Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Gaṇḍavyūhasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0
kiṃ mayā śakyaṃ samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhapraṇidhānamaṇḍalaviśuddhānāṃ samantabhadrabodhisattvacaryāgatiṃgatānāṃ kuśaladharmābhisaṃskārāvyavacchinnasrotānāṃ sarvabodhisattvasamādhiśrotrasadāsamāhitānāṃ sarvakalpasaṃvāsacaryāvivartyasrotānāṃ sarvatra adhvanayānugatasrotānāṃ sarvalokadhātvāvartaparivartasrotakuśalānāṃ sarvasattvākuśalacittavyupaśamakarasrotānāṃ sarvasattvakuśalacittasaṃvardhanasrotānāṃ sarvasattvasaṃsārasrotovinivartikarasrotānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
tatredamucyate -
kṛtvā pradakṣiṇu stavitva ca gauraveṇa prakānta dakṣiṇapathaṃ sudhanaḥ sudāntaḥ / so paśyate ratnaparvatakandarasthaṃ avalokiteśvaramṛṣiṃ karuṇāvihārim // 1 //
vajrāmaye giritaṭe maṇiratnacitre siṃhāsane padumagarbhi niṣaṇṇa dhīro / devāsurairbhujagakinnararākṣasaiśca parivārito jinasutairvadi teṣa dharmam // 2 //
dṛṣṭvopajāta atulā sudhanasya prīti upagamya vandati kramau guṇasāgarasya / ovāca dehi mama ārya kṛpāṃ janitvā śikṣāṃ tu ahu labhe ima bhadracaryām // 3 //
bāhuṃ praṇamya vimalaṃ śatapuṇyacitraṃ prabhameghajāla vipulaṃ śubha muñcamānaḥ / mūrdhni sthihitva sudhanasya viśuddhasattvo avalokiteśvaru vidū vacanaṃ bhaṇāti // 4 //
ekaṃ vimokṣamukha jānami buddhaputra sarvajināna karuṇāghanajñānagarbham / saṃbhūta sarvajagatrāyaṇasaṃgrahāya sarvatra vartati mamāpyatha ātmaprema // 5 //
trāyāmi sarvajanatāṃ vyasanairanekaiḥ ye gāḍhabandhanagatāriṣu hastaprāptāḥ / gātreṣu viddha tatha cārakasaṃniruddhā mucyanti bandhanagatā mama nāma śrutvā // 6 //
utsṛṣṭaḥ vadhya nṛpatīna kṛtāparādhāḥ kṣiptā iṣu na ca kramanti śarīri teṣām / chidyanti śastra parivartati tīkṣṇa dhārā ye nāmadheyu mama tatra anusmaranti // 7 //
rājāna madhyagata ye ca vivādaprāptā vijinanti sarvaripavo 'tha śubhe labhante / vardhanti sarva yaśa mitrakule dhanāni bhontī adharṣiya smaritvana mahya nāma // 8 //
coraṃbhayā aribhayā aṭavīpraveśāḥ siṃhaṛddhadvīpicamarīmṛgavyālakīrṇāḥ / gacchanti nirbhaya jinitvana sarvaśatrūn ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti // 9 //
kṣiptā manāgiritaṭītu praduṣṭacittairaṅgārakarṣu jvalitā api co vadhārtham / padmāṅkurā jalanidhi jvalanā bhavanti ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti // 10 //
prakṣipta sāgarajale na marenti tatra nadyāṃ na cohyati na dahyati cāgnimadhye / sarve anartha na bhavantyapi cārthasiddhiḥ nāmaṃ mamā anusmaritva muhūrtakaṃ pi // 11 //
haḍidaṇḍabandhanigaḍāśca tathā kudaṇḍā avamānanā tatha vimānana ṭhambhanāśca / ākrośatāḍanavibhartsanatarjanāśca mama nāmadheyu smaramāṇa labhanti mokṣam // 12 //
ye vairiṇo vivarachidragaveṣiṇaśca nityapraduṣṭamana ye ca avarṇavādī / sahadarśanena tada maitramanā bhavanti bheṣyanti varṇi śruta mahya smaritva nāma // 13 //
vetālamantratha kakhorda sadā prayuktā ghātārtha teṣa ripavaḥ stimitā bhavanti / teṣa śarīri na kramanti viṣā aśeṣā ye nāmadheṣu mama kecidanusmaranti // 14 //
nāgendrārākṣasagaṇairgaruḍaiḥ piśācaiḥ kumbhāṇḍapūtanaviheḍakaraudracittaiḥ / ojoharairbhayakaraiḥ supināntare 'pi śāmyanti sarvi mama nāma anusmaritvā // 15 //
mātāpitāsuhṛdajñātikabāndhavehi nāviprayogu na pi cāpriyasaṃprayogaḥ / na dhanakṣayo nāpi upaiti daridrabhāvaṃ nāmaṃ mamā anusaritva muhūrtakaṃ pi // 16 //
na ca gacchati cyuta ito narakaṃ avīciṃ na tiraścayoni na ca preta na cākṣaṇāni / deve manuṣya upapadyati śuddhasattvo yo nāmadheyu mama kecidanusmaranti // 17 //
na ca andhakāṇabadhirā na pi carcigātrā na ca raudra khañjā atha cāṭaka prekṣaṇīyā / sarvendriyairavikalā bahukalpakoṭyo bhontī narā mama smaritvana nāmadheyam // 18 //
avalokiteti mama te sugatiṃ vajranti yo puṣpamuṣṭi mama okirate śarīre / dhūpāṃśca dhūpayati yaśca dadāti chatraṃ vistārikai puja karoti prasannacitto mama buddhakṣetri sa ca bheṣyati dakṣiṇīyaḥ // 19 //
upapadyate itu cyavitvana śuddhasattvo buddhāna saṃmukha daśaddiśi lokadhātau / buddhāṃśca paśyati śṛṇoti ca teṣa dharmaṃ ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti // 20 //
ete tathānya kṣayituṃ nimituṃ na śakyā yāvaccupāyi ahu sattva vinemi loke / eko vimokṣa mama bhāvitu buddhaputra nāhaṃ guṇān guṇadharāṇa vijāni sarvān // 21 //
aṣṭāpadākṛtu daśaddiśi lokadhātau kalyāṇamitra samupāsita sūdhanena / na ca tṛptu dharma śruṇamāṇu jinaurasānāṃ kasmānna prīti bhavati śruṇamāna dharmam // 22 //
tena khalu punaḥ samayena ananyagāmī nāma bodhisattvaḥ pūrvasyāṃ diśi gaganatalenāgatya sahāyā lokadhātoścakravālaśikhare pratyaṣṭhāt / samantarapratiṣṭhāpitau ca ananyagāminā bodhisattvena sahāyā lokadhātoścakravālaśikhare pādau, tatkṣaṇādiyaṃ sahālokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prākampata, anekaratnamayī ca saṃsthitābhūt / tathārūpā ca ananyagāminā bodhisattvena kāyāt prabhā pramuktā, yayā prabhayā sarvacandrasūryaprabhā paryādattāḥ, sarvadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālānāmagnimaṇijyotiṣāṃ ca prabhā jihmīkṛtāḥ, sarvamahānarakāścāvabhāsitāḥ, sarvatiryagyoniyamalokagatigahanaṃ cāvabhāsitam, sarvāpāyaduḥkhāni ca tadanantaraṃ praśāntāni / sarvasattvānāṃ ca kleśā na bādhante / vividhaśokaśalyaduḥkhāni ca prasrabdhāni / sarvaṃ cedaṃ buddhakṣetraṃ sarvaratnameghairabhipravarṣan sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvyūhasarvapūjāmeghairabhipravarṣan bhagavantamupasaṃkrāntaḥ / sa cāsyāśrayaḥ sarvasattvabhavanapratibhāsaprāpto yathāśayasattvasaṃtoṣaṇābhimukhaḥ / tasmiṃśca potalake parvate 'valokiteśvarasya bodhisattvasyāntikamupasaṃkrāntaḥ saṃdṛśyate sma //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - paśyasi tvaṃ kulaputra ananyagāminaṃ bodhisattvamiha parṣanmaṇḍale saṃprāptam? āha - paśyāmi ārya / āha - etaṃ kulaputra ananyagāminaṃ bodhisattvamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'valokiteśvarasya bodhisattvasya pādau śirasābhivandya avalokiteśvaraṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya avalokiteśvarasya bodhisattvasyāntikātprakrāntaḥ // 28 // 31 ananyagāmī /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'valokiteśvarasya bodhisattvasya jñānagāthālabdhacitto 'valokiteśvarasya bodhisattvasyāvitṛpto darśanena vāṇīmaprativahan yena ananyagāmī bodhisattvastenopasaṃkramya ananyagāmino bodhisattvasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra samantamukhanirjavanasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / āha - katamasya tvayā ārya tathāgatasya pādamūlādeṣa samantamukhanirjavano nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ? kiyaddūre vā sa ito lokadhātuḥ? kiyacciroccalito vāsi tato lokadhātoḥ? āha - durvijñeyametatkulaputra sthānaṃ sadevamānuṣāsureṇa lokena saśramaṇabrāhmaṇikayā prajayā - yaduta bodhisattvaparākramī bodhisattvavīryānivartyatā bodhisattvavīryasaṃhāryatā / nedaṃ kulaputra śakyaṃ kalyāṇamitrāparigṛhītairbuddhāsamanvāhṛtairanupacitakuśalamūlairapariśuddhāśayairapratilabdhabodhisattvendriyaiḥ prajñācakṣuvirahitaiḥ śrotuṃ vā saṃdhārayituṃ vā adhimoktuṃ vā avatarituṃ vā / āha - vadatu me āryaḥ / adhimokṣyāmi śraddhāsyāmi buddhānubhāvena kalyāṇamitraparigraheṇa ca / so 'vocat - ahaṃ kulaputra pūrvasyāṃ diśi śrīgarbhavatyā lokadhātorāgacchāmi samantaśrīsaṃbhavasya tathāgatasya buddhakṣetrāt / tasya me kulaputra samantaśrīsaṃbhavasya tathāgatasya pādamūlādeṣa samantamukhanirjavano nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / tataśca me kulaputra śrīgarbhavatyā lokadhātoruccalitasya anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ kalpāḥ kṣīṇāḥ / ekaikena ca cittotpādena anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān padavyavahārān vyatikramāmi / ekaikena ca padavyavahāreṇa anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇyatikramāmi / sarvāṇi ca tāni buddhakṣetrāṇi avirahitāni tathāgataiḥ / avatarāmi sarvāṃśca tān buddhān bhagavataḥ /
anuttarayā manomayyā anabhisaṃskāradharmadhātumudrāmudritayā tathāgatānujñātayā sarvabodhisattvapraharṣasaṃjananyā tathāgataṃ pūjayāmi / yāvataśca tāsu lokadhātuṣu sattvasamudrān paśyāmi, sarveṣāṃ ca teṣāṃ cittasāgarānavatarāmi, sarveṣāṃ ca teṣāmindriyacakraṃ parijñāya yathāśayādhimuktito rūpakāyaṃ saṃdarśayāmi / dharmaghoṣamudīrayāmi / prabhāmaṇḍalamutsṛjāmi / vividhopakaraṇasaṃpadamupasaṃharāmi / svakāyaṃ caiṣāmadhitiṣṭhāmi, yaduta paripākavinayaprayogāpratiprasrabdhaye / yathā ca pūrvasyā diśo niryāmi, evaṃ dakṣiṇāyāḥ paścimāyāḥ uttarāyā uttarapūrvāyāḥ pūrvadakṣiṇāyā dakṣiṇapaścimāyāḥ paścimottarāyā adha (gv 166) ūrdhvāyā diśo niryāmi / etamahaṃ kulaputra samantamukhanirjavanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatrānugatānāṃ bodhisattvānāṃ samatādigabhimukhānāmasaṃbhinnajñānaviṣayāṇāṃ sarvadharmadhātusuvibhaktaśarīrāṇāṃ yathāśayādhimuktasarvasattvānuvicāriṇāṃ sarvakṣetraspharaṇakāyānāṃ sarvadharmayathānugatānāṃ tryadhvapathasamatānuprāptānāṃ sarvadikpathasamatānusaraṇānāṃ sarvajagatpathavirocanānāṃ tathāgatapathāvikalpānāmasaṅgasarvapathānugatānāmanālayapathapratiṣṭhitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe dvāravatī nāma nagarī / tatra mahādevo devaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha kathaṃ - bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nanyagāmino bodhisattvasya pādau śirasābhivandya ananyagāminaṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya ananyagāmino bodhisattvasyāntikāt prakrāntaḥ // 29 // 32 mahādevaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vipulabodhisattvacaryānugatacitto 'nanyagāmino bodhisattvasya jñānagocaraṃ spṛhayamāṇarūpo mahābhijñābhinirhāraviṣayaguṇaviśeṣadarśī dṛḍhavīryasaṃnāhapraharṣaprāpto 'cintyavimokṣavikrīḍitānugatāśayaḥ bodhisattvaguṇabhūmau pratipadyamānaḥ samādhibhūmiṃ vicārayamāṇo dhāraṇībhūmau pratiṣṭhamānaḥ praṇidhānabhūmimavataran pratisaṃvidbhūmāvanuśikṣamāṇobalabhūmiṃ niṣpādayamāno 'nupūrveṇa yena dvāravatī nagarī tenopasaṃkramya mahādevaṃ paryapṛcchat / tasya mahājanakāya ārocayāmāsa - eṣa kulaputra mahādevo nagaraśṛṅgāṭake devāgāre audārikeṇātmabhāvena sattvānāṃ dharmaṃ deśayati / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena mahādevastenopasaṃkramya mahādevasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu mahādevo devaścaturdiśaṃ caturaḥ pāṇīn prasārya caturbhyo mahāsamudrebhyaḥ paramaśīghrajavena vāryānīya svamukhaṃ prakṣālya sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ suvarṇapuṣpairabhyavakīrya evamāha - sudurlabhadarśanā hi kulaputra bodhisattvāḥ, paramadurlabhaśravaṇā āścaryaprādurbhāvā loke 'gratvāt paramapuruṣapuṇḍarīkā jagatrtrātāraḥ, pratiśaraṇabhūtā lokasya, pratiṣṭhānabhūtā jagataḥ, mahāvabhāsakarāḥ sattvānām, kṣemapathadarśakāḥ saṃmūḍhamārgāṇām, nāyakabhūtā dharmanayāvataraṇatāyai, pariṇāyakabhūtāḥ sarvajñatāpuropanayanatāyai / tasya mama kulaputra evaṃ bhavati - durdṛṣṭighātanaṃ nāmadheyaṃ bodhisattvānāṃ yena nirmalacittānāṃ svakāyapratibhāsaṃ darśayati / viśuddhakāyakarmaṇāmabhimukhā bhavanti / vacanadoṣavivarjitānāṃ sarasvatyālokamavakrāmayanti / viśuddhāśayānāṃ sarvakālamabhimukhāstiṣṭhanti / ahaṃ kulaputra meghajālasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / āha - ka etasya ārya meghajālasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ?
atha khalu mahādevoḥ devaḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya purato mahāparvatamātraṃ suvarṇarāśimupadarśya rūpyarāśiṃ vaiḍūryarāśiṃ sphaṭikarāśiṃ musāragalvarāśiṃ aśmagarbharāśiṃ jyotirasamaṇiratnarāśiṃ vimalagarbhamaṇiratnarāśiṃ vairocanamaṇiratnarāśiṃ samantadigabhimukhamaṇiratnarāśiṃ cūḍāmaṇiratnamakuṭarāśiṃ vicitramaṇiratnarāśiṃ keyūrarāśiṃ kuṇḍalavibhūṣaṇarāśiṃ valayarāśiṃ mekhalarāśiṃ nūpūrarāśiṃ vividhamaṇiratnarāśiṃ sarvāṅgapratyaṅgavibhūṣaṇarāśiṃ cintārājamaṇiratnarāśiṃ sarvapuṣpāṇi sarvagandhān sarvadhūpān sarvamālyāni sarvavilepanāni sarvacūrṇāni sarvavastrāṇi sarvacchatrāṇi sarvadhvajān sarvapatākāḥ sarvatūryāṇi sarvatālāvacarān sarvakāmaviṣayān / (gv 168) asaṃkhyeyāni ca kanyākoṭīśatasahasrāṇyupadarśya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - itaṃ kulaputra gṛhītvā dānāni dehi, puṇyāni kuru, tathāgatān pūjaya, sattvān dānena saṃgrahavastunā saṃgṛhya tyāgapāramitāyāṃ niyojaya, dānena lokaṃ śikṣaya / duṣkaraparityāgatāṃ pradarśaya / yathaivāhaṃ kulaputra tavopakaraṇavidhimupasaṃharāmi, evamaparimāṇānāṃ sattvānāṃ dānacetanāniruddhānāṃ tyāgavāsitāṃ saṃtatiṃ karomi / buddhadharmasaṃgheṣu bodhisattvakalyāṇamitreṣu ca kuśalamūlānyavaropayitvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpayāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra kāmaratipramattānāṃ sattvānāṃ viṣayaparibhogaparigṛddhānāṃ tān viṣayānaśubhānadhitiṣṭhāmi /
