Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 5/8

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Gaṇḍavyūhasūtra

Thông tin
GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyāstaṃ sarvalokābhimukhajagadvinayanidarśanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayan avataran adhimucyamāno 'vagāhayamāno vipulīkurvāṇaḥ spharan prasaran vaśīkurvan avabhāsayamānaḥ samavasaran yena praśāntarutasāgaravatī rātridevatā tenopasaṃkramya praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārye devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ / so 'haṃ kalyāṇamitrasaṃniśrayeṇa bodhisattvacaryāyāṃ śikṣamāṇo bodhisattvacaryāmavataran bodhisattvacaryāyāṃ pratipadyamāno bodhisattvacaryāyāṃ pratiṣṭhitaḥ sarvajñatāyāṃ niryātumicchāmi / tadvadasva me ārye devate kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //

atha khalu praśāntarutasāgaravatī rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yastvaṃ kalyāṇamitrasaṃniśrayeṇa bodhisattvacaryāsāgaraṃ parimārgasi / ahaṃ kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī /

sudhana āha - kiṃkarmāsi devate, kiṃviṣayāsi, kiṃprayogā kiṃvyavacārā? ka etasya vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? sā avocat - ahaṃ kulaputra cittāśayasāgarapariśuddhisamatāpratipannā sarvalokarajomalavimalābhedyavyūhasaṃpratipannā avaivartyāpratyudāvartyārambhacittā ratnaparvataguṇālaṃkārākampyacittā apratiṣṭhitānālayacittā sarvajagatparitrāṇābhimukhacittā sarvabuddhasamudradarśanāvitṛptacittā sarvabodhisattvabalāśayaviśuddhacittā mahājñānāvabhāsavyūhasmṛtisāgarasaṃvāsacittā sarvasattvaśokakāntārasamatikramaṇāya pratipannā, sarvasattvaduḥkhadaurmanasyavinivartanāyābhiyuktā, sarvasattvānāṃ nāmarūpaśabdagandharasasparśasamudācāravinivartanāya pratipannā, sarvasattvānāṃ priyāpriyaviprayogasaṃprayogaduḥkhavyupaśamāya pratipannā, sarvasattvānāṃ viṣayapratyayasaṃbhavasaṃmohaduḥkhavinivartanaprayuktā, vinipatitasarvasattvapratiśaraṇabhūtā sarvasattvasaṃsārasaṃvāsaduḥkhaniḥsaraṇasaṃdarśanābhiyuktā, sarvasattvānāṃ jātijarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsavinivartanāya pratipannā, sarvasattvānāmanuttaratathāgatasukhapariniṣpattaye pratipannā, sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīgatānāṃ sattvānāṃ sukhopasthānena tuṣṭiṃ vindāmi, teṣāṃ ca dhārmikīṃ rakṣāvaraṇaguptiṃ saṃvidadhāmi / anupūrveṇa ca tān sarvajñatāyāṃ paripācayāmi / yaduta mahābhavanavimānagatānāṃ sattvānāmanabhiratiṃ saṃjanayāmi / tāni tāni ca daurmanasyāni vyapanayāmi / sarvābhiniveśavyavacchedāya sarvadharmasvabhāvaparijñāyai ca dharmaṃ deśayāmi /

mātāpitṛbhrātṛbhaginījñātisālohitasamavadhānagatānāṃ sattvānāṃ cirakālasaṃjātasnehānāṃ buddhabodhisattvasamavadhānapratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / bhāryāputrasamavadhānagatānāṃ (gv 221) sattvānāṃ sarvasaṃsāraratitṛṣṇāprahāṇāya sarvasattvasamacittatāyai mahākaruṇāpratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / antarāpaṇamadhyagatānāṃ sattvānāmāryasaṃghatathāgatadarśanasamavadhānasamavasaraṇatāyai dharmaṃ deśayāmi / bhogamadamattānāṃ sattvānāṃ kṣāntipāramitāparipūraṇāya dharmaṃ deśayāmi / nṛttagītavādyābhiratānāṃ sattvānāṃ dharmārāmaratyai dharmaṃ deśayāmi / viṣayaratigṛddhānāṃ sattvānāṃ tathāgataviṣayasamavasaraṇatāyai dharmaṃ deśayāmi / krodhāviṣṭānāṃ sattvānāṃ kṣāntipāramitāpratiṣṭhāpanatāyai dharmaṃ deśayāmi / kusīdānāṃ sattvānāṃ vīryapāramitāpariśuddhaye dharmaṃ deśayāmi / vibhrāntacittānāṃ sattvānāṃ tathāgatadhyānapāramitāpratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / dṛṣṭikṛtagahanapraskannānāṃ sattvānāmavidyāndhakārapatitānāṃ dṛṣṭikṛtagahanāvidyāndhakāravinivartanatāyai dharmaṃ deśayāmi / duṣprajñānāṃ sattvānāṃ prajñāpāramitāpratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / traidhātukābhiniviṣṭānāṃ sattvānāṃ saṃsāraduḥkhaniḥsaraṇāya dharmaṃ deśayāmi / hīnādhimuktānāṃ sattvānāṃ tathāgatabodhipraṇidhānaparipūraye dharmaṃ deśayāmi / ātmahitaprayuktānāṃ sattvānāṃ sarvasattvahitāvahanapraṇidhānaparipūraye dharmaṃ deśayāmi / durbalādhyāśayānāṃ sattvānāṃ bodhisattvabalapāramitāviśuddhaye dharmaṃ deśayāmi / avidyātamondhakāracetasāṃ sattvānāṃ bodhisattvajñānapāramitāviśuddhaye dharmaṃ deśayāmi /

virūpakāyānāṃ sattvānāṃ tathāgatarūpakāyaviśuddhaye dharmaṃ deśayāmi / visaṃsthitaśarīrāṇāṃ sattvānāmanuttaradharmakāyaviśuddhaye dharmaṃ deśayāmi / durvarṇānāṃ sattvānāṃ sūkṣmatathāgatasuvarṇavarṇacchavitāyai kācilindikasukhasaṃsparśaśarīratāviśuddhaye dharmaṃ deśayāmi / duḥkhitānāṃ sattvānāmatyantatathāgatasukhapratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / sukhitānāṃ sattvānāṃ sarvajñatāsukhapratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / glānānāmāturāṇāṃ sattvānāṃ pratibhāsopamabodhisattvakāyapariniṣpattaye dharmaṃ deśayāmi / vicitraratiprasaktānāṃ sattvānāṃ bodhisattvacaryāratipratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / daridrāṇāṃ sattvānāṃ bodhisattvadharmanidhānakośapratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / udyānagatānāṃ sattvānāṃ buddhadharmaparyeṣṭyabhiyogāhetutāyai dharmaṃ deśayāmi / mārgagatānāṃ sattvānāṃ sarvajñatāmārgapratipattaye dharmaṃ deśayāmi / grāmagatānāṃ sattvānāṃ sarvatraidhātukaniḥsaraṇatāyai dharmaṃ deśayāmi / janapadapradeśagatānāṃ sattvānāṃ śrāvakapratyekabodhimārgasamatikramāya tathāgatabhūmipratiṣṭhāpanatāyai dharmaṃ deśayāmi / nagaragatānāṃ sattvānāṃ dharmarājanagarāvabhāsanatāyai dharmaṃ deśayāmi / vidiggatānāṃ sattvānāṃ tryadhvasamatājñānapratilābhāya dharmaṃ deśayāmi / diggatānāṃ sattvānāṃ sarvadharmajñānābhijñatāyai dharmaṃ deśayāmi / ekāntarāgacaritānāṃ sattvānāmaśubhamukhena sarvasaṃsāraratitṛṣṇāvinivartanatāyai dharmaṃ deśayāmi / doṣacaritānāṃ sattvānāṃ mahāmaitrīnayasāgarāvataraṇatāyai dharmaṃ deśayāti /

mohacaritānāṃ sattvānāṃ sarvadharmamukhasamudrapravicayajñānābhijñatāyai dharmaṃ deśayāmi / samabhāgacaritānāṃ sattvānāṃ sarvayānapraṇidhānanayasāgaravaiśeṣikatāyai dharmaṃ deśayāmi / saṃsāraviṣayaratyāśayānāṃ sattvānāṃ saṃsāraviṣayarativinivartanatāyai dharmaṃ deśayāmi / sarvasaṃsāraduḥkhaspṛṣṭānāṃ sattvānāṃ sarvasaṃsāraduḥkhānupakliṣṭatāyai dharmaṃ deśayāmi / (gv 222) tathāgatavainayikānāṃ sattvānāmanutpādapadasaṃprakāśanatāyai dharmaṃ deśayāmi / skandhaniketāśayānāṃ sattvānāmanālayadharmagocaravihāratāyai dharmaṃ deśayāmi / saṃlīnāśayānāṃ sattvānāṃ mārgavyūhaviśeṣasaṃprakāśanatāyai dharmaṃ deśayāmi / adhimānaprāptānāṃ sattvānāṃ sarvadharmasamatākṣāntiṃ saṃprakāśayāmi / māyāśāṭhyaviṣayāśayānāṃ sattvānāṃ bodhisattvāśayapariśuddhiṃ saṃprakāśayāmi //

evamahaṃ kulaputra sarvasattvān dharmadānena saṃgṛhya sarvaduḥkhadurgatipathebhyo vinivartayamānā devamanuṣyasaṃpattisukhāni saṃdarśayamānā traidhātukāduccālayamānā sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayamānā vividhairupāyamukhaiḥ paripācayamānā mahāprītivegasamudrāvabhāsapratilabdhā modāmi, pramodāmi, āttamanaskā bhavāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra sarvadigvidikṣu bodhisattvaparṣanmaṇḍalasamudrānavalokayamānā nānāpraṇidhānacaritānāṃ bodhisattvānāṃ nānākāyaviśuddhānāṃ nānāprabhāmaṇḍalavyūhānāmanantavarṇaraśmiprabhāmaṇḍalaṃ pramuñcamānānāṃ nānāsarvajñatānayasāgaraprasṛtajñānālokānāṃ nānāsamādhisamudrāvatīrṇānāṃ nānāvikurvitaviṣayāṇāṃ nānāsvarāṅgarutasāgaranirghoṣāṇāṃ nānābharaṇavibhūṣitaśarīrāṇāṃ nānātathāgatanayāvatīrṇānāṃ nānākṣetrasamudraprasaraprasṛtaśarīrāṇāṃ nānābuddhasāgarāvatīrṇānāṃ nānāpratisaṃvinnayasāgarāvatīrṇānāṃ nānātathāgatavimokṣajñānaviṣayāvabhāsitānāṃ nānājñānasāgarāvabhāsapratilabdhānāṃ nānāsamādhisamudranayavihāriṇāṃ nānādharmavimokṣavinayavikrīḍitaviṣayāṇāṃ nānāsarvajñatādvārābhimukhānāṃ nānādharmadhātugaganavyūhānāṃ nānāvyūhameghagaganaspharaṇānāṃ nānāparṣanmaṇḍalasamudravyavalokayitṝṇāṃ nānāprītivegalokadhātusaṃnipatitānāṃ nānābuddhakṣetraprasarānusṛtānāṃ nānādiksāgarasaṃnipatitānāṃ tathāgatasaṃpreṣitānāṃ nānātathāgatapādamūloccalitānāṃ nānābodhisattvagaṇaparivārāṇāṃ nānāvyūhameghapravarṣaṇānāṃ nānātathāgatanayāvatīrṇānāṃ nānātathāgatadharmasāgaravicārāṇāṃ nānājñānasamudrāvatīrṇānāṃ nānāvyūhagarbhāvabhāsananiṣaṇṇānāṃ nānāprītivegasamudrān saṃjanayāmi / te nānāprītivegasamudrasaṃjātāstathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānavataranti paśyanti vicārayanti / teṣāṃ tathāgatabalāpramāṇatāmanuvicintayatāṃ mahāprītivegasamudrāḥ saṃbhavanti //

api tu khalu punarahaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya lakṣaṇapratimaṇḍitāmacintyāṃ rūpakāyapariśuddhimavataramāṇā labhāmi udāraprītiprasādaprāmodyam / praticittakṣaṇamanantamadhyavarṇasamudrasaṃdarśanadharmadhātuvipulaṃ prabhāsamaṇḍalamavalokayamānā cittakṣaṇe cittakṣaṇe mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyādekaikasmādromavivarādanantamadhyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān mahāraśmisamudrān niścaramāṇān, ekaikāṃ ca raśmimanantabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamaraśmisamudraparivārāṃ sarvabuddhadharmadhātuspharaṇāṃ sarvasattvaduḥkhāni praśamayamānāṃ dṛṣṭvā cittakṣaṇe cittakṣaṇe mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya uttamāṅgādaṃsakūṭābhyāṃ ca praticittakṣaṇaṃ sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān sarvaratnārciḥparvatameghān niścaramāṇān sarvadharmadhātuspharaṇān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyādekaikasmādromavivarāt praticittakṣaṇaṃ sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamavarṇān nānāgandharaśmimeghānniścaramāṇān sarvabuddhakṣetraspharaṇān dṛṣṭvā udārān prītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayāmānā praticittakṣaṇamekaikasmāllakṣaṇātsarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān lakṣaṇamaṇḍitāṃstathāgatavigrahameghān niścaramāṇān sarvalokadhātusamudraspharaṇān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyādekaikasmādanuvyañjanātpraticittakṣaṇaṃ sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānaśītyanuvyañjanojjvalāṃstathāgatanirmitakāyameghān niścaramāṇān sarvabuddhakṣetrasamudraspharaṇān sarvatathāgatadharmacakranirghoṣanigarjanān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān buddhavikurvitameghān saprathamacittotpādān saṣaṭpāramitāmārgaviśuddhivyūhān sabodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe /

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyātpraticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān devendrakāyameghān niścaramāṇān sarvalokadhātuspharaṇān sadevendravikurvitān devendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyāt praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānnāgendrakāyameghān sanāgendravikurvitān nāgendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhāmi //

punaraparaṃ kulaputra tasya bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān yakṣendrakāyameghān sayakṣendravikurvitān sarvadharmadhātuspharaṇān yakṣendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān gandharvendrakāyameghān sagandharvendravikurvitān sarvadharmadhātuspharaṇān gandharvendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānasurendrakāyameghānniścaramāṇān sāsurendravikurvitānasurendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān garuḍendrakāyameghānniścaramāṇān sagaruḍendravikurvitān garuḍendrakāyasaṃdarśanavainayikānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromakūpādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kinnarendrakāyameghān niścaramāṇān sakinnarendravikurvitān kinnarendrakāyasaṃdarśanavinayānāṃ sattvānāṃ dharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān mahoragendrakāyameghān niścaramāṇān samahoragendravikurvitān mahoragendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān manuṣyendrakāyameghānniścarataḥ samanuṣyendravikurvitān manuṣyendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā dharmāṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

punaraparaṃ kulaputra bhagavato vairocanasya kāyaṃ vyavalokayamānā praticittakṣaṇamekaikasmādromavivarādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān brahmendrakāyameghānniścarataḥ sabrahmendravikurvitān brahmendrakāyasaṃdarśanavineyānāṃ sarvadharmadhātugatānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā brahmasvararutanirghoṣeṇa dharmaṃ deśayamānān dṛṣṭvā udārān dharmadhātuvipulāṃścittakṣaṇe cittakṣaṇe sarvajñatāsahagatān mahāprītivegasamudrān pratilabhe //

na ca pratilabdhapūrvān pratilabhe / nādhigatapūrvānadhigacchāmi / nāvatīrṇapūrvānavatarāmi / na sphūṭapūrvān spharāmi / na dṛṣṭapūrvān paśyāmi / na ca śrutapūrvān śṛṇomi / tatkasya hetoḥ? kiṃcāpi dharmasvabhāvalakṣaṇaparijñeyāḥ sarvadharmāḥ, ekalakṣaṇāstrayadhvapathāvatārāḥ punaranantamadhyanirdeśāḥ sarvadharmāḥ //

ayamasya kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhasya bodhisattvavimokṣanayasamudrasyāvabhāsaḥ / api tu anantamadhyaḥ khalveṣa vimokṣo dharmadhātunayasamudrāvatāraṇatvāt / akṣaya (gv 225) eṣa vimokṣaḥ sarvajñatācittotpādāsaṃbhinnatvāt / aparyanta eṣa vimokṣo bodhisattvacakṣurvijñeyatvāt / atula eṣa vimokṣo 'saṃbhinnadharmadhātunayatalaspharaṇatvāt / samantamukha eṣa vimokṣa ekārambaṇasarvavikurvitasamavasaraṇatvāt / amogha eṣa vimokṣaḥ sarvadharmaśarīrādvayasamudācāratvāt / anutpanna eṣa vimokṣo māyopamasamudācāratvāt / pratibhāsopama eṣa vimokṣo sarvajñatāpraṇidhānapratibhāsasaṃbhūtatvāt / nirmitopama eṣa vimokṣo bodhisattvacaryāsunirmitatvāt / mahāpṛthivīsadṛśa eṣa vimokṣaḥ sarvajagatpratiśaraṇatvāt / apskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvajaganmahākaruṇābhiṣyandanatayā / tejaḥskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvatṛṣṇāsnehaparyādānatayā / vāyuskandhopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvasarvajñatāpratiṣṭhāpanatayā / sāgaropama eṣa vimokṣaḥ sarvajagadguṇālaṃkārālayatvāt / meruparvatarājopama eṣa vimokṣaḥ sarvadharmajñānaratnasamudrābhyudgatatvāt / vyūhanayavātamaṇḍalasadṛśa eṣa vimokṣaḥ sarvadharmavimokṣavidhivyūhanatayā / gaganopama eṣa vimokṣastradhvaprāptasarvatathāgatavikurvitāvakāśatvāt / mahāmeghopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvābhimukhadharmameghābhipravarṣaṇatvāt / ādityopama eṣa vimokṣaḥ sarvasattvājñānatamondhakāravidhamanatayā / candropama eṣa vimokṣo mahāpuṇyajñānasamudrasusamārjitatvāt / tathāgatopama eṣa vimokṣaḥ sarvatrānugatatvāt /

svacchāyopama eṣa vimokṣaḥ karmadharmasunirmitatvāt / pratiśrutkopama eṣa vimokṣo yathādhimuktasarvadharmanirghoṣanigarjanatayā / pratibhāsopama eṣa vimokṣo yathāśayasarvasattvavijñāpanatayā / drumarājopama eṣa vimokṣaḥ sarvabuddhavikurvitasaṃkusumitatvāt / vajropama eṣa vimokṣo 'bhedyadharmatvāt / cintārājamaṇiratnopama eṣa vimokṣo 'nantamadhyavikurvitasamudrābhinirharaṇatayā / vimalagarbhamaṇirājopama eṣa vimokṣaḥ sarvatryadhvatathāgatavikurvitavijñaptyanāvaraṇatayā / nandidhvajamaṇiratnopama eṣa vimokṣaḥ sarvabuddhadharmacakrasamatānirghoṣatvāt / evamaparimāṇopamopanyāsānugamanirdeśo batāyaṃ kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣaḥ //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmetadavocat - kathaṃ pratipadyamānasya devate bodhisattvasya ayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate? āha - daśeme kulaputra bodhisattvānāṃ mahāsaṃbhārā mahāvitānadharmā mahāvisphārā mahādyutayo mahāvabhāsā mahāprabhāvabhāsā mahābhāgā mahāvibhāgā mahāsaṃbhavā mahāvibhavāḥ, yeṣu pratipadyamānānāṃ bodhisattvānāmayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate / katame daśa? yaduta dānaṃ bodhisattvasya yathāśayasarvasattvasamudrasaṃtoṣaṇaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / śīlaṃ bodhisattvasya sarvatathāgataguṇasamudrāvatārapratipattiprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / kṣāntirbodhisattvasya sarvadharmasvabhāvanidhyaptiprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / vīryaṃ bodhisattvasya sarvajñatāsamārambhāvivartyaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / dhyānaṃ bodhisattvasya sarvasattvakleśapratāpapraśamanaprasṛtaṃ mahāvitānadharmaḥ / prajñā bodhisattvasya sarvadharmasamudraprajñāprasṛtā mahāvitānadharmaḥ / upāyo bodhisattvasya sarvasattvasamudraparipākavinayaprasṛto (gv 226) mahāvitānadharmaḥ / praṇidhānaṃ bodhisattvasya sarvakṣetrasamudraprasṛtamaparāntakoṭīgatakalpasarvakṣetrabodhisattvacaryāvataraṇatāyai mahāvitānadharmaḥ / balaṃ bodhisattvasya sarvadharmadhātunayasamudraprasṛtaṃ sarvakṣetreṣu pratikṣaṇamabhisaṃbodhidarśanāpratiprasrabdhaye mahāvitānadharmaḥ / jñānaṃ bodhisattvasya tathāgatabalaprasṛtaṃ tryadhvasarvadharmānāvaraṇajñānavijñaptaye mahāvitānadharmaḥ / ime kulaputra daśa bodhisattvānāṃ mahāsaṃbhārāṃ mahāvitānadharmāḥ, yeṣu pratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāmayamevaṃrūpo vimokṣaḥ saṃpadyate, viśudhyati saṃbhavati saṃvardhate samudeti prādurbhavati saṃvartate sārībhavati vipulībhavati pariniṣpadyate saṃtiṣṭhate //

sudhana āha - kiyacciraṃ saṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? sā avocat - asti kulaputra asya kusumatalagarbhavyūhālaṃkārasya lokadhātusamudrasya pūrveṇa daśalokadhātusamudrasahasrāṇyatikramya pareṇa sarvaratnavimalaprabhāvyūho nāma lokadhātusamudraḥ / tasya madhye sarvatathāgataprabhāpraṇidhinirghoṣo nāma lokadhātuvaṃśaḥ / tasya madhye kanakavimalaprabhāvyūho nāma lokadhātuḥ sarvaratnameghavicitra adholokadhātau sarvaratnahārajālasāgarapratiṣṭhitaḥ sarvagandhavajramaṇirājavyūhaśarīraḥ kūṭāgārapariṇāhasaṃsthāno viśuddho 'saṃkliṣṭaḥ divyavimānabhavanameghasaṃchāditaḥ / tatra samantāvabhāsadhvajo nāma kalpaḥ / tasmin lokadhātau sarvaratnagarbhavicitrābho nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra bhagavānavivartyadharmadhātunirghoṣo nāma tathāgato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ / ahaṃ ca tena kālena tena samayena tasmin bodhivṛkṣe puṇyapradīpasaṃpatketuprabhā nāma bodhimaṇḍadevatā abhūvam / tayā me tasya tathāgatasya abhisaṃbodhivikurvitaṃ dṛṣṭvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / tasya ca me tathāgatasya sahadarśanena tathāgataguṇasamudrāvabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tasminneva lokadhātau samantasaṃpūrṇaśrīgarbhāyāṃ rājadhānyāṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmadrumaparvatatejo nāma tathāgato 'bhisaṃbuddhaḥ / ahaṃ ca tataścyutvā tatraiva bodhimaṇḍe jñānaśrīpuṇyaprabhā nāma rātridevatā abhūvam /

