Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Gaṇḍavyūhasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0
tatkiṃ manyase kulaputra - anyāni tāni tena samayena pañcāmātyaśatānyabhūvan, yaiḥ sa rājā jayaprabho vitathaṃ vijñāpya mama vadhāyodyojitaḥ? na khalvevaṃ draṣṭavyam / imāni tāni pañca puruṣaśatāni yāni devadattena bhagavato vadhāyodyojitāni / tāni ca bhagavatā vinīya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākṛtāni - bhaviṣyatyanāgate 'dhvani sumeruparamāṇurajaḥsamaiḥ kalpaiḥ ekasmin suprabhanāmadheye kalpe pañca buddhaśatāni nānābuddhakṣetraguṇavyūhāni nānājanmakulagotrasaṃbhavāni nānāmātāpitṛvyapadeśāni nānājanmavikurvitasaṃdarśanāni nānābhiniṣkramaṇavikurvitāni nānābodhivṛkṣaprabhāsaṃdarśanāni nānābodhimaṇḍopasaṃkramaṇamukhāni nānāmārabhaṅgasaṃdarśanāni nānābhisaṃbodhivikurvitasaṃdarśanāni nānādharmacakrapravartananayanāmaniruktīni nānāsūtrāntanayanirdeśāni nānāvākpatharutodāhārāṇi nānāparṣanmaṇḍalavyūhāni nānāprabhāmaṇḍalaprabhāvyūhapramuñcanāni nānāyuḥpramāṇāni nānāśāsanādhiṣṭhānāni nānāśāsanavijñaptīni nānānāmadheyāni mahākaruṇāśarīrāṇi, yeṣāṃ prāthamakalpiko mahākāruṇiko nāma tathāgato ratnaprabhāyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate / tasyāmeva lokadhātau dvitīyaḥ sarvajagaddhitapraṇidhānacandro nāma tathāgata utpatsyate / tṛtīyo mahākaruṇāsiṃho (gv 277) nāma tathāgata utpatsyate / caturthaḥ sarvalokahitaiṣī nāma tathāgata utpatsyate / yāvatsarvapaścimo vaidyarājo nāma tathāgata utpatsyate //
tatkiṃ manyase kulaputra - anye te tena kālena tena samayena aparādhinaḥ puruṣā rājakilbiṣakāriṇo 'bhūvan ye te mayā vadhyaghātavaśagatāḥ svakāyajīvitaṃ parityajya tato bandhanāt parimokṣitāḥ? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ime te krakucchandapūrvagamā bhadrakalpikāstathāgatāḥ / tadanyāni ca daśaḥ bodhisattvāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi yairbhagavato 'nantabalavighuṣṭanirnāditaśrīsaṃbhavamatestathāgatasya darśanena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam, yānyetarhi daśasu dikṣu bodhicaryāṃ caranti / ime ca sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayanti vipulīkurvanti //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena jayaprabho nāma rājā abhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / satyakaḥ sa mahāvādī tena kālena tena samayena jayaprabho nāma rājā abhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājaparivāro 'bhūdantaḥpurastryāgāradauvārikapārṣadyā vā anuyātrikā vā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / imāni tāni ṣaṣṭirnigranthasahasrāṇi, yāni satyakena mahāvādinā bhagavataḥ sakāśamupanītāni, vādidhvajadhāraṇatayā bhagavato vādāyopasaṃkrāntāni / tāni ca sarvāṇi bhagavatā vyākṛtānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / nānābuddhakṣetravyūhairnānākalpairnānānāmadheyaistathāgatāṃ loke utpatsyante //
sa khalu punaḥ kulaputra vijitāvī rājakumāro mātāpitṛbhyāmanujñātastān bandhanagatān sattvān parimocya sphītāṃ vasumatīṃ dhanakanakaratnasamṛddhāmapahāya putradāraṃ cotsṛjya tasya bhagavato dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājasya tathāgatasyāntike prāvrajat / pravrajitvā pañca varṣasahasrāṇi brahmacaryamacarat / etasminnantare daśa samādhimukhasahasrāṇi saṃniṣpādayāmāsa / daśa ca dhāraṇīmukhasahasrāṇi pratyalabhata / daśa ca abhijñānayasahasrāṇyavakrāntāni / daśa bodhisattvamahānidhānasahasrāṇi pratilabhate sma / daśa cāsya sarvajñatāvegasahasrāṇyājātāni / daśa cānena kṣāntimukhasahasrāṇi pariśodhitāni / daśa cittanidhyaptisahasrāṇyabhinirhṛtāni / daśa ca bodhisattvabalaśarīrāṇi saṃvardhitāni / daśa ca bodhisattvajñānamukhasahasrāṇyavakrāntāni / daśa cāsya prajñāpāramitānayasahasrāṇyājātāni / daśa ca buddhasahasradarśanadiṅbhukhasahasrāṇyāmukhībhūtāni / daśa ca anena bodhisattvapraṇidhānasahasrāṇyabhinirhṛtāni / sa evaṃ dharmasamanvāgataḥ praticittakṣaṇe daśasu dikṣu daśabuddhakṣetrasahasrāṇyākrāmati sma / ekaikasyāṃ ca lokadhātau cittakṣaṇe cittakṣaṇe daśa buddhasahasrāṇi pūrvāntāparāntato 'nusmarati sma / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ daśa buddhanirmāṇasamudrasahasrāṇi daśadikprasṛtānyavataranti sma / cittakṣaṇe cittakṣaṇe daśa buddhakṣetrasahasraparyāpannān sarvasattvānadrākṣīt / nānāgatyupapannāṃścyavata (gv 278) upapadyamānān hīnān praṇītān sugatān durgatān suvarṇān durvarṇān yathākāmopagatān / teṣāṃ ca sattvānāṃ cyutyupapattīravatarati sma / cittaparivartān cittacaritāni cintānantaryatāmāśayanānātvamindriyasāgarānapi prayogaprasarānapi karmāvasānamapi paripākavinayakālamapi avatarati sma //
sa khalu punaḥ kulaputra vijitāvī rājakumārastataścyutvā tatraiva jambudvīpe rativyūhāyāṃ rājadhānyāṃ tasminneva rājakule upapadya cakravartirājyaiścaryaṃ pratyalabhata / tena cakravartirājabhūtena tasya bhagavato dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājasya tathāgatasya parinirvṛtasyānantaraṃ dharmagaganābhyudgataśrīrājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe śakrabhūtena devendragarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva lokadhātau suyāmadevarājabhūtena dharaṇīśrīparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau saṃtuṣitadevarājabhūtena dharmacakraprabhanirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau sunirmitadevarājabhūtena gaganakāntarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau vaśavartidevarājabhūtenānavamardabalaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātāvasurendrabhūtena sarvadharmanigarjitarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau brahmendrabhūtena dharmacakranirmāṇasamantapratibhāsanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / iti hi kulaputra etāṃstathāgatān pramukhān kṛtvā tasyāmeva ratnaprabhāyāṃ lokadhātau tasminneva suprabhe kalpe daśa buddhasahasrāṇyudapadyanta / sarve ca te tathāgatā vijitāvinā rājakumāreṇārāgitāḥ / tasya khalu punaḥ kulaputra suprabhasya mahākalpasyānantaraṃ suraśmirnāma kalpo 'bhūt / tasmiṃśca suraśmikalpe daśa buddhasahasrāṇyupapadyanta / ahaṃ ca tasmin kalpe mahāmatirnāma rājā abhūvam /
tena me rājabhūtena lakṣaṇaśrīparvato nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe gṛhapatibhūtena saṃvṛtaskandho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe amātyabhūtena vimalavatso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe 'surendrabhūtena veśadhārī nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe vṛkṣadevatābhūtena lakṣaṇasumerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe sārthavāhabhūtena vimalabāhurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe nagaradevatābhūten siṃhavikrāntagāmī nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe vaiśravaṇabhūtena devendracūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe gandharvarājabhūtena dharmodgatakīrtināma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva kalpe kumbhāṇḍendrabhūtena avabhāsamakuṭī nāma tathāgata ārāgitaḥ //
iti hi kulaputra mayaitān daśa tathāgatān pramukhān kṛtvā tatra suraśmikalpe ṣaṣṭirbuddhakoṭya ārāgitāḥ / nānopapattikāyikayā sarve ca me tathāgatāḥ pūjitāḥ / ekaikaṃ (gv 279) ca tathāgatamupasaṃkrāmantyā anantamadhyaḥ sattvadhāturanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripācitaḥ / ekaikaṃ ca tathāgatamupasaṃkrāmantyā nānāsamādhimukhāni pratilabdhāni / nānādhāraṇīmukhāni nānābhinirhāranayā nānāpratisaṃvinnayābhinirhārā nānāsarvajñatānayānugamā nānādharmālokamukhapratilābhanayā nānājñānanayānugamavicārā nānādiksamudrapraveśāvabhāsā nānākṣetrasamudrāvatārapraveśāvabhāsā nānātathāgatadarśanasamudravijñaptyavabhāsāḥ pratilabdhāḥ, avakrāntā viśuddhāḥ saṃvardhitāḥ prasṛtāḥ pratisṛtāḥ / yathā ca tatra suraśmikalpe tathāgatā ārāgitāḥ, tathā sarvatralokadhātusamudraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu ye kecittathāgatā upapadyante, ye 'pi tadanyebhyo lokadhātubhya āgatya tathāgatā dharmaṃ deśayamāsuḥ, teṣāṃ mayā sarveṣāṃ tathāgatānāmantikāddharmadeśanā śrutā, śrutvā ca saṃdhāritā / sarve ca mayā te tathāgatā ārāgitā abhirādhitāḥ / teṣāṃ ca me buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsanaṃ saṃdhāritam / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāmantikādeṣa sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavo bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdho nānāpratilābhanayanānāvimokṣanayamukhaiḥ //
atha khalu sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā rātridevatā tasyāṃ velāyāmetaṃ vimokṣanayaṃ paridīpayantī saṃdarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
acintyametaṃ paramaṃ vimokṣaṃ māṃ pṛcchasi tvaṃ khalu yatprapītaḥ / vinirdiśatyāḥ sugatānubhavācchṛṇuṣva tanme nikhilaṃ yathāvat // 12 //
kalpānanantān vipulānacintyān kṣetrārṇavāṃścāpratimānasaṃkhyān / sarvānatikramya babhūva ramyā ratnaprabhā yā khalu lokadhātuḥ // 13 //
tasyāmabhūtsuprabhanāmadheyaḥ kalpo 'mitānāṃ prabhavo jinānām / ārāgitāste khalu me munīndrā vimokṣametaṃ paribhāvayantyā // 14 //
yasyāṃ rativyūhasanāmikābhūdvistīrṇacitrā vararājadhānī / suviśuddhacittā viṣamaprayogāḥ sattvā hi yasyāmabhavaṃstadānīm // 15 //
jayaprabho 'syāṃ nṛpatirbabhūva dharmeṇa yastānanuśāsti sattvān / putro 'sya nāmnā vijitāvirāsīt prāsādiko lakṣaṇacitritāṅgaḥ // 16 //
vadhāya sṛṣṭāni nṛpeṇa tena tadā sahasrāṇyaparādhināṃ hi / dṛṣṭvā kumāraḥ kṛpayā parītastān vipramokṣāya nṛpaṃ yayāce // 17 //
śrutvā nṛpo 'mātyagaṇaṃ tadānīmāhūya teṣāṃ nikhilaṃ tadāha / te procurenaṃ praṇipatya sarve tvaddhātanāyaiṣa nṛpa prayogaḥ // 18 //
vigrāhitastairnṛpatistadaivaṃ vadhāya taṃ putramathotsasarja / adīnavaktraḥ svavadhānapekṣo vadhyānatyajanna sa rājasūnuḥ // 19 //
śrutvā vadhotsṛṣṭamathāsya mātā sāntaḥpurārtā nṛpatiṃ yayāce / muñcārdhamāsaṃ nṛpate kumāraṃ dātuṃ pradānānyakhilāni loke // 20 //
dattābhyanujñaśca nṛpeṇa tena prādātsa dānāni yathocitāni / rātriṃdivaṃ dānamathārdhamāsaṃ datvā diśābhyaḥ samupāgatānām // 21 //
pāṣaṇḍināṃ yasya yadīpsitaṃ tat tasmai dadāti sma vadhāya sajjaḥ / muktārtanādātha vinirjagāma sā rājadhānyā janatā samagrā // 22 //
saddharmaghoṣāmbaradīparājo bodhidrumasthaḥ sugatastadānīm / pakvāni jñātvā jagadindriyāṇi taṃ yajñavāṭaṃ kṛpayā jagāma // 23 //
upetya tasyāṃ pariṣadyathāsau tathāgatavyūhavikurvitena dharmapradīpāmbudadharmaghoṣasūtrāntarājaṃ sugato babhāṣe // 24 //
anantamadhyāṃ janatāṃ vinīya sa vyākaroti sma tadāgrabodhau / saṃprasthito 'sau vijitāvyudagro rājātmajaścaiva varāgrabodhau // 25 //
ārāgya buddhaṃ vipulaṃ ca tasmai vidhāya pūjāṃ mudito babhāṣe / dvīpo bhaveyaṃ jagatāṃ vinetā trāṇaṃ śaraṇyaśca parāyaṇaṃ ca // 26 //
sa prāvrajattasya muneḥ samīpe saṃbodhimārgaṃ parimārgamāṇaḥ / dharmasvabhāvaṃ suparīkṣamāṇo yatra sthitaḥ kalpaśatāni cīrṇaḥ // 27 //
duḥkhārṇavatve patitāmanāthāṃ kṛpāyamāṇo janatāmaśeṣām / saṃbodhimārgaṃ paribhāvayitvā labhate tadānīṃ sa vimokṣametam // 28 //
ye tatra kalpe sugatā babhūvurārāgya tānapyakhilān prasannaḥ / pūjāṃ ca teṣāmakarodudārāṃ saṃdhārayāmāsa ca dharmacakram // 29 //
taduttare kalpamahārṇaveṣu kṣetrārṇavāṇupratimeṣvaśeṣāḥ / ye codayātyantajināstadānīmārāgayāmāsa sa tān prapūjya // 30 //
ahaṃ sa āsaṃ vijitāvināmā dṛṣṭvā narāṃścārakabandhanasthān / tadvipramokṣāya visṛjya dehaṃ labdho mamāyaṃ hi tadā vimokṣaḥ // 31 //
yo bhāvitaḥ kalpamahāsamudrān kṣetrodadhīnāṃ paramāṇusaṃkhyān / pratikṣaṇaṃ caiva vivardhito 'bhūdanantamadhyairasamairnayebhiḥ // 32 //
dṛṣṭāśca me kecana ye munīndrāḥ prāptaśca yaṃ me nikhileṣvavāptaḥ / mukhairnayānāmaparāparaṃ ca saṃdarśito 'yaṃ mama tadvimokṣaḥ // 33 //
teṣāmacintye hi vimokṣatattve saṃśikṣitāhaṃ bahukalpakoṭīḥ / pratiṣṭhitā yatra jinairvimuktān saddharmameghān yugapatpibantī // 34 //
kṣetrāṇi sarvāṇyapi sarvadikṣu spharanti kāyena asajjamānāḥ / pratikṣaṇaṃ kṣetrapatheṣvacintyāṃstryadhvābhidhānān praviśanti vaṃśān // 35 //
aśeṣatastrayadhvajinārṇavānāmekaikaśaścābhimukhā bhavanti / vidarśayantyeva ca te jineṣu svakāyameghān pratibimbabhūtāḥ // 36 //
sarvāsu dikṣvapyupasaṃkramanto vibhānti te sarvatathāgatānām / vyūhānaśeṣānabhivarṣamāṇāḥ pūjāṃ prakurvanti ca te jinānām // 37 //
pṛcchantyatho buddhasamudrasaṃkhyān praśnodadhīṃste vipulānanantān / saṃdhārayantyapyamitān jinānāṃ te dharmameghānabhivarṣamāṇān // 38 //
sarvāsvaśeṣāsu ca dikṣu yānti cakṣuṣpathe te jinamaṇḍaleṣu / anekarūpāsanasaṃniṣaṇṇā nānāvikurvāmupadarśayantaḥ // 39 //
anantavarṇairapi cātmabhāvaiḥ sahasraśaḥ sarvadiśaḥ spharanti / anantamadhyāni vidarśayanti rūpāṇi cāpyekasamucchrayaṃ te // 40 //
ekaikato romamukhādasaṃkhyān muñcanti te raśmimahāsamudrān / kleśāgnidāhaṃ śamayanti caiva sarvaprajānāṃ vividhairupāyaiḥ // 41 //
yatra sthitā nirmitakāyameghānekaikaromṇaḥ pravimuñcamānāḥ / tairadbhutaiḥ sarvadiśaḥ spharitvā dharmāmbuvarṣairvinayanti sattvān // 42 //
nayapraveśo 'yamacintyarūpaḥ samāśrayaḥ sarvajinātmajānām / yatra pratiṣṭhāya caranti caryāṃ kṣetreṣu sarveṣvaparāntakalpān // 43 //
yathāśayaṃ dharmamudīrayantaḥ te dṛṣṭijālādvinivartayanti / svargāpavargairviniveśya sattvān sarvajñabhūmiṃ pravidarśayanti // 44 //
lokopapattiṣvakhilāsvacintyairanantavarṇairapi cātmabhāvaiḥ / yathāśayaṃ dharmamudāharanti te sarvasattvapratibhāsarūpāḥ // 45 //
etāṃstathānyānapi cāprameyān kṣetrārṇavāṇupratimānacintyān / acchambhi te varṇamahāsamudrān vimokṣametaṃ pratilabhya śāntam // 46 //
etamahaṃ kulaputra sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvalokagatisamatikrāntānāṃ bodhisattvānāṃ sarvalokopapattipratibhāsaprāptānāṃ (gv 284) sarvajñajñānāvaraṇaparvatavikiraṇaprayuktānāṃ sarvadharmasvabhāvalakṣaṇapratividdhānāṃ sarvakleśāvaraṇāndhakāravidhamanaprayuktānāṃ sarvadharmapravicāraṇābhinirhārakuśalamūlānāṃ nirātmadharmajñānapratyakṣāṇāṃ sarvasattvaparipākavinayāpratiprasrabdhānāmadvayadharmadhātunayasupratibiddhānāṃ sarvavākpathanayasāgarānuprasṛtabuddhīnāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇasamudrān vā avatartuṃ jñānavikramo parijñātuṃ cintāvasthānaṃ vā prajñātuṃ samādhivaśitā vādhigantuṃ vimokṣavikurvitaṃ vā samājñātum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva jambudvīpe lumbinīvane sutejomaṇḍalaratiśrīrnāma lumbinīvanadevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvā jātā bhavanti tathāgatakule? kathamālokakarā bhavanti lokānām? kathamaparāntakoṭīgatān kalpān bodhisattvasaṃcārikāṃ caranto na parikhidyante? atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtvya vanditvā namaskṛtya prāñjalīkṛto 'valokayamānaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 39 // 42 sutejomaṇḍalaratiśrīḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyāstāmanuśāsanīmanusmaran taṃ sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavabodhisattvavimokṣaṃ paribhāvayan vipulīkurvan anupūrveṇa yena lumbinīvanaṃ tenopajagāma / upetya lumbinīvanaṃ pradakṣiṇīkṛtya sutejomaṇḍalaratiśriyaṃ lumbinīvanadevatāṃ parigaveṣamāṇo 'paśyatsutejomaṇḍalaratiśriyaṃ lumbinīdevatāṃ lumbinīvaneṣu sarvaratnadrumaśākhāmaṇḍalakūṭāgāre maṇipadmagarbhasiṃhāsane niṣaṇṇāṃ viṃśatyā vanadevatāniyutaśatasahasraiḥ parivṛtāṃ puraskṛtāṃ dharmaṃ deśayamānāṃ sarvabodhisattvajanmasamudranirdeśaṃ nāma sūtrāntaṃ saṃprakāśayamānāṃ tathāgatagotrābhijātānāṃ bodhisattvānāṃ guṇasamudravegavivardhanām / dṛṣṭvā ca yena sutejomaṇḍalaratiśrīrlumbinīvanadevatā tenopajagāma / upetya sutejomaṇḍalaratiśrīlumbinīvanadevatāyāḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvā jātā bhavanti tathāgatakule, kathaṃ bodhisattvacārikāṃ carantaḥ sattvānāmālokakarā bhavantīti //
evamukte sutejomaṇḍalaratiśrīrlumbinīvanadevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - daśemāni kulaputra bodhisattvajanmāni yaiḥ samanvāgatā bodhisattvā jātā bhavanti tathāgatakuleṣu / niryātā bodhisattvāḥ pradakṣiṇaṃ bodhisattvakuśalairvivardhante, na vitiṣṭhante na viṣīdanti na vivartante na pratiprasrabhyante na parikhidyante na saṃsīdanti na muhyanti nāvalīyante na paritrasyanti na praṇaśyanti / anugacchanti sarvajñatādiganugamam / anusmaranti dharmadhātunayam / paripākaprāptā bhavanti buddhabodhau / vipulīkurvanti bodhicittotpādam / vivardhante sarvapāramitābhiḥ / vivartante sarvalokagatibhyaḥ / saṃvartante tathāgatabhūmau / uttāpayanti jñānābhijñatāḥ / āmukhībhavanti buddhadharmeṣu / anugatārthā bhavanti sarvajñatāviṣaye / katamāni daśa? yaduta - sarvabuddhopasthānapraṇidhiprayogagarbhaṃ nāma prathamaṃ bodhisattvajanma / bodhicittāṅgapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāma dvitīyaṃ bodhisattvajanma / dharmanayanidhyaptiprayogābhimukhasaṃbhavagarbhaṃ nāma tṛtīyaṃ bodhisattvajanma / tryadhvalokādhyāśayaviśuddhigarbhaṃ nāma caturthaṃ bodhisattvajanma / samantāvabhāsaprabhāgarbhaṃ nāma pañcamaṃ bodhisattvajanma / sarvatathāgatakulagotrasaṃbhavagarbhaṃ nāma ṣaṣṭhaṃ bodhisattvajanma / buddhabalāvabhāsālokālaṃkāragarbhaṃ nāma saptamaṃ bodhisattvajanma / samantajñānamukhavyavacāraṇapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāmāṣṭamaṃ bodhisattvajanma / dharmadhātunirmāṇavyūhagarbhaṃ nāma navamaṃ bodhisattvajanma / tathāgatabhūmyākramaṇavegagarbhaṃ nāma daśamaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamatsarvabuddhopasthānapraṇidhiprayogagarbhaṃ nāma prathamaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ ādita eva buddhopasthānāya prapūjyate sarvabuddhān bhagavataḥ satkurvan gurukurvan mānayan pūjayan upatiṣṭhan ārāgayan avirāgayan tathāgatadarśanāvitṛpto buddhasatkāraprayuktabuddhaprītivegavivardhitacetāstathāgatadarśanaprasādavegasaṃjātaḥ / anivartayā śraddhayā (gv 286) puṇyaṃ samārjayan atṛptaḥ sarvatathāgatapūjāsaṃbhārasamudānayanaprayukto 'pratiprasrabdhaprayogo bhavati / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ sarvabuddhapūjopasthānapraṇidhiprayogagarbhaṃ nāma prathamaṃ bodhisattvajanma sarvajñatāsaṃbhārakuśalamūlasaṃbhavasamārjanatāyai saṃvartate //
tatra kulaputra katamadbodhicittāṅgapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāma dvitīyaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvo 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayati / yaduta mahākaruṇācittaṃ sarvasattvaparitrāṇāya / sarvabuddhārāgaṇacittamatyantābhirādhanatāyai / sarvabuddhadharmaparyeṣṭicittaṃ sarvavastvanapekṣatāyai / mahāprasthānacittaṃ sarvajñatābhimukhatāyai / mahāmaitrīcittaṃ sarvajagatsaṃgrahaprayogaspharaṇatāyai / sarvajagadaparityāgacittaṃ sarvajñatāsaṃnāhadṛḍhatāyai / aśāṭhyāmāyācittaṃ yathābhūtajñānāvabhāsapratilābhatāyai / yathāvādītathākāricittaṃ bodhisattvamārgapratipadyanatāyai / sarvabuddhāvisaṃvādanacittaṃ sarvatathāgatapraṇidhyanupālanatāyai / sarvajñatāmahāpraṇidhānacittamaparāntakoṭīgatasarvasattvaparipākavinayāpratiprasrabdhaye / etatpramukhairbuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairbodhicittāṅgasaṃbhārairabhiniṣpannaḥ sa bodhisattvo jāto bhavati tathāgatakule / idaṃ kulaputra bodhicittāṅgapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāma dvitīyaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ dharmanayanidhyaptiprayoganetryabhimukhasaṃbhavagarbhaṃ nāma tṛtīyaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ sarvadharmanayasaṃbhavantighyaptimukhacetāḥ sarvajñatāmārgākārapratipūryabhimukhapariṇatacetāḥ anavadyakarmasamudācārasaṃkalpacetāḥ sarvabodhisattvasamādhinayasāgarapariśuddhyabhimukhacetāḥ sarvabodhisattvaguṇapratipattipariniṣpannacetāḥ sarvabodhisattvamārgāṅgavyūhābhinirhāracetā vipulasarvajñatārambaṇasaṃbhavakalpoddāhajvalanakalpāpratiprasrabdhavīryacetāḥ sarvajagatparipākavinayaprasthānānantamadhyabodhisattvacaryābhinirhāracetāḥ sarvācāraśikṣāsupratipannabodhisattvaguṇapariniṣpattiṣu sarvabhāvavibhāvanayānubhāvanayapraviṣṭacetā bhavati / idaṃ kulaputra dharmanayanidhyaptiyoganetryabhimukhasaṃbhavagarbhaṃ nāma tṛtīyaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ tryadhvalokādhyāśayaviśuddhigarbhaṃ nāma caturthaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ pariśuddho bhavatyadhyāśayadhātau / avabhāsaprāpto bhavati buddhabodhau / avatīrṇo bhavati bodhisattvanayasamudreṣu / sāro bhavati dṛḍhādhyāśayavajradhātusaṃgṛhītacetāḥ / vimukhībhavati sarvabhavagatyupapattiṣu / abhimukhībhavati sarvatathāgatavikurvitapariniṣpattiṣu / viśeṣagāminīprāpto bhavati bodhisattvatīkṣṇendriyatāvivardhanatāyai / kalyāṇacitto bhavatyadhyāśayaprabhāsvaratāyai / acalo bhavati dṛḍhamahāpraṇidhānavivardhanatāyai / sarvatathāgatasamanvāhṛto bhavati sarvāvaraṇaparvatavikiraṇatāyai / pratiśaraṇabhūto bhavati sarvajagadupajīvyaḥ / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ tryadhvalokādhyāśayaviśuddhigarbhaṃ nāma caturthaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ samantāvabhāsaprabhāgarbhaṃ nāma pañcamaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ prayogasaṃpanno bhavati sarvajagatparipākavinayapratipannaḥ / sarvavastusaṃjño ccalito bhavati pramuktatyāgaḥ / atyantaviśuddho bhavati anantaśīlaḥ tathāgataviṣayasaṃvasanaḥ / kṣāntisaṃpanno bhavati sarvabuddhadharmakṣāntyavabhāsapratilabdhaḥ / mahāvīryo bhavati sarvata udāraniḥśaraṇapratipannaḥ / dhyānapramukto bhavati samantamukhasamādhijñānamaṇḍalaviśuddhaḥ / prajñāvīryaprabho bhavati sarvadharmāvabhāsapratilabdhaḥ / asaṅgacakṣurbhavati buddhadarśanasamudravijñaptyavatīrṇaḥ / sarvadharmatattvavibhutvaprabhāvito bhavati sarvalokaṃ paritoṣayitvā / suprayukto bhavati yathāvaddharmanayapratilābheṣu / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ samantāvabhāsaprabhāgarbhaṃ nāma pañcamaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ sarvatathāgatakulagotrasaṃbhavagarbhaṃ nāma ṣaṣṭhaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvo jāto bhavati tathāgatakule 'nujāto bhavati, tathāgatavaṃśe niṣpanno bhavati sarvabuddhadharmanayamukheṣu, viśuddho bhavatyatītānāgatapratyutpannatathāgatamahāpraṇidhāneṣu / ekadhanakuśalamūlo bhavati sarvatathāgatakuśalamūleṣu / ekaśarīro bhavati sarvabuddhaiḥ / lokottaragāmī śukladharmaiḥ / mahātmadharmavihārī bhavati buddhādhiṣṭhānadarśanasamādhau / sattvaviśuddhidharmapratipanno bhavati yathākāle / apratiprasrabdhapratibhāno bhavati buddhadharmaparipṛcchāsu / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ sarvatathāgatakulagotrasaṃbhavagarbhaṃ nāma ṣaṣṭhaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ tathāgatabalāvabhāsālokālaṃkāragarbhaṃ nāma saptamaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvo buddhabalapraveśāvabhāse na nivartate buddhakṣetragamaneṣu / na pratyudāvartate nānābodhisattvaguṇasamudropasthānāya / na paritrasyati sarvadharmamāyāgatayathābhūtajñānena / svapnopamaṃ sarvalokaṃ pratividhyati / pratibhāsopamaṃ sarvarūpavijñaptyadhiṣṭhānamabhinirharati / nirmitopamābhijñāvikurvitavaśitāprāpto bhavati / chāyopamaṃ sarvabhavagatyupapattiṣu mukhaṃ saṃdarśayati / pratiśrutkopamāni sarvatathāgatadharmacakrāṇi prajānāti / dharmadhātunayanirdeśaparamapāramitāprāpto bhavati nānārthopāyanayanirdeśaprayuktaḥ / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ tathāgatabalāvabhāsālokālaṃkāragarbhaṃ nāma saptamaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ samantajñānamukhavyavacārapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāmāṣṭamaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ kumārabhūta eva bodhisattvavyavasthānavyavasthito bhavati, yatra pratiṣṭhāya sarvajñajñānanayaṃ vyavacārayati / ekaikatra jñānanayamukhe 'prameyāḥ kalpāḥ kṣayaṃ vrajeyuraprameyaṃ bodhisattvagocaraṃ nirdiśataḥ / sarvabodhisattvasamādhiṣu ca vaśī bhavati paramapāramitāprāptaḥ / praticittakṣaṇaṃ sarvacittakṣaṇeṣu daśadiganabhilāpyabuddhakṣetragatānāṃ tathāgatānāṃ pādamūleṣūpapadyate / asaṃbhinnaiścārambaṇairasaṃbhinnān samādhīn samāpadyate / asaṃbhinneṣu ca dharmeṣu asaṃbhinnajñānavaśitāṃ saṃdarśayati / aparyantāni cārambaṇāni anārambaṇe dhātāvavakrāmati / parīttaiścārambaṇairanantanirdeśabhūmimavatarati / aprameyāṃ ca dharmatāṃ parīttāṃ mahadgatāṃ vā pratividhyati / vijñaptisamaṃ ca sarvalokamavatarati / sarvadharmārambaṇāni (gv 288) sarvavijñaptipathāṃśca bhāvanayā anugacchati / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ samantajñānamukhavyavacāraṇapariniṣpattisaṃbhavagarbhaṃ nāmāṣṭamaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ dharmadhātunirmāṇavyūhagarbhaṃ nāma bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvaḥ sarvatra cittakṣaṇe nānāvyūhāni buddhakṣetrāṇi adhitiṣṭhati / sattvanirmāṇe vaiśāradyaparamapāramitāprāptaśca bhavati / buddhanirmāṇakauśalyaprāptaśca bhavati / dharmanirmāṇavaiśāradyaviśuddhaśca bhavati / asaṅgavaradharmadhātugocaraśca bhavati / yathāśayasarvakāyavijñaptyadhiṣṭhānakuśalaśca bhavati / acintyasattvavinayakauśalyagataśca bhavati / nānācaryābhisaṃbodhisaṃdarśakaśca bhavati / anāvaraṇasarvajñatāmārgābhinirhārakuśalaśca bhavati / tadanantaraṃ dharmacakrapravartanakauśalyaṃ saṃdarśayati / anantamadhyasattvavinayopāyābhinirhārakuśalaśca bhavati / kālaprāpte sattvavinaye sadāsamāhitaśca bhavati vairocanajñānagarbhakośaḥ / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ dharmadhātunirmāṇavyūhagarbhaṃ nāma navamaṃ bodhisattvajanma //
tatra kulaputra katamadbodhisattvānāṃ tathāgatabhūmyākramaṇavegagarbhaṃ nāma daśamaṃ bodhisattvajanma? iha kulaputra bodhisattvo vivikto bhavati sarvatryadhvatathāgataikībhāvaviṣaye / sarvalokadhātvānantaryaviṣayaṃ cāvatarati / sarvasattvānāṃ pūrvāntāparāntacyutyupapattiṣu cittānantaryotpādaṃ jānāti / sarvabodhisattvānāṃ caryājñānānantaryaviṣayaṃ prajānāti / atītānāgatapratyutpannānāṃ ca sarvabuddhānāmabhisaṃbodhānantaryaṃ prajānāti / sarvadharmāṇāṃ copakārakauśalyānantaryaṃ prajānāti / sarvakalpasaṃvartavivartakalpānāṃ ca pūrvāntāparāntapratyuatpannānāṃ sanāmnāṃ sopadeśānāmānantaryaṃ prajānāti / yathāparipāciteṣu ca sattveṣu yathākālaprāpteṣu abhisaṃbodhivyūhavibuddhyanaviṣayasaṃdarśanādhiṣṭhānajñānamabhinirharati / sarvabuddhotpādeṣu cābhisaṃbodhyupanayanadharmacakrapravartanakauśalyanayānantaryatāṃ saṃdarśayati anantasattvadhātuvinayopāyābhinirhārakauśalyena / idaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ tathāgatabhūmyākramaṇavegagarbhaṃ nāma daśamaṃ bodhisattvajanma //
imāni kulaputra bodhisattvānāṃ daśa bodhisattvajanmāni yeṣu bodhisattvā jāyante upapadyante samarjayanti saṃvardhayanti pratipūrayanti saṃbhavanti parisaṃbhavanti pariniṣpadyante / sarvakṣetraniravaśeṣānubodhāyaikavyūhālaṃkārasamudācārānadhitiṣṭhanti / sattvadhātunayāpratiprasrambhaṇāya aparāntakoṭīgatakalpādhiṣṭhānānadhitiṣṭhante / sarvadharmasamudranānārambaṇānekavicitranānāparaṃparānirdeśānantadharmaparaṃparāsroto 'bhisaṃbudhyante / acintyāṃ buddhavṛṣabhitāṃ dharmadhātuparamākāśadhātuparyavasānāṃ saṃdarśayanti / aprameyasattvacaryānānātvasamudreṣu paripākavinayasaṃgṛhīteṣu dharmacakrapravartanaṃ saṃdarśayanti / sarvalokadhātūn buddhotpādāvirahitānadhitiṣṭhanti / sarvadharmameghānanabhilāpyasvarāṅgasamudraviśuddhiṃ sarvārambaṇeṣu pravartamānāṃ vijñapayanti / aprameyavihāritāyāmanāvaraṇagatiṃ gatāḥ sarvadharmaruciravyūhāni bodhisattvamaṇḍalāni prabhāvayanti / yathāśayādhimuktiṣu (gv 289) sattveṣu aprameyabuddhabhūmyanugatasarvalokapariniṣpādanārthamanantamadhyaṃ dharmakoṣaṃ saṃprakāśayanti //
atha khalu sutejomaṇḍalaratiśrīrlumbinīvanadevatā tasyāṃ velāyāmetameva bodhisattvajanmārthamabhidyotayantī buddhādhiṣṭhānena daśa diśo vyavalokya sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
adhyāśayena vimalena anāvilena paśyanti ye jina na jātu bhavanti tṛptāḥ / sarvān jināna aparāntaviyūhameghān praṇidhyenti te prathamajanmasthitāḥ sumedhāḥ // 1 //
sarvatriyadhvagamaśeṣa spharitva lokaṃ kṣetrāṇi sarva tatha dharma tathaiva buddhān / sattvapramokṣapraṇidhānaviyūhacittaṃ janmaṃ dvitīyamidamuktamacintiyānām // 2 //
ye dharmamegha pibamāna na jātu tṛptāḥ nidhyaptimānasa triyadhvaasaṅgakāyāḥ / ākāśadhātuvimalā samacittakāyāḥ janmaṃ tṛtīyamidamapratimaṃ hi teṣām // 3 //
ye te mahākaruṇasāgaramotaranti adhyāśayairvajirasārasumerukalpaiḥ / sarvajñatānayasamudra viśāhamānāḥ teṣāṃ caturthamiha janma nararṣabhāṇām // 4 //
ye maitrayā daśasu dikṣu jagatspharitvā abhinirharantyamalapāramitāsamudrān / paripācayanti jagu dharmaprabhābhiranta imu janmu pañcamu mahāpuruṣāṇa teṣām // 5 //
dharmasvabhāvapratividdha asaṅgacittāḥ traiyadhvikāpratimabuddhakulābhijātāḥ / ye dharmadhātunayasāgaramotaranti ṣaṣṭhaṃ idaṃ vipula janma vidūna teṣām // 6 //
ye dharmakāya pariśuddha asaṅgacittāḥ kṣetrāṇyaśeṣatu spharitva svakaiḥ śarīraiḥ / niḥśeṣabuddhabalatānugamapraviṣṭā janmātha saptamamacintyamidaṃ budhānām // 7 //
ye jñānasāgaranaye vaśitānuyātāḥ sarvajñatānayamukhaṃ vyavacārayanti / sarvaṃ samādhinayasāgara otaranti janmāṣṭamaṃ matamidaṃ tathatāśrayāṇām // 8 //
ye dharmakṣetraprasarān pariśodhayanti ye sarvasattvaparipākanaprayuktāḥ / bauddhā vikurvitaviyūha vidarśayanti teṣāmidaṃ navamu janma mahāśayānām // 9 //
ye te yathābala jināna tathā praviṣṭāḥ sarvajñatāvipulavegavivardhamānāḥ / ye dharmadhātutalabhedanayeṣvasaṅgāsteṣāmidaṃ daśamu janmu jinaurasānām // 10 //
ebhiḥ kulaputra bodhisattvo daśabhirjanmabhistathāgatakule jāta evamālokakaro bhavati sarvasattvānām / api tu khalu punaḥ kulaputra ahamaprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśanasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / āha - ka etasya devate aprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśanasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? āha - ahaṃ kulaputra sarvabodhisattvajanmasaṃdarśanopasaṃkramaṇapraṇidhānapariniṣpannā / sā khalvahaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya vipulaṃ janmasamudramavatarāmi / yaduta asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau bodhisattvajanma avataramāṇā bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāmiha jambudvīpe lumbinīvane bodhisattvajanmasaṃdarśane pūrvapraṇidhānopapannā / sā ahamiha bodhisattvajanmānusmṛtiṃ bhāvayamānā viharāmi / tasyā mameha viharantyā varṣaśatena bhagavāṃstuṣitabhavanāccyaviṣyatīti //
athāsmin lumbinīvane daśa pūrvanimittāni prādurbabhūvuḥ / katamāni daśa? yaduta - sarvamidaṃ lumbinīvana samaṃ saṃsthitamapagatanimnonnataviṣamamapagataśvabhraprapātam / idaṃ prathamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaḥ sarvamidaṃ lumbinīvanamutpasannaśarkarakaṭhallamapagatasthāṇukaṇṭakaṃ vajrapṛthivītalasaṃsthānamanekaratnābhikīrṇaṃ samavasthitam / idaṃ dvitīyaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaḥ sarvamidaṃ lumbinīvanaṃ sarvaratnadrumaśālatālapaṅktisuvibhaktālaṃkāraṃ samavāsthiṣata / idaṃ tṛtīyaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaḥ sarvamidaṃ lumbinīvanaṃ divyasamatikrāntagandhāṅkuraprarūḍhaṃ sarvacūrṇakośasaṃbhūtaṃ sarvadhvajameghapaṭalamaṇḍalajātaṃ gandhamaṇivigrahavṛkṣamūlaparisaṃsthāpitālaṃkāraṃ samavāsthiṣata / idaṃ caturthaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaḥ sarvamidaṃ lumbinīvanaṃ vividhadivyapuṣpamālyābharaṇakośanirvṛttasarvālaṃkāraparipūrṇaṃ samavāsthiṣata / idaṃ pañcamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / (gv 291) punaḥ sarvasminniha lumbinīvane sarvavṛkṣeṣu mahāmaṇiratnakośā abhinirvṛttāḥ / idaṃ ṣaṣṭhaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaḥ sarvasminniha lumbinīvane sarvanalinīṣu sarvāṇi jalajaratnapuṣpāṇi śuṅgībhūtāni dharaṇitalādabhyudgamya vārisamudgatāni samavāsthiṣanta / idaṃ saptamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punaryāvanta iha lokadhātau kāmāvacarā rūpāvacarāśca devaputrā nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā lokendrajagadindrā vā, te 'pyasmin lumbinīvane sarve kṛtāñjalipuṭāḥ sthitā abhūvan / idamaṣṭamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt /
punaryāvanta iha cāturdvīpikāyāṃ lokadhātau devakanyā vā nāgakanyā vā yakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragakanyā vā, tāḥ sarvāḥ pramuditamānasāḥ sarvapūjāvidhiparigṛhītahastāḥ plakṣaśākhābhimukhāḥ praṇatakāyāḥ sthitā abhūvan / idaṃ navamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / punardaśabhyo digbhyaḥ sarvatathāgatānāṃ nābhimaṇḍalebhyo niścaramāṇā bodhisattvajanmavikurvitapradīpā nāma raśmayo niścaritvā sarvamidaṃ lumbinīvanamavabhāsya tiṣṭhanti sma / teṣu ca sarvaraśmimukhamaṇḍaleṣu teṣāṃ sarvatathāgatānāṃ janmavikurvitāni pratibhāsaprāptāni saṃdṛśyante sma / saṃprasavavikurvitāḥ sarvabodhisattvaguṇāśca buddhasvarasaṃprayuktāstebhyo raśmimukhamaṇḍalebhyo niścaramāṇāḥ śrūyante sma / idaṃ daśamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt / imāni daśa pūrvanimittāni prādurbhūtāni bodhisattvajanmakālasamaye pratyupasthite, yeṣāṃ prādurbhāvādvitarkamabhavat sarvalokendrāṇāṃ bodhisattvo janiṣyata iti / sā khalu punarahaṃ kulaputra eṣāṃ daśānāṃ pūrvanimittānāṃ darśanādacintyaṃ prītivegaṃ pratilabhe //
punaraparaṃ kulaputra māyādevyāḥ kapilavastuno mahānagarānniṣkramantyā iha lumbinīvane daśa mahāvabhāsapūrvanimittāni prādurabhūvan, yeṣāṃ prādurbhāvādaprameyāṇāṃ sattvānāṃ sarvajñatādharmālokaprītivegā vivardhitāḥ / katame daśa? yaduta - dharaṇītalagateṣu sarvaratnakūṭāgāragarbheṣvavabhāsaḥ prādurbhūtaḥ / sarvagandhakusumamukuleṣvavabhāsaḥ prādurbhūtaḥ / aśeṣaratnapadmamukuleṣu vikasamāneṣu sarvapatrebhyo 'vabhāsaḥ prādurbhūtaḥ, madhuraśca sujātajātaśabda ebhyo niścarati sma / yaśca daśasu dikṣu bodhisattvānāṃ prathamacittotpādāvabhāsaḥ, sa idaṃ lumbinīvanamavabhāsya abhyuditaḥ / yacca daśasu dikṣu bodhisattvānāṃ sarvabodhisattvabhūmyākramaṇāvabhāsavikurvitam, tadiha lumbinīvane prādurabhūt / yaśca daśasu dikṣu bodhisattvānāṃ sarvapāramitāpariniṣpattijñānādhigamālokāvabhāsaḥ, sa iha lumbinīvane prādurbabhūva / yaśca daśasu dikṣu bodhisattvānāṃ sarvapraṇidhānavaśitājñānālokāvabhāsaḥ, sa iha lumbinīvane prādurbabhūva / yaśca daśasu dikṣu sarvabodhisattvānāṃ paripākavinayajñānālokāvabhāsaḥ, sa iha lumbinīvane prādurbabhūva / yaśca daśasu dikṣu sarvabodhisattvānāṃ dharmadhātunayajñānādhigamālokāvabhāsaḥ, sa iha lumbinīvane prādurbabhūva / yaśca daśasu dikṣu sarvabodhisattvānāṃ buddhavikurvitajanmābhiniṣkramaṇabodhivibudhyanajñānādhigamālokāvabhāsaḥ, sa iha lumbinīvane prādurbabhūva / imāni daśa mahāvabhāsanimittāni prādurbabhūvuḥ, yairanantamadhyānāṃ bodhisattvānāṃ cittāśayagahanāndhakārāṇyavabhāsitāni //