krodhāviṣṭānāṃ mānamadadarpagarvitānāṃ vigrahavainayikānāṃ raudrarākṣasavikṛtabhayānantaśarīrān māṃsarudhirabhakṣānātmabhāvānupadarśya taṃ sarvaṃ stambhasaṃrambhamupadarśayāmi / kusīdanyastaprayogān sattvānagnyudakarājacauropasargabhayasaṃdarśanenodvejya vīryārambhe niyojayāmi / evaṃ taistairupāyaiḥ sarvākuśalacaryābhyo vinivartya sarvakuśaladharmapratipattau saṃniyojayāmi / sarvapāramitāvipakṣanirghātāya sarvapāramitāsaṃbhāropacayāya sarvāvaraṇaparvataprapātapathasamatikramaṇāya anāvaraṇadharmāvatārāya ca / etamahaṃ kulaputra meghajālaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyamindrakalpānāṃ bodhisattvānāṃ kleśāsurapramardakānāṃ vārikalpānāṃ sarvajagadduḥkhāgniskandhanirvāpayitṝṇāṃ tejaḥskandhakalpānāṃ sarvajagattṛṣṇāsalilasaṃśoṣaṇakarāṇāṃ vāyukalpānāṃ sarvagrāhābhiniveśaparvatavikiraṇānāṃ vajrakalpānāṃ dṛḍhātmasaṃjñāśailanirdāraṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva jambudvīpe magadhaviṣaye bodhimaṇḍe sthāvarā nāma pṛthvīdevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahādevasya pādau śirasābhivandya mahādevaṃ devamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya mahādevasya devasyāntikātprakrāntaḥ // 30 // 33 sthāvarā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa yena magadhaviṣaye bodhimaṇḍe sthāvarā pṛthvīdevatā tenopasaṃkrāntaḥ / daśapṛthivīdevatāśatasahasrāṇi anyonyamevaṃ vācamudīrayāmāsuḥ - ayaṃ sa āgacchati, yaḥ sarvasattvānāṃ pratiśaraṇabhūto bhaviṣyati / ayaṃ sa tathāgatagarbha āgacchati, yaḥ sarvasattvānāmavidyāṇḍakośaṃ nirbhetsyati / ayaṃ sa dharmarājakulodita āgacchati, yo 'saṅgavaravimaladharmarājapaṭṭamābandhiṣyati / ayaṃ sa jñānanārāyaṇavajrapraharaṇaśūra āgacchati, yaḥ sarvaparapravādicakraṃ pramardiṣyati / atha tāni sthāvarāpramukhāni daśapṛthivīdevatāśatasahasrāṇi mahāpṛthivīcālaṃ kṛtvā gambhīrajaladharanirnādaṃ janayitvā sarvaṃ trisāhasraṃ lokadhātumudāreṇāvabhāsenāvabhāsya sarvaratnābharaṇālaṃkārapratimaṇḍitaśarīrāṇi vidyullatākalāpā iva gaganatale lambamānāḥ, prarohadbhiḥ sarvavṛkṣāṅkuraiḥ, praphulladbhiḥ sarvapuṣpavṛkṣaiḥ, pravarṣadbhiḥ sarvanadīsrotobhiḥ, unnamadbhiḥ sarvotsasarohradataḍāgaiḥ, pravarṣadbhirmahāgandhodakavarṣaiḥ, pravāyadbhiḥ kusumaughotkarapravāhibhirmahāvātaiḥ, pravādayadbhiḥ tūryakoṭīniyutaśatasahasraiḥ, prasaradbhiḥ divyavimānābharaṇamakuṭaiḥ, praṇadadbhiḥ govṛṣagajavyāghramṛgendraiḥ, pragarjadbhiḥ devāsuroragabhūtādhipatibhiḥ, saṃghaṭṭamānairmahāśailendraiḥ utplavadbhiḥ, nidhicayakoṭīśatasahasraiḥ unnamadbhiḥ, dharaṇītalādabhyudgatāni //
atha sthāvarā pṛthivīdevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - svāgataṃ te kulaputra / ayaṃ sa pṛthivīpradeśo yatra te sthitvā kuśalamūlānyavaropitāni yatrāhaṃ pratyakṣā / kimicchasi tadvipākaphalaikadeśaṃ draṣṭum? atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sthāvarāṃ pṛthivīdevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - icchāmyārye //
atha khalu sthāvarā pṛthivīdevatā pādatalābhyāṃ mahāpṛthivīṃ parāhatya asaṃkhyeyamaṇiratnanidhānakoṭīśatasahasrapratimaṇḍitāmupadarśya evamāha - imāni kulaputra maṇiratnanidhānakoṭīniyutaśatasahasrāṇi tavānugāmīni, tava purojavāni, tava yathecchopabhogyāni, tava puṇyavipākanirjātāni, tava puṇyabalarakṣitāni / tebhyastvaṃ gṛhītvā yatkārthaṃ tatkuruṣva / api tvahaṃ kulaputra jñānaduryodhanagarbhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sā ahametena bodhisattvavimokṣeṇa samanvāgatā dīpaṃkaratathāgatamupādāya bodhisattvasya nityānubaddhā satatamārakṣāpratipannā / tataḥ prabhṛti ahaṃ kulaputra bodhisattvasya cittacaritaṃ vyavacārayāmi, jñānaviṣayamavagāhayāmi, sarvapraṇidhānamaṇḍalamavatarāmi, bodhisattvacaryāviśuddhimanugacchāmi, sarvasamādhinayamanusarāmi, sarvabodhisattvābhijñācittavipulatāṃ spharāmi / sarvabodhisattvabalādhipateyatāṃ sarvabodhisattvāsaṃhāryatāṃ sarvakṣetrajālaspharaṇatāṃ sarvatathāgatavyākaraṇasaṃpratīcchanatāṃ sarvakālābhisaṃbodhisaṃdarśanatāṃ sarvadharmacakrapravartananayaṃ sarvasūtrāntasaṃprabhāṣaṇadharmameghanayaṃ mahādharmāvalokāvabhāsanayaṃ (gv 170) sarvasattvaparipācanavinayajñānanayaṃ sarvabuddhavikurvitasaṃdarśananayaṃ ca anugacchāmi saṃdhārayāmi saṃpratīcchāmi //
eṣa ca me kulaputra jñānaduryodhanagarbho bodhisattvavimokṣaḥ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa paratareṇa candradhvajāyāṃ lokadhātau sunetrasya tathāgatasyāntikātpratilabdhaḥ avabhāsavyūhe kalpe / sā ahaṃ kulaputra imaṃ jñānaduryodhanagarbhaṃ bodhisattvavimokṣamāyūhantī niryūhantī saṃvardhayantī vipulīkurvāṇā avirahitābhūvaṃ tathāgatadarśanena yāvad bhadrakalpāt / atra ca mayā anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ārāgitāḥ / sarveṣā ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ bodhimaṇḍopasaṃkramaṇavikurvitaṃ dṛṣṭam / sarveṣāṃ ca ahaṃ teṣāṃ tathāgatānāṃ kuśalamūleṣu sākṣībhūtā / etamahaṃ kulaputra jñānaduryodhanagarbhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatathāgatānubaddhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhakathānudhāriṇāṃ sarvatathāgatajñānagahanapraviṣṭānāṃ cittakṣaṇadharmadhātuspharaṇānujavānāṃ tathāgatasamatāśarīrāṇāṃ sarvabuddhāśayavimalagarbhāṇāṃ sadābhinirhṛtasarvabuddhotpādānāmasaṃbhinnasarvabuddhakāyadūtānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, idamihaiva jambudvīpe magadhaviṣaye kapilavastu nāma nagaram / tatra vāsantī nāma rātridevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sthāvarāṃ pṛthivīdevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyā antikātprakrāntaḥ // 31 // 34 vāsantī /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena kapilavastu mahānagaraṃ tenopasaṃkrāntaḥ tāṃ sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyā anuśāsanīmanusmaran, taṃ duryodhanagarbhaṃ bodhisattvavimokṣamanusmaran, tāṃ bodhisattvasamādhibhāvanāṃ vipulīkurvan, taṃ bodhisattvadharmanayamanuvicintayan, taṃ bodhisattvavimokṣavikrīḍitaṃ vicārayan, tāṃ bodhisattvavimokṣajñānasūkṣmādiṃ saṃvyavalokayan, taṃ bodhisattvavimokṣajñānasāgaramavataran, taṃ bodhisattvavimokṣajñānasaṃbhedamadhimucyamānaḥ, taṃ bodhisattvavimokṣānantajñānābhisaṃskāramanugacchan, taṃ bodhisattvavimokṣajñānasamudramavagāhamānaḥ / sa kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya pūrveṇa nagaradvāreṇa praviśya madhye nagaraśṛṅgāṭakasya asthāt /