tayā me tasya bhagavato dharmadrumaparvatatejastathāgatasya dharmacakrapravartanavikurvitaṃ dṛṣṭvā sarvajagatsaṃdarśanasamatāvabhāsaviṣayo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe sarvadharmasāgaranirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena sarvadharmabhūmisaṃvardhanasthāno nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe ratnaraśmipradīpadhvajarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ, tasya me sahadarśanena samantavṛkṣaprabhamegho nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe guṇasumeruprabhatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena buddhasamudrāvabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmameghanirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena dharmasāgarapradīpo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe jñānolkāvabhāsarājo nāma tathāgata ārāgito devakanyābhūtayā / tasya me sahadarśanena sarvasattvaduḥkhapraśamanapratibhāsapradīpo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe (gv 227) dharmavikurvitavegadhvajaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena tryadhvatathāgatasaṃprasthānāvabhāsagarbho nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe dharmapradīpavikramajñānasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasya me sahadarśanena sarvalokāpratihatajñānacakraprabhatejo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ tatraiva bodhimaṇḍe jñānabalaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ /

tasya me sahadarśanena tryadhvasarvasattvacaryendriyaprabhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / iti hi kulaputra tasmin samaye mayā kanakavimalaprabhe lokadhātau tasmin samantāvabhāsadhvajakalpe daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ tathāgatā ārāgitāḥ / keciddevendrabhūtayā kecinnāgendrabhūtayā kecidyakṣendrabhūtayā kecidgandharvendrabhūtayā kecidasurendrabhūtayā kecidgaruḍendrabhūtayā kecitkinnarendrabhūtayā kecinmahoragendrabhūtayā kecinmanuṣyendrabhūtayā kecidbrahmendrabhūyatā keciddevabhūtayā kecinmanuṣyabhūtayā kecitstrībhūtayā kecitpuruṣabhūtayā keciddārakabhūtayā keciddārikābhūtayā ārāgitāḥ / sarve ca me tathāgatāḥ pūjitā yathāsaṃprāptaiḥ pūjāpariṣkāraiḥ / sarve ca te tathāgatā upasthitāḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ dharmadeśanā śrutā //

sā ahaṃ tataścyutvā tasminneva lokadhātau buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvacaryāṃ caritvā tataścyutvā iha kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre asmin sahālokadhātāvupapannā / tayā me bhagavān krukucchandastathāgata ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvāndhakāravirajapratibhāso nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ kanakamunistathāgata ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvakṣetrasāgarāvabhāsānugataspharaṇo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaraṃ kāśyapastathāgataḥ ārāgitaḥ / tasya ca me sahadarśanena sarvasattvamantrasamudranigarjanasvaranirghoṣo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tasyānantaramayaṃ bhagavān vairocanastathāgata ārāgitaḥ / tadbodhimaṇḍe tathāgatābhisaṃbodhivikurvitamukhasamudrān praticittakṣaṇe saṃdarśayamānān dṛṣṭvā mayā eṣa vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya sahapratilambhāddaśabuddhakṣetrānabhilāpyānabhilāpyaparamāṇurajaḥsamān / sarvadharmadhātunayasamudrānavatīrṇā / teṣu ca sarvadharmadhātunayasamudrāntargateṣu sarvabuddhakṣetreṣu yāni sarvaparamāṇurajāṃsi, teṣu ekaikasmin paramāṇurajasi daśānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇyavatīrya paśyāmi / teṣu ca sarvakṣetreṣvekaikasmin buddhakṣetre bhagavantaṃ vairocanaṃ bodhimaṇḍavaragataṃ praticittakṣaṇamabhisaṃbodhivikurvitaṃ saṃdarśayamānānekaikena ca abhisaṃbodhivikurvitena sarvadharmadhātunayasāgarān spharantaṃ paśyāmi / teṣāṃ ca sarvatathāgatānāmekaikasya ca tathāgatasya pādamūlagatamātmānaṃ saṃjāne /

ye ca teṣu lokadhātuṣu te tathāgatā bodhimaṇḍagatā dharmaṃ deśayanti, taṃ sarvaṃ śṛṇomi / ye ca teṣāṃ sarvatathāgatānāṃ nirmāṇasamudrāḥ sarvaromavivarebhyo niścarya dharmameghasamudrān nigarjamānān nānāvikurvitāni saṃdarśayamānān (gv 228) sarvadharmadhātudiksamudrāntargateṣu kṣetrasamudreṣu sarvalokadhātuvaṃśeṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvasattvaprasareṣu nānāgatyupapanneṣu sattvāśayavaśena nānāsaṃjñāgatairdharmacakraṃ pravartayanti, taṃ sarvaṃ saṃdhārayāmi, pratipadye, nidhyāyāmi / sarvārthapadavyañjanodgrahavegavikramayā dhāraṇyā udgṛhṇāmi sarvadharmamaṇḍalaviśuddhigarbhānugamayā prajñayā pariśodhayāmi / sarvadharmasāgarapravicayābhijñayā gatyānugacchāmi / tryadhvavipulayā buddhyā spharāmi / tathāgatasamatānugāminyā prajñayā sāmīkaromi / sarvadharmanayānabhinirharāmi / sarvadharmamegheṣu sūtrāntameghānabhinirharāmi / sarvasūtrāntamegheṣu dharmasamudrān parisaṃsthāpayāmi / sarvadharmasamudreṣu dharmaparivartān samavasarāmi / sarvadharmaparivarteṣu dharmameghān saṃjāne / sarvadharmamegheṣu dharmormīn saṃjanayāmi / sarvadharmormiṣu dharmaprītivegasāgarān pratilabhe / sarvadharmaprītivegasāgareṣu bhūmipratilambhavegānabhinirharāmi / sarvabhūmivegeṣu samādhisamudravegānabhinirharāmi / sarvasamādhisamudramegheṣu buddhadarśanasamudrān pratilabhe / sarvabuddhadarśanasamudreṣvavabhāsasamudrān pratilabhe /

sarvāvabhāsasamudreṣu tryadhvajñānamaṇḍalabhūmīḥ parisaṃsthāpayāmi anantamadhyadiksāgaraspharaṇayogena, aprameyatathāgatapūrvāntacaryāsamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapūrvayogasamudrajñānāvabhāsayogena, aprameyatathāgatajñānālokapratilambhayogena, aprameyatathāgataśīlamaṇḍalapariśuddhyavabhāsayogena, aprameyatathāgatakṣāntibhūmipariśodhanayogena, aprameyatathāgatamahāvīryavegavivardhanavikramajñānāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgatadhyānamaṇḍaladhyānāgamasamudrapariśuddhiprayogāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgataprajñāpāramitānayasāgarapariśuddhivijñaptyavabhāsayogena, aprameyatathāgatopāyakauśalyapāramitānayasamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapraṇidhānapāramitānayasamudrāvataraṇayogena, aprameyatathāgatapuṇyajñānabalapāramitāsaṃvardhanasaṃvasanajñānapratilambhayogena, aprameyatathāgatajñānapāramitānayasāgaravicārapralambhayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūmyākramaṇajñānāvabhāsapratilambhayogena, aprameyatathāgatabhūmyākramaṇasaṃdhivikurvitakalpasāgarasaṃvasanayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūmimaṇḍalākramaṇayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūmisaṃvasanayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūmipariśodhanayogena, aprameyatathāgatajñānasāgaravicāraṇayogena, aprameyatathāgatajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūtāśeṣapūrvabuddhadarśanānubandhavijñaptiyogena, aprameyatathāgatabodhisattvabhūtāśeṣapūrvabuddhasamudradarśanakalpasamudrasaṃvāsayogena,

aprameyatathāgatapūrvabodhisattvabhūtāśeṣakṣetrasamudraspharaṇakāyābhinirhārajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatavipulapūrvabodhisattvacaryānavaśeṣadharmadhātuspharaṇayogena, aprameyatathāgatapūrvabodhisattvacaryānānopāyasukhasarvasattvaparipācanavinayasaṃdarśanayogena, aprameyatathāgatasarvadiksamudrānavaśeṣaprabhāprasaraspharaṇayogena, aprameyatathāgatasattvābhimukhavikurvitasaṃdarśanayogena, aprameyatathāgatabhūmyākramaṇajñānāvabhāsayogena, aprameyatathāgatābhisaṃbodhivikurvaṇajñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatadharmacakrapravartanasarvadharmameghānavaśeṣasaṃpratīcchanasaṃdhāraṇayogena, aprameyatathāgatalakṣaṇasamudravijñaptijñānāvabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatakāyasamudrasamudācāravijñaptyavabhāsapratilābhayogena, aprameyatathāgatavipulaviṣayajñānāvabhāsapratilābhayogena /

(gv 229) teṣāṃ ca tathāgatānāṃ praticittakṣaṇaṃ prathamacittotpādamādāya yāvatsaddharmāntardhānaṃ sarvamavatarāmi //

yatpunarevaṃ vadasi - kiyaccirapratilabdhastvayāyaṃ vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūho bodhisattvavimokṣa iti / yanmayā vibuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāṃ buddhakalpānāṃ pareṇa kanakavimalaprabhāyāṃ lokadhātau puṇyapradīpasaṃpatsamantaketuprabhā bodhivṛkṣadevatā abhūt, tayā avaivartyadharmadhātunirghoṣasya tathāgatasya dharmadeśanāṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya tān vibuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvacaryāṃ caritvā iha sahāyāṃ lokadhātāvupapadya krakucchandapramukhāḥ śākyamuniparyavasānā bhadrakalpikāstathāgatā ārāgitāḥ / anāgatāṃśca sarvānārāgayiṣyāmi / yatheha lokadhātau, tathā sarvalokadhātuṣvanāgatān buddhavaṃśānārāgayiṣyāmi, pūjayiṣyāmi / adyāpi hi kulaputra sā kanakavimalaprabhā lokadhātustiṣṭhati acchinnabuddhavaṃśaḥ / tasmāttarhi kulaputra iha naye mahatā bodhisattvavikrameṇa prayoktavyam //

atha khalu praśāntarutasāgaravatī rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā pradarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -

śṛṇu sūdhanā vacanametu mamā yathayaṃ vimokṣa pratilabdhu śubham / śrutvā ca prītibalu saṃjaniyā etaṃ vimokṣanayamotarahi // 1 //

bahu kalpasāgara purā caritā cittāśayaṃ svaku viśodhayati / adhimuktivega vipulāṃ janiyā sarvajñajñānanagarābhimukham // 2 //

śrutvā triyadhvaparamā sugatānadhimukti teṣu vipulāṃ janiya / sarvaiḥ sukhaiḥ saparivāra mayā te upasthitāḥ sabahukalpaśatān // 3 //

dṛṣṭvā mayā purimakāḥ sugatāḥ saṃpūjitā janahitāya caran / dharmaśca me nirupamo 'yu śrutaḥ prītibalaṃ vipulaṃ saṃjaniyā // 4 //

mātā pitā gurujanaḥ satataṃ maya satkṛtā hitasukhena tadā / upasthānu gauravasthitāya kṛtaṃ etaṃ vimokṣanayamotaramāṇā // 5 //

jīrṇāturā dhanavihīna narā vikalendriyā dukhi anātha bahū / te me sukhe sthapiya maitramanā sudhanā sanātha kṛta jātiśatān // 6 // rājāgnitaskarajalaprabhavā siṃhadvipā hi paraśatrubhayāt / vividhairbhayairbhavasamudragatā maya trāyitā vicaratīya purā // 7 //

kleśapratāpita sadā tribhave karmaiḥ prabhāvita tathā aśubhaiḥ / saṃsāraparvataprapātagatā maya trāyitā bhavagatīṣu prajā // 8 //

ye duḥkhadurgatiprapātabhayāḥ tīvrā nirantarakharā subahū / jātījarāmaraṇarogabhayā loke mayā śamita te nikhilā // 9 //

saṃsāratīvradukhasaṃśamanaṃ sattvān sarvasukhasaṃjananam / atyantabuddhasukhasaṃjananaṃ aparāntakalpa praṇidhānu mama // 10 //

etamahaṃ kulaputra vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvadharmadhātunayasāgarāvatīrṇānāṃ bodhisattvānāmādhyātmikabāhyaniravaśeṣaduḥkhavipramuktānāṃ sarvakalpasaṃjñāgatajñānapratilabdhānāṃ sarvalokadhātusamudrasaṃbhavavibhavajñānavakuśalānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //

gaccha kulaputra, iyamihaiva bodhimaṇḍe bhagavato vairocanasya parṣanmaṇḍale sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrīrnāma rātridevatā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhiradhyabhāṣata -

kalyāṇamitreṇa samānuśiṣṭe upāgatastubhya sakāśu devi / paśyāmi te āsanu saṃniṣaṇṇā anantamadhyena samucchrayeṇa // 11 //

na varṇasaṃsthānanimittagocarairbhavāśritairnāpi ca bhāvasaṃjñibhiḥ / na hīnasattvairviparītadarśibhiḥ śakyastava jñātumayaṃ hi gocaraḥ // 12 //

jñātuṃ na lokena sahadevakena tvadvarṇarūpasya nimitta śakyam / kalpānanantān samudīkṣatāpi tathā hi te rūpamanantadarśanam // 13 //

skandhālayāduccalitāsi devi pratiṣṭhitā nāyataneṣu ca tvam / lokavyatītā ca vitīrṇakāṅkṣā saṃdṛśyase loki vikurvamāṇā // 14 //

aniñjaprāptāsyanaghā asaṅgā viśodhitaṃ te varajñānacakṣuḥ / rajaḥpathe sarvarajaḥpramāṇān yenekṣase buddha vikurvamāṇān // 15 //

kāyo hi te dharmaśarīragarbhaḥ cittaṃ ca te jñānamayaṃ asaṅgam / samantaobhāsaprabhāsitā tvamāloku loke janayasyanantam // 16 //

cittādanantaṃ samudeti karma vicitritaḥ karmaṇa sarvalokaḥ / cittasvabhāvaṃ ca jagadviditvā jagatsamān darśayasi svakāyān // 17 //

svapnopamaṃ lokamimaṃ viditvā buddhāṃśca sarvān pratibhāsakalpān / dharmān pratiśrutkasamānaśeṣānasajjamānā jagati pravartase // 18 //

tryadhvasthitasyāpi janasya devi pratikṣaṇaṃ darśayasi svakāyam / dvayapravṛttirna ca te 'sti citte dharmaṃ vadasyeva ca sarvadikṣu // 19 //

rajasyanantā hi mahāsamudrā tathāmitāḥ sattvamahāsamudrāḥ / anantamadhyā sugatārṇavāśca vimokṣacaryasya hi gocaraste // 20 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ praśāntarutasāgaravatīṃ rātridevatāmābhirgāthābhirabhiṣṭutya anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 36 // 39 sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrīḥ /

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastaṃ vipulaprītivegasaṃbhavacittakṣaṇavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayan saṃbhāvayan praśāntarutasāgaravatyā rātridevatāyā avavādānuśāsanīmanusmaran, nigamayan, ekaikapadavyañjanānekanayāpramāṇāśayaṃ dharmatānayajñānamanusmaran, smṛtāvupanibadhnan, matyā pravicinvan, gatyā anugacchan, buddhyā vipulīkurvan, kāyena spṛṣṭvā viharan, avataran, anupraviśan, anupūrveṇa yena sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ / so 'paśyat sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāṃ sarvanagarabhavanaprabhāsamaṇirājagarbhamahāpadmāsane niṣaṇṇāmanabhilāpyarātridevatāparivārāṃ sarvadiksattvajagadabhimukhenakāyena sarvajagadrūpasamena kāyena sarvasattvābhimukhena kāyena sarvajagadanuliptena kāyena sarvajagatsamaśarīreṇa kāyena sarvajagadabhyudgatena kāyena sarvajagatparipākavinayākūlena kāyena samantadiṅnigarjanena kāyena sarvajagadasaṃkrāntena kāyena sarvāvaraṇātyantasamuddhāṭitena kāyena tathāgatasvabhāvena kāyena sarvajagadvinayaniṣṭhāparyavasānena kāyena //

dṛṣṭvā ca tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahaṃ khalu devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ / tadvadasva me devate kathaṃ bodhisattvo bodhisattvacaryāyāṃ carannupakārībhūto bhavati sattvānām / kathaṃ ca sattvānanuttareṇa saṃgraheṇa saṃgṛhṇāti / kathaṃ bodhisattvastathāgatānujñāto bodhisattvakarmaṇi prayukto bhavati, yathāprayuktasya bodhisattvasya āsanno bhavati dharmarājaḥ / evamukte sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yastvaṃ sarvajagatparipākavinayaniṣṭhāgamanatāyai sarvatathāgatavaṃśasaṃdhāraṇaprayoganiṣṭhāgamanatāyai sarvadikprasaraspharaṇajñānaprayogatāyai sarvadharmadhātunayasāgarāvataraṇābhimukhatāyai ākāśasamatalānantajñānajñeyaspharaṇatāyai sarvatathāgatadharmacakrapratīcchanasaṃdhāraṇatāyai yathāśayasarvajagatsamudradharmameghābhipravarṣaṇacaryānayaṃ paripṛcchasi / ahaṃ kulaputra manojñarutagambhīravikurvitapraveśasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī /

sā khalu punarahaṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatā asaṅgamahādharmabhāṇakapaṭṭabaddhādhyālambanaprayogā sarvatathāgatadharmakośaviśrāṇanapraṇidhānā mahākaruṇāmaitrībalapratilabdhā sarvasattvabodhicittapratiṣṭhāpanatāyai sarvasattvārthakriyāsaṃprasthitā apratiprasrabdhabodhicittakuśalamūlasaṃbhāropacayāya sarvajagatsārathibhūmisaṃprasthitā sarvasattvānāṃ sarvajñatāmārgapratiṣṭhāpanatāyai, sarvaloke dharmameghadharmasūryasaṃbhavaprayogā aprameyakuśalamūlaprabhavasarvalokāvabhāsanatāyai, sarvajagatsamacittaprasṛtāpratipraśrabdhā sarvajagatkuśalamūlābhisaṃskārasaṃmārjanaprayogavijñānatāyai, viśuddhacittaprayogā sarvakuśalakarmapathapradakṣiṇakarmāntatayā sarvasattvasārthavāhatvāya saṃprasthitā sarvākuśalakarmapathaprahīṇā (gv 234) sarvasattvakuśaladharmapratiṣṭhāpanakarmaprayogā sarvasattvakṣemagatisaṃpradarśanaprayogā sarvasattvayānavyūhapūrvaṃgamasaṃprasthitā sarvakuśaladharmacakracaraṇasarvasattvapratiṣṭhāpanaprayogā sarvakalyāṇamitrābhedyopacaraṇābhirādhanasaṃprasthitā sarvasattvatathāgataśāsanapratiṣṭhāpanaprayogā dharmadānapūrvaṃgamasarvaśukladharmasamārambhaprayogā sarvajñatācittotpādābhijātadṛḍhābhedyāśayā vajranārāyaṇagarbhadṛḍhabuddhabalārambaṇavipulacittamaṇḍalā kalyāṇamitramupaniśritya viharāmi / sarvakleśakarmāvaraṇaparvatavikiraṇacittā sarvajñatāsaṃbhārasamārambhā sarvaśukladharmasamarjanaprayogā anantamadhyasarvajñatābhimukhārambaṇacetanāprayogaprayuktā //

sā khalu punarahaṃ kulaputra evaṃrūpaṃ sarvasattvavijñāpanaṃ dharmālokamukhaṃ pariśodhayamānā kuśalamūlopacayasaṃbhārapratyupasthitāṃ daśabhirākārairdharmadhātuṃ vyavalokayāmi anugacchāmi prasarāmi / katamairdaśabhiḥ? yaduta aprameyaṃ dharmadhātumanugacchāmi vipulajñānālokapratilābhena / anantamadhyadharmadhātumanugacchāmi sarvatathāgatavikurvitavijñaptaye / aparyantadharmadhātumanugacchāmi sarvabuddhakṣetrākramaṇatathāgatapūjopasthānaparipūraye / asīmāprāptaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvalokadhātusamudreṣu bodhisattvacaryāsaṃdarśanatāyai / avyavacchinnaṃ dharmadhātumavatarāmi asaṃbhinnatathāgatajñānamaṇḍalāvataraṇatāyai / ekotībhāvagataṃ dharmadhātumavatarāmi yathāśayasarvasattvavijñapanatathāgatasvaramaṇḍalāvataraṇatāyai / svabhāvavimalaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvajagadvinayaniṣṭhāgatapūrvapraṇidhānaniṣṭhāvataraṇatāyai / sarvajagatsamatānugataṃ dharmadhātumavatarāmi samantabhadrabodhisattvacaryāprasarapraveśāya / ekālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumavatarāmi samantabhadrabodhisattvacaryāvikurvitālaṃkārāvataraṇatāyai / avināśanaṃ dharmadhātumavatarāmi sarvakuśaladharmadhātuspharaṇaviśuddhyavināśadharmatāyai / ebhirahaṃ kulaputra daśabhirākāraiḥ sarvadharmadhātuṃ vyavalokayāmi anugacchāmi prasarāmi sarvakuśalamūlasaṃbhāropacayāya buddhamāhātmyāvataraṇatāyai acintyabuddhaviṣayānugamāya //

punaraparaṃ kulaputra ahamevaṃ tathāgatamāhātmyānugatairmanasikārairdaśabhirdhāraṇīmaṇḍalaparivartasahasraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / katamairdaśabhiḥ? yaduta sarvadharmasamudrasamavasaraṇena ca nāmnā dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmādhiṣṭhānena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmameghasaṃpratīcchanena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvatathāgatasmṛtipradīpena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvasattvakarmasamudrapradīpagarbheṇa ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvayānanayasamudravimalasamavasaraṇena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvatathāgatanāmacakrāvartanirghoṣeṇa ca dhāraṇīmaṇḍalena / tryadhvabuddhapūrvanirvāṇapraṇidhānasāgaranirdeśasamavasaraṇena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvadharmābhimukhāvartavegena ca dhāraṇīmaṇḍalena / sarvajñatāveśaprabheṇa ca nāmnā dhāraṇīmaṇḍalena / etāni ca kulaputra daśa dhāraṇīmaṇḍalāni pramukhaṃ kṛtvā daśabhirdhāraṇīmaṇḍalaparivartasahasraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi //

punaraparaṃ kulaputra śrutamayyā prajñayā sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi, cintāmayyā bhāvanāmayyā prajñayā sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / ekamapi bhavaparivartamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / (gv 235) sarvabhavasamudraparivartānapyārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / ekasyāpi tathāgatasya nāmacakrasamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi lokadhātusamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvalokadhātusamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi buddhavyākaraṇasamudrāmārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatavyākaraṇasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgataparṣanmaṇḍalasamudramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgatadharmacakramārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatadharmacakrasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi sūtrāntamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgatadharmacakrasamavasaraṇānapi sūtrāntamārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi tathāgataparṣanmaṇḍalasaṃnipātamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi sarvajñatācittamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvabodhicittāṅgasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / ekamapi yānamārabhya dharmaṃ deśayāmi / sarvayānaniryāṇasamudrānapyārabhya dharmaṃ deśayāmi / etatpramukhairahaṃ kulaputra anabhilāpyairdeśanānayābhinirhāraiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi / evamahaṃ kulaputraṃ dharmadhātunayāsaṃbhinnāṃstathāgatasamudrānavataramāṇā sarvasattvānāṃ dharmadeśanayā anuttaradharmasaṃgrahaṃ kurvāṇā samantabhadrabodhisattvacaryāparāntakoṭīgatān kalpasamudrān saṃvasamānā etanmanojñarūtagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayāmi ekaikacittakṣaṇavivardhanena vimokṣaviṣayabhāvanānayena / ekaikena ca vimokṣaviṣayabhāvanānayena praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharāmi //

sudhana āha - āścaryaṃ devate yāvadgambhīra eṣa bodhisattvavimokṣaḥ / kiyaccirapratilabdhaḥ tvayāyamārye bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani lokadhātuparivartaparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpāṇāṃ pareṇa dharmārcinagarameghā nāma lokadhāturabhūt cāturdvīpalokadhātuparamāṇurajaḥsamagandhamaṇisumerujālapratiṣṭhitā sarvatathāgatapūrvapraṇidhāṇanirghoṣapadmasaṃdhivyūhā sarvasattvakarmasamudrasaṃbhūtamaṇirājasāgaraśarīrā mahāpadmasaṃsthānā viśuddhasaṃkliṣṭā sumeruparamāṇurajaḥsamapuṣpacakravālaparivṛtā sumeruparamāṇurajaḥsamagandhamaṇisumervabhyudgatālaṃkārā sumeruparamāṇurajaḥsamamahācāturdvīpikālaṃkārā / ekaikasyāṃ cāturdvīpikāyāmanabhilāpyānabhilāpyanagarakoṭīniyutaśatasahasrāṇyabhūvan //

tasyāṃ khalu kulaputra lokadhātau vimalaprabho nāma kalpo 'bhūt sumeruparamāṇurajaḥsamatathāgataprabhavaḥ / tasyāṃ ca dharmārcinagarameghāyāṃ lokadhātau madhyamā vicitradhvajā nāma cāturdvīpikābhūt / tasyā madhye samantaratnakusumaprabhā nāma rājadhānyabhūt / tasyā rājadhānyā nātidūre dharmarājabhavanapratibhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra bodhimaṇḍe sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājo nāma tathāgata udapādi teṣāṃ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ prathamakalpikaḥ / tena ca samayena vimalavakrabhānuprabho nāma rājā abhūt cakravartī / tena tasya bhagavataḥ sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasyāntikāt sarvadharmasāgaro nāma sūtrānta udgṛhītaḥ / udgṛhya ca dharmacakramanupravartitam / parinirvṛtasya ca pravrajitvāśāsanaṃ saṃdhāritam / (gv 236) śāsanāntardhānakāle ca sahasradhā bhinne śāsane daśanayaśatabhinnāyāṃ dharmadeśanāyāmanantarakalpakaṣāye pratyupasthite sarvakarmakleśāvaraṇāvṛtānāṃ sattvānāṃ kalahavigrahavivādamāpannānāṃ bhikṣūṇāṃ ca buddhaśāsanaguṇānarthikānāṃ viṣayaratiparāyaṇānāṃ rājacaurakathābhiratānāṃ strījanapadasamudrakathābhiratānāṃ lokāyatamantrābhiratānāmudvegasaṃjananārthaṃ dhārmika utkāsaḥ kṛto 'bhūt - aho bateyamanekakalpasamudānītā mahādharmolkā antardhāsyatīti saṃvegajananīyā kathā kṛtā / sa ūrdhvaṃ gaganatale saptatālamātramabhyudgamya anantavarṇānarcimeghānniścārya nānāvarṇān mahāraśmijālavyūhān kāyādutsṛjya anekavarṇayā prabhayā loke kleśatāpaṃ śamayitvā anantamadhyān sattvān bodhau pratiṣṭhāpayāmāsa / tacca tathāgataśāsanaṃ punarjvālayitvā ṣaṣṭivarṣasahasrāṇyasthāt //

tena ca samayena dharmacakranirmāṇaprabhā nāma bhikṣuṇyabhūt tasyaiva vimalacakrabhānuprabhasya cakravartino duhitā bhikṣuṇīśatasahasraparivārā / sā taṃ saṃvegaśabdaṃ śrutvā tacca mahāprātihāryaṃ dṛṣṭvā saparivārā bodhāya cittamutpādayāmāsa / tacca bhikṣuṇīśatasahasramanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvavaivartikamabhūt / tathāgatasaṃmukhībhāvasamavasaraṇaṃ ca nāma samādhiṃ pratyalabhata / sarvatathāgatadharmacakranirmāṇaprabhaṃ ca nāma dhāraṇī sarvadharmasāgaranayapraveśāṃ ca nāma prajñāpāramitāṃ pratyalabhata / dharmacakranirmāṇaprabhā ca bhikṣuṇī sarvatathāgataśāsanasaṃbhavāvabhāsapradīpaṃ ca nāma samādhim, etaṃ ca manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ ca bodhisattvavimokṣaṃ sūkṣmamṛdukaṃ pratyalabhata, yatpratilābhādasya sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājasya tathāgatasya tatsarvaṃ vikurvitamāmukhībhūtam //

tatkiṃ manyase kulaputra anyaḥ sa tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabho nāma rājābhūccakravartī yena tatsarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasya śāsane pravrajitvā dharmacakramanupravartitam, parinirvṛttasya ca śāsanāntardhānakālasamaye śāsanaṃ saṃdhāritam, mahādharmolkā ca jvalitā? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / samantabhadro bodhisattvaḥ sa tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabho nāma rājā abhūccakravartī / tatkiṃ manyase kulaputra anyā sā tena kālena tena samayena vimalavaktrabhānuprabhasya rājñaścakravartino dharmacakranirmāṇaprabhā nāma duhitā bhikṣuṇyabhūdbhikṣuṇīśatasahasraparivārā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena dharmacakranirmāṇaprabhā nāma bhikṣuṇyabhūvam? mayā tattasya sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājñastathāgatasya śāsanaṃ saṃdhāritam / tacca bhikṣuṇīśatasahasraṃ sarvamavaivartikaṃ kṛtamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tathāgatasaṃmukhībhāvasamavasaraṇe ca samādhau pratiṣṭhāpitam / sarvatathāgatadharmacakravajraprabhāyāṃ dhāraṇyāṃ sarvadharmasāgaranayapraveśāyāṃ ca prajñāpāramitāyāṃ pratiṣṭhāpitam //

tasya ca mayā tathāgatasyānantaraṃ vimaladharmaparvatajñānaśikharābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ maṇḍalāvabhāsaprabhacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmabhāskaraśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranirdeśaghoṣo nāma tathāgata (gv 237) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmādityajñānamaṇḍalapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmakusumaketudhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmārciḥparvataketurājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanayagambhīraśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajñānasaṃbhavasamantapratibhāsagarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānākaracūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śailendraśrīgarbharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantamukhajñānabhadramerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmavīryavegadhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmaratnakusumaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śāntiprabhagambhīrakūṭo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśminetrapratibhāsaprabhacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānārciśrīsāgaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānabhadramaṇḍalo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ adhaūrdhvadigjñānāvabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmisaṃkusumitapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānasiṃhaketudhvajarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantasūryāvabhāsaprabharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ /

tasyānantaraṃ ratnalakṣaṇavibhūṣitamerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sūryavikramasamantapratibhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajālavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmapraphullitaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇasūryacakrasamantaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantāvabhāsadharmaśrīghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vaiśāradyavajranārāyaṇasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānadhvajaśūro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmaphullagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇakusumaśrīsāgaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmadhanaśikharābhaskandho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaśikharārcimegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantadharmadvāravahanaśikharābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ bodhimaṇḍavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmolkājvalanaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantapratibhāsacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmameghadhvajapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vajrasāgaradhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ yaśaḥparvataśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ, tasyānantaraṃ candanaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaśrīkusumatejābhonāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvasattvāvabhāsatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ /

tasyānantaraṃ guṇapadmaśrīgarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ gandhārciravabhāsarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ hetupadmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇaparvatavairocano nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavighuṣṭakīrtidhvajo nāma tathāgata (gv 238) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samajñānaprabhāmerurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanagaraprabhaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ drumaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaśrīvairocanaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranirnādanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmabhāvanārambhasaṃbhavatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānābhapravaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ varalakṣaṇaśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmabalaśūladhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakraprabhanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmiguṇamakuṭajñānaprajñāprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakracandrodgataśrīrnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmapadmavairocanavibuddhaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnapadmāvabhāsagarbho nāma tathāgataḥ ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnaśrīśikharamedhapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantasūcisuviśuddhajñānakusumo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ nānāraśmiśrīmerugarbho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmimaṇḍalaśikhararājo nāma tathāgata ārāgitaḥ /

tasyānantaraṃ puṇyameghacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmaśikharadhvajamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇaparvatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasūryameghapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmameghavighuṣṭakīrtirājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalapaṭalamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vibuddhajñānabodhidhvajatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalavibuddhaśrīcandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ kanakamaṇiparvatatejobhadro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ bhadraśrīmerutejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaprajñaptinirghoṣamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamalaśrīkūṭo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ gandhārcimeghaśrīrājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ kanakamaṇiparvataghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ uṣṇīṣakośasarvadharmaprabhāmaṇḍalamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmacakrajvalanatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ śailaśikharābhyudgatatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavīryolkāvabhāsamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samādhimudrāvipulamakuṭaprajñāprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnaruciraśrīrājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmolkāratnavitānaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmagaganakāntasiṃhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ /

tasyānantaraṃ lakṣaṇavibhūṣitadhvajacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmiparvatavidyotitamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ anāvaraṇadharmagaganaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / (gv 239) tasyānantaraṃ lakṣaṇarucirasupuṣpitāṅgo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lokendrapravaraprabhaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmasamādhiprabhaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dvārasvaraprabhūtakośo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmajvalanārciḥsāgaraghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ tryadhvalakṣaṇapratibhāsatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmamaṇḍalaśrīśikharābhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmadhātusiṃhaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sarvasamādhisāgarāvabhāsasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānaprabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantaprajñābhadhamarnagarapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ //

iti hi kulaputra etadbuddhaśataṃ pramukhaṃ kṛtvā tasmin vimalābhe kalpe sumeruparamāṇurajaḥsamāstathāgatā utpannā abhūvan / teṣāṃ punaḥ kulaputra sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ sarvapaścimo dharmadhātunagarābhajñānapradīparājo nāma tathāgato 'bhūt / te khalu mayā kulaputra sumeruparamāṇurajaḥsamāstathāgatāḥ sarvadharmasāgaranirghoṣaprabharājapūrvaṃgamā dharmadhātunagarābhajñānapradīparājapaścimāḥ sarve pūjitāḥ / sarveṣāṃ ca me tathāgatānāmupasthānaṃ kṛtam / sarveṣāṃ ca dharmadeśanā śrutā / sarveṣāṃ ca teṣāmahaṃ tathāgatānāṃ śāsane pravrajitā / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ śāsanaṃ saṃdhāritam / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ tathāgatānāmantikādeṣa manojñarutagambhīravikurvitapraveśo bodhisattvavimokṣo vividhaiḥ pratilābhanayaiḥ pratilabdhaḥ / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ tathāgatānāmantikādanantamadhyāḥ sattvasāgarāḥ paripācitāḥ / tato 'rvāgbuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu yāvantastathāgatā utpannāḥ, sarve te mayā tathāgatāḥ dharmapratipattyā pūjitāḥ / sā khalu punarahaṃ kulaputra tata upādāya saṃsārarātrigateṣu sattveṣu ajñānanidrāprasupteṣu jāgarmi, cittanagaraṃ caiṣāṃ paripālayāmi, traidhātukanagarāccainānuccālya sarvajñatādharmanagare pratiṣṭhāpayāmi //

etamahaṃ kulaputra manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ lokasaṃbhinnapralāpavinivartanamadvayabhaṇitāviniyojanaṃ satyapratiṣṭhāpanaparyavasānaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmavipratibaddhasarvavākpathasvabhāvajñānānāṃ praticittakṣaṇaṃ sarvadharmābhisaṃbodhivaśavartināṃ sarvasattvavacanarutaghoṣasāgarāvatīrṇānāṃ sarvamantrasamudrasaṃskārakuśalānāṃ sarvadharmasaṃkhyānāmasamudranayavidhijñānāṃ sarvadharmasamavasaraṇadhāraṇīsamudravaśavartināṃ sarvasattvayathāśayadharmameghābhinirhārakuśalānāṃ sarvasattvaparipākavinayacaryāparyavasānānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, sarvasattvasaṃgrahapratipattirvā jñātum, anuttaro bodhisattvakarmasamārambhaprayogo vā bodhisattvasūkṣmajñānānugamo vā bodhisattvadharmanidhānakośavibhaktavṛṣabhitā bodhisattvakarmasāṃkathyasiṃhāsanākramaṇaṃ vā jñātum / tatkasya hetoḥ? tathā hi te satpuruṣāḥ sarvadharmabhūmimaṇḍaladhāraṇyavakrāntāḥ //

gaccha kulaputra, iyamihaiva bhagavato vairocanasya pādamūle sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā nāma rātridevatā saṃnipatitā, yā mamānantaraṃ saṃniṣaṇṇā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvāḥ sarvajñatāyāṃ śikṣante, kathaṃ ca pratipadyamānāḥ sarvasattvān sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayanti //

atha khalu sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśrī rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -

gambhīra durdṛśu vimokṣa jinātmajānāṃ ākāśalakṣaṇasamantatalapraveśaḥ / tryadhvasthitānavataranti jinānaśeṣān yairdharmadhātuprasarāṃ ca anantamadhyān // 1 //

saṃbhārasaṃbhavavimokṣanayānanantān pratilābha dharmata acintiya aprameyān / saṃvardhanāmapi samanta asaṅgavegam avagāha maitriṣu triyadhvanayaṣpatheṣu // 2 //

iti buddhakṣetraparivartarajaḥsamānāṃ kalpānamādigatamāsa purā hi kṣetram / dharmārcimeghanagaraḥ śirilokadhātu kalpo babhūva vimalābha mahāprabhaśca // 3 //

tatraiva kalpi jinavaṃśi anūpachinne buddhāḥ sumeruparamāṇusamā upannāḥ / dharmasamudraprabhagarjitarāja buddhaḥ purvaṃgamaḥ prathamakalpika āsi teṣām // 4 //

jinu dharmameghanagarābhapradīparājo yaḥ sarvapaścimu abhūtsugatāna teṣām / te sarvi pūjita mayā upasaṃkramitvā dharmaśca teṣa mi śruto janayitva prītim // 5 //

dṛṣṭo mayā prathamu kāñcanavarṇaraśmiḥ dharmaḥ samudraprabhagarjitaghoṣarājaḥ / dvātriṃśallakṣaṇavicitritu merukalpo dṛṣṭvā ca me matirabhūtsugato bhaveyam // 6 //

sahadarśanena mama tasya tathāgatasya prādurbabhūva balavajjinacittamādyam / sarvajñatāprasarasaṃbhavapratyayebhiḥ ākāśadhātuvimalaṃ tathatāsvabhāvam // 7 //

yena triyadhvagata sarvi sphuṭāḥ samantāt buddhāśca tatsutasamudravṛtā aśeṣāḥ / kṣetrārṇavā api samudra sarve āsan kṛpāmṛtamahodadhi saṃbhaveta // 8 //

kāyena sarvi spharaṇārthamaśeṣa kṣetrā kāyaṃ yathāśayajagadvinidarśanāya / kṣetrāṇyaśeṣamavabhāsanakampanāya pākāya caiva jagatāṃ janitaṃ mano me // 9 //

dvitīye yajjinasya upasaṃkramaṇe 'pi dṛṣṭāḥ kṣetrārṇaveṣu daśasu sthita ye jinendrāḥ / kṣetrāḥ samudraparamāṇurajaḥsameṣu kṣetrārṇaveṣu jina paścimake mi dṛṣṭāḥ // 10 //

sarvāntakṣetraparivartarajaḥsameṣu kalpeṣu ye jina upanna jagatpradīpāḥ / te sarvi pūjita mayā upasaṃkramitvā evaṃ vimokṣanayasāgaru śodhayeyam // 11 //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pratilabdhaḥ anantamadhyasamādhimukhasamudrāvatīrṇo vipuladhāraṇīmukhasamudrasaṃbhūtacetā bodhisattvamahābhijñāvabhāsapratilabdho mahāprītisaṃvitsāgarāvatīrṇo vipulaprītivegasāgaravivardhitacetāḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhyaṣṭāvīt -

prajñā hi te vipula dharmasamudracārī cīrṇā ca me bhavasamudra anantamadhyān / dīrghāyu nirjvara sujñānaśarīragarbhe tvaṃ devi rocasi imāṃ pariṣāmupetya // 12 //

budhyitva dharmaprakṛtiṃ gaganaprakāśāṃ sarvatriyadhvanayamotarase asaṅgam / ārambaṇāni tulayasyapi cāvikalpā cittakṣaṇena api tāni acintiyāni // 13 //

niḥsattvadharmata nirīkṣasi jñānacakṣuḥ sattvodadhīn karuṇayāvatarasyanantān / buddhyā vimokṣa sugabhīra vigāhamānā sarvān vinesi paripācayase 'prameyān // 14 //

tvaṃ dharmamaṇḍalavicāranaye vidhijñā dharmasvabhāvaprativedhanaye vibuddhā / sarvāryamārgamamalaṃ paribhāvayantī niryātyase jagadaśeṣa viśodhayantī // 15 //

tvaṃ sattvasārathivarānabhibhūta devi sarvajñajñānamamalaṃ pratigrāhamānā / tvaṃ dharmadhātugata sarvi spharitva sattvān dharmaṃ prakāśya bhaya sarvi śamesi loke // 16 //

vairocanapraṇidhimārganayena devi yāsyasyasaṅgavipulāmalabuddhiyuktā / sarvatra jinabalaṃ pratipadyamānā saṃpaśyase jinavikurvita sarvakṣetraiḥ // 17 //

cittaṃ durāsadu tavā gaganaprakāśaṃ sarve kileśamali nirmalamādiśuddham / yasmin samosari triyadhvaga sarvakṣetrā buddhāśca sātmajagaṇāḥ saha sarvasattvaiḥ // 18 //

rātriṃdivaṃ kṣaṇalavānṛtupakṣamāsān saṃvatsarāṃśca savināśavitarkakalpān / kalpārṇavānapi sanāmasamudrasaṃkhyān saṃjñodadhīn jagatāṃ vidarśayasi kṣaṇena // 19 //

diśatāsu yāvata tu sattvacyutopapādā ye rūpiṇāmapi ca saṃjñiasaṃjñināṃ ca / vyavahārasatyanaya otaramāṇā teṣāṃ mārgaṃ vidarśya varabodhipathe praṇesi // 20 //

vairocanapraṇidhijālakulāt prasṛtā prabhūtasarvasugataikasamucchrayācca / tvaṃ dharmakāyapariśuddha asaṅgacittā rūpaṃ vidarśayami loki yathāśayānām // 21 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyaṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sarvanagararakṣāsaṃbhavatejaḥśriyo rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 37 // 40 sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā /

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako manojñarutagambhīravikurvitapraveśaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā prabhāvayamānaḥ saṃbhāvayamāno vipulīkurvan yena sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ / so 'paśyat sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāṃ rātridevatāṃ ratnadrumāṅkuragarbhe siṃhāsane sarvagandharatnadrumaśākhe kūṭāgāre saṃniṣaṇṇāṃ daśarātridevatāsahasraparivārām //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ caritavyam, kathaṃ śikṣitavyam / tadvadasva me devate, kathaṃ bodhisattvā bodhisattvacaryāyāṃ caranti, kathaṃ śikṣante, kathaṃ caritvā kathaṃ śikṣitvā niryānti sarvajñatāyām //

evamukte sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - mama kulaputra anubhāvena sahe lokadhātau ādityāstaṃgamanakāle padmāni praphullāni sugandhībhavanti / sarve nagaranārīgaṇāścodyānagatā ratikrīḍāprayuktā gṛhagamanāya matimutpādayanti / pathotpathagatāḥ sattvā rātristhāne cetanābahulāḥ sarvajagatpālanābhimukhā bhavanti / darīgahanaguhāśrayāḥ sattvā darīgahanaguhāsu praviśanti / vṛkṣālayāśrayāḥ sattvā vṛkṣālayāśrayābhimukhā bhavanti / vilāśrayāḥ sattvā bilānyanupraviśanti / grāmanagaranigamajanapadāśrayāḥ sattvā grāmanagaranigamajanapadānanupraviśanti / udakāśrayāḥ sattvā jalamavataranti / anyadigjanapadagatāḥ sattvāḥ svajanapadadikcetanāmutpādayanti rātrau sukhasparśavihārāya //

api tu khalu punarahaṃ kulaputra naranārīgaṇānāṃ daharāṇāṃ taruṇānāṃ yauvanamadamattānāṃ nṛtyagītavādyaratipramattānāṃ sattvānāṃ kāmaguṇapramuktānāṃ jātijarāmaraṇamahāndhakārabhayapratipakṣāya kuśalamūlasaṃjānābhiyogaṃ saṃvarṇayāmi / matsariṇaḥ sattvān dāne saṃniyojayāmi / duḥśīlān sattvān śīle pratiṣṭhāpayāmi / vyāpannacittānāṃ sattvānāṃ maitrīṃ saṃvarṇayāmi / kṣubhitacittān sattvān kṣāntau pratiṣṭhāpayāmi / kusīdān sattvān bodhisattvavīryārambhe pratiṣṭhāpayāmi / vibhrāntacittān sattvān dhyāneṣu pratiṣṭhāpayāmi / duḥprajñān sattvān prajñāpāramitāyāṃ niyojayāmi / hīnayānādhimuktān sattvān mahāyān pratiṣṭhāpayāmi / traidhātukābhiniviṣṭān sattvān bhavagatiniṣṭhāmaṇḍalacāriṇo bodhisattvapraṇidhānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi / āvaraṇavaśagatān sattvān karmakleśaprapīḍitān puṇyajñānabalaparihīṇān bodhisattvabalapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi / ajñānatamovanaddhān sattvān ahaṃkāramamakāravidyāndhakāraprāptān bodhisattvajñānapāramitāyāṃ pratiṣṭhāpayāmi //