tatra kulaputra māyāyā devyāḥ plakṣadrumanilayagatāyāḥ saṃnipatitānāṃ sarvalokendrāṇāṃ sarvakāmadhātukānāṃ ca devaputrāṇāṃ sāpsarogaṇadevakanyāparivārāṇāṃ saṃnipatitānāṃ sarveṣāṃ ca rūpāvacarāṇāṃ devaputrāṇāṃ nirāmagandhānāṃ sarveṣāṃ ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragāṇāṃ saparivārāṇāṃ saṃnipatitānāṃ bodhisattvapūjāsaṃprayuktānāṃ māyādevyāstejasā śriyā varṇena rūpeṇa sarvapūjāvyūhāḥ kāyāścāvabhāsitā babhūvuḥ, asyāṃ ca trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau yāḥ prabhāḥ, tā api sarvā grastāścābhibhūtāścābhūvan / sarvaromavivaravisṛtāśca māyādevyāḥ prabhāvabhāsāstadanyābhiḥ prabhābhiranupahatā anāvṛtā apravyāhṛtā asaṅgāḥ sarvadiśaḥ spharitvā sarvāṇi nairayikāṇi duḥkhāni sarvāṇi tairyagyonikāni duḥkhāni sarvāṇi ca yāmalaukikāni duḥkhāni sarvabhavagatiparyāpannānāṃ ca sattvānāṃ sarvaduḥkhāni saṃkleśāṃśca praśamayitvā tiṣṭhanti bhāsante tapanti virocante sma / idaṃ kulaputra bodhisattvasya lumbinīvane prathamaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra yasmin samaye māyāyā devyāḥ kukṣau sarvāvatīyaṃ trisāhasramahāsāhasrā lokadhāturantargatā pratibhāsaprāptā saṃdṛśyate sma, tasyāṃ ca trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau koṭīśatacāturdvīpikānāṃ lokadhātūnāṃ sarve jambudvīpeṣu nānānāmadheyāsu rājadhānīṣu nānānāmadheyeṣu vanaṣaṇḍeṣu nānāvṛkṣamūleṣu māyādevī upagatā evameva saṃdṛśyate sma sarvalokendraparivṛtā bodhisattvajanmapratyupasthānā acintyena bodhisattvajananījñānavikurvitena / idaṃ kulaputra bodhisattvasya lumbinīvane dvitīyaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra māyāyā devyāḥ sarvaromavivarebhya ekaikasmādromamukhādyāvanto bhagavatā pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā tathāgatā ārāgitāḥ satkṛtā gurukṛtā mānitā pūjitāḥ, te sarve saṃdṛśyante sma / yaśca taistathāgatairdharmo deśitaḥ, sa sarvastebhyo romavivarebhyo buddhasvarāṅgasaṃprayukto nikhilena śrūyate sma / tadyathāpi nāma vārirāśe rajasi kanakaparamāṇurajasi vā ādarśamaṇḍale vā svacche suprasanne vā udake gaganamaṇḍalamādityacandrajyotigrahagaṇapratimaṇḍitaṃ gambhīrameghapaṭalanigarjitanirghoṣapratibhāsaprāptaṃ saṃdṛśyate sma, evameva kulaputra māyāyā devyāḥ sarvaromamukhamaṇḍaleṣu pūrvatathāgatavikurvitāni saṃdṛśyante sma sarvadharmadeśanānirghoṣāṇi / idaṃ kulaputra bodhisattvasya lumbinīvane tṛtīyaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra māyāyā devyāḥ sarvakāyātsarvaromamukhamaṇḍalebhya ekaikasmādromavivarādyāvatsu sarvakṣetreṣu yāvatsu lokadhātusamudreṣu yāvatsu lokadhātuvaṃśeṣu yāvatsu lokadhātusaṃjñāgateṣu bhagavān bodhisattvacārikāmakārṣīt / yatpratiṣṭhāneṣu kṣetreṣu yatsaṃsthāneṣu yadvyūheṣu yaccharīreṣu yatparvatālaṃkāreṣu yadgrāmanagaranigamajanapadapaṭṭanālaṃkāreṣu yadudyānanadīhṛdataḍāgasāgarālaṃkāreṣu yadgaganameghālaṃkāreṣu yatsattvanilayeṣu yadyānanirdeśeṣu yatkalpanāmasaṃkhyāsu yadbuddhotpādaprabhaveṣu yadviśuddhiparameṣu yathāyuḥpramāṇasattveṣu yathālokajanmopapattiṣu yathāsattvasamavadhāneṣu yathākalyāṇamitrasaṃniśrayeṣu yathākuśaladharmaprayogeṣu yathādharmapratipatyabhiyogeṣu (gv 293) buddhakṣetreṣu bodhisattvacārikāmacaran, te sarve buddhakṣetraprasarā māyāyā devyāḥ sarvaromamukhebhyaḥ saṃdṛśyante sma / yāvadbhiśca kāyairbhagavān pūrvaṃ bodhisattvacārikāmakārṣīdavivartyasthānaprāptaḥ, yairākārairyairvihārairyaiḥ paribhogairyaiḥ sukhaduḥkhapratisaṃvedībhiryeṣu jātiparivarteṣu, tatsarvamekaikasmin romavivare saṃdṛśyate sma / sarveṣu ca teṣu tāsu tāsūpapattiṣu māyādevī bodhisattvasya jananī babhūva / sarve ca te bodhisattvakāyā māyāyā devyā romavivareṣu vikurvitapratibhāsaprāptāḥ saṃdṛśyante sma / idaṃ kulaputra bodhisattvasya lumbinīvane caturthaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra yāvadbhiḥ kāyairbhagavān pūrvaṃ bodhisattvacārikāmacarat yadvarṇairyatsaṃsthānairyadākārairyatparibhogairyatsukhaduḥkhapratisaṃvedībhiryajjātiparivartaiḥ, te sarve māyāyā devyāḥ kāye sarvaromamukheṣu pratibhāsaprāptāḥ saṃdṛśyante sma / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya pañcamaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra yāvanto bhagavatā pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caratā duṣkaraparityāgāḥ parityaktāḥ, hastapādaparityāgā vā karṇanāsāparityāgā vā jihvādaṃṣṭrāparityāgā vā nayanottamāṅgaparityāgā vā māṃsaśoṇitaparityāgā vā asthimajjāparityāgā vā vakṣohṛdayaparityāgā vā chavicarmaparityāgā vā bāhyādhyātmikavastuparityāgā vā putraduhitṛbhāryāparityāgā vā ātmabhāvaparityāgā vā bhogaratnaparityāgā vā grāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīparityāgā vā dhanadhānyakośakoṣṭhāgāraparityāgā vā maṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajataparityāgā vā vividharatnābharaṇaparityāgā vā śayyāsanaparityāgā vā gṛhavimānaparityāgā vā sarvopabhogaparityāgā vā, te ca dāyakabodhisattvavigrahakāyai rūpaiḥ parityajanti sma / te ca pratigrāhakāyai rūpaiḥ pratigṛhṇanti sma / tāni ca deśavastūni yāni parityaktāni, te ca deśapradeśāḥ, te ca bodhisattvaparivārāḥ, sarve te māyāyā devyāḥ sarvaromavivarebhyaḥ pratibhāsaprāptāḥ saṃdṛśyante sma / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya ṣaṣṭhaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra ....................... lumbinīvanaṣaṇḍe samavasṛtā abhijātajagadvijñānā prādurabhavat / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya saptamaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra yāvantaḥ sarvadevendrabhavanavyūhaparibhogasamatikrāntāḥ sarvanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyendrabhavanavyūhaparibhogasamatikrāntāḥ sarvabodhisattvaparibhogāḥ, yaduta sarvamaṇirājakūṭāgāraparibhogā vā maṇirājavimānaparibhogā vā maṇirājajālaparibhogā vā maṇirājavigrahaparibhogā vā maṇirājabimbaparibhogā vā maṇirājavyūhā vā sarvābharaṇaparibhogā vā sarvagandharājaparibhogā vā śubhāpratikūlasarvārambaṇaparibhogā vā, te sarve māyāyā devyāḥ kukṣeranyonyāsaṃbhinnā niścaritvā iha lumbinīvane samantavyūhāḥ samavāsthiṣanta / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasyāṣṭamaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra māyāyā devyāḥ kukṣeḥ prathamataraṃ daśabuddhakṣetrānabhilāpyakoṭīniyutaśatasahasraparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā bhagavato vairocanasya sadṛśarūpavarṇasaṃsthānāḥ sadṛśalakṣaṇānuvyañjanālaṃkārāḥ sadṛśaprabhāḥ sadṛśaraśmipramuñcanāḥ sadṛśaliṅgalīlāḥ sadṛśavikramāḥ sadṛśavirocanavikurvitāḥ sadṛśaparivārāḥ sadṛśavyūhā niścaranti sma bhagavato varṇasamudrānudīrayamāṇāḥ / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya navamaṃ janmavikurvitam //
punaraparaṃ kulaputra bodhisattvasya janmakālasamaye pravṛtte māyāyā devyāḥ purastādadho vajratalānmahāpṛthivīmabhinirbhidya sarvaratnavyūhagarbhaṃ nāma mahāmaṇiratnapadmamabhyudgatamabhūdaparājitamahāvajramaṇirājagarbhasarvamaṇirājakesararaśmivyūhaṃ daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamapatrapaṅktisuvibhaktaṃ vividhamaṇirājapatramaṇḍalaṃ cintāmaṇirājaviśuddhakarṇikaṃ sarvaratnavarṇāprameyakesarapaṅktivyūham, asaṃkhyeyamaṇirājaratnavyūhajālasaṃchannamabhedyanārāyaṇavajramaṇirājendrakūṭasaṃchāditaṃ sarvadevendrakāyaparivṛtaṃ sarvanāgendragandhameghābhipravarṣitaṃ divyapuṣpapāṇipuṭaprayuktasarvayakṣendraparivṛtaṃ sarvagandharvendrapūrvabuddhotpādasthānamadhurarutasaṃgītinirghoṣasaṃprayuktastutimeghāviṣkṛtaṃ nihatamānamadadarpasarvāsurendrapraṇataśarīranamaskṛtaṃ sarvagaruḍendrābhipralambitaratnapaṭṭagaganameghālaṃkārabodhisattvagaṇasaṃcodanasaṃgītisaṃprayuktaiḥ prītimanobhiḥ sarvakinnarendraiḥ saṃprekṣitaṃ sarvamahoragendraprītisaṃbhavaprayuktanayaruciranirghoṣavyūhameghābhipravarṣitam / idaṃ kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya daśamaṃ janmavikurvitam //
imāni kulaputra lumbinīvane bodhisattvasya daśa janmavikurvitāni prādurabhūvan / tataḥ paścādbodhisattvo 'cintyāpramāṇaprabhāsecanakadarśano māyāyā devyāḥ kukṣerabhyudgataḥ sūryamaṇḍalamiva gaganatalāt, vidyutkalāpa iva meghasaṃghātāt, sāṃdhya iva mahāghanaḥ śailaśikharāntarāt, mahāpradīpa iva tamo 'ndhakārāt / ityevaṃ bodhisattvo māyāyā devyāḥ kukṣerabhiniṣkramaṇaṃ saṃdarśayāmāsa māyāgatarūpavijñaptisaṃdarśanadharmatayā anāgatadharmatayā anutpādānirodhalokavijñaptisaṃdarśanadharmatayā //
ityevamahaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya janmavikurvitasamudrānavatarāmi iha lumbinīvane viharamāṇā / yathā cāhaṃ kulaputra syāṃ bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ bhagavato vairocanasya janmavikurvitasamudrānavatarāmi, tathā sarvāvatyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvacāturdvīpikāsu koṭīśatajambudvīpānāṃ sarvatra bhagavato vairocanasya janmavikurvitānyavatarāmi / yathā cāhaṃ kulaputra asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvacāturdvīpikāsu koṭīśatajambudvīpānāṃ bhagavato vairocanasya koṭīśataṃ janmavikurvitānāmavatarāmi, evaṃ sarvatrisāhasramahāsāhasralokadhātuparyāpannaparamāṇurajontargateṣu sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥpraveśajñānānugateṣu praticittakṣaṇamekaikena cittapraveśena buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni bhagavato vairocanasya janmavikurvitānyavatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhakṣetrasahasraparamāṇurajontargateṣu buddhakṣetreṣu ekaikatra buddhatatsamānyeva bodhisattvajanmavikurvitānyavatarāmi / etena nayena buddhakṣetraparamāṇurajontargateṣu (gv 295) buddhakṣetreṣvekaikasmin buddhakṣetre sarvāṇi bodhisattvajanmavikurvitānyavatarāmi, na ca paryantamupaimi / sarvaparamāṇurajaḥsu ekaikasmin paramāṇurajasi buddhakṣetraparaṃparāṇāṃ na ca paryantamupaimi sarvakṣetreṣvekaikasmin buddhakṣetre buddhasattvajanmaparaṃparāṇām / yathā ceha lokadhātau sarvāṇi bodhisattvajanmavikurvitānyavatarāmi, tathā daśasu dikṣu anantamadhyāsu lokadhātuṣu sarvaparamāṇurajaḥsu praticittakṣaṇamekaikena cittapraveśena sarvākārāṇi sarvabodhisattvajanmavikurvitānyavatarāmyapratiprasrabdhyadhiṣṭhānayogena //
evamukte sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sutejomaṇḍalaratiśriyaṃ lumbinīvanadevatāmevamāha kiyaccirapratilabdhastvayāyaṃ devate aprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitaṃ saṃdarśayamāno bodhisattvajanmavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetrakoṭīparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa parataramīśvaraguṇāparājitadhvajo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān samantaratnāyāṃ lokadhātau samāpadyate kalpe 'śītibuddhakoṭīniyutaśatasahasraprabhave / tasyāṃ khalu kulaputra samantaratnāyāṃ lokadhātau vicitravyūhaprabhā nāma madhyamā cāturdvīpikābhūt / tasyāṃ khalu cāturdvīpikāyāṃ madhye jambudvīpasya meruviśuddhavyūhadhvajā nāma rājadhānyabhūt / tasyāṃ khalu rājadhānyāṃ ratnārcinetraprabho nāma rājā abhūt / rājñaḥ khalu kulaputra ratnārcinetraprabhasya rājñaḥ suharṣitaprabheśvarā nāma bhāryābhūt / tadyathāpi nāma kulaputra asyāṃ bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāmiha jambudvīpe māyādevī bhagavato vairocanasya janetrī, evameva kulaputra tena kālena tena samayena tasyāṃ vicitravyūhaprabhāyāṃ cāturdvīpikāyāṃ jambudvīpe suharṣitaprabheśvarā nāma tasya bhagavata īśvaraguṇāparājitadhvajasya tathāgatasya mātā abhūt / yathā teṣāmaśītibuddhakoṭīniyutānāṃ pūrvaṃgamasya prāthamakalpikasya bhagavata īśvaraguṇāparājitadhvajasya tathāgatasya mātā abhūt /
sā khalu kulaputra suharṣitaprabheśvarā devī bodhisattvasya janmakālasamaye viṃśatyā strīniyutaśatasahasraiḥ sārdhaṃ suvarṇapuṣpābhamaṇḍalaṃ nāma mahodyānaṃ niryayau, yatra tamīśvaraguṇāparājitadhvajaṃ kumāraṃ janayāmāsa acintyena bodhisattvavikurvitena / tena khalu punaḥ samayena suvarṇapuṣpābhamaṇḍalasya nāma mahodyānasya madhye śubharatnavicitrakūṭaṃ nāma kūṭāgāramabhūt / tasmin kūṭāgāre sarvakāmaṃdadavṛkṣaśākhāmadhyālambatayā suharṣitaprabheśvarāyā devyāḥ sa bhagavānīśvaraguṇāparājitadhvajastathāgato janitaḥ / tena khalu samayena tasya bhagavato janmakāle vimalasaṃbhavaprabhā nāma dhātrī pratyupasthitābhūt / jātamātraṃ ca bodhisattvaṃ lokendrā vicitrasurabhimanojñadivyapuṣpotkarodgāribhiḥ paramasurabhigandhodakakalaśairvisnāpya tadarhābhiśca acintyāsaṃkhyeyābhiruttamābhiḥ pūjābhirabhipūjya tasyā vimalasaṃbhavaprabhāyā dhātryā aṅke prāyacchan / parigṛhītamātre ca tasmin bodhisattve tayā dhātryā ubhābhyāṃ pāṇibhyāmaṃse ca, tatkṣaṇameva sā dhātrī mahāprītiprāmodyavegapratilabdhā samantacakṣurviṣayaṃ nāma bodhisattvasamādhiṃ pratyalabhata, yasya samādheḥ (gv 296) sahapratilābhāttasmāddaśasu dikṣu nānālokadhātusthitā aprameyāstathāgatāścakṣuṣa ābhāsamagaman / eṣa ca aprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśano bodhisattvavimokṣo 'vakrāntaḥ susūkṣmaḥ tadyathāpi nāma taddivasāvakrānte mātuḥ kukṣau garbhavijñānam, yasya vimokṣasya pratilambhādanayā sarvatathāgatajanmavikurvitasaṃdarśanamahāpraṇidhirabhinirhṛtaḥ //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena vimalasaṃbhavaprabhā nāma bodhisattvadhātryabhūt? na khalu punastvayā evaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena vimalasaṃbhavaprabhā nāma bodhisattvadhātryabhūvam / tatkiṃ manyase kulaputra - anyāni tena kālena tena samayena viṃśatistrīniyutaśatasahasrāṇyabhūvan? na khalvevaṃ draṣṭavyam / imāni tāni viṃśatidevatāniyutaśatasahasrāṇi, yānīha lumbinīvane prativasanti mama parivārāḥ / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena supraharṣitaprabheśvarā nāma devyabhūdīśvaraguṇāparājitadhvajasya kumārasya janetrī? na khalvevaṃ draṣṭavyam / iyaṃ sā māyādevī tena kālena tena samayena supraharṣitaprabheśvarā nāma devyabhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena ratnārcinetraprabho nāma rājā abhūt / na khalvevaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa rājā śuddhodanaḥ tena kālena tena samayen ratnārcinetraprabho nāma rājā abhūt / sā khalvahaṃ kulaputra tata upādāya sarvacittakṣaṇeṣvavirahitā abhūvaṃ bhagavato vairocanasya bodhisattvajanmavikurvitasāgarāvataraṇatayā sattvanayavṛṣabhitāvikurvitasāgarāvataraṇatayā //
yathā cāhaṃ kulaputra asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau bhagavato vairocanasya mahāpraṇidhānasamudrasāgarasaṃbhavānāṃ tathāgatānāṃ sarvacittakṣaṇeṣu sarvaparamāṇurajaḥpraveśasamavasṛtena jñānacakṣuṣā sarvaparamāṇurajaḥsu kṣetrasamudrānavatarāmi, teṣu ca kṣetreṣu tathāgatotpādasāgarānavatarāmi / yathā teṣāṃ tathāgatānāṃ bodhisattvajanmavikurvitamahāsamudrānavatarāmi, tathā daśasu dikṣu anantamadhyānāṃ tathāgatānāṃ sarvacittakṣaṇeṣu bodhisattvajanmavikurvitasāgarānavatarāmi / yathā ca asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvaparamāṇurajaḥprasaraparaṃparāvatāreṇa samyaksaṃbuddhabodhisattvajanmābhimukhībhāvagatān buddhaguṇānavatarāmi, evaṃ daśasu dikṣu buddhakṣetrānabhilāpyakoṭīniyutaśatasahasraparamāṇurajaḥprasarāntargatān kṣetrasāgarānavatarāmi / teṣu ca vipulān buddhasamudrānavatarāmi / tāṃśca buddhān bhagavato bodhisattvabhūtajanmavikurvitasaṃmukhībhāvagatān paśyāmi / tathāgatabhūtānapi pūjayāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ dharmadeśanāṃ śṛṇomi, dharmasya ca anudharmaṃ pratipadye //
atha khalu sutejomaṇḍalaratiśrīrlumbinīvanadevatā evamevāprameyasarvakalpasarvāvaraṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśanabodhisattvavimokṣaṃ paridīpayamānā buddhādhiṣṭhānena daśa diśo vyavalokya tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
buddhaputra śṛṇu mahya bhāṣitaṃ yasmi pṛcchasi janitva gauravam / śānta durdṛśu jināna gocaro hetukāraṇanayairnidarśitaḥ // 1 //
kṣetrakoṭiparamāṇusādṛśān pūrvakalpa smaramī acintiyān / kalpa ādiriva ananta nāyako yatrāśītinayutā jinānabhūt // 2 //
īśvarājitaguṇadhvajastadā teṣvabhūtprathamakastathāgataḥ / jānamāna maya draṣṭu nāyakaḥ svarṇapuṣpaprabhave vanottame // 3 //
nāmato vimalasaṃbhavaprabhā tasya āsi ahu dhātri paṇḍitā / lokapāla mama aṃsi taṃ sthapī jātamātra kanakottamaprabham // 4 //
aṃsi taṃ grahiya agrapudgalaṃ mūrdhnimasya na prabhomi prekṣitum / * * * * taṃ acintiyaṃ prekṣamāṇa na ca antu paśyami // 5 //
lakṣaṇebhi pratimaṇḍitaṃ śubhaṃ kāyamasya vimalaṃ sudarśanam / dṛṣṭa me ratanabimbasādṛśaṃ prītivega atulā vivardhitāḥ // 6 //
cintayitva guṇa tasya me 'mitān puṇyasāgara ameya vardhitāḥ / dṛṣṭva tasya ca vikurvitodadhīn bodhicittavipulaṃ mi saṃbhutam // 7 //
prārthayitva jinavarṇasāgarān vardhitaḥ praṇidhisāgaro mama / sarvakṣetraprasarā viśodhitā sarvadurgatipathā vivartitāḥ // 8 //
pūjanāya sugatānacintiyān sarvakṣetraprasareṣvanāgatān / sattvaduḥkhitavimocanāya ca proditaḥ praṇidhisāgaro mama // 9 //
śrutva dharmamatha tasya tāyino labdhimaṃ varavimokṣamaṇḍalam / bodhi śodhitu caritva cārikāṃ kalpakṣetrarajakoṭisādṛśān // 10 //
yeṣu yāntakupapanna nāyakā te aśeṣa mayi sarvi pūjitāḥ / śāsanaṃ ca maya teṣu dhāritaṃ śodhanā imu vimokṣasāgaram // 11 //
kṣetrakoṭiparamāṇubhiḥ samā ye 'bhavan daśabalā atītakāḥ / dharmacakru maya teṣa dhāritaṃ bhāvitaṃ [vara]vimokṣamaṇḍalam // 12 //
buddhakṣetri raja yāvato iho tān rajāgraprasarābdhi paśyatī / ekameki raji kṣetrasāgarān pūrva śodhita jinena paśyatī // 13 //
teṣu kṣetraprasareṣu nāyakān jāyato vanavareṣu paśyami / ekacittaprasare acintiyā darśayanta vipulā vikurvitā // 14 //
paśyami kvaci ca kṣetri nāyakān prārthayanta varabodhimuttamām / tiṣṭhataṃ tuṣitalokaṃ * * * kṣetrakoṭinayutairacintiyaiḥ // 15 //
jāyamāna vipulairvikurvitaiḥ kṣetrasāgaraśateṣu paśyami / nārisaṃghavara saṃpuraskṛtā bhāṣamāṇu dharma nāyakān // 16 //
kṣetrakoṭiparamāṇusadṛśānekacittakṣaṇe vīra paśyami / darśayanta jagatāmanekadhā eki kṣaṇi śāntanirvṛtim // 17 //
janma yātuka jināna paśyami prekṣamāṇa raji kṣetrasāgarān / janmi janmi bahukāyakoṭibhiḥ pūji teṣa karuṇāmupāgami // 18 //
kṣetrasāgaranayairacintanairakṣayā gatipracāra yātukāḥ / teṣu sarvajagadāmukhā ahaṃ dharmamegha vipulān pravarṣami // 19 //
etamahaṃ jinasutā acintiyaṃ jānamī varavimokṣamaṇḍalam / kalpakoṭinayutairacintiyairyaṃ na śakya ayu sarva darśitum // 20 //
etamahaṃ kulaputra aprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ cittakṣaṇe cittakṣaṇe sarvakalpaprasthānagarbhasaṃbhūtacittānāṃ sarvadharmanayanidhyaptijātinidarśakānāṃ sarvatathāgatapūjāpraṇidhisaṃbhūtāśayānāṃ sarvabuddhadharmābhisaṃbodhipraṇidhiparamāṇāṃ sarvakulagotropapattigatisaṃdarśanapratibhāsakalpānāṃ sarvatathāgatapādamūlapadmagarbhopapattīnāṃ sarvajagatparipākakālābhijñānāṃ sarvavinayābhimukhajanmopapattivikurvitasaṃdarśakānāṃ sarvakṣetraprasaravikurvitameghasaṃdarśakānāṃ sarvajagadgatijātikulapratibhāsaprāptānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva kapilavastuni mahānagare gopā nāma śākyakanyā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvaparipākāya saṃsāre saṃsaritavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sutejomaṇḍalaratiśriyo lumbinīvanadevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sutejomaṇḍalaratiśriyaṃ lumbinīvanadevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sutejomaṇḍalaratiśriyo lumbinīvanadevatāyā antikātprakrāntaḥ // 40 // 43 gopā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sutejomaṇḍalaratiśriyo lumbinīvanadevatāyā antikādapakramya yena kapilavastu mahānagaraṃ tenopasaṃkramya etamevāprameyakalpasarvārambaṇabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayan avataran vipulīkurvan anutiṣṭhan uttāpayan parijayan paricintayan pravicinvan anupūrveṇa yena dharmadhātupratibhāsaprabho bodhisattvasaṃgītiprāsādastenopasaṃkrāmat / tasyopasaṃkramaṇasya aśokaśrīrnāma bodhisattvasaṃgītiprāsādadevatā daśabhirgṛhadevatāsahasraiḥ sārdhaṃ pratyudgamya sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - svāgataṃ te mahāpuruṣa mahāprajñājñānavikrāmin acintyabodhisattvavimokṣabhāvanādhyālambanapraṇidhicittavipuladharmavimānagocaracārin dharmanagarābhimukha anantabodhisattvopāyanayāvatāraṇāpratiprasrabdhatathāgataguṇasāgarāvabhāsapratilabdha sarvajagadvinayapratibhāsapratibhānajñānābhimukhasarvasattvacaryājñānakāyamantrānuvartana caryābhimukhacitta sarvajagadvedanāprītisamudravegavivardhanapraṇidhāna sarvatathāgatadharmaprativedhamārgapratipanna / yathā tvāṃ paśyāmi animiṣanetragambhīracaryeryāpathaviśuddhagocaram, nacireṇa tvamanuttaratathāgatakāyavākcittālaṃkāraviśuddhiṃ pratilabdho lakṣaṇānuvyañjanapratimaṇḍitena kāyena daśabalajñānālokālaṃkṛtena cittena lokaṃ vicariṣyasi / yādṛśīṃ ca te dṛḍhavīryaparākramatāṃ paśyāmi, nacireṇa tvaṃ sarvatryadhvatathāgatasaṃmukhībhāvadarśanasamaṅgī sarvatathāgatadharmameghān saṃpratīcchan sarvabodhisattvadhyānavimokṣasamādhisamāpattiśāntadharmavimānaratimanubhavan gambhīraṃ buddhavimokṣamanupravekṣyasi / tathā hi tvaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇadarśanaparyupāsanānuśāsanīḥ saṃpratīcchaṃstadguṇapratinayeṣu prayujyamāno na parikhidyase, na vinivartase, na paritapasi / na ca te kaścidantarāyo vā āvaraṇaṃ vā nivaraṇaṃ vā prasahate, mārā vā mārakāyikā vā devatāḥ / tena acirādeva tvaṃ sarvasattvānāṃ prītikaro bhaviṣyasi //