acirāstamite sūrye sarvabodhisattvānuśāsanīṣu pradakṣiṇagrāhī vāsantyā rātridevatāyā darśanaparitṛṣitaḥ kalyāṇamitreṣu buddhajñānapratilambhaniścitabuddhiḥ samantajñānacakṣurviṣayaśarīrādhiṣṭhānaḥ sarvadigabhimukhena kalyāṇamitradarśanacittena udārādhimuktijñānagarbhasaṃjñāgatacetāḥ sarvārambaṇaprasṛtajñānacakṣuḥ sarvadharmadhātunayajñānasāgaraprasaraspharaṇānugatena samāṃdhicakṣuṣā sarvadigjñeyasāgaraṃ vyavalokayan, mahājñānacakṣuḥprasṛtāvahitāśayo 'drākṣīdvāsantīṃ rātridevatāṃ kapilavastuno mahānagarasyordhvaṃ gaganatale vicitrānupamamaṇikūṭāgāre sarvavaragandhapadmagarbhamahāratnasiṃhāsane niṣaṇṇām, suvarṇavarṇena kāyenābhinīlamṛdubahukeśīmabhinīlanetrāmabhirūpāṃ prāsādikāṃ darśanīyāṃ sarvābharaṇālaṃkāravibhūṣitaśarīrāṃ raktavarāmbaranivasanāṃ candramaṇḍalālaṃkṛtabrahmajaṭāmakuṭadhāriṇīṃ sarvatārāgrahanakṣatrajyotirgaṇapratibhāsasaṃdarśanaśarīrām / yāvantaśca tayā vipule sattvadhātau akṣaṇāpāyadurgativinipātebhyaḥ sattvāḥ parimocitāḥ, tānapi tasyā romavivaragatānadrākṣīt / yāvantaḥ svargaloke pratiṣṭhāpitāḥ, yāvantaḥ śrāvakapratyekabodhau sarvajñatāyāṃ ca paripācitāḥ, tānapi tasyāḥ sarvaromavivaragatānapaśyat / yairnānopāyaiḥ paripācitāḥ kāyābhinirhārai rūpābhinirhārairvarṇābhinirhāraiḥ, tānapi tasyā romavivaragatānadrākṣīt / yairghoṣābhinirhāraiḥ svarāṅgābhinirhārairvividhamantradharmanayasaprayogaiḥ paripācitāḥ, tānapi tasyā romamukhebhyo 'nuravamāṇānaśrauṣīt /
yaiḥ kālābhinirhāraiḥ, yairyathāśayādhimuktasattvānuvartanaiḥ, yābhirbodhisattvacaryābhirbodhisattvavikramairbodhisattvasamādhivikurvitamukhairbodhisattvavṛṣabhitābhirbodhisattvavihārairbodhisattvāvalokitairbodhisattvavilokitairbodhisattvavikurvābhirbodhisattvamahāpuruṣasiṃhavijṛmbhitaiḥ, yairbodhisattvavimokṣavikrīḍitaistayā sattvāḥ paripācitāḥ, tānyapi tasyā romavivaragatāni prajānīte sma //
sa tān nānopāyasaṃprayuktān dharmanayasāgarān dṛṣṭvā śrutvā ca tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto vāsantyā rātridevatāyāḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya utthāya vāsantīṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya vāsantyā rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā khalu devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / (gv 172) so 'haṃ kalyāṇamitrādhiṣṭhānān sarvabuddhaguṇān saṃpaśyan kalyāṇamitrāśritamātmānaṃ karomi / darśaya me devate sarvajñatāmārgaṃ yatra pratiṣṭhito bodhisattvo niryāti daśabalabhūmau //
evamukte vāsantī rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - sādhu sādhu kulaputra, yastvamevaṃ kalyāṇamitrāveśāviṣṭaḥ kalyāṇamitravacanāni śuśrūṣuḥ kalyāṇamitrānuśāsanyāṃ pratipadyase / niyamena tvaṃ kalyāṇamitrānuśāsanīṃ pratipadyamānaḥ āsannībhaviṣyasyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / ahaṃ kulaputra sarvasattvatamovikiraṇadharmāvabhāsajagadvinayamukhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / viṣamamatiṣu sattveṣu maitracittā, akuśalakarmapathapratipanneṣu karuṇacittā, kuśalakarmapathapratipanneṣu muditacittā / samaviṣamamatiṣu sattveṣūpekṣācittā, saṃkliṣṭeṣu viśodhanacittā, viṣamagateṣu samyakpratipannacittā, hīnādhimuktikeṣu udārādhimuktisaṃjananacittā, hīnendriyeṣu mahāvīryavegavivardhanacittā, saṃsārābhirateṣu saṃsāragaticakravinivartanacittā, śrāvakapratyekabuddhayānābhimukheṣu sattveṣu sarvajñatāmārgapratiṣṭhāpanacittā / evaṃ cittamanasikāraprayuktā khalu punarahaṃ kulaputra anena sarvasattvatamovikiraṇadharmāvabhāsajagadvinayamukhena bodhisattvavimokṣeṇa samanvāgatā //
ye sattvā andhakāratamisrāyāṃ rātrau parikrānteṣu manuṣyeṣu bhūtasaṃghānucaritāyāṃ taskaragaṇasaṃkīrṇāyāṃ viṣamacāritrasattvadikcaritāyāṃ kālābhrameghajālasaṃchannāyāṃ dhūmarajomalasamākulāyāṃ viṣamavātavṛṣṭisaṃkṣobhitāyāṃ candrādityajyotirgaṇarahitāyāṃ cakṣuṣkāryāparākramāyāṃ rātrau sāgaragatā bhavanti, sthalagatā vā parvatagatā vā aṭavīkāntāragatā vā vanāntaragatā vā deśāntaragatā vā grāmāntaragatā vā digantaragatā vā vidigantaragatā vā mārgāntaragatā vā mahāsāgaragatā vā vipannayānapātrā bhavanti, sthalagatā vā vihanyante, parvatagatā vā mahāprapāteṣu prapatanti, mahāṭavīkāntāragatā vā annapānavirahitā bhavanti, vanagahanavetrajālairavasaktā vā anayavyasanamāpadyante, deśāntaragatā vā taskarairhanyante, grāmāntaragatā vā viṣamacāritrā vinaśyanti, digantaragatā vā saṃmuhyanti, vidigantaragatā vā vimuhyanti, mārgāntaragatā vā vilayamāpadyante, teṣāmahaṃ kulaputra sattvānāṃ nānopāyamukhairlayanabhūtā bhavāmi - yaduta sāgaragatānāṃ kālikāvātameghavikiraṇatāyai kaluṣodakātikramaṇatāyai viṣamavātamaṇḍalīvikiraṇatāyai mahormivegavyupaśamanatāyai āvartabhayavimocanatāyai digudyotanatāyai samyagudakapathapratipādanatāyai tīradarśanatāyai / ratnadvīpopanayanāya mārgaṃ saṃdarśayāmi saṃgrāhakarūpeṇa sārthavāhakarūpeṇa / kasyacidrājarūpeṇa jagarājarūpeṇa kūrmarājarūpeṇa asurarājarūpeṇa garuḍarājarūpeṇa kinnararājarūpeṇa mahoragarāgarājarūpeṇa sāgaradevatārūpeṇa kaivartarūpeṇa pratiśaraṇabhūtā bhavāmi /
tacca kuśalamūlamevaṃ pariṇāmayāmi - sarvasattvānāṃ pratiśaraṇabhūtā bhaveyaṃ sarvaduḥkhaskandhavinivartanatāyai / sthalagatānāṃ sattvānāṃ mohāndhakāratamisrāyāṃ rātrau veṇukaṇṭakaśarkarakaṭhallākīrṇāyāṃ ghoraviṣoragasaṃkīrṇāyāṃ nimnonnataviṣamapracārāyāṃ rajoreṇusamuddhatāyāṃ viṣamavātavṛṣṭisaṃkṣobhitāyāṃ (gv 173) śītoṣṇaduḥkhasaṃsparśāyāṃ vyālamṛgendrasābhiśaṅkāyāṃ vadhakataskaragaṇānuvicaritāyāṃ dharaṇyāṃ diksaṃmūḍhānāṃ sattvānāmādityarūpeṇa udgatacandrarūpeṇa maholkāpātarūpeṇa vidyunmālāniścāraṇarūpeṇa ratnābhārūpeṇa grahamaṇḍalarūpeṇa nakṣatrajyotirgaṇavimānaprabhārūpeṇa devarūpeṇa bodhisattvarūpeṇa sattvānāṃ trāṇabhūtā bhavāmi / evaṃ ca cittamutpādayāmi - anena kuśalamūlena sarvasattvānāṃ trāṇaṃ bhaveyaṃ sarvakleśāndhakāravidhamanatāyai / parvataprapātagatānāṃ sattvānāṃ maraṇabhayabhītānāṃ jīvitapratilambhāya yaśaskāmatāvaśagatānāṃ kīrtiśabdadhvajakāmānāṃ bhogārthikānāṃ lobhāviṣṭānāmupakaraṇaparyeṣṭyabhiyuktānāṃ lokasaṃpattyabhilāṣaparamāṇāṃ putrabhāryāsnehavinibaddhānāṃ dṛṣṭigatagahanapranaṣṭānāṃ vividhaduḥkhabhayopadrutānāṃ nānopāyamukhaiḥ śaraṇabhūtā bhavāmi - yaduta giriguhāsaṃsthānābhinirhāreṇa phalamūlabhojanābhinirhāreṇa jalapathodapānābhinirhāreṇa śītoṣṇapratipakṣābhinirhāreṇa samyakpathanidarśanena kalaviṅkarūtanirghoṣeṇa mayūrarājanikūjaghoṣeṇa auṣadhijvalanāvabhāsarūpeṇa parvatadevatāprabhārūpeṇa / giriguhādarivivaragatānāṃ vividhaduḥkhopadrutānāṃ timirāndhakāravinivartanatāyai samapṛthivītalābhinirhāreṇa śaraṇabhūtā bhavāmi /