api tu khalu punarahaṃ kulaputra vipulaprītisaṃbhavasaṃtuṣṭyavabhāsasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sudhana āha - ka etasya devate vipulaprītisaṃbhavatuṣṭyavabhāsasya bodhisattvavimokṣasya (gv 244) viṣayaḥ? āha - tathāgatapuṇyasattvaṃsaṃgrahajñānopāyāvabhāsa eṣa kulaputra vimokṣaḥ / tatkasya hetoḥ? yatkiṃcit kulaputra sattvāḥ sukhamanubhavanti, sarvaṃ tattathāgatapuṇyaprabhāvena tathāgatānuśāsanīpathena tathāgatavacanapratipattyā tathāgatānuśikṣaṇena tathāgatādhiṣṭhānena tathāgatajñānamārgapratipattyā tathāgatabhāgakuśalamūlāvaropaṇena tathāgatadharmadeśanāniṣyandena tathāgatajñānasūryāvabhāsena / tathāgatagotraśuklakarmamaṇḍalaprabhayā hi kulaputra sattvānāṃ sukhāni saṃbhavanti / tatkasya hetoḥ? tathā hi kulaputra ahametaṃ vipulaprītisaṃbhavasaṃtuṣṭyavabhāsaṃ bodhisattvavimokṣamavatarantī bhagavato vairocanasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūrvabodhisattvacaryāsamudraṃ samanusmarantī avatarantī avagāhayamānā evaṃ jānāmi, evamanugacchāmi - yathā bhagavataḥ pūrvabodhisattvabhūmimadhyālambamānasya sattvānahaṃkāramamakārābhiniviṣṭānavidyāndhakāraprāptān dṛṣṭigahanakāntārapraviṣṭāṃstṛṣṇāvaśaṃgatān rāgabandhanabaddhān doṣapratighacetaso mohākulasaṃtānānīrṣyāmātsaryaparyavanaddhān kleśasamākulacittān mahatsaṃsāraduḥkhaṃ pratyanubhavataḥ saṃsāradāridryaduḥkhaprapīḍitān buddhadarśanavimukhān sattvān dṛṣṭvā mahākaruṇācittaṃ prādurabhavat / sarvasattvānāmarthaṃ sarvajagadupakaraṇaratnasaṃgrahaparigrahacittaṃ sarvasattvasaṃsāropakaraṇasaṃbhavacittaṃ sarvavastvāgrahavigatacittaṃ sarvaviṣayālubdhacittaṃ sarvaratiṣvanadhyavasitacittaṃ sarvaparibhogeṣvagṛddhacittaṃ sarvadāneṣu vipākāpratikāṅkṣaṇacittaṃ sarvalokasaṃpattiṣvaspṛhaṇācittaṃ hetupratyayasaṃmūḍhacittaṃ suparyeṣitayathāvaddharmanidhyapticittaṃ sarvasattvārthapratiśaraṇatābhinirharaṇacittaṃ prādurabhavat //

sa evaṃ yathābhūtasarvadharmasvabhāvāvatīrṇacetāḥ sarvasattvadhātau mahāmaitrīsamatāpratipannaḥ sarvajaganmahākaruṇāmeghaspharaṇaprayogaḥ sarvasattvalokasaṃchādanamahādharmacchatramaṇḍalaḥ sarvasattvakleśaparvatavinirbhedanamahājñānavajrapraharaṇaḥ sarvajagatsukhasaṃbhavatuṣṭivegasaṃvardhitacetāḥ sarvasattvātyantasukhābhinirhārapraṇidhānacetā yathāśayābhiprāyasarvasattvavastvabhipravarṣaṇacetāḥ sarvasattvāparityāgasamaprayogacetā āryadhanasarvasattvasaṃtarpaṇacetāḥ paramadaśabalajñānaratnapratilambhacetā bodhisattvamahābhijñābalādhānaprāpto vividhabodhisattvamahāvikurvitameghena dharmadhātuparamākāśadhātuparyavasānaṃ sarvasattvadhātuṃ spharitvā sarvasattvābhimukhasthitaḥ sarvākārasarvārambaṇamahāmeghaṃ pravartayan sarvaratnābharaṇamahāmeghavarṣaṃ cābhipravarṣan, yaduta sarvasattvānāṃ yathānukūlaparibhogāya anantavastuvimātratāparityāgamaprameyopakaraṇavaimātracāritraṃ nānāvidhasarvadānasaṃgrahaprayogamanekavidhavastu parityāgasamudācāramanabhilāpyopakaraṇajātavyūhābhisaṃskāraṃ nānālakṣaṇadānasaṃbhāravicitraṃ yathāśayasattvasaṃtoṣaṇamanantatyāgavidhimanugacchan yathāśayasattvasaṃtarpaṇābhinirhāraṃ sarvavastutyāgavisarjanamavicchinnasarvajagatsaṃskāraduḥkhaparitrāṇaprayogaṃ sarvasattvapratikārāpratikāṅkṣī sarvajagatsamatāsamudāgatacetāḥ sarvajagaccittaratnaṃ pariśodhayamānaḥ sarvabuddhaikaghanakuśalamūlasamudrasaṃbhūtaṃ sarvajagadyathāśayopakaraṇavarṣaṃsaṃgrahaprayogaṃ sarvajagatsarvajñatāpuṇyasamudrevagaṃ vivardhayan

praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvasattvaparipākavinayaparaṃparāviśuddhaye (gv 245) 'bhinirharati sma /

praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvakṣetraparaṃparānupakliṣṭānuttarabuddhakṣetrālaṃkāraviśuddhavyūhapratimaṇḍalaparipūraye praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvadharmanayasāgarakaraṇaviśuddhaye praticittakṣaṇamanavaśeṣākāśadhātutalaspharaṇajñānanayaparipūraye praticittakṣaṇamanavaśeṣasattvādhyavataraṇajñānanayaviśuddhaye praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvajagadvinayajñānanayāvabhāsapratilambhāya praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvakāladharmacakrapravartanābhivartyatāyai praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvajñajñānādhiṣṭhānakauśalasaṃdarśanasarvajagadupakārībhūtatvāya praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvalokadhātusaṃkhyāpracāreṣu sarvalokadhātusamudrābhyudgateṣu sarvalokadhātusamudrasamavasaraṇeṣu nānālokadhātuprasaranirdeśeṣu nānālokadhātuvaṃśavyavasthānasaṃdhivyūheṣu nānāpratiṣṭhānānekaśarīranirdeśeṣu nānāvyūhakalpavimātratānirdeśeṣu saṃkliṣṭaviśuddhasaṃkliṣṭaikāntapariśuddhavipulamahadgatāpramāṇasaṃkṣiptasūkṣmodārasamatalavyatyastordhvamūrdhadigvidigmukhanānādiksamudrasamavasaraṇeṣu nānāmukhanirdeśāntadvārasaṃsthānavimātratāvyūheṣu sarvalokadhātuprasareṣu bodhisattvacaryāṃ caran bodhisattvanyāmamavakramya nānābodhisattvacaryāvikurvitaspharaṇatāyai praticittakṣaṇamanavaśeṣasarvatryadhvabuddhakāyaparasattvacittāśayavijñaptaye sarvajagatsarvajñatāpuṇyasamudravegaṃ vivardhayannaminirharanti sma //

evaṃ hi kulaputra bhagavān vairocanastathāgataḥ pūrvabodhisattvacaryāṃ caran puṇyajñānasaṃbhāravirahite lokasaṃniveśe akṛtajñasattvaparipūrṇe ajñānatamovanaddhe ahaṃkāramamakārābhiniviṣṭe avidyāndhakāratimirāvṛte ayoniśovitarkaprasṛte dṛṣṭigahanakāntārapraskandhe hetuphalasaṃmūḍhe karmakleśavaśagate mahāsaṃsārakāntāraduḥkhapātālamadhyaprapatite vividhadāridryaduḥkhaṃ pratyanubhavati mahākaruṇāṃ saṃjanayya vipulān pāramitācaryāmeghānabhinirhṛtya kuśalamūladṛḍhapratiṣṭhānaṃ saṃvarṇayan sarvasattvānāṃ saṃsāradāridryaduḥkhaṃ vinivartayan mahāpuṇyajñānasaṃbhāramabhirocayan hetumaṇḍaladiśamabhidyotayan karmadharmāvirodhadiśaṃ prabhāvayan buddhadharmamaṇḍalasamudāgamadiśamavabhāsayan sarvasattvādhimuktidiśaṃ prabhāsayan sarvasattvakṣetrasaṃbhavadiśaṃ saṃdarśayan sarvatathāgatavaṃśānupacchedadiśamanubadhnan sarvabuddhaśāsanadiśaṃ saṃdhārayan sarvākuśaladharmadiśaṃ vinivartayan sarvajñatāsaṃbhāradiśaṃ saṃvarṇayan sarvasattvadhātuṃ spharitvā mahāntaṃ pāramitāmeghamabhinirhṛtya yathāśayasattvasaṃtoṣaṇamatyantadharmasaṃgrahe sattvān pratiṣṭhāpayāmāsa / sarvajñatāsaṃbhāre samādāpayati sma / mahābodhisattvapāramitāsvavatārayāmāsa / sarvāryadhanapratilambhairupastambhayāmāsa / sarvajñatāprītivegaiḥ kuśalamūlasamudrān sattvānāṃ vivardhayāmāsa / sarvatathāgatavikurvitamukheṣu cainānavatārya atyantamupadhiśeṣasukhasaṃgraheṇa saṃgṛhya tathāgatamāhātmyābhimukhān kṛtvā bodhisattvasaṃgrahajñāne pratiṣṭhāpayāmāsa //

sudhana āha - kiyacciraṃ saṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? āha - durabhisaṃbhavaṃ kulaputra etatsthānaṃ durvijñeya duradhimocaṃ duravataraṃ duḥpravyāhāraṃ duradhigamam / na śakyaṃ sadevakena lokenāvatarituṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiśca, anyatra tathāgatādhiṣṭhānena (gv 246) kalyāṇamitraparigraheṇa vipulapuṇyajñānasaṃbhāropastabdhacittatayā āśayaviśuddhyā adīnākliṣṭāvakrānupahatāsaṃkucitānandhakāracittatayā samantāvabhāsajñānālokāvabhāsacittatayā sarvasattvahitasukhādhānapariṇatacittatayā sarvamāramaṇḍalakleśadurdharṣacittatayā sarvajñatājñānapratilambhāvakāśacittatayā sarvasaṃsārasukhānabhilāṣibhistathāgatasukhādhyālambanaiḥ sarvasattvaduḥkhadaurmanasyapraśamanapratipannaistathāgataguṇasamudrāvatārapratipattyabhimukhaiḥ sarvadharmasvabhāvanidhyaptigaganagocaraiḥ udārādhimuktipathaviśuddhaiḥ saṃsārasrotovimukhaiḥ sarvatathāgatajñānasamudrābhimukhaiḥ sarvanagaragamananiścitaiḥ tathāgataviṣayākramaṇavīryaiḥ buddhabhūmigativikrāntaiḥ sarvajñatābalapariniṣpattyabhimukhaiḥ daśabalapratilambhaparyavasānaiḥ sattvaiḥ śakyametatsthānamavataritumadhimoktumudgahītumanusartuṃ vijñātum / tatkasya hetoḥ? tattathāgatajñānaviṣayaṃ hi kulaputra etatsthānamanākrāntaṃ sarvabodhisattvaiḥ / prāgeva anyaiḥ sarvasattvaiḥ / atha ca punastathāgatādhiṣṭhānena nirdekṣyāmi ājāneyānāṃ sattvānāmāśayasamyagviśuddhaye, kuśalamūlacaritānāṃ sattvānāmadhyāśayavaśitāyai, tava ca adhyāśayaparipṛcchāvyākaraṇadharmatāpravartanāpratilambhāya //

atha khalu sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā tasyāṃ velāyāmetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā tryadhvaprāptatathāgataviṣayaṃ vyavalokya imā gāthā abhāṣata -

gambhīru bauddho viṣayo anantā yaṃ pṛcchasi tvaṃ khalu buddhaputra / acintiyakṣetrarajopamānaiḥ kalpairna śakyaṃ sa hi sarva vaktum // 1 //

na lubdhasattvairna ca duṣṭacittaiḥ śakyaṃ na mohāndhatamovṛtaiśca / na mrakṣamānopahatāśayaiśca vijānituṃ śānta jināna dharmatā // 2 //

nairṣyāṇa mātsaryavaśānugāmibhiḥ na śāṭhyamāyākaluṣāśayebhiḥ / na kleśakarmāvaraṇāvṛtaiśca śakyo hyayaṃ jānitu buddhagocara // 3 //

na skandhadhātvāyatanapratiṣṭhitaiḥ na cāpi satkāyasamāśritebhiḥ / na dṛṣṭisaṃjñāviparītacittaiḥ śakyā iyaṃ jānitu buddhabhūmiḥ // 4 //

durjñeya śānto viṣayo jinānāṃ svabhāvato nirmalanirvikalpaḥ / saṃsārasaktaina bhavāśritaiśca śakyaṃ samājñātumayaṃ hi dharmaḥ // 5 //

ye buddhagotrairhi kule 'bhijātā svadhiṣṭhitāḥ sarvatathāgataiśca / ye dharmarājñāṃ kulavaṃśadhāriṇasteṣāmṛṣīṇāṃ khalu gocaro 'yam // 6 //

ye śukladharmārṇavatṛptacittāḥ kalyāṇamitraiḥ suparigṛhītāḥ / munerbalārambaṇacittameghāḥ kṣāntiṃ labhante ta idaṃ niśāmya // 7 //

ye nirmalādhyāśayanirvikalpā yathāntarikṣe khalu digvidikṣu / hatāndhakārā matidīpameghaḥ teṣāmayaṃ gocaru nirmalānām // 8 //

kṛpāśayeneha jagatsamudrān ye sarvatryadhvagatān spharanti / aśeṣasattvānugatā ca maitrī naye jinānāṃ ta ihāvatīrṇāḥ // 9 //

anāgrahā ye khalu hṛṣṭacittāḥ sarvāstidānābhiratāḥ sadaiva / sarveṣu sattveṣu samapravṛttāsteṣāmiyaṃ bhūmiranāgrahāṇām // 10 //

ye 'kliṣṭacittā niravadyacaryā ye 'tyantakaukṛtyavinītacittāḥ / buddhānuśāstipratipattiyuktāsteṣāmayaṃ gocaru nirmalānām // 11 //

ye 'kṣobhyacittā hyavikampyacittā dharmasvabhāvapratibaddhacittāḥ / karmodadhiṣvapyaviruddhacittāḥ teṣāṃ vimokṣo 'yamihākṣayāṇām // 12 //

ye 'khinnacittā 'vinivartacittā pauruṣyavīryādhipateyayuktāḥ // sarvajñasaṃbhāri anantavīryāsteṣāmayaṃ gocaru suvratānām // 13 // praśāntacittāśca samāhitāśca ye 'tyantaśāntiṃ gata nirjvarāśca / sarvajñadhyānāṅgasamudracāriṇasteṣāṃ nayo 'yaṃ praśamaṃ gatānām // 14 //

ye sarvasaṅgaiḥ parimuktacittā dharmasvabhāvapratividdhacittāḥ / gatiṃ gatā ye jinadharmadhātau prajñāpradīpāna nayeṣa teṣām // 15 //

sattvasvabhāvapratividdhacittā bhavārṇave ye 'parigṛddhacetasaḥ / ye sattvacittapratibhāsacandrāsteṣāmayaṃ mārgavidāṃ vimokṣaḥ // 16 //

tryadhvasthitānāṃ jinasāgarāṇāṃ praṇidhānagotrārṇavasaṃbhavānām / ye sarvakṣetreṣvaparāntacaryāḥ samantabhadrān nayeṣa teṣām // 17 //

ye dharmadhātornayasāgaraiśca jagatsamudrānavatīrṇa sarvān / sarvān sasaṃvartavivartakalpāṃsteṣāṃ vimokṣo 'yamakalpakānām // 18 //

ye sarvadikkṣetrarajaḥsvasaṃkhyān paśyanti buddhān drumarājamūle / vibuddhya bodhiṃ vinayanta sarvān asaṅganetrāna nayeṣa teṣām // 19 //

tvamāgataḥ kalpamahāsamudrāt kalyāṇamitrāṇyupasevamānaḥ / dharmārthiko dharmagaveṣyakhinnaḥ śrutvā ca taṃ dhārayituṃ samarthaḥ // 20 //

tvadāśayasya praviśodhanāya muneradhiṣṭhānabalādacintyān / vairocanīyo viṣayo 'prameyaḥ pravartate madvacanādasaṅgaḥ // 21 //

bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani lokadhātusamudraparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa parataraṃ maṇikanakaparvataśikharavairocano nāma lokadhātusamudro 'bhūt / tasmin khalu punaḥ kulaputra maṇikanakaparvataśikharavairocanalokadhātusamudre jñānaparvatadharmadhātudikpratapanatejorājo nāma tathāgato 'bhūt / tena khalu punaḥ kulaputra jñānaparvatadharmadhātudikpratapanatejorājonāmnā tathāgatena pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā sa maṇikanakaparvataśikharavairocano lokadhātusamudraḥ pariśodhitaḥ / tasmin lokadhātusamudre pṛthivīparvataparamāṇurajaḥsamalokadhātuprasaranirdeśaḥ / ekaikasmiṃśca lokadhātuprasare lokadhātuvaṃśaparamāṇurajaḥsamā lokadhātunirdeśāḥ / ekaikasmiṃśca lokavaṃśe lokadhātuparamāṇurajaḥsamāḥ kalpasaṃkhyānirdeśāḥ / ekaikasmiṃśca kalpe 'neke 'nantarakalpanirdeśāḥ / ekaikasmiṃścānantarakalpe 'nekalokadhātunānākaraṇanirdeśāḥ / tathāgatotpādā vividhavikurvitanirdeśāḥ / ekaikasmiṃśca tathāgatotpāde lokadhātuparamāṇurajaḥsamāḥ sūtrāntasaṃprakāśanirdeśāḥ / ekaikasmiṃśca sūtrānte lokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvavyākaraṇanirdeśāḥ anantamadhyasattvavinayanirdeśā nānāyānanayaiḥ pravartitā nānāvikurvitaprātihāryavinayatāḥ //

tasmin khalu punarmaṇikanakaparvataśikharavairocane lokadhātusamudre samantadigabhimukhadvāradhvajavyūho nāma madhyamo lokadhātuvaṃśo 'bhūt / tasmin khalu punaḥ kulaputra samantadigabhimukhadvāradhvajavyūhe madhyame lokadhātuvaṃśe sarvaratnavarṇasamantaprabhāsaśrīrnāma lokadhāturabhūt / sarvatathāgatabodhimaṇḍapratibhāsamaṇirājo lokadhātusaṃdhivyūhaḥ sarvaratnakusumasāgarapratiṣṭhitaḥ sarvatathāgatanirmāṇanirbhāsanidarśanamaṇirājaśarīro devanagarasaṃsthāno viśuddhasaṃkliṣṭaḥ / tasmin punarlokadhātau sumeruparamāṇurajaḥsamāścāturdvīpakā lokadhātavo 'bhūvan / teṣāṃ ca sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ cāturdvīpakānāṃ sarvaratnaśikharadhvajo nāma madhyamaścāturdvīpako 'bhūt / tasmin khalu punaḥ sarvaratnaśikharadhvaje cāturdvīpake lokadhātau aprameyayojanaśatasahasrāyāmavistārāścatvāro dvīpā abhūvan / ekaikasmiṃśca dvīpake daśa mahānagarasahasrāṇyabhūvan / tasmiṃśca khalu punaḥ cāturdvīpake jambudvīpakasya madhye ratnasālavyūhameghapradīpā nāma rājadhānyabhūddaśanagarasahasraparivārā / tasmin khalu punarjambudvīpe daśa varṣasahasrāṇi manuṣyāṇāmāyuṣpramāṇamabhūt / tasyāṃ khalu punā ratnasālavyūhameghapradīpāyāṃ rājadhānyāṃ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo nāma rājābhūccakravartī / rājñaḥ khalu punaḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya pañcāmātyaśatānyabhūvan / ṣaṣṭiḥ strīsahasrāṇyantaḥpuramabhūt / sapta putraśatānyabhūvan sarveṣāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ sudarśanānāṃ mahātejasāṃ mahābalānām / tasya khalu punaḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājñaḥ sarvo jambudvīpa ekacchatro 'bhūnnihataparacakrapratyarthikaḥ //

tena ca samayena lokadhātāvantarakalpakṣaye pratyupasthite pañcasu kaṣāyeṣu loke prādurbhūteṣu daśasu kuśaleṣu karmapatheṣvantarhiteṣu daśākuśalakarmapathavartinaḥ sattvā yadbhūyasā durgatigāmino 'bhūvan / te daśākuśalakarmapathasamādānahetoḥ parīttāyuṣo 'bhūvan alpabhogā virūpā vivarṇā duḥsaṃsthitaśarīrā alpasukhasamudācārā duḥkhavedanāsamudācārabahulā anyonyavisaṃvādavacanaśīlā anyonyabhedapratipannāḥ paruṣavacanasamudācārāḥ prakīrṇavacaso viṣayalobhābhibhūtāḥ praduṣṭamanaḥsaṃkalpā vividhadṛṣṭigahanakāntārapraviṣṭāḥ / teṣāmadharmarāgaraktānāṃ viṣamalobhābhibhūtānāṃ mithyādharmaparigatānāṃ na devaḥ kāle vāridhārā udasṛjat yena pṛthivyāṃ bījagrāmāḥ sasyagrāmā viroheyuḥ //

tena khalu punaḥ sattvāḥ śuṣkeṣu tṛṇagulmauṣadhivanodyānadrumeṣu nānāvyādhispṛṣṭā digvidiśo vidhāvanti sma aparāyaṇāḥ / te samāgamya sarva eva yena ratnasālavyūhameghapradīparājadhānī tenopasaṃkramya tāṃ samantādanuparivārya kecidūrdhvabāhavaḥ, kecitkṛtāñjalipuṭāḥ, kecit saṃkampitaśarīrāḥ, kecidabhyudgatāṅgāḥ, kecidadhomukhaṃ prapatitāḥ, kecitsarvaśarīreṇa praṇipatitāḥ, keciddharaṇitalajānupratiṣṭhitāḥ, kecidgaganatalābhinatabāhavaḥ, kecinnagnā nirvasanāḥ, kecidvikṛtavadananayanāḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño 'bhimukhaṃ mahāntamārtasvaramutkrośamakārṣuḥ - upadrutāḥ sma / devāpasṛṣṭāḥ sma / kṣutpipāsāduḥkhaprapīḍitāḥ sma / vividhabhayopataptāḥ sma / trāṇavirahitāḥ sma / deva aśaraṇā aparāyaṇāḥ sma / duḥkhapañjaragatāḥ sma jīvitoparodhaprāptā maraṇābhimukhāḥ / iti nānāvidhān pralāpān pralapanto nānāsvarāṅgairnānāvacanairnānāvikṛtavaktranayanā vividhasaṃjñāvacanavyāhāranimantrapadairnānārthasūcakavacanapadairutkrośamakārṣuḥ / ye ca tasyāṃ rājadhānyāṃ strīpuruṣadārakadārikāḥ kṣutpipāsāprapīḍitā nirābharaṇagātrā nagnanirvasanā duṣṭavivarṇā rūkṣaparuṣagātrā duḥkhitā durmanaso 'nāttamanaskāḥ, te cāpi sattvā duḥkhānabhilāṣiṇo duḥkhabhayanirviṇṇāḥ / te sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaṃ rājānaṃ mahājñānapuruṣaṃ pratiśaraṇabhūtaṃ śaraṇamupāgatāḥ sarvasukhapratilambhasaṃjñayā sarvapriyasamavadhānapratilambhasaṃjñayā jīvitāśāparigatanidhānapratilambhasaṃjñayā tīrthasaṃdarśanasaṃjñayā mahāpathapratipattisaṃjñayā mahāyānapātrasaṃjñayā mahājñānaratnadvīpasaṃjñayā mahārthapratilambhasaṃjñayā svargasarvaratisukhapratilambhasaṃjñayā //

aśrauṣīdrājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaḥ tasya mahataḥ samantādyācanakasamūhasya taṃ mahāntamārtasvaramutkrośanaśabdam / śrutvā ca asya daśa mahākaruṇāmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyavakrāman / sa mahākaruṇānayacetanānidhyapticitto muhūrtamekāgratāmanubhūya daśa mahākaruṇopasaṃhitāni vacanapadānyudīrayāmāsa / katamāni daśa? aho bata anālambanāḥ sattvā mahāsaṃsāraprapātaprapatitāḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ saṃsāramahāprapātaprapatitānāṃ sattvānāṃ layanabhūtā bhaviṣyāmaḥ tathāgatalayanabhūmipratiṣṭhāpanatayā / aho bata atrāṇāḥ sattvā nānākleśopadravopadrutāḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ vividhakleśabhayopadrutānāṃ sattvānāmatrāṇānāṃ (gv 251) trāṇabhūtā bhaviṣyāmo 'navadyakarmāntapratiṣṭhāpanatayā / aho bata aśaraṇāḥ sattvā loke jarāmaraṇabhayāviṣṭāḥ / katā tadbhaviṣyati yadvayamaśaraṇānāṃ sattvānāṃ śaraṇabhūtā bhaviṣyāmaḥ sarvasaṃsārabhayavinivartanatayā / aho bata aparāyaṇāḥ sattvā vividhalokabhayopadrutāḥ / katā tadbhaviṣyati yadvayaṃ vividhalokabhayopadrutānāmaparāyaṇānāṃ sattvānāṃ parāyaṇaṃ bhaviṣyāmo 'tyantayogakṣeme sarvajñatāmārge pratiṣṭhāpanatayā / aho bata avidyāndhakāraprāptaḥ sarvalokovimatisaṃśayatimirāvṛtaḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayamulkābhūtā bhaviṣyāmaḥ sarvasattvānāmavidyāndhakāravidhamanatayā / aho bata ālokavirahitāḥ sattvāḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ mahājñānālokakarā bhaviṣyāmaḥ sarvasattvānāṃ vitimirajñānamukhasaṃdarśanatayā / aho bata jñānajyotirvirahitaḥ sarvasattvadhāturīrṣyāmātsaryamāyāśāṭhyakāluṣāśayaḥ /

kadā tadbhaviṣyati yadvayamanuttarajñānapradyotakarā bhaviṣyāmaḥ sarvasattvānāmatyantapariśuddhipratipratiṣṭhāpanatayā / aho bata nāyakavirahitaḥ sarvaloko mahāsaṃsārasāgaraviṣamasrotaḥprapannaḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ nāyakabhūtā bhaviṣyāmaḥ sarvasattvānāṃ karmasamudranayāvataraṇatayā / aho bata vināyakavirahitaḥ sarvaloko durvinītaḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ vināyakabhūtā bhaviṣyāmaḥ sarvasattvānāṃ sarvākāraparipākavinayatathāgatādhiṣṭhānakālānatikramaṇena / aho bata apariṇāyakaḥ sarvaloko jātyandhabhūtaḥ / kadā tadbhaviṣyati yadvayaṃ pariṇāyakabhūtā bhaviṣyāmaḥ sarvaṃsattvānāmanāvaraṇasarvajñajñānanayāvataraṇatayā //

sa imāni daśa mahākaruṇopasaṃhitāni vacanapadānyudīrya tasyāṃ rājadhānyāṃ ghaṇṭāvaghoṣaṇamakārṣīt / mahātyāgadundubhinirghoṣaṃ ca akārayat - sarvajagat saṃtarpayiṣyāmaḥ, yasya yenārthastasmai tadanupradāsyāma iti / tena sarvajambudvīpe sarvarājadhānīṣu sarvagrāmanagaranigamajanapadapattaneṣu sarvopakaraṇakośā vivṛtāḥ / sarvaśṛṅgāṭakarathyācatvareṣu vividhopakaraṇavidhayaḥ sthāpitāḥ / sarvajagadupajīvyāḥ suprativihitāḥ / sarvakośakoṣṭhāgārāṇi vivṛtāni / mahāratnanidhānanicayā nidarśitāḥ / anekanānāvidharatnarāśayaḥ sthāpitāḥ / annapānavastrayānapuṣpamālyagandhavilepanacūrṇanānāgandhavarṇacīvararatnakośā vivṛtāḥ / śayanāsanavasanabhavanavimānagṛhāṇyalaṃkṛtāni sarvadhanakanakasamṛddhāni jyotirdhvajamāṇirājavinyāsavidhūtāndhakārāṇi / sa teṣāṃ sattvānāṃ yathābhilaṣitasarvābhiprāyaparipūraṇārthaṃ teṣu gṛheṣu pratyekamātmabhāvasadṛśamupādāya kāyamabhinirmāya sthāpayāmāsa / sarvasattvasarvavyādhipraśamanāya ca vaidyabhaiṣajyopasthāyakavividhajīvitopakaraṇapratyayasaṃpadamupasthāpayāmāsa / yathārhavividhopakaraṇapūrṇāni ca nānāratnavicitrabhājanānyupasthāpayāmāsa - yaduta vajramaṇibhājanāni nānāgandhamaṇiratnaparipūrṇāni, nānāgandharatnabhājanāni vividhodāravicitravarṇaraṅgavastraparipūrṇāni, yānayugyāni subahūni nānākārasaṃsthānāni vicitraratnapratimaṇḍitāni ājāneyāśvagajagoyuktāni / vividhāṃśca rathān rājārhān sarvaratnābharaṇaparibhogāṃśca sarvāsanavidhīṃśca nānāratnavicitrān vividhavitānavitatān (gv 252) ratnakiṅkiṇījālāvanaddhān ucchritacchatradhvajapatākopaśobhitān sarvajanapadapradeśeṣu sthāpayāpāsa / grāmanagaranigamajanapadapradānāni coddhoṣayāmāsa / nānāvidhodyānaramyārāmatapovanaparibhogānapi sarvagṛhakalatraputradārakaparityāgānapi anardhyasarvaratnaparityāgānapi svahṛdayamajjāntraguṇavṛkkamedamāṃsarudhiracchavicarmakaracaraṇabāhukarṇanāsānayanajihvādantoṣṭhaśīrṣaparityāgānapi yāvatsarvabāhyādhyātmikasarvākāraparityāgānapyuddhoṣayāmāsa //

sa tamevaṃrūpamupakaraṇaparityāgavidhiṃ pratyupasthāpya mahāyajñavāṭaṃ kārayāmāsa, yastasyā ratnasālavyūhameghapradīpāyā rājadhānyāḥ pūrveṇa maṇiśikharatejonāmno nagaradvārasya purataḥ samavipulāyāmaḥ paramavistīrṇadharaṇītalapraveśo nimnonnataviśuddhasamatalo 'pagataśvabhraprapātaḥ sarvasthāṇukaṇṭakāpagataḥ utsannaśarkarākaṭhallaḥ sarvaratnadhātusaṃcayaḥ sarvaratnamayamaṇiratnarājasaṃstīrṇatalaḥ anekamaṇiratnavyuhopaśobhito nānāratnakusumābhikīrṇaḥ sarvacūrṇasugandharājasamākulaḥ sarvagandhadhūpaparidhūpito ratnārciḥpradīpaḥ tejaḥśrīsarvagandhadhūpapaṭalameghagaganasaṃchāditālaṃkāraḥ sarvaratnadrumapaṅktisuvibhaktopaśobhito nānābhavanavimānakūṭāgārasamalaṃkṛtaḥ ucchritacchatradhvajapatāko nānāratnapaṭṭapralambavidyotito vividharatnakusumajālasaṃchannaḥ sarvagandharājaratnajālacchatramaṇḍalaḥ suvarṇajālaratnaghaṇṭānirghoṣo nānāratnavirājitavitānavitataḥ sarvagandharājacūrṇavikīrṇaḥ sarvaratnakusumaprakīrṇābhirāmaḥ tūryakoṭīniyutaśatasahasramanojñarutaghoṣanirnāditaḥ sarvaratnavicitrālaṃkāravyūhasupariśuddho bodhisattvakarmavipākābhinirvṛttaḥ /

tasya madhye mahāsiṃhāsanamabhinirvṛttaṃ daśaratnanicitavicitrabhūmitalasaṃsthānaṃ daśaratnanānāvedikāparivāravirājitaṃ daśamaṇidrumaśākhāvedikāntarasuvibhaktopaśobhitavyūham abhedyavajracakradharaṇītalasupratiṣṭhitapādaṃ sarvaratnabimbavigrahasaṃdhāritāsanacakram, anekaratnamayaniryūhaśatālaṃkṛtaṃ nānāratnabhaktivicitravyūhapratimaṇḍitaṃ samantasuvibhaktaratnadhvajasamucchritaṃ nānāratnapatākāpralambitavicitravyūhaṃ ratnakiṅkiṇījālapariṣkṛtaṃ nānādivyamaṇivicitrahemajālavitataṃ vividharatnakusumajālamahāmaṇirājajālavicitravastraratnajālayathārhasaṃchāditopaśobhitavyūhaṃ anekagandhamaṇivigrahapāṇimaṇḍalagandhameghapramuktamacintyavarṇagandhamaṇirājavistṛtamanojñanānāsaṃsthānasarvagandhapaṭalameghapramuktaṃ sarvadivyagandhadhūpapradhūpitopacāraṃ divyātirekasukhasaṃsparśānekavarṇamaṇiratnavastraprajñaptamanekadivyatūryasaṃgītiśatasahasraṃ samantāt saṃpravāditamanojñamadhuranirghoṣaṃ nānāratnasopānapaṅktipatākāsuvibhaktavedikāpratimaṇḍitavyūhamanekamaṇiratnapratyarpitavividhavikurvitamaṇibimbavigrahavidyotitaprabhāsam yatra sa rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaḥ saṃniṣaṇṇo 'bhūt abhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgato viśuddhamahāpuruṣalakṣaṇapratilabdho vairocanamaṇiratnanirbhāsakeśamakuṭaḥ abhedyanārāyaṇavajrasaṃhananakāyo gūḍhadṛḍhapārśvanibaddhasaṃdhiḥ sarvāṅgaparipūrṇaḥ samantabhadraḥ samantaprāsādikaḥ samantaśobhanaḥ sarvākāravaropeto mahādharmarājakaroditaḥ sarvapariṣkāravaśitāpratilabdho dharmavaśitāsuviśuddhaḥ svacittavaśavartī

apratihatavacanamaṇḍalaḥ akopyajñānasamanvitaḥ (gv 253) supratiṣṭhāpitadharmaṃsamyakprayogo 'nantaguṇavarṇanirdeśaḥ /

tasya khalu punaḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño mahāsiṃhāsananiṣaṇṇasyopari mūrdhasaṃdhāvantarikṣe mahācchatramaṇḍalaṃ prādurbabhūva vicitrodviddhamaṇiratnadaṇḍaṃ mahāmahāmaṇikośagarbhaṃsarvaratnaśalākāśatasahasrasamyagvitatamanekārciḥśrītejojjvalitavyūhaṃ jāmbūnadakanakaprabhāsvaraviśuddhacchadanaṃ nānāratnabhakticitrahemajālātyantavyūhacchadanopetaṃ vividhamuktāhārābhipralambitaṃ samantānnānāratnajālasaṃchāditaṃ ratnakiṅkiṇījālasuvarṇamaṇighaṇṭāratnasūtradāmopanibaddhābhipralambitaṃ mahāmaṇiratnahārasamantābhipralambitavyūhaṃ divyamadhuramanojñapramuktaśabdopacāraṃ sarvasattvakuśalakarmapathasaṃcodanaghaṇṭāvisṛtanirghoṣam / sa khalu rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo ratnavālavyajanaiḥ saṃvījyamānaḥ śakradevendrātirekeṇa tejasā jvālayannupaśobhate sma / tasya samanantaraniṣaṇṇasya tasmin siṃhāsane sarvo janakāyo 'bhimukhaḥ prāñjaliḥ sthito 'bhūttameva rājānaṃ namasyan //

atha khalu sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño 'saṃkhyeyeṣu prāṇikoṭīniyutaśatasahasreṣu saṃnipatiteṣu nānāyācanakeṣu nānāvastuparigrāhakeṣu nānopakaraṇādhimukteṣu nānājātiṣu nānāgatiparyāpanneṣu nānābhilāṣacitteṣu nānāśayābhiprāyeṣu nānādiksaṃnipatiteṣu nānāviṣayaparibhogopacāreṣu nānāparibhogābhilāṣitacetaneṣu nānābhiprāyakalpeṣu nānāmanuṣyanikāyeṣu nānākulopapatyupapanneṣu nānājanapadasamāgateṣu nānaniruktivacanamantrasaṃskāreṣu nānāsvaramaṇḍalapramocakeṣu nānavastuvyañjaneṣu nānāvacanapadānyudīrayatsu, tamekaṃ mahāpuṇyasumerumullokayamāneṣu ayamevaiko mahājñānapuruṣa iti niścitacetaneṣu, mahāpuṇyopastabdho mahāpuruṣacandro mahātyāgāśayapratilabdha ityunmukheṣu, bodhisattvapraṇidhicetanānipatiteṣu bodhisattvapraṇidhicetanānirmiteṣu taṃ mahāntaṃ yācanakasaṃnipātaṃ dṛṣṭvā teṣāṃ yācanakānāmantike 'bhūccittaprema cittaprītiḥ cittaprasādaḥ / kalyāṇamitradarśanasaṃjñā suvipulā mahākaruṇavegāḥ saṃbabhūvuḥ / aparāntakalpasarvayācanakasaṃtarpaṇāvivartyavīryavegāḥ prādurabhavan / sarvajagatsamaprayogaparityāgacittaspharaṇameghāḥ samabhavan //

sa khalu punaḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo rājā teṣāṃ yācanakānāṃ sahadarśanena āttamanaskataro 'bhūt na trisāhasracakravartirājyapratilambhena asīmāprāptakalpaparyavasānena, na śakratvādhipatyāsanapratilambhena bahukalpakoṭīniyutaśatasahasraparyavasānena, na suyāmadevarājādhipatyāsanapratilambhena bahukalpakoṭīniyutaśatasahasraparyavasānena, na saṃtuṣitadevarājādhipatyāsanapratilambhena bahukalpakoṭīniyutaśatasahasraparyavasānena, na sunirmitadevarājaiśvaryādhipatyāsanapratilambhena aprameyakalpāvasānena, na vaśavartidevarājādhipatyāsanapratilambhena, sumukhāpsaramanoharadevakanyopasthānena acintyakalpaparyavasānena, na brahmāsanenānabhilāpyakalpabrahmavihārasukhāvasānena, na ābhāsvaradevasukhena anantakalpāvasānena, na śubhakṛtsnadevasukhena atulyakalpākṣīṇena, na śuddhāvāsadevaśāntavimokṣasukhavihāreṇa aparyantakalpāvasānena / tadyathā kulaputra puruṣasyaikāntatṛṣṇācaritasya matāpitṛbhrātṛbhaginīmitramātyajñātisālohitaputraduhitṛbhāryācirakālaviprayuktasya (gv 254) aṭavīkāntāravipranaṣṭasya taddarśanakāmasya teṣāṃ samavadhānena mahatī prītiradhyavasānamutpadyate taddarśanāvitṛptatayā, evameva kulaputra rājñaḥ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya teṣāṃ yācanakānāṃ sahadarśanena mahāprītivegāḥ saṃjātāḥ / cittatuṣṭisukhamavakrāntam / mahāṃścittodagratāvegaḥ prādurbhūtaḥ / mahāprābhodyaharṣavegaḥ saṃbhūtaḥ / buddhabodhādudāraśraddhādhimuktivegabalaṃ saṃvardhitam / mūlajātā śraddhā sarvajñatāyāṃ vivardhitā /

sarvabuddhadharmādhyāśayaviśuddhibalamabhivivardhitam / bodhisattvendriyakarmaṇyatā saṃbhūtā / cittaharṣaparipūrṇamahāprasādavega udapadyata / vipulacittaudbilyavegena kalyāṇamitrendriyāśayatā mṛdubhūtā / tatkasya hetoḥ? tathā hi tasya sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājñaḥ sarvajñatārambaṇaprayuktakasya sarvajñatādharmatāpratiśaraṇasya sarvajñatāmārgadvārābhimukhasya sarvajagatsaṃtarpaṇamanasikāraprayuktasya sarvabuddhaguṇasamudrānavatārapratipattyabhimukhasya sarvamārakarmakleśāvaraṇaparvatavikiraṇaprayuktasya sarvatathāgatānuśāsanīpradakṣiṇagrāhitāvasthitasya sarvakuśalamūlasamudrasamantamukhasamārjanābhiyogagarbhasya sarvābhiniveśoccalitasaṃtānasya sarvalokaviṣayānabhiniviṣṭasya sarvadharmasvabhāvagaganagocarasya teṣu sarvayācanakeṣvekaputrakasaṃjñā udapadyata, mātāpitṛsaṃjñā dakṣiṇīyasaṃjñā kalyāṇamitrasaṃjñā durlabhasaṃjñā duṣkarakārakasaṃjñā bahukarasaṃjñāparamopakārakasaṃjñā bodhimārgopastambhasaṃjñā ācāryasaṃjñā śāstṛsaṃjñā udapadyata / sa tān sarvayācanakān yathāgatān yathāsaṃprāptān yathākālasaṃnipatitān yathādigdeśasthitān yathāvastuyācanakān yathārucīn yathābhiprāyān yathābhikāṅkṣiṇo yathābhilāṣiṇo yathāvastuparyeṣakān saṃtarpayāmāsa apratihatena mahāmaitrīmaṇḍalena yācanakajanāparāṅbhukhatayā mahātyāgaraśminā sarvasattvasamaprayogena tyāgamukhena / so 'nnamannārthikebhyaḥ prādāt / pānaṃ pānārthikebhyo vastraṃ vastrārthikebhyaḥ puṣpāṇi puṣpārthikebhyaḥ prādāt /

evaṃ gandhadhūpamālyavilepanacūrṇa cīvaracchatradhvajapatākāratnābharaṇāsanaśayanabhavanavimānavihārārāmodyānatapovanāni hayagajarathapattivāhanayugyayānānyapi hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatānyapi prādāt / svagṛhavimānāntaḥpuraparivārānapi, sarvakośānapi vivṛtya vibhajya arthikebhyaḥ prādāt yasya yenārthaḥ sa taṃ gṛhṇātu iti / janapadānapi janapadārthikebhyaḥ prādāt / grāmānapi grāmārthibhyo nagarāṇyapi nagarārthibhyaḥ prādāt / sa tān sarvayācanakān sarvāstiparityāgatayā sarvasattveṣu samapratipannaḥ sarvavastuparityāgairabhicchādayāmāsa //

tena khalu punaḥ samayena ratnaprabhā nāma śreṣṭhidārikā ṣaṣṭikanyāparivārā tasminneva mahāyajñavāṭe saṃnipatitābhūt, abhirūpā prāsādikā darśanīyā paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā, suvarṇavarṇacchavirabhinīlakeśyabhinīlanetrā manojñagandhā brahmasvarā suvastrā svalaṃkṛtā smṛtimatigatihrīdhṛtyapatrāpyeryācaryāsaṃpannā, guruṣu sagauravā, paramasaṃprajanyacāriṇī gambhīraceṣṭā meghāsaṃpannā dharmāṇāṃ grahaṇacāraṇapratibodhiṣu pūrvasukṛtakuśalamūlā dharmābhiṣyanditaprasannasaṃtānā (gv 255) viśuddhakalyāṇāśayā udārādhimuktigaganagocaparahitapariṇatacittā buddhadarśanadigabhimukhā sarvajñajñānābhilāṣiṇī / sā khalu ratnaprabhā śreṣṭhidārikā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño mahāsiṃhāsanasya pradakṣiṇena nātidūre sthitābhūt prāñjalistaṃ rājānaṃ namasyantī, na ca kiṃcidgṛhṇāti / ekāntasthitā caivaṃ cittamutpādayāmāsa - sulabdhā me lābhā, yadahamevaṃrūpasya kalyāṇamitrasya darśanasamavadhānapratilābhinīti / sā tasya sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño 'ntikekalyāṇamitrasaṃjñāmanukampakasaṃjñāmanugrāhakasaṃjñāṃ buddhasaṃjñāmutpādya māyāśāṭhyāpagatena cittena paramodāraprītiprasādaprāmodyavegapratilabdhā svānyābharaṇāni kāyādavamucya yena rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaḥ, tenābhimukhamakṣaipsīt / tāni tasya siṃhāsanavedikāmadhye adhaḥ pṛthivīmaṇḍale pratiṣṭhitānyabhūvan / sā tānyābharaṇāni pravikīrya evaṃ praṇidhimutpādayāmāsa - yathaiṣa rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo 'nāthānāṃ sattvānāmandhakāraprāptānāṃ pratiśaraṇabhūtaḥ, tathāhamapyanāgate 'dhvani bhaveyam / yāmeṣa dharmatāṃ jānāti, tāmahamati jānīyām / yena yānenaiṣa niryāsyati, tenāhamapi niryāyām / yasminneva mārgapratipannaḥ, tatrāhamapi pratipadyeyam / yathāyamasecanako rūpeṇākṣayabhogo 'nantaparicāro durgharṣo 'parājito 'navamṛdyaḥ, tathāhamapi bhaveyam / yatra yatra cāsyopapattirbhavet, ahamapi tatra tatropapadyeyamiti //

tāmevaṃcittamanasikāraprayuktāmājñāya rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo 'valokya evamāha - gṛhāṇa dārike, yena te 'rthaḥ / ahaṃ khalu dārike sarvāstiparityāgī sarvasattvasaṃtarpaṇāya pratipannaḥ / sā khalu samanvāhṛtā tena rājñā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣeṇeti bhūyasyā mātrayā prasādaṃ pratyalabhata / sā prasannacittā udāravipulakuśalamūlavegasaṃjātā rājānaṃ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaṃ tasyāṃ velāyāmābhirgāthābhiradhyabhāṣata -

pūrve iyaṃ sālaviyūhameghā anopapanne tvayi rājasiṃha / nirābhiramyā hatateja āsīt pretālayo vā yatha bhīṣaṇīyā // 22 //

prāṇātipātī manujā abhūvan adattaādāyi asaṃyatāśca / mṛṣāmabhāṣan paruṣāṃ ca vācaṃ piśunāmabaddhāṃ giramapyavocan // 23 //

paravākyacitteṣu abhidhyacetaso vyāpannacittāḥ parapudgaleṣu / dṛṣṭigatairniśritapāpagocarā mithyāprayogena patanti durgatim // 24 //

adharmacārīṇa narāṇa caiva avidyamohāndhatamovṛtānām / dṛṣṭīvipattyā viparītadarśināṃ bahubhirvarṣebhirna devu varṣati // 25 //

avarṣi deve ca vinaṣṭabījāḥ sasyā na rohanti na caiva vṛkṣāḥ / sarastaḍāgā nadisrota śuṣkāstṛṣṇoṣadhīḥ sarvavanaspatīśca // 26 //

nadyo viśuṣkā abhavannaśeṣā udyāna sarve aṭavīprakāśāḥ / śvetāsthipūrṇā pṛthivī babhūva tavānutpāde suviśuddhanetrā // 27 //

yadā hi te yācakasaṃdhisaṃbhute saṃtarpitā yācanakāstu sarve / utpadya meghena tadā caturdiśaṃ saṃtarpitā nimnasthalā ca sarve // 28 //

bhūyo na corā na bhaṭā na dhūrtā na hanyate kaścana cāpi vadhyate / na cāpyanāthā maraṇaṃ vrajanti nātho bhavān sarvajagatyanāthe // 29 //

prāṇātipātābhiratā manuṣyā hatvā parāṃstadrudhiraṃ pibanti / khādanti māṃsāni parasparaṃ ye te tvatpradānairbhuta maitracittāḥ // 30 //

ekaḥ śatānto hi sahasrasaṃkhyāṅganā tadā cīvarasaṃvṛtābhūt / saṃchādya kāyaṃ tṛṇaparṇacīvaraiḥ pretāḥ kṣudhārtā iva te 'viśaṃstadā // 31 //

prādurbabhau śāliranuptakṛṣṭaḥ kalpadrumāścaiva vimuktakośāḥ / dṛśyanti nāryastu narāśca paṇḍitā jāto yadā tvaṃ jagato 'sya nāthaḥ // 32 //

māsārdhamāsasya kṛtena pūrvamakāriṣuḥ saṃnidhimutpathasthāḥ / svalaṃkṛtāstvadya mahārhavastrāḥ krīḍanti devā iva nandanasthāḥ // 33 //

kāmeṣu mithyāviṣamapravṛttā adharmarāgeṇa narā hi raktāḥ / nāryaḥ kumāryaḥ svaparābhiguptā viṣaṃ śayanti sma purā prasajya // 34 //

varāpsarovarṇasamānarūpā dṛṣṭvā suvastrāḥ samalaṃkṛtāśca / parastriyaścandanaliptagātryaḥ tuṣṭāḥ svadāraistuṣitā ivādya // 35 //

mṛṣāṃ ca rūkṣāṃ piśunāmabaddhāṃ purā giraṃ śāṭhyavaśādavocan / caturvidhāṃ vācamimāṃ prahāya dharmaṃ carantyadya kudṛṣṭimuktāḥ // 36 //

na tūryanirnādarutaṃ manojñaṃ na divyasaṃgītirutānyamūni / sabrahmaghoṣāḥ kalaviṅkaghoṣā rutasya tubhyaṃ padavīṃ spṛśanti // 37 //

chatraṃ hi te tiṣṭhati mūrdhasaṃdhau ratnaiścitaṃ kāñcanajālachatram / vaiḍūryadaṇḍaṃ śirigarbhakośaṃ samantataḥ sanmaṇikaṇṭhajālam // 38 //

ghaṇṭāsamutthābhirutānyaśeṣān sarvasvarāṅgānyabhibhūya loke / buddhasvarāṅgaiḥ sadṛśaṃ caranto saddharmanirnādarutaṃ praśāntam // 39 //

ye śrutva sattvāḥ śamayanti kleśān aśeṣadikkṣetraparaṃparāsu / kalpārṇavānāṃ sugatodadhīnāṃ dhīmatsamudrasya ca nāmacakram // 40 //

pūrvāntataḥ kṣetraparaṃparābhiranantaraṃ yasya ca nāmadheyam / tavānubhāvena ca dikṣvaśeṣaṃ saddharmacakrāṇi ravanti ghaṇṭāḥ // 41 //

ghaṇṭāsvaraṃ stemamasajjamānā jambudhvajaṃ vyāpya raṇatyaśeṣam / brahmendradevendrajagatpatīnāṃ svakasvakaṃ karmavidhīn bruvāṇaḥ // 42 //

śrutvā ca te ghaṇṭarutāṃ nṛdevāḥ svakasvakāṃ karmanidhānakośān / vivarjya pāpaṃ śubhamācaranti sarve pratiṣṭhanti ca buddhabodhau // 43 //

jyotiḥprabhaste nṛpatiḥ pitābhūt padmaprabhā tanmahiṣī ca mātā / abhyutsade pañcakaṣāyakāle ka dharmarājyaṃ pratilabdhavān saḥ // 44 //

udyānamasmai vipulaṃ babhūva supuṣpitavyūhamaṇipradīpam / tatpañcabhiḥ puṣkiriṇīśataiśca saṃśobhitaṃ vṛkṣaśatairvṛtānām // 45 //

pratyekamāsāmabhavadvimānaṃ sthūṇāsahasrocchrita cārutīre / savedikāvyūhasahasracitraṃ jālārdhacandrojjvalitaṃ samantāt // 46 //

vavarṣa devo na yadā bahūni varṣāṇyadharme balavatyapūrṇe / jalaṃ tadā puṣkiriṇīṣvaśeṣā drumāḥ sapatracchavayaśca śuṣkāḥ // 47 //

janiṣyamāṇe tvayi saptarātrādāsannimittāni tadādbhutāni / niḥsaṃśayā yāni nirīkṣya sattvāstrātā hi naḥ saṃbhavitetyavocan // 48 //

sumadhyarātreṣvatha ṣaḍvikāraṃ saṃkampitābhūnnṛpa bhūtadhātrī / aninditāyāmapi puṣkiriṇyāṃ madhye 'vabhāso 'rkasamo babhūva // 49 //

aṣṭāṅgasadvāribhṛtānyabhūvan pañcāpyatho puṣkiriṇīśatāni / sujātaśākhāstaravo babhūvuḥ sutejasaḥ puṣpaphalairupetāḥ // 50 //

tāḥ puṣkiriṇyaḥ salilābhipūrṇā atarpayaṃstadvanamapyaśeṣam / srotobhirasmātsaritaḥ pravṛttaiḥ jambudhvajo 'bhūtsalilaprapūrṇaḥ // 51 //

drumauṣadhīsasyatṛṇānyarohan vṛkṣā babhūvuḥ phalapuṣpanaddhāḥ / bījāni yāvanti ca bhūtadhātryāṃ sarvāṇyarohanta jalāplutāni // 52 //

jalāpluto yaḥ pṛthivīpradeśaḥ sarvaḥ samo 'sāvabhavattadānīm / nimnonnatāścaiva mahīpradeśāḥ sarve samā eva tadā babhūvuḥ // 53 //

śvabhraprapātā viṣamāśca deśāḥ samāstadānīmabhavan kṣaṇena / antardadhuḥ kaṇṭakaśarkarādyāḥ suratnagotrāṇi samudbabhūvuḥ // 54 //

āsannudagrā naranārisaṃghāḥ tṛṣārditāścaiva papurjalāni / udānayāmāsurudānamevaṃ sukhānubhāvo 'yamaho 'dya kasya // 55 //

jyotiḥprabho bhūmipatiḥ saputro dāraiḥ sahāmātyagaṇaistadānīm / koṭīsahasraiśca vṛto janānāṃ udyānayātrāṃ prayayāvudagrām // 56 //

aninditā puṣkiriṇī surabhyā yā madhyamā gandhajalābhipūrṇā / tasyāṃ sthito 'bhūnnṛpatiḥ sadāraḥ prāsādamāruhya sudharmatīrtham // 57 //

saptabhyabhūdyā rajanī jalasya samudbhavāṃ tatra sameva rātre / punaḥ saśailā savimānamālā cacāla sarvā dharaṇī tathaiva // 58 //

aninditāyāśca sahasrapatraṃ madhyānmahāmbhoruhamudbabhūva / sahasrasūryadyutimeghajāla saumerumūrdhaprabhayā spharitvā // 59 //

tadvajradaṇḍaṃ śubhasattvagarbhaṃ maṇīndrapatraṃ vipulaṃ viśuddham / mahārhajāmbūnadakarṇikaṃ ca sugandharājojjvalakesarāḍhyam // 60 //

tatkarṇikāyāmasi nātha jātaḥ paryaṅkabaddhena samucchrayeṇa / virocase lakṣaṇacitritāṅgaḥ śataiḥ surāṇāmabhipūjyamānaḥ // 61 //

prāsādapṛṣṭhādavatīrya rājā tvāṃ saṃpragṛhyāttamanāḥ karābhyām / devyai dadau vācamuvāca caivaṃ sutastavāyaṃ bhava tuṣṭacittā // 62 //

prādurbabhūvaiva nidhānakoṭyaḥ pramuktakośāstaravo babhūvuḥ / tūryaiśca nirnāditamantarikṣamabhūtprasūte tvayi lokanāthe // 63 //

jambudhvaje ye khalu sarvasattvāstvadunmukhāste 'pyabhavan pratītāḥ / aho 'syanāthasyajanasya nātha ityabruvan prāñjalayaśca bhūtvā // 64 //

prabhā śarīrāttava niścaritvā prabhāsayāmāsa mahīṃ samantāt / tamondhakāraṃ jagatāṃ ca hatvā vyādhīnaśeṣān śamayāṃbabhūva // 65 //

ye yakṣakumbhāṇḍapiśācasaṃghā viheṭhakāste ca sadāpajagmuḥ / āśīviṣā nāpyacaraṃstadānī mahāviṣāḥ sattvavadhapravṛttāḥ // 66 //

alābhaninde ayaśo 'tha duḥkhaṃ yā ītayo vyādhirupadravāśca / śamaṃ samāsādya hitaṃ jagāma loke pramodastu samudbabhūva // 67 //

parasparaṃ mātṛsamānasaṃjñī maitrātmakaṃ sarvajagattadāsīt / avairacittaṃ vinihiṃsakaśca sarvajñamārgapratipattimacca // 68 //

vivartitā durgati dharmarājñā apāvṛtaḥ svargamahāpathaśca / sarvajñatāvartmanidarśanaṃ ca kṛtastvayārtho jagato viśālaḥ // 69 //

lābhaḥ paro nastava darśanena dāturmahāmbhonidhisaṃnibhasya / anāthanātho jagati prasūtaḥ cirapranaṣṭe 'dbhutanāyakastvam // 70 //

atha khalu ratnaprabhā śreṣṭhidārikā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaṃ rājānamābhirgāthābhirabhiṣṭutya saṃvarṇya saṃpraśasya anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya praṇipatya ekānte prāñjaliḥ sthitābhūnnamasyantī / atha khalu rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo ratnaprabhāṃ śreṣṭhidārikāmavalokya evamāha - sādhu sādhu dārike, yā tvaṃ parasattvaguṇaviśeṣajñānābhijñāmavatīrṇā / durlabhāste dārike sattvāḥ sarvaloke, ye parasattvaguṇānadhimucyante / na śakyaṃ dārike tamovṛtairakṛtajñasattvaiḥ buddhivipannaiḥ kṣubhitacittairlulitasaṃtānaistamaścetobhiḥ prakṛtivinaṣṭāśayaiḥ pratipatticyutaiḥ parasattvaguṇaviśeṣānabhijñairbodhisattvaguṇā avatārituṃ tathāgataguṇā vā kalpayituṃ sarvaguṇajñānaviśeṣābhijñā vā anuprāptum / asaṃśayaṃ tvaṃ dārike bodhau (gv 262) saṃprasthitā, yā tvamevaṃrūpān bodhisattvaguṇānavatarasi / udārasattvābhijñatayā jambudvīpe 'mogho 'smākaṃ sattvasaṃgrahavikramo yeṣāṃ no vijite tvamevaṃrūpajñānasamanvāgatā utpannā / atha khalu rājā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo 'nardhaṃ mahāmaṇiratnaṃ jyotiḥprabhamaṇiratnavicitraṃ ca anarghaṃ vastraratnaṃ svena pāṇinā ādāya ratnaprabhāyāḥ śreṣṭhidārikāyāḥ prādāt / tatparivārasya ca sarvāsāṃ dārikāṇāṃ pratyekaṃ nānāvastraratnāni prādāt, evaṃ cāvocat - pratigṛhāṇa dārike tvamida vastraratnam, parigṛhyātmanā paribhuṅkṣva / atha khalu ratnaprabhā śreṣṭhidārikā saparivārā ubhābhyāṃ jānubhyāṃ dharaṇitale praṇipatya tadvastraratnaṃ pāṇibhyāṃ parigṛhya mūrdhni kṛtvā pratyavasṛtya tadvastraratnaṃ prāvṛtavatī / tatparivārāśca sarvā dārikāḥ pratyekaṃ svāni vastraratnāni prāvṛtavatyaḥ / sā tadvastraratnaṃ prāvṛtya rājānaṃ sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣaṃ pradakṣiṇamakarot sārdhaṃ svena dārikāparivāreṇa / tāsāṃ sarvāsāṃ teṣu vastraratneṣu sarvanakṣatrajyotirbimbāni vidyotamānānyadarśan / tāṃ janakāyo dṛṣṭvā evamāha - śobhanastavāyaṃ dārike kanyāparivāraḥ / rātridevateva jyotirgaṇapratimaṇḍitā tvamābhiḥ parivṛtā atīva bhrājase //

atha khalu sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājābhūt sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo nāma? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa bhagavān vairocanastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastena kālena tena samayena rājā abhūt sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣo nāma / syātkhalu punaste kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena padmaprabhā nāma devyabhūdrājño jyotiṣprabhasya bhāryā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājño mātā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / iyaṃ sā māyādevī tena kālena padmaprabhā nāma rājabhāryā abhūt, yayā sa upapādukaḥ kumāraḥ utsaṅge pratigṛhītaḥ / syātkhalu punaste kulaputra evaṃ - anyaḥ sa tena kālena tena samayena jyotiṣprabho nāma rājā abhūtsarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣasya rājñaḥ pitā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / śuddhodanaḥ sa rājā tena kālena jyotiṣprabho nāma rājā abhūt / syātkhalu punaste kulaputra evam - anyā sā tena kālena tena samayena ratnaprabhā nāma śreṣṭhidārikā abhūt / na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena ratnaprabhā nāma śreṣṭhidārikā abhūvam / syātkhalu punaste kulaputra evam - anye tena kālena tena samayena sattvā abhūvan, ye tatra jambudvīpe upapannāḥ rājñā sarvadharmanirnādacchatramaṇḍalanirghoṣeṇa caturbhiḥ saṃgrahavastubhiḥ saṃgṛhītāḥ? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ime te bodhisattvāḥ sarve ihaiva bhagavataḥ parṣanmaṇḍalasamavasṛtā ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau avaivartyāyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhāpitāḥ / kecitprathamāyāṃ bhūmau, kecid dvitīyāyāṃ kecitṛtīyāyāṃ keciccaturthyāṃ bhūmau kecitpañcamyāṃ kecitṣaṭhyāṃ kecitsaptamyāṃ kecidaṣṭabhyāṃ kecinnavamyāṃ keciddaśamyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhāpitāḥ / ye nānāpraṇidhānavimātratābhirnānāsarvajñatāprasthānairnānāsaṃbhārairnānāsamudrāgamairnānāniryāṇairnānāmārgavyūhaśuddhibhirnānāvikurvitavṛṣabhitābhirvividhamārgavyūhaiḥ (gv 263) samudāgatā nānāvimokṣavihārairiha parṣanmaṇḍale nānādharmavimānavihārānāvasanto viharanti //

atha khalu sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsā rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva vipulaprītisaṃbhavanidhānasaṃtuṣṭyavabhāsaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -

cakṣurmamā jinasutā vipulaṃ yeno vilokayami sarvadiśaḥ / kṣetrodadhīn bahuvidhān vipulān sattvārṇavānapi ca saṃsarataḥ // 71 //

sarveṣu kṣetraprasareṣu jinān bodhidrumāsanagatān virajān / vyāpyarddhibhirdaśa diśaḥ satataṃ dharmoktibhirvinayato janatām // 72 //

śrotrārṇavaḥ supariśuddhu mamā yena śṛṇomyapariśeṣarutam / dharmānaśeṣasugatābhihitān sarvān śṛṇomi bhṛśamāttamanāḥ // 73 //

jñānaṃ mamādvayamasaṅgataṃ parasattvacittaviṣayaprasṛtam / cittodadhiḥ suvipulā jagataścittakṣaṇādavatarāmyakhilām // 74 //

pūrvānta me smṛtisamādhibalāt kalpodadhīnahamavaiṣyami tān / jātyantarārṇavaśatāni bahūnyahamātmanaśca jagatāmapi ca // 75 //

kṣetārṇavaikaparamāṇusamān kalpān kṣaṇena ca vidāmyakhilān / sattvān gatiṣvapi ca saṃsarato buddhān vikurvitagaṇaiśca saha // 76 //

tacca smarāmi khalu lokavidāṃ teṣāṃ yathā prathamakaḥ praṇidhiḥ / prasthānasaṃbhavanayairvipulaiḥ samudāgatāścarimupetya ca yāḥ // 77 //

abhiṣekabhūmigamanāni ca yānyasamādhitottamaguṇaughavatām / bodhaiśca budhyananayān vipulāṃścittakṣaṇādavatarāmyakhilān // 78 //

yairyairupāyaviṣayaiḥ sugatāḥ prāvartayan jagati cakravaram / yā nirvṛtīparimāṇaguṇā dharmasthiterapi ca yo niyamaḥ // 79 //

ye yānasāgaranayā vimalā ye caiva sattvavinayā vipulāḥ / saṃdarśitā jagati tānamitairnānānayairavatarāmi pṛthak // 80 //

prīternidhānaprabhutuṣṭidhanādhyāloka eṣa hi vimokṣanayaḥ / mama bhāvito vipula kalpaśatānyetaṃ tvamapyavatarāśu nayam // 81 //

etamahaṃ kulaputra vipulaprītisaṃbhavanidhānasaṃtuṣṭyavabhāsaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatathāgatapādamūleṣu sarvajñatāprasthānapraṇidhisamudrāvatīrṇānāṃ sarvatathāgatapūrvapraṇidhānasāgarābhinirhārapraṇidhiparipūrṇānāmekabodhisattvabhūmyākramaṇasarvabodhisattvabhūmisāgarākramaṇavikrāntajñānānāṃ sarvabodhisattvacaryāsamudraikaikacaryāsamavasaraṇapraṇidhānacaryāpariśuddhānāmekaikasmin bodhisattvavimokṣe sarvabodhisattvavimokṣasāgarasamavasaraṇavihāravaśavartināṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //

gaccha kulaputra, iyamihaiva bodhimaṇḍe sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā nāma rātridevatā bhagavataḥ sakāśamupasaṃkrāntā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sattvāḥ paripācayitavyāḥ, kathaṃ sarvabuddhakṣetrāṇi pariśodhitavyāni, kathaṃ sarvatathāgatā ārādhayitavyā atyantatārādhanatayā, kathaṃ bodhisattvena sarvabuddhadharmeṣu prayoktavyāḥ // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sarvavṛkṣapraphullanasukhasaṃvāsāyā rātridevatāyā antikātprakrāntaḥ // 38 // 41 sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā /

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ / so 'drākṣītsarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāṃ rātridevatāṃ tasminnevaṃ parṣanmaṇḍale sarvajagadbhavanapratibhāsamaṇirājagarbhāsananiṣaṇṇāṃ dharmadhātunayapratibhāsamaṇijālasaṃchāditaśarīrāṃ sarvacandrasūryajyotirgrahatārānakṣatrapratibhāsasaṃdarśanakāyāṃ yathāśayasattvacakṣurvijñaptisaṃdarśanakāyāṃ sarvasattvakāyasaṃsthānasadṛśasvaśarīravijñapanakāyām anantamadhyavarṇasamudrodāravijñaptisaṃdarśanakāyāṃ sarveryāpathavihāranayasaṃdarśanakāyāṃ samantamukhābhimukhavijñapanakāyāṃ sarvadigabhimukhasattvaparipācanābhimukhakāyāṃ samantadharmameghanigarjitavividhavikurvitasarvadikspharaṇasarvajagadabhimukhakāyāṃ sarvakālajagadarthābhimukhagaganapralambakāyāṃ sarvatathāgatakramatalapraṇipatitakāyāṃ sarvasattvakuśalamūlopacayasukhapūrvaṃgamakāyāṃ sarvatathāgatābhimukhadharmameghasaṃpratīcchanasaṃdhāraṇapraṇidhisiddhiparipūrṇacetoparāṅmukhasmṛtisaṃdhāraṇakāyām anantamadhyāvabhāsasarvadikspharaṇaśarīrāṃ sarvajagattamovikiraṇadharmapradīpālokasamantapramuktāvabhāsasaṃdarśanakāyāṃ māyāgatadharmanirmalajñānaśarīranidarśanakāyāṃ vigatatamorajodharmaśarīranidarśanakāyāṃ māyāgatadharmatānirjātakāyāṃ dharmatāprativibuddhāndhakāracittāṃ samamukhajñānālokāvabhāsapratilabdhān atyantanirjvaraniḥsaṃtāpamanaḥśarīrāṃ dharmakāyābhedyasāravatīdhātuniryātām apratiṣṭhitatathāgatādhiṣṭhānaprakṛtyasaṃkliṣṭasvabhāvanirmaladharmatāśarīraviśuddhakāyām / sa tāṃ dṛṣṭvā mūrdhnā praṇamya buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān darśananayānanusmaramāṇo 'ntaradharaṇitale praṇipatya suciramatināmayāmāsa //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ tasmāddharaṇitalādutthāya prāñjalībhūtaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyāḥ kāyaṃ nirīkṣamāṇo daśa saṃjñāviśuddhīḥ pratilabhate sma, yāsāṃ pratilābhāt sarvakalyāṇamitrasabhāgatāṃ pratyalabhata / katamā daśa? yaduta - kalyāṇamitreṣu svacittasaṃjñāṃ pratyalabhata sarvajñatāsamārambhavīryasarvālambanasaṃvāsāya / svakarmavipākaviśuddhisvabhāvasaṃjñāṃ pratyalabhata kalyāṇamitrārāgaṇavipulakuśalamūlasamudāgamārāgaṇatāyai / bodhisattvacaryālaṃkārasaṃjñāṃ pratyalabhata sarvapraṇidhānālaṃkāracaryāsaṃvasanatāyai / sarvabuddhadharmābhiniṣpādanasaṃjñāṃ pratyalabhata sarvakalyāṇamitrānuśāsanīpathapratipattaye / sparśopapattisaṃjñāṃ pratyalabhata sarvabuddhaviṣayānuttaradharmavihārāvabhāsasaṃdarśanatāyai / ekaniryāṇasaṃjñāṃ pratyalabhata samantabhadrayānaniryāṇapraṇidhānacaryāviśuddhaye / sarvajñapuṇyasāgarākarasaṃjñāṃ pratyalabhata sarvaśukladharmasamārjanavivardhanatāyai / suparipūrṇakuśaladharmaparipūraṇasaṃvardhanaparipālanasaṃjñāṃ pratyalabhata buddhabodhau sarvajñajñānavīryavegasaṃvardhanatāyai / sarvakuśalamūlaparipūrisaṃjñāṃ pratyalabhata sarvasattvasarvābhiprāyaparipūraṇatāyai / sarvārthasaṃsādhakasaṃjñāṃ pratyalabhata kalyāṇamitreṣu sarvabodhisattvakarmavaśavartitāpratiṣṭhāpanāya / imā daśa saṃjñāviśuddhīḥ pratilabhate sma, yāsāṃ pratilābhāt sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyā buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā bodhisattvasabhāgatāḥ pratyalabhata /

(gv 266) yaduta smṛtisabhāgatāṃ daśadiksarvatathāgatatryadhvānusmṛtinayeṣu, matisabhāgatāṃ sarvadharmasāgaranayāsaṃbhedaviniściteṣu, gatisabhāgatāṃ sarvatathāgatadharmacakramaṇḍalagatyanugatāsaṃbhedavibhāganayakauśalyeṣu, bodhisabhāgatāmākāśasamabuddhyā sarvatryadhvanayasāgarāvabhāsapratilābhāya, indriyaviśuddhisabhāgatāṃ sarvabodhisattvendriyasāgarajñānāvabhāsapratilābhāya, cittaviśuddhisabhāgatāṃ sarvākārasattvasaṃgrahavyūhabodhisattvamārgaguṇapratipatyalaṃkāramārgapratipattaye, gocarasabhāgatāṃ tathāgatajñānagocarāvabhāsapratilābhāya, nayānugamasabhāgatāṃ sarvākārasarvajñatānayasamudrāvatārapathāvabhāsapratilābhāya, arthaprativedhasabhāgatāṃ sarvadharmasvabhāvajñānaprativedhapratilābhāya, dharmavihārasabhāgatāṃ sarvāvaraṇaparvatavikiraṇatāyai, rūpakāyaviśuddhisabhāgatāṃ yathāśayajagadvimātratāsaṃdarśanalakṣaṇānuvyañjanavicitraśarīraviśuddhipratilābhāya, balasabhāgatāṃ bodhisattvabalapariniṣpattisarvajñatārambaṇavivardhanatāyai, sarvadharmanayasamudreṣu vaiśāradyasabhāgatāṃ cittāśayagaganapariśuddhaye, vīryasabhāgatāṃ sarvakalpabodhisattvacaryāsaṃvāsāparikhedapratilābhāya, pratibhānasabhāgatāṃ sarvadharmānāvaraṇajñānālokapratilābhāya, anabhibhūtasabhāgatāṃ sarvajagadabhyudgatātmabhāvapariśuddhaye, adīnālīnavacanasabhāgatāṃ sarvaparṣanmaṇḍalābhirādhanapariśuddhaye, ghoṣasabhāgatāṃ sarvadharmanayasamudrarutagarjanatāyai, svarāṅgaviśuddhisabhāgatāṃ sarvajagadvacanavijñaptivyavahāranayasamudreṣu, guṇaviśuddhisabhāgatāṃ tathāgatānuśāsanīguṇapratipattiviśuddhiṣu,

buddhadharmakarmavaṃśāvirodhanasabhāgatāmanavadyakarmavipākaviśuddhaye, dharmayajñabhūmipratiṣṭhāpanasabhāgatāṃ sarvabuddhotpādadharmacakrapravartanatāyai, brahmacaryaviśuddhisabhāgatāṃ sarvatathāgataviṣayajñānasaṃvasanatāyai, mahāmaitrīsabhāgatāṃ nānāmaitrīnayapratikṣaṇasarvasattvasāgaraspharaṇatāyai, mahākaruṇānayasamudrāvatārasabhāgatāṃ sarvasattvadhātuparitrāṇadharmameghābhipravarṣaṇatāyai, kāyakarmasabhāgatāṃ sarvasattvaparipācanopāyopacārasabhāgatāyai, vākkarmaviśuddhisabhāgatāṃ sarvadharmavyavahārābhilāṣeṣu, manaskarmasabhāgatāṃ sarvasattvacitteṣu sarvajñatārambaṇopasaṃharaṇatāyai, vividhasarvavyūhapratimaṇḍanasabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetreṣu sarvatathāgatopasaṃkramaṇatāyai, upasaṃkramaṇasabhāgatāṃ sarvabuddhotpādasamudreṣu, dharmacakrādhyeṣaṇasabhāgatāṃ sarvatathāgateṣu, pūjopasthānasabhāgatāṃ sarvatathāgatāśeṣakālasarvapūjopasthānatāyai, sarvasattvaparipākavinayasabhāgatāṃ sarvasattvadhātau, ālokapratilābhasabhāgatāṃ sarvasattvadharmanayeṣu, samādhipratilābhasabhāgatāṃ sarvasamādhinayasamudreṣu, samantaspharaṇasabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetrasamudrabodhisattvacaryāvikurvitaspharaṇatāyai, bodhisattvavihārasabhāgatāṃ sarvabodhisattvavikurvitanayasamudreṣu, parivārasabhāgatāṃ sarvabodhisattvacaryāsaṃvāseṣu, praveśasabhāgatāṃ sarvalokadhātususūkṣmapraveśeṣu, cittavibhaktisabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetravaipulyeṣu, anugamavaimātratāsabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetrasamudrāvatāravimātratānugameṣu, samantanayaprasaraspharaṇasabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetravibhaktyanantajñānavijñaptiṣu,

abhyudgatasabhāgatāṃ sarvabuddhakṣetreṣu, avaivartyasabhāgatāṃ sarvadikspharaṇasamavasaraṇādhiṣṭhānāvivartyatāyai, andhakāravidhamanasabhāgatāṃ sarvabuddhabodhimaṇḍavibudhyanajñānamaṇḍalāvabhāsapratilābhāya, (gv 267) anuprāptisabhāgatāṃ sarvabuddhaparṣanmaṇḍalasamudreṣu, sarvabuddhakṣetrakāyajālaspharaṇasabhāgatāmanabhilāpyabuddhakṣetratathāgatapūjopasthānaprayogeṣu, jñānapratyakṣasabhāgatāṃ tatra dharmanayasamudrānuprabandheṣu, pratipattisabhāgatāmanulomasarvadharmanayanasaṃmukhaprayogeṣu, eṣaṇasabhāgatāṃ tīvradharmacchandārambhaviśuddhaye, viśuddhisabhāgatāṃ kāyavāṅbhanaskarmabuddhaguṇālaṃkārasamādāneṣu, sumanaḥsabhāgatāmaviṣamakalpacittamaṇḍalasarvadharmajñānamaṇḍalapariśuddhaye, vīryārambhasabhāgatāṃ sarvakuśalamūlasaṃbhārasamārambhanistīraṇaprayogeṣu, caryāvyūhasabhāgatāṃ sarvabodhisattvacaryāpariniṣpattiṣu, asaṅgavihārasabhāgatāṃ sarvadharmanimittaprativedheṣu, upāyakauśalyanayasabhāgatāṃ tatra tatra dharmavihārajñānavikurvaṇatāsu, āyatanaviśuddhisabhāgatāṃ yathāśayasattvāviṣamadarśanasamādāneṣu, bodhisattvasamādhimukhapratilābhasabhāgatāṃ sarvadharmavibhāvanāpratilābheṣu, adhiṣṭhānasabhāgatāṃ sarvatathāgataveśeṣu, bhūmyākramaṇasabhāgatāṃ sarvabuddhabodhisattvabhūmipratilābheṣu, pratiṣṭhānasabhāgatāṃ sarvabodhisattvavyavasthāneṣu, ādeśanasabhāgatāṃ sarvabuddhavyākaraṇeṣu, samādhisabhāgatāṃ ekakṣaṇe sarvasamādhisāgaranayeṣu, samādhivyavasthānasabhāgatāṃ nānālakṣaṇabuddhakāryeṣu, anusmṛtisabhāgatāṃ sarvānusmṛtyārambaṇanayasamudreṣu, bodhisattvacaraṇasabhāgatāṃ

bodhisattvakāryāparāntakoṭīgatakalpavyavasāyeṣu, prasādasabhāgatāmaprameyabuddhajñānādhimuktiprītivegasamudravivardhanatāyai, vivardhanasabhāgatāṃ sarvāvaraṇaparvatānāmavivartyajñānasabhāgatāṃ buddhajñānānantasaṃbhārasaṃbhavāya, upapattisabhāgatāṃ sarvasattvaparipākavinayakāleṣu, vihārasabhāgatāṃ sarvajñatānayamukheṣu, viṣayasabhāgatāṃ dharmadhātunayavṛṣabhitāviṣayapraveśeṣu, anālayasabhāgatāṃ sarvālayasamuddhātitacittatāyai, sarvadharmanirdeśasabhāgatāṃ dharmasamatājñānāvatāreṣu, abhiyogasabhāgatāṃ sarvabuddhādhiṣṭhānasvaśarīrasaṃpratīcchanatāyai, abhijñāsabhāgatāṃ sarvalokajñāpanapratipattinayeṣu, anabhisaṃskārarddhipratilābhasabhāgatāṃ sarvadikkṣetrasāgarāvatāreṣu, dhāraṇibhūmisabhāgatāṃ sarvadhāraṇīsamudrāvabhāsapratilābhāya, sarvabuddhadharmacakrasaṃdhyavatārasabhāgatāṃ sarvasūtrāntadharmaparyāyeṣu, gambhīradharmapraveśasabhāgatāṃ gaganatalopamasarvadharmanayāvatāreṣu, avabhāsasabhāgatāṃ sarvalokadhātuprasareṣu, abhirocanasabhāgatāṃ yathāśayajagadvijñaptiṃsaṃdarśaneṣu, prakampanasabhāgatāṃ kṣetrādhiṣṭhānavikurvitasattvadarśaneṣu, amoghacaraṇasabhāgatāṃ darśanaśravaṇānusmṛtisattvavinayeṣu, niryāṇasabhāgatāṃ pratyalabhata sarvapraṇidhānasamudranayapariniṣpattidaśabalajñānānubodhāya /

iti hi sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ prasannacittaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāṃ rātridevatāmavalokayan āsāṃ daśānāṃ saṃjñāviśuddhīnāṃ pratilābhādetatpramukhān buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyāḥ sabhāgatanayān pratilabhate sma //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāyā rātridevatāyā buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamadarśanatayā avatīrṇo 'nantamadhyakalyāṇamitrasaṃjñāviśuddhipratilabdho buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasabhāgatānayāvatīrṇaḥ (gv 268) ekāṃsaṃ cīvaraṃ prāvṛtya yena sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā rātridevatā, tenāñjaliṃ praṇamya tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

yathā svacitte vaśitā mamāsti chandaśca bodhau sudṛḍho 'nivartyaḥ / tvadīyacitte 'pi hi me tathaiva svataiva devyadya dṛḍhopajātā // 1 //

pāpānyaśeṣāṇi viśodhitāni śubho vipāko dyutimānavāptaḥ / sudarśanāyāstava darśanānme samārjitāścākṣayaśukladharmāḥ // 2 //

cittaṃ guṇaughaiḥ samalaṃkṛtaṃ me pṛthagvidhaiḥ sattvahitapravṛttaiḥ / samalaṃkṛto yaiścaritāsmi caryāṃ kṣetreṣu sarveṣvaparāntakalpān // 3 //

nidarśitā te khalu sarvadharmān niṣpattirārye madanugrahāya / hitāya me 'nugrahasaṃjñayaiva dharmānuśāstiṃ paramāṃ prayaccha // 4 //

vivartito durgatipātamārgo saṃdarśitaḥ svargapatho viśuddhaḥ / sarvajñamārgaśca nidarśitaste yānānuyānaḥ sugatairaśeṣaiḥ // 5 //

tvadantike me 'nupamādbhutādya niryāṇasaṃjñā paramopajātā / ākāśavaccāmalamapramāṇaṃ sarvajñatādharmamukhaṃ viśuddham // 6 //

sarvajñatāśeṣaśubhākaratvasaṃjñādya me tvayyuditāprameyā / puṇyārṇavā me gaganapramāṇāḥ pratikṣaṇaṃ cetasi codbhavanti // 7 //

unnehi me pāramitābhirārye puṇyairacintyaiśca vivardhayasva / saṃvardhitaḥ sarvaguṇaiḥ śubhaiśca sarvajñapaṭṭaṃ nacireṇa lapsye // 8 //

kalyāṇamitreṣu hi me sadaiva sarvajñatāmārgapratipūrisaṃjñā / atonimittā mama sarvaśuklaṃ saṃpūjitāśu prabhaviṣyatīti // 9 //

sarve yato 'rthāḥ prabhavanti cāsmāt siddhaśca kalyāṇaguṇairupetaḥ / ārādhya caivenamanantavarṇaṃ sarvajñamārgaṃ jagatāṃ pravakṣye // 10 //

ācāryabhūtā mi guṇāprameye sarvajñadharmeṣu mama praṇetrī / na kalpakoṭīnayutairasaṃkhyaiḥ śakyaṃ mayā te pratikartumārye // 11 //

atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imā gāthā bhāṣitvā sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhāṃ rātridevatāmetadavocat - saṃdarśitastvayā devate mamāyamacintyo bodhisattvavimokṣaviṣayaḥ / vadasva me devate - ko nāmāyaṃ vimokṣaḥ? kiyacciraṃ saṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? kiyaccireṇa vā tvamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase?

evamukte sarvajagadrakṣāpraṇidhānavīryaprabhā rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sarvasattvaparipākasaṃcodanakuśalasaṃbhavo nāma kulaputra ayaṃ vimokṣaḥ /

ahaṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatā sarvadharmasvabhāvavasamatāmanubuddhya sarvadharmaprakṛtimavatīrya anālayaṃ dharmaṃ niśritya sarvalokoccālitā suvibhaktarūpatāṃ dharmāṇāmavatīrya avisabhāgavarṇā avaivartavarṇā avikalpavarṇā anīlavarṇā apītavarṇā alohitavarṇā anavadātavarṇā dharmatāmavatīrya anekavarṇavibhaktirūpātmabhāvā nānātvavarṇā avisabhāgā anānātvā avaimātryā avikalpā anīlā apītā alohitā anavadātavarṇā, anekavarṇā aprameyavarṇā viśuddhavarṇā sarvavyūhapramuñcanavarṇā samantadarśanavarṇā sarvajagatsadṛśavarṇā sarvalokābhimukhātirekavarṇā samantāvabhāsapratibhāsavarṇā apratikūladarśanavarṇā lakṣaṇānuvyañjanasuviśodhitavarṇā anavadyacaraṇaprabhāsavarṇā mahābalavikramasaṃdarśanavarṇā durāsadagambhīravarṇā sarvalokāparyādattavarṇā kṣaṇakṣaṇavicitravarṇā nānāvarṇameghasaṃdarśanavarṇā nānārūpasaṃsthānavarṇā aprameyavikurvitasaṃdarśanavarṇā suruciravacanavarṇā sarvasurūpacittavarṇā sarvasattvaparipākānukūlavarṇā yathāśayavaineyābhimukhopanītakuśalavarṇā apratihatasamantaprabhāsavarṇā acchānāvilaviprasannaprabhāsvaravarṇā abhedyakāyopacayopaśobhitavarṇā (gv 270) acintyadharmanayaprabhāvanavarṇā abhibhūranabhibhūtasarvābhibhavanavarṇā atamastimiravarṇā sarvāndhakāravidhamanavarṇā sarvaśuklasusamārjitavarṇā mahātmagunasamudravarṇā pūrvagurugauravasusamārjitavarṇā adhyāśayagaganapariśuddhivarapravarottamaviśālavarṇā anācchedyākṣayaguṇasamudraprabhāvanavarṇā sarvalokābhiniśritāsaṃbhedavarṇā asaṅgasarvadikspharaṇavarṇā

anabhilāpyakṣetrasamudracittakṣaṇaprasarānekavividhavarṇasamudrasaṃdarśanavarṇā sarvasattvamahāprītivegavivardhanavarṇā sarvasattvasāgarasaṃgrahavarṇā sarvaromavivarāśeṣabuddhaguṇasamudrameghanigarjanavarṇā sarvasattvāśayādhimuktisāgaraviśodhitavarṇā sarvadharmārthaviniścayasaṃdarśanavarṇā nānāvarṇaraśmijālavabhāsavarṇā gaganapramāṇavimalaprabhāvarṇā viśuddhamaṇirājavimalarajaḥprabhāniśritavarṇā nirmaladharmatāpratibhāsavarṇā atulavarṇanayasamudravicitrapratibhāsavarṇā samantadigavabhāsavarṇā yathākālajagatsaṃdarśanābhinnavarṇā praśamadamadiksaṃbhavavarṇā sarvakleśapraśamanavarṇā sarvajagatpuṇyakṣetraprabhāvanavarṇā sarvanayapraśamanavarṇā amoghajagatspharaṇavarṇā mahājñānavikramaprabhāvanavarṇā asaṅgakāyasamantaspharaṇavarṇā samantādvarakāyāmoghajagatsaṃdarśanavarṇā mahāmaitrīsamudrasamudāgamavarṇā mahāpuṇyasumerusamudāgamavarṇā sarvajagadaniśritasarvalokagatipratibhāsaprāptavarṇā mahājñānabalaviśodhanavarṇā sarvalokānusmṛtisaṃvasanavarṇā sarvaratnābhavarṇā vairocanagarbhanidarśanavarṇā sarvajagatprasādānurūpavarṇā sarvajñatākārābhimukhavarṇā prahasitanayanajagatprasādavarṇā sarvaratnavyūhāgrāvabhāsavarṇā anāgṛhābhāsasarvajagatparāṅmukhavarṇā aniyatābhiniviṣṭavarṇā adhiṣṭhānavikurvitavṛṣabhitāsaṃdarśanavarṇā sarvavividhavikurvitavṛṣabhitāsaṃdarśanavarṇā tathāgatakuśalamūlāvabhāsanavarṇā anavadyasarvadharmadhātunayasāgaraprasṛtavarṇā sarvabuddhaparṣanmaṇḍalopasaṃkramaṇapratibhāsaprāptavarṇā vividhavarṇasamudraniṣpādanavarṇā sucaritaniṣyandasaṃbhūtavarṇā

yathāvaināyikopanāyikavarṇā sarvalokātṛptadarśanavarṇā vicitraprabhāsvarāvabhāsanavarṇā sarvatryadhvavarṇā samudrasaṃdarśanavarṇā sarvavarṇaraśmisamudrapramuñcanavarṇā anabhilāpyavarṇā prabhāmaṇḍalasamudranānārthavimātratāsaṃdarśanavarṇā sarvagandhāvasasarvajagatsamatikrāntavarṇā ekaikaromavivarānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samasūryamaṇḍalameghasaṃdarśanavarṇā vimalacandramaṇḍalavigrahameghādhiṣṭhānavarṇā anantarucirapuṣpasumerumeghasaṃpramuñcanavarṇā nānābhinirhāramālyadrumameghasarvālaṃkāramālyavarṣapramuñcanavarṇā sarvaratnapadmameghasaṃdarśanavarṇā sarvagandhadhūpapaṭalavigrahameghasarvadharmadhātuspharaṇavarṇā praticittakṣaṇaṃ sarvacūrṇakośameghānadhiṣṭhāya daśasu dikṣu sarvadharmadhātunayasāgarān spharitvā darśanavaineyānāṃ sattvānāṃ śravaṇavaineyānāmanusmṛtivaineyānāṃ dharmacakranirmāṇābhinirhāravaineyānāṃ pratyupasthitaparipākakālavaineyānāṃ rūpakāyasaṃdarśanavaineyānāṃ pratyupāsanavaineyānāmanubodhanavaineyānāṃ vividhavikurvitaprātihāryasaṃdarśanavaineyānāmacintyavikurvitaprātihāryavijñaptisaṃdarśanavaineyānāṃ sattvānāmāśayavaśena kālavaśena akuśalakarmavivartanavaśena kuśalakarmasaṃbhavapratiṣṭhāpanavaśena pūrvamahāpraṇidhānābhinirhāravaśena sarvajñatāvegavaśena bodhisattvavimokṣavipulavikurvitapratilābhadharmavaśena sarvajagatparitrāṇasvabhinirhṛtamahākaruṇābalasaṃbhavavaśena mahāmaitrīsāgaraviśuddhisaṃjananāśayavaśena pravartayāmi tathāgatādhiṣṭhānasupratīcchitatvāt //

evamahaṃ kulaputra asmin sarvasattvaparipākayathāśayakuśalamūlasaṃcodanabodhisattvavimokṣe pratiṣṭhāya avibhaktarūpadharmatāmavatīrya anantamadhyakāyavarṇasaṃsthānatāṃ saṃdarśayitvā ekaikasmāccaryākāyādanantamadhyān varṇasamudrālokavijñaptyā ekaikasmāccaryāvarṇādanantamadhyān raśmimeghānavasṛjya buddhakṣetrapratibhāsān darśayitvā ekaikasmiṃśca buddhakṣetre anantamadhyāmekaikasmādreśmaranantamadhyān tathāgatotpādān saṃdarśayitvā ekaikasya ca tathāgatasya anantamadhyāni vikurvitāni saṃdarśayamānā pūrvakāṇi kuśalamūlāni saṃcodayāmi / anavaropitāni ca kuśalamūlanyavaropayāmi / avaropitāni ca vipulīkaromi / vipulīkṛtāni ca kuśalamūlāni vivardhayāmi / praticittakṣaṇaṃ ca anantamadhyaṃ sattvadhātumanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau avivartyabhūmau pratiṣṭhāpayāmi //

yatpunaḥ kulaputra evaṃ vadasi - kiyaccirasaṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? kiyanti kalpaśatānyupādāya bodhisattvacārikāṃ carasi? ityetadapi te 'rthaṃ nirdekṣyāmi buddhānubhāvena / akalpāvikalpaparikalpaviṣayaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ jñānamaṇḍalam / na tatra saṃsāradīrghatā vā saṃsārahrasvatā vā prabhāvyate prajñāyate / kalpasaṃkliṣṭatā vā kalpaviśuddhatā vā kalpaparīttatā vā kalpamahadgatatā vā kalpabahutvaṃ vā kalpanānātvaṃ vā kalpanānākaraṇaṃ vā kalpavimātratā vā prabhāvyate prajñāyate vā / tatkasya hetoḥ? prakṛtisvabhāvapariśuddhaṃ kulaputra bodhisattvānāṃ jñānamaṇḍalaṃ sarvasaṃjñājālanirmuktaṃ sarvāvaraṇaparvatasamatikrāntamāśaye udeti / tacca sarvasattvānāṃ yathāśayaparipākakālavaineyānāmavabhāsaṃ karoti / tadyathā kulaputra sūryamaṇḍale rātriṃdivaṃ saṃkhyā na vidyate, na saṃvasati / astaṃgamite sūryamaṇḍale rātriḥ prajñāyate prabhāvyate / udāgate ca sūryamaṇḍale divasaḥ prajñāyate prabhāvyate / evameva kulaputra avikalpe bodhisattvajñānamaṇḍale sarvakalpavikalpaparikalpā na saṃvidyante / sarvasaṃsārasaṃvasanasaṃjñāgatāni sarvādhvānaśca saṃvidyante / atha ca punarbodhisattvāśayoditā vikalpajñānamaṇḍalaprabhena sarvasattvaparipākakālavaśena kalpasaṃvāsasaṃsārasaṃjñāgatagaṇanāsaṃkhyā prabhāvyate / avikalpajñānamaṇḍale pūrvāntāparāntakalpasaṃvāsasaṃjñāgatasaṃkhyā prabhāvyate /

tadyathā kulaputra sūryamaṇḍalaṃ gaganatalagataṃ sarvaratnaparvateṣu sarvaratnadrumeṣu sarvaratnarājeṣu sarvaratnākareṣu sarvasāgareṣu sarvotsasaraḥsu sarvasvacchajalabhājaneṣu sarvajagaccitteṣu ca pratibhāsaprāptaṃ vijñāyate / sattvānāṃ cābhimukhaṃ samudāgacchati / sarvaratnaparamāṇurajaḥsu ca sūryamaṇḍalaṃ pratibhāsaprāptaṃ dṛśyate / na ca punastatsūryamaṇḍalaṃ ratnaparvateṣu saṃbhavati, na ratnadrumeṣu yāvanna paramāṇurajaḥsvanupraviśati / na maṇisphareṣvantargataṃ bhavati / na ratnākareṣvanugacchati / na sāgareṣvavatarati / na sarvodakabhājaneṣvanupraviśati / sarvatra cāntargataṃ dṛśyate / evameva kulaputra bodhisattvo mahāsattva uccalito bhavasamudrādudgatastathāgatadharmadhātugagane dharmasvabhāvagaganagocaravihārī śāntagagananilayaḥ sarvabhavagatyupapattiṣu saṃdṛśyate sarvasattvasadṛśaiḥ kāyaiḥ sattvānāṃ paripākavinayamupādāya / na ca saṃsāradoṣairlipyate, na cyutyupapattiduḥkhairupatapyate, na ca kalpavikalpaiḥ saṃvasati, na cāsya kalpe dīrghasaṃjñā bhavati na hrasvasaṃjñā / tatkasya hetoḥ? (gv 272) tathā hi bodhisattvo 'tyantamaviparyastasaṃjñācittadṛṣṭiviparyāsamatikrāntaḥ, svapnopamasarvalokayathābhūtajñānadarśī māyopamasarvalokāvatīrṇo niḥsattvavatīdhātujñānapratilabdho yathābhūtadharmadarśī suvipulakaruṇāmaṇḍalamahāpraṇidhānavaśena sarvasattvābhimukhaḥ saṃdṛśyate paripākavinayamupādāya //

tadyathā kulaputra mahānadyādiṣu yānapātraṃ satatasamitaṃ sattvasaṃtāraṇāya prayuktamapratiprasrabdhaṃ bhavati, yāvajjīvaṃ na cāsya apārime tīre 'bhiniveśo bhavati na pārime, na codakamadhye saṃtiṣṭhate, evameva kulaputra bodhisattvo mahāpāramitāyānapātrabalena saṃsāranadīsrotasaḥ sarvasattvasaṃtāraṇāya pratipanno bhavati / na cāsya apārime tīre utrtrāso bhavati, na pārime tīre kṣemasaṃjñā / atha ca punaḥ satatasamitaṃ sattvasaṃtāraṇāya pratipanno bhavati / aparimitasarvakalpavyavasitena bodhisattvacaryāsaṃvāsena ca kalpavimātratāmabhiniviśate / na kalpātikramaṇadīrghasaṃjñāyāmabhiniviṣṭo bodhisattvacaryāyāṃ carati //

tadyathā kulaputra dharmadhātuvipulamākāśadhātugaganamaṇḍalaṃ sarvalokadhātuṣu saṃvartamāneṣu vivartamāneṣu vyativṛtteṣu vā avikalpaṃ prakṛtiviśuddhamasaṃkliṣṭamanāvṛtamakhinnamadīrghamanavatīrṇamaparāntakālaṃ sarvakṣetrāṇi dhārayamāṇam, evameva kulaputra bodhisattva āśayajñānagaganatalamaṇḍalaṃ mahāpraṇidhānavātamaṇḍalīparivṛtaṃ sarvadurgatiprapātebhyaḥ sattvān saṃdhārayamāṇaḥ na parikhidyate, sugatipathamupanayamāno na paritrasyati, sarvajñatāpatheṣu pratiṣṭhāpayamāno nāvasīdati, sarvakleśairnākulībhavati, saṃsāradoṣairnopalipyate //

tadyathā kulaputra māyāgatanivṛttasya puruṣasya sarvāṅgapratyaṅgaparipūrṇasya daśa śarīrasthā dharmā na saṃvidyante / katame daśa? yaduta āsaritaṃ vā niḥsaritaṃ vā, śītaṃ voṣṇaṃ vā, kṣudhā vā pipāsā vā, harṣo vā manyuvṛtabhāvo vā, jātijarāvyādhimaraṇaṃ vā pīḍā vā na saṃvidyate / evameva kulaputra bodhisattvasya jñānamāyāgataniryātarūpasyāsaṃbhinnadharmadhātukāyasya sarvabhavagatiṣūpapannasya sarvasattvaparipākāya sarvakalpān saṃvasamānasya daśa dharmā na saṃvidyante / katame daśa? yaduta saṃsārābhilāṣo vā saṃsārabhavagatyupapattinirvedo vā viṣayaratyanunayo vā pratighātacittatā vā upabhoktukāmatā vā sarvakleśaparitāpo vā duḥkhavedanānubhāvo vā viṣayagatyupapattibhayaṃ vā bhavābhilāṣo vā abhiniveśo vā / api tu khalu kulaputra nirdekṣyāmi buddhānubhāvena anāgatānāṃ ca bodhisattvānāṃ vipulabodhisattvapraṇidhānabalavivardhanatāyai //

bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani lokadhātusamudraparamāṇurajaḥsamānāṃ pareṇa paratareṇa yadāsīt - tena kālena tena samayena ratnaprabhā nāma lokadhātuḥ / tasyāṃ khalu punaḥ kulaputra ratnaprabhāyāṃ lokadhātau suprabho nāma kalpo 'bhūt / tasmin khalu punaḥ suprabhe kalpe daśa buddhasahasrāṇyupapadyante sma / teṣāṃ khalu kulaputra daśānāṃ buddhasahasrāṇāṃ prāthamakalpiko dharmacakranirghoṣagaganapradīparājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān, yena sarvaprathamamanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā / sa khalu punaḥ kulaputra tathāgato madhye (gv 273) cāturdvīpakasya rativyūhāyā rājadhānyā nātidūre upapannaḥ / tasyāḥ khalu punā rativyūhāyā rājadhānyāḥ pūrveṇa suprabhaṃ nāma vanaṣaṇḍamabhūt / tasmin khalu punaḥ suprabhe vanaṣaṇḍe ratnakusumamegho nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tasmin khalu ratnakusumameghe bodhimaṇḍe vairocanamaṇipadmagarbhasiṃhāsanaṃ prādurabhūt, yatra sa bhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīrājastathāgato niṣadya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ / tena ca samayena manuṣyāṇāṃ daśa varṣasahasrāṇi āyuḥ pramāṇamabhūt / atha prāṇātipātiṣu sarveṣu loke prādurbhūteṣu adattādāyiṣu kāmamithyācāriṣu mṛṣāvādiṣu paiśunikeṣu pāruṣikeṣu saṃbhinnapralāpiṣu abhidhyāluṣu vyāpannacitteṣu mithyādṛṣṭiṣu, evaṃ daśasvakuśaleṣu karmapatheṣu vipulībhūteṣu supratiṣṭhiteṣu sa bhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājastathāgataḥ paripūrṇaṃ varṣasahasraṃ bodhimaṇḍagato bodhisattvānāṃ dharmaṃ deśayāmāsa lokendrāṇāṃ ca pūrvajinakṛtādhikārāṇāṃ jambudvīpakānāṃ ca manuṣyāṇāṃ kuśalamūlaparipācanāya //

tena ca samayena tasyāṃ rativyūhāyāṃ rājadhānyāṃ jayaprabho nāma rājā abhūt / tena adattādāyināṃ puruṣāṇāṃ caurāṇāṃ kilbiṣakāriṇāṃ prāṇātipātināṃ kāmamithyācāriṇāṃ mṛṣāvādināṃ paiśunikānāṃ pāruṣikāṇāṃ saṃbhinnapralāpināṃ abhidhyālūnāṃ vyāpannacittānāṃ mithyādṛṣṭikānāmadharmarāgaraktānāṃ viṣamalobhābhibhūtānāṃ mithyādharmaparigatānāṃ kṛtapāpānāṃ kṛtaraudrāṇāmakṛtapuṇyānāmakṛtabhayabhīrutrāṇānāmamātṛjñānāmapitṛjñānāmaśrāmaṇyānāmabrāhmaṇyānāmamanāryajñānāmaparādhināmanekāni śatasahasrāṇi cārake prakṣiptānyabhūvan damanārthāya / rājñaḥ khalu punaḥ jayaprabhasya vijitāvī nāma putro 'bhūdabhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgato 'ṣṭaviṃśatibhirmahāpuruṣalakṣaṇairupetaḥ / atha sa sarasvatisaṃgītiprāsādābhirūḍho mahāstrīgaṇaparivāraparivṛtaḥ teṣāṃ cārakāvaruddhānāṃ sattvānāṃ vividhagāḍhabandhanabaddhānāṃ bhairavamutkrośaśabdamaśrauṣīt / śrutvā ca punarudvignaḥ saṃvignacitto mahākaruṇāsaṃjātaḥ tasmātprāsādādavatīrya taccārake praviśya adrākṣīttāṃścārakagahanaprakṣiptān sattvān nānāhaḍinigaḍakaṭakakuṇḍalaśṛṅkhalākhalīnabandhanabaddhān parasparaśarīravinibaddhān mahāndhakāraprakṣiptān dhūmatimirāvṛtān viṣamavātopahataśarīrān dhamanīsaṃtatagātrān kṣutpipāsāparipīḍitān nagnān nirvasanān pāṃśurajaḥsaṃmrakṣitaśarīrāṃśca keśābhicchāditakāyān urunigaḍabandhanabaddhān vividhāḥ kāraṇāḥ kāryamāṇān duḥkhavedanāmanubhavamānānanekavidhān kāraṇān paridevavipralāpān pramuñcamānān /

sa tān dṛṣṭvā mahatkāruṇyamutpādya udārakaruṇāśayasaṃjātaḥ parahitādhāno 'dbhutacetāścārakagahanagatān sattvān samāśvāsayāmāsa bandhanavipramokṣāya / sa teṣāṃ sattvānāmabhayaṃ datvā yena rājā jayaprabhastenopasaṃkramya evamāhayatkhalu devo jānīyāt - mayā bandhanāgārabandhanagatānāṃ sattvānāṃ kāruṇyādabhayaṃ dattam / te mucyeran / atha jayaprabheṇa rājñā sarvāṇi pañcāmātyaśatāni saṃnipātya paripṛṣṭāniyuṣmākaṃ kathaṃ bhavati? ta āhuḥ - ete rājakośavilopino rājño vadhāya parākrāntāḥ / rājño 'ntaḥpure parākramanto gṛhītāḥ / vadhārhā hyete / vadha evaiṣāṃ daṇḍo bandhanagatānāṃ vā maraṇam / yo 'pyeṣāmanugrahāya pratipadyate, so 'pi rājño 'parādhī //

atha khalu sa vijitāvī rājaputro mahākaruṇāparipīḍitastānamātyān provācatathāstu yathā yūyaṃ vadatha / tadathotsṛjatainānaparādhinaḥ puruṣān / ahameṣāmathārya sarvaduḥkhavedanāḥ saṃsoḍhumutsahe / yad yuṣmābhireṣāṃ karaṇīyaṃ tanmama kuruta / ahameṣāṃ bandhanavipramokṣāya vividhakāraṇāparigataḥ kāyajīvitaṃ parityajāmi / tatkasya hetoḥ? yadyahametān sattvānasmādbandhanānna śaknomi mocayitum, tatkathaṃ śakyaṃ traidhātukabandhanāgāragatān sattvāṃstṛṣṇāpāśavinibaddhān avidyāgahanagatān mohāndhakāraprakṣiptān dāridryaduḥkhaprapīḍitān gambhīragahanadurgatipratipannān visaṃsthitavivarṇaśarīrān nirastasarvendriyaprayogān vibhrāntamānasān aniḥsaraṇadarśinaḥ ālokavirahitāṃstāṃstraidhātukābhiniviṣṭān puṇyajñānasaṃbhāravikalān jñānāyatanaparibhraṣṭān nānākleśamalinacittān duḥkhapañjaraprakṣiptān māravaśagatān jātijarāramaṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaprapīḍitān parimocayitum //

atha khalu vijitāvī rājakumārastān sarvān bandhanagatān sattvāṃstasmādbandhanāgārātparimocayati sma ātmaparityāgena sarvaparivāreṇa sarvadhanaskandhena / sa tān parimocya yatteṣāṃ sattvānāṃ duḥkhopadhānaṃ tadutsṛjya na vinivartayate sma / atha tāni pañcāmātyaśatānyūrdhvabāhūni utkrośamānāni jayaprabhaṃ rājānamupasaṃkramya evamāhuḥ - yatkhalu devo jānīyāt - vijitāvinaḥ kumārasya cchandenāyaṃ rājakośo vilupyate / asmākamapi sarveṣāṃ jīvite saṃśayaḥ / yadi devo vijitāvino rājakumārasya nigrahaṇaṃ ca kariṣyati, devasya nacireṇa jīvitaṃ na bhaviṣyati //

atha khalu jayaprabho rājā kupito vijitāvinaṃ rājakumāraṃ saha tairaparādhibhiḥ puruṣairvadhāyotsṛṣṭavān / tasya mātā janetrī tacchrutvā udvignā strīsahasraparivṛtā pramuktakeśī nirābharaṇagātrī svamukhaṃ vyālupya urastāḍayantī pāṃśvavakīrṇaśiraskā krandamānā ārtasvaraṃ rudantī rājānamupasaṃkramya saparivārā caraṇayornipatya evaṃ vijñāpayāmāsa - pramuñca deva vijitāvinaṃ rājakumāram / dehi deva kumārasya jīvitam / atha rājā vijitāvinaṃ kumāraṃ saṃmukhaṃ sthāpayitvā evamāhaṃ - utsṛja kumāra etānaparādhino manuṣyān / yadi notsrakṣyasi, tadeṣāmarthāya vadhamupagamiṣyasīti / sa vadhamabhyupagatavānasaṃlīnena cittena asaṃkucitena sarvajñatārambaṇaprayuktena parahitapariṇatena mahākaruṇāpūrvaṃgamena / tasya janetryā rājā jayaprabho 'rdhamāsaṃ yācito darśanāya-ardhamāsaṃ kumāro dānaṃ dadātu yasya yenārthaḥ / tato yathākāmaṃ karaṇīyaḥ / bhavatu tattatheti rājñānujñatām / atha tasyā rativyūhāyā rājadhānyā uttareṇa pūrvayajñavāṭaprakṛtaṃ sūryaprabhaṃ nāma mahodyānam / tatra kumāro 'bhiniṣkramya yasya yenārthaḥ tasya tatprādāt / tena nirargalaṃ yajñaṃ yajatā ardhamāsaṃ vividhā dānavidhayo dattāḥ / annamannārthibhyaḥ pānavastrapuṣpamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāratnābharaṇavividhavibhūṣaṇasarvopakaraṇaviṣayastadarthibhyo nisṛṣṭaḥ //

tataḥ paścime divase sarvajanakāyaḥ saṃnipatitaḥ / rājāmātyastrīgaṇaśreṣṭhigṛhapatinaigamajanapadāḥ (gv 275) sarvapāṣaṇḍāśca saṃnipatitāḥ / sa ca bhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājastathāgataḥ sattvaparipākavinayakālamāgamayya taṃ yajñavāṭamupasaṃkrānto devendragaṇaparivṛto nāgendragaṇaparivṛto nāgendrasaṃpūjito yakṣendrakāyābhinato gandharvendrābhiṣṭuto 'surendrapraṇataśarīraścūḍāmaṇivibhūṣitaprasannacitto garuḍendrapūjāvidhibhirabhiprakīrṇaḥ prītimanobhiḥ kinnarendaiḥ paripūjitaḥ stutisaṃgītisaṃcodito mahoragendrasaṃprekṣitāvalokitavadanaḥ / adrākṣīt sa mahājanakāyo vijitāvī ca rājakumārastaṃ bhagavantaṃ dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ dūrata evāgacchantaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ śāntendriyaṃ śāntamānasaṃ guptaṃ jitendriyaṃ nāgamiva sudāntaṃ hradamivācchaṃ viprasannamanāvilaṃ mahatā buddhavikurvitaprātihāryeṇa mahatyā buddhavṛṣabhitayā virocayamānaṃ buddhādhipateyenābhibhavantaṃ buddhamāhātmyatayā prabhāsayamānaṃ mahābuddhalakṣaṇānuvyañjanavibhūṣaṇopaśobhitakāyaṃ sarvalokaṃ buddhaprabhāmaṇḍalāvabhāsena spharamāṇaṃ buddharaśmibhiravabhāsayamānaṃ sarvaromavivarebhyo gandharatnārciścakrāṇi pramuñcamānaṃ buddhakṣetraprakampanena sarvalokaṃ saṃkampayamānaṃ sarvavyūhameghapravarṣaṇena buddhavikrameṇa sarvasattvakleśaprajahanena buddheryāpathena sarvasattvaprītivegavivardhanena buddhadarśanaprabhāvenopasaṃkramamāṇam / dṛṣṭvā ca bhagavato 'ntike cittamabhiprasādayāmāsuḥ //

atha khalu vijitāvī rājakumāraḥ sa ca mahān janakāyastaṃ bhagavantaṃ dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājaṃ tathāgataṃ dūrādeva pratyudgamya prasannacittaḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya pādau śirasābhivandya anekavidhayā pūjayā saṃpūjya evaṃ vācamabhāṣata - ehi bhagavan, ehi sugata / samanvāhṛtāḥ smaḥ tathāgatena, anuparigṛhītāḥ smaḥ sugatena / atha khalu vijitāvī rājakumārastasya bhagavato 'grāsanamupadarśayan evamāha - niṣīdatu bhagavān / idamāsanaṃ prajñaptam / tato bhagavata upasaṃkrāmatastadāsanaṃ śucigarbhaśarīrakāyikābhirdevatābhirbuddhānubhāvena gandhamaṇirājapadmagarbhamadhiṣṭhitam / nyaṣīdadbhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājastathāgatastatrāsane, āsanaparivāreṣu ca bodhisattvāḥ / tasya sahadarśanena tasyāṃ parṣadi sarveṣāṃ sattvānāṃ sarvavyādhayaḥ praśāntāḥ, sarvāvaraṇanivaraṇavigatāścāryadharmāṇāṃ bhājanībhūtāḥ saṃsthitāḥ //

atha khalu bhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājastathāgatastān sattvān bhājanabhūtān viditvā anupūrveṇa kathāmakārṣīt / yaduta hetumaṇḍalaprabhāsaṃ nāma sūtrāntaṃ saṃprakāśayāmāsa / svarāṅgasahasrasaṃprayuktaṃ ca vadanāntarāt sarvadharmāṅgasaṃprayuktaṃ sarvajaganmantrasāgaraniruktinirnādanirghoṣaṃ niścārayāmāsa / atha tāvadeva tataḥ parṣado 'śītīnāṃ prāṇiniyutānāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurutpannam / bahubhiśca prāṇiniyutairaśaikṣabhūmiranuprāptā / daśa ca prāṇisahasrāṇi mahāyāne vinītāni, yaduta samantabhadrabodhisattvacaryāmahāpraṇidhānaparipūrinaye 'vatāritāni / evaṃ tasya bhagavato mahābuddhavikurvitena dharmacakraṃ pravartayamānasya daśasu dikṣu buddhakṣetraśatasahasraparamāṇurajaḥsamāḥ sattvā mahāyāne vinayamagaman / anantamadhyāśca sattvā daśadiśi loke nānābuddhakṣetraprasarasamavasaraṇeṣvapāyabhūmiṃ vinivartayāmāsuḥ / (gv 276) gaṇanāsamatikrāntāśca sattvāḥ svargopapattipathe pratiṣṭhāpitā abhūvan / vijitāvī ca rājakumāra imaṃ sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pratyalabhata //

syātkhalu punaste kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena vijitāvī rājakumāro 'bhūt, yena tatsvakāyajīvitaṃ parityajya sarvadhanaskandhaparivāraṃ parityajya sarvamānuṣyakaṃ ca jīvalokasukhaṃ parityajya te bandhanagatāḥ sattvāḥ tasmādbandhanāt parimokṣitāḥ? sa ca nirargalo mahāyajño yaṣṭaḥ? sa ca bhagavān dharmacakranirghoṣagaganameghapradīparājastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ ārāgitaḥ? tasya ca tathāgatasya sahadarśanenānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam? eṣa ca sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavo bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sa tena kālena tena samayena vijitāvī nāma rājakumāro 'bhūvam / mayā tadvijitāvīrājakumārabhūtena mahākaruṇāprapīḍitena sarvajagaddhitapratipannena traidhātukāniśritena vipākāpratikāṅkṣiṇā yaśaskīrtināmānabhinandinā ātmānamanutkarṣayatā paramapaṃsayatā sarvavastvanabhiniviṣṭena bhavasaṃjñoccalitena traidhātukānabhinandinā lokaviṣayasukhavimukhena tathāgataviṣayāvimukhena bodhyāśayaviśuddhena adhyāśayavajrapariniṣpannena sarvajaganmahāmaitrīprayogena sarvajaganmahākaruṇāduḥkhavyupaśamasaṃprayuktena tathāgatabalādhyāśayamadhyālambatā bodhisattvamārgaṃ pariśodhayatā mahāyānavyūhaniryāṇapathamalaṃkurvatā sarvajñatāmārgamabhivilokayatā imānyevaṃ duṣkarāṇi kṛtāni / evaṃ cirapratilabdhaḥ kulaputra mayaiṣa sarvasattvaparipākayathāśayasaṃcodanakuśalamūlasaṃbhavo bodhisattvavimokṣaḥ //

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.