evamukte sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'śokaśriyaṃ bodhisattvasaṃgītiprāsādadevatāmetadavocat - tathāstu devate yathā vadasi / ahaṃ khalu devate sarvasattvakleśasaṃtāpavyupaśamena paramāṃ prītiṃ vindāmi / sarvasattvaviṣayakarmavipākavinivartanena sarvasattvasukhasaṃbhavena sarvasattvānavadyakarmapratipattyā paramāṃ prītiṃ vindāmi / yadā ca devate sattvā vividhaviṣayakarmakleśaprayogākṣiptacittā durgatiṣu prapatanti sugatiṣu vā, vividhāni kāyikacaitasikāni duḥkhadaurmanasyāni pratyanubhavanti, durmanasastasmin samaye bodhisattvā bhavanti paramadurmanasaḥ / tadyathāpi nāma devate puruṣasyaikāntatṛṣṇācaritasya ekaputrako bhavet priyo manāpaḥ / sa tasyāṅgapratyaṅgeṣu cchidyamāneṣu ekāntatṛṣṇācaritatvāt paramadurmanāḥ syādanāttamanaskaḥ, evameva devate bodhisattvo bodhisattvacārikāṃ caran sattvān karmakleśavaśena tisṛṣu durgatiṣu patitān dṛṣṭvā durmanā bhavati paramadurmanāḥ / yasmin vā punaḥ samaye sattvāḥ kāyavāṅbhanaḥsucaritasamādanahetoḥ kāyasya bhedātsugatau svargaloke deveṣūpapadyante, devamanuṣyagatiṣu ca kāyikacaitasikāni sukhāni pratyanubhavanti, paramasukhī tasmin samaye bodhisattvo bhavati sumanā āttamanaskaḥ pramuditaḥ (gv 301) prītisaumanasyajātaḥ / na khalu punardevate bodhisattvā ātmārthāya sarvajñatāmabhiprārthayante / na vicitrasaṃsāraratisukhaprabhavanārthaṃ na kāmadhātuparyāpannaṃ vividharativyūhaprārthanayā saṃjñācittadṛṣṭiviparyāsavaśena na saṃyojanabandhanānuśayaparyavasthānavaśagatāḥ /
na tṛṣṇādṛṣṭivaśagatāḥ, na vividhasattvasaṃsargaratisaṃjñāvinibaddhacetasaḥ, na dhyānaratisukhāsvādaparigṛddhāḥ, na vividhāvaraṇāvṛtāḥ saṃsāragatiṣu parivartante / api tu khalu punardevate bodhisattvā bhavasamudragatānāmaparimitaduḥkhaprapīḍitānāṃ sattvānāmantike mahākaruṇāṃ saṃjanayitvā sarvajagatsaṃgrahamahāpraṇidhimabhinirharanti / te mahākaruṇāpraṇidhyabhinirhārabalavegena sattvaparipākavinayaprayuktāḥ saṃsāre bodhisattvacaryāṃ carantaḥ saṃdṛśyante / te sarvasattvanāṃ sarvāvaraṇasarvajñatājñānaṃ paryeṣamāṇāḥ sarvatathāgatapūjopasthānapraṇidhimabhinirharanti / te tathāgatapūjopasthānapraṇidhivaśairna parikhidyante bodhisattvacaryāyām / te bodhisattvacaryāṃ carantaḥ saṃkliṣṭāni kṣetrāṇi saṃpaśyantaḥ sarvabuddhakṣetrapariśodhanapraṇidhimabhinirharanti saṃkliṣṭān kṣetrasāgarān pariśodhayamānāḥ sarvasattvānāmāyatananānātvaṃ saṃpaśyamānāḥ / anānātvānuttaradharmakāyapariśuddhaye praṇidhimabhinirharanti saṃkliṣṭakāyavākcittatāṃ sattvānāṃ saṃpaśyamānāḥ / sarvasattvakāyavākcittālaṃkārapariśuddhaye praṇidhimabhinirharanti / vikalāyatanānapariśuddhacetasaḥ sarvān saṃpaśyamānāḥ sarvasattvacittacaritāni pariśodhayamānā bodhisattvacaryāṃ caranto na parikhidyante / evaṃ hi devate bodhisattvā anantamadhyāṃ bodhisattvacaryāṃ caranto 'parikhinnacittāḥ / evaṃ caranto 'laṃkārabhūtā bhavanti sadevakasya lokasya devamanuṣyasaṃpattisaṃjananatayā / mātāpitṛbhūtā bhavanti bodhisattvotpādapratiṣṭhāpanatayā / dhātrībhūtā bhavanti bodhisattvamārgāvataraṇatayā /
nityānubaddhasahajadevatā bhavanti durgatiprapātabhayārakṣaṇatayā / mahādāśabhūtā bhavanti saṃsārasamudrottāraṇatayā / śaraṇabhūtā bhavanti sarvamārakleśabhayavinivartanatayā / parāyaṇabhūtā bhavanti antaparamaśītibhāvopanayanatayā / tīrthabhūtā bhavanti sarvabuddhasamudrāvataraṇayā / saṃgrāhakabhūtā bhavanti dharmaratnadvīpopanayanatayā / puṣpabhūtā bhavanti sarvabuddhaguṇasaṃpuṣpitacittatayā / alaṃkārabhūtā bhavanti vipulapuṇyajñānaprabhāpramuñcanatayā / paramaprītikarā bhavanti samantaprāsādikatayā / abhigamanīyā bhavanti anavadyakarmapratipattyā / samantabhadrā bhavanti sarvākāravarāṅgasuparipūrṇakāyatayā / asecanakarūpā bhavanti apratikūladarśanatayā / avabhāsakarā bhavanti jñānaraśmipramuñcanatayā / ālokakarā bhavanti dharmapradīpadhāraṇatayā / pradyotakarā bhavanti bodhyāśayapariśodhanatayā / senāpatibhūtā bhavanti mārakarmavinivartanatayā / sūryabhūtā bhavanti prajñāraśmijālaprabhāpramuñcanatayā / candrabhūtā bhavanti gaganabuddhicandrodāgamanatayā / meghabhūtā bhavanti sarvajaganmahādharmameghābhipravarṣaṇatayā / evaṃ khalu devate pratipadyamānā bodhisattvāḥ priyā bhavanti sarvasattvānām //
atha khalu aśokaśrīrbodhisattvasaṃgītiprāsādadevatā sārdhaṃ tairdaśabhiḥ gṛhadevatāsahasraiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ divyasamatikrāntaiḥ manomayaiḥ puṣpamālyagandhacūrṇavilepanaratnābharaṇavarṣaiḥ pravṛṣya anuparivārya bodhisattvabhavanaṃ praviśantamābhirgāthābhirabhyaṣṭāvīt -
utpadyante jinā loke kadāci jñānabhāskarāḥ / saṃbodhau cittamutpādya sarvasattvānukampayā // 1 //
bahubhiḥ kalpanayutaiḥ durlabhaṃ tacca darśanam / avidyāndhasya lokasya jñānasūryo mahānasi // 2 //
dṛṣṭvā lokaṃ viparyastamajñānatimirāvṛtam / mahākṛpāṃ saṃjanayya prasthito 'si svayaṃbhutām // 3 //
viśuddhenāśayena tvaṃ buddhabodhyarthamudyataḥ / kalyāṇamitraṃ bhajase 'napekṣaḥ kāyajīvite // 4 //
na niśrayaste loke 'sminna niketo na saṃstavaḥ / anālayo 'sya saṃkīrṇo niḥsaṅga gaganāśayaḥ // 5 //
bodhicaryāṃ carasyagrāṃ puṇyamaṇḍalasuprabhaḥ / udayāstamite loke jñānaraśmipramuñcanaḥ // 6 //
lokānna caivoccalasi lokadharmairna lipyase / asaṅgaścarase loke māruto gagane yathā // 7 //
kalpoddāhe yathā vahniḥ pradīptaḥ satatodyataḥ / agnikalpena vīryeṇa carase bodhicārikām // 8 //
siṃhakalpa mahāvīra dṛḍhavīryaparākramaḥ / jñānavikramasaṃpannastvaṃ carasyaparājitaḥ // 9 //
dharmadhātusamudre 'smin ye kecinnayasāgarāḥ / sanmitrasevayā śūra tvaṃ tānavatariṣyase // 10 //
atha khalvaśokaśrīrbodhisattvasaṃgītiprāsādadevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamābhirgāthābhirabhiṣṭutya gacchantaṃ pṛṣṭhataḥ samanubadhnāti sma dharmakāmatayā / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako dharmadhātupratibhāsaprabhabodhisattvasaṃgītiprāsādamupasaṃkramya anupraviśya samantādanuvilokayāmāsa gopāyāḥ śākyakanyāyā darśanakāmaḥ / so 'paśyadgopāṃ śākyakanyāṃ dharmadhātupratibhāsaprabhasya bodhisattvasaṃgītiprāsādasya madhye sarvabodhisattvasya gṛhāvasanapratibhāsamaṇipadmagarbhāsananiṣaṇṇāṃ strīṇāṃ caturaśītyā sahasraiḥ parivṛtāṃ sarvāsāṃ pārthivakulasaṃbhavānāṃ pūrvabodhisattvacaryāsabhāgakuśalamūlānāṃ pūrvadānasaṃgrahasaṃgṛhītānāṃ ślakṣṇamadhuravacanasamudācārāṇāṃ sarvajñatārthābhimukhasukhasaṃgṛhītānāṃ buddhabodhisattvasamudāgamasamānārthatayā susaṃgṛhītānāṃ mahākaruṇāpūrvaṃgamaputradāraparigrahasusaṃparigṛhītānāṃ mahāmaitryupetasvadārānuvartanapariśodhitānāṃ pūrvabodhisattvācintyopāyakauśalyapariparipācitānām / sarvāṇi ca tāni caturaśītistrīsahasrāṇyavaivartikānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bodhisattvapāramitānayāvatīrṇāni sarvabodhisattvaśikṣāsu aparapraṇeyāni sarvagrahavigatacitāni sarvasaṃsārarativiratamānasāni asaṅgadharmadhātunayapariśuddhāni sarvajñatābhimukhacittavegāni (gv 303) sarvanivaraṇāvaraṇajālavigatāni sarvāṅgapathasamatikrāntāni dharmakāyasunirmitavicārāṇi sarvalokaparipākavinayābhimukhāni vipulapuṇyasamudrasaṃbhūtacittāni samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaniryātāni vipulabodhisattvabalavegasaṃvardhitāni jñānasūryamaṇḍalacittapradīpāni //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena gopā śākyakanyā tenopasaṃkramya gopāyāḥ śākyakanyāyāḥ kramatalayoḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya utthāya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvāḥ saṃsāre saṃsaranti, saṃsāradoṣaiśca na lipyante / sarvadharmasamatāsvabhāvaṃ cāvabudhyante / śrāvakapratyekabuddhabhūmau na ca pratiṣṭhante / buddhadharmāvabhāsapratilabdhāśca bhavanti / bodhisattvacaryāṃ na ca vyavacchindanti / bodhisattvabhūmau ca pratiṣṭhitā bhavanti / sarvatathāgataviṣayaṃ ca saṃdarśayanti / sarvalokagatisamatikrāntāśca bhavanti / sarvalokagatiṣu copavicaranti / dharmakāyapariniṣpannāśca bhavanti / anantavarṇāṃśca rūpakāyānabhinirharanti / alakṣaṇadharmakāyaparāyaṇāśca bhavanti / sarvajagadvarṇasaṃsthānāṃśca kāyānādarśayanti / anabhilāpyāṃśca sarvadharmānavaranti / sarvavākpathaniruktyudāhāraiśca sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti / niḥsattvāṃśca sarvadharmān prajānanti / sattvadhātuvinayaprayogācca na vinivartante / anutpādānirodhāṃśca sarvadharmānavataranti / sarvatathāgatapūjopasthānaprayogācca na vinivartante / akarmavipākāṃśca sarvadharmānavataranti kuśalakarmābhisaṃskāraprayogācca na vinivartante //
evamukte gopā śākyakanyā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yastvaṃ bodhisattvānāmimāmevaṃrūpāṃ caryāṃ dharmatāṃ paripraṣṭavyāṃ manyase, yathāpi tatsamantabhadrapraṇidhānacaryābhimukhasya ayaṃ praśnodāhāraḥ / tena hi kulaputra śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye buddhānubhāvena / daśabhiḥ kulaputra dharmaiḥ samanvāgatā bodhisattvā imāmevaṃrūpāmindrajālatalopamāṃ samantajñānaprabhāṃ bodhisattvacaryāṃ paripūrayanti / katamairdaśabhiḥ? yaduta udārakalyāṇamitrasaṃniśrayeṇa vipulādhimuktipratilābhena udārakalyāṇāśayaviśuddhyā vipulapuṇyajñānasamudropastabdhacittatayā buddhotpattisaṃbhavamahādharmanirdeśaśravaṇapratilābhena tryadhvatathāgatādhimukticetanāsaṃvāsena sarvabodhisattvacaryāmaṇḍalasamatānugamena sarvatathāgatādhiṣṭhānapratilābhena prakṛtimahākaruṇādhyāśayaviśuddhyā sarvasaṃsāracakropacchedacittabalādhānapratilābhena / ebhiḥ kulaputra daśabhirdharmaiḥ samanvāgatā imāmevaṃrūpāmindrajālatalopamāṃ samantajñānaprabhāṃ bodhisattvacaryāṃ paripūrayanti //
tatra kulaputra avivartyavīryā bodhisattvā etān dharmān pratilabhya akṣayākārābhinirhāreṇa bhāvayanto bahulīkurvantaḥ kalyāṇamitrāṇyārāgya daśabhirākārairabhirādhayanti / katamairdaśabhiḥ? yaduta kāyajīvitānapekṣatayā saṃsāropakaraṇānarthikatayā sarvadharmasvabhāvasamatānugamena sarvajñatāpraṇidhānāvivartyatayā sarvadharmadhātunayavyavalokanatayā sarvabhavasamudroccalitamānasatayā anālayadharmagaganapraviṣṭānālayatayā sarvabodhisattvapraṇidhānānāvaraṇatayā sarvakṣetrasāgaraprasaraṇatayā (gv 304) anāvaraṇabodhisattvajñānamaṇḍalasuparyavadāpitatayā / ebhiḥ kulaputra daśabhirākārairbodhisattvāḥ kalyāṇamitrāṇyārāgayitvā abhirādhayanti //
atha khalu gopā śākyakanyā etamevārthanayaṃ saṃdarśayamānā buddhādhiṣṭhānena daśa diśo vyavalokya tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ye prasthitāmalaviśāladhiyaḥ parārthāḥ sanmitrasevanaparā gataśāṭhyamāyāḥ / śāstṛtvasaṃjñapratilabdha akhinnavīryāścaryendrajālasadṛśī carateṣa loke // 11 //
adhimukti yeṣa vipulā gaganaprakāśā yasyāṃ samosarati sarvatriyadhvalokaḥ / kṣetrāśca sattva tatha dharma tathaiva buddhāsteṣāmiyaṃ cariya jñānaprabhaṃkarāṇām // 12 //
yeṣāśayo gaganakalpa anantamadhyaḥ saṃkleśanirmalatayā paramaṃ viśuddhaḥ / ye 'trodbhavanti guṇa sarvatathāgatānāṃ caryendrajālatalabhedasamāhitānām // 13 //
sarvajñajñānavipulairamitairacintyairupastabdha ye guṇamahodadhibhiḥ sumedhāḥ / te puṇyasāgaraśarīraviśuddhagarbhā loke caranti na ca lokamalena liptāḥ // 14 //
sarvasvarāṅgarutaghoṣanayairjinānāṃ ye dharmagarjita śṛṇonta na yāni tṛptim / dharmaṃ nayānugataprajñaprabhapradīpāsteṣāmiyaṃ jagapradīpakarāṇa caryā // 15 //
ye te daśaddiśi tathāgata aprameyān sarvatra cittakṣaṇi otari anyamanyān / sarvāṃstathāgatasamudra vicintayanti buddhāśayānanugatānamayaṃ praveśaḥ // 16 //
paśyanti ye pariṣado vipulā jinānāṃ teṣāṃ samādhinayasāgaramotaranti / praṇidhānasāgaranayaṃ ca anantamadhyaṃ teṣāmidaṃ caritamindratalopamānām // 17 //
ye 'dhiṣṭhitā daśasu dikṣu jinairaśeṣaiḥ / kalpāṃścarantyanaparāntasamantabhadrāḥ / sarvatra kṣetraprasare pratibhāsaprāptāsteṣāmiyaṃ cariya dharmaprabhaṃkarāṇām // 18 //
ye te mahākaruṇamaṇḍalajñānasūryā dṛṣṭvā jagadvyasanaprāptamudenti dhīrāḥ / dharmābhayā jagati moha vidhūya teṣāmiyaṃ cari divākarasādṛśānām // 19 //
dṛṣṭvā prajāṃ bhavagatau parivartamānāṃ saṃsārasrotapravilomasthitāḥ sumedhāḥ / saddharmacakramamitaṃ samudānayantaścaryāsamantavarabhadramatiṃ caranti // 20 //
te 'tra śikṣita nayehi anantamadhyān kāyān yathāśaya jagatyupadarśayitvā / pratibhāsabimbasadṛśairapi taiḥ svakāyaiḥ paripācayanti janatāṃ bhavasāgareṣu // 21 //
maitrīnayaiḥ suvipulairjanatāṃ spharitvā nānādhimuktiṣu janeṣu cariṃ vidarśya / dharmaṃ yathāśaya jagatyabhivarṣamāṇā bodhāya sattvanayutān vinayanti dhīrāḥ // 22 //
atha khalu gopā śākyakanyā imā gāthā bhāṣitvā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ khalu kulaputra sarvabodhisattvasamādhisāgaranayavyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sudhana āha - ka etasya ārye sarvabodhisattvasamādhisāgaranayavyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? āha - etamahaṃ kulaputra bodhisattvavimokṣaṃ samāpannā iha lokadhātāvanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpānavatarāmi / teṣu ye sattvāḥ sarvagatiparyāpannāḥ, tān prajānāmi / yāvanti ca teṣāṃ sattvānāṃ cyutyupapattimukhāni, tāni prajānāmi / yāvantyabhinirvṛttimukhāni, yāvatyaḥ karmābhisaṃskārasamāpattayaḥ, yāvatyaḥ karmavipākavicitratāḥ, tā api prajānāmi / kuśalamapyeṣāṃ karmasamādānaṃ prajānāmi / akuśalamapi nairyāṇikamapi anairyāṇikamapi niyatamapi aniyatamapi mithyātvaniyatamapi sānuśayamapi niranuśayamapi kuśalamūlasaṃpannamapi kuśalamūlavipannamapi kuśalamūlaparigṛhītamapi (gv 306) akuśalamūlaparigṛhītamapi kuśalākuśalaparigṛhītamapi samudānītakuśalamūlamapi asamudānītapāpadharmamapi eṣāṃ karmasamādānaṃ prajānāmi //
teṣu ca anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu ye buddhā bhagavantaṃ utpannāḥ, teṣāṃ nāmasamudrānavatarāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ prathamacittotpādasamudrānapi prajānāmi / sarvajñatāprasthānanayasamudrānapi prajānāmi / sarvapraṇidhisāgarābhinirhārānapi prajānāmi / pūrvabuddhotpādaprasthānasamudrānapi prajānāmi / pūrvabuddhapūjopasthānaprayogasamudrānapi prajānāmi / pūrvabodhisattvacaryāparipūrisamudrānapi prajānāmi / niryāṇavyūhasamudrānapi prajānāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ sattvaparipākavinayasamudrānapi prajānāmi / abhisaṃbodhisamudrānapi prajānāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāvikurvitānyapi prajānāmi / sarvabuddhavikurvitasamudrānapi prajānāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ parṣanmaṇḍalavibhaktīrapi prajānāmi / teṣu ca parṣanmaṇḍaleṣu ye śrāvakāsteṣāṃ niryāṇanayamapi prajānāmi / pūrvakuśalamūlānyapi prajānāmi / mārgabhāvanānānātvamapi prajānāmi / jñānapratilābhasaṃpadviśuddhaprabhedamapi prajānāmi / ye ca taistathāgataiḥ sattvāḥ pratyekabodhau pratiṣṭhāpitāstānapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ pūrvakuśalamūlāni tānyapi prajānāmi / ye ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ pratyekabodhyadhigamāstānapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ śāntavihāravikurvitavimokṣamukhāni tānyapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ vividhavikurvitāni tānyapi prajānāmi / yaśca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ sattvaparipākastamapi prajānāmi / yā ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ dharmadeśanā, tāmapi prajānāmi /
yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāmanantasamādhivihāravividhavimokṣakrīḍitāni tānyapi prajānāmi / yacca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvāṇaṃ tadapi prajānāmi / ye ca buddhānāṃ bhagavatāṃ bodhisattvaparṣanmaṇḍalasamudrāstānapi prajānāmi / teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ prathamakuśalamūlāvaropaṇānyapi prajānāmi / prathamacittotpādapraṇidhānānyapi prajānāmi / praṇidhānavimātratāmapi sarvabodhisattvacaryāniryāṇavyūhābhinirhāravimātratāmapi prajānāmi / pāramitāmārgāṅgasaṃbhāraviśuddhivimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvamārgapratipattivyūhavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇasaṃbhāravimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavegavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmisaṃkramasamādhimaṇḍalavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavihārānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmipratiṣṭhānānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmibhāvanāvicārānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmipariśodhananayānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmisaṃvāsānapi prajānāmi / bodhisattvabhūminimittānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmivaśitāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇajñānamapi prajānāmi / bodhisattvasaṃgrahajñānamapi prajānāmi / bodhisattvaparipākajñānamapi prajānāmi / bodhisattvavyavasthānasaṃvāsamapi prajānāmi / bodhisattvacaryāmaṇḍalavistārānapi prajānāmi / bodhisattvacaryāvikurvitānyapi (gv 307) prajānāmi / bodhisattvasamādhisāgarānapi prajānāmi / bodhisattvavimokṣanayasamudrānapi prajānāmi /
teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ praticittakṣaṇaṃ nānāsamādhisamudrapratilābhānapi prajānāmi / sarvajñatāvabhāsanapratilābhānapi prajānāmi / sarvajñatāvidyudālokameghānapi prajānāmi / bodhisattvakṣāntipratilābhanayānapi prajānāmi / sarvajñatāvagāhanavikramānapi prajānāmi / teṣāṃ bodhisattvānāṃ kṣetrasamudrānugamānapi prajānāmi / dharmasamudranayāvatārānapi prajānāmi / sarvasamudralakṣaṇanānātvamapi prajānāmi / sarvabodhisattvavihāranayavikurvitānyapi prajānāmi / nānāpraṇidhānanayasamudrānapi prajānāmi / vividhavikurvitasamudravimātratāmapi prajānāmi //
yathā ca ahaṃ kulaputra asyāṃ lokadhātau atītavartamānān kalpasamudrān nānāvidhānavatarāmi, evamaparāntaparaṃparāvyavacchinnānanāgatān kalpasamudrān prajānāmi / yathā ca sahāyāṃ lokadhātau prajānāmi, tathā sahālokadhātusamavasaraṇāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātusamavasaraṇāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātuparamāṇurajontargatāsvapi sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātuparamāṇurajontargatāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātudaśadigānantaryasthitāsvapi lokadhātuṣu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātudaśadigānantaryasthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātudaśadigānantaryaparaṃparāsthitāsvapi sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātudaśadigānantaryaparaṃparāsthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśaparyāpannāsvapi sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśaparyāpannāsvapi lokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśadigānantaryaparaṃparāsthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā cāsya samantadikprabhāsavairocanasya lokadhātuvaṃśasya daśadigānantaryaparaṃparāvasthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evamiha sarvāvati kusumatalagarbhavyūhālaṃkāreṣu lokadhātusumeruṣu lokadhātusamudrāntargateṣu lokadhātuprasareṣu prajānāmi / evaṃ lokadhātunayeṣu lokadhātucakreṣu lokadhātumaṇḍaleṣu lokadhātuvibhāgeṣu lokadhātunadīṣu lokadhātvāvarteṣu lokadhātuparivarteṣu lokadhātusumeruṣu lokadhātusamudgateṣu lokadhātupadmeṣu lokadhātuvṛkṣeṣu lokadhātukhārakeṣu lokadhātusaṃjñāgateṣvapi prajānāmi //
yathā ca asmin kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre prajānāmi, evaṃ daśasu dikṣu anantaparyanteṣu dharmadhātuparameṣu ākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣu vairocanasya pūrvapraṇidhānasāgarān prajānāmi avatarāmi anusmarāmi / pūrvayogasamudrānapyavatarāmi / pūrvasamudrāgamanasāgarānapyavatarāmi / anantamadhyakalpabodhisattvacaryāsaṃvāsamapyavatarāmi / kṣetrapariśuddhinayānapyavatarāmi / sattvaparipākopāyanayānapyavatarāmi / pūrvatathāgatārāgaṇopasaṃkramaṇavikurvitānapyavatarāmi / pūrvatathāgatapūjopasthānaprayoganayānapyavatarāmi / pūrvatathāgatadharmadeśanāsaṃpratīcchananayānapyavatarāmi / (gv 308) pūrvabodhisattvasamādhipratilābhanayānapyavatarāmi / pariṣkāravaśitāpratilābhanayānapyavatarāmi / pūrvatathāgataguṇasamudrapratipattinayānapyavatarāmi / dānapāramitānayasamudrānapyavatarāmi / bodhisattvaśīlavratamaṇḍalapariśuddhyabhinirharaṇanayānapyavatarāmi / bodhisattvakṣāntipratilābhanayānapyavatarāmi / bodhisattvavīryavegasamudrānapyavatarāmi / sarvadhyānāṅgapariniṣpattinayasāgarānapyavatarāmi / prajñāmaṇḍalapariśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvalokopapattikāyapratibhāsasaṃdarśanopāyanayānapyavatarāmi / samantabhadracaryāpraṇidhānamaṇḍalapariśuddhinayānapyavatarāmi / sarvakṣetrasāgaraspharaṇatāmapyavatarāmi / sarvakṣetrapariśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvatathāgatajñānāvabhāsasamudrānapyavatarāmi / sarvabuddhabodhyākramaṇavikurvitasāgarānapyavatarāmi / sarvatathāgatajñānāvabhāsapratilābhanayānapyavatarāmi /
sarvajñātādhigamāvatāranayasamudrānapyavatarāmi / abhisaṃbodhivikurvitasamudrānapyavatarāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāvikrīḍitanayasamudrānapyavatarāmi / nānāparṣanmaṇḍalasamudrānapyavatarāmi / teṣu ca sarvaparṣanmaṇḍaleṣu sarvabodhisattvānāṃ pūrvakuśalasamudrānapyavatarāmi / prathamapraṇidhānanayasamudrānapyavatarāmi / sattvaparipākavinayopāyanayasamudrānapyavatarāmi / ye ca bhagavatā purvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā sattvasamudrāḥ paripācitāstānapyavatarāmi / teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ praticittakṣaṇaṃ kuśalamūlavivardhanopāyanayasamudrānapyavatarāmi / samādhipratilābhanayasamudrānapyavatarāmi / dhāraṇīmukhasamudrapratilābhanayasāgarānapyavatarāmi / pratibhānajñānamaṇḍalaviśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvabodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitanayasamudrānapyavatarāmi / caryājālābhinirhāranayasamudrānapyavatarāmi / anupūrvasamudrānapyavatarāmi / anupūrvasamudāgamadikpraveśajñānanayasamudrānapyavatarāmi / teṣāṃ ca sarvendriyabalabodhyaṅgadhyānavimokṣasamādhisamāpattivikurvitasamudrānapyavatarāmi //
yathā ca bhagavato vairocanasya sarvasmin dharmadhātau bodhisattvacaritasamudrānapyavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi, evaṃ sarvatathāgatānāṃ daśasu dikṣu dharmadhātuparameṣvākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣvasaṃbhinnasarvabodhisattvacaritasamudrānapyavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi / evaṃ sarvatathāgatānāṃ daśasu dikṣu dharmadhātuparameṣvākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣvasaṃbhinnasarvabodhisattvacaritapraveśamanantamāyājālapraveśamanantadharmadhātuspharaṇamanantamukhanirdeśamaparyantakalpādhiṣṭhānapraveśanirdeśamavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi / tatkasya heto? eṣa hi kulaputra asya sarvabodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ, yadetaṃ samāpannā sarvasattvacittacaritanayān prajānāmi / sarvasattvakuśalasaṃcayān prajānāmi / sarvasattvasaṃkleśavyavadānanayān prajānāmi / sarvasattvakarmanānātvaṃ prajānāmi / sarvaśrāvakasamādhidvārāṇi prajānāmi / sarvaśrāvakasamādhibhūmiṃ prajānāmi / sarvapratyekabuddhaśāntavimokṣavikurvitamavatarāmi / sarvabodhisattvasamādhisamudranayān prajānāmi / sarvabodhisattvavimokṣanayasāgarāvatāraṃ prajānāmi / sarvatathāgatavimokṣanayasāgarāvatāramapi prajānāmi //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako gopāṃ śākyakanyāmetadavocat - kiyaccirapratilabdhastvayāyamārye bodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayo bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa abhayaṃkarā nāma lokadhāturabhūt / tasyāṃ khalu lokadhātau gatipravaro nāma kalpo 'bhūt / tasyāḥ khalu punarlokadhātormadhye kṣemāvatī nāma cāturdvīpikā abhūt / tasyāṃ khalu cāturdvīpikāyāṃ madhye jambudvīpasya drumameruśrīrnāma rājadhānyabhūccaturaśīternagarakoṭīsahasrāṇāṃ pramukhā / sā khalu punardrumameruśrī rājadhānī / tāni caturaśītinagarakoṭīsahasrāṇi pratyekaṃ nīlavaiḍūryabhūmibhāgasaṃsthāpitāni saptaratnamayaprākāraparikṣiptāni vicitravarṇaprabhājālaśubhagandhaśakaṭacakrapramāṇotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannakanakavālikāsaṃstṛtatalagandhodakaparipūrṇasaptaparikhāparikṣiptāni ratnamayasaptavedikājālasaptatālapaṅktiparivṛtāni saptaratnamayavṛkṣamālāparikṣiptāni upari meghajālasaṃchāditāni ratnāṣṭāpadasuvibhaktavicitraratnabhaktivirājitabhūmibhāgāni siddhagaṇavicaritāni abhijātapakṣisaṃghamanojñarutaravitanirghoṣanikūjitāni udyānakoṭīśatasahasropaśobhitāni ṛddhisphītāni pramuditanaranārīgaṇaśatasahasrākīrṇāni śubhābhilaṣaṇīyamāruteritānuparatapuṣpavṛṣṭisahasrābhipravṛṣṭāni pārthivendraśatasahasrādhyuṣitāni / teṣāṃ khalu punarmahānagarāṇāṃ sarvaratnavṛkṣahemajālālaṃkārādibhyo vātasaṃghaṭṭitebhyo bahutūryanirghoṣasamarutaniścaritebhyo 'yamevaṃrūpa ānandaśabdo niścarati sma - snāta, pibata, khādata, dharmaṃ carata, bodhicittamutpādayata, avinivartanīyabhūmivaśitāmadhigacchata / bhadramastu vaḥ / iti //
tasyāṃ khalu drumameruśriyāṃ rājadhānyāṃ dhanapatirnāma rājā abhūt maṇḍalikaḥ / tasya caturaśītistrīsahasrāṇyantaḥpuramabhūt / pañca ca amātyaśatānyabhūvan / rājñaḥ khalu punardhanapateḥ pañca putraśatānyabhūvan sarveṣāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānāṃ prāsādikānāṃ darśanīyānāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatānāṃ / rājñaḥ khalu punardhanapateḥ padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma agramahiṣī abhūt teṣāṃ caturaśīteḥ strīsahasrāṇāṃ pramukhā / tasyāṃ tejodhipatirnāma putro 'bhūdabhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇasamalaṃkṛtakāyaḥ / tasyemāni dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇānyabhūvan / yaduta - supratiṣṭhitapāṇipādaḥ tejodhipatirājakumāro 'bhūt / samaṃ mahāpṛthivyāṃ pādatalāvutkṣipati, samaṃ nikṣipati, nikṣipaṃśca sarvāvatpādatalābhyāṃ samaṃ mahāpṛthivīṃ saṃspṛśati / pādatalayoścāsya cakrāṇi jātāni sahasrārāṇi sanābhīni sanemikāni sarvākāraparipūrṇāni surucirāṇi darśanīyāni / ucchaṅkhapādatā cāsya abhinirvṛttābhūt, suvyaktaparamopaśobhitā upari pādacchavikusumagarbhātirekaprabhāsvarā / ubhe cāsya hastapādatale jālinī abhūtāṃ vicitrasuvibhaktācchidrāparisrāviṇī, tadyathā dhṛtarāṣṭrasya haṃsarājasya / āyatapādapārṣṇitā asyābhinirvṛttābhūtpariśuddhā prabhāsvarā sarvaratnavarṇāvabhāsapramuktā / dīrghā asyāṅgulayo 'bhūvan vṛttāḥ samāyatasaṃdhayaḥ / sa tāḥ samaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpayāmāsa, samuddharati sma / mṛdūni cāsya (gv 310) hastapādatalānyabhūvan kācilindikātirekasukhasaṃsparśāni /
sa tairyān spṛśati striyaṃ vā puruṣaṃ vā dārakaṃ vā dārikāṃ vā, sarve te prītimanaso 'bhūvan paramasukhasaumanasyasamarpitāḥ / eṇeyajaṅghatā cāsya abhinirvṛttābhūt / tasya jaṅghe anupurvasamudgate abhūtāṃ racite vṛtte sujāte eṇeyasyeva mṛgarajñaḥ / nainaṃ kaścitsamartho 'nujavitumanaprāptuṃ vā, na ca vrajan klamamāpadyate sma / saptotsadaḥ khalu punaḥ sa tejodhipatirājakumāro 'bhūt / tasya dvayoḥ pādayordvāvutsadau jātāvabhūtāṃ vṛttau sujātau suparipūrṇāvadṛśyasaṃdhī suracitau darśanīyau, dvau hastayordvāvaṃsakūṭayoḥ pṛṣṭhato grīvāyāmekaḥ / kośagatabastiguhyatā cāsya mahāpuruṣalakṣaṇamabhinirvṛttamabhūt / suguptamasya kośabastiguhyamabhūnnimagnaṃ saṃchāditam, tadyathā hastyājāneyasya vā aśvājāneyasya vā / nāsya kaścitstrī vā puruṣo vā dārako vā dārikā vā vṛddho vā madhyo vā daharo vā gururvā gurusthānīyo vā nirvasanasyāpyapaśyadanyatra svaparibhogena naimittikena vā kāmopacitena / siṃhapūrvārdhakāyaḥ khalu punaḥ sa tejodhipatirājakumāro 'bhūt / anupūrvodgataśarīra upavistīrṇavṛtorasko 'bhijātamṛgarājātirekasusaṃsthitasamucchrayaḥ / citāntarāṃsaḥ khalu punarabhavat sūpacitaśarīraḥ suvibhaktasamucchrayaḥ sarvakāyasamabhāgapratiṣṭhitaḥ anūnagātraḥ anunnatagātro 'pariṇatagātro maṇiphalakavisṛṣṭātirekadyutigātraḥ / saṃvṛttaskandhaḥ khalu punarabhavat / vṛttāvasya skandhāvabhūtāṃ pīnau śubhau suparipuṣṭau / pralambabāhutāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat / so 'navanamanenobhābhyāṃ pāṇibhyāṃ jānumaṇḍale parimārjati, parāmṛśati samabhāgasthitena śarīreṇa /
vṛhadṛjugātramahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat sarvāvaropetaparamāṇusamagātraḥ praśamagātro gurugātraḥ prasannagātraḥ prahlādagātraḥ / kambugrīvatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat adīnakaṇṭhaśca / tasya yāvatyo grīvāsāmantakena mukhasāmantakena ca rasaharaṇyaḥ, tāḥ sarvāḥ samā abhūvan samantāḥ suparipūrṇāḥ / siṃhahanutāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat, suniṣpīḍitahanuḥ suparipūrṇamukhamaṇḍalaḥ sujātapariśuddhamukhamaṇḍalaḥ svāyatamukhadvāro 'pavivaraḥ / samacatvāriṃśaddantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhūt anūnadaśanaḥ / tasya kiṃcidbhaktaparibhogeṣu ekavāramapi mukhabhaktaṃ parivartamānamasaṃbhinnamabhyavahāramagamat antaśa ekodanabindurapi / aviralāviṣamadantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat / aviralā aviṣamā asya dantā abhūvan acchidrasaṃdhayaḥ samāṃ suvibhaktāḥ, yairasyāhāraṃ paribhuñjānasya nābhūtsaṅgo vā parisaṅgoparudvaṅgo(?) vā upakledo vā abhiṣyando vā paryavanāho vā atisarjanaṃ vā / samadantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ khalu punarabhavat samadanto nonadanto nādhikadanto nonnatadanto na saṃnatadanto na saṃbhinnadantaḥ samantamadhyadanto 'nutsannadanto avinirbhinnadantaḥ / suśukladaṃṣṭraśca kumāro 'bhūt nirupakleśadaṣṭraḥ suprasannadaṃṣṭraḥ supariśuddhadaṃṣṭraḥ susaṃsthitavicitradaṃṣṭraḥ / suprabhūtajihvatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ khalu punarabhavat /
(gv 311) prabhūtā cāsya jihvā abhūt tanvī mṛdvī sukumārā karmaṇyā kamanīyā laghuparivartinī mukhamaṇḍalasaṃchādanī tathyapathyārthavyañjanapadaniruktyadhiṣṭhānasaṃprayuktā / brahmasvaraśca sa kumāro 'bhūdabhirucirasvaraḥ sarvatūryanirnādagītavādyaghoṣamanojñarutaravitālāpasaṃlāpavākkarmapravyāhāraḥ / vākpathābhiratisaṃjananīṃ sarvalokābhinandinīṃ vācamudīrayati sma / brahmātirekeṇa svareṇa ca parṣanmaṇḍalamatikrāmati, sarvaṃ ca anuravati / abhinīlanetraśca sa kumāro 'bhūdacchanetraḥ pariśuddhanetraḥ prabhāsvaranetraḥ viprasannanetro 'bhirūpanetro darśanīyanetraḥ suruciranetraḥ prahasitanetraḥ / gopakṣmo sa kumāro 'bhūtpadmarāgasuviśuddhacakṣurāyatanaḥ samanetraraṅgaḥ samasadṛśanetraraṅgaḥ sujātanetraraṅgaḥ āyatanetraraṅgaḥ paripūrṇanetraraṅgaḥ supratiṣṭhitanetraraṅgaḥ / bhruvontare cāsya ūrṇā jātābhūnmṛdvī karmaṇyā sukumārākulasaṃsparśā svacchā śuddhā prabhāsvarā himaguḍikātuṣāravarṇā suśuklaraśmimaṇḍalaprabhāvabhāsā / murdhni ca asyoṣṇīṣamabhinirvṛttamabhūt sujātaṃ samantaparimaṇḍalaṃ madhyābhinyastakeśālaṃkāraṃ koṭīśatasahasrapatraratnapadmasaṃdarśitaṃ samantātsamabhāgapratiṣṭhitamaparimitamahārdhyatāpradhānamadhyam / sūkṣmacchaviśca sa kumāro 'bhūt / nāsya kāye rajo vā malo vā kledo vā jālaṃ vā valī vā śaithilyaṃ vā bhaṅgo vā prasaraṇaṃ vā visaraṇaṃ vā asamaṃ vā asthiṣata / suvarṇavarṇacchaviśca sa kumāro 'bhūjjāmbūnadahemanirbhāsaḥ samantavyāmaprabhaḥ kāñcanaikajvālāprabhāmaṇḍalopaśobhitaḥ sarvaromakūpapramuktagandharaśmivitimiraprabhāsvaraśarīrālaṃkāraḥ /
ekaikaromā ca sa kumāro 'bhūt / ekaikaromasya ekaikasmin romakūpe roma jātamabhūnnīlavaiḍūryavarṇapradakṣiṇāvartakuṇḍalajātaṃ suparisaṃcitaṃ suniviṣṭaṃ supratiṣṭhitam / ūrdhvāṅgaromā ca sa kumāro 'bhūdavinivartanīyaromā apratyudāvartanīyaromā asaṃsṛṣṭaromā / indranīlavarṇakeśatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ / sa kumāro 'bhūt / tasya nīlāḥ keśā abhūvan vairocanamaṇiratnanīlavarṇanirbhāsāḥ snigdhā mṛdavaḥ sukuñcitāḥ pradakṣiṇāvartakuṇḍalinaḥ sujātamūlā anuddhatāḥ niṣpīḍitā asaṃlulitāḥ samasadṛśasthānasaṃsthitāḥ / nyagrodhaparimaṇḍalatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punaḥ tejodhipatī rājakumāro 'bhūt samantabhadraparimaṇḍalaḥ samantabhadraḥ samantaprāsādikaḥ / sa purato 'pyatṛptikaracārudarśano 'bhūt / pṛṣṭhato 'pi dakṣiṇato 'pi vāmato 'pi gacchannapi tiṣṭhannapi niṣaṇṇo 'pi bhāṣamāṇo 'pi tūṣṇībhūto 'pi atṛptikaramanāpacārudarśano 'bhut / ebhiḥ kulaputra dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtakāyaḥ sa tejodhipatī rājakumāro 'bhūt sarvasattvāpratikūladarśanaḥ sarvābhiprāyaparipūrikadarśanaḥ sarvasattvaratikaradarśanaḥ //
sa khalu kulaputra tejodhipatī rājakumāro 'pareṇa samayena pitrābhyanujñāto drumameruśriyo rājadhānyā gandhāṅkuraprabhameghaṃ nāmodyānam, tatra bhūmidarśanāya abhiniryayau viṃśatyā kanyāsahasraiḥ sārdhaṃ mahatā puṇyatejautaḥśrīsaubhāgyavikurvitavyūhena naranārīgaṇaiḥ samantādabhinandyamāno jāmbūnadasuvarṇarathamāruhya mahāvajraratnacatuścakraṃ nārāyaṇavajramayadṛḍhākṣayākṣamuttamacandanasupariniṣṭhitapratiṣṭhiteṣaṃ sarvagandhamaṇirājasuvibhaktapañjaraṃ sarvaratnapuṣpasuvicitropaśobhitavyūhaṃ sarvaratnajālasaṃchāditavyūhaṃ (gv 312) mahāmaṇiratnarājavyūhagarbhamadhyapratiṣṭhāpitasiṃhāsanaṃ pañcakanyāśataratnasūtradāmaparigṛhītaṃ gaganāsaktavāyusamajavājāneyāśvasahasrayuktam anupūrvapariṇatacārudarśanena śvetavaidūryamaṇirājamayacchadanena vimalāpramāṇaprabheṇa acintyādbhutasarvaratnaviracanābhaktivinyāsacitrasarvākāravyūhopaśobhitena nīlavaidūryamaṇirājodviddhadaṇḍena mahatā ratnacchatreṇa dhriyatā bahuprāṇiśatasahasraparivṛtadivyamadhuramanojñanirdhoṣaistūryaśatasahasraiḥ pravādyamānaiḥ mahadbhiḥ puṣpameghairabhipravarṣadbhiḥ surabhidivyagandhadhūpaghaṭikāniyutaśatasahasraiḥ pradhūpyamānaiḥ / tasya tathā vrajato 'ṣṭavartmā mārgaḥ samavasthiṣata nimnonnatavigato 'pagataśarkarakaṭhallotsado jātarūparajatasarvaratnarājadhātusaṃcitabhūmitalapratiṣṭhānaḥ suvarṇavālikāsaṃstīrṇo vicitraratnapuṣpābhikīrṇaḥ ubhayato ratnavṛkṣapaṅktisamalaṃkṛtavicitraratnavedikāparivṛtaḥ / upari ratnakiṅkiṇījālasaṃchanno vividharatnavitatapratimaṇḍito 'nekaratnadhvajapatākāpaṭṭaśatasahasrābhipralambitopaśobhitavyūhaḥ ubhayato nānāratnavyomakapaṅktiviracitavyūhaḥ //
tatra keṣucidratnavyomakeṣu vividharatnaparipūrṇāni ratnabhājanāni sthāpitānyabhūvan yācanakasaṃghapratipādanakārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvaratnābharaṇavidhayaḥ sthāpitā alaṃkārārthināṃ yācakānāmalaṃkaraṇārtham / keṣucidvyomakeṣu cintāmaṇiratnāni sthāpitāni sarvasattvānāṃ sarvābhiprāyaparipūraṇārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāravividhānnapānarasaparipūrṇāni bhojanāni sthāpitāni, yasya yenārthaḥ tasya taṃ pratipādanārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāraparamasvādumanojñavarṇagandharasasparśāḥ divyabhaktavidhayaḥ sthāpitāḥ / keṣucidvyomakeṣu vicitrarasāsvādādivyasarvaphalavidhayaḥ sthāpitāḥ / keṣucidvyomakeṣu vividhojjvalavicitraraṅgaraktāni nānācitrabhaktivinyāsavirājitāni paramamahārhāṇi sūkṣmāṇi sukumārakāntavarṇāni divyavastrakoṭīśatasahasrāṇi sthāpitāni vastrārthināṃ yathābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāravividhadivyamanojñavarṇagandhāḥ sarvagandhavidhayaḥ sthāpitā abhuvan vilepanārthināṃ yathābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvopakaraṇarāśayaḥ sthāpitā abhūvan sattvānāṃ yathāśayābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu nāryo 'bhirūpāḥ prāsādikā darśanīyā vividhacārurūpaveśā vicitramanojñavastrasaṃdhitāḥ sarvābharaṇasvalaṃkṛtā vividhavilepanabhaktivinyāsapratimaṇḍitopaśobhitaśarīrāḥ sarvastrīśilpamāyākalāvidhijñāḥ sthāpitā abhūvan //
tena khalu punaḥ samayena tasyāmeva drumameruśriyāṃ rājadhānyāṃ sudarśanā nāma agragaṇikābhūdrājaparibhogyā / tasyāḥ sucalitaratiprabhāsaśrīrnāma dārikābhūdabhirūpā prāsādikā darśanīyā nātidīrghā nātihrasvā nātisthūlā nātikṛśā nātigaurā nātiśyāmā abhinīlanetrā abhinīlakeśī abhirāmavaktrā brahmasvarā madhurapriyavādinī prājñā sarvakalāvidhijñā sarvaśāstrakovidā dakṣā analasā sagauravā saprasādā maitracittā apratighātabahulā atṛptikaramanāpadarśanā mandarāgadoṣamohā hryapatrāpyasaṃpannā mārdavā ṛjvī aśāṭyā amāyā (gv 313) vinītā / sā mātrā sārdhamanekakanyāparivṛtā ratnarathābhirūḍhā drumameruśriyo rājadhānyā niṣkramya tejodhipate rājakumārasya purataḥ tejodhipatiṃ rājakumāraṃ parimārgayamāṇā rājājñāniyogādgacchantī tejodhipatiṃ rājakumāraṃ dṛṣṭvā tīvraṃ rāgacittamutpādayāmāsa / sā tejodhipate rājakumārasyāntike 'dhimātraṃ saṃjātasnehānubaddhā asvatantracittā mātaraṃ sudarśanāmetadavocat - yatkhalu amba jānīyāḥ - sacenmāṃ tejodhipate rājakumārasya na dāsyasi, maraṇaṃ vopagamiṣyāmi maraṇamātrakaṃ vā duḥkham / sā prāha - maivaṃ dārike cetanāmutpādaya / eṣa hi kumāraścakravartilakṣaṇasamanvāgataḥ / sthānametadvidyate - yadeṣa piturdhanapateratyayāccakravartirājyamadhyāvasiṣyati / sa rājā bhaviṣyati cakravartī / tato 'sya strīratnaṃ prādurbhaviṣyati vaihāyasaṃgamam / api tu khalu punardārike gaṇikā vayaṃ sarvalokaratikarāḥ / na vayamekasattvaṃ pratiniyamena yāvajjīvamupatiṣṭhāmahe / vayaṃ hi rājño dhanapaterājñayā tejodhipateḥ kumārasyopasthānāya niryātāḥ / maināṃ cetanāṃ dṛḍhīkuruṣva / durlabhametatsthānam //
tena ceha samayena sūryagātrapravaro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / tasya khalu punargandhāṅkuraśikharaprabhameghasyodyānasyāntare dharmameghodgataprabhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgataḥ prathamasaptāhābhisaṃbuddho vyāhārṣīt / sa tayā dārikayā rathābhirūḍhayaiva pracalāyamānayā svapnāntare dṛṣṭaḥ / prativibuddhāyāśca purāṇajñātisālohitayā devatayā ārocitam - eṣa dārike sūryagātrapravarastathāgato dharmameghodgataprabhāse bodhimaṇḍe viharati prathamasaptāhābhisaṃbuddho bodhisattvagaṇaparivṛto devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragadevendrabrahmābhāsvarākaniṣṭhadevagaṇapuraskṛtaḥ / tatraiva ca sarvāḥ pṛthvīdevatāḥ saṃnipatitāḥ / ākāśadevatā abdevatā jvalanadevatā vāyudevatāḥ sāgaradevatāḥ nadīdevatā parvatadevatā rātridevatā aruṇodgatadevatā vanadevatā vṛkṣadevatā auṣadhidevatāḥ sasyadevatā nagaradevatāḥ padagāminīdevatā bodhimaṇḍadevatāḥ śarīraraśmidevatāḥ sattvanikāyadevatā gaganadevatā sarvadigdevatāśca saṃnipatitāḥ tasya bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya darśanāyeti //
sā tena tathāgatadarśanena tathāgataguṇaśravaṇena ca viśāradā bhūtvā avakāśapratilabdhā tejodhipate rājakumārasya puratastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
rūpavareṇahu loki viśiṣṭā viśruta sarvadiśāsu guṇebhiḥ / prajñabalena na me sadṛśāsti sarvakalāratimāyavidhijñā // 1 //
prāṇaśatā bahu naikasahasrā ye mama prekṣiṣu rāgavaśena / nāpi ca rajyati mahya kumārā kasyacidantiki mānasu loke // 2 //
no ca mama pratihanyati cittaṃ nāpyanunīyati kutraci sattve / nāpi ca me kvaci vairu na doṣaḥ sarvahite 'bhirataṃ mama cittam // 3 //
yada mi tvamapi dṛṣṭa kumāro rūpabalapravaro guṇadhārī / tada indriya prīṇita sarve prīta mamo vipulā upajātā // 4 //
śuddhavirocanaratnasuvarṇā keśabhinīla suvallita tubhyam / subhrulalāṭa sunāsā eṣa nivedayamī tava ātmā // 5 //
varalakṣaṇadhāri sutejā kāñcanaparvatasaṃnibharūpaḥ / purato na virājami tubhyaṃ śyāmakṛtā maṣivigrahatulyā // 6 //
svabhinīlamahāyatanetrā siṃhahanyo (?) paripūrṇa suvaktraḥ / na ca te pratihanyati vācyaṃ agraruta pratigṛhṇami mahyam // 7 //
vadane tava jihva prabhūtā tāmratanū vipulā ratanābhā / varabrahmasvarāṅgasughoṣā toṣayase jagadālapamānaḥ // 8 //
vadane sahitāstava dantā śaṅkhanibhā vimalā suvibhaktā / smitu yehi vidarśayamānaḥ toṣayase janatāṃ naravīra // 9 //
tava lakṣaṇaśobhana kāyastriṃśa duveva prabhāsura śuddhaḥ / samalaṃkṛtu yehi surūpaḥ cakradharo bhavitāsi narendrā // 10 //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāmetadavocat - kasya tvaṃ dārike, ko vā tavārakṣakaḥ? na mama dārike kalpate paraparigṛhīteṣu dāreṣu mamatāṃ kartum / tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
sudarśane rūpaguṇairupete sulakṣaṇe puṇyaviśuddhakāye / pṛcchāmi te brūhi mamaitamarthaṃ parigrahastvaṃ varagātri kasya // 11 //
mātā pitā vā tava kaccidasti bhartāpi vā svāmi parigraho vā / sattvo 'pi cānyaḥ khalu yena saṃjñā kṛtā mameti tvayi saumyarūpe // 12 //
kaccinna hiṃsābhirataṃ manaste harasyadattaṃ khalu mā pareṣām / mā kāmamithyācaraṇe ratiste mā vā mṛṣādya prasṛtaṃ manaste // 13 //
mā mitrabhedaprasṛtā matiste mā marmabhedīni vacāṃsi vakṣi / mā te 'parakṣeṣu dhaneṣvabhidhyā vyāpādacittaṃ janatāsu cāpi // 14 //
mā dṛṣṭikāntārapathi sthitāsi mā karmavaṃśoddhuracetanā vā / māyāvinī śāṭhyavaśānugā vā mā bādhase tvaṃ viṣameṇa lokam // 15 //
mātāpitājñātisuhṛdgurūṇāṃ kaccitpriyatvaṃ tava gauravaṃ vā / daridrabhūteṣu ca saṃgrahāya kaccitpradātuṃ prasṛtaṃ manaste // 16 //
premāsti kalyāṇasuhṛtsvatho vā dharmeṇa kāle ca vadanti ye tvām / kāyasya cittasya ca kalyatāṃ te karmaṇyatāṃ vā janayanti samyak // 17 //
buddheṣu te gauravamasti kaccit premāpi vā buddhasuteṣu tīvram / kaccitprajānāsi tamagradharmaṃ yataḥ prasūtiḥ sugatātmajānām // 18 //
kaccitpare tiṣṭhasi dharmavaṃśe na cāpyadharmaṃ carituṃ matiste / anantavarṇe ca guṇārṇave te kaccitparaṃ prema ca gauravaṃ ca // 19 //
anāthabhūteṣu janeṣu kaccit maitraṃ manaste 'pariṇāyakeṣu / āpāyike karmaṇi ca pravṛttā kaccidbhṛśārtā karuṇāyase tvam // 20 //
pareṣu saṃpattimudīkṣya cāgrāṃ kaccitparāṃ tuṣṭimupaiṣi ca tvam / kleśāsvatantreṣu janeṣu kaccit prajñābalātsaṃjanayasyupekṣām // 21 //
ajñānasuptāṃ janatāmudīkṣya kacciddṛḍhāṃ prārthayase 'grabodhim / kalpānanantān caramāṇa caryāṃ kaccinna te prārthanayāsti khedaḥ // 22 //
atha khalu sudarśanā agragaṇikā sucalitaratiprabhāsaśriyo dārikāyā mātā tejodhipatiṃ rājakumārametadavocat - mamaiṣā kumāra dārikā upapādukā padmagarbhasaṃbhūtā nābhiniṣkrāntapūrvā gṛhāt / tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣata -
māṃ bhāṣamāṇāṃ śṛṇu rājaputra yaddārikā te paripṛcchateyam / vakṣye 'nupūrvyā tava dārikeyaṃ jātā yathā saumya vivardhitā ca // 23 //
niśākṣaye yatra bhavān prasūtaḥ tatraiva jātā mama dārikeyam / upapādukā nirmalapadmagarbhe sarvāṅgapūrṇā suviśālanetrā // 24 //
vasantakāle pravare ṛtūnāṃ saṃbhūtasasyoṣadhisaṃprarohe / sālaprabhodyānavare madīye ciraṃ mayā tatra vinirgatāham // 25 //
pramuktaśākhāgravicitrakośe praphullavṛkṣe ghanameghavarṇe / nānādvijonnāditavṛkṣaṣaṇḍe vane viśokā muditā ramāmi // 26 //
kanyāśatairaṣṭabhiranvitāhaṃ vibhūṣitābhiḥ sumanoharābhiḥ / vicitraratnāmbaradhāriṇībhiḥ gīte ca vādye ca suśikṣitābhiḥ // 27 //
vicitragandhadhvajapuṇḍarīke vāpītaṭe 'bhūvamahaṃ niṣaṇṇā / puṣpābhikīrṇe dharaṇīpradeśe suśikṣitastrīgaṇasaṃprapūrṇe // 28 //
tatrāmbumadhye 'tha sahasrapatraṃ prādurbabhūvottamaratnapadmam / vaiḍūryadaṇḍaṃ maṇirājapatraṃ viśuddhajāmbūnadakarṇikaṃ ca // 29 //
sugandharattottamakesarāḍhyaṃ jambudhvajodbhūtamahāvabhāsam / āsaṃstadā saṃśayitā janaughā rātryāṃ kimabhyudgata eṣa sūryaḥ // 30 //
mahāravīndrādrajanīkṣaye 'smāt prabodhyamānātsavituḥ prabhāmiḥ / mukto 'vabhāso madhuraśca śabdastajjanmanaḥ pūrvanimittamasyāḥ // 31 //
strīratnametaddhi manuṣyaloke prādurbabhūvottamaśīlaśuddhyā / na karmaṇo hyasti kṛtasya nāśaḥ pūrve sucīrṇasya vipāka eṣaḥ // 32 //
sunīlakeśyutpalanīlanetrā brahmasvarā kāñcanaśuddhavarṇā / āmuktamālābharaṇā suveśā padmodbhavā śrīriva nirmalābhā // 33 //
viśuddhagātrī samabhāgakāyā saṃpūrṇagātrā suvibhaktadehā / suvarṇabimbaṃ maṇineva mṛṣṭaṃ virocate sarvadiśo 'vabhāsya // 34 //
gotrodbhavaścandanarājagandhaḥ pravāti cāsyābhidiśaḥ spharitvā / rutaṃ ca divyaṃ madhuraṃ ruvatyā gandho mukhādvāti yathotpalasya // 35 //
smitaṃ yadaiṣā prakaroti caiva divyaṃ tadā tūryaravaṃ virauti / strīratnametatkhalu jātu loke na prākṛtānāṃ vaśamabhyupaiti // 36 //
manuṣyaloke na hi vidyate 'sau bhartā hi yo 'syāstvadṛte paraḥ syāt / sallakṣaṇaiścitritacārurūpaḥ kanyāṃ pratīcchasva yatastvametām // 37 //
hrasvā na ceyaṃ hi na cātidīrghā sthūlā na caiṣā na kṛśātimātram / cāpodarī pīnapayodharā ca tavānurūpeyamaninditāṅga // 38 //
saṃkhyālipijñānanaye tathaiva mudrāvidhau śāstranayeṣvabhijñā / śilpāni yāvanti ca sarvaloke pāraṃgateyaṃ nikhileṣu teṣu // 39 //
iṣvastravijñāna paraṃ vidhijñā sattvāna yuktau suviniścitā ca / ākarṣaṇe śatrumanaḥprasāde sarvatra pāraṃ paramaṃ gateyam // 40 //
viśuddharatnottamasarvagātramuktaprabhāmaṇḍalarājiteyam / svalaṃkṛtā pūrvakṛtaiḥ svapuṇyaistavānurūpā paricārikeyam // 41 //
ye vyādhayaḥ kecana jīvaloke teṣāṃ samutthānanaye vidhijñā / teṣāmaśeṣapraśamaṃ ca saṃpadbhaiṣajyasamyakpravicāraṇe ca // 42 //
jambudhvaje ye 'pi ca sarvamantraniruktibhedā nikhilā janānām / sarvatra lokavyavahārasaṃghau citre gateyaṃ paramāṃ gatiṃ ca // 43 //
svarāṅganirhāranayāśca ye 'pi teṣāṃ prabhedeṣu naye praviṣṭā / gītāni nṛtyāni ca yāni loke teṣvapyaśeṣeṣu paraṃ vidhijñā // 44 //
tūryeṣu vādyeṣu ratiprayoge hāsye ca lāsye ca gatiṃ gateyam / rakteṣvarakteṣu nareṣvabhijñā narānunītā pratighānvitā vā // 45 //
strīṇāṃ rutānīha ca yāni loke viśeṣatastānyakhilānyavaiti / ye cāprameyā vanitājanasya doṣā na teṣāṃ nikhilena santi // 46 //
nirīkṣite cārdhanirīkṣite ca aṅgapradāne 'ṅgavidarśane ca / niṣṭhāṃ gatā sarvakalāsu caiva manorathānāṃ paripūraṇī te // 47 //
amatsarā ceyamanīrṣukā ca na kāmalolā na pānagṛddhā / kṣemārjavamārdavasūratā ca akrodhanā cāparuṣā suvijñā // 48 //
utthānaśīlāpratikūlavākyā nityaṃ gurūṇāmanuvartinī ca / sagauravā kiṃkuśalaiṣiṇī ca tavānuyogyā caritānuvṛttau // 49 //
jīrṇeṣu vṛddheṣu ca rogavatsu daridrabhūteṣu suduḥkhiteṣu / cakṣurvihīneṣvaparāyaṇeṣu kāruṇyameghaṃ janayatyajasram // 50 //
parārthacintābhiratā sadaiṣā na cintayatyātmahitāni caiva / sarvasya lokasya hitaiṣiṇī ca svalaṃkṛtā cittaguṇairudāraiḥ // 51 //
nityāpramattā smṛtisaṃprajanye sthitā niṣaṇṇā śayitā vrajantī / tūṣṇīṃ prabhāṣatyapi ca smṛtaiva lokasya caivābhimatā sadaiṣā // 52 //
samantataḥ puṇyavatī vibhāti sadaiva ca premakarī janānām / etāmudīkṣanna hi tṛptimeti loke na cāsyāḥ kvacidasti saktiḥ // 53 //
kalyāṇamitreṣu sagauraveyaṃ tvaddarśane nityasamutsukā ca / dīrghānudarśinyaviduṣṭaceṣṭā sumerukalpasthiraśuddhacittā // 54 //
sadā svapuṇyaiḥ samalaṃkṛtaiṣā na vidyate 'syāḥ kvacidapyamitram / jñāne na cāsyāḥ sadṛśāsti yoṣideṣānurūpā tava rājaputra // 55 //
atha khalu tejodhipatī rājaputro gandhāṅkuraśikharaprabhameghamudyānaṃ praviśya sucalitaratiprabhāsaśriyo dārikāyā māturagragaṇikāyāḥ sudarśanāyāḥ samakṣaṃ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāmetadavocat - ahaṃ khalu dārike anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitaḥ / tena mayā aparimāṇāḥ sarvajñatāsaṃbhārāḥ samudānayitavyāḥ / anantamadhyān kalpān bodhisattvacaryāṃ caratā sarvapāramitāḥ pariśodhayitavyāḥ / aparāntakoṭīgatān kalpāṃstathāgatāḥ pūjayitavyāḥ / sarvabuddhaśāsanāni saṃdhārayitavyāni / sarvabuddhakṣetrāṇi pariśodhayitavyāni / sarvatathāgatavaṃśā na vyavacchettavyāḥ / sarvasattvavaṃśāḥ paripācayitavyāḥ / sarvasattvasaṃsāraduḥkhāni vinivartayitavyāni / atyantasukhe sattvāḥ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvasattvānāṃ jñānacakṣuḥ pariśodhayitavyam / sarvabuddhabodhisattvasamudāgame prayoktavyam / sarvabodhisattvasamatāyāṃ sthātavyam / sarvabodhisattvabhūmayo niṣpādayitavyāḥ / sarvasattvadhātuḥ pariśodhayitavyaḥ sarvasattvadāridryavyavacchedāya sarvasvaparityāginā bhavitavyam / aparāntakoṭīgatān kalpān dānapāramitāyāṃ caratā annapānadānena sattvāḥ saṃtarpayitavyāḥ / sarvopakaraṇavastuparityāgena sarvayācanakasaṃghaḥ saṃtarpayitavyaḥ / tena mayā sarvasvaparityāgitāyāṃ pratipadyamānena nāsti tadādhyātmikaṃ bāhyaṃ vā vastu yanna parityaktavyam / tena mayā putraduhitṛbhāryā dātavyāḥ / cakṣuḥśirohastapādasarvāṅgapratyaṅgāni parityaktavyāni / sā tvaṃ mama tadā pareṣu pratipadyamānā dānāntarāyaṃ kariṣyasi / priyeṣu putreṣu parityajyamāneṣvanāttamanā bhaviṣyasi / bahu kāyikacaitasikaṃ duḥkhaṃ pratyanubhaviṣyasi / mama sarvasvaparityāgacitte pratyupasthite mātsaryacittamutpādayiṣyasi / mamāṅgapratyaṅgāni cchittvā yācanakebhyaḥ parityajyamānasya duḥkhitā durmanasvinī bhaviṣyasi / bhaviṣyati ca sa kālo yadahaṃ tvāṃ parityajya tathāgataśāsane pravrajiṣyāmi / sā tvaṃ tasmin samaye 'nāttamanā bhaviṣyasi //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ tasyāṃ velāyāṃ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
saṃbodhisaṃbhāramahāsamudrā mayāprameyāḥ paripūraṇīyāḥ / yataḥ kṛpāṃ sarvajagatsu kṛtvā saṃprasthito 'haṃ sucirāya bodhau // 56 //
kalyārṇavaiḥ samyaganantamadhyaiḥ vyomāpramāṇaiḥ praṇidhirviśodhyaḥ / prasthānabhūmeśva tathāgatānāṃ kalpānanantān parikarma kāryam // 57 //
tryadhvasthitānāṃ ca mayā jinānāṃ saṃśikṣitā pāramitāpatheṣu / viśodhanīyo varabodhimārgo niruttarajñānamahānayena // 58 //
kṣetrāṇi sarvāṇyapi sarvadikṣu kliṣṭāni śodhyāni mayākhilāni / sarvākṣaṇā durgatayaśca sarvā vyāvartanīyāḥ khalu sarvaloke // 59 //
sarve ca sattvā nikhilā viśodhyāḥ kleśāvṛtā mohatamondhabhūtāḥ / prapācayitvā vividhairupāyaiḥ sarvajñatāmārganaye niveśyāḥ // 60 //
bhūmīrasaṅgāśca mayā viśodhyā kalpārṇavāścaiva jināḥ prapūjyāḥ / maitrīṃ ca saṃjanya jagatyaśeṣe deyāni dānānyakhilāni loke // 61 //
samāgatān yācanakānudīkṣya sarvapradānābhiratasya nityam / mā līnadīnā kṛpaṇā tadānīṃ bhūyā mama tvaṃ visabhāgacittā // 62 //
śirorthino me 'rthamudīkṣya dhīmān caryāmudārā ca ratastadānīm / bhaviṣyasi tvaṃ bhṛśaduḥkhataptā śrutvaivamarthaṃ sthitatāmupaihi // 63 //
tvaṃ daurmanasyaṃ mama hastapādacchedān pradāsyāmyāpi yācakānām / kaṭūni vakṣyasyabalārtarūpā śrutvaitamarthaṃ paricintayasva // 64 //
priyāṇi vastūni tathaiva putrān dāsyāmi ca tvāmahamarthinaḥ san / śrutvaitamarthaṃ yadi te na sādaḥ sarvaṃ tathaivāstu yathā taveṣṭam // 65 //
evamukte sucalitaratiprabhāsaśrīrdārikā tejodhipatiṃ rājaputrametadavocat - tathā bhavatu kumāra yathā vadasi / ahaṃ te yathākāmaṃ karaṇīyā yathecchāparibhogyā yenakāmaṃgamā sarvatrātyantānugāminī nityānubaddhā sarvakāryotsukā āśayānukūlopacārā samyakparākramā aviṣamapratipattiprayogopacārā bhaviṣyāmi //
atha khalu sucalitaratiprabhāsaśrīrdārikā tejodhipatiṃ rājaputraṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
kāyo hi yanme narakāgnināyaṃ saṃtāpyamāno vilayaṃ prayāyāt / janmārṇavānapyahamutsahāmi caryāsabhāgā paricārikā te // 66 //
jātiṣvanantāsvapi jātajātaśchidyeta kāyo yadi me 'timātram / tadutsahe 'haṃ sthiradhīracittā bhartā bhava tvaṃ mama sādhurūpa // 67 //
kalpānanantānapi cakravālāḥ kaccicchiro me paricūrṇayeyuḥ / āklāntacittāpi tadutsahe 'haṃ svāmī bhava tvaṃ mama sādhvacintya // 68 //
jātyantarāṇyapyamitāni ca tvaṃ chittvāṅgamātmāni parasya dehi / cetovaśitvaṃ mayi saṃniveśya dṛḍhaṃ pratiṣṭhāpaya māṃ svadharme // 69 //
atyantameva pratipādayāmi kāyaṃ tavemaṃ naradevaputra / caryāṃ caran kalpamahāsamudrān prayaccha māmarthijanāya hṛṣṭām // 70 //
saṃprasthitastvaṃ pravarāgrabodhau sattveṣu saṃjanya kṛpāmanantām / aśeṣasattvārṇavasaṃgrahāya gṛhṇīṣva māmapyanukampayātaḥ // 71 //
na bhogahetorna dhanasya hetorna kāmacaryāratisaṃbhavārtham / icchāmyahaṃ svāminamagrasattvaṃ sabhāgacaryācaraṇāya tu tvām // 72 //
śuddhābhinīlekṣaṇa maitracittā yathekṣase tvaṃ khalu sarvaloke / āraktacittaḥ karuṇāyamāno niḥsaṃśayaṃ tvaṃ bhavitā munīndraḥ // 73 //
yathā kramātprakramato mahī te ratnojjvalā tiṣṭhati nirmaleyam / sallakṣaṇālaṃkṛta cakravartī niḥsaṃśayaṃ tvaṃ bhavitā nṛloke // 74 //
svapnāntare 'paśyamahaṃ rajanyāṃ sudharmameghaprabhabodhimaṇḍe / drumendramūle sugataṃ niṣaṇṇaṃ puraskṛtaṃ buddhasutairanekaiḥ // 75 //
taṃ sūryagātrapravaraṃ jinendraṃ jāmbūnadottaptamahādrikalpam / svapnāntare murdhnyakarotsa me 'dya pāṇiṃ prabuddhā muditā tato 'ham // 76 //
ratiprabhā nāma viśuddhakāyā purāṇasālohitadevatā me / ārocayatyeṣa tathāgato 'smin saṃbodhimaṇḍe vicaratyudāre // 77 //
abhūtpurā me khalu cetanaivamīkṣeya tejodhipatiṃ kumāram / ārocitaṃ devatayā kumāraṃ tvaṃ drakṣyasītyadya niśāntare me // 78 //
svapnāntare me sugato 'dya dṛṣṭaḥ tvaṃ caiva dṛṣṭaḥ pariśuddhasattvaḥ / sārdhaṃ tvayāvāptamanorathāhaṃ taṃ pūjayiṣyāmi munīndramadya // 79 //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya nāmadheyaṃ śrutvā buddhadarśanāvakāśapratilabdho mahāprītiprasādavegasaṃjātaḥ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāṃ (gv 325) pañcabhirmaṇiratnaśatairabhyavakīrya śrīgarbhaprabhāsaṃ nāma cūḍāmaṇiratnamasyāḥ prādāt / agnivarṇena caināṃ mahāmaṇiratnacitreṇa vastraratnenācchādayāmāsa / saivaṃ satkṛtā na hṛpyati notpluvati na carati vā pramādaṃ vāgamat anyatra kṛtāñjalipuṭā animiṣanayanā tejodhipateḥ kumārasya vadanaṃ prekṣamāṇā sthitābhūt //
atha khalu sudarśanā agragaṇikā tejodhipatiṃ rājakumāraṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
dadyāmimāṃ te khalu dārikāṃ hamityevamāsīnmama dirgharātram / seyaṃ pradattā tava cārurūpā svalaṃkṛtā puṇyaguṇairupetā // 80 //
manuṣyaloke sadṛśī na kanyā saṃvidyate 'syāḥ kvaciduttamā yā / śīlena buddhyātha guṇaistathānyaiḥ strīṇāṃ vareyaṃ svalu sarvaloke // 81 //
padmodbhaveyaṃ na hi jātivādaḥ saṃdūṣaṇāmarhati nirmalatvāt / aśeṣadoṣānupaliptacittā caryāsabhāgā tava saṃbabhūva // 82 //
sarvottamasparśasukhāvahāni gātrāṇi cāsyāḥ paramaṃ mṛdūni / vyādhyāturāḥ saṃspariśena yeṣāmarogatāṃ tatkṣaṇameva yānti // 83 //
yo 'syāḥ śubho vāti hi gātragandho varāṃstadanyānabhibhūya gandhān / taṃ gandhamāghrāya viśuddhaśīlapratiṣṭhitā sarvanarā bhavanti // 84 //
asyā hi kāyaḥ kanakaprakāśo virocate nirmalapadmagarbhaḥ / kruddhā yamudvīkṣya hi maitracittā bhavanti sarve nikhilena sattvāḥ // 85 //
snigdhaṃ vaco 'syā madhuraṃ manojñaṃ kāntaṃ janānāṃ śravaṇābhirāmam / śrutvaiva yaddoṣatamovighāti karmāśubhaṃ nābhilaṣanti kartum // 86 //
śuddhāśayā nirmalamānaseyaṃ sarvatra śāṭhyaṃ na hi vidyate 'syāḥ / yadbhāṣate cetasi tattathaiva yato jagattoṣayati svareṇa // 87 //
na māyayā mohayate ca sattvān vilobhayatyeva ca nārthahetoḥ / lajjāvatī saṃvṛtamānaseyaṃ sagauravā vṛddhanaveṣu nityam // 88 //
na jātigotreṇa na rūpamattā tathaiva neyaṃ parivāramattā / madena mānena ca viprayuktā namrā jineṣu praṇatā sadaiva // 89 //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ saparivārayā sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayā viṃśatyā kanyāsahasraiḥ parivāreṇa ca sārdhaṃ tato gandhāṅkuraśikharaprabhameghādudyānānniṣkramya yena dharmodgataprabhāso bodhimaṇḍo yena ca bhagavān sūryagātrapravaraḥ tathāgataḥ, tenopasaṃkrānto 'bhūt bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya darśanāya vandanāya pūjanāya paryupāsanāya / sa yāvadyānasya bhūmistāvadyānena gatvā yānādavatīrya padbhyāmeva bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasyāntikamupasaṃkrāman adrākṣīttejodhipatī rājaputro bhagavantaṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgatarmahantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ dūrata eva prāsādikaṃ darśanīyaṃ śāntendriyaṃ śāntamānasaṃ guptendriyaṃ nāgamiva sudāntaṃ hṛdamivācchaṃ anāvilaṃ viprasannam / dṛṣṭvā cāsya cittamabhiprasannam / prasannacitto buddhadarśanamahāprītiprasādavegān saṃvardhayāmāsa / mahāprītivegaprasādaprāmodyaparisphuṭena cittena taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya sārdhaṃ sucalitaratiprabhāsaśrīdārikāpramukhena sarvaparivāreṇa pañcabhirmahāmaṇiratnapadmaśatasahasraiḥ taṃ bhagavantamabhicchādayāmāsa / pañca ca vihāraśātāni sarvagandhamaṇiratnamayāni sarvamaṇiratnarājavicitrāṇi tasya bhagavataḥ kārayāmāsa / ekaikaṃ ca vihāraṃ pañcabhirmahāmaṇiratnarājaśatasahasraiḥ pratimaṇḍayāmāsa //
atha khalu kulaputra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgataḥ tejodhipate rājakumārasya adhyāśayaṃ viditvā samantanetradvārapradīpaṃ nāma sūtrāntaṃ saṃprakāśayāmāsa / sa taṃ śrutvā sarvadharmanayeṣu daśa samādhimukhasamudrān pratyalabhata / yaduta - sarvatathāgatapraṇidhānasāgarasaṃbhavāvabhāsaṃ nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / tryadhvāvabhāsagarbhaṃ ca nāma samādhimukhaṃ (gv 327) pratyalabhata / sarvabuddhamaṇḍalābhimukhaniryāṇaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvapravarāvabhāsapraveśaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvalokasamudayajñānāvabhāsapratipannaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvendriyasamudrāvabhāsapradīpaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvajagatparitrāṇajñānameghaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvajagatparipākavinayābhimukhapradīpaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvatathāgatadharmacakranirghoṣavijñapanaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / samantabhadracaryāmaṇḍalapariśuddhipraṇidhimeghaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / imāni daśa samādhimukhāni pramukhaṃ kṛtvā sarvadharmanayeṣu daśasamādhimukhasamudrān pratyalabhata / sucalitaratiprabhāsaśrīśca dārikā duryodhanajñānasāgaragarbhaṃ ca nāma cittanidhyaptiṃ pratyalabhata, avaivartikā cābhūdanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantamanekatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayā sarvaparivāreṇa ca sārdhaṃ tasya bhagavato 'ntikātprākrāmat / sa yena drumameruśrī rājadhānī, yena ca pitā rājā dhanapatistenopajagāma / upetya piturdhanapate rājñaḥ pādau śirasābhivandya etamarthamārocayāmāsa - yatkhalu deva jānīyāḥ - sūryagātrapravaro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / ihaiva tava vijite dharmameghodgataprabhāse bodhimaṇḍe viharatyacirābhisaṃbuddhaḥ / atha khalu rājā dhanapatistejodhipatiṃ kumārametadavocat - kena te kumāra ayamarthaṃ ārocito devena vā manuṣyeṇa vā? sa prāha - sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayeti //
atha khalu rājā dhanapatirbuddhotpādaśravaṇena mahānidhānapratilābhasaṃjñī sudurlabhabuddharatnaparilābhasaṃjñī tathāgatadarśane sarvadurgatiprapātabhayavinivartanasaṃjñī sarvakleśavyādhipraśamanamahāvaidyarājapratilābhasaṃjñī sarvasaṃsāraduḥkhaparimocakasaṃjñī atyantayogakṣemapratiṣṭhāpakasaṃjñī vitimirajñānālokadarśakasaṃjñī avidyāndhakāravidhvaṃsanamaholkāprādurbhāvasaṃjñī anāyakasya lokasya dharmanayavināyakapratilābhasaṃjñī apariṇāyakasya sarvajñatāyānapariṇāyakasamutpādasaṃjñī mahāprītiprasādaprāmodyapratilabdho buddhotpādaṃ śrutvā kṣatriyabrāhmaṇanaigamajanapadāmātyapurohitakumārakoṭṭarājāno dauvārikapārṣadyāṃśca saṃnipātya buddhotpādanandaśabdāvedinastejodhipateḥ kumārasya tadrājyaṃ dharmācchādaṃ prādāt / sa taṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya sārdhaṃ daśabhiḥ prāṇisahasrairyena bhagavān sūryagātrapravarastathāgatastenopajagāma / upetya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavataḥ purastānnyaṣīdat sārdhaṃ svakena parivāreṇa //
atha khalu kulaputra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgato dhanapatiṃ rājānaṃ sarvāvacca parṣanmaṇḍalamavalokya tasyāṃ velāyāmūrṇākośātsarvajagaccittapradīpaṃ nāma raśmiṃ prāmuñcat / sā daśasu dikṣu sarvalokadhātūnavabhāsya sarvalokendrānabhimukhaṃ parisaṃsthāpya acintyāni buddhavikurvitāni (gv 328) saṃdarśya buddhavainayikānāṃ sattvānāmāśayān viśodhya tasyāṃ velāyāmacintyena buddhādhipateyena sarvalokābhyudgatena buddhakāyena sarvasvarāṅgasāgarasaṃprayuktena buddhaghoṣeṇa sarvadharmavitimirārthapradīpaṃ nāma dhāraṇīmukhaṃ saṃprakāśayāmāsa buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamadhāraṇīmukhaparivāram / atha rājño dhanapatestaddhāraṇīmukhaṃ śrutvā sarvadharmeṣu mahān dharmāvabhāsaḥ prādurabhūt / tasyāṃ ca parṣadi jambudvīpaparamāṇurajaḥsamānāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmavitimirārthapradīpāyā dhāraṇyāḥ pratilambho 'bhūt / ṣaṣṭeśca prāṇiniyutānāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni / daśānāṃ ca prāṇisahasrāṇāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham / aparimāṇānāmanutpannapūrvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpannam / daśasu dikṣu acintyabuddhavikurvitasaṃdarśanenānantamadhyaḥ sattvadhāturvinayamagamāt tribhiryānaiḥ //
rājñaśca dhanapatermahādharmāvabhāsapratilabdhasya etadabhavat - na śakyamagāramadhyāvasatā imā evaṃrūpā dharmā adhimoktum, evaṃrūpaṃ ca jñānaṃ niṣpādayitum / yannvahaṃ bhagavato 'ntike pravrājayeyam / atha khalu rājā dhanapatistaṃ bhagavantametadavocat - labheyāhaṃ bhagavato 'ntike pravrajyāmupasaṃpadaṃ bhikṣubhāvam / āha - yasyedānīṃ mahārāja kālaṃ manyase //
atha khalu rājā dhanapatiḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasyāntike prāvrajat sārdhaṃ daśabhiḥ prāṇisahasraiḥ / tena acireṇa pravrajitena sarvadharmavitimirārthapradīpaṃ dhāraṇīmukhaṃ saparivāraṃ niṣpāditaṃ bhāvitam, tāvantyeva ca samādhimukhāni pratilabdhāni / daśa ca bodhisattvābhijñāḥ pratilabdhā / anantamadhyaṃ ca pratisaṃvinnayasāgarāmavatīrṇaḥ / asaṅgagocarā ca nāma kāyapariśuddhiḥ daśadiktathāgatopasaṃkramaṇeṣu pratilabdhā / sa tasya bhagavato dharmacakraṃ pratīcchitavān saṃdhāritavān, kathāpuruṣatvaṃ ca kārayāmāsa / mahādharmabhāṇakatvaṃ ca akarot / śāsanaparigrahaṃ cākārṣīt / abhijñāpratilābhabalena ca sarvāvatīṃ lokadhātuṃ spharitvā yathāśayānāṃ sattvānāṃ kāyaṃ saṃdarśya etaṃ buddhotpādaṃ prabhāvayan tāṃ sarvatathāgatasamudayadharmatāmabhidyotayan tāṃ pūrvayogasaṃpadaṃ saṃprakāśayan taṃ buddhavikurvitaprabhāvaṃ saṃvarṇayamānaḥ śāsanaparigrahamakārṣīt //
tejodhipatinā ca rājaputreṇa tatraiva divase pūrṇāyāṃ pūrṇamāsyāṃ sapta ratnāni pratilabdhāni / tasyopariprāsādatalagatasya strīgaṇaparivṛtasya purastādapratihatavegaṃ nāma śatasahasrāraṃ sarvaratnasamalaṃkṛtaṃ divyaṃ jāmbūnadasuvarṇamayaṃ samantaprabhaṃ sarvākāravaropetaṃ mahācakraratnaṃ prādurabhūt / vajraratnagiritejaśca nāma mahāhastiratnaṃ prādurabhūt / nīlagiryanilavegaṃ ca nāma aśvaratnaṃ prādurabhavat / ādityagarbhaprabhamegharājaṃ ca nāma mahāmaṇiratnaṃ prādurabhavat / sā ca sucalitaratiprabhāsaśrī dārikā strīratnaṃ prādurabhavat / prabhūtaghanaskandhaṃ ca nāma gṛhapatiratnaṃ prādurabhavat / vimalanetraṃ ca nāma pariṇāyakaratnaṃ saptamaṃ prādurabhavat / sa saptaratnasamanvāgato rājābhavaccakravartī caturdvīpeśvaro dhārmiko dharmarājo vijitāvī janapadasthāmavīryaprāptaḥ / pūrṇaṃ khalu punarasya sahasraṃ putrāṇāmabhūcchūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām / sa (gv 329) imāṃ mahāpṛthivīṃ sasāgaragiriparyantāmakhilāmakaṇṭakāmanītikāmanupadravāmṛddhāṃ sphītāṃ kṣemāṃ subhikṣāṃ ramaṇīyāmākīrṇabahujanamanuṣyāṃ dharmeṇābhinirjitya adhyāvasati sma //
sa tasmin jambudvīpe caturaśītirājadhānīsahasreṣu ekaikasyāṃ rājadhānyāṃ pañca vihāraśatāni kārayāmāsa sarvākāravaropetāni sarvopabhogaparibhogopacārasaṃpannāni sarvodyānaprāsādacaṃkramaniryāṇasukhaparibhogyavanarājīvibhūṣitāni / ekaikasmiṃśca vihāre tathāgatacaityaṃ kārayāmāsa vipulodviddhamatyantarānekākāraratnavyūhaṃ sarvamaṇiratnarājavicitram / sarvāsu ca tāsu rājadhānīṣu taṃ bhagavantaṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgataṃ saparivāramupanimantrayāmāsa nagarapraveśāya / sarvāsu rājadhānīṣu taṃ tathāgataṃ sarvākārayā acintyayā tathāgatapūjayā pūjayan praveśayāmāsa / sa buddhanagarapraveśaprātihāryavikurvitena apramāṇānāṃ sattvānāṃ kuśalamūlāni saṃjanayamāsa / tatrāprasannacittāḥ sattvāḥ prasādaṃ pratyalabhanta / prasannacittāḥ sattvā buddhadarśanaprītivegān vivardhayāmāsuḥ / prītivegavivardhitāḥ sattvā bodhyāśayaviśuddhiṃ pratyalabhanta / bodhyāśayaviśuddhāḥ sattvāḥ mahākaruṇācetanāmutpādayāmāsuḥ / sattvahitapratipannāḥ sattvāḥ sarvabuddhadharmaparyeṣṭyabhiyuktā abhūvan / buddhadharmanayavidhijñāḥ sattvāḥ sarvadharmasvabhāvanidhyaptaye cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / dharmasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ tryadhvasamatāvatārāya cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / tryadhvajñānāvabhāsapratilabdhāḥ sattvāḥ sarvabuddhaparaṃparāvijñaptaye jñānālokamavakrāmati sma / vicitratathāgatavijñaptyavakrāntāḥ sattvāḥ sarvajagatsaṃgrahāya cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / sarvajagatsaṃgrahaprayuktāḥ sattvā bodhisattvamārgaviśuddhaye praṇidhānamutpādayāmāsuḥ /
mārgasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ sarvatathāgatadharmacakrābhinirhārāya jñānālokamutpādayāmāsuḥ / dharmasāgaravinayābhimukhā sattvāḥ sarvakṣetrajālasvakāyaspharaṇatāyai cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / kṣetrasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ sarvasattvendriyasamudraparijñāyai praṇidhānamakārṣuḥ / sarvajagadindriyayathādhimuktivicāraprayuktāḥ sattvāḥ sarvajñatādhigamāya adhyāśayaṃ viśodhayāmāsuḥ / ityevaṃrūpāṇāṃ sattvānāmimāmevaṃrūpārthasiddhiṃ saṃpraveśya tejodhipatī rājā sarvāsu rājadhānīṣu taṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgataṃ praveśayāmāsa acintyena buddhavikurvitaprātihāryasaṃdarśanena teṣāṃ sattvānāṃ paripākavinayāya //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena tejodhipatirnāma rājaputro 'bhūt? na khalu punastvayaivaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa bhagavān śākyamunistathāgatastena kālena tena samayena tejodhipatirnāma rājaputro 'bhūt, yena taccakravartirājyaṃ pratilabdham, sa ca sūryagātrapravaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena dhanapatirnāma rājā abhūt tejodhipateḥ kumārasya pitā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ratnakusumaprabho nāma tathāgatastena kālena tena samayena dhanapatirnāma rājā abhūt, ya etarhi pūrvasyāṃ diśi lokadhātau sāgaraparamāṇurajaḥsamānāṃ lokadhātusamudrāṇāṃ pareṇa dharmadhātugaganapratibhāsameghanāmni lokadhātusamudre tryadhvapratibhāsamaṇirājasaṃbhavakulamadhyame lokadhātuvaṃśe buddhaprabhāmaṇḍalaśrīpradīpāyāṃ lokadhātau sucandrakāyapratibhāsadhvaje bodhimaṇḍe (gv 330) anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddho 'nabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamabodhisattvaparivṛto dharmaṃ deśayati / tena ca bhagavatā ratnakusumaprabheṇa tathāgatena pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā sarvadharmadhātugaganapratibhāsamegho lokadhātusamudraḥ pariśodhitaḥ / yāvantaśca tasmin lokadhātusamudre tathāgatā utpannāśca utpadyante ca utpatsyante ca, te sarve ca bhagavatā ratnakusumaprabheṇa tathāgatena pūrvabodhisattvacaryāścaratā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripācitāḥ //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma rājabhāryā abhūt tejodhipateḥ kumārasya mātā caturaśītistrīsahasrāṇāṃ pramukhānām? na khalvevaṃ draṣṭavyam / eṣā sā kulaputra māyādevī bhagavato mātā bodhisattvajananī samantāvabhāsānāvaraṇavimokṣapratiṣṭhitā asaṃkhyeyasarvatathāgatasamudrāgamapratyakṣā sarvabodhisattvajanmasaṃdarśanavidhijñā tena kālena tena samayena padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma rājño dhanateragramahiṣyabhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena sudarśanā nāma agragaṇikā abhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / eṣā sā sunetrā nāma daṇḍapāṇeḥ śākyasya bhāryā mama mātā tena kālena tena samayena sudarśanā nāma agragaṇikābhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena sucalitaratiprabhāsaśrīrnāma gaṇikādārikābhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena sucalitaratiprabhāsaśrīrgaṇikādārikā abhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena tejodhipate rājñaḥ parivāro 'bhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ime te bodhisattvāḥ sarve samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaparipūryāṃ bhagavatā pratiṣṭhāpitā asminneva parṣanmaṇḍale saṃniṣaṇṇāsarvalokadhātupratibhāsaprāptena kāyena sarvabodhisattvasamādhivihārasaṃbhinnena cittena sarvatathāgataḥ saṃmukhabhāvavadanavijñaptena cakṣuṣā sarvatathāgatagaganasvarāṅgameghacakranigarjitanirghoṣavijñaptena śrotreṇa sarvadharmavihāravaśavartinā āśvāsapraśvāsena sarvabuddhakṣetrānucalitena nirghoṣeṇa sarvatathāgataparṣanmaṇḍalopasaṃkramaṇāpratiprasrabdhena bodhisattvakāyena bodhisattvayathāśayābhimukhena paripākavinayānukūlena ātmabhāvābhinirhāreṇa aśeṣasarvadigjālaprasṛtena nānāgatasarvakalpāvyavacchinnena samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaparipūrisamudāgamena samanvāgatā bhagavataḥ parṣanmaṇḍale saṃniṣaṇṇāḥ / sa khalu kulaputra sūryagātrapravarastathāgatastejodhipatinā cakravartinā ca mayā ca yāvajjīvamupasthito 'bhūt cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ //
tasya khalu punaḥ kulaputra sūryagātrapravarasya tathāgatasya parinirvṛtasyānantaraṃ tasyāmeva lokadhātau prasannagātro nāma tathāgato loka udapādi / so 'pyasmābhirārāgitaḥ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjitaḥ / tasyānantaraṃ sarvagātrajñānapratibhāsacandro nāma tathāgato loka udapādi / so 'pyasmābhirdevendrabhūtairārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jāmbūnadatejorājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇabhūṣitagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vicitraraśmijvalanacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suvilokitajñānaketurnāma tathāgata (gv 331) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vipulamahājñānaraśmirājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ nārāyaṇavajravīryo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramaparājitajñānasthāmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavilokitajñāno nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vimalaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ siṃhavijṛmbhitaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaraśmijvalanacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇaraśmidhvajonāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānabhāskaratejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnapadmapraphullitagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ puṇyapradīpadhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaraśmimeghaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavairocanacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ābharaṇacchatranirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānālokavikramasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ /
tasyānantaraṃ dharmadhātuviṣayamaticandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sattvagaganacittapratibhāsabimbo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ praśamagandhasunābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantānuravitaśāntanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sudṛḍhajñānaraśmijālabimbaskandho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ amṛtaparvataprabhātejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranigarjitaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ buddhagaganaprabhāsacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmicandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmicandrorṇamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suparipūrṇajñānamukhaktro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suviśuddhajñānakusumāvabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnārciḥparvataśrītejorājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vipulaguṇajyotiḥprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samādhimervabhyudgatajñāno nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnacandradhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramarcirmaṇḍalagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnāgraprabhatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānacaryāvilambo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ arciḥsamudramukhavegapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmavimānanirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramasadṛśaguṇakīrtidhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ pralambabāhurnāma tathāgata ārāgitaḥ /
tasyānantaraṃ pūrvapraṇidhinirmāṇacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramākāśajñānārthapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmodgatanabheśvaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vairocanaśrīgarbharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanārāyaṇaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgarapadmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / iti hi kulaputra etāṃstathāgatān pramukhān kṛtvā tasyāṃ lokadhātau ṣaṣṭibuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇyutpannāni (gv 332) abhūvan, yānyasmābhirārāgitāni satkṛtāni gurukṛtāni mānitāni pūjitāni cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ //
teṣāṃ khalu kulaputra ṣaṣṭerbuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṃ sarvapaścimo vipuladharmādhimuktisaṃbhavatejo nāma tathāgata utpanno 'bhūt / tasya bhagavato nagare praviṣṭasya mayā rājabhāryābhūtayā sārdhaṃ svāminā sarvākārapūjāmukhaṃ prayuktayā tathāgatapūjayā pūjāṃ kṛtvā sarvatathāgatotpattisaṃbhavapradīpo nāma tathāgatadharmaparyāyastasya bhagavato 'ntikāt śrutaḥ, yasya sahaśravaṇānmayā jñānacakṣuḥ pratilabdham / eṣa ca sarvabodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayo bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ //
sā khalvahaṃ kulaputra etaṃ vimokṣaṃ bhāvayamānā buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamān kalpānāgatān bodhisattvena sārdhaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇā / teṣu ca me buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu anantamadhyāstathāgatā ārāgitāḥ / kvacit kalpe kalpastho 'pi ekatathāgata ārāgitaḥ / kvacit kalpe dvau tathāgatāvārāgitau / kvacit kalpe yāvadanabhilāpyāstathāgatā ārāgitāḥ / kvacit kalpe buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / na ca me jātu bodhisattvasya kāyo jñātaḥ - kiṃpramāṇaḥ kīdṛksaṃsthānaḥ kīdṛgvarṇaḥ / na kāyakarma jñātaṃ na vākkarma na manaskarma jñātaṃ na jñānadarśanaṃ na jñānagocaraṃ na jñānasamādhiviṣayo jñātaḥ / ye khalu punaḥ kulaputra sattvā bodhisattvaṃ bodhisattvacārikāṃ carantaṃ dṛṣṭvā bodhisattvasyāntike 'nunayacittamutpādayāmāsuḥ, nānāsaṃketairnānāsaṃvāsaiśca prasādaṃ janayāmāsuḥ, sarve te bodhisattvena laukikalokottarairvividhairupāyaiḥ saṃgṛhītā bodhisattvasya parivārā bhavanti sma / te bodhisattvasya bodhisattvacaryāṃ carataḥ parivārasaṃvāse na avaivartikā bhavanti sma anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau //
sāhaṃ kulaputra vipuladharmādhimuktisaṃbhavatejastathāgatasya sahadarśanādimaṃ sarvabodhisattvasamādhisāgaravyavalokanaviṣayaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pratilabhya bodhisattvena sārdhaṃ buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamān kalpānāgatā etaṃ vimokṣaṃ saṃbhāvayamānā / ye ca teṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu tathāgatā utpannāḥ, sarve te mayā tathāgatā ārāgitāḥ pūjitā upasthitāḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ dharmadeśanā śrutā, śrutvā udgṛhītā saṃdhāritā / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāmantikādeṣa vimokṣaḥ pratilabdho nānānayairvā nānāsūtrāntanayanirghoṣairnānāvimokṣaśarīrairnānāvimokṣadvārairnānāvimokṣavicārairnānādhvajapraveśaiḥ nānābuddhakṣetrasāgarāvatāraiḥ nānābuddhadarśanasamudravijñaptibhiḥ nānātathāgataparṣanmaṇḍalāvatāraiḥ nānābodhisattvapraṇidhānasāgaranayapathaiḥ nānābodhisattvacaryāprasaraiḥ nānābodhisattvacaryābhinirhāraiḥ nānābodhisattvaprasaraiḥ / na ca bodhisattvasya samantabhadravimokṣanayamavatarāmi / tatkasya hetoḥ? ākāśatalapraveśāpramāṇā hi kulaputra samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ vimokṣanayāḥ sarvasattvasaṃjñāgatatalāpramāṇāḥ tryadhvaparivartasāgaratalāpramāṇā (gv 333) diksamudratalāpramāṇā dharmadhātunayasāgaratalāpramāṇāḥ / tathāgataviṣayasamaśarīrā hi kulaputra samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ vimokṣanayāḥ //
sā ahaṃ kulaputra buddhakṣetraparmāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvaśarīraṃ prekṣamāṇā atṛptaiva darśanena / tadyathāpi nāma kulaputra ekāntarāgacaritayoḥ strīpuruṣayoranyonyasamāgame saṃketakṛtayorapramāṇā ayoniśomanasikāraprabhavāḥ śubhasaṃjñāvitarkasaṃmohasaṃbhavāścittotpādā utpadyante, evameva kulaputra mama bodhisattvasya śarīraṃ prekṣamāṇāyā ekaikasmādromavivarādanantamadhyāpramāṇanirdeśā lokadhātuvaṃśaprasarā nānāpratiṣṭhānā nānāsaṃdhivyūhā nānāsaṃsthānā nānāparvatavyūhā nānāpṛthivītalavyūhanirdeśā nānāgaganameghasaṃchannālaṃkārā nānākalpanāmasaṃkhyānirdeśā nānābuddhotpādatathāgatavaṃśaprabhavā nānābodhimaṇḍālaṃkārā nānātathāgatadharmacakrapravartanavikurvitā nānātathāgataparṣanmaṇḍalavyūhā nānāsūtrāntanayanirdeśanirghoṣā nānāyānanayanirhāraprabhavā nānāpariśuddhaprabhālokāvabhāsā adṛṣṭapūrvanimittāḥ praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyā buddhasamudrāścakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / nānābodhimaṇḍālaṃkārā nānādharmacakrapravartanavikurvitā nānāsūtrāntanirghoṣavikurvitāḥ apratisrabdhayogena praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāḥ sattvasamudrā nānābhavanārāmaparvatavimānanadīsamudranilayā nānārūpakāyā nānāparibhogaviṣayā nānācārayogacāraprayogā nānendriyapariniṣpattisaṃsthānāḥ praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāstryadhvasāgarapraveśanayā avabhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapraṇidhānasamudrā viśudhyante /
anantamadhyā bodhisattvabhūmicaryāvimātratāsamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapāramitānayasāgarapariśuddhayo 'vabhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapūrvayogasamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā buddhakṣetrapariśodhananayasamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvamahāmaitrīnayasamudrāḥ sarvasattvamahāmaitrīnayasamudrāḥ sarvasattvaparipākavinayaparākramaprayogasāgarā avakrāmanti / anantamadhyā bodhisattvamahākaruṇāmeghanayasāgarāḥ saṃbhavanti / anantamadhyā bodhisattvamahāprītivegasāgarā vivardhante / praticittakṣaṇamanantamadhyāḥ sarvasattvasaṃgrahaprayogasāgarā niṣpadyante //
sā ahaṃ kulaputra teṣu buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu bodhisattvasya ekaikasmādromavivarātpraticittakṣaṇamanantamadhyān dharmanayasāgarānavataramāṇā paryantaṃ nādhigacchāmi / na ca avatīrṇapūrvamavatarāmi / na pratilabdhapūrvaṃ pratilabhe yāvadantaḥpuramadhyagatasyāpyahaṃ kulaputra sarvārthasiddhasya strīgaṇaparivṛtasya nānāvimokṣanayasāgarāvatāraiḥ / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāṃstryadhvanayasāgarānavatārāmi dharmadhātvavatāranayasamudrāvatāreṇa //
etamahaṃ kulaputra sarvabodhisattvasamādhisāgaravyavalokanaviṣayaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi, samāpadye / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmanantamadhyopāyanayasāgaraprasṛtānāṃ sarvasattvasamasadṛśasaṃsthānasaṃsthitakāyavijñaptisaṃdarśakānāṃ sarvajagadāśayānukūlacaryāsaṃdarśakānām (gv 334) anantamadhyavarṇanirmitameghasamudrasarvaromamukhapramuñcakānāṃ sarvaśarīradharmatāsvabhāvaprakṛtipariśuddhānāmākāśalakṣaṇajagatprakṛtyavabodhanirvikalpānāṃ sarvatrānugatabuddhiviniścayatathāgatasamavikurvitaparamāṇām anantamadhyavimokṣaviṣayavikurvitaniryātānāṃ vipuladharmadhātucittotpādapraveśavihāravaśavartināṃ samantamukhasarvadharmabhūmivimokṣasāgaravikrīḍitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, nikhilān vā guṇanidhīn saṃdarśayitum //
gaccha kulaputra, ihaiva bhagavato vairocanasya pādamūle vividharatnavyūhamahāmaṇirājapadmagarbhāsananiṣaṇṇā bodhisattvajanetrī māyā nāma devī / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvā bodhisattvacaryāṃ caranto 'nupaliptā bhavanti sarvalokadharmamalaiḥ / apratiprasrabdhā bhavanti tathāgatapūjāprayogeṣu / avaivartikā bhavanti sarvabodhisattvakarmāntebhyaḥ / sarvāvaraṇavigatā bhavanti bodhisattvavimokṣāvatāreṣu / aparapratyayā bhavanti sarvabodhisattvavihāreṣu / saṃmukhībhāvagatā bhavanti sarvatathāgatānām / na vivartante sarvasattvasaṃgrahaprayogebhyaḥ, na nivartante 'parāntakoṭīgatakalpasarvabodhisattvacaryāsaṃvāsebhyaḥ / na pratyudāvartante mahāyānapraṇidhānāt / na saṃsīdanti jagatkuśalamūlasaṃdhāraṇavivardhanatayā //
atha khalu gopā śākyakanyā etameva vimokṣamukhanayaṃ saṃdarśayantī buddhādhiṣṭhānena tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
saṃbodhicaryācaraṇaprayuktaṃ paśyanti sattvāḥ khalu ye 'grasattvam / prasannacittāḥ pratighātino vā vrajanti te saṃgrahamasya sarve // 90 //
yāvanti hi kṣetraśate rajāṃsi smarāmi kalpāniha tāvato 'ham / meruprabhābhūdvaralokadhātustataḥ paraṃ vyūhasanāmni kalpe // 91 //
ṣaḍviṃśatiḥ koṭyayutāni tasmin sahasrasaṃkhyā hyabhavanmunīnām / teṣāmabhūdyaścaramo munīndro dharmadhvajo nāma jagatpradīpaḥ // 92 //
śrītejanāmā nṛpatistadānīṃ tasmin munīndre parinirvṛte 'tha / jambudhvaje 'sminnihatāricakraḥ so 'vyāhatājñaḥ parameśvaro 'bhūt // 93 //
śūrāṇi vīrāṇyatha rūpavanti pañcābhavan putraśatāni tasya / sarvāṅgasaṃpūrṇaviśuddhakāyānyanuttamaśrīpratimaṇḍitāni // 94 //
rājā saputraḥ sugate prasannaḥ pūjāmakārṣīdvipulāṃ jinasya / nityaṃ ca saddharmaparigraho 'sau dharmābhiyukto 'bhavadaprakampyaḥ // 95 //
suraśmināmā ca nṛpasya tasya viśuddhasattvo 'yamabhūtkumāraḥ / sudarśanīyaśca manojñarūpaḥ triṃśadvarālaṃkṛtalakṣaṇāṅgaḥ // 96 //
rājyaṃ parityajya nṛṇāṃ sa pañcakoṭīvṛtaḥ pravrajitastadānīm / sa pravrajitvā dṛḍhavīryayuktaḥ saṃdhārayāmāsa jinasya dharmam // 97 //
drumāvatī nāma purī vṛtābhūt koṭīsahasrairnagarottamānām / āsīdvanaṃ tatra vicitraśākhaṃ praśāntanirghoṣamanuttaraśriyam // 98 //
yataḥ suraśmirvijahāra tasmin viśārado dhīpratibhānaśuddhaḥ / sa dyotayāmāsa jinasya dharmaṃ saṃkliṣṭasattvaughaviśodhanāya // 99 //
piṇḍāya dhīmān sa puraṃ viveśa prāsādikeryāpathaśāntaveṣaḥ / anutkṣiptacakṣuḥ smṛtimān prajānan gambhīraceṣṭaḥ sthiradhīragāmī // 100 //
nandīdhvajo 'bhūtpravaraḥ purāṇāṃ śreṣṭhī tadānīṃ suvighuṣṭakīrtiḥ / tasyāhamāsaṃ duhitā manāpā bhānuprabhā nāma sucārurūpā // 101 //
dvāre 'tha tasyottaramandirasya dṛṣṭo mayābhūtsagaṇaḥ suraśmiḥ / prāsādiko lakṣaṇacitritāṅgaḥ tatrābhavanme sumahān prasādaḥ // 102 //
yadā gṛhadvāragato mamābhūt pātre pradatto 'sya maṇistadā me / muktvā ca sarvābharaṇāni maitracittānunītāhamadāttadāsmai // 103 //
sarāgacittena vidhāya pūjāṃ suraśmiketoḥ sugatātmajasya / ardhatṛtīyāni śatāni nāgāṃ kalpottamāyāṃ khalu jātvapāyān // 104 //
deveṣu devendrakuleṣu jātā narendraputrī manujeṣu cāham / anantavarṇena samucchrayeṇa sarvatra cādātsahadarśanaṃ me // 105 //
ardhatṛtīyeṣu gateṣu kalpaśateṣu jātāsmyabhayaṃkarāṇām / sudarśanāyā gaṇikottamāyāḥ saṃcālitākhyā duhitā tadānīm // 106 //
dṛṣṭvātha tejodhipatiṃ kumāraṃ pūjāmakārṣaṃ muditāhamasya / ātmānamasyaiva nivedayitvā bhūtāsmi vaśyā khalu tasya bhāryā // 107 //
saṃpūjitastena mayā sahābhūt sa sūryagātrapravaro maharṣiḥ / prasannayā caiva tamīkṣya buddhamutpāditaṃ me varabodhicittam // 108 //
pūrṇā jinānāṃ khalu ṣaṣṭikoṭyastatraiva kalpe susamutthitānām / babhūva teṣāṃ caramo jinānāṃ buddhastadānīmadhimuktitejāḥ // 109 //
tasmin viśuddhaṃ mama dharmacakṣurdharmasvabhāvaśca mayāvabuddhaḥ / ayoniśo 'tyantavikalpa śāntā labdhāvabhāsāsmyabhavaṃ tato 'rvāk // 110 //
samādhibhūmiṃ ca vilokayāmi tataḥprabhṛtyeva jinaurasānām / kṣetrārṇavānekamanaḥkṣaṇena cintāvyatītāṃśca diśāmi dikṣu // 111 //
nānāviśuddhāni ca sarvadikṣu kṣetrāṇi paśyāmyamitādbhutāni / dṛṣṭvā manasteṣu na sajjate me kliṣṭeṣu naiva pratihanyate ca // 112 //
kṣetreṣu teṣveva ca bodhimaṇḍe paśyāmi buddhān nikhileṣvaśeṣān / prabhāsamudrānamitāṃśca teṣāṃ ekena cittena vilokayāmi // 113 //
tathaiva teṣāṃ ca parṣatsamudrāṃścittakṣaṇenāvatarāmyasaṅgān / teṣāṃ samādhīnakhilānavaimi sarvān vimokṣānapi cāprameyān // 114 //
caryāṃ ca teṣāṃ vipulāṃ dharemi bhūmīnayāṃścāvatarāmyaśeṣān / praṇidhyasaṃkhyeyamahāsamudrān pratikṣaṇaṃ cāvatarāmyanantān // 115 //
saṃprekṣatī satpuruṣasya kāyaṃ kalpānanantāṃścaratī ca caryām / ekaikaromno 'sya vikurvitānāṃ naiveha paryantamupaimi jātu // 116 //
saṃkhyāvyatītānapi caiva romni kṣetrodadhīnapyavalokayāmi / samārutaskandhamahājalaughānagniprapūrṇān pṛthivīśarīrān // 117 //
nānāpratiṣṭhānavikalparūpān vicitrasaṃsthānanayapraveśān / nānāvidhān dhātuśarīrabhedairanantamadhyākṛtavigrahāṃśca // 118 //
kṣetrodadhiṣvamiteṣvalāpyān dhātūn pṛthag yānavalokayāmi / dharmābhidhānairjanatāṃ vinītāṃ teṣveva paśyāmi jinān prayuktān // 119 //
na kāyakarmāsya mayāvabuddhaṃ na vāgna cittaṃ na tayośca karma / ṛddhirna naivāsya pṛthagvikurvā kalpāṃścarantyā vipulāṃ sucaryām // 120 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako gopāyāḥ śākyakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya gopāṃ śākyakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya gopāyāḥ śākyakanyāyā antikāt prakrāntaḥ // 41 // 44 māyā /
atha khalu sudhanasya śreṣṭhidārakasya māyāyā devyāḥ sakāśaṃ gamanābhimukhasya buddhagocaravicārajñānapratipannasya etadabhavat - kenopāyena mayā śakyaṃ sarvalokoccalitaṣaḍāyatanānāmapratiṣṭhitānāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ sarvasaṅgasamatikrāntakāyānāmasaṅgagatigāminīpratipadāpratipannānāṃ dharmakāyasuviśuddhānāṃ kāyakarmamāyāsunirmitaśarīrāṇāṃ jñānamāyāgatalokavicārāṇāṃ praṇidhirūpakāyānāṃ buddhādhiṣṭhānamanomayaśarīrāṇāmanutpannāniruddhakāyānāmasatyāmṛṣakāyānāmasaṃkrāntavinaṣṭakāyānāmasaṃbhavāvibhavakāyānām alakṣaṇaikalakṣaṇakāyānām / advayasaṃṅgavinirmuktakāyānām, anālayanilayakāyānām, anakṣatakāyānāṃ pratibhāsasamanirvikalpakāyānāṃ svapnasamavicārakāyānām, ādarśamaṇḍalasamasadṛśākrāntakāyānāṃ diksamapraśāntapratiṣṭhakāyānāṃ sarvadikspharaṇanirmāṇakāyānāṃ tryadhvāsaṃbhinnakāyānāmaśarīracittanirvikalpakāyānāṃ sarvalokacakṣuṣpathasamatikrāntakāyānāṃ samantabhadracakṣuḥprasaravijñeyavinayakāyānām asaṅgagaganagocarāṇāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ darśanamārāgayituṃ saṃmukhībhāvatāmanuprāptuṃ samavadhānaṃ cāptuṃ nimittaṃ codgrahītuṃ ghoṣamaṇḍalaṃ vā vijñātuṃ mantravyavacārān vā ājñātumanuśāsanīṃ codgrahītum //
tamevaṃ cintāmanasikāraprayuktaṃ ratnanetrā nāma nagaradevatā gaganadevatāgaṇaparivṛtā gaganatalagatamātmānamupadarśya nānāvibhūṣaṇavibhūṣitaśarīrā anekākāravarṇadivyakusumapuṭaparigṛhītā saṃmukhamabhyavakīramāṇā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - cittanagaraparipālanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasaṃsāraviṣayaratyasaṃvasanatayā / cittanagarālaṃkāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ daśatathāgatabalādhyānalambanatayā / cittanagarapariśodhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyamīrṣyāmātsaryaśāṭhyāpanayanatayā / cittanagarasaṃtāpapraśamābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmanidhyaptyā / cittanagaravivardhanābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatāsaṃbhāramahāvīryavegavivardhanatayā / cittanagarabhavanakośavyūhārakṣāprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasamādhisamāpattidhyānavimokṣavipuladharmavinayamānavihāravaśavartitayā / cittanagarāvabhāsaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudayasamantabhūmiprajñāpāramitāpratilambhapratīcchanatayā / cittanagaropastambhaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatasaṃbhavopāyamārgasvacittanagarasamavasaraṇatayā / cittanagaradṛḍhaprākārābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānābhinirhāracittaviśuddhaye / cittanagaraduryodhanadurāsadatābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvakleśamārakāyikapāpamitramāracakrānavamṛdyatayā /
cittanagarāvabhāsanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasattvatathāgatajñānāvabhāsapratipadyamānatayā / cittanagarābhiniṣyandanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratīcchanatayā / cittanagaropastambhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatapuṇyasamudrasvacittāśayasaṃpratīcchanatayā / cittanagarapravistaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ mahāmaitrīsarvajagatpharaṇatayā / cittanagarasaṃpraticchādanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ vipuladharmacchatrasarvākuśaladharmapratipakṣābhinirharaṇatayā / (gv 340) cittanagarapratisyandanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ vipulamahākaruṇāsarvajagadanukampanatayā / cittanagaradvāravivaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyamādhyātmikavāhyavastusarvajagatsaṃprāpaṇatayā / cittanagaraviśodhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasaṃsāraviṣayaratiparāṅbhukhatayā / cittanagaradṛḍhasthāmābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvākuśaladharmasvasaṃtatyasaṃbhavanatayā / cittanagaravīryaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatāsaṃbhārasamārjanavīryābhinirvartanatayā / cittanagaraprabhāsanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatryadhvatathāgatamaṇḍalasmṛtyavabhāsanatayā / cittanagaravicayavidhijñena te kulaputra sarvatathāgatadharmacakrasūtrāntavividhadharmadvārapravicayaśrutābhijñatayā / cittanagaraniyāmavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajagadabhimukhasarvajñatādvāramārgavividhasaṃdarśanatayā /
cittanagarādhiṣṭhānavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatryadhvatathāgatapraṇidhānanirhāraviśuddhaye / cittanagarasaṃbhārabalavivardhanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmadhātuvipulapuṇyajñānasaṃbhāravivardhanatayā / cittanagarasamantaprabhāsapramuñcanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasattvacittāśayendriyādhimuktisaṃkleśavyavadānajñānābhijñatayā / cittanagaravaśavartanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmadhātunayasamavasaraṇatayā / cittanagaraprabhāsvarābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatasmṛtyavabhāsanatayā / cittanagarasvabhāvaparijñābhiyuktena te kulaputra bhavitavyamaśarīrasarvadharmanayapratividhyanatayā / cittanagaramāyopamapratyavekṣaṇābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatādharmanagaragamanatayā / evaṃ cittanagarapariśuddhyabhiyuktena te kulaputra bodhisattvena śakyaṃ sarvakuśalasamārjanamanuprāptum / tatkasya hetoḥ? tathā hi bodhisattvasya evaṃ cittanagarapariśuddhasya sarvāvaraṇāni purato na saṃtiṣṭhante buddhadarśanāvaraṇaṃ vā dharmaśravaṇāvaraṇaṃ vā tathāgatapūjopasthānāvaraṇaṃ vā sattvasaṃgrahaprayogāvaraṇaṃ vā buddhakṣetrapariśuddhyāvaraṇaṃ vā / sarvāvaraṇavigatena hi kulaputra cittādhyāśayena kalyāṇamitraparyeṣṭyabhiyuktasya bodhisattvasya alpakṛcchreṇa kalyāṇamitrāṇyābhāsamāgacchanti / kalyāṇamitrādhīnā ca kulaputra bodhisattvānāṃ sarvajñatā //
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