evaṃ ca cittamutpādayāmi - yathā ahameṣāṃ parvatagatānāṃ sattvānāmārakṣāṃ karomi, evamahameṣāṃ saṃsāraparvatagiriprapātapatitānāṃ jarāmaraṇagrahābhiniviṣṭānāṃ śaraṇabhūtā bhaveyam / vanagahanajālasaṃsaktakānāmapyahaṃ sattvānāṃ tamondhakārāyāṃ rātrau vipulaviṣayavṛkṣavividhopasthānāṃ vividhatṛṇodakakaṇṭakadrumalatoparuddhamārgāṇāṃ nānādrumalatāvanagahanaprāptānāṃ śārdūlanaditanirghoṣasaṃtrastahṛdayānāṃ kāryāparipūrisamākulacittānāṃ vividhabhayopadravopasṛṣṭānāṃ vanagahananiḥsaraṇadiśamaprajānatāṃ samyaggamanapathasaṃdarśayitrī bhavāmi / evaṃ ca cittamutpādayāmi - anena kuśalamūlena vividhadṛṣṭigahanagatān sattvāṃstṛṣṇājālasaṃsaktān vicitrasaṃsāraduḥkhabhayopadrutān sarvaduḥkhebhyaḥ parimocayeyam / aṭavīkāntāragatānāmapyahaṃ sattvānāmandhakāraprāptānāṃ nānopāyamukhaiḥ sukhaṃ saṃjanayya mārgaṃ saṃdarśya etānabhayakṣeme pratiṣṭhāpya evaṃ cittamutpādayāmi - anena kuśalamūlena saṃsāraṭavīkāntāraprāptān sattvān durgatipathapratipannān sarvaduḥkhebhyaḥ parimocya atyantayogakṣeme sarvajñatāmārge pratiṣṭhāpayeyam / deśajanapadāviṣṭānapyahaṃ kulaputra sattvānabhiniveśādhikārikaṃ duḥkhaṃ pratyanubhavamānān vividhairudbadhyamānopāyaistato janapadābhiniveśāduccālya evaṃ cittamutpādayāmi - anena kuśalamūlena sarvasattvān skandhālayābhiniveśāduccālya anālayasarvajñajñāne pratiṣṭhāpayeyam /
grāmagatānapyahaṃ kulaputra sattvān gṛhaniketabandhanabaddhānandhakāratamisrāyāṃ rātrau vividhagṛhāpadduḥkhitān nānodvegamukhairudbadhya saṃjanitasaṃvegacittān dhanadānena saṃgṛhya samyak prīṇayitvā anikete dharme pratiṣṭhāpya evaṃ cittamutpādayāmi - anena kuśalamūlena sarvasattvān svāyatanagrāmasaṃniśritān saṃsāragativiṣayagocarāduccālya sarvajñatāgocare pratiṣṭhāpayeyam //
ye ca kulaputra andhakāratamisrāyāṃ rātrāvekaikaśaḥ pūrvādidigvidikṣu sarvadiksaṃmūḍhā bhavanti, sameṣu pṛthivīpradeśeṣu viṣamaprapātasaṃjñinaḥ, unnateṣvavanatasaṃjñinaḥ, avanateṣūnnatasaṃjñinaḥ, teṣāmahaṃ digmārgadeśasaṃmūḍhānāṃ nānāvidhairupāyairavabhāsaṃ kṛtvā niṣkramitukāmānāṃ dvāraṃ saṃdarśayāmi / gantukāmānāṃ mārgaṃ saṃdarśayāmi / taritukāmānāṃ tīrthaṃ saṃdarśayāmi / praveṣṭukāmānāṃ bhavanaṃ saṃdarśayāmi / vilokayitukāmānāṃ diśaḥ saṃdarśayāmi / nimnonnate pṛthivītalaṃ saṃdarśayāmi / samaviṣamān pṛthivīpradeśān vividhāni ca rūpagatāni saṃdarśayāmi / mārgākrāntānāṃ grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṃ saṃdarśayāmi / gharmatṛṣārtānāmutsasarohradataḍāgapuṣkariṇīnadīvanodyānārāmaramaṇīyāni saṃdarśayāmi / priyaviprayogotkaṇṭhitānāṃ mātāpitṛputradāramitrāmātyajñātisālohitān vividhāni ca manāpāni rūpagatāni saṃdarśayāmi /
evaṃ ca cittamutpādayāmi - yathāhameṣāṃ sattvānāmandhakāratamisrāyāṃ rātrau timiropahatanetrāṇāṃ diksaṃmūḍhānāmālokaṃ karomi, avabhāsaṃ janayāmi vividharūpagatavijñaptaye, evamevāhaṃ dīrghasaṃsārarātrāvupapannānāṃ sarvadiksaṃmūḍhānāmavidyāndhakāraprāptānāmajñānapaṭalāvanaddhajñānacakṣuṣāṃ saṃjñācittadṛṣṭiviparyastānām anitye nityasaṃjñināṃ duḥkheduḥkhasaṃjñināṃ anātmani ātmasaṃjñinām aśubhe śubhasaṃjñināṃ dṛḍhātmasattvajīvapoṣapudgalagrahasaṃniśritānāṃ skandhadhātvāyatanasaṃniśritānāṃ hetuphalasaṃmūḍhānāmakuśalakarmapathadikpratipannānāṃ prāṇātipātināmadattādāyināṃ kāmamithyācāriṇāṃ mṛṣāvādināṃ paiśunyānāṃ pāruṣikāṇāmasaṃbhinnapralāpināmabhidhyālūnāṃ vyāpannacittānāṃ mithyādṛṣṭigatānāmamātṛjñānāmapitṛjñānāmaśrāmaṇyānāmabrāhmaṇyānāmanindyajñānāmapuruṣajñānānāmadharmarāgaraktānāṃ viṣamalābhābhibhūtānāṃ mithyādṛṣṭidharmaparītānāṃ tathāgatānabhyākhyāyikānāṃ dharmacakrāntavādapratipannānāṃ māradhvajadharāṇāṃ bodhisattvaghātināṃ mahāyānavidveṣikāṇāṃ bodhicittavicchindikānāṃ bodhisattvavivarṇakānāṃ mātṛghātadrohiṇāmanapakāravairiṇāmāryāpavādakānāmasatpuruṣādharmasamācāragocarāṇāṃ staupikasāṃghikavastudrohiṇāṃ mātāpitṛvipratipannānāmānantaryakarmakāriṇāṃ mahāprapātābhimukhānāṃ sattvānāṃ mahāprajñālokena avidyāndhakāraṃ vidhūya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpya samantabhadreṇa mahāyānena daśabalajñānabhūmimārgaṃ saṃdarśayeyam /
tathāgatabhūmimapi tathāgataviṣayamapi sarvajñajñānanayasāgaramapi buddhajñānagocaramapi buddhaviṣayamapi daśabalapariniṣpattimapi buddhadhāraṇībalamapi sarvabuddhaikaśarīratāmapi saṃdarśayeyam / saṃdarśya cainān sarvabuddhasamatājñāne pratiṣṭhāpayeyam //
glānānāmapyahaṃ kulaputra sattvānāṃ dīrghavyādhiparikhinnānāṃ durbalaśarīrāṇāṃ jīrṇānāṃ vṛddhānāṃ jarābhibhūtānāmanāthānāṃ kṛpaṇānāṃ ca daridrāṇāṃ vilayagatānāṃ videśaprāptānāṃ vidikpratipannānāṃ bandhanagatānāṃ kāraṇāprāptānām aparādhināṃ rājabandhotsṛṣṭānāṃ jīvitoparodhabhayaparitrāṇāya avatiṣṭhāmi / sāhaṃ kulaputra glānānāṃ sattvānāṃ sarvopāyairvyādhyapanayanāya pratipadyāmi / jīrṇānāṃ jarābhibhūtānāmupasthānaparicaryopakaraṇāvighātaiḥ saṃgrahaṃ karomi / anāthānāṃ sattvānāṃ sānāthyaṃ karomi / kṛpaṇadaridrāṇāṃ dhanakanakaskandhena saṃgrahaṃ karomi (gv 175) vinipātagatānāṃ samānārthatayā saṃgrahaṃ karomi / videśaprāptānāṃ svadeśamupanayāmi / vidikpratipannānāṃ samyagdiśamupanayāmi / bandhanagatān bandhanebhyo vipramokṣayāmi / kāraṇāprāptānāṃ kāraṇāduḥkhebhyo vipramokṣayāmi / aparādhino rājavadhyotsṛṣṭān jīvitāśvāsaprāptān karomi / evaṃ ca cittamutpādayāmi - yathāhameṣāṃ sattvānāṃ vividhabhayopadravaparitrāṇe pratiśaraṇaṃ bhavāmi, evamahametānanuttareṇa dharmasaṃgraheṇa saṃgṛhya sarvakleśebhyaḥ parimocayeyam / jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ samatikrāmayeyam / sarvadurgativinipātabhayebhyaḥ parimocayeyam / kalyāṇamitraparigrahe pratiṣṭhāpayeyam / dharmaratnadānasaṃgraheṇa saṃgṛhṇīyām / anavadye karmaṇi niyojayeyam / tathāgataśarīraviśuddhaye samādāpayeyam / atyantājarāmaraṇadhātuprativedhe pratiṣṭhāpayeyam //
mithyāmāgārgatipannānāmapyahaṃ kulaputra sattvānāṃ vividhadṛṣṭigatagahanābhiniviṣṭānāṃ mithyāsaṃkalpagocarāṇāṃ viṣamakāyavāṅbhanaskarmasamudācāriṇāmasaṃvṛtacāriṇāṃ nānāvratatapaḥsaṃniśritānāmasamyaksaṃbuddhe samyaksaṃbuddhasaṃjñināṃ samyaksaṃbuddhe ca asamyaksaṃbuddhasaṃjñināṃ śarīrātāpanaparitāpanaprayuktānām utsasarohradataḍāganadīparvataprasravaṇadigvidikpraṇāmaparāyaṇānāṃ pāpamitravaśagatānāṃ nānopāyamukhaiḥ pratiśaraṇabhūtā bhavāmi / tata etān pāpakād dṛṣṭigatāt sarvadurgatiprapātapathādvinivartayāmi / laukikāyāṃ ca samyagdṛṣṭau pratiṣṭhāpya divyamānuṣikāyāṃ saṃpattau saṃniyojayāmi / evaṃ ca cittamutpādayāmi - yathāhametān sattvānevaṃrūpādviṣamapratipattiduḥkhātparimocayāmi, evamahaṃ sarvasattvānārye lokottare pāramitāmārge pratiṣṭhāpya sarvajñatāyāmavaivartyān kṛtvā samantabhadreṇa mahāpraṇidhānena sarvajñatāyāmupanayeyam / na ca bodhisattvabhūmeruccaleyamavinivartya sarvasattvadhātum //
atha khalu vāsantī rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva sarvasattvatamovikiraṇadharmāvabhāsajagadvinayamukhaṃ bodhisattvavimokṣadiśaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā buddhādhiṣṭhānena daśa diśo vyavalokya sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
mohaavidyatamovigamārthaṃ dharmaprabhāvitasaṃjanayāya / kālamavekṣya jagatsukhanetā eṣa vimokṣanayo mama śāntaḥ // 1 //
maitri mamā vipulā suviśuddhā kalpa ananta subhāvita pūrve / apāya pharitva prabhāsami lokaṃ eta nayottara sudhana sudhīrā // 2 //
karuṇasamudra mamāmita loke saṃbhavu yatra triyadhvajinānām / yena jagasya dukhaṃ praśamemī eta nayottara sudhana sudhīrā // 3 //
lokasukhānyabhinirharamāṇā saṃskṛta ārya sukhāni ca yāni / prīti udagra pramodami tena otara eta nayaṃ jinaputra // 4 //
saṃskṛtadoṣaparāṅbhukha nityaṃ śrāvakajñānavimuktiphale ca / buddhabalaṃ pariśodhayamānā otara eta nayaṃ jinaputra // 5 //
cakṣu mamā vipulaṃ pariśuddhaṃ yena daśaddiśi paśyami kṣetrā / teṣu ca kṣetrataleṣu svayaṃbhūn paśyami bodhidrumendraniṣaṇṇān // 6 //
lakṣaṇamaṇḍita buddhaśarīrān nānavicitraprabhotsṛjamānān / raśmisamudrapramuñcanaromān paśyami buddhasahasra parṣābhiḥ // 7 //
teṣu ca kṣetrapatheṣu ya sattvāḥ sarvacyutīupapattimukheṣu / paśyami te gatisāgari bālāḥ saṃsaramāṇa svakarmanubhonti // 8 //
srotasamudra mamātiviśuddho yatra samosari śabda aśeṣāḥ / sarvajagasya ya mantrasamudrā sarva śruṇitva dharemi smṛtīye // 9 //
sarvasvarāṅganiruktirutebhirghoṣa alaṃkṛtu apratimānām / yo hi pravartati cakru jinānāṃ taṃ ca śruṇitva dharemi smṛtīye // 10 //
ghrāṇabalaṃ vipulaṃ suviśuddhaṃ dharmasamudranayeṣu asaṅgam / sarvavimokṣavihārapraveśaṃ otara eta nayaṃ jinaputra // 11 //
jihva mamā vipula suprabhūtā tāmratanū ratanābha viśuddhā / yāya jñapemi yathāśaya sattvān otara eta nayaṃ jinaputra // 12 //
dharmaśarīru mamātiviśuddhaṃ sarvatriyadhvasamantasthitānām / rūpaśarīru yathāśaya sattvāḥ paśyiṣu teṣvadhimuktibalena // 13 //
cittamasaṅgamanāsrava mahyaṃ ghoṣarūtaṃ yatha meghaninādaḥ / tatra samosari sarvanarendrān no ca vikalpana vidyati mahyam // 14 //
kṣetrataleṣu acintiya sattvāḥ teṣa prajānami cittasamudrān / indriyaāśaya jānami teṣāṃ no ca vikalpana vidyati mahyam // 15 //
ṛddhi mamo vipulā susamāptā kampayi kṣetra acintiyāya / kāyaprabhāya prabhāvatu yeno sarva sudurdama sattva damemi // 16 //
puṇya mamo vipulaṃ pariśuddhaṃ akṣayakoṣa samantaviyūham / yena pravartayi pūja jinānāṃ bhoti ca sarvajagatyupajīvyam // 17 //
prajña mamo vipulā suviśuddhā yāya prajānami dharmasamudrān / saṃśaya chindami sarvajanānāṃ otara eta nayaṃ jinaputra // 18 //
buddhasamudra ahaṃ avatīrṇā sarvi triyadhvi nayottaramānā / teṣu ca otaramī praṇidhānaṃ eṣa nayo atulaḥ susamāptaḥ // 19 //
sarvaraje ahu kṣetrasamudrān paśyami caiva triyadhvapraveśān / tatra ca paśyami buddhasamudrā teṣa samantatalaṃ nayabhūmim // 20 //
paśya virocana bodhivibuddhaṃ sarvadiśāsu spharitvana kṣetrā / sarvarajaḥpathi bodhidrumendre sāntima dharma nisarjayamānam // 21 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vāsantīṃ rātridevatāmetadavocat - kiyacciraṃ saṃprasthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? kiyacciraṃ pratilabdhaśca te 'yaṃ vimokṣaḥ, yasya pratilambhāttvamevaṃrūpayā sattvārthakriyayā pratyupasthitā? evamukte vāsantī rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - bhūtapūrvaṃ jinaputra atīte 'dhvani sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa praśāntaprabho nāma kalpo 'bhūtpañcabuddhakoṭīśataprabhavaḥ / tatra ratnaśrīsaṃbhavā nāma lokadhāturabhūt / tasyāṃ khalu punarlokadhātau ratnacandrapradīpaprabhā nāma madhyamā cāturdvīpikā / tasyāṃ padmaprabhā nāma rājadhānī / tatra rājadhānyāṃ sudharmatīrtho nāma rājābhūt dhārmiko dharmarājā cakravartī caturdvīpeśvaraḥ saptaratnasamanvāgataḥ / sa tāmakaṇṭakāṃ mahāpṛthivīṃ sasāgaragiriparyantāṃ dharmeṇābhinirjitya adhyāvasati sma //
tasya sudharmatīrthasya rājño dharmamaticandrā nāma bhāryābhūt / sā rātryāḥ pūrve yāme madanamattā ratikrīḍāpariśrāntā madhyame yāme 'ntaḥpuramadhyagatā prasuptā / atha tasyāḥ padmaprabhāyā rājadhānyāḥ pūrveṇa śamathaśrīsaṃbhave mahāvanaṣaṇḍe sarvadharmanigarjitarājo nāma tathāgataḥ sarvavyūhaprabhāmaṇirājaśarīre sarvabuddhavikurvitaprabhave mahābodhivṛkṣe 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ / tenāsau sarvo ratnaśrīsaṃbhavo lokadhāturanekavarṇayā udārayā prabhayā sphuṭāvabhāsito 'bhūt / tasyāṃ ca padmaprabhayāṃ rājadhānyāṃ suviśuddhacandrābhā nāma rātridevatā abhūt / sā tāṃ dharmamaticandrāṃ rājabhāryāmupasaṃkramya ābharaṇasaṃghaṭṭanaśabdena prabodhya evamāha - yatkhalu rājapatni jānīyāḥ - śamathaśrīsaṃbhave mahāvanaṣaṇḍe sarvadharmanigarjitarājo nāma tathāgato 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ / sā tasyā rājabhāryāyāḥ purato vistareṇa buddhaguṇavarṇaṃ buddhavikurvitaṃ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaṃ ca saṃprakāśayāmāsa / (gv 179) sā khalu punaḥ kulaputra rājabhāryā tathāgataprabhāvabhāsitādhyāśayenānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitā / tasya tathāgatasya sabodhisattvaśrāvakasaṃghasya mahāntaṃ pūjāsatkāramakārṣīt / tatkiṃ manyase kulaputra anyā sā tena kālena tena samayena dharmamaticandrā nāma rājabhāryā abhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena dharmamaticandrā nāma rājabhāryā abhūvam //
sā ahaṃ kulaputra tenābhilāṣikeṇa cittotpādena tena ca tathāgatāvaropitena kuśalamūlena sumeruparamāṇurajaḥsamaiḥ kalpairna jātu durgatiṣūpapannā / na narake, na tiryagyonau preteṣu vā, na jātu hīnakuleṣūpapannā / na jātvindriyavikalābhūvam / na jātu duḥkhitābhūvan / sadā ahaṃ deveṣu devamāhātmyaṃ pratilabhya manuṣyeṣu ca manuṣyamāhātmyaṃ na jātu kalyāṇamitravirahitā abhūvaṃ yaduta buddhabodhisattvaiḥ / na jātu viṣameṣu kāleṣūpapannā / sā khalvahaṃ kulaputra buddhānubuddheṣu kuśalamūlānyavaropayamāṇā sumeruparamāṇurajaḥsamān kalpān sukhena śamena kṣemeṇa mārgeṇa āgatā / na ca tāvanme bodhisattvendriyāṇi pariniṣpannāni //
teṣāṃ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāmatikrāntānāmito bhadrakalpātpūrvaṃ daśānāṃ kalpasahasrāṇāṃ prathamastena kālena aśokavirajo nāma kalpo 'bhūt rajovimalatejaḥśrīnāmni lokadhātau / sa khalu punaḥ kulaputra rajovimalatejaḥśrīrlokadhātuḥ kliṣṭaviśuddho 'bhūt pañcabuddhotpādaśataprabhavaḥ / teṣāṃ khalu punaḥ pañcānāṃ buddhaśatānāṃ prathamaḥ sumerudhvajāyatanaśāntanetraśrīrnāma tathāgato loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān / ahaṃ ca prajñāvabhāsaśrīrnāma śreṣṭhidārikā abhūvaṃ vighuṣṭakīrteḥ śreṣṭhino duhitā abhirūpā prāsādikā darśanīyā paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā / sā ca suviśuddhacandrābhā rātridevatā praṇidhānavaśena virajovatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ lokadhātau vicitradhvajāyāṃ rājadhānyāṃ viśuddhanetrābhā nāma rātridevatā abhūt / tayā me rātryāṃ praśāntāyāṃ śayitayormātāpitrostadgṛhaṃ kampayitvā udāreṇāvabhāsena svarūpaṃ saṃdarśya buddhaguṇavarṇaṃ bhāṣitvā sa tathāgataḥ prathamasaptāhābhisaṃbuddho bodhimaṇḍaniṣaṇṇaḥ saṃdarśitaḥ / sā ahaṃ sārdhaṃ mātāpitṛbhyāṃ mahatā ca jñātisaṃghena tāṃ suviśuddhacandrābhāṃ rātridevatāṃ puraskṛtya tasya tathāgatasyāntikamupasaṃkrāntā / tato mayā tasya tathāgatasya udārāṃ pūjāṃ kṛtvā sahadarśanena jagadvinayabuddhadarśanaprabhavo nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ / tryadhvatalajñānāvabhāsamaṇḍalaśca nāma samādhiḥ pratilabdhaḥ, yasya pratilambhānmayā te sumeruparamāṇurajaḥsamāḥ kalpā anusmṛtāḥ / tacca me bodhicittamāmukhībhūtam /
tayā me tasya tathāgatasyāntikāddharmadeśanāṃ śrutvā eṣa sarvasattvatamovikiraṇadharmāvabhāsajagadvinayamukho nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya pratilambhāddaśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃllokadhātūn kāyena spharāmi / ye (gv 180) ca teṣu lokadhātuṣu tathāgatāḥ, te sarve mama cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / teṣāṃ ca pādamūlagatamātmānaṃ saṃjānāmi / ye ca teṣu lokadhātuṣu sattvā upapannāḥ, te 'pi sarve mama cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / teṣāṃ ca rutavimātratāsaṃketaṃ prajānāmi / cittāśayendriyādhimuktīśca prajānāmi / pūrvāntakalyāṇamitreṣu ca paripākaṃ prajānāmi / yathāśayasaṃtoṣaṇaṃ caiṣāṃ kāyamādarśayāmi //
sa ca me vimokṣaḥ praticittakṣaṇaṃ vivardhate / tadvimokṣacittānantareṇa cittena lokadhātuśataparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇi kāyena spharāmi / tadanantareṇa cittena lokadhātusahasraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇi kāyena spharāmi / tadanantareṇa cittena lokadhātuśatasahasraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇi kāyena spharāmi / evaṃ praticittakṣaṇaṃ yāvadanabhilāpyānabhilāpyalokadhātuparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇi kāyena spharāmi / ye ca teṣu buddhakṣetreṣu tathāgatāḥ, sarve te mama cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / teṣāṃ ca pādamūlagatamātmānaṃ saṃjānāmi / yā ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dharmadeśanā, tāṃ sarvāmudgṛhṇāmi, dhārayāmi saṃpradhārayāmi upadhārayāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ pūrvayogasamudrān praṇidhānasamudrānavatarāmi / yā ca teṣāṃ tathāgatānāṃ buddhakṣetrapariśuddhiḥ, tāmapi ca sarvāṃ buddhakṣetrapariśuddhaye 'bhinirhārāmi / ye ca sattvāsteṣu lokadhātusamudreṣūpapannāḥ, te 'pi sarve mama cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / yatpramāṇāśca teṣāṃ sattvānāmāśayendriyādhimuktibhedāḥ, tatpramāṇabhedaṃ kāyamadhitiṣṭhāmi yaduta eṣāṃ paripākavinayamupādāya / evaṃ praticittakṣaṇameṣa vimokṣo vivardhate dharmadhātuprasaraspharaṇavivardhanayogena / etamahaṃ kulaputra sarvasattvatamovikiraṇadharmāvabhāsajagadvinayamukhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi /
kiṃ mayā śakyamanantamadhyasamantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhiniryātānāṃ bodhisattvānāṃ dharmadhātusāgaranayaprasarapraveśavaśavartināṃ sarvabodhisattvasamudāgamajñānavajraketusamādhivikrīḍitānāṃ sarvalokadhātuṣu sarvatathāgatavaṃśasaṃdhāraṇamahāpraṇidhānaniryātānāṃ sarvalokadhātuprasaracittakṣaṇapariśodhanamahāpuṇyasāgarapariniṣpannānāṃ praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuparipākavinayajñānavaśavartināṃ sarvalokadhātuṣu sarvasattvasarvāvaraṇamahāndhakāravidhamanajñānādityacakṣuṣāṃ sarvasattvadhātumahāyānavijñapanavikramāṇāṃ sarvajagatkāṅkṣāvimativicikitsātimiravidhamanamaticandrāṇāṃ sarvabhavasamudrābhiniveśoccalanaviśuddhaghoṣasvaramaṇḍalānāṃ sarvadharmadhāturajaḥpathi vikurvitasaṃdarśanavaśavartināṃ tryadhvatalajñānamaṇḍalāsaṃbhinnānāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum, gocaro vā avatartum, vimokṣavikrīḍitaṃ vā saṃdarśayitum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva magadhaviṣaye bodhimaṇḍe samantagambhīraśrīvimalaprabhā nāma rātridevatā prativasati, yayā ahamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditā, punaḥ punaśca saṃcoditā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vāsantīṃ rātridevatāmābhigārthābhirabhyaṣṭauṣīt -
paśyami kāyu tavādya viśuddhaṃ lakṣaṇacitritu meru yathaiva / lokaabhyudgata lokavibhāsi mañjuśirī yatha rūpaśirīye // 22 //
dharmaśarīru tavātiviśuddhaṃ sarvatriyadhvasamaṃ avikalpam / yatra samosari loka aśeṣaḥ saṃbhavate 'tha vibhoti asaṅgam // 23 //
paśyami sarvagatiprasareṣu kāyu tava pratibhāsavibhaktam / romamukheṣu ca paśyami tubhyaṃ tārakasaṃgha sajyotiṣacandrān // 24 //
cittu tavā vipulaṃ suviśuddhaṃ yena sphuṭaṃ gaganaṃ va diśāsu / yatra samosari sarvanarendrā jñānamakalpamalaṃ varu tubhyam // 25 //
kṣetrarajopama megha vicitrā niścariṣū tava romamukheṣu / te ca pharanti daśaddiśi buddhān sarvaviyūha pravarṣayamāṇāḥ // 26 //
sarvajagopama kāya anantā niścariṣū tava romamukheṣu / te ca daśaddiśi loku pharitvā nānaupāya viśodhayi sattvān // 27 //
romamukheṣu acintiya kṣetrā paśyami nānaviyūhavicitrā / ye tvaya śodhita sattvagatīṣu teṣa yathāśayasaṃbhuta sarvān // 28 //
lābha sulabdha sujīvitu teṣāṃ ye tava nāma śṛṇonti udagrāḥ / ye 'tha ca darśanameṣi narāṇāṃ bodhipathābhimukhāśca bhavanti // 29 //
kalpa acintiya vāsu apāye darśanahetu tavotsahitavyaḥ / yatti śraveṇa praharṣitacittā darśanamātra śamesi ca kleśān // 30 //
kṣetrasahasrarajopama kāyāstvādṛśa tāntaka kalpa bhaveyuḥ / varṇa bhaṇettava romamukhasya varṇakṣayo 'sya bhavenna kadācit // 31 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vāsantīṃ rātridevatāmābhirgāthābhirabhiṣṭutya vāsantyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya vāsantīṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya avitṛpta eva kalyāṇamitraparyupāsanena vāsantyā rātridevatāyā antikāt prakrāntaḥ // 32 // 35 samantagambhīraśrīvimalaprabhā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vāsantyā rātridevatāyāḥ prathamasthānabodhisattvacittamaṇḍalapariśuddhimanugacchan, bodhigarbhasaṃbhavamanuvicārayan, bodhisattvapraṇidhānasāgaramavataran, bodhisattvapāramitāmārgaṃ pariśodhayan, bodhisattvabhūmimaṇḍalamavakrāmayan, bodhisattvacaryāmaṇḍalaṃ pravistaran, bodhisattvaniryāṇasāgaramanusmaran, sarvajñatāvabhāsamahāsāgaramanuvilokayan, sarvajagatparitrāṇapravaṇabodhisattvamahākaruṇāmeghaṃ vipulīkurvan, vāsantyā rātridevatāyāḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānamaṇḍalaṃ sarvakṣetreṣvaparāntādhiṣṭhānamabhinirharan, yena samantagambhīraśrīvimalaprabhā nāma rātridevatā, tenopasaṃkramya samantagambhīraśrīvimalaprabhāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya samantagambhīraśrīvimalaprabhāṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya samantagambhīraśrīvimalaprabhāyā rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya devate, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvo bodhisattvacaryābhūmau carati, kathaṃ niryāti, kathaṃ pariniṣpadyate? āha - sādhu sādhu kulaputra, yastvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya bodhisattvabhūminiryāṇapariniṣpattiṃ pṛcchasi / daśabhiḥ kulaputra dharmaiḥ samanvāgatā bodhisattvāḥ pariniṣpannā bhavanti bodhisattvacaryāyām /
katamairdaśabhiḥ? yaduta sarvatathāgatasaṃmukhībhāvadarśanasamādhipratilambhaviśuddhyā, sarvabuddhalakṣaṇavicitratānantakāyavyavalokanacakṣurviśuddhayā, anantamadhyatathāgatavarṇasamudravijñaptyavatāreṇa, apramāṇabuddhadharmāvabhāsamaṇḍalasamudrasarvadharmadhātupramāṇāvataraṇatayā, sarvatathāgataromavivarasarvasattvopamaraśmisamudranānāsattvārthaniścaritāvataraṇatayā, ekaikaromavivarasarvaratnavarṇārciḥsamudradarśanatayā, praticittakṣaṇaṃ buddhanirmitasamudrasarvadharmadhātuprasaraspharaṇasatvavinayādhiṣṭhānāvataraṇatayā, sarvasattvasvarāṅgasamudrasaṃprayuktatathāgatanirghoṣasarvatryadhvagatadharmacakranirnāda - nirghoṣasarvasūtrāntameghanigarjitanirghoṣamaṇḍalāvataraṇatayā, anantamadhyabuddhanāmasamudrāvataraṇatayā, acintyabuddhavikurvitasaṃdarśanasattvavinayāvaraṇatayā / ebhiḥ kulaputra daśabhirdharmaiḥ samanvāgatā bodhisattvāḥ pariniṣpannā bhavanti bodhisattvacaryāyām //
ahaṃ khalu kulaputra śāntadhyānasukhasamantavikramasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / tasyā mama kulaputra tryadhvaprāptāḥ sarvatathāgatāścakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ buddhakṣetrapariśuddhimavatarāmi / parṣanmaṇḍalasamudrānapi, anantamadhyasamādhivikurvitasamudrānapi, pūrvayogasamudrānapi, nāmasamudrānapyavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ dharmacakrapravartanavimātratāmavatarāmi / tathāgatāyuṣpramāṇanānātvamapi, svarāṅgavimātratāmapi / teṣāṃ ca tathāgatānāmanantadharmadhātuśarīratāmavatarāmi / na ca tāṃstathāgatān bhāvato 'bhiniviśāmi / tatkasya hetoḥ? agatikā hi te tathāgatāḥ, sarvalokagatiniruddhatvāt / anāgatikā hi te tathāgatāḥ, (gv 184) svabhāvāsaṃbhūtatvāt / anutpannā hi te tathāgatāḥ, anutpādadharmatāsamaśarīratvāt / aniruddhā hi te tathāgatāḥ, anutpādalakṣaṇatvāt / asatyā hi te tathāgatāḥ, māyāgatadharmadarśanavijñaptyā / amṛṣā hi te tathāgatāḥ, sarvajagadarthasamutpannatvāt / asaṃkrāntā hi te tathāgatāḥ, cyutyupapattivyativṛttatvāt / avinaṣṭā hi te tathāgatāḥ, dharmaprakṛtyavināśadharmatayā / ekalakṣaṇā hi te tathāgatāḥ, sarvavākpathasamatikrāntatvāt / alakṣaṇā hi te tathāgatāḥ, dharmalakṣaṇasvabhāvaparyavasānatvāt //
sā khalu punarahaṃ kulaputra evaṃ sarvatathāgatānavataramāṇā etaṃ śāntadhyānasukhasamantavikramaṃ bodhisattvavimokṣaṃ tathāgatadhyānamaṇḍalāvabhāsena vipulīkaromi, pravistarāmi avatarāmi anugacchāmi samīkaromi abhinirharāmi samatalīkaromi praveśayāmi vivardhayāmi nidhyāyāmi upanidhyāyāmi ākārayāmi gocarīkaromi dṛḍhīkaromi avabhāsayāmi prabhāsayāmi vyūhayāmi vibhajāmi saṃbhārayāmi saṃbhāvayāmi / tatra ca sarvasaṃkalpāsamudācārāyāṃ mahākaruṇāyāṃ sthitvā sarvasattvaparitrāṇasamudācāracittaikāgratāyai prathamaṃ dhyānaṃ bhāvayāmi sarvamanaskarmavyupaśamāya jñānabalaparākramasarvasattvasaṃgrahaprītisukhacittaikāgratāyai / dvitīyadhyānaṃ bhāvayāmi saṃsāravipannopekṣāsarvasattvasvabhāvaviśuddhyāyatanatāyai / tṛtīyaṃ dhyānaṃ bhāvayāmi sarvasattvakleśaduḥkhasaṃtāpapraśamanatāyai / caturthaṃ dhyānaṃ bhāvayāmi sarvajñatāpraṇidhimaṇḍalavipulīkaraṇatāyai sarvasamādhisāgarābhinirhārakauśalyatāyai sarvabodhisattvavimokṣasāgaranayāvataraṇatāyai sarvabodhisattvavikrīḍitajñānābhijñatāyai sarvabodhisattvacaryāvikurvitābhinirharaṇatāyai samantamukhadharmadhātupraveśajñānanayaṃ pariśodhayamānā / evaṃ śāntadhyānamukhasamantavikramaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhāvayāmi //
sā khalu punarahaṃ kulaputra etaṃ vimokṣaṃ bhāvayamānā nānopāyaiḥ sattvān paripācayāmi yaduta rātryāṃ praśāntāyāṃ ratipramattānāṃ sattvānāmaśubhasaṃjñāṃ saṃjanayāmi / aratisaṃjñāṃ parikhedasaṃjñāmuparodhasaṃjñāṃ bandhanasaṃjñāṃ rākṣasīsaṃjñāmanityasaṃjñāṃ duḥkhasaṃjñāmanātmasaṃjñāmasvāmikasaṃjñāmaparādhīnasaṃjñāṃ jarāmaraṇasaṃjñām / sarvakāmaviṣayaparibhogeṣvanabhiratisaṃjñāṃ saṃjanayāmi / te ca sattvāstaccittaṃ paribhāvayantaḥ sarvakāmaratiṣvanabhiratā dharmārāmaratiṃ pravārayamāṇā agārādanāgārikaṃ niṣkrāmanti / teṣāmahamaraṇyagatānāṃ dharmeṣvānulomikīṃ śraddhāṃ janayāmi / ārtabhīṣaṇodārasvararavaśabdānantardhāpayāmi / rātryāṃ praśāntāyāṃ buddhadharmagambhīratāṃ saṃdarśayāmi / prahāṇānukūlaṃ ca pratyayamupasaṃharāmi / niṣkramatāṃ ca agāradvāraṃ vivṛṇomi / mārgaṃ saṃdarśayāmi / ālokaṃ karomi / tamondhakāraṃ vidhamāmi / bhayamantardhāpayāmi / naiṣkramyaṃ saṃvarṇayāmi / buddhavarṇaṃ bhāṣayāmi / dharmavarṇaṃ saṃghavarṇaṃ kalyāṇamitravarṇaṃ bhāṣāmi / kalyāṇamitropasaṃkramaṇaṃ saṃvarṇayāmi //
etamahaṃ kulaputra vimokṣaṃ bhāvayamānā sattvānāmadharmarāgaraktānāmadharmarāgasaṃkalpānantardhāpayāmi / viṣamalobhābhibhūtānāṃ mithyāsaṃkalpagocarāṇāṃ tān saṃkalpāṃstān manasikārānantardhāpayāmi / (gv 185) anutpannānāṃ pāpakānāmakuśalānāṃ dharmāṇāmanutpādāya utpannānāṃ ca pāpakānāṃ saṃkalpānāmantardhānāya pratyayamupasaṃharāmi / anutpannānāṃ kuśalamūlānāṃ saṃkalpānāṃ pāramitāsaṃprayuktānāṃ caryāsaṃprayuktānāṃ sarvajñatājñānaniryāṇapraṇidhānābhinirhārasaṃprayuktānāṃ maitrīnayasaṃprayuktānāṃ sarvasattvamahākarūṇāspharaṇasaṃprayuktānāṃ vividhadivyamānuṣyasukhopadhānajananasaṃprayuktānāṃ saṃkalpānāmutpādāya utpannānāṃ ca vividhanayapratyayamupasaṃharāmi / yāvatsarvajñatānulomikānāṃ sarvasