādhvamasmākaṃ samyagupāyamukhamupadiśan kathaṃ parikramāti? katamāṃ diśamabhimukhaṃ nirjavāmi? kasminnadhiṣṭhāne parimārgayāmi? katamadārambaṇamupanidhyāyāmi kalyāṇamitradarśanāya? āha - tena hi kulaputra samantadikpraṇipatitena śarīreṇa sarvārambaṇena kalyāṇamitrasmṛtyupanibaddhenāśayena samantanirjavena samādhyanugamena svapnopamena cittajavena pratibhāsopamena manaḥśarīravicāragamanena kalyāṇamitrasakāśamupasaṃkramitavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yathānuśiṣṭaḥ sunetreṇa rākṣasendreṇa pratipadyamāno 'drākṣītpurato dharaṇitalānmahāratnapadmasamudgataṃ sarvavajraśarīradaṇḍaṃ sarvajagatsāgaramaṇirājagarbhaṃ sarvamaṇirājapatrapaṅktivairocanamaṇirājakarkaṭikāṃ sarvaratnavarṇagandhamaṇirājakesaramasaṃkhyeyaratnajālasaṃchāditam / tasyāṃ ca mahāratnarājapadmakarkaṭikāyāṃ dharmadhātudiksamavasaraṇagarbhaṃ nāma kūṭāgāramapaśyaccitraṃ darśanīyaṃ vajravairocanadharaṇitalasaṃsthānaṃ sarvamaṇirājamayaparipūrṇastambhasahasropaśobhitaṃ sarvaratnasaṃghaṭṭitāyāmaṃ jāmbūnadavimalakanakadivyavinyastapaṭṭamasaṃkhyeyanānāmuktāhārajālopanibaddhaṃ maṇiratnarājavicitrabhaktivinyāsaṃ jambūdhvajamaṇiratnasamantavyūhamasaṃkhyeyaratnavedikāparivṛtaṃ samantadigmaṇirājasopānasuvibhaktam /
tasya kūṭāgārasya madhye cintārājamaṇiratnapadmagarbhamāsanamadrākṣīt sarvalokendrasaṃsthānamaṇivigrahabimbapratiṣṭhitaṃ sarvamaṇiratnavigrahavarṇamindradhvajapradyotasaṃsthānaṃ vajramaṇicakrabhūmitalapratiṣṭhitaṃ nānāmaṇirājapaṅktivyūhamanekaratnavedikāparivṛtaṃ jyotirdhvajamaṇirājasupratyarpitaṃ nānāratnavyūhopaśobhitaṃ divyātikrāntamaṇirājavastrasuprajñaptamanekavarṇavicitravastraratnasusaṃskṛtaṃ sarvaratnavastravitānavitatagaganālaṃkāraṃ sarvaratnajālasaṃchāditaṃ samantadiksuvibhaktavajradhvajanirghoṣaṃ sarvaratnapaṭṭadhvajasusamīritavidyotitaṃ sarvagandhamaṇirājadhvajavinyastasamatālaṃkāraṃ sarvapuṣpadhūpavicitrakusumaughasaṃpravarṣaṇaṃ sarvaratnakiṅkiṇīdhvajasusamīritaśravaṇamanaḥsukhamadhuranirghoṣaṃ nānāratnabhavanamukhadvāraprayuktaṃ nānāratnamaṇivigrahamukhānekavarṇagandhodakapravṛddhavairocanamaṇirājavigrahagajendramukhapadmajālaprayuktaṃ nānāvajrasiṃhamukhānantavarṇadhūpameghaprayuktaṃ brahmasaṃsthānavairocanamaṇirājamukhamahāmaitrīnayabrahmaghoṣanirnādapramuktaṃ nānāratnarajatamukhaśuklapakṣoddyotanamadhuranirnādarutavarṇaṃ tryadhvabuddhanāmakanakaghaṇṭāmālāmadhurarutapramuktanirghoṣaṃ sarvabuddhadharmacakramahāmaṇirājaghaṇṭāmālāmanojñarutaravaṇaṃ sarvabodhisattvapraṇidhinānāvajraghaṇṭāniścaritanirghoṣaṃ candradhvajamaṇirājapaṅktisarvabuddhapratibhāsanicitanāmanirnādavijñapanaṃ śuddhagarbhamaṇirājapaṅkti sarvatryadhvatathāgatajanmaparaṃparāpratibhāsavijñapanamādityagarbhamaṇirājapaṅkti
sarvavikurvitapratipattyākāśadhātuparamadaśadiksarvabuddhakṣetravidhipatharaśmisaṃdarśanam avabhāsadhvajamaṇirājapaṅkti (gv 343) sarvatathāgataprabhāmaṇḍalāvabhāsapramuñcanavairocanamaṇirājapaṅkti sarvajagadindrasadṛśanirmāṇameghatathāgatapūjopasthānapramuñcanaṃ cintāmaṇirājapaṅkti samantabhadrabodhisattvavikurvitapratikṣaṇasarvadharmadhātuspharaṇaṃ merudhvajamaṇirājapaṅkti sarvadevendrabhavanameghāpsarorutanigarjitanirghoṣaṃ sarvārambaṇatathāgatastutimeghapramuñcanācintyaguṇavarṇanirdeśaṃ ca tadāsanamadrākṣīt acintyaratnavyūhāsanaparivāram //
tasmiṃścāsane māyādevīṃ niṣaṇṇāmadrākṣīt trailokyasamatikrāntena rūpeṇa, sarvalokābhimukhena sarvabhavagatyudgatena rūpeṇa, yathāśayajagadvijñaptena sarvalokānupaliptena rūpeṇa, vipulapuṇyasaṃbhūtena sarvajagatsadṛśena rūpeṇa, sarvasattvasukhopadarśanena sarvajagatparipākavinayānukūlena rūpeṇa, sarvasattvābhimukhapralambitena sarvakālagaganajagadvijñaptyasaṃbhinnena rūpeṇa, sarvajaganniṣṭhāvijñaptyādhiṣṭhānena agatikena rūpeṇa, sarvalokagatikena rūpeṇa, sarvalokagatiniruddhena anāgatikena rūpeṇa, sarvajagadasaṃbhūtena anutpannena rūpeṇa, anutpattisamadharmaniratena aniruddhena rūpeṇa, sarvalokavyavahāraparameṇa asatyena rūpeṇa, yathāvatpratilabdhena amṛṣeṇa rūpeṇa, yathālokavijñaptena akrāntena rūpeṇa, cyutyupapattivinivṛtena avinaṣṭena rūpeṇa, dharmadhātuprakṛtyavināśena alakṣaṇena rūpeṇa, tryadhvavākpathaparameṇa ekalakṣaṇena rūpeṇa, alakṣaṇasulakṣaṇaniryātena pratibhāsakalpena rūpeṇa, sarvajagaccittayathāśayavijñaptena māyākalpena rūpeṇa, jñānamāyāpariniṣpannena marīcikalpena rūpeṇa, pratikṣaṇajagatsaṃjñādhiṣṭhānaparameṇa cchāyopamena rūpeṇa, praṇidhānasarvajagadanubaddhena svapnopamena rūpeṇa, yathāśayajagadvijñaptyasaṃbhinnena sarvadharmadhātuparameṇa rūpeṇa, ākāśadhātuprakṛtipariśuddhena mahākaruṇāniryātena rūpeṇa, sattvavaṃśaparipālanaprayuktena asaṅgamukhaniryātena rūpeṇa, pratikṣaṇadharmadhātuspharaṇena anantamadhyena rūpeṇa, anāvilasarvajaganniśritena apramāṇena rūpeṇa, sarvavākpathasamatikrāntena supratiṣṭhitena rūpeṇa, sarvajagadvinayādhiṣṭhānanirvṛttena
anadhiṣṭhitena rūpeṇa, adhiṣṭhānajagatkāyaprayuktena asaṃvṛtena rūpeṇa, praṇidhānamāyāpariniṣpannena anabhibhūtena rūpeṇa, sarvalokābhyudgatena ayathāvatena rūpeṇa, śamathālokavijñaptena asaṃbhavena rūpeṇa, yathākarmajagadanubaddhena cintāmaṇirājakalpena rūpeṇa, yathāśayasarvasattvābhiprāyaparipūrṇapraṇidhiparipūrṇena avikalpena rūpeṇa, sarvajagatparikalpopasthitena adhikalpena rūpeṇa, sarvajagadvijñaptyakalpena adhiṣṭhānena rūpeṇa, saṃsārāvinivṛttiparameṇa viśuddhena rūpeṇa tathatāsamanirvikalpena /
ityevaṃprakāreṇa rūpeṇa sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyādevīmadrākṣīdarūpeṇa rūpapratibhāsena avedanena rūpeṇa lokaduḥkhavedanāpraśāntiparameṇa, sarvasattvasaṃjñāgatoccālitena rūpeṇa parasattvasaṃjñāgatavijñaptena, anabhisaṃskāradharmatāniryātena rūpeṇa māyāgatakarmavinivṛttena, vijñānaviṣayasamatikrāntena rūpeṇa bodhisattvapraṇidhijñānasaṃbhavena, asvabhāvena rūpeṇa sarvajagadvākpathaparameṇa śarīreṇa, saṃsāre saṃtāpaniruddhena rūpeṇa dharmakāyaparamaśītībhāvopagatena yathāśayajagadrūpakāyasaṃdarśanīṃ sattvāśayavaśena sarvajagatsadṛśaṃ sarvajagadrūpakāyātirekaṃ rūpakāyaṃ saṃdarśayamānām / (gv 344) tatra kecitsattvā mārakanyārūpeṇa mārakanyātirekarūpāṃ māyādevīmadrākṣuḥ / kecitsattvā vaśavartyapsarotirekarūpāṃ kecitsunirmitāpsarotirekarūpāṃ kecitsaṃtuṣitāpsarotirekarūpāṃ kecitsuyāmāpsarotirekarūpāṃ kecitrtrāyastriṃśāpsarotirekarūpāṃ keciccāturmahārājikāpsarotirekarūpāṃ kecitkumbhāṇḍendrakanyātirekarūpāṃ kecinmahoragendrakanyātirekarūpāṃ / kecitsattvā manuṣyendrakanyātirekarūpāṃ māyādevīmapaśyan //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajagadrūpasaṃjñāpagataḥ parasattvāśayānavataran sarvasattvacittāśayagateṣu māyādevīmapaśyat sarvajagadupajīvyapuṇyāṃ sarvajñatāpuṇyopacitaśarīrāmasaṃbhinnadānapāramitāprayogāṃ sarvajagatsamatāpratipannāṃ mahākaruṇāgoṣṭhasarvasattvasamavasaraṇāṃ sarvatathāgataguṇapratipattiniryātāṃ sarvakṣāntinayasāgarāvatīrṇāṃ sarvajñatāvīryavegavivardhitacetanāṃ sarvadharmamaṇḍalapariśuddhyavivartyavīryāṃ sarvadharmasvabhāvanidhyaptiniryātāṃ sarvadhyānāṅganayaniṣpatticittāmasaṃbhinnadhyānāṅgaviṣayāsādhāraṇatathāgatadhyānamaṇḍalāvabhāsapratilabdhāṃ sarvasattvakleśasāgarocchoṣaṇaniścayanānānidhyaptiparamāṃ sarvatathāgatadharmacakrapravicayavidhijñāṃ sarvadharmanayasamudravyavacāraṇaprajñāṃ sarvatathāgatādarśanāvitṛptāṃ tryadhvatathāgataparaṃparāvyavalokanāpratiprasrabdhāṃ sarvabuddhadarśanadvārābhimukhāṃ sarvatathāgatasamudāgamamārgapariśuddhivimātratāvidhijñāṃ sarvatathāgatagaganagocarāṃ sarvasattvasaṃgrahopāyavidhijñāmanantamadhyayathāśayajagatparipākavinayapratibhāsaprāptāṃ sarvabuddhakāyaviśuddhivimātratāvatīrṇāṃ sarvakṣetrasāgarapariśuddhipraṇidhānasamanvāgatāṃ sarvasattvadhātuvinayādhiṣṭhānaparyavasānapraṇidhānapariśuddhāṃ sarvatathāgataviṣayapūjāspharaṇacittāṃ sarvabodhisattvavikurvitavīryaniryātāmanuttaradharmakāyapariśuddhāmanantarūpakāyasaṃdarśanīṃ sarvamārabalapramardanīṃ vipulakuśalamūlabalopapannāṃ dharmabalasaṃjātabuddhibuddhabalāvabhāsapratilabdhāṃ sarvabodhisattvaśitābalapariniṣpannāṃ sarvajñatāvegabalasaṃjātāṃ
sarvatathāgatajñānavidyudavabhāsitaprajñāmanantamadhyasattvacittasamudravicaraṇajñānāṃ vipulajagadāśayāvatīrṇāṃ parasattvendriyavimātratājñānanayavidhijñāmanantasattvādhimuktivimātratājñānakauśalyānugatāṃ daśadigapramāṇakṣetrasamudrakāyaspharaṇāṃ sarvalokadhātuvimātratājñānanayavidhijñāṃ sarvakṣetrasaṃbhedavidhijñānanayakauśalyānugatāṃ sarvadiksāgaraprasṛtajñānadarśanāṃ sarvādhvasāgarānuprasṛtabuddhiṃ sarvabuddhasāgarābhimukhapraṇipatitakāyāṃ sarvabuddhadharmameghasamudrasaṃpratīcchanābhimukhacittāṃ sarvatathāgataguṇapratipūraṇapratipattiniryāṇaprayuktāṃ sarvabodhisaṃbhārasaṃbhavānuprasṛtabuddhiṃ sarvabodhisattvaprasthānavicāravikrāntāṃ sarvabodhicittotpādāṅgapariniṣpannāṃ sarvasattvaparipālanaprayuktāṃ sarvabuddhavarṇameghālokaprabhāvanāṃ sarvabodhisattvajinajanetrīpraṇidhānaniryātām /
etatpramukhairjambudvīpaparamāṇurajaḥsamairdarśananayaiḥ sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyādevīmapaśyat / sa tāṃ dṛṣṭvā yatpramāṇā māyādevī tatpramāṇaṃ svakāyamadhiṣṭhāya samantadigabhimukhāṃ māyādevīṃ sarvatrānugatena kāyena praṇipatitaḥ / tasya praṇipatamānasya anantamadhyāni samādhimukhāni avakrāntāni / sa tāni samādhimukhāni vyavalokya animittīkṛtvā prabhāvayitvā sārīkṛtvā anusmṛtya spharitvā prasaritvā avalokayitvā vipulīkṛtvā abhinirhṛtya mudrayitvā tebhyaḥ samādhimukhebhyo vyutthāya (gv 345) māyādevīṃ saparivārāṃ sabhavanāsanāṃ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārye mañjuśriyā kumārabhūtena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya kalyāṇamitraparyupāsanena samādāpitam / so 'haṃ kalyāṇamitraṃ paryupāsamāno 'nupūrveṇa yāvattava sakāśamupasaṃkrāntaḥ / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣamāṇaḥ pariniṣpanno bhavati sarvajñatāyām / sā avocat - ahaṃ kulaputra mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sāhaṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatā yāvanti iha lokadhātusamudre bhagavato vairocanasya sarvalokadhātuṣu sarvajambudvīpeṣu caramabhavikabodhisattvajanmavikurvitāni pravartante, sarveṣāṃ ca teṣāṃ caramabhavikānāṃ bodhisattvānāmahaṃ jananī / sarve te bodhisattvā mama kukṣau saṃbhavanti / mama dakṣiṇātpārśvānniṣkramanti /
ihaiva tāvadahaṃ kulaputra bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ kapilavastuni mahānagare rājñaḥ śuddhodanasya kulabaddhakalpena siddhārthaṃ bodhisattvaṃ janitravatī mahatācintyena bodhisattvajanmavikurvitena //
sā khalvahaṃ kulaputra tadā rājñaḥ śuddhodanasya gṛhagatā bhavāmi / atha bodhisattvasya tuṣitabhavanāccyavanakālasamaye pratyupasthite sarvaromamukhebhya ekaikasmādromamukhādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ sarvabodhisattvajananīguṇanayavyūhāḥ sarvatathāgatajananīguṇamaṇḍalaprabhavaprabhāsā nāma raśmayo niścaritvā sarvāvantaṃ lokadhātumavabhāsya mama śarīre nipatya mūrdhānamupādāya sarvaromakūpeṣvanuprāviśan / samanantarapraviṣṭābhiśca kulaputra tābhirbodhisattvaraśmibhiranekanāmadheyābhirnānābodhisattvajananīvikurvitavyūhapramuñcanībhiḥ, atha tāvadeva mama kāye bodhisattvaraśmimukhamaṇḍalābhivijñaptāḥ sarvabodhisattvajanmavikurvitanayavyūhāḥ saṃdṛśyante sma antargatena parivāreṇa / samanantarapraviṣṭābhiśca kulaputra mama kāye tābhirbodhisattvaraśmibhiḥ, atha tāvadeva yeṣāṃ bodhisattvānāṃ tāni bodhisattvaraśmimukhamaṇḍalāni vijñaptāni janmanayavikurvitāni pravartante, sarve te mama cakṣuṣa ābhāsamagaman, yaduta bodhimaṇḍavarāgragatā buddhasiṃhāsananiṣaṇṇā bodhisattvaparṣanmaṇḍalaparivṛtā lokendrābhipūjitā dharmacakraṃ pravartayamānāḥ / ye ca taistathāgataiḥ pūrvabodhisattvacaryāṃ caradbhistathāgatā ārāgitāḥ, te 'pi sarve mama cakṣuṣa ābhāsamagaman / prathamacittotpādajanmavikurvitāḥ sābhisaṃbodhidharmacakrapravartanaparinirvāṇavikurvitāḥ sarvabuddhakṣetraviśuddhavyūhāḥ, yāni ca teṣāṃ tathāgatānāṃ nirmāṇamaṇḍalāni praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharanti, tānyapi sarvāṇi mama cakṣuṣa ābhāsamagaman / tasyā mama kulaputra kāye tābhirbodhisattvaraśmibhiranupraviṣṭābhiḥ sarvajagadabhyudgataḥ kāyaḥ saṃsthito 'bhūt, ākāśadhātuvipulaśca kukṣiḥ, na ca manuṣyāśrayapramāṇādatikrāntaḥ / yāvantaśca daśasu dikṣu bodhisattvagarbhāvāsabhavanavyūhāḥ, te sarve mama kāye 'ntargatā anupraviṣṭāḥ sarve saṃdṛśyante //
samanantaraprādurbhūtasya ca mama kulaputra kāye bodhisattvagarbhāvāsabhavanavyūhaparibhogasya, atha tāvadeva bodhisattvaḥ sārdhaṃ daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairbodhisattvairekapraṇidhānaiḥ sabhāgacaritairekakuśalamūlair (gv 346) ekavyūhairekavimokṣavihāribhirekajñānabhūmisaṃvāsibhirekavikurvitaniryātairekapraṇidhānasamudāgatairekacaryāniryātairdharmakāyapariśuddhairanantamadhyarūpakāyādhiṣṭhānaiḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhivikurvitaniryātairnāgendragarbhamaṇikūṭāgāragataiḥ sāgaranāgarājapūrvaṃgamairaśītyā nāgendrasahasraiḥ sarvalokendrasahasraiścābhipūjyamāno mahatā bodhisattvavikurvitena sarvatuṣitabhavanacyutisaṃdarśanena ekaikasmāttuṣitabhavanāt sarvalokadhātuprasṛtacāturdvīpopapattipratilābhasaṃdarśanena acintyasattvaparipākopāyakauśalyānugatena pramattasarvasattvasaṃcodanena sarvābhiniveśoccālanena mahāraśmijālapramuñcanena sarvalokāndhakāravidhamanena sarvāpāyaduḥkhavyupaśamanena sarvanirayagatinivartanena sarvasattvapūrvakarmasaṃcodanena sarvasattvadhātuparitrāyaṇena sarvasattvābhimukhakāyasaṃdarśanena tuṣitabhavanāccyutvā sārdhaṃ saparivāreṇa mama kukṣau prāviśat //
te sarve mama kukṣau trisāhasralokadhātuvipulena yāvadanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuvipulena ākramavikrameṇa anuvicaranti sma / sarvāṇi ca daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvatathāgatapādamūleṣu sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalāni praticittakṣaṇamanabhilāpyāni mama kukṣau samavasaranti sma bodhisattvagarbhāvāsavikurvitaṃ draṣṭum / catvāraśca mahārājāḥ śakrasuyāmasaṃtuṣitasunirmitavaśavartinaśca devendrāḥ brahmendrāśca garbhāvāsopagatabodhisattvamupasaṃkrāmanti sma darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya sāṃkathyānubhāvanāya / na cāyaṃ mama kukṣistāvanti parṣanmaṇḍalāni pratīcchan vipulībhavati / na cāsmānmanuṣyāśrayādayaṃ mama kāyo viśiṣṭataraḥ saṃtiṣṭhate / tāni ca tāvanti parṣanmaṇḍalāni saṃpratīcchati / sarve ca te devamanuṣyā nānābodhisattvaparibhogapariśuddhivyūhānapaśyan / tatkasya hetoḥ? yathāpi tadasyaiva mahāpraṇidhānamāyāgatasya bodhisattvavimokṣasya subhāṣitatvāt //
yathā cāhaṃ kulaputra asyāṃ bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ jambudvīpe bodhisattvaṃ kukṣiṇā saṃpratīcchāmi, evaṃ trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvacāturdvīpikājambudvīpeṣu saṃpratīcchāmi anena ca vikurvitavyūhena / na cāyaṃ mama kāyo dvayībhavati nādvayībhavati, na caikatve saṃtiṣṭhate na bahutve, yathāpi nāma tadasyaiva mahāpraṇidhānajñānamāyāgatasya bodhisattvavimokṣasya subhāṣitatvāt / yathā cāhaṃ kulaputra asya bhagavato vairocanasya mātā abhūvam, tathā pūrvakāṇāmapi tathāgatānāmanantamadhyānāṃ mātā abhūvam / yatra bodhisattvo loka upapāduka upāpadyata padmagarbhe, tatrāhaṃ nalinīdevatā bhūtvā bodhisattvaṃ saṃpratīcchāmi / lokaśca māṃ bodhisattvajananīti saṃjānāti / yatrotsaṅge prādurbabhūva, tatrāhamasya jananyabhūvam / yatra buddhakṣetre prādurbhavati, tatrāhaṃ bodhimaṇḍadevatā bhavāmi / iti hi kulaputra yāvadbhirupāyamukhaiścaramabhavikā bodhisattvā loka upapattiṃ saṃdarśayanti, tāvadbhirupāyamukhairahaṃ bodhisattvajananī bhavāmi //
yathā ahaṃ kulaputra iha lokadhātau asya bhagavataḥ sarvabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśaneṣu janetryabhūvam, tathā bhagavataḥ krakucchandasyāpi tathāgatasya, kanakamuneḥ, kāśyapasya tathāgatasya (gv 347) janetryabhūvam / tathā sarveṣāṃ bhadrakalpikānāmanāgatānāṃ tathāgatānāṃ janetrī bhaviṣyāmi / tadyathā maitreyasya bodhisattvasya tuṣitabhavanagatasya cyutisaṃdarśanakāle pravṛtte sarvabodhisattvopapattisaṃbhavagarbhasaṃvāsavikurvitasaṃdarśanaprabhāsāyāṃ raśmyāmutsṛṣṭāyāṃ prabhāsiteṣu sarvadharmadhātunayataleṣu yāvanti mama dharmadhātunayatalāni cakṣuṣo 'vabhāsamāgamiṣyanti, yeṣu maitreyeṇa bodhisattvena manuṣyaloke manuṣyendrakuleṣu janmopapattisaṃdarśanena sattvā vinayitavyāḥ, teṣvahaṃ sarvatra bodhisattvajananī bhaviṣyāmi /
yathā ca maitreyasya bodhisattvasya, tathā siṃhasya yo maitreyasyānantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate, tathā pradyotasya ketoḥ sunetrasya kusumasya kusumaśriyaḥ tiṣyasya puṣyasya sumanaso vajrasya virajasaḥ candrolkādhāriṇo yaśaso vajraśuddhasya ekārthadarśino sitāṅgasya pāraṃgatasya ratnārciḥparvatasya maholkādhāriṇaḥ padmottarasya vighuṣṭaśabdasya aparimitaguṇadharmasya dīpaśriyo vibhūṣitāṅgasya suprayāṇasya maitraśriyo nirmitasyāniketasya jvalitatejaso 'nantaghoṣasya aninemasya aninetrasya vimativikiraṇasya pariśuddhasya suviśālābhasya yaśaḥśuddhoditasya meghaśriyo vicitrabhūtasya sarvaratnavicitravarṇamaṇikuṇḍalasya sāgaramateḥ śubharatnasya anihatamallasya paripūrṇamanorathasya maheśvarasya indraśriyo 'gniśriyaḥ candanameghasya sitaviśālākṣasya śreṣṭhamatervibhāvitamateravaropaṇarājasyottāpanarājamatervibhūṣitasya vibhūteḥ keśaranandina īśvaradevasya īśvarasya uṣṇīṣaśriyo vajrajñānaparvatasya śrīgarbhasya kanakajālakāyavibhūṣitasya suvibhaktasya īśvaradevasya mahendradevasya anilaśriyo viśuddhanandino 'rciṣmato varuṇaśriyo viśuddhamateragrayānasya nihitaguṇoditasya ariguptasya vākyanudasya vaśībhūtasya guṇatejasya vairocanaketorvibhavagandhasya vibhāvanagandhasya vibhaktāṅgasya suviśākhasya sarvagandhārcimukhasya vajramaṇivicitrasya prahasitanetrasya nihatarāgarajasaḥ pravṛddhakāyarājasya vāsudevasya udāradevasya nirodhanimnasya vibuddherdhūtarajasaḥ arcirmahendrasya upaśamavato viśākhadevasya vajragiro jñānārcijvalitaśarīrasya kṣemaṃkarasya aupagamasya
śārdūlasya paripūrṇaśubhasya rucirabhadrayaśasaḥ parākramavikramasya paramārthavikrāmiṇaḥ śāntaraśmerekottarasya gambhīreśvarasya bhūmimaterasitasya ghoṣaśriyo viśiṣṭasya vibhūtapatervibhūtabhūtasya vaidyottamasya guṇacandrasya praharṣitatejaso guṇasaṃcayasya candrodgatasya bhāskaradevasya bhīṣmayaśaso raśmimukhasya śālendraskadhasya yaśasaḥ auṣadhirājasya ratnavarasya vajramateḥ sitaśriyo nirghautālayasya maṇirājasya mahāyaśaso vegadhāriṇo 'mitābhasya mahāsanārciṣo mohadharmeśvarasya nihatadhīrasya devaśuddhasya dṛḍhaprabhasya viśvāmitrasya vimuktighoṣasya vinarditarājasya vākyacchedasya campakavimalaprabhasya anavadyasya viśiṣṭacandrasya ulkādhāriṇo vicitragātrasya anabhilāpyodgatasya jaganmitrasya prabhūtaraśmeḥ svarāṅgaśūrasya karuṇāvṛkṣasya dhṛtamatitejasaḥ kundaśriyo 'rciścandrasya anihitamateranunayavigatasya anilambhamaterupacitaskandhasya apāyapramathanasya adīnakusumasya siṃhavinarditasya anihānārthasya anāvaraṇadarśinaḥ paragaṇamathanasya anilanemasya akampitasāgarasya śobhanasāgarasya (gv 348) aparājitameroranilayajñānasya anantāsanasya ayudhiṣṭhirasya caryāgatasya uttaradattasya atyantacandramaso 'nugrahacandrasya acalaskandhasya agrasānumateranugrahamaterabhyuddharasya arcitanamasyānupagamanāmno nihatatejaso viśvavarṇasya animittaprajñasya acaladevasya acintyaśriyo vimokṣacandrasya anuttararājasya candraskandhārcitabrahmaṇo 'kampyanetrasya anunayagātrasya abhyudgatakarmaṇo 'nudharmamateranuttaraśriyo brahmadevasya acintyaguṇānuttaradharmagocarasya
aparyantabhadrasya anurūpasvarasya abhyuccadevasya bodhisattvasya /
iti hi kulaputra etān maitreyapramukhānanāgatāṃstathāgatān pramukhān kṛtvā sarveṣāṃ bhadrakalpikānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmahameva jananī bhaviṣyāmi asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau / yathā ca iha lokadhātau, tathā daśasu dikṣu aparimāṇeṣu lokadhātuṣu anantamadhyān dharmadhātunayānavataramāṇā yathā ca maitreyasya tathāgatasya anabhilāpyairguṇaviśeṣairjananī bhaviṣyāmi, evamanabhilāpyaguṇaviśeṣaiḥ siṃhasya evaṃ yāvadrocamasya tathāgatasya jananī bhaviṣyāmi / yathā ca bhadrakalpikānāṃ tathāgatānām, evamasmin sarvāvati kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre sarvalokadhātuvaṃśeṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvalokadhātuṣu sarvajambudvīpeṣvaparāntakoṭīgatān kalpān samantabhadrāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ caramāṇā sarvakalpeṣu sarvasattvaparipākavinayamadhiṣṭhāya sarveṣāmanāgatānāṃ tathāgatānāṃ bodhisattvabhūtānāṃ jananī bhaviṣyāmi //
evamukte sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyādevīmetadavocat - kiyaccirapratilabdhastvayā ayamārye mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūho bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani acintyānāṃ cittaviṣayasamatikrāntānāmabhijātabodhisattvacakṣuṣpathavijñaptānāṃ vijñānagaṇanāsamatikrāntānāṃ pareṇa śubhaprabho nāma kalpo 'bhūt / tasmin khalu punaḥ śubhaprabhe kalpe merūdgataśrīrnāma lokadhāturabhūdviśuddhasaṃkliṣṭānekaratnamayī sacakravālasumerusāgarā pañcagatipracārā citrā darśanīyā / tasyāṃ khalu merūdgataśriyāṃ lokadhātau daśa cāturdvīpikakoṭīśatānyabhūvan / teṣāṃ khalu daśānāṃ cāturdvīpikakoṭīśatānāṃ madhye siṃhadhvajāgratejo nāma madhyamā cāturdvīpikābhūt, yasyāmaśītirājadhānīkoṭīśatānyabhūvan / teṣāṃ khalu aśītīnāṃ rājadhānīkotīśatānāṃ madhye dhvajāgravatī nāma madhyamarājadhānyabhūt / tasyāṃ mahātejaḥparākramo nāma rājā abhūccakravartī / tasyāṃ khalu punardhvajāgravatyāṃ rājadhānyāṃ citramañjariprabhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūt / tasmin khalu punaścitramañjariprabhāse bodhimaṇḍe vimaladhvajo nāma bodhisattvo niṣaṇṇo 'bhūt sarvajñatādharmādhigamāya / tasya sarvajñatādharmādhigamāntarāyāya suvarṇaprabho nāma māro mahāsainyaparivāro 'ntardhitakāya upakrānto 'bhūt / sa ca mahātejaḥparākramaścakravartī bodhisattvavaśitāpratilabdho 'bhūt maharddhivikurvitaniryātaḥ / sa tato mahāsainyādvipulataramugrataraṃ ca mahāntaṃ balakāyamabhinirmāya taṃ bodhimaṇḍaṃ samantādanuparivārayāmāsa mārasainyaparājayāya /
tena hi mahatī mārasenā (gv 349) vikīrṇā / tena ca bhagavatā vimaladhvajena tathāgatena anuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā / atha khalu netraśrībodhimaṇḍadevatā mahātejaḥparākramasya cakravartino 'ntike putrasaṃjñāmutpādya tasya tathāgatasya caraṇayoḥ praṇipatya praṇidhānamakārṣīt - yatra yatrāhaṃ bhagavan utpadyeyam, tatra tatraiṣa me mahātejaḥparākramaścakravartī putro bhavet / yadā caiṣo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeta, tadāpyahametasya jananī bhaveyam / saivaṃ praṇidhānaṃ kṛtvā tasminneva citramañjariprabhāse bodhimaṇḍe tasminneva śubhaprabhe kalpe daśa nayutāni tathāgatānāmārāgayāmāsa //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūt? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūvam / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena mahātejaḥparākramo nāma cakravartyabhūdbodhisattvavaśitāpratilabdho maharddhikavikurvitaniryāto yena sā mahatī mārasenā vikīrṇā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa bhagavān vairocanastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ tena kālena tena samayena mahātejaḥparākramo nāma rājā cakravartyabhūt / sā ahaṃ kulaputra tata upādāya yatratatropapannāḥ, sarvatra eṣa mama putratvamupāgataḥ sarvabuddhakṣetreṣu bodhisattvacaryāṃ caran sarvagatimukheṣu sarvopapattimukheṣu sarvakuśalamūlamukheṣu sarvabodhisattvacaryāvicāraparākrameṣu sarvajātakanayeṣu sarvadevendrajanmasu sarvalokendragateṣu sarveśvarabhūmiṣu sarvagatiprabhāgeṣu / yatra yatropapadyate sattvaparipākahetoḥ, sarvatra ahamevāsya jananyabhūvam / carame ca bhave 'sya ahameva sarvatrānugatā jananyabhūvam / sarvabodhisattvajanmamukheṣu kṣaṇe kṣaṇe yāvanti bodhisattvajanmavikurvitānyādarśayāmāsa, sarvatrāhamevāsya mātā abhūvam / atītānāmapi tathāgatānām, anantamadhyānāmaparimāṇānāmahaṃ jananyabhūvam / pratyutpannānāmapi daśasu dikṣu anantamadhyānāmaparimāṇānāṃ tathāgatānāmahameva jananītvaṃ pratyanubhavāmi / yāvatāṃ ca tathāgatānāmahaṃ carame bhave bodhisattvamātā abhūvam, sarveṣāṃ ca teṣāṃ tathāgatānāṃ nābhimaṇḍalebhyo raśmayo niścaritvā mahākāyamāsanaṃ cāvabhāsayāmāsuḥ / etamahaṃ kulaputra mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ mahākaruṇāgarbhāṇāṃ bodhisattvānāṃ sarvajñatāparipākavinayāparitṛptakukṣīṇāṃ sarvatathāgatavikurvitaromamukhaniryātanidarśanavaśavartinā caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva tridaśendrabhavane surendrābhā nāma devakanyā smṛtimato devaputrasya duhitā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipatavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyāyā devyāḥ pādau śirasābhivandya māyādevīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya māyādevyā antikātprakrāntaḥ // 42 // 45 surendrābhā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena tridaśendrabhavanaṃ yena ca surendrābhā devakanyā smṛtimato devaputrasya duhitā, tenopajagāma / upetya surendrābhāyā devakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya surendrābhāṃ devakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya surendrābhāyā devakanyāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitva evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadasva me devate kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
evamukte surendrābhā nāma devakanyā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtiviśuddhavyūhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sā ahaṃ kulaputra abhijānāmi - utpalako nāma kalpo 'bhūt / tatra me gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / abhiniṣkrāmatāṃ caiṣāmārakṣā kṛtā, pūjā kṛtā, ārāmāśca kṛtāḥ paribhogāya / yaśca tairbuddhairbhagavadbhirbodhisattvabhūtairmātuḥ kukṣigatairjāyamānaiḥ sapta padāni prakrāmadbhirmahāsiṃhanādaṃ nadadbhiḥ kumārabhūmisthitairantaḥpuramadhyagatairvā abhiniṣkrāmadbhirvā bodhimabhisaṃbudhyamānairvā dharmacakraṃ pravartayamānaiḥ sarvabuddhavikurvitaṃ vā saṃdarśayadbhiḥ sattvaparipākavinayaḥ kṛtaḥ, tatsarvaṃ prathamacittotpādāya yāvatsaddharmaparyantaniṣṭhaṃ prajānāmi smarāmi anusmarāmi dhārayāmi saṃdhārayāmi upadhārayāmi anusarāmi / subhūtirnāma kalpo 'bhūt / tatra me daśa gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / subhago nāma kalpo 'bhūttatra me buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / anilambho nāma kalpo 'bhūt, tatra me caturaśītirbuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇyārāgitāni / suprabho nāma kalpo 'bhūt tatra me jambudvīpaparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / atulaprabho nāma kalpo 'bhūt, tatra me viṃśatigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / uttaptaśrīrnāma kalpobhūt, tatra me gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / sūryodayo nāma kalpo 'bhūt, tatra me 'śītigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / jayaṃgamo nāma kalpo 'bhūt, tatra me ṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ /
sucandro nāma kalpo 'bhūt, tatra me saptatirgaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / iti hi kulaputra anenopāyena gaṅgānadīvālukāsamān kalpānanusmarāmi, yadahaṃ satatasamitamavirahitābhūvaṃ tathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāmantikādayamasaṅgasmṛtiviśuddhavyūho bodhisattvavimokṣaḥ śrutaḥ / śrutvā ca ārāgitaḥ yathoktaṃ ca pratipannaḥ / evaṃ cāhaṃ vimokṣaṃ satatasamitamanupraviṣṭā yacca teṣāṃ sarvatathāgatānāṃ bodhisattvabhūmimupādāya yāvatsaddharmasthitiparyantaniṣṭhaṃ buddhavikurvitaṃ tatsarvamanena asaṅgasmṛtiviśuddhavyūhena bodhisattvavimokṣeṇānusmarāmi dhārayāmi saṃdhārayāmi upadhārayāmi anusmarāmi / etamahaṃ kulaputra bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ vigatatamondhakārāṇāṃ saṃsārarātriprabhāvitānāṃ (gv 351) vigatanivaraṇānāmanidrāgamānāṃ vigatastyānamiddhānāṃ prasrabdhakāyasaṃskārāṇāṃ sarvadharmasvabhāvānubodhasuviśuddhānāṃ daśabalaviśuddhibodhayitṝṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, kapilavastuni mahānagare viśvāmitro nāma dārakācāryaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ tuṣṭa udagra āttamanāḥ prītisaumanasyajāto 'cintyakuśalamūlavegasaṃvardhitaḥ surendrābhāyā devakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya surendrābhāṃ devakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya surendrābhāyā devakanyāyā antikātprakrāntaḥ // 43 // 46 viśvāmitraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako tridaśendrabhavanādavatīrya anupūrveṇa yena kapilavastuni mahānagare viśvāmitro dārakācāryastenopajagāma / upetya viśvāmitrasya dārakācāryasya pādau śirasābhivandya viśvāmitraṃ dārakācāryamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya viśvāmitrasya dārakācāryasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / evamukte viśvāmitro dārakācāryaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ayaṃ kulaputra śilpābhijño nāma śreṣṭhidārako bodhisattvāllipijñānaṃ śikṣitaḥ / etamupasaṃkramya paripṛccha / eṣa te nirdekṣyati yathā bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, yathā pratipattavyam // 44 //
47 śilpābhijñaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena śilpābhijño śreṣṭhidārakastenopasaṃkramya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya pādau śirasābhivandya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra śilpābhijñāvato bodhisattvavimokṣasya lābhī / tasya me kulaputra mātṛkāṃ vācayamānasya akāramakṣaraṃ parikīrtayato bodhisattvānubhāvena asaṃbhinnaviṣayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / rakāraṃ parikīrtayato 'nantatalasaṃbhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / pakāraṃ parikīrtayato dharmadhātutalasaṃbhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / cakāraṃ parikīrtayataḥ samantacakravibhakticchedanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / nakāraṃ parikīrtayato 'nilayapratilabdhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / lakāraṃ parikīrtayato vigatānālayavimalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / dakāraṃ parikīrtayato 'vaivartyaprayogaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / bakāraṃ parikīrtayato vajramaṇḍalaṃ nāma prajñāpārabhitāmukhamavakrāntam / ḍakāraṃ parikīrtayataḥ samantacakraṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / sakāraṃ parikīrtayataḥ sāgaragarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / vakāraṃ parikīrtayataḥ samantavirūḍhaviṭhapanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / takāraṃ parikīrtayato jyotirmaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / yakāraṃ parikīrtayataḥ saṃbhedakūṭaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṣṭakāraṃ parikīrtayataḥ samantadāhapraśamanaprabhāsaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / kakāraṃ parikīrtayato 'saṃbhinnameghaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṣakāraṃ parikīrtayato abhimukhapravarṣaṇapralambaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam /
makāraṃ parikīrtayato mahāvegavicitravegaśikharaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / gakāraṃ parikīrtayataḥ samantatalaviṭhapanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / thakāraṃ parikīrtayataḥ tathatāsaṃbhedagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / jakāraṃ parikīrtayato jagatsaṃsāraviśuddhivigāhanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / svakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhasmṛtivyūhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / dhakāraṃ parikīrtayato dharmamaṇḍalavicāravicayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / śakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhānuśāsanīcakrarocaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / khakāraṃ parikīrtayato 'bhisaṃskārahetubhūmijñānagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / kṣakāraṃ parikīrtayataḥ karmaniśāntasāgarakośavicayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / stakāraṃ parikīrtayataḥ sarvakleśavikiraṇaviśuddhiprabhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ñakāraṃ parikīrtayato lokasaṃbhavavijñaptimukhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / thakāraṃ parikīrtayataḥ saṃsārapraticakrajñānamaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmuikhamavakrāntam / bhakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabhavanamaṇḍalavijñaptivyūhaṃ (gv 354) nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / chakāraṃ parikīrtayata upacayagarbhaprayogaṃ cāritracchatramaṇḍalabhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / smakāraṃ parikīrtayataḥ savarbuddhadaśarnadigabhimukhāvartaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / hvakāraṃ parikīrtayataḥ sarvasattvābhavyāvalokanabalasaṃjātagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam /
tsakāraṃ parikīrtayataḥ sarvaguṇasāgarapratipattyavatāravigāhanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ghakāraṃ parikīrtayataḥ sarvadharmameghasaṃdhāraṇadṛḍhasāgaragarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṭhakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhapraṇidhānadigabhimukhagamanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṇakāraṃ parikīrtayataḥ cakrākṣarākārakoṭivacanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / phakāraṃ parikīrtayataḥ sarvasattvaparipākakoṭīgatamaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / skakāraṃ parikīrtayato bhūmigarbhāsaṅgapratisaṃvitprabhācakraspharaṇaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / syakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhadharmanirdeśaviṣayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ścakāraṃ parikīrtayataḥ sattvagaganadharmaghananigarjitanirnādaspharaṇaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṭakāraṃ parikirtayataḥ sattvārthanairātmyakāryātyantapariniṣṭhāpradīpaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ḍhakāraṃ parikīrtayato dharmacakrasaṃbhedagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam //
iti hi kulaputra mama mātṛkāṃ vācayata etāni dvācatvāriṃśat prajñāpāramitāmukhapramukhānyaprameyāsaṃkhyeyāni prajñāpāramitāmukhānyāvakrāntāni / etasya ahaṃ kulaputra śilpābhijñāvato bodhisattvavimokṣasya lābhī / etamahaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvalaukikalokottaraśilpasthānapāramitāprāptānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān va vaktum? yathā sarvaśilpasthānapraveśeṣu sarvalipisaṃkhyāgaṇanānikṣepapraveśeṣu sarvamantrauṣadhividhijñānaprayogaprativedheṣu sarvabhūtagrahajyotiṣāpasmārakākhordavetālapratiṣṭhāneṣu sattvadhātucikitsābhaiṣajyasaṃyogajñāneṣu dhātutantrasaṃyogaprayogeṣu suvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālalohitakamusāragalvakeśaraśrīgarbhāśmagarbhasarvaratnasaṃbhavotpattigotrākaramūlyajñāneṣu udyānatapovanagrāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānyabhinirhāreṣu mṛgacakrāṅkavidyāsarvalakṣaṇanimittabhūmicāladigdāholkāpātakṣemākṣemasubhikṣadurbhikṣasarvalaukikāvartanivartapraveśeṣu sarvalokottaradharmavibhaktisūcanādinirdeśapraveśatattvānugamajñāneṣu nāstyāvaraṇaṃ vā vimarśo vā vimatirvā saṃdeho vā saṃśayo vā saṃmoho vā dhaṃdhāyitatvaṃ vā vyābādhikaṃ vā avasādanaṃ vā ajñānaṃ vā anabhisamayo vā //
gaccha kulaputra, iyamihaiva magadhaviṣaye kevalake janapade vartanake nagare bhadrottamā nāmopāsikā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya pādau śirasābhivandya śilpābhijñaṃ śreṣṭhidārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasyāntikātprakrāntaḥ // 45 // 48 bhadrottamā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena kevalake janapade vartanakaṃ nagaram, yena ca bhadrottamopāsikā, tenopajagāma / upetya bhadrottamāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya bhadrottamāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya bhadrottamāyā upāsikāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
sā avocat - ahaṃ kulaputra anālayamaṇḍalaṃ nāma dharmaparyāyaṃ jānāmi deśayāmi / adhiṣṭhānaśca me samādhiḥ pratilabdhaḥ / na tatra samādhau kasyaciddharmasyādhiṣṭhānam / tatra sarvajñatācakṣuḥ pravartate 'dhiṣṭhānaṃ sarvajñatāśrotram / adhiṣṭhānaṃ sarvajñatāghrāṇam, adhiṣṭhānaṃ sarvajñatājihvā, adhiṣṭhānaḥ sarvajñatākāyaḥ, adhiṣṭhānaṃ tatra sarvajñatāmanaḥ pravartate, adhiṣṭhānā sarvajñatormiḥ, adhiṣṭhānā sarvajñatāvidyut, adhiṣṭhānāḥ sarvajñatāvegāḥ pravartante jagadrocanāmaṇḍalāḥ / etamahaṃ kulaputra, anālayamaṇḍalaṃ dharmaparyāyaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamasaṅgabodhisattvacaryā sakalā jñātum?
gaccha kulaputra dakṣiṇāpathe / tatra bharukacchaṃ nāma nagaram / tatra muktāsāro nāma hairaṇyakaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako bhadrottamāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya bhadrottamāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya bhadrottamāyā upāsikāyā antikātprakrāntaḥ // 46 // 49 muktāsāraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa dakṣiṇāpathaṃ gatvā yena bharukacche nagare muktāsāro hairaṇyakaḥ, tenopasaṃkramya muktāsārahairaṇyakasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtivyūhaṃ nāma bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / apratiprasrabdhā ca me daśasu dikṣu sarvatathāgatapādamūleṣu dharmaparyeṣṭiḥ / etamahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtivyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi, prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmacchambhitasiṃhanādanādināṃ mahāpuṇyajñānapratiṣṭhitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva bharukacche nagare sucandro nāma gṛhapatiḥ prativasati / tadavabhāsitamasya gṛham / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako muktāsārasya hairaṇyakasya pādau śirasābhivandya muktāsāraṃ hairaṇyakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya muktāsārasya hairaṇyakasyāntikātprakrāntaḥ // 47 // 50 sucandraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena sucandro gṛhapatiḥ, tenopasaṃkramya sucandrasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātītī / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
āha - mayā kulaputra vimalajñānaprabho nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / etamahaṃ kulaputra vimalajñānaprabhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamapramāṇavimokṣapratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe rorukaṃ nāma nagaram / tatra ajitaseno nāma gṛhapatiḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sucandrasya gṛhapateḥ pādua śirasābhivandya sucandraṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sucandrasya gṛhapaterantikātprakrāntaḥ // 48 // 51 ajitasenaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa rorukaṃ nagaraṃ gatvā yena ajitaseno nāma gṛhapatistenopasaṃkramya ajitasenasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
āha - mayā kulaputra akṣayalakṣaṇo nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya sahapratilambhādakṣayabuddhadarśananidhānapratilābho bhavati //
gaccha kulaputra iyamihaiva dakṣiṇāpathe dharmagrāme śivarāgro nāma brāhmaṇaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'jitasenasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya ajitasenaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya ajitasenasya gṛhapaterantikātprakrāntaḥ // 49 // 52 śivarāgraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa dharmagrāmaṃ gatvā yena śivarāgro brāhmaṇaḥ, tenopasaṃkramya śivarāgrasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadādīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra satyādhiṣṭhānena carāmi / yena satyena satyavacanena tryadhvasu na kaścidbodhisattvo 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodhervivṛttaḥ, na vivartate, na vivartiṣyati, tena satyavacanādhiṣṭhānena idaṃ ca me kāryaṃ smṛdhyatviti / tanme yathābhiprāyaṃ sarvaṃ samṛdhyati / etenāhaṃ kulaputra satyavacanādhiṣṭhānena sarvakāryāṇi sādhayāmi / etamahaṃ kulaputra satyādhiṣṭhānaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ satyānuparivartanī vākpratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva dakṣiṇāpathe sumanāmukhaṃ nāma nagaram / tatra śrīsaṃbhavo nāma dārakaḥ prativasati, śrīmatiśca nāma dārikā / tāvupasaṃkramya paripṛccha kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahādharmagauravamutpādya śivarāgrasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya śivarāgraṃ brāhmaṇamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥpunaravalokya śivarāgrasya brāhmaṇasyāntikātprakrāntaḥ // 50 // 53 śrīsaṃbhavaḥ śrīmatiśca /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa sumanāmukhanagaraṃ gatvā yena śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā / tāvupakramya tayoḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā āryau anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryau bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ datta iti / tadvadatāṃ me āryau - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocatām - iha āvābhyāṃ kulaputra māyāgato nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ sākṣātkṛtaḥ / tāvāvāṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatau māyāgataṃ sarvalokaṃ paśyāvo hetupratyayamāyāsaṃbhūtam / māyāgatān sarvasattvān vijānīvaḥ / karmakleśamāyājñānena māyāgataṃ sarvajagatpaśyāvaḥ / avidyābhavatṛṣṇāmāyāsaṃbhavān māyāgatān sarvadharmān paśyāvaḥ / anyonyapratyayamāyānirvṛttaṃ māyāgataṃ sarvatraidhātukaṃ paśyāvaḥ abhinirhṛtamacintyaviṣayamāyābodhiviparyāsamāyāsaṃbhūtam / māyāgatān sarvasattvān cyutyupapattijātijarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsān paśyāvaḥ / asadbhūtasaṃkalpamāyājanitāni māyājanitāni sarvakṣetrāṇi paśyāvaḥ / saṃjñācittadṛṣṭiviparyāsamāyābhāvadravyasaṃjñāsaṃmohaprabhavān māyāgatān sarvaśrāvakapratyekabuddhān paśyāvaḥ / jñānaprahāṇamāyāsaṃkalpajanitāṃ māyāgatāṃ sarvabodhisattvacaryāpraṇidhānasattvaparipākavinayaparaṃparāṃ prajānīvaḥ / māyānirhārābhinirvṛttanirmitacaryāvinayamāyāsvabhāvān māyāgataṃ sarvabuddhabodhisattvamaṇḍalaṃ paśyāvaḥ praṇidhānajñānamāyābhinirhṛtamacintyaviṣayamāyāsvabhāvam / etamāvāṃ kulaputra māyāgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānīvaḥ / kimāvābhyāṃ śakyamanantakarmamāyāviṭhapajālānugatānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
atha khalu śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamacintyena kuśalamūlavegena abhiṣyandayitvā svaṃ ca vimokṣaviṣayaṃ śrāvya etadavocatām - gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe samudrakaccho nāma digmukhapratyuddeśaḥ / tatra mahāvyūhaṃ nāmodyānam / tatra vairocanavyūhālaṃkāragarbho nāma mahākūṭāgāro bodhisattvakuśalamūlavipākābhinirvṛto bodhisattvacetanāmanasikārasaṃbhūto bodhisattvapraṇidhānasamudgato bodhisattvavaśitāsamutthito bodhisattvābhijñānabalābhinirmito bodhisattvopāyakauśalyasaṃbhūto bodhisattvapuṇyajñānabalapariniṣpanno bodhisattvamahākaruṇāsattvavinayasaṃdarśano bodhisattvādhiṣṭhānavyūhopacito bodhisattvācintyavimokṣavihārālaṃkāraḥ / tatra maitreyo nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ prativasati janmabhūmikānāṃ manuṣyāṇāmanugrahāya / mātāpitṛjñātisaṃbandhināṃ paripākāya / tatropapannānāṃ sabhāgacaritānāṃ sattvānāṃ mahāyānadṛḍhīkaraṇāya / tadanyeṣāmapi sattvānāṃ yathābhūmiṣu kuśalamūlaparipācanāya / svasya ca vimokṣanayāvatārasya saṃdarśanāya / (gv 361) sarvatrānugatāṃ ca bodhisattvopapattivaśitāṃ prabhāvayan sarvasattvajanmasaṃdarśanābhimukhatayā ca sattvaparipākāriñcanatāyai / sarvajagatparigrahajugupsanatayā ca bodhisattvamahākaruṇābalodbhāvanāya / sarvaniketasthānoccalitaṃ ca bodhisattvavihāramavabodhanāya / aniketaparamaṃ ca sarvabhavopattisaṃvāsasaṃdarśanāya /
tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā paripraṣṭavyā, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvamārgaḥ pariśodhayitavyaḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvaśikṣāsu pratipattavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhicittaṃ pratiśodhayitavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapraṇidhānamabhinirhartavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvasaṃbhārāḥ samutthāpayitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvabhūmaya ākramitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapāramitāḥ paripūrayitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvakṣāntayo 'vataritavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapratipattiguṇeṣu sthātavyam, kathaṃ bodhisattvena kalyāṇamitrāṇi paryupāsitavyāni / tatkasya hetoḥ? sa hi kulaputra maitreyo bodhisattvo 'vatīrṇaḥ sarvabodhisattvacaryāsu gatiṃgataḥ / sarvabodhisattvacittāśayeṣu so 'nupraviṣṭaḥ / sarvasattvacaryāsu so 'bhimukhaḥ sarvasattvaparipākavinayeṣu / tena paripūritāḥ sarvapāramitāḥ / supratiṣṭhitāḥ sarvabodhisattvabhūmiṣu / tena pratilabdhāḥ sarvabodhisattvakṣāntayaḥ / so 'vakrānto bodhisattvaniyāmam / tena pratīṣṭāni sarvavyākaraṇāni / sa vikrīḍitaḥ sarvabodhisattvavimokṣeṣu / tena saṃdhāritāni sarvabuddhādhiṣṭhānāni / so 'bhiṣiktaḥ sarvatathāgataiḥ sarvajñajñānaviṣayābhiṣekeṇa / sa te kulaputra kalyāṇamitro 'bhiṣyandayiṣyati sarvakuśalamūlāni vivardhayiṣyati / bodhicittotpādaṃ dṛḍhīkariṣyati / adhyāśayadhātumuttāpayiṣyati / sarvakuśalamūlāni vivardhayiṣyati / bodhisattvendriyavegān saṃdarśayiṣyati / anāvaraṇadharmadiśaṃ praveśayiṣyati /
samantabhadrabhūmyanugame niveśayiṣyati / sarvabodhisattvapraṇidhānaniryāṇamukheṣu saṃvarṇayiṣyati / sarvabodhisattvacaryāpraṇidhānaguṇapariniṣpattimākhyāsyati samantabhadrabodhisattvacaryāśravaṇaparyāyadvāram / na ca te kulaputra ekakuśalamūlatanmayena bhavitavyaṃ naikadharmamukhālokāvabhāsaparameṇa naikacaryāparisaṃtuṣṭena naikapraṇidhānābhinirhāraparameṇa naikavyākaraṇena, na niṣṭhāpratiprasrabdhena, na trikṣāntyavatāraparamasaṃjñinā, na ṣaṭpāramitāparipūriprasrabdhena, na daśabhūmipratilābhaniṣṭhāgatena, na prāmāṇikabuddhakṣetraparigrahapariśuddhipraṇidhānena, na pramāṇīkṛtakalyāṇamitrārāgaṇaparyupāsanasaṃtuṣṭena bhavitavyam / tatkasya hetoḥ? apramāṇāni hi kulaputra bodhisattvena kuśalamūlāni samudānetavyāni / apramāṇā bodhisattvasaṃbhārā utthāpayitavyāḥ / apramāṇā bodhicittahetavaḥ samārjayitavyāḥ / apramāṇā nayāḥ śikṣitavyāḥ / apramāṇāḥ sattvadhātuḥ parinirvāpayitavyaḥ / apramāṇā sattvāśayadhāturanupraveṣṭavyā / apramāṇāni sattvendriyāṇi parijñātavyāni / apramāṇā sattvavimuktiranuvartayitavyā / apramāṇāḥ sattvadhātucaryā anubodhyavyāḥ / apramāṇasattvavinayaḥ kartavyaḥ / apramāṇāḥ kleśānuśayāḥ samuddhāṭayitavyāḥ / apramāṇāni karmāvaraṇāni pariśodhayitavyāni / apramāṇāni dṛṣṭigatāni (gv 362) nivartayitavyāni / apramāṇāścittasaṃkleśā apanayitavyāḥ / apramāṇāścittaviśuddhaya utpādayitavyāḥ / apramāṇā duḥkhaśalyāḥ samuddhārayitavyāḥ / apramāṇaḥ sattvatṛṣṇārṇavaḥ samucchoṣitavyaḥ / apramāṇamavidyāndhakāraṃ vidhamitavyam / apramāṇāḥ parvatāḥ prapātayitavyāḥ /
apramāṇāni saṃsārabandhanāni nirhārayitavyāni / apramāṇo janmasamudraḥ śoṣayitavyaḥ / apramāṇo bhavaughastaritavyāḥ / apramāṇāḥ sattvāḥ kāmapaṅkasaktā abhyuddhartavyāḥ / apramāṇāstraidhātukapuraniruddhāḥ sattvā niṣkrāmayitavyāḥ / apramāṇāḥ sattvā āryamārge pratiṣṭhāpayitavyāḥ / apramāṇā rāgadveṣamohāḥ praśamayitavyāḥ / apramāṇā mārapāśāḥ samatikramayitavyāḥ / apramāṇāni mārakarmāṇi vinivartayitavyāni / apramāṇo bodhisattvādhyāśayadhātuḥ pariśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvaprayogā vivardhayitavyāḥ / apramāṇāni bodhisattvendriyāṇi saṃjanayitavyāni / apramāṇā bodhisattvādhimuktayo viśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvasamatā avatārayitavyāḥ / apramāṇo bodhisattvacaryāviśeṣo 'nusartavyaḥ / apramāṇā bodhisattvaguṇāḥ pariśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvacāritracaryāḥ pratipūrayitavyāḥ / apramāṇāni lokacāritrāṇyanuvartayitavyāni / apramāṇā lokānuvartanāḥ saṃdarśayitavyāḥ / apramāṇaṃ śraddhābalaṃ saṃjanayitavyām / apramāṇaṃ vīryabalamupastambhayitavyam / apramāṇaṃ smṛtibalaṃ pariśodhayitavyam / apramāṇaṃ samādhibalaṃ pariśodhayitavyam / apramāṇaṃ prajñābalamutpādayitavyam / apramāṇamadhimuktibalaṃ dṛḍhīkartavyam / apramāṇaṃ puṇyabalaṃ samupārjayitavyam / apramāṇaṃ jñānabalaṃ vivardhayitavyam / apramāṇaṃ bodhisattvabalaṃ samutthāpayitavyam / apramāṇaṃ buddhabalaṃ paripūrayitavyam / apramāṇāni dharmamukhāni pravicetavyāni / apramāṇā dharmadiśaḥ praveṣṭavyāḥ / apramāṇāni dharmadvārāṇi pariśodhayitavyāni / apramāṇā dharmālokāḥ saṃjanayitavyāḥ / apramāṇo dharmāvabhāsaḥ kartavyaḥ /
apramāṇā indriyavaṃśā avabhāsayitavyāḥ / apramāṇāḥ kleśavyādhayaḥ pariśodhayitavyāḥ / apramāṇāni dharmabhaiṣajyāni samudānetavyāni / apramāṇaḥ kleśavyādhyāturaḥ sattvadhātuḥ cikitsitavyaḥ / apramāṇā amṛtasaṃbhārāḥ samudānetavyāḥ / apramāṇāni buddhakṣetrāṇyākramitavyāni / apramāṇāstathāgatāḥ pūjayitavyāḥ / apramāṇāni bodhisattvaparṣanmaṇḍalānyavagāhayitavyāni / apramāṇāni tathāgataśāsanāni saṃdhārayitavyāni / apramāṇāni sattvadrohiṇyāni soḍhavyāni / apramāṇā akṣaṇāpāyapathāḥ samucchettavyāḥ / apramāṇāni sattvasukhānyupasaṃhartavyāni / apramāṇāḥ sattvasaṃgrahāḥ kartavyāḥ / apramāṇāni dhāraṇīmukhāni pariśodhayitavyāni / apramāṇāni praṇidhānamukhānyabhinirhartavyāni / apramāṇāni mahāmaitrīmahākaruṇābalāni paribhāvayitavyāni / apramāṇāni dharmaparyeṣṭyabhiyogāni na pratiprasrambhayitavyāni / apramāṇāni nidhyaptibalānyanusartavyāni / apramāṇā abhijñābhinirhārā utpādayitavyāḥ / apramāṇā vidyājñānālokā viśodhayitavyāḥ / apramāṇā sattvagatiranugantavyā / apramāṇā bhavotpattiḥ (gv 363) parigrahītavyāḥ / apramāṇā kāyavibhaktiḥ saṃdarśayitavyā / apramāṇā mantravibhaktiḥ parijñātavyā / apramāṇāḥ sattvacittavimātratā anupraveṣṭavyāḥ / vistīrṇo bodhisattvagocaro 'nupraveṣṭavyaḥ / vipulaṃ bodhisattvabhavanamanuvicaritavyam / gambhīro bodhisattvavihāro vyavalokayitavyaḥ / duranubodho bodhisattvaviṣayo 'nuboddhavyaḥ / durgamā bodhisattvagatirgantavyā / durāsadā bodhisattvavegāḥ saṃdhārayitavyāḥ / duravakrāmo bodhisattvaniyāmo 'vakramitavyaḥ / vicitrā bodhisattvacaryā anuboddhavyā /
sarvatrānugataṃ bodhisattvavikurvaṇaṃ saṃdarśayitavyam / abhisaṃbhinnā bodhisattvena dharmameghāḥ saṃpratyeṣṭavyāḥ / anantamadhyaṃ bodhisattvacaryājālaṃ pravistaritavyam / aparyantā bodhisattvena pāramitāḥ paripūrayitavyāḥ / aprameyāṇi bodhisattvena vyākaraṇāni saṃpratyeṣṭavyāni / asaṃkhyeyāni bodhisattvena kṣāntimukhānyavatartavyāni / asaṃkhyeyā bodhisattvena bhūmayaḥ pariśodhayitavyāḥ / asamantāni bodhisattvena dharmamukhāni paryavadāpayitavyāni / anabhilāpyāni bodhisattvena buddhakṣetrāṇi pariśodhayitavyāni / aparyantān bodhisattvena kalpān saṃnāhaḥ saṃnaddhavyaḥ / amāpyā bodhisattvena tathāgatāḥ pūjayitavyāḥ / acintyā bodhisattvena praṇidhānābhinirhārā abhinirhartavyāḥ / saṃkṣiptena kulaputra sarvasattvasamoktā bodhisattvānāṃ caryā sattvaparipācanatayā / sarvakalpasamoktā sarvakalpasaṃvasanatayā / sarvopapattisamoktā sarvatrajanmasaṃdarśanena / sarvādhvasamoktā tryadhvajñānānubodhāya / sarvadharmasamoktā tatpratipattyā / sarvakṣetrasamoktā tatpariśodhanena / sarvapraṇidhānasamoktā tatparipūraṇatayā / sarvabuddhasamoktā tatpūjābhinirhāreṇa / sarvabodhisattvasamoktā tatpraṇidhānaikatvena / sarvakalyāṇamitrasamoktā bodhisattvānāṃ caryā tadārāgaṇatayā //
tasmāttarhi kulaputra na te parikheda utpādayitavyaḥ kalyāṇamitraparimārgaṇāsu / na paritṛptirutpādayitavyā kalyāṇamitrasaṃdarśaneṣu / na parituṣṭirāpattavyā kalyāṇamitraparipṛcchāsu / nāśayo vinivartayitavyaḥ kalyāṇamitrasaṃsargeṣu / na prayogaḥ pratiprasrambhayitavyaḥ kalyāṇamitragauravopasthāneṣu / na vilomagrāhiṇā bhavitavyaṃ kalyāṇamitrāvavādānuśāsanīṣu / na saṃśaya utpādayitavyaḥ kalyāṇamitraguṇapratilābheṣu / na vicikitsā karaṇīyā kalyāṇamitraniryāṇamukhasaṃdarśaneṣu / na doṣotpādanaṃ karaṇīyaṃ kalyāṇamitropāyasaṃdhilokānuvartanapraticāreṣu / na kāyacittavinivartanaṃ karaṇīyaṃ kalyāṇamitraprasādavivardhaneṣu / tatkasya hetoḥ? kalyāṇamitrādhīnāḥ kulaputra bodhisattvānāṃ sarvabodhisattvacaryāḥśravāḥ / kalyāṇamitraprabhavāḥ sarvabodhisattvaguṇapariniṣpattayaḥ / kalyāṇamitraprabhavāṇi sarvabodhisattvapraṇidhānasrotāṃsi / kalyāṇamitrajanitāni sarvabodhisattvakuśalamūlāni / kalyāṇamitrotthāpitāḥ sarvabodhisattvasaṃbhārāḥ / kalyāṇamitraniryātāḥ sarvabodhisattvadharmamukhālokāḥ / kalyāṇamitrasaṃbhūtāḥ sarvabodhiniryāṇamukhaviśuddhayaḥ / kalyāṇamitrapratibaddhāḥ sarvabodhisattvaśikṣāpratipattayaḥ / kalyāṇamitrapratiṣṭhitāḥ sarvabodhisattvaguṇadharmāḥ / kalyāṇamitramūlāḥ sarvabodhisattvādhyāśayapariśuddhayaḥ / (gv 364) kalyāṇamitrasaṃjātā sarvabodhisattvacittotpādadṛḍhatā / kalyāṇamitranetrikāḥ sarvabodhisattvasamudradhāraṇīpratībhānamukhālokāḥ / kalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ sarvabodhisattvaviśuddhimukhakośāḥ / kalyāṇamitrasaṃjanitāḥ sarvabodhisattvajñānālokāḥ /
kalyāṇamitrahastagatā sarvabodhisattvapraṇidhānavaiśeṣikatā / kalyāṇamitrapradhāna ekotībhāvaḥ / kalyāṇamitragotrāḥ sarvabodhisattvasamudāgamavaiśeṣikaśraddhāḥ / kalyāṇamitrakośagatāni sarvabodhisattvaguhyasthānāni / kalyāṇamitrākarāḥ sarvabodhisattvadharmākarāḥ / kalyāṇamitravivardhitāḥ sarvabodhisattvendriyavegāṅkurāḥ / kalyāṇamitravivardhitāḥ sarvabodhisattvajñānasāgarāḥ / kalyāṇamitrapratipālitāḥ sarvabodhisattvanidhānakośāḥ / kalyāṇamitrarakṣitāḥ sarvabodhisattvapuṇyopacayāḥ / kalyāṇamitrajanitāḥ sarvabodhisattvajanmaviśuddhayaḥ / kalyāṇamitramukhāgatāḥ sarvabodhisattvadharmameghāḥ / kalyāṇamitrakoṣṭhagatāḥ sarvabodhisattvaniryāṇapathapraveśāḥ / kalyāṇamitrārādhanapratilabdhā sarvabuddhabodhiḥ / kalyāṇamitrasaṃgṛhītāḥ sarvabodhisattvacaryāḥ / kalyāṇamitroddyotitāḥ sarvabodhisattvaguṇodbhāvanāḥ / kalyāṇamitrasaṃdarśitāḥ sarvabodhisattvadiganugamāḥ / kalyāṇamitrasaṃvarṇitā sarvabodhisattvacittādhyāśayamahātmatā / kalyāṇamitrasaṃbhūtaṃ bodhisattvānāṃ mahāmaitrībalam / kalyāṇamitrasaṃjanitaṃ bodhisattvānāṃ mahākaruṇābalam / kalyāṇamitrasaṃgṛhītāni sarvabodhisattvādhipatyāni / kalyāṇamitrasaṃjanitāni sarvabodhyaṅgāni / kalyāṇamitrasaṃbhavāḥ sarvabodhisattvahitopasaṃhārāḥ / kalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ kulaputra bodhisattvā na patanti durgatiṣu / kalyāṇamitraparigṛhītā bodhisattvā na nivartante mahāyānāt / kalyāṇamitrasamanvāhṛtā bodhisattvā nātikrāmanti bodhisattvaśikṣām / kalyāṇamitrasvārakṣitā bodhisattvā na gacchanti pāpamitravaśam /
kalyāṇamitraparipālitā bodhisattvā na parihīyante bodhisattvadharmebhyaḥ / kalyāṇamitrasaṃgṛhītā bodhisattvā atikrāmanti pṛthagjanabhūmim / kalyāṇamitrānuśikṣitā bodhisattvā nāvakrāmanti śrāvakapratyekabuddhanipātam / kalyāṇamitrapraticchannā bodhisattvā abhyudgatā bhavanti lokāt / kalyāṇamitrasaṃvardhitā bodhisattvā anupaliptā bhavanti lokadharmaiḥ / kalyāṇamitraparyupāsitā bodhisattvā asaṃpramoṣacāriṇo bhavanti sarvacaryāsu / kalyāṇamitrotthāpitā bodhisattvā na nivartante sarvārambhebhyaḥ / kalyāṇamitraparigṛhītā bodhisattvā durdharṣā bhavanti karmakleśaiḥ / kalyāṇamitrabalopastabdhā bodhisattvā anavamardyā bhavanti sarvamāraiḥ / kalyāṇamitropaniśrayavihāriṇo bodhisattvā vivardhante sarvabodhyaṅgaiḥ / tatkasya hetoḥ? viśodhakāni kulaputra kalyāṇamitrāṇyāvaraṇīyānāṃ vinivartakāni / kalyāṇamitrāṇyapāyebhyaḥ saṃbodhanāni / kalyāṇamitrāṇyakaraṇīyānāṃ saṃnivārakāni pramādasthānebhyaḥ / vidhamitāro 'vidyāndhakārasya / nirdārayitāro dṛṣṭibandhanānām / niṣkrāmayitāraḥ saṃsārāt / utkhāṭayitāro lokaniketāt / nirmocayitāro mārapaśebhyaḥ / samābṛṃhayitāro duḥśalyānām / parimocayitāraḥ ajñānagahanāt / samatikrāmayitāro dṛṣṭikāntārāt / uttārayitāro bhavaughebhyaḥ / uddhartāraḥ kāmapaṅkāt / vinivartayitāraḥ (gv 365) kumārgāt / saṃdarśayitāro bodhisattvamārgasya / niyojayitāro bodhisattvasamādānena / pratiṣṭhāpayitāraḥ pratipattiṣu / praṇetāraḥ sarvajñatāgamanadiśam / viśodhayitāraḥ prajñācakṣuṣaḥ / vivardhayitāro bodhicittasya / saṃjanayitāro mahākaruṇāyāḥ / ākhyātāraḥ caryāyāḥ /
avavāditāraḥ pāramitāsu / pratiyāpayitāraḥ bhūmiṣu / vibhajitāraḥ kṣāntīnām / saṃbhāvayitāraḥ sarvakuśalamūlānām / utthāpayitāraḥ sarvasaṃbhārāṇām / dātāraḥ sarvabodhisattvaguṇānām / saṃprāpayitāraḥ sarvabuddhapādamūleṣu / saṃdarśayitāraḥ sarvaguṇeṣu / samādāpayitāraḥ artheṣu / samuttejayitāraḥ pratipattiṣu / nidarśayitāro niryāṇamukhānām / ārakṣitāraḥ praṇāśapathebhyaḥ / avabhāsayitāro dharmālokamukhānām / abhipravarṣayitāro dharmaśravaṇameghānām / nāśayitāraḥ sarvakleśānām / vinivartayitāraḥ sarvadṛṣṭikṛtānām / niveśayitāraḥ sarvabuddhadharmeṣu //
api ca kulaputra mātṛbhūtāni kalyāṇamitrāṇi buddhakuleṣu janayitrīṇi / pitṛbhūtāni kalyāṇamitrāṇi vipulahitopasaṃharaṇatayā / dhātrībhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvapāpārakṣaṇatayā / ācāryabhūtāni kalyāṇamitrāṇi bodhisattvaśikṣānubodhanatayā / daiśikabhūtāni kalyāṇamitrāṇi pāramitāmārgāvataraṇatayā / vaidyabhūtāni kalyāṇamitrāṇi kleśavyādhiparimocanatayā / himavatparvatabhūtāni kalyāṇamitrāṇi jñānauṣadhivivardhanatayā / śūrabhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvabhayārakṣaṇatayā / dāśabhūtāni kalyāṇamitrāṇi saṃbhāramahaughottaraṇatayā / karṇadhārabhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvajñajñānaratnadvīpasaṃprāpaṇatayā //
tasmāttarhi kulaputra evaṃ manasikārāt pratiprasrabdhena kalyāṇamitrāṇyupasaṃkramitavyāni pṛthivīsamacittena sarvabhāravahanāpariṇamanatayā / vajrasamacittenābhedyāśayatayā / cakravālasamacittena sarvaduḥkhāsaṃpravedhanatayā / samacittena yatheṣṭājñākaraṇatayā / śiṣyasamacittena sarvājñāvilomanatayā / lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānāvijugupsanatayā / dhātrīsamacittena sarvakleśāparitamanatayā / bhṛtyasamacittena kiṃkaraṇīpradakṣiṇagrāhatayā / rajopaharaṇasamacittena mānātimānavivarjanatayā / pūrṇacandrasamacittena kālākālānāmāvamanatayā / ājāneyāśvasamacittena sarvakhaṭukatāvivarjanatayā / yānasamacittena gurubhāravahanatayā / nāgasamacittena dāntājāneyacittatayā / śailasamacittena acalākampyatayā / śvasamacittena akrodhanatayā / caṇḍālakumārakasamacittena nirmānanirahaṃkāratayā / chinnaviṣāṇarṣabhasamacittena sarvadarpavigatena / antevāsisamacittenānatimānatayā / nausamacittena gamanāgamanāparikhinnatayā / setusaṃkramacittena kalyāṇamitrājñottaraṇatayā / suputrasamacittena kalyāṇamitramukhodīkṣaṇatayā / rājakumārasamacittena dharmarājājñāprativahanatayā //
ātmani ca te kulaputra āturasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu vaidyasaṃjñā, anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā, pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā / ātmani ca te kulaputra adhvagatasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu daiśikasaṃjñotpādayitavyā, anuśāsanīṣu mārgasaṃjñā, pratipattiṣu (gv 366) kṣetradiggamanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra pāragasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu nāvikasaṃjñā, anuśāsanīṣu tīrthasaṃjñā, pratipattiṣu nausaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra karṣakasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu bhujagendrasaṃjñā, anuśāsanīṣu varṣasaṃjñā, pratipattiṣu śasyaniṣpattisaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra daridrasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu vaiśravaṇasaṃjñā, anuśāsanīṣu dhanasaṃjñā, pratipattiṣu dāridryāpanayanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra antevāsikasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣvācāryasaṃjñā, anuśāsanīṣu śilpasaṃjñā, pratipattiṣvadhigamanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra abhīrusaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā, anuśāsanīṣu praharaṇasaṃjñā, pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra vaṇiksaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu karṇadhārasaṃjñā, anuśāsanīṣu ratnasaṃjñā, pratipattiṣu ratnagrahaṇasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra satputrasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu mātāpitṛsaṃjñā, anuśāsanīṣu kulavṛttisaṃjñā, pratipattiṣu vṛttyavipraṇāśasaṃjñotpādayitavyā /
ātmani ca te kulaputra rājakumārasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu dharmarājāgrāmātyasaṃjñā, anuśāsanīṣu rājaśikṣā, pratipattiṣu jñānarājamakuṭālaṃkāradharmapaṭṭaśirobandhanadharmarājanagaravyavalokanasaṃjñotpādayitavyā / evaṃ cittasaṃjñāmanasikāraparibhāvitena kulaputra kalyāṇamitrāṇyupasaṃkramitavyāni / tatkasya hetoḥ? evaṃ kalyāṇamitrādhyāśayapariśuddhā hi kulaputra bodhisattvāḥ kalyāṇamitrājñāsu pratipadyamānā vivardhante sarvakuśalamūlaiḥ himavatsaṃniśritā iva tṛṇagulmauṣadhivanaspatayaḥ / bhājanībhavanti sarvabuddhadharmāṇāṃ mahāsāgara iva jalasya / ākarībhavanti sarvaguṇānāṃ mahāsamudra iva ratnānām / uttāpayanti bodhicittaṃ suvarṇamivāgnisaṃtāpe / abhyudgatā bhavanti lokāt, sumeruriva sāgarāt / anupaliptā bhavanti lokadharmaiḥ, padmamiva jalen / saṃvasanti sarvaduścaritaiḥ, mahāsāgara iva pūtikuṇapena / vivardhante śukladharmaiḥ, candra iva śuklapakṣe / avabhāsayanti dharmadhātuṃ sūrya iva jambudvīpam / pravardhayanti bodhisattvapraṇidhānaśarīrāṇi kumārakā iva mātṛpitṛniśritāḥ / saṃkṣiptena kulaputra kalyāṇamitrānuśāsanīṣu pratipannā bodhisattvā daśānabhilāpyaguṇakoṭīniyutaśatasahasrāṇi pratigṛhṇanti / daśādhyāśayakoṭīniyutaśatasahasrāṇi pariśodhayanti / daśa bodhisattvendriyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi vivardhayanti / daśādhiṣṭhānakoṭīniyutaśatasahasrāṇi viśodhayanti / caraṇīyadharmāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi pariśodhayanti / daśa mārāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi samatikrāmanti / daśa dharmamukhadvārāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi prativasanti /
daśasaṃbhāraviśuddhimukhāsaṃkhyeyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi paripūrayanti / daśa caryāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi paripūrayanti / daśa caryāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi paryavadāpayanti / daśa mahāpraṇidhānāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyabhinirharanti / saṃkṣiptena kulaputra sarvabodhisattvacaryāḥ sarvabodhisattvapāramitāḥ sarvabodhisattvabhūmayaḥ sarvabodhisattvasamādhimukhāni sarvabodhisattvābhijñājñānavikurvitāni sarvabodhisattvadhāraṇīpratibhānālokāḥ, (gv 367) sarvabodhisattvapariṇamanājñānābhijñāpramāṇatāḥ, sarvabodhisattvapraṇidhānābhinirhārāḥ, sarvabuddhadharmapratilambhapariniṣpattayaḥ kalyāṇamitrādhīnāḥ kalyāṇamitramūlāḥ kalyāṇamitraprabhavāḥ kalyāṇamitrayonikāḥ kalyāṇamitrāyadvārāḥ kalyāṇamitrasaṃjātāḥ kalyāṇamitrasaṃvardhitāḥ kalyāṇamitrapratiṣṭhānāḥ kalyāṇamitrahetukāḥ kalyāṇamitraprabhūtāḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imāmevaṃrūpāṃ kalyāṇamitrāguṇavarṇānuśāsanīṃ bodhisattvacaryāpramāṇatāṃ buddhadharmavistīrṇatāṃ ca śrutvā tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ śrīsaṃbhavasya dārakasya śrīmatyāśca dārikāyāḥ pādau śirasābhivandya śrīsaṃbhavaṃ dārakaṃ śrīmatīṃ dārikāṃ ca anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya śrīsaṃbhavasya dārakasya śrīmatyāśca dārikāyā antikātprakrāntaḥ // 51 // // 52 //
54 maitreyaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitrānuśāsanyabhiṣyanditacitto yena samudrakaccho janapadastenopasaṃkrāntaḥ tāmeva bodhisattvacaryānuśāsanīmanuvicintayan, samyakcaryāniḥsamarthapūrvāntakoṭīgatakāyapraṇāmasamanvāhāreṇa kāyabalaṃ dṛḍhīkurvāṇaḥ, pūrvāntakoṭīgatakāyacittapariśuddhiniṣkāraṇasaṃsārikacittapracārasamanvāhāreṇa cittamanasikāraṃ gṛhṇan, pūrvāntakoṭyasatkarmalaukikakāryaprayuktaḥ niṣprayojanapariṣyandasamanvāhāreṇa pratyutpannaprayojanamahāsāmarthyaṃ vicintayan, pūrvāntabhūtaparikalpasamutthitavitathasaṃkalpasaṃdarśitamanasikārasamanvāhāreṇa sarvabodhisattvacaryāsamyaksaṃkalpābhisaṃskārabalaṃ samutthāpayan, atītātmabhāvātmārthaprayogārambhaviṣamatāsamanvāhāreṇa sarvasattvārthārambhavaiśeṣikatayā adhyāśayabalaṃ dṛḍhīkurvāṇaḥ, atītakāyaparyeṣṭisamudācārasvādatāsamanvāhāreṇa sarvabuddhadharmāpratilambhaprayogamahāśvāsapratilambhena indriyavegān vivardhayamānaḥ, atītādhvaviparyāsasaṃprayuktamithyāmayayogaprayogasamanvāhāreṇa pratyutpannādhvasamyaksaṃdarśanāviparyāsasaṃprayuktena bodhisattvapraṇidhānena saṃtatiṃ pariśodhayan, pūrvāntagatavīryārambhakāryāpariniṣpannasamanvāhāreṇa pratyutpannasarvabuddhadharmasamudāgamapratyupasthānena mahāvīryārambhavikrameṇa kāyacittasaṃpragrahaṃ janayan, pūrvāntakoṭīpañcagatyapāyanikṣiptātmabhāvanirupaṇākhyanirupajīvyasamucchrāyamaparāntakoṭīgatakalpaparigrahaprayuktasya samanvāhāreṇa sarvabuddhadharmotthāpakasarvajagadupajīvyasarvakalyāṇasamarthātmabhāvaparigraheṇa vipulaprītiprāmodyavegān vivardhayamānaḥ
pratyutpannajanmābhinivṛttaṃ jarāvyādhimaraṇaśokakarabhūtaṃ saṃyogaviyoganidhānabhūtaṃ samucchrayamaparāntakoṭīgatakalpabodhisattvacaryācaraṇaprayuktasya sattvaparipācanabuddhadharmaparigrahaprayuktasya tathāgatadarśanasarvakṣetrānucaraṇasarvadharmabhāṇakopasthānasarvatathāgataśāsanasaṃdhāraṇaprayuktasyasarvadharmaparyeṣṭisahāyabhūtasya sarvakalyāṇamitradarśanasarvabuddhadharmasamudānayanaprayuktasya bodhisattvapraṇidhānaśarīrasya hetupratyayabhūtamavalokya acintyakuśalamūlendriyavegān vivardhayamānaḥ /
evaṃcittaḥ evaṃmanasikāraḥ evaṃyoniśaḥprayuktaḥ sarvabodhisattvaprasādasamāropitayā śraddhayā sarvabodhisattvāśayasamāropitena premṇā sarvabodhisattvāśayasamāropitena gauraveṇa sarvabodhisattvendriyaprasādasamāropitena citrīkāreṇa sarvabodhisattvaśāstryadhimuktisamutthitairindriyaprasādavegaiḥ sarvabodhisattvagauravaniryātena cittaprasādena sarvabodhisattvaśraddhāsamutthitaiḥ kuśalamūlasaṃbhāraiḥ, sarvabodhisattvābhisaṃskārasamutthitābhiḥ pūjāvimātratābhiḥ, sarvabodhisattvasamairāśrayaiḥ kṛtāñjalipuṭaiḥ sarvajagaccharīrasaṃbhavābhiścakṣurvimātratāvalokanatābhiḥ, sarvajagatsaṃjñājagatsamāropitābhiḥ sarvabodhisattvasvarāṅgaviśuddhisamutthitavarṇodāhāravyūhābhinirhāraiḥ, pūrvāntapratyutpannakoṭīgatasarvabodhisattvādhiṣṭhānaparipūrṇena tathāgatavihārābhimukhībhāvagatena saṃjñāgatena sarvatrānugatena tathāgatabodhisattvavikurvaṇāsaṃbodhena ekavālapathāvyatiriktena sarvabuddhabodhisattvakāyaspharaṇānugatena sarvabodhisattvacakṣuṣpathapariśuddhisamāropitābhijñājñānālokavijñaptibhiḥ, sarvadigjālasaṃbhedānugatena manaāyatanena dharmadhātutalabhedaspharaṇena praṇidhyabhinirhārabalena ākāśadhātuparamaparyavasānena sarvatrānugatena tryadhvāsaṃbhinnena (gv 369) apratiprasrabdhena sarvadharmāvatāramukhena sarvakalyāṇamitrānuśāsanyavabhāsadikprasṛtena śraddhādhimuktipraveśabalena /
iti hi sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ evaṃ gauravacitrīkārapūjāstavapraṇipātodīkṣamāṇādhiṣṭhānapraṇidhānasaṃjñānugatamānasaḥ evamapramāṇajñānagocarabhūmiprasṛtena jñānacakṣuṣā vairocanavyūhālaṃkāragarbhasya mahākūṭāgārasya purastāddvāramūle sarvaśarīreṇa praṇipatitaḥ / sa imamevaṃrūpamabhinirhāraprayogaṃ muhūrtaṃ vicārya adhimuktiśraddhāsamutthitena adhyāśayapraṇidhyabhinirhārabalena apratiprasrabdhamātmānamadhyatiṣṭhat sarvatathāgatapādamūleṣu, evaṃ sarvabodhisaṃmukhībhāveṣu sarvakalyāṇamitrabhavaneṣu sarvatathāgatacaityeṣu sarvatathāgatavigraheṣu sarvabodhisattveṣu sarvabuddhāvāseṣu sarvadharmaratnasthāneṣu sarvaśrāvakapratyekabuddhāśrayacaityasaṃmukhībhāveṣu sarvāryagaṇadakṣiṇīyagurumātāpitṛparyanteṣu apratiprasrabdhamātmānamadhyatiṣṭhat sarvajagatkāyasaṃmukhībhāveṣu sarvatrānugatena jñānaśarīrāsaṃbhedanayapraveśānugatena saṃjñādhiṣṭhānajñānamanasikāreṇa / yathā ca vairocanavyūhālaṃkāragarbhasya mahākūṭāgārasya purastāt, evaṃ pūrvaparikīrtiteṣu sarvārambaṇeṣu sarvadharmadhātuspharaṇaṃ praṇipātamadhyatiṣṭhat /
evamaparāntakoṭīgatān kalpānapratiprasrabdhamadhiṣṭhāya ākāśadhātuparyantapramāṇasamatayā dharmadhātvanāvaraṇasamatayā sarvatrānugatabhūtakoṭīsamatayā tathāgatāvikalpasamatayā chāyāgatajñānasaṃjñāspharaṇatayā svapnasamavicārasamatayā pratibhāsasamasarvalokajagadvijñaptisamatayā pratiśrutkāsamahetupratyayasamutthānasamatayā anutpādasamatayā saṃbhavavibhavasamatayā abhāvasamapratyayapratītyāvartanasamatayā yathākarmasamutthitaṃ vipākamadhimucyamāno yathāhetusamutthitaṃ phalamadhimucyamāno yathopacayasamutthitāṃ sarvakriyāmadhimucyamānaḥ śraddhāsamutthitaṃ sarvatathāgatotpādamadhimucyamāno yathādhimuktisamutthitāni sarvabuddhapūjānirmāṇānyadhimucyamāno gauravasamutthitāni sarvatathāgatanirmāṇānyadhimucyamānaḥ kuśalamūlopacayasamutthitāṃ sarvabuddhadharmatāmadhimucyamānaḥ prajñopāyasamutthitān sarvamanomayavyūhopacayānadhimucyamānaḥ praṇidhisamutthitān sarvabuddhadharmānadhimucyamānaḥ pariṇāmanāsamutthitān sarvabodhisattvacaryāsarvajñatāviṣayadharmadhātuviṭhapanaspharaṇālaṃkāravyūhānadhimucyamānaḥ ucchedasaṃjñāvigatena pariṇāmanājñānena śāśvatasaṃjñāvibhūtena anutpādajñānena hetukriyādṛṣṭivigatena samyakkriyādṛṣṭivigatena samakriyādṛṣṭivigatena samakriyāvatārahetūpacayajñānena, viparyāsadṛṣṭivigatena aparapratyayajñānena, ātmaparasaṃjñādṛṣṭivigatena pratītyāvatārajñānena, antagrāhadṛṣṭivigatena anantamadhyadharmadhātupraveśajñānena, saṃkrāntidṛṣṭivigatena pratiṣṭhāsamatābhinirvṛttijñānena bhavavibhavadṛṣṭivigatena anutpādanirodhajñānena, sarvadṛṣṭivigatena śūnyatānutpādajñānena,
anaiśvaryadharmatāpratibaddhena praṇidhyabhinirhārajñānabalena sarvanimittasaṃjñāpanītena animittakoṭīmukhajñānena bījāṅkuravināśadharmatayā mudrāpratimudrāsamutthānasamadharmatayā pratibimbadarśanasamadharmatayā pratiśrutkāsamarutaghoṣavijñaptidharmatayā svapnasamavicāravijñaptidharmatayā pratibhāsadarśanasamadharmatayā māyāgatasamakarmasamutthānadharmatayā cittārūpilokotthāpanadharmatayā yathāpratyayahetūpacayaphaladharmatayā, yathākarmopacayavipākasamadharmatayā upāyakauśalyaviṭhapanadharmatayā dharmādharmasamatisamatābhiṣyanditadharmatayā /
evaṃ jñānapraveśābhinirhṛtena saṃjñāmanasikāreṇa sudhanaḥ śreṣṭhidārako (gv 370) vairocanavyūhālaṃkāragarbhasya mahākūṭāgārasya purastāt praṇipātitaḥ / suciramatinamayya acintyakuśalamūlavegābhiṣyanditasaṃtānaḥ prahlāditakāyacittaḥ tataḥ kūṭāgāradvāramūlādutthāya muhūrtamanimiṣābhyāṃ netrābhyāṃ vairocanavyūhālaṃkāragarbhaṃ mahākūṭāgāraṃ saṃprekṣya kṛtāñjalipuṭo 'nekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya evaṃsaṃjñāmanasikārasaṃpreṣitacitto vācamabhāṣata - ayaṃ sa śūnyatānimittāpraṇihitavihāravihāriṇāmāvāsaḥ / ayaṃ sa sarvadharmāvikalpavihāravihāriṇāmāvāsaḥ / dharmadhātvasaṃbhedavihāravihāriṇāṃ sattvadhāttvanupalambhavihāravihāriṇāṃ sarvadharmānutpādavihāravihāriṇāṃ sarvalokāniketavihāravihāriṇāṃ sarvajagadālayānilayavihāravihāriṇāṃ sarvāvasiñcitavihāravihāriṇāṃ sarvāpāśrayāniśritavihāravihāriṇāṃ sarvasamucchrayāniśritavihāravihāriṇāṃ sarvakleśasaṃjñāgatavidhūtavihāravihāriṇāṃ sarvadharmāsvabhāvavihāravihāriṇāṃ sarvakalpavikalpāvikalpavihāravihāriṇāṃ sarvasaṃjñācittamanoviviktavihāravihāriṇāṃ sarvasaṃjñānāyūhaniryūhavihāravihāriṇāṃ gambhīraprajñāpāramitāpraveśavihāravihāriṇāṃ samantamukhadharmadhātuspharaṇopāyavihāravihāriṇāṃ samantakleśaśāntopāyavihāravihāriṇāṃ sarvadṛṣṭitṛṣṇāmānaprahīṇaprajñottaravihāriṇāṃ sarvadhyānavimokṣasamādhisamāpattyabhijñāvidyotpādavikrīḍitavihāravihāriṇāṃ sarvabodhisattvasamādhigocarabhāvanāvihāravihāriṇāmayaṃ sarvabuddhapādamūlopaniśritavihāravihāriṇāmāvāsaḥ / ye te ekakalpasarvakalpasarvakalpaikakalpānupraveśavihāravihāriṇaḥ /
ye te ekakṣetrasarvakṣetraikakṣetrāsaṃbhedavihāravihāriṇaḥ / ye te ekadharmasarvadharmasarvadharmaikadharmāvirodhavihāravihāriṇaḥ / ye te ekasattvasarvasattvaikasattvānānātvavihāravihāriṇaḥ / ye te ekabuddhasarvabuddhasarvabuddhaikabuddhādvayavihāravihāriṇaḥ / ye te sarvārthaikakṣaṇapraveśavihāravihāriṇaḥ / ye te sarvakṣetraikacittotpādagamanavihāravihāriṇaḥ / ye te sarvasattvabhavanapratibhāsavihāravihāriṇaḥ / ye te sarvalokahitasukhacittavihāravihāriṇaḥ / ye te sarvasvādhīnapratilambhavihāravihāriṇaḥ, teṣāmayaṃ vihāraḥ / ye te lokaniketoccalitāśca sarvajagadbhavaneṣu saṃdṛśyante sarvasattvaparipācanāya / ye te sarvakṣetrāniśritāśca sarvakṣetreṣu ca anuvicaranti tathāgatapūjākarmaṇe / ye te sarvakṣetrāṇi ca anuvicaranti sarvabuddhakṣetravyūhaparigrahaṇatāyai, na ca sthānādvicaranti / ye te sarvatathāgatapādamūlagatāśca buddhasaṃjñābhiniveśavigatāśca / ye te sarvakalyāṇamitropaniśrayavihāravihāriṇaśca, na caiṣāṃ sarvajagati samasamo 'sti jñānena / ye te sarvamārabhavanavihāravihāriṇaśca kāmaguṇarativiprayuktāśca / ye te sarvasaṃjñāgatapraveśavihāravihāriṇaśca sarvasaṃjñāgatavidhūtamānasāśca / ye te sarvajagaccharīrānugatakāyāśca na cātmasattvadvayavihāriṇaḥ / ye te sarvalokadhātvantargatakāyā na ca dharmadhātusaṃbhedavihāriṇaḥ / ye te sarvānāgatakalpasaṃvāsapraṇidhānāśca, na ca dīrghahrasvakalpasaṃjñāgatavihāravihāriṇaḥ /
ye te ekavālapathāśca na calanti, sarvalokadhātuṣu ca saṃdṛśyante, teṣāmayaṃ dūrāsadadharmadiganupraveśavihāravihāriṇāṃ durājñeyavihāravihāriṇāṃ gambhīravihāravihāriṇām advayavihāravihāriṇām alakṣaṇavihāravihāriṇāṃ niḥpratipakṣavihāravihāriṇām anupalambhavihāravihāriṇāṃ (gv 371) niṣprapañcavihāravihāriṇāṃ mahāmaitrīmahākaruṇāvihāravihāriṇāṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaduravagāhavihāravihāriṇāṃ sarvamāraviṣayasamatikrāntavihāravihāriṇāṃ sarvalokaviṣayānupaliptavihāravihāriṇāṃ sarvabodhisattvapāramitāvihāravihāriṇāṃ sarvabuddhavihārānukūlavihāravihāriṇāmayaṃ vihāraḥ / ye te sarvanimittāpagatavihāriṇaśca, na ca śrāvakaniyāmamavakrāmanti / ye te sarvadharmānutpādavihāravihāriṇaśca, na ca anutpādadharmatāyāṃ patanti / ye te 'śubhāvihāravihāriṇaśca, na ca rāgavirāgadharmatāṃ sākṣātkurvanti, na ca rāgadharmaiḥ sārdhaṃ saṃvasanti / ye te maitrīvihāravihāriṇaśca, na ca doṣamalopagatacittāḥ / pratītyasamutpādavihāravihāriṇaśca atyantāsaṃmūḍhāśca sarvadharmeṣu / ye te caturdhyānavihāriṇaśca, na ca dhyānavaśenopapadyante / ye te caturapramāṇavihāravihāriṇaśca, na ca rūpadhātugatiṃ gacchanti sarvasattvaparipācanārtham / ye te caturārūpyasamāpattivihāravihāriṇaśca, na cārūpyadhātugatiṃ gacchanti mahākaruṇāparigṛhītatvāt / ye te śamathavipaśyanāvihāravihāriṇaśca, na cātmanā vidyāvimuktiṃ sākṣātkurvanti sarvasattvaparipākāya / ye te mahopekṣāvihāravihāriṇaśca, na ca sattvadhātuṃ parityajanti / ye te śūnyatāvihāravihāriṇaśca, na ca dṛṣṭigatasaṃniśritāḥ /
ye te ānimittagocarāśca nimittacaritasattvanayābhimuktāśca / ye te sarvapraṇidhānavigatāśca bodhisattvapraṇidhānavyavacchinnāśca / ye te sarvakarmakleśavaśavartinaśca, sattvaparipākāya ca karmakleśavaśānugāḥ saṃdṛśyante / ye te cyutyupapattiparijñātāvinaśca, janmacyutimaraṇaṃ ca saṃdarśayanti / ye te sarvagativyativṛttāśca, sarvagatiṣu ca gacchanti sarvavinayavaśena / ye te maitrīvihāriṇaśca, na kvacidanunayavihāriṇaḥ / ye te karuṇāvihāriṇaśca, na kvacidanusaṃśayadarśanavihāriṇaḥ / ye te muditāvihāriṇaśca nityodvignāśca duḥkhitasarvavyavalokanatayā / ye te upekṣāvihāriṇaśca parakāryeṣu / ye te navānupūrvavihārasamāpattivihāriṇaśca, na kāmadhātūpapattivijugupsakāḥ / ye te sarvopapattyaniśritavihāriṇaśca, na ca bhūtakoṭīsākṣātkaraṇavihāriṇaḥ / ye te trivimokṣavihāriṇaśca, na ca śrāvakavimuktisparśavihāriṇaḥ / ye te caturāryasatyavyavalokanavihāriṇaśca, na ca phalasākṣātkaraṇavihāriṇaḥ / ye te gambhīrapratītyasamutpādavyupaparīkṣaṇavihāriṇaśca, na cātyantanipatanavihāriṇaḥ / ye te āryāṣṭāṅgamārgabhāvanāvihāriṇaśca, na cātyantaniryāṇavihāriṇaḥ / ye te pṛthagjanabhūmisamatikrāntavihāriṇaśca, na ca śrāvakapratyekabuddhabhūmipatanavihāriṇaḥ / ye te pañcopādānaskandhaparijñānavihāriṇaśca, na cātyantaskandhanirodhavihāriṇaḥ / ye te caturmārapathasamatikrāntavihāriṇaśca, na ca mārakalpanavihāriṇaḥ / ye te ṣaḍāyatanasamatikrāntavihāriṇaśca, na cātyantānabhinirvṛttivihāriṇaḥ / ye te tathatāvihāriṇaśca, na ca bhūtakoṭyāyatanavihāriṇaḥ /
ye te sarvayānaniryāṇasaṃdarśanavihāriṇaśca, na ca mahāyānacyavanavihāriṇaḥ teṣāmayaṃ sarvaguṇavihāriṇāṃ vihāraḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
iha so mahākaruṇa lābhi viśuddhabuddhirmaitreya maitraśiri lokahitābhiyuktaḥ / abhiṣekabhūmisthita jyeṣṭhasuto jinānāṃ viharāti buddhaviṣayaṃ anucintayantaḥ // 1 //
sarveṣa yo jinasutāna mahāyaśānāṃ mahājñānagocara vimokṣapratiṣṭhitānām / ye dharmadhātu vicaranti asajjamānā āvāsu teṣamayamapratipudgalānām // 2 //
damadānaśīlakṣamavīryabalodgatānāṃ dhyānairabhijñabalapāragatiṃgatānām / prajñāupāyapraṇidhānabalasthitānāṃ mahāyānapāramigatānamayaṃ vihāraḥ // 3 //
eṣo asaṅgamatināṃ vipulāśayānāṃ ākāśagocararatānamaniśritānām / sarvatriyadhvaspharaṇānamanāvṛtānāṃ āvāsu sarvabhavabhāvavibhāvitānām // 4 //
ye sarvadharmaanutpādanayapraviṣṭā vimṛśanti dharmaprakṛtiṃ gaganasvabhāvām / na karonti niśrayu kvacidgagane va pakṣī teṣāṃ vihāru ayu jñānaviśāradānām // 5 //
ye rāgadoṣamatha mohasvabhāva jñātvā saṃkalpahetujanitāṃ vitathapravṛttim / nirvikalpayanti ca virāgamayīha teṣāṃ śāntapraśāntyumagatānamayaṃ vihāraḥ // 6 //
ye te vimokṣamukhasatyanayārthamārgaskandhāṃstathāyatanasattvapratītyatāṃ ca / praparīkṣamāṇa na patanti vidū praśāntiprajñāupāyakuśalānamayaṃ vihāraḥ // 7 //
ye te anāvaraṇajñānadiśaṃ praviṣṭā jinakṣetra sattvaparikalpavikalpaśāntā / bhāvasvabhāvarahitā na vimṛṣanti dharmān āvāsu teṣamaya śāntiparāyaṇānām // 8 //
ye te asaṅgacaritā ima dharmadhātuṃ vicaranti bhāvavigatā khagavāyubhūtāḥ / sarvaṃ niketavigatā aniketacārī teṣāmaniśritamatīnamayaṃ vihāraḥ // 9 //
ye dṛṣṭidurgatigatāṃ janatāmakhinnāṃ duḥkhāntarāṃ kaṭuka vedana vedayantīm / maitraprabhāya śamayanti apāya sarvān āvāsu teṣamaya maitrakṛpāśayānām // 10 //
saṃsārasaṃkaṭagatāryapathapranaṣṭaṃ jātyandhasārthamiva daiśikaviprahīṇam / ye prekṣya lokamiha mokṣapathe praṇenti sārthātivāhasadṛśānamayaṃ vihāraḥ // 11 //
ye jātiśokajaramṛtyuvaśopanītaṃ dṛṣṭvā jagannamuciskandhavapāśabaddham / saṃprāpayatyabhayakṣemadiśaṃ vimocya śūrāṇa teṣamayamā(vā)su sudurjayānām // 12 //
kleśāturaṃ janamimaṃ vyavalokayitvā samudānayantyamṛtajñānamahauṣadhāni / parimocayanti vipulāṃ karuṇāṃ janitvā mahavaidyarājadṛśānamayaṃ vihāraḥ // 13 //
ye te niśāmya janatāṃ dukhitāmatrāṇāṃ śokākare patita mṛtyusamudragāmi / tārenti kṛva mahatīṃ śubhadharmanāvaṃ teṣāṃ vihāramaya dāśasutopamānām // 14 //
ye kleśasāgaracarāṃ janatāṃ niśāmya sarvajñacittaratanāśayaśuddhasattvā / abhyuddharanti bhavasāgaramotaritvā kaivartaputrasadṛśānamayaṃ vihāraḥ // 15 //
praṇidhānaālayagatā kṛpamaitryadṛṣṭyā ye sarvasattvabhavanānyavalokayitvā / abhyuddharanti janatāṃ bhavasāgarasthāṃ garuḍendrapotasadṛśānamayaṃ vihāraḥ // 16 //
ye dharmadhātugagane śaśisūryabhūtā vicaranti sattvabhavanapratibhāsaprāptāḥ / praṇidhānamaṇḍala* * * * jñānaraśmī lokaprabhāsakaraṇānamayaṃ vihāraḥ // 17 //
ye ekasattvaparipācanatāya dhīrā tiṣṭhanti kalpanayutānaparāntaniṣṭhā / yatha eki sattvi tatha sarvajagatyaśeṣam āvāsu teṣamaya lokaparāyaṇānām // 18 //
ye ekakṣetraprasare aparāntakalpān vicaranti cārika jagārthamakhinnavīryāḥ / yatha ekakṣetri tatha sarvadaśaddiśāsu āvāsu teṣamaya vajradṛḍhāśayānām // 19 //
ye dharmamegha sugatāna daśaddiśāsu ekāsane sthita pibanti asaṃpramūḍhāḥ / aparāntakalpaniyutānyavitṛptacittā sahabuddhisāgarasamānamayaṃ vihāraḥ // 20 //
ye kṣetrasāgara vrajanti anābhilāpyān praviśanti co pariṣasāgara nāyakānām / ye pūjasāgara vicitra jine karonti teṣāmasaṅgacaraṇānamayaṃ vihāraḥ // 21 //
ye cāryasāgarapraviṣṭamanantamadhyāt praṇidhānasāgara vigāhayamāna dhīrāḥ / bahukalpasāgara caranti jagaddhitārthā teṣāṃ vihāru ayu sarvaguṇākarāṇām // 22 //
ye eki vālapathi uttaramāna kṣetrāt buddhāṃśca sattva tatha kalpa anantamadhyān / praviśanti enta na punā ca upenti sīmāṃ teṣāmasaṅganayanānamayaṃ vihāraḥ // 23 //
ye ekacittakṣaṇi kalpamahāsamudrān praviśanti kṣetra tatha buddhajagatpracārān / teṣāmanāvaraṇajñānamatisthitānām eṣo vihāra guṇapāramitodgatānām // 24 //
ye sarvakṣetraparamāṇurajān gaṇitvā bindupramāṇa tulayitva jalaugha sarvam / tāvatpramāṇapraṇidhīnabhinirharanti teṣāmasaṅgatagatānamayaṃ vihāraḥ // 25 //
praṇidhānadhāraṇisamādhimukhapraveśān dhyānā vimokṣa praṇidhānamukhāni caiva / abhinirharanti vicaranti anantakalpān iha te praviṣṭa sugatāna sutāḥ smṛtīmāḥ // 26 //
iha te sthitā jinasutā vividhā vicitrā abhinirharanti bahuśāstrakathārthayuktāḥ / saukhyāvahāni jagatāmiha śilpasthānānyanucintayanta viharanti satāṃ vihāraḥ // 27 //
iha te sthitā mahaabhijñaupāyajñāne yāvanta sattvagatibheda daśaddiśāsu / sarvatra janmacyutibheda vidarśayanti māyāgate sthita vimokṣa asaṅgacaryāḥ // 28 //
iha te sthitā prathamacittasamudbhavādyāṃ darśenti dharmacaryāṃ vasudharmaniṣṭhām / āpūrya nirmitaghanairapi dharmadhātum evaṃ vikurvitaśatānyupadarśayanti // 29 //
ye ekacittaprasareṇa vibuddha bodhiṃ praviśanti jñānamatikarma anantamadhyā / saṃmohaketvavraji loku ya cintayāna evaṃ durāsadagatānamayaṃ vihāraḥ // 30 //
eṣo asaṅgamatināmanāvaraṇadharmadhātucaraṇānām / anilambhagocarāṇāṃ vihāru vimalāśayamatīnām // 31 //
ye te asaṅgacārī aniketavihāri sarvakṣetreṣu / advayajñānavihārī ayu teṣa vihāru asamānām // 32 //
khaprakṛtisamān ya ete dharmānanālayān śāntān / viharanti gaganagocara teṣayamāvāsu virajānām // 33 //
iha te kṛpāśayamatī sthitvā jagadīkṣya duḥkhaśokahatam / lokahitacintanaparā viharanti mahakaruṇalābhī // 34 //
iha te anantarahitā dṛśyante sarvasattvabhavaneṣu / śaśisūryamaṇḍalasamādhi mukta saṃsārapāśebhyaḥ // 35 //
iha te sthitā jinasutāḥ sarvajinānāṃ ca pādamūleṣu / dṛśyanti sarvakṣetreṣvanantakalpān kṣapayamāṇāḥ // 36 //
iha te jagadaṇḍasamaiḥ sarvajinasutāśrayapramāṇaiśca / sarvadiśo 'navaśeṣāḥ spharanti nirmāṇameghebhiḥ // 37 //
iha te praviṣṭa śūrāḥ sarvaṃ jinagocaraṃ tulayamānā / viharanti kalpanayutānna cāpi tṛptiṃ samupayānti // 38 //
iha te samādhinayutānabhilāpyāni pratikṣaṇaṃ buddhyā / darśenti buddhaviṣayaṃ yathā samādhipraveśena // 39 //
iha te kṣaṇāvalambā kalpakṣetrāṇi buddhanāmāni / praviśanti vipulabuddhī kalpān kṣapayantyaparimāṇān // 40 //
iha te sthitāprameyākalpān praviśanti ekacittena / parikalpasaṃjñavigatā jagataḥ saṃjñāvaśagatena // 41 //
iha te samādhibhavanapratiṣṭha paśyanti trayo 'dhvānaḥ / ekakṣaṇakoṭiprāptā vimokṣabhavane vicaramāṇāḥ // 42 //
iha te sthitā vihāre paryaṅkaniṣaṇṇānuccalitakāyāḥ / sarveṣu kṣetreṣu yugapaddṛśyanti sarvagatāḥ // 43 //
iha viharanto vṛṣabhī dharmasamudrātpibanti sugatānām / avatīrṇa jñānasāgaramakṣayaguṇapāramitāprāptāḥ // 44 //
iha sarvakṣetrasaṃkhyāṃ kalpānāṃ caiva dharmasaṃkhyāṃ ca / sarvajinānāṃ saṃkhyāṃ cintenti anāvaraṇacintī // 45 //
iha te sthitā jinasutā yāvat kṣetrāstriyadhvasaṃkhyātāḥ / ekakṣaṇena teṣāṃ saṃbhavavibhavaṃ vicinvanti // 46 //
iha te sthitā jinānāṃ caryāṃ praṇidhiṃ ca indriyaṃ jagatām / paśyantasamatāyo jinasutabhavane vicaramāṇāḥ // 47 //
ekarajāgragatān ye sarvarajasamānanāvaraṇa asyām / paśyanti parṣasāgarakṣetrān sattvāni kalpāṃśca // 48 //
sarvarajāgreṣu evaṃ pariṣakṣetrāṇi sattvakalpāṃśca / pratibhāsagatān sarvān suvibhaktān saṃprapaśyanti // 49 //
iha te dharmasvabhāvaṃ sarvakṣetrādhvakalpasaṃbuddhān / bhāvasvabhāvavigatānasaṃbhavanayairvicinvanti // 50 //
sthitveha sattvasamatāṃ dharmeṣu buddhasamatāṃ ca prekṣya / tryadhvani kṣetrasamatāṃ praṇidhānasamatāṃ ca praviśanti // 51 //
vinayanti sattvanayutānanye mahayanti buddhanayutāni / vimṛṣantyapare dharmāniha te bhavanavare sthitā dhīrāḥ // 52 //
kalpanayutairna yeṣāṃ praṇidhānajñānaviṣayamatikalpāḥ / śakyā mayā hi vaktuṃ vistīrṇo 'nantu buddhīnām // 53 //
teṣāmaninditānāṃ anāvaraṇagocaraṃ ca niratānām / āvāsaṃ vande 'haṃ kṛtakaraṇakośaḥ praṇatakāyaḥ // 54 //
tamapi jinajyeṣṭhasutaṃ nirāvaraṇacaryamāryamaitreyan / nirupamaviśuddhabuddhiṃ tadanu smṛtimāṃ praṇipatāmi // 55 //
iti hi sudhanaḥ śreṣṭhidārako vairocanavyūhālaṃkāragarbhamahākūṭāgāranivāsino bodhisattvānevaṃ ca apramāṇairbodhisattvastavairabhiṣṭutya vanditvā namaskṛtya praṇipatya udvīkṣa citrīkṛtya āmukhībhūya abhisaṃpūjya vairocanavyūhālaṃkāragarbhasya mahākūṭāgārasya mūle 'tiṣṭhanmaitreyasya bodhisattvasya mahāsattvasya darśanamabhilaṣamāṇo maitreyasya bodhisattvasya samavadhānamākāṅkṣamāṇaḥ / so 'drākṣīnmaitreyaṃ bodhisattvaṃ bahirdhā kūṭāgārasya anyatamasmātpradeśādāgacchantamanekaprāṇiśatasahasraparivāramanekadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragendrapuraskṛtaṃ vāmadakṣiṇābhyāṃ śakrabrahmalokapālairnamasyamānaṃ janmabhūmikaiśca bahubhirjñātisaṃbandhibhirbrāhmaṇaśatasahasraiḥ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ vairocanavyūhālaṃkāragarbhakūṭāgārābhimukhamāgacchantam / dṛṣṭvā ca tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto yena maitreyo bodhisattvastenābhimukho bhūtvā dūrata eva maitreyasya bodhisattvasya sarvaśarīreṇa praṇipatitaḥ //
atha khalu maitreyo bodhisattvaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ vyavalokya sarvaparṣado dakṣiṇena hastenopadarśya bhūtairguṇaiḥ saṃvarṇayan gāthābhiradhyabhāṣata -
paśyathemu suviśuddhaāśayaṃ sūdhanaṃ dṛḍhadhanāna ātmajam / eṣamāṇu varabodhicārikāmāgato mama samīpi paṇḍitaḥ // 56 //
svāgataṃ ti kṛpamaitrasaṃbhava svāgataṃ vipulamaitramaṇḍalā / svāgataṃ praśamaśāntilocana mā kilāmyasi carantu cārikām // 57 //
ehi svāgatu viśuddhaāśayā ehi svāgatamakhinnamānasā / ehi svāgatamalīnaindriyā mā kilāmyāsi carantu sūrata // 58 //
sarvadharmavicarāya utthitā sarvasattvavinayāya utsukā / sarvamitrabhajanāya prasthitā svāgataṃ ti acalā dṛḍhavratā // 59 //
svāgataṃ śubhapathena āgatā svāgataṃ guṇapathe pratiṣṭhitā / svāgataṃ jinapathena prasthitā mā śramaṃ kila samarthasva kvacit // 60 //
ehi svāgatu guṇeṣu tanmayā svāgataṃ ti kuśalāni(bhi)syandita(?) / sādhu svāgatamanantagocarā darśanaṃ tava sudurlabhaṃ jage // 61 //
lābhālābhasamatulyamānasā nindaduḥkhaayaśovivarjitā / lokadharmikamalotpalopamā sādhu svāgatamabhrāntamānasā // 62 //
māyaśāṭhyavigatā śubhāśaya mānadarpavigatā subhājana / krodharoṣavigatā anunnata sādhu te darśanaṃ sudarśanam // 63 //
ehi sarvadiśagocarāmukhā ehi sarvadiśakośasaṃbhavā / ehi sarvajinakośavardhanā svāgataṃ ti akilāntamānasā // 64 //
ehi svāgatu triyadhvagocarā dharmadhātuadhimuktimaṇḍalā / sarvabuddhaguṇagarbhasaṃbhavā svāgataṃ ti akilānta sūrata // 65 //
ehi mañjuśirijñānapaṅkaja ehi meghaśiritoyavardhita / ehi sarvajinaputrapreṣita darśayāmi ti anāvṛtāṃ diśam // 66 //
paśyatha praṇidhijālu kīdṛśaṃ dharmadhātuspharaṇaṃ acintiyam / bodhisattvacarimārgakarṣaṇaṃ vistarantu sudhano ihāgataḥ // 67 //
eṣamāṇu sugatāna gocaraṃ mārgamāṇu virajāna cārikām / pṛcchamāna praṇidhānasāgaraṃ āgato ayamakhinnamānasaḥ // 68 //
yatra śikṣita atīta nāyakāḥ śikṣiṣenti tatha ye anāgatāḥ / tiṣṭhatāṃ ca sugatāna yā carī pṛcchamāṇu ayu tāmihāgataḥ // 69 //
eti mitra mama dharmabhāṇakāḥ sarvadharmapratipattideśakāḥ / bodhisattvacarimārgadeśakā evacitta ayamāgato iha // 70 //
bodhisattva mama buddhivardhikā buddhaputra mama bodhidāyakāḥ / eti mitra mama buddhavarṇitā evacittakuśalo ihāgataḥ // 71 //
mātṛbhūta janakāyime mama dhātribhūta guṇastanyadāyakāḥ / bodhiaṅgaparipālakāḥ sadā eti mitra ahitānnivārakāḥ // 72 //
vaidyabhūta jaramṛtyumocakāḥ śakrabhūta amṛtābhivarṣikāḥ / candrabhūta śubhapūrṇamaṇḍalāḥ sūryabhūta śivamārgadarśakāḥ // 73 //
merubhūta sama mitraśatruṣu sāgaropama akṣobhyacetasaḥ / karṇadhāraparipālakopamā evacinti sudhano ihāgataḥ // 74 //
śūrabhūta abhayapradāyakāḥ sārthavāha śaraṇaṃ parāyaṇam / nāyakā mama sukhaṃdadā ime evacitta ayu mitra sevate // 75 //
sarvadharmadiśasudarśakāḥ sadā sarvabuddhaguṇajñānadarśakāḥ / sarvadurgatiapāyaśodhakā eti mitra mama sādhu darśakāḥ // 76 //
eti sarvajinakośadāyakā eti sarvajinagañjarakṣakāḥ / eti sarvajinaguhyadhārakā eva mitra bhajateṣa paṇḍitaḥ // 77 //
jñānasaṃpada ato viśudhyate rūpabhogakulajanmasaṃpadaḥ / * * * *ato na durlabhā evamāśaya ayamihāgataḥ // 78 //
paśyathā ayamudāraāśayaḥ sevamāna ima mitra paṇḍitaḥ / yādṛśīṃ pratijaneti sūrata eva yūyamanuśikṣatho sadā // 79 //
eṣa pūrvaśubhapuṇyahetunā dṛṣṭamañjuśiri bodhiprasthitaḥ / anuśāsti ayu tasya kurvato paśyathā kathamaṭatyakhedavān // 80 //
eṣa sarvasukhasaukhya ujjhiya utsṛjitva amaropamaṃ gṛham / dhātrimātṛpitṛbhogavistaraṃ dāsabhūta ima mitra sevate // 81 //
eṣa āśaya viśodhya paṇḍitaḥ svāśrayaṃ jahiya mānuṣaṃ imam / sarvabuddhabhavanaṃ pravekṣyate īdṛśaṃ phalamato bhaviṣyati // 82 //
eṣa dṛṣṭva janavyādhipīḍitān prāṇino dukhaśatairupadrutān / janmamṛtyubhayaśokatāpinaḥ teṣu arthi carate kṛpāśayaḥ // 83 //
duḥkhayantraparipīḍitaṃ jagad dṛṣṭva pañcagaticakramaṇḍale / jñānavajramayameṣate dṛḍhaṃ duḥkhayantragaticakrabhedanam // 84 //
rāgadoṣatṛṇathāṇukaṇṭakaṃ dṛṣṭisaṅgabahukaṃ kṣatāṅkuram / sattvakṣetrapariśodhanārthikaḥ prajñalāṅgala dṛḍhaṃ gaveṣate // 85 //
mohavidyagahanāśayaṃ jagat prajñacakṣuhata naṣṭadaiśikam / tasya kṣemadiśadarśanaprabhuḥ sārthavāhu jagato bhaviṣyati // 86 //
kṣāntidharmatrivimokṣavāhano jñānakhaṅga ripukleśadharṣakaḥ / śūrabhūta abhayasya dāyako deśiko hi jagatāṃ bhaviṣyati // 87 //
dharmanāva samudānayatyayaṃ jñānasāgarapathe suśikṣitaḥ / śāṇtiratnavaradvīpanāyakaḥ karṇadhāra tribhavārṇave ayam // 88 //
jñānaraśmipraṇidhānamaṇḍalaḥ sarvasattvabhuvanāvabhāsanaḥ / dharmadhātugagane mahāprabho buddhasūrya samudeṣyate ayam // 89 //
maitracandanasamānaśītalaḥ sarvasattvasamacitta suprabhaḥ / śukladharmaparipūrṇamaṇḍalo buddhacandra samudeṣyate ayam // 90 //
āśaye dṛḍhatalapratiṣṭhito bodhicarya anupūrva udgataḥ / sarvadharmaratanākaro hyayaṃ jñānasāgaravaro bhaviṣyati // 91 //
bodhicittabhujagendrasaṃbhavo dharmadhātugagane samudgataḥ / dharmameghayugapatpravarṣaṇe sarvaśuklaphalasasyavardhanam // 92 //
śuddhavarti trimalaṃ tamoharaṃ maitrasnehasmṛtibhājanaṃ dṛḍham / bodhicittavimalāgnisuprabhaṃ dharmadīpamayu jālayiṣyati // 93 //
bodhicittakalalaḥ kṛpārbudo maitrapeśi raṇvanāśayo ghanaḥ / bodhiaṅgaanupūrvasaṃbhavo buddhagarbhu ayu saṃpravardhate // 94 //
pūnyagarbhamabhivardhayiṣyati jñānagarbhamapi śodhayiṣyati jñānagarbhu samuddiśyate ayaṃ yādṛśaḥ praṇidhigarbhasaṃbhavaḥ // 95 //
īdṛśaḥ karuṇamaitravarmitaḥ sattvamocanamatī hitāśayaḥ / durlabho jagi sadevamānuṣe yādṛśo ayu viśuddhamānasaḥ // 96 //
īdṛśāśayasumūlasaṃsthito īdṛśo dṛḍhaprayogavardhitaḥ / īdṛśastribhavachādanaprabho jñānavṛkṣa phaladaḥ sudurlabhaḥ // 96 //
eṣā guṇasaṃbhavanārthikaḥ sarvadharmaparipṛcchanārthikaḥ / sarvasaṃśayavidāraṇārthikaḥ sarva mitra bhajate atandritaḥ // 97 //
eṣa mārakalikleśasūdano eṣa dṛṣṭimalatṛṣṇaśodhanaḥ / eṣa sarvajagamokṣaṇodyataḥ eṣa te sadaviśeṣapaṇḍitaḥ // 98 //
eṣa durgati viśodhayiṣyati eṣa svargamupadarśayiṣyati / mokṣamārgamupaneṣyate jagat yādṛśe guṇapathe pratiṣṭhitaḥ // 99 //
eṣa sarvagatiduḥkhamocako eṣa sarvagatisaukhyadāyakaḥ / eṣa sarvabhavapāśachedano bheṣyate bhavagatīniṣūdanaḥ // 100 //
dṛṣṭisaṃkaṭa vimocayiṣyati tṛṣṇajālalata chedayiṣyati / nandirāgamupaśodhayiṣyati bheṣyate tṛbhavamārgadarśakaḥ // 101 //
eṣa lokaśaraṇaṃ parāyaṇaṃ eṣa sarvajagati prabhākaraḥ / nāyakastribhuvane bhaviṣyati sarvato bhavavibhāvakovidaḥ // 102 //
kleśasuptajanatāviśodhakaḥ kāmapaṅkatarutārako viduḥ / saṃjñasaktaparimocako ayaṃ bandhamokṣakaraṇo bhaviṣyati // 103 //
dharmadhātutalabhedabhāsano lokadhātutalabhedaśodhanaḥ / sarvadharmatalabhedapārago bheṣyase sudhana prītimān bhava // 104 //
yādṛśaṃ tava prayoga sūrataḥ śraddha yādṛśa tavā aninditaḥ / yādṛśaśca guṇavāṃstavāśayaḥ sarva āpa paripūrayiṣyati // 105 //
sarvabuddha nacireṇa drakṣyasi sarvakṣetra nacireṇa yāsyasi / sarvadharma nacireṇa jñāsyasi tādṛśaṃ ti śubhamātmanā kṛtam // 106 //
kṣetrasāgara viśodhayiṣyase sattvasāgara vimocayiṣyasi / caryasāgara prapūrayiṣyasi tādṛśo* * pratipattisāgaraḥ // 107 //
tvaṃ bhaviṣyasi guṇān bhājanaṃ tvaṃ bhaviṣyasi śubhāna saṃbhavaḥ / tvaṃ bhaviṣyasi jinaurasaiḥ samo yādṛśaṃ ti adhimuktimaṇḍalam // 108 //
māramaṇḍala parājitaṃ tvayā karmamaṇḍala viśodhitaṃ ca te / kleśamaṇḍala viśodhitaṃ tvayā yādṛśaṃ ti praṇidhānamaṇḍalam // 109 //
jñānavartani viśodhayiṣyase dharmavartani prabhāvayiṣyasi / karmakleśadukhayantravartaniṃ nocireṇa vinivartayiṣyasi // 110 //
lokacakrabhavacakramāśritaṃ pañcagaṇḍagaticakramohitam / sarvasattvadukhacakracchedanaṃ dharmacakrataru vartayiṣyasi // 111 //
buddhavaṃśamanudhārayiṣyasi dharmavaṃśa pariśodhayiṣyasi / saṃghavaṃśa parikarṣayiṣyase ratnasaṃbhavakaro bhaviṣyasi // 112 //
tṛṣṇajāla vinivartayiṣyase dṛṣṭijālagahanaṃ tathaiva ca / duḥkhajāla jagu mocayiṣyase tādṛśaḥ praṇidhijālu śodhitaḥ // 113 //
sattvadhātu paripācayiṣyase lokadhātu pariśodhayiṣyasi / jñānadhātumutthāpayiṣyase āśayasya tava dhātu tādṛśaḥ // 114 //
sarvasattvahitaprītinandano bodhisattvakulavaṃśanandanaḥ / sarvabuddhapraṇidhānanandano bheṣyase sudhana nandivardhanaḥ // 115 //
sarvasattvagativāsadarśanaḥ sarvakṣetrapratibhāsadarśanaḥ / sarvadharmaavabhāsadarśanastvaṃ bhaviṣyasi jinaḥ sudarśanaḥ // 116 //
dharmadhātuavabhāsanaprabhaḥ sarvadurgatiśamaṃkaraprabhaḥ / bheṣyase tribhavaduḥkhaśaṃkaraḥ * * * * * // 117 //
svargadvāramupadarśayiṣyase buddhadvāru vivariṣyase jage / mokṣadvāramupaneṣyase jagat dvāru tādṛśu viśodhitaṃ tvayā // 118 //
mithyamārga vinivartayiṣyase āryamārga janatāṃ vineṣyasi / bodhimārga tatha tvaṃ anuddhato mārgase dṛḍhamate atandritaḥ // 119 //
tvaṃ bhavārṇavagatāna dehināṃ duḥkhapāragamanāya utsukam / tārayiṣyasi jagadbhavārṇavāttādṛśaṃ bhava mahāguṇārṇavaḥ // 120 //
kleśasāgara viśoṣya dehināṃ jñānasūryavararaśmisāgaraiḥ / tānniveśya pratipattisāgare jñānasāgara pratiṣṭhapeṣyasi // 121 //
buddhisāgara vivardhayiṣyasi caryasāgara viśodhayiṣyasi / sarvabuddhapraṇidhānasāgaraṃ nocireṇa avagāhayiṣyasi // 122 //
kṣetrasāgara bahu pravekṣyasi drakṣyase pariṣasāgarān bahūn / buddhisāgarabalena paṇḍitaḥ * * * * // 123 //
buddhameghanayutāni drakṣyase pūjamegha vipulāṃ kariṣyasi / dharmameghanayutāni śroṣyasi tādṛśā praṇidhimegha kurvasi // 124 //
sarvasattvabhavanā sphariṣyase sarvakṣetrabhavanāni yāsyasi / sarvabuddhabhavanaṃ pravekṣyase tādṛśāya diśāya prasthitaḥ // 125 //
tvaṃ samādhibhavanaṃ pravekṣyase tvaṃ vimokṣabhavanāni lapsyase / * * * * * dharmadhātubhavanapratiṣṭhitaḥ // 126 //
sarvasattvabhavane udeṣyase candrasūryapratibhāsasādṛśaḥ / udgamiṣyasi jināna saṃmukhaṃ tādṛśastava mahāpathodgamaḥ // 127 //
tvaṃ cariṣyasi nataḥ sugocare sarvalokaaniketagocare / tvaṃ bhaviṣyasi praśāntagocaraḥ tādṛśastava abhijñagocaraḥ // 128 //
indrajālatalabhedane viduḥ kṣetrajālatalabheda yāvataḥ / nocireṇa spharamāṇu paśyase māruto va gagane asaṅgavān // 129 //
dharmadhātuprasaraṃ pravekṣyase lokadhātuprasarān gamiṣyase / sarvabuddhaprasarāṃstriyadhvagān drakṣyase sudhana prīti vindahi // 130 //
maiva kheda janayāhi sūratā tuṣṭi vindi vipulāṃ nirāmiṣam / yena te imu vimokṣu īdṛśo dṛṣṭu paśyasi ca bhūyu drakṣyase // 131 //
tvaṃ subhājana guṇān sūdhanā * * * * jinānuśāstiṣu / tvaṃ samartha imu dhārituṃ nayaṃ tena paśyasi idaṃ vikurvitam // 132 //
yeṣa kalpanayutaiḥ sudurlabhaṃ darśanaṃ kutu guṇaprabhāvana / tehi dṛṣṭa carato sucārikāṃ buddhaputra aniketagocarāḥ // 133 //
lābha bhūya vipulā acintiyā svāgataṃ ca tava mānuṣo bhava / yena mañjuśiri dṛṣṭa saṃmukhamīdṛśaṃ kṛtu guṇān bhājanam // 134 //
sarvadurgatipathā vivardhitāḥ sarvaakṣaṇaapāyaśodhakāḥ / duḥkhadharma tvayi sarva ujjhitāḥ sarvakheda ca vivarjitā bhava // 135 //
bālabhūmi vinivartitā tvayā bodhisattvaguṇabhūmisusthitaḥ / jñānabhūmi paripūrya uttamā buddhabhūmi nacireṇa lapsyase // 136 //
bodhisattvacari sāgaropamā buddhajñānavidhi ākāśasādṛśam / tatpramāṇapraṇidhānasāgarā eṣa tāni bhava tuṣṭamānasaḥ // 137 //
īdṛśo aparikhinnaindriyā āśayadṛḍhaprayoganiścitāḥ / ye bhajanti ima mitra īdṛśāḥ te bhavanti nacireṇa nāyakāḥ // 138 //
dṛṣṭva sattva vinayaṃgatā bahu bodhisattvacari citra yāvat / mā tu jātu vimatiṃ kariṣyase sarvadharmamukha bodhicārikam // 139 //
puṇyasaṃpada acintiyā tava arthadharmaguṇaśraddhasaṃpadaḥ / yena saṃpada imā tvamīdṛśī buddhaputra iha adya paśyasi // 140 //
paśya lābha tava kīdṛśo mahān paśyato jinasutā nirantaram / darśayanti praṇidhī svakasvakāṃstvaṃ ca tānakhilato 'nugacchasi // 141 //
durlabhā bhavaśatairapīdṛśā bodhisattvacariteṣu bhājanā / tena co jinasutā nirantaraṃ te vimokṣanaya darśayanti mām // 142 //
kalpakoṭinayutāni te janā saṃvasanti sugatātmajaiḥ saha / te 'pi teṣu na vidanti gocaraṃ nātma tairhi guṇabhājanaṃ kṛtam // 143 //
tvaṃ śṛṇoṣi ima īdṛśaṃ nayaṃ paśyase ca sudurlabhaṃ jage / bodhisattvamahatāṃ vikurvitaṃ sūdhanā bhava agramānasaḥ // 144 //
sarvabuddha samanvāharanti te bodhisattva tava saṃgrahasthitāḥ / tvaṃ ca teṣa anuśāsanisthitaḥ sādhu sūdhana sujīvitaṃ tava // 145 //
bodhisattvakuladharmi vartase śikṣase jinasutāna tvaṃ guṇaiḥ / bheṣyase sugatavaṃśavardhanaḥ prīti vindahi udāra sudhanā // 146 //
sarvabuddha pitarastavāsamā bodhisattva tava sarvi bhrātaraḥ / bodhiaṅga tava sarvi jñātayaḥ tvaṃ sujātu sugatāna orasaḥ // 147 //
dharmarājakulavaṃśadhāriṇo bodhisattvakulavaṃśavardhanaḥ / dharmarājamacireṇa lapsyase sūdhanā tuṣṭa bhava prīṇitendriyaḥ // 148 //
sarvabuddhamabhiṣekamuttamaṃ nocireṇa* * * lapsyase 'dbhutam / bheṣyase 'samasamairjinaurasaiḥ tādṛśo bhava sabhāgato bhava // 149 //
yādṛśaṃ vapati bīja yo naro tādṛśaṃ labhati tasya so phalam / prīti vinda vipulāmacintiyāṃ eṣa te 'dya samanvāsayāmyaham // 150 //
cīrṇa kalpanayutāna ye carī bodhisattvanayutā acintiyā / ta 'pi saṃpada labhanti nedṛśīmekajanmi pratilabdha yā tvayā // 151 //
sarvametadiha muktitaḥ phalaṃ āśayasya dṛḍhavīryatāya ca / yasya cārika bhavediyaṃ priyā so dhareya sudhanasya yā carī // 152 //
sarvacarya praṇidhānasaṃbhavā sarvadharma adhimuktisaṃbhavā / sudhana eva samudānitāstvayā nityameṣa hi viśeṣacārikā // 153 //
yātukā bhujagacetanodbhavāstātuko bhavati vārisaṃbhavaḥ / yātukā praṇidhijñānagocarastātukā spharati bodhicārikā // 154 //
eṣa bhotu tava darśito tayā bhadranāmacariyāya sūdhana / eta jñātva sa kadāci bheṣyate sevamāna iha mitra tanmayaḥ // 155 //
kāyakoṭi smara pūrvikā tvayā kāmahetu kṣayitā nirarthakam / adya bodhiya mārgaṇo hyayaṃ kāya tarjatu vratena suvrataḥ // 156 //
kalpakoṭi atināmitāstvayā sarvaduḥkhamanubhūtu saṃskṛte / gaṅgavālikasamatā virāgitā buddha no ca śruta īdṛśo nayaḥ // 157 //
so idāni kṣaṇa labdha mānuṣo buddhapādu imu mitru īdṛśāḥ / śrūyate ca varabodhicārikā viśuddhi na bhaviṣyate katham // 158 //
bhoti bhūya sugatāna saṃbhavo mitradharmaśravaṇaṃ ca śrūyate / no ca śrūyati ayaṃ punarnayo āśayo yadi na bhoti śodhitaḥ // 159 //
tena śraddhamadhimuktiāśayaṃ saṃjanitva gurugauravaṃ param / kāṅkṣadṛṣṭiparikhedavarjito bhūya bhūya nayamīdṛśaṃ śṛṇu // 160 //
teṣa lābha paramā acintiyāsteṣa mānuṣabhavaḥ suāgataḥ / yairiyaṃ cari praveśamīdṛśaṃ śrutva eva praṇidhī bhirnirhṛtā // 161 //
tasya sarvi sugatā na durlabhā tasya sarvi jinaputra nārataḥ / tasya bodhayi na bhūyu saṃśayo yena eva adhimukti śodhitā // 162 //
tena sarvi vinayā na varjitāḥ tena sarvadukhadharma ujjhitāḥ / tena sarvaguṇasaṃgrahaḥ kṛtaḥ yo imaṃ nayu praviṣṭa īdṛśam // 163 //
nocireṇa imu kāyu ujjhiyā buddhakṣetra pariśuddha yāsyasi / bodhisattvabhavanaṃ pravekṣyasi drakṣyase daśadiśe tathāgatān // 164 //
pūrvahetughana tubhya sūdhana pratyutpanna adhimukti niścitā / mitra sevasi viśeṣaarthikaḥ tena vardhayi jale yathotpalam // 165 //
sarvamitraabhirādhanāśayā sarvabuddhaārāgaṇāśayāḥ / sarvadharmaparipṛcchanāśayā utthiho kilamatho na suvratā // 166 //
sarvadharmapratipattimutthitaḥ sarvamārgaanumārgasusthitaḥ / buddhaputra praṇidhānasusthita utthi sarvaguṇadharmabhājana // 167 //
yādṛśāya adhimuktisaṃpadā vandanaṃ kṛtamidaṃ tvayā mama / sarvabuddhapariṣāsu saṃmukhaṃ nocireṇa hi samudgamiṣyasi // 168 //
sādhu sūdhana akhinnamānasaḥ sarvabuddhapraṇidhānacetanaḥ / tvaṃ bhaviṣyasi dṛḍhavratāciraṃ sarvabuddhaguṇapāramiṃgataḥ //
169 // sattva mañjuśiri pṛccha sūdhana jñānagocaravimokṣapāragam / bhadranāma vara carya uttamāṃ tanumantime praveśayiṣyati // 170 //
eva maitraku asaṅgagocaro dṛṣṭa sūdhana guṇaiḥ samudgatam / darśayitva pariṣāya saṃmukhaṃ varṇakośamimu tasya vyāhari // 171 //
śrutva sūdhana tadānuśāsanīmīdṛśīṃ ca anuśāsti uttamām / prītivega abhiṣyanditendriyā aśruvega vipulān pramuñcati // 172 //
sarvaromahariṣodgatāśrayo niśvasantu pariprīṇitendriyaḥ / utthihitva sudhanaḥ kṛtāñjaliḥ maitra nāma kurute pradakṣiṇam // 173 //
tasya mañjuśiri tena tejasā puṣpahāraratanā ca pāṇiṣu / saṃsthitā surucirā manoramā bodhisattvapraṇidhānasaṃbhavāḥ // 174 //
sūdhano varaprahṛṣṭamānaso maitrakasya kṣipi tāni harṣitaḥ / tasya śīrṣu parimārjate tadā maitranātha sudhanaṃ ca bhāṣate // 175 //
sādhu sādhu jinaputra sūdhana yasya te aparikheda īdṛśaḥ / tvaṃ bhaviṣyasi guṇāna bhājanaṃ mañjughoṣu yatha yādṛśo va ham // 176 //
śrutva sūdhana udānudānayi durlabhā bhavaśateṣu īdṛśāḥ / mitra yebhiriha me samāgamaḥ sādu āgamanamadya me iha // 177 //
sādhu sattvaguṇapāramiṃgato mañjughoṣa bhavato 'nubhāvataḥ / mitra labdha maya durlabhā ime bhotu me laghu samāgamasvayi // 178 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako maitreyasya bodhisattvasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvabhisaṃprasthitaḥ / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āryamaitreyo vyākṛtaḥ sarvatathāgatairekajātipratibaddhatayā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / yaścaikajatipratibaddho 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, sa samatikrāntaḥ sarvabodhisattvavyavasthānāni, so 'vakrānto bodhisattvaniyāmam / tena paripūritāḥ sarvapāramitāḥ / so 'vatīrṇaḥ sarvāśākṣāntimukhāṇi / tena pratilabdhāḥ sarvabodhisattvabhūmayaḥ / sa vikrīḍitaḥ sarvavimokṣamukheṣu / tena pariniṣpāditāḥ sarvasamādhayaḥ / sa gatiṃgataḥ sarvabodhisattvagatiṣu / tena pratilabdhāḥ sarvadhāraṇīpratibhānā ālokanayāḥ / sa vaśiprāptaḥ sarvabodhisattvavaśitāsu / tena samupārjitāḥ sarvabodhisattvasaṃbhārāḥ / sa vikrīḍitaḥ prajñopāyakauśalyanayeṣu / tenotpāditā mahābhijñāvidyājñānālokanayāḥ / sa niryātaḥ sarvaśikṣāsu / tena pariśodhitāḥ sarvabodhisattvacaryāḥ / tenābhinirhṛtāni sarvapraṇidhānaniryāṇamukhāni / tena pratīṣṭāni sarvatathāgatavyākaraṇāni / so 'bhijñaḥ sarvayānaniryāṇamukhānām / tena saṃdhāritāni sarvatathādhiṣṭhānāni / tena saṃgṛhītā sarvabuddhabodhiḥ / tenādhāritāḥ sarvatathāgatakośāḥ / sa gañjadharaḥ sarvatathāgataguhyānām / sa mūrdhaprāptaḥ sarvabodhisattvaguhyamaṇḍalasya / sa śūraḥ sarvakleśavaṃśavikṣobhitāsu / sa daiśikaḥ saṃsārāṭavīprāptānām / sa vaidyaḥ kleśāturāṇām / so 'graḥ sarvasattvānām / sa indraḥ, sa jyeṣṭhaḥ sarvāryapudgalānām /
sa uttamaḥ sarvāryaśrāvakapratyekabuddhānām / (gv 394) sa karṇadhāraḥ saṃsārasāgaraprāptānām / tenākarṣitaṃ mahattvasattvavinayopāyajālam / tena vyavalokitāni paripakvajagadindriyāṇi / sa saṃprayuktaḥ sarvasattvānām, paripālanayuktaḥ sarvabodhisattvānām / sa saṃgāyanaprayuktaḥ sarvabodhisattvakriyāsu / sa saṃsthitaḥ sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu / sa pratibhāsaprāptaḥ sarvajagadbhavaneṣu / so 'nupaliptaḥ sarvalokadharmaiḥ / sa samatikrāntaḥ sarvamāraviṣayebhyaḥ / so 'nugataḥ sarvabuddhaviṣayam / so 'nāvaraṇaprāptaḥ sarvabodhisattvaviṣaye / sa pūjāprayuktaḥ sarvatathāgatānām / sa ekotībhāvagataḥ sarvabuddhadharmeṣu / tasyāvabaddho 'bhiṣekapaṭṭaḥ / tenādhyāsitaṃ mahādharmarājyam / so 'bhiṣiktaḥ sarvajñajñānaviṣaye / tataḥ prabhavaḥ sarvabuddhadharmāṇām / tasya bodhiprāptaṃ sarvajñajñānādhipatyam / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam, yathā pratipadyamāno bodhisattvo bodhimadhigacchati, sarvabuddhadharmān pratimānayati, yathānimantritaṃ sattvadhātumuttārayati, yathābhirūḍhāṃ pratijñāṃ nistārayati, mahābodhicaryārambhaṃ samāśvāsayati sadevakaṃ lokaṃ na visaṃvadati, ātmanā sarvabuddhadharmasaṃghān vyavacchinatti / buddhāvaṃśamaśūnyīkaroti bodhisattvakulam / saṃdhārayati tathāgatanetrīm //
atha khalu maitreyo bodhisattvaḥ sarvaṃ tatparṣanmaṇḍalamavalokya sudhanaṃ śreṣṭhidārakamupadarśayannevamāha - paśyatha kulaputrā imaṃ śreṣṭhiputram, yo 'yaṃ māṃ bodhisattvacaryāguṇapariniṣpattiṃ paripṛcchati / eṣa mārṣāḥ śreṣṭhidārakaḥ anena vīryārambheṇa, anayā arthikatayā, etena cchandasamādānena, etayā dṛḍhāśayatayā, anivartyavīryatayā, etayā buddhadharmātṛptatayā, etayā viśeṣaparimārgaṇatayā, etayā dīptaśiraścailopamatayā, etayā kalyāṇamitradarśanakāmatayā, etayā kalyāṇamitraparyupāsanāparikhedatayā sarvakalyāṇamitrāṇi parimārgamāṇaḥ paripṛcchan paryupāsīno mañjuśriyā kumārabhūtena saṃpreṣito dhanyākarānnagarādupādāya sarvadakṣiṇāpathamaṭan daśottaraṃ kalyāṇamitraśataṃ paripṛcchan yāvanmamāntikamanuprāptaḥ sarvaparikhedavigatenādhyāśayena / durlabhaṃ kulaputrā evaṃrūpāṇāṃ mahāyānasaṃprasthitānāṃ mahāpratijñāsamārūḍhānāṃ mahārambhavyavasitamānasānāṃ mahākaruṇāsaṃnaddhagātrāṇāṃ mahāmaitrīsattvaparitrāṇamatīnāṃ mahāvīryapāramitodyuktānāṃ mahāsattvasārthaparipālanābhiyuktānāṃ mahāsaṃsārasāgarasattvatāraṇapratipannānāṃ sarvajñatāmārgasaṃprasthitānāṃ mahādharmanausamudānayanodyuktānāṃ mahādharmaratnapuṇyasamudānayanakṛtavyavasāyānāṃ mahādharmayajñasaṃbhāropacayodyuktānāṃ nāmadheyaśravaṇaṃ vā rūpakāyadarśanaṃ vā gocarasaṃvāso vā caryāsabhāgatā vā /
tatkasya hetoḥ? eṣa hi kulaputrāḥ satpuruṣaḥ sarvajagatparitrāṇāya abhyutthitaḥ, sarvaduḥkhasattvaparimocanatāyai sarvadurgatisamucchoṣaṇāya sarvākṣaṇavinivartanāya sarvaviṣamamārgaparivartanatāyai sarvājñānatamondhakāravidhamanatāyai sarvasaṃsārakāntārasamatikramaṇatāyai sarvagaticakravinivartanatāyai sarvamāraviṣayasamatikramaṇatāyai sarvaniketasthānoccalanatāyai sarvālayanilayonnodanatāyai kāmapaṅkasamuddharaṇatāyai nandīrāgaprahāṇāya dṛṣṭibandhananirhāraṇāya satkāyābhiṣvaṅgavinivartanatāyai saṃjñāpāśasamucchedanatāyai (gv 395) viparyāsapathavinivartanatāyai anuśalyasamābṛṃhaṇatāyai nivaraṇakavāṭanirbhedanatāyai āvaraṇaparvatavikiraṇatāyai tṛṣṇājāloddharaṇatāyai avidyāsaṃyojanaviśleṣakaraṇatāyai bhavoddyotakaraṇatāyai māyāśāṭhyaprahāṇāya cittakāluṣyaprasādanāya saṃśayavimativilekhanasamuddharaṇatāyai ajñānamahaughottaraṇatāyai sarvasaṃsāradoṣavijugupsanatāyai pratipannaḥ //
eṣa hi kulaputrāḥ satpuruṣaḥ sattvānāṃ caturoghottaraṇatāyai mahādānaṃ mahādharmanāvaṃ samudānetukāmo dṛṣṭipaṅkanimagnānāṃ mahādharmasetuṃ sthāpayitukāmo mohāndhakāraprāptānāṃ jñānālokaṃ kartukāmaḥ saṃsārakāntārapranaṣṭānāmāryamārgaṃ saṃdarśayitukāmaḥ mahākleśavyādhiprapīḍitānāṃ dharmabhaiṣajyaṃ pradātukāmo jātijarāmaraṇopadrutānāmamṛtadhātuṃ dātukāmaḥ trividhāgnisaṃpradīptānāṃ śamathasalilena prahlādayitukāmaḥ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsasaṃtaptānāṃ mahāśvāsaṃ dātukāmo bhavacārakāvaruddhānāṃ jñānaprahāṇaṃ dātukāmo dṛṣṭibandhanabaddhānāṃ prajñāśastramupasaṃhartukāmaḥ traidhātukanagarāvaruddhānāṃ mokṣadvāraṃ darśayitukāmaḥ traidhātukanagarāvaruddhānāṃ muktidvāraṃ darśayitukāmaḥ akṣemadigabhimukhānāṃ kṣemāṃ diśamupadarśayitukāmaḥ kleśasaṃskāropadrutānāṃ mahāśvāsaṃ dātukāmo durgatiprapātabhayabhītānāṃ hastālambaṃ dātukāmaḥ skandhavadhakapraghātitānāṃ nirvāṇanagaramupadarśayitukāmo dhātūragaparivṛtānāṃ niḥsaraṇamākhyātukāmaḥ āyatanaśūnyagrāmasaṃniśritānāṃ prajñālokena niṣkāśayitukāmaḥ kutīrthapratipannān samyaktīrthamavatārayitukāmaḥ amitrahastagatānāṃ bhūtakalyāṇamitrāṇi darśayitukāmo bāladharmagocarābhiratānāmāryadharmeṣu pratiṣṭhāpayitukāmaḥ saṃsārapurābhiratānuccālya sarvajñatāpuraṃ praveśayitukāmaḥ //
sa eṣa kulaputrāḥ satpuruṣaḥ evaṃ sattvaparitrāṇāya apratiprasrabdho bodhicittotpādaviśuddhiṃ parimārgamāṇo 'yamaparikhinno mahāyānasamudānayāya, aparitṛptaḥ, sarvadharmameghayānaiḥ, nityodyuktaḥ sarvasaṃbhāraparipūraṇāya, anikṣiptadhuraḥ sarvadharmamukhaparyavadāpanāya, asaṃśritavīryaḥ sarvabodhisattvacaraṇatāyai, anivartaprayogaḥ sarvapraṇidhānābhinirhārāya, avitṛptaḥ sarvakalyāṇamitradarśanena, aklāntakāyaḥ sarvakalyāṇamitraparyupāsanena, pradakṣiṇagrāhī sarvakalyāṇamitrāvavādānuśāsanīṣu //
durlabhāḥ kulaputrāste sattvāḥ sarvaloke, ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau praṇidadhati / ataste durlabhatarāḥ sattvāḥ, ye 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitāḥ / īdṛśena vīryārambhaprayogena buddhadharmān samudānayanti / īdṛśyā tīvracchandikatayā bodhisattvamārgaṃ paryeṣante / īdṛśyā arthikatayā bodhisattvacaryāṃ pariśodhayanti / īdṛśena śrameṇa kalyānamitrāṇi paryupāsate / īdṛśyā dīptaśiraścailopamatayā kalyāṇamitrajñānaṃ na vilomayanti / īdṛśyā dṛḍhādhyāśayapratipattyā kalyāṇamitrānuśāsanīṣu pratipadyante / īdṛśyā pradakṣiṇagrāhitayā sarvabodhyaṅgāni samārjayanti / īdṛśyā sarvalābhasatkāraślokānarthikatayā bodhisattvādhyāśayadhātumavikopakriyayā (gv 396) īdṛśyā gṛhabhogakāmaratisukhamātāpitṛjñātisarvavastvanapekṣaparityāgatayā bodhisattvamahāyānān paryeṣante / īdṛśyā kāyajīvitanirapekṣatayā sarvajñatāmabhilaṣante / na hi kulaputrastāmanye bodhisattvāḥ kalpakoṭīniyutaśatasahasrairbodhisattvacaryāpraṇidhiparipūrimadhigamiṣyante buddhabodhau vasanto bhaviṣyanti buddhakṣetrapariśuddhau vā, sattvaparipākavinaye vā, dharmadhātujñānapraveśe vā, pāramitāsamudāgame vā, caryājālapravistāre vā, praṇidhānābhinirhāraparipūryāṃ vā, mārakarmasamatikramaṇe vā, kalyāṇamitrārāgaṇe vā, sarvabodhisattvacaryāsamudānayapariśodhane vā, samantabhadrabodhisattvacaryābhinirhārabalapariniṣpattau vā samudāgamiṣyanti, yadeṣo 'nena ekajanmapratilambhena adhigamiṣyati //
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvaḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya bhūtaguṇavarṇakīrtanaṃ kṛtvā tadārambaṇaṃ ca prāṇiśatasahasrāṇāṃ bodhyaṅgāśayaṃ dṛḍhīkṛtya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yena te sarvalokahitasukhāya sarvasattvadhātuparitrāṇāya sarvabuddhadharmapratilambhāya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / sulabdhāste kulaputra lābhāḥ, svāgataśca tvaṃ manuṣyapratilambhaḥ / sujīvitaṃ te jīvalokeṣu / ārādhitaśca te buddhotpādaḥ / sudṛṣṭaśca te mañjuśrīḥ kalyāṇamitram / subhājanatā ca te saṃtānasya / svabhiṣyanditaśca tvaṃ kuśalamūlaiḥ / sūpastabdhaśca śukladharmaiḥ / suviśodhitā ca te udārādhimuktikalyāṇādhyāśayatā / samanvāhṛtaścāsi sarvabuddhaiḥ / suparigṛhītaśca tvaṃ kulaputra kalyāṇamitraiḥ, yena te 'dhyāśayena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / tatkasya hetoḥ? bodhicittaṃ hi kulaputra bījabhūtaṃ sarvabuddhadharmāṇām /
kṣetrabhūtaṃ sarvajagacchukladharmavirohaṇatayā, dharaṇibhūtaṃ sarvalokapratiśaraṇatayā, vāribhūtaṃ sarvakleśamalanirdhāvanatayā, vāyubhūtaṃ sarvalokāniketatayā, agnibhūtaṃ sarvadṛṣṭyupādānakakṣanirdahanatayā, sūryabhūtaṃ sarvasattvabhavanāvabhāsanatayā, candrabhūtaṃ śukladharmamaṇḍalaparipūraṇatayā, pradīpabhūtaṃ dharmālokakaraṇatayā, cakṣurbhūtaṃ samaviṣamasaṃdarśanatayā, mārgabhūtaṃ sarvajñatānagarapraveśanatayā, tīrthabhūtaṃ kutīrthavivarjanatayā, yānabhūtaṃ sarvabodhisattvābhirohaṇatayā, dvārabhūtaṃ sarvabodhisattvacaryāmukhapraveśanatayā, vimānabhūtaṃ samādhibhāvanādhyāśanatayā, udyānabhūtaṃ dharmaratyanubhāvanatayā, layanabhūtaṃ sarvajagatparitrāṇatayā, pratiśaraṇabhūtaṃ sarvalokahitavahanatayā, niśrayabhūtaṃ sarvabodhisattvacaraṇatayā, pitṛbhūtaṃ sarvabodhisattvārakṣaṇatayā, janayitrībhūtaṃ sarvasattvānām, dhātrībhūtaṃ sarvataḥ paripālanatayā, rājabhūtaṃ sarvaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhacittābhibhavanatayā, adhipatibhūtaṃ sarvapraṇidhānaviśiṣṭatayā, mahāsāgarabhūtaṃ sarvaguṇaratnasamavasaraṇatayā, mahāmerubhūtaṃ sarvasattvasamacittatayā, cakravālabhūtaṃ sarvalokapratiśaraṇatayā, himavadbhūtaṃ jñānauṣadhivivardhanatayā, gandhamādanabhūtaṃ sarvaguṇagandhāśrayatayā, gaganabhūtaṃ mahāguṇavistīrṇatayā, padmabhūtaṃ sarvalokadharmānupaliptatayā, nāgabhūtaṃ dāntājāneyatayā, ājāneyāśvabhūtaṃ sarvakhaṭuṅkatāvigatatayā, sārathibhūtaṃ mahāyānapratilayanapūrvaṃgamanatayā, bhaiṣajyabhūtaṃ (gv 397) kleśavyādhicikitsanatayā, pātālabhūtaṃ sarvākuśaladharmaparyavadānakaraṇatayā,
vajrabhūtaṃ sarvadharmanirvedhanatayā, gandhakaraṇḍakabhūtaṃ guṇagandhakaraṇatayā, mahāpuṣpabhūtaṃ sarvalokābhirucitadarśanatayā, himacandanabhūtaṃ rāgasaṃtāpaprahlādanatayā, kalāpabhūtaṃ sarvadharmadhātuspharaṇatayā, sudarśanamahābhaiṣajyarājabhūtaṃ sarvakleśavyādhinirghātanatayā, vigamabhaiṣajyabhūtaṃ sarvānuśayaśalyasamuddhātanatayā, indrabhūtaṃ sarvendriyādhipateyatayā, vaiśravaṇabhūtaṃ sarvadāridryasamucchedanatayā, śrībhūtaṃ sarvaguṇālaṃkāratayā, vibhūṣaṇabhūtaṃ sarvabodhisattvopaśobhanatayā, kalpoddāhāgnibhūtaṃ sarvaduṣkṛtanirdahanatayā, anirvṛttamūlamahābhaiṣajyarājabhūtaṃ sarvabuddhadharmavivardhanatayā, nāgamaṇibhūtaṃ sarvakleśaviṣanivartanatayā, udakaprasādamaṇiratnabhūtaṃ sarvakāluṣyāpanayanatayā, cintāmaṇirājabhūtaṃ sarvārthasaṃsādhanatayā, bhadraghaṭabhūtaṃ sarvābhiprāyaparipūraṇatayā, kāmaṃdadavṛkṣabhūtaṃ sarvaguṇālaṃkārābhipravarṣaṇatayā, haṃsalakṣaṇavastrabhūtaṃ sarvasaṃsāradoṣāsaṃsṛṣṭatayā, karpāsatantubhūtaṃ prakṛtiprabhāsvaratayā, lāṅgalabhūtaṃ sattvāśayakṣetraviśodhanatayā, nārācabhūtaṃ satkāyadharmanistāḍanatayā, bāṇabhūtaṃ duḥkhalakṣyanirvedhanatayā, śaktibhūtaṃ kleśaśatruvijayāya, varmabhūtamayoniśomanaskārasaṃchādanatayā, khaṅgabhūtaṃ kleśaśiraḥprapātanatayā, asipatrabhūtaṃ mānamadadarpasaṃnāhacchedanatayā, kṣuraprabhūtamanuśayadharmanirvedhanatayā, śūradhvajabhūtaṃ mānadhvajaprapātanatayā, śastrabhūtamajñānataruprapātanatayā, kuṭhārabhūtaṃ duḥkhavṛkṣasaṃchedanatayā, praharaṇabhūtaṃ sarvopadravaparitrāṇatayā, hastabhūtaṃ pāramitāśarīraparipālanatayā,
caraṇabhūtaṃ sarvaguṇajñānapratiṣṭhānatayā, śalākībhūtamavidyākośapaṭalapariśodhanatayā, ābṛṃhaṇabhūtaṃ satkāyaśalyasamābṛṃhaṇatayā, eṣaṇībhūtamanuśayakaṇṭakakarṣaṇatayā, mitrabhūtaṃ saṃsārabandhanaparimokṣaṇatayā, dravyabhūtaṃ sarvānarthapratibādhanatayā, śāstṛbhūtaṃ sarvabodhisattvacaryāniryāṇapathābhijñatayā, nidhānabhūtamakṣayapuṇyatayā, utsabhūtamakṣayajñānatayā, ādarśamaṇḍalabhūtaṃ sarvadharmamukhapratibhāsasaṃdarśanatayā, puṇḍarīkabhūtamanāvilatayā, mahānadībhūtaṃ pāramitāsaṃgrahavastusrotaḥpravahanatayā, mahābhūjagendrabhūtaṃ dharmameghābhipravarṣaṇatayā, jīvitendriyabhūtaṃ sarvabodhisattvamahākaruṇāsaṃdhāraṇatayā, amṛtabhūtamamaradhātusaṃprāpaṇatayā, samantapāśajālabhūtaṃ sarvavineyasattvasaṃgrahākarṣaṇatayā, gandhakaraṇḍabhūtaṃ sarvaguṇagandhādhāraṇatayā, agadabhūtamatyantārogyakaraṇatayā, prativiṣabhūtaṃ kāmarativiṣanirviṣīkaraṇatayā, mantradhāraṇībhūtaṃ sarvāyoniśoviṣaparyādānatayā, vātamaṇḍalībhūtaṃ sarvāvaraṇanivaraṇabṛṃhaṇatayā, ratnadvīpabhūtaṃ sarvabodhipakṣyadharmaratnākaratayā, gotrabhūtaṃ sarvaśukladharmasaṃbhāvanatayā, ākarabhūtaṃ sarvaguṇadharmāyadvāratayā, pattanabhūtaṃ sarvabodhisattvavaṇiksaṃsevanatayā, rasadhātubhūtaṃ sarvakarmakleśāvaraṇasaṃśodhanatayā, madhukalpabhūtaṃ sarvajñatāsaṃbhāraparipūraṇatayā, mārgabhūtaṃ sarvabodhisattvasarvajñatāpuropagamanatayā, bhājanabhūtaṃ sarvaśukladharmasaṃdhāraṇatayā, vṛṣṭibhūtaṃ kleśarajaḥpraśamanatayā, pratiṣṭhānabhūtaṃ sarvabodhisattvavyavasthānanirdeśanatayā, ayaskāntabhūtaṃ śrāvakavimuktyasaṃśleṣaṇatayā,
vaiḍūryabhūtaṃ svabhāvavimalatayā, indranīlabhūtaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhasarvalokajñānaparyādānābhibhavanatayā, yāmabherībhūtaṃ kleśaprasuptasattvaprabodhanatayā, (gv 398) prasannodakabhūtamanāvilatayā, jāmbūnadasuvarṇālaṃkārabhūtaṃ sarvasaṃskṛtāvacarakuśalamūlopacayajihmīkaraṇatayā, mahāśailendrarājabhūtaṃ sarvatrailokyācyutatayā, trāṇabhūtaṃ śaraṇagatāparityāgitayā, arthabhūtamarthaprativahanatayā, cittabhūtaṃ hṛdayasaṃtuṣṭikaraṇatayā, yajñopakaraṇabhūtaṃ sarvajagatsaṃtarpaṇatayā, buddhibhūtaṃ sarvajagaccittajyeṣṭhaśreṣṭhatayā, nidhānabhūtaṃ sarvabuddhadharmodgrahaṇatayā, uddānabhūtaṃ sarvabodhisattvacaryāpraṇidhānasaṃgrahaṇatayā, pālakabhūtaṃ sarvalokānupālanatayā, ārakṣakabhūtaṃ sarvapāpavinivartanatayā, indrajālabhūtaṃ kleśāsurākarṣaṇatayā, varuṇapāśabhūtaṃ vineyākarṣaṇatayā, indrāgnibhūtaṃ sarvavāsanānuśayakleśanirdahanatayā, caityabhūtaṃ sadevamānuṣāsurasya lokasya /
iti hi kulaputra bodhisattvaścānyaiścāpramāṇairguṇaviśeṣaiḥ samanvāgataḥ / saṃkṣiptena kulaputra yāvantaḥ sarvabuddhadharmāḥ sarvabuddhaguṇāśca, tāvanto bodhicittaguṇāśca tāvanto bodhicittaguṇānuśaṃsā anugantavyāḥ / tatkasya hetoḥ? ataḥ prabhavati sarvabodhisattvacaryāmaṇḍalam / ato niryānti atītānāgatapratyutpannāḥ sarvatathāgatāḥ / tasmāttarhi kulaputra yena anuttarāyāṃ samaksaṃbodhau cittamutpāditam, so 'pramāṇaguṇasamudito bhavati sarvajñatācittādhyāśayasusaṃgṛhītatvāt //
tadyathāpi nāma kulaputra, astyabhayā nāmauṣadhiḥ / tayā pañca bhayāni na bhavanti / tadyathā - agninā na dahyate, viṣasya na ākramati, śastreṇa na kṣaṇyate, udakena nohyate, dhūmena na mriyate / evameva kulaputra sarvajñatācittauṣadhiparigṛhīto bodhisattvo rāgāgninā na dahyate, viṣayaviṣamasya nākramati, kleśaśastreṇa na kṣaṇyate, bhavaughena nohyate, saṃkalpadhūmena na mriyate / tadyathā kulaputra astyanirmuktā nāmauṣadhiḥ / tayā gṛhītayā sarvaparopakramabhayāni na bhavanti / evameva bodhicittajñānauṣadhiparigṛhītasya bodhisattvasya sarvasaṃsāropakramabhayāni na bhavanti / tadyathā kulaputra, asti maghī nāmauṣadhiḥ / tayā gṛhītayā gandhenaiva sarvāśīviṣāḥ palāyante / evameva bodhicittagandhenaiva sarvakleśāśīviṣāḥ palāyante / tadyathā kulaputra aparājitabhaiṣajyagṛhītaḥ puruṣo 'jayo bhavati sarvaśatrumaṇḍalena, evameva sarvajñatācittāparājitabhaiṣajyagṛhīto bodhisattvo durgharṣo bhavati sarvamārapratyarthikamaṇḍalena / tadyathā kulaputra asti vigamo nāma bhaiṣajyam / tena sarvaśalyāḥ patanti / evameva bodhicittavigamabhaiṣajyaparigṛhītasya bodhisattvasya sarvarāgadoṣamohadṛṣṭiśalyāḥ patanti /
tadyathā kulaputra asti sudarśano nāma mahābhaiṣajyarājaḥ / tadgṛhītaḥ sarvavyādhīnnirghātayati / evameva bodhicittasudarśanamahābhaiṣajyarājagṛhīto bodhisattvaḥ sarvakleśājñānavyādhīnnirghātayati / tadyathā kulaputra asti saṃtāno nāma mahābhaiṣajyavṛkṣaḥ / tasya sahanipātitā tvak sarvavraṇān saṃrohayati, yathotpāṭitāsya tvak saṃbhavati / evameva bodhisattvabījasaṃbhūtaḥ sarvajñatāsaṃtānavṛkṣaḥ sahadarśanena śrāddhānāṃ kulaputrāṇāṃ karmakleśavraṇān saṃrohayati / sa ca sarvajñatāvṛkṣaḥ sarvalokena akṣato 'nupahataḥ / tadyathā kulaputra astyanirvṛttamūlā nāma mahābhaiṣajyajātiḥ, yasyāḥ prabhāvena sarvajambudvīpakā (gv 399) vṛkṣā sarvā vivardhante, evameva bodhicittanirvṛttamūlamahābhaiṣajyaprabhāvena sarvaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhabodhisattvadharmataravo vivardhante / tadyathā kulaputra asti ratilambhā nāmauṣadhiḥ / sā yasya śarīragatā bhavati, tasya kāyacittakalyatā jāyate / evameva sarvajñatācittotpādaratilambhauṣadhiḥ sarvabodhisattvānāṃ kāyacittakalyatāṃ saṃjanayati / tadyathā kulaputra asti smṛtilabdhā nāmauṣadhiḥ / tayā cittasmṛtirviśudhyati / evameva sarvajñatācittotpādasmṛtilambhauṣadhirbodhisattvānāṃ sarvabuddhadharmānāvaraṇasmṛtiviśuddhaye saṃvartate / tadyathā kulaputra asti mahāpadmā nāmauṣadhiḥ / tayā kalpamāyuḥpramāṇaṃ bhavati / evameva bodhicittamahādharmauṣadhiprasito bodhisattvo 'saṃkhyeyakalpāyurvaśitāprāpto bhavati / tadyathā kulaputra asti adṛśyā nāmauṣadhiḥ / tayā gṛhītayā sarvamanuṣyāmanuṣyairna dṛśyate /
evameva bodhicittādṛśyamahauṣadhigṛhīto vyavakīrṇavihārī bodhisattvaḥ sarvamāraviṣaye na dṛśyate / tadyathā kulaputra asti sarvamaṇiratnasamuccayaṃ nāma mahāmaṇiratnarājaṃ mahāsamudre / tasya anyalokadhātvasaṃkrāntasya asthānamanavakāśo yanmahāsamudrasya sarvakalpoddāhāgninā śakyaṃ tālamātramapi pariśoṣayitum / evameva sarvajñatācittotpādasarvamaṇiratnasamuccayamahāmaṇiratnarājādhyāśayasaṃtānagatānāṃ bodhisattvānāmasthānamanavakāśo yadekakuśalamapi sarvajñatāpariṇāmitaṃ praṇaśyet nedaṃ sthānaṃ vidyate / utsṛṣṭe ca punaḥ sarvajñatācittotpāde sarvakuśalamūlānyupaśuṣyanti / tadyathā asti sarvaprabhāsasamuccayaṃ nāma mahāmaṇiratnam / tena kaṇṭhāvasaktena sarvamaṇiratnālaṃkārā jihmībhavanti / evameva bodhisattvasarvaprabhāsasamuccayamahāmaṇiratnāśayālaṃkārāvabaddho bodhisattvaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhacittotpādaratnālaṃkārānabhibhavati / tadyathā kulaputra asti udakaprasādakaṃ mahāmaṇiratnam / tadvāriprakṣiptaṃ sarvakardamakāluṣyaṃ prasādayati / evameva bodhicittodakaprasādakamahāmaṇiratnaṃ sarvakleśakardamakāluṣyaṃ prasādayati / tadyathā kulaputra udakasaṃvāsamaṇiratnāvabaddhaḥ kaivarta udake na mriyate, evameva sarvajñatācittodakasaṃvāsamaṇiratnagṛhīto bodhisattvaḥ sarvasaṃsārasāgare na mriyate / tadyathā kulaputra asti nāgamaṇivarmamahāratnam / tena sahagate kaivartādayo jalajīvinaḥ sarvanāgabhavanāni praviśanto 'dhṛṣyā bhavanti sarvanāgoragaiḥ / evameva sarvajñatācittotpādajñānanāgamaṇidharmadhārī bodhisattvaḥ sarvakāmadhātubhavanāni praviśanna kṣaṇyate /
tadyathā kulaputra śakrābhilagnamaṇiratnāvabaddhaḥ śakro devarājo sarvadevagaṇānabhibhavati, evameva sarvajñatācittaśakrābhilagnamahāmaṇiratnarājapraṇidhimakuṭāvabaddho bodhisattvaḥ sarvatraidhātukamabhibhavati / tadyathā kulaputra cintārājamahāmaṇiratnagṛhītaḥ puruṣaḥ sarvadāridryānna bibheti, evameva sarvajñatācittotpādacintārājamahāmaṇiratnagṛhīto bodhisattvaḥ sarvopakaraṇajīvikābhayebhyo na bibheti / tadyathā kulaputra sūryakāntamaṇiratnaṃ sūryadarśitamagniṃ pramuñcati, evameva sarvajñatācittotpādasūryakāntamaṇiratnaṃ prajñāratnaraśmisaṃsṛṣṭaṃ jñānāgniṃ pramuñcati / tadyathā kulaputra candrakāntaṃ nāma mahāmaṇiratnaṃ candrābhayā spṛṣṭamudakadhārāṃ pramuñcati, evameva bodhicittotpādacandrakāntamahāmaṇiratnaṃ kuśalamūlapariṇāmanācandraprabhāspṛṣṭaṃ sarvakuśalamūlapraṇidhitoyadhārāḥ (gv 400) pramuñcati / tadyathā kulaputra cintārājamaṇimakuṭāvabaddhānāṃ mahānāgarājānāṃ nāsti paropakramabhayam, evameva bodhicittamahākaruṇācintārājamaṇimakuṭāvabaddhānāṃ nāsti durgatyapāyopasaṃkramabhayam / tadyathāpi nāma kulaputra jagadvyūhagarbhaṃ nāma mahāmaṇiratnaṃ sarvasattvābhiprāyaparipūraṇatayā na kadācitkṣayamupaiti, evameva bodhisattvacittotpādasarvajagadvyūhagarbhamahāmaṇiratnaṃ sarvasattvābhiprāyabodhipraṇidhiparipūraṇatayā na kadācitkṣayamupaiti /
tadyathā kulaputra rājñaścakravartino mahāmaṇiratnaḥ sa tamondhakāravidhamaṃ gacchati, antaḥpuramadhyagataṃ ca prabhāsayati, evameva sarvajñatācittotpādacakravartimahāmaṇiratnaṃ sarvamavidyāndhakāravidhamaṃ sattvagatiṣu gacchati, kāmadhātusthitaṃ ca mahājñānālokamavamuñcati / tadyathā kulaputra ye indranīlamahāmaṇiratnābhayā spṛśyante, sarve te indranīlamahāmaṇiratnavarṇā bhavanti, evameva sarvajñatācittotpādendranīlamahāmaṇiratnaṃ yeṣu vicāryate preṣyate, yāni ca kuśalamūlāni sarvajñatācittotpādena pariṇamyante, tāni sarvāṇi sarvajñatāmahāmaṇiratnavarṇāni bhavanti / tadyathā kulaputra vaiḍūryamaṇiratnaṃ varṣaśatasahasramapi amedhyamadhyagataṃ tiṣṭhat sarvadaurgandhyena sārdhaṃ na saṃvasati, evameva sarvajñatācittotpādātyantavimalaviśuddhaprabhamaṇiratnaṃ sarvapṛthagjanaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhaguṇaratnākarānabhibhavati / tadyathā kulaputra ekamāgneyaṃ nāma mahāmaṇiratnaṃ sarvatamondhakāraṃ vidhamati, evameva ekasarvajñatācittotpādāgneyamahāmaṇiratnaṃ vipaśyanāsaṃprayuktaṃ yoniśo manasikārataḥ sarvamajñānatamondhakāraṃ vidhamati / tadyathā kulaputra mahāsamudre potāropitamanardhyeyamaṇiratnaṃ vaṇigghastagataṃ nagarapratiṣṭhāni kācamaṇiśatasahasrāṇyabhibhavati varṇataśca āyataśca, evameva saṃsāramahāsamudragatamapi sarvajñatācittotpādānarghamahāmaṇiratnaṃ praṇidhipotāropitaṃ prathamacittotpādikabodhisattvādhyāśayasaṃtānagatamaprāptameva sarvajñatānagaraṃ vimuktinagaraṃ praviṣṭān sarvaśrāvakapratyekabuddhakācamaṇikānabhibhavati /
tadyathāsti vaśirājaṃ nāma maṇiratnaṃ yajjambudvīpagatameva catvāriṃśadyojanasahasrasthitānāṃ candrasūryamaṇḍalānāṃ bhavanavimānapratibhāsavyūhān saṃdarśayati, evameva sarvaguṇapariśodhitaṃ sarvajñatācittotpādavaśirājamaṇiratnaṃ saṃsāragatameva dharmadhātugaganagocarāṇāṃ tathāgatamahājñānasūryacandramasāṃ sarvabuddhaviṣayamaṇḍalapratibhāsavyūhān saṃdarśayati / tadyathā kulaputra yāvaccandrasūryamaṇḍalāni prabhayāvabhāsayanti, atrāntare ye keciddhanadhānyaratnajātarūparajatapuṣpagandhamālyavastraparibhogāḥ, sarve te vaśirājamaṇiratnasya mūlyaṃ na kṣamante, evameva yāvat tryadhvasu sarvajñajñānaṃ dharmadhātuviṣayamavabhāsayati, atrāntare yāni kāniciddevamanuṣyasarvaśrāvakapratyekabuddhakuśalāni sāsravāṇyanāsravāṇi vā, sarvāṇi tāni bodhicittotpādavaśirājamahāmaṇiratnasya mūlyaṃ na kṣamante / tadyathā kulaputra asti sāgaravyūhagarbhaṃ nāma mahāmaṇiratnaṃ yatsarvamahāsāgaravyūhān saṃdarśayati, evameva bodhicittotpādasāgaravyūhagarbhamahāmaṇiratnaṃ sarvajñajñānaviṣayasāgaravyūhaṃ saṃdarśayati / tadyathā kulaputra cintārājamaṇiratnaṃ sthāpayitvā nāsti kiṃcitprativiśiṣṭataraṃ divyena jāmbūnadasuvarṇena, evameva sarvajñajñānacintārājamahāmaṇiratnaṃ (gv 401) sthāpayitvā nāsti kiṃcitprativiśiṣṭataraṃ bodhicittotpādadivyajāmbūnadasuvarṇena / tadyathā kulaputra nāgamaṇḍalasiddha āhituṇḍikaḥ sarvanāgoragān vaśe sthāpayati, evameva sarvajñatācittotpādapratipattināgamaṇḍalasiddho bodhisattvāhituṇḍikaḥ sarvakleśanāgoragān vaśe sthāpayati /
tadyathā kulaputra praharaṇagṛhītaḥ śūro durgharṣo bhavati śatrumaṇḍalena, evameva sarvajñatācittotpādapraharaṇagṛhīto bodhisattvo durgharṣo bhavati sarvakleśaśatrumaṇḍalena /
tadyathā kulaputra divyoragasāracandanasya ekacūrṇadhāraṇaṃ sāhasraṃ lokadhātuṃ gandhena spharati, karṣapramāṇaṃ sarvatrisāhasre lokadhāturatnaparipūrṇena mūlyaṃ na kṣamate, evameva sarvajñatācittotpādadivyoragasāracandanasyaikādhyāśayadhātuḥ sarvadharmadhātuṃ guṇagandhena spharati, sarvaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhacittāni cābhibhavati / tadyathā kulaputra himavaccandanaṃ nāma mahācandanaratnaṃ sarvadāhaṃ praśamayati, sarvaṃ cāśrayaṃ śītalīkaroti, evameva sarvajñatācittotpādahimavaccandanaratnaṃ sarvakleśasaṃkalparāgadoṣamohadāhaṃ praśamayati, jñānāśrayaṃ ca prahlādayati / tadyathā kulaputra ye sumeruṃ parvatarājamupasaṃkrāmanti, sarve te ekavarṇā bhavanti yaduta suvarṇavarṇāḥ, evameva ye sarvajñatācittotpādasamān bodhisattvānupasaṃkrāmanti, sarve te ekavarṇā bhavanti yaduta sarvajñatāvarṇāḥ / tadyathā kulaputra yaḥ pāriyātrakasya kovidārasya cchavigandhaḥ pravāti, sa sarvajambudvīpe sarvavārṣikājātisumanādīnāṃ puṣpajātīnāṃ na saṃvidyate, evameva yo bodhisattvasya sarvajñatācittotpādabījapraṇidhivṛkṣaguṇajñānatvaco gandhaḥ pravāti, sa sarvapratyavarakuśalamūlānāṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhavārṣikājātisumanānāmanāsravaśīlasamādhiprajñāvimuktivimuktijñānadarśanānāṃ na saṃvidyate / tadyathā kulaputra pāriyātrakasya kovidārasya śuṅgībhūtasya veditavyaṃ bahūnāṃ puṣpaśatasahasrāṇāmāyadvāraṃ bhaviṣyatīti, evameva sarvajñatācittotpādapāriyātrakavṛkṣasya kuśalamūlaśuṅgībhūtasya veditavyamasaṃkhyeyānāṃ devamanuṣyāṇāṃ sāsravanāsravabodhikusumāyadvāraṃ bhaviṣyatīti / tadyathā kulaputra yaḥ ekadivasaparibhāvitasya pāriyātrakusumairvastrasya tailasya vā gandhaḥ pravāti, sa divasatasahasraparibhāvitasya campakavārṣikāsumanābhivastrasya vā tailasya vā na saṃvidyate /
evameva ya ekajanmaparibhāvitasya sarvajñatācittasaṃtānasya bodhisattvaguṇajñānagandho daśasu dikṣu sarvabuddhapādamūleṣu pravāti, sa kalpaśatasahasraparibhāvitānāṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhacittānāmanāsravakuśaladharmajñānagandho na saṃvidyate / tadyathā kulaputra asti nālīkerī nāma vṛkṣajātiḥ udyatake samudre saṃbhūtā / sā mūlata upādāya yāvatpuṣpaphalaparyantātsarvakālaṃ sarvasattvānāṃ na kadācinnopajīvyā bhavati / evameva mahākaruṇāpraṇidhimūlasaṃjāto bodhisattvasya prathamasarvajñatācittotpādo yāvatsaddharmasthitiparyavasānāt sadevakasya lokasya na kadācinnopajīvyo bhavati / tadyathā kulaputra asti hāṭakaprabhāsaṃ nāma rasajātam / tasya ekapalaṃ lohapalasahasraṃ svarṇīkaroti / na ca tadrasapalaṃ śakyaṃ tena lohapalasahasreṇa paryādātuṃ na lohīkartum / evameva ekasarvajñatācittotpādarasadhātuḥ kuśalamūlapariṇāmanājñānasaṃgṛhītaḥ sarvakarmakleśāvaraṇalohāni (gv 402) paryādāya sarvadharmān sarvajñatāvarṇān karoti / na ca sarvajñatācittotpādarasadhātuḥ śakyaṃ sarvakarmakleśalohaiḥ saṃkleśayituṃ paryādātuṃ vā / tadyathā kulaputra kiyatparītto 'pyagniryāvadupādānaṃ labhate tāvatīṃ jvālāṃ pramuñcati, evameva kiyatparītto 'pi sarvajñatācittotpādāgnirārambaṇavyavakīrṇatayā yāvat saṃbhāropādānaṃ labhate, tāvadvivardhate jñānārciḥpramocanatayā /
tadyathā kulaputra ekasmātpradīpādanekāni pradīpakoṭīśatasahasrāṇyādīpyante, akṣaya eva pradīpo bhavatyaparyādattaḥ sarvapradīpaniryāṇaiḥ evameva ekasmātsarvajñatācittotpādapradīpādatītānāgatapratyutpannānāṃ sarvatathāgatānāṃ sarvajñatācittotpādapradīpānāṃ dīpyamānānāmakṣaya eva sa ekaḥ sarvajñatācittotpādapradīpo 'vabhāti aparyādattaḥ sarvajñatācittotpādapradīpaniryāṇaiḥ / tadyathā kulaputra ekaḥ pradīpo yādṛśe gṛhe vātāyane vā praveśyate, sahapraveśito varṣasahasrasaṃcitamapi tamondhakāraṃ vidhamati avabhāsaṃ ca karoti, evameva ekasarvajñatācittotpādapradīpo yādṛśe sattvāśayagṛhagahane 'vidyātamondhakārānugate praveśyate, sa sahapraveśito 'nabhilāpyakalpaśatasahasrasaṃcitamapi kleśāvaraṇatamondhakāraṃ vidhamati, jñānālokaṃ ca saṃjanayati / tadyathā kulaputra yādṛśī pradīpavartirbhavati tādṛśaṃ pradīpo 'vabhāsaṃ karoti, yāvāṃśca snehasaṃcayo bhavati tāvaddīpyate / evameva yasya bodhisattvasya yādṛśī praṇidhānavartiviśeṣatā bhavati, tādṛśaṃ sarvajñatācittotpādapradīpo dharmadhātvavabhāsaṃ karoti / yāvacca mahākaruṇācaryāsnehasaṃcayo bhavati, tāvatsattvavinayakṣetraviśuddhibuddhakāryaprabhāvanā bhavati / tadyathā kulaputra divyajāmbūnadasuvarṇālaṃkāro vaśavartino devarājasya mūrdhnāvabaddho 'saṃhāryo bhavati sarvakāmāvacarairdevaputraiḥ, evameva pratipattiguṇapratiṣṭhitaḥ sarvajñatācittotpādadivyajāmbūnadasuvarṇālaṃkāro 'vinivartanīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāpraṇidhānamūrdhnāvabaddho 'saṃhāryo bhavati sarvabālapṛthagjanaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhaiḥ /
tadyathā kulaputra siṃhasya mṛgarājasya nādena acirajātāḥ siṃhapotāḥ puṣyanti, sarvamṛgāśca vilayaṃ gacchanti, evameva tathāgatapuruṣasiṃhasya bodhicittasaṃvarṇanasarvajñatānādena prayuktena sarvādikarmikabodhisattvasiṃhapotāḥ puṣyanti buddhadharmaiḥ, sarvopalambhasaṃniśritāśca sattvā vilayaṃ gacchanti / tadyathā kulaputra siṃhasnāyukṛtavīṇātantrīśabdena sarvavīṇātantryaḥ saṃchidyante, evameva pāramitāśarīratathāgatasiṃhabodhicittotpādasnāyutantrīguṇavarṇaśabdena sarvakāmaguṇarativīṇātantryaḥ saṃchidyante, sarvaśrāvakapratyekabuddhacaryāguṇakathāśca saṃnirūdhyante / tadyathā kulaputra gomahiṣyajākṣīrapūrṇamahāsamudre ekasiṃhadugdhabinduprakṣepeṇa sarvakṣīrāṇyapakrāmanti, na saṃdhayati, evameva kalpaśatasahasrasaṃcitaḥ karmakleśakṣīramahāsamudraḥ tathāgatamahāpuruṣasiṃhasarvajñatācittotpādadugdhaikabinduprakṣepeṇa sarvo 'navaśeṣaḥ kṣayaṃ gacchanti, sarvaśrāvakapratyekabuddhavimuktayaśca na saṃtiṣṭhante, na saṃvasati / tadyathā kulaputra aṇḍakośādanirgatasya kalaviṅkapotasya yo nādabalaviśeṣaḥ sarvabalavegasaṃpannānāṃ himavannivāsināṃ sarvapakṣigaṇānāṃ na saṃvidyate, evameva yaḥ saṃsārāṇḍakośagatasyādikarmikabodhisattvakalaviṅkapotasya mahākaruṇābodhicittanādabalaviśeṣaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ na saṃvidyate /
tadyathā kulaputra yo 'cirajātasya mahāgaruḍendrapotasya pakṣavātabalaparākramo nayanapariśuddhiguṇaśca, (gv 403) sa sarvaśarīrapravṛddhānāṃ tadanyeṣāṃ pakṣiṇāṃ na saṃvidyate, evameva yaḥ prathamacittotpādikasya tathāgatamahāgaruḍendrasya kulagotrasaṃbhavasya bodhisattvamahāgaruḍendrapotasya sarvajñatācittotpādabalaparākramo mahākaruṇādhyāśayanayanapariśuddhiguṇaśca, sa kalpaśatasahasraniryātānāṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ na saṃvidyate / tadyathā kulaputra mahāpuruṣahastagato nārācaḥ kiyaddṛḍhamapi varma nirbhinatti, evameva dṛḍhavīryabodhisattvahastagataḥ sarvajñatācittotpādanārācaḥ sarvadṛṣṭyanuśayavarmāṇi nirbhinatti / tadyathā kulaputra krodhāviṣṭasya mahānagnasya yāvallalāṭe piṭakāstiṣṭhanti, tāvadaghṛṣyo bhavati sarvajambudvīpakairmanuṣyaiḥ, evameva mahāmaitrīmahākarūṇāviṣṭasya bodhisattvamahānagnasya yāvadadhyāśayavadane sarvajñatācittotpādapiṭakā na vigacchanti, tāvadaghṛṣyo bhavati sarvalokadhātuparyāpannaiḥ sarvamāraiḥ sarvakarmabhiśca / tadyathā kulaputra yaḥ śikṣitasyeṣvastrāntevāsina iṣvastrajñāne kṛtābhyāsasya śilpasthānayogabalaviśeṣaḥ, sa sarvaśikṣitasya iṣvastrācāryasya na saṃvidyate, evameva yaḥ sarvādikarmikasya sarvajñatābhūmyā kṛtābhyāsasya bodhisattvājāneyasya praṇidhijñānādhimukticaryābalaviśeṣaḥ, so 'nutpāditabodhicittānāṃ sarvaśaikṣāśaikṣapratyekabuddhānāṃ ca na saṃvidyate /
tadyathā kulaputra iṣvastraṃ śikṣamāṇasya prathamaḥ padabandhayogyābhyāsaḥ pūrvaṃgamo bhavati sarveṣvastrajñānasya, evameva bodhisattvasya sarvajñabhūmau śikṣamāṇasya prathamaṃ sarvajñatācittādhyāśayasaṃprasthānaṃ pūrvagamaṃ bhavati sarvabuddhadharmādhigamāya / tadyathā kulaputra māyākārasya māyāgataviṣayaṃ saṃdarśayamānasya prathamamantrapadasiddhyabhinirhārameva manasikurvāṇasya sarvakriyāsiddhirbhavati, evameva bodhisattvasya sarvabuddhabodhisattvaviṣayavikurvāḥ saṃdarśayataḥ prathamacittotpādapraṇidhānābhinirhāra evotthāpako bhavati sarvabuddhabodhisattvaviṣayasya / tadyathā kulaputra sarvamāyāvidyāmantrāścārūpiṇo 'nidarśanāḥ sarvamāyānirmāṇarūpagatāni saṃdarśayanti cittotpādena, evameva sarvajñatācittotpādaścārūpyānidarśanaḥ sarvadharmadhātuṃ viṭhapayati sarvaguṇālaṃkāravyūhaiścittotpādavaśitāmātreṇa / tadyathā kulaputra mārjārasya sahadṛṣṭavicāramātreṇa sarvamūṣikā vilayamāpadyante, evameva bodhisattvasya sarvajñatācittotpādādhyāśayaprayogavicāramātreṇa sarvakarmakleśā vilayamāpadyante / tadyathā kulaputra jāmbūnadasuvarṇālaṃkāra ābaddhaḥ sarvābharaṇāni jihmīkaroti, evameva bodhicittajāmbūnadasuvarṇālaṃkārādhyāśayāvabaddho bodhisattvaḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhaguṇālaṃkārānabhibhavati jihmīkaroti / tadyathā kulaputra ayaskāntarājasya kiyatparītto 'pi dhātuḥ sarvadṛḍhamāyasaṃ bandhanaṃ sphoṭayati, evameva kiyatparītto 'pyadhyāśayotpāditaḥ sarvajñatācittotpādadhātuḥ sarvadṛṣṭikṛtāvidyātṛṣṇābandhanāni sphoṭayati /
tadyathā kulaputra yatra yatraiva ayaskāntadhāturvicāryate, tatra tatraiva sarvāṇītarāṇyayāṃsi palāyante, na tiṣṭhante na saṃdadhati / evameva yatra yatraiva sarvajñatācittotpādadhāturvicāryate kārmeṣu vā kleśeṣu vā śrāvakapratyekabuddhavimuktau vā, tatastata eva karmakleśāḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhavimuktayaśca palāyante na tiṣṭhanti, na saṃdadhati / tadyathā kulaputra makaraviddhāśritaḥ kaivartaḥ sarvodakaprāṇibhayavinirvṛto bhavatyanupaghātaśarīro makaramukhagato 'pi, evameva adhyāśayabodhicittaviddhāśrito (gv 404) bodhisattvaḥ sarvasaṃsārakarmakleśabhayavinivṛtto bhavati sarvaśrāvakapratyekabuddhābhisamayāntaraprāptyanughātyo bhūtakoṭīsākṣātkriyāpraṇāśapathāpatanatayā / tadyathā kulaputra amṛtapānapītaḥ puruṣaḥ sarvaparopakramairna mriyate, evameva sarvajñatācittotpādāmṛtapānapīto bodhisattvaḥ sarvaśrāvakabhūmiṣu na mriyate, na coparamati bodhisattvamahākaruṇāpraṇidhānāt / tadyathā kulaputra añjanasiddhaḥ puruṣaḥ sarvamanuṣyabhavaneṣu cānuvicarati na ca sarvamanuṣyairdṛśyate, evameva bodhicittotpādaprajñāpraṇidhyupastabdho bodhisattvaḥ sarvamāraviṣayeṣu cānuvicarati, sarvamāraiśca na dṛśyate / tadyathā kulaputra mahārājasaṃniśritaḥ puruṣaḥ sarvaprākṛtajanāt na bibheti, evameva sarvajñatācittotpādamahādharmarājasaṃniśrito bodhisattvaḥ sarvāvaraṇanivaraṇadurgatibhyo na bibheti / tadyathā kulaputra parvatagṛheṣu sarvabhūmyantargatapānīyabhayānnāstyagnibhayam, evameva bodhicittakuśalamūlābhiṣyanditasaṃtānasya bodhisattvasya nāsti śrāvakapratyekabuddhavimuktijñānāgnibhayam /
tadyathā kulaputra śūrasaṃniśritaḥ puruṣaḥ sarvaśatrubhyo na bibheti, evameva sarvajñatācittotpādaśūrasaṃniśrito bodhisattvaḥ sarvaduścaritaśatrubhyo na bibheti /
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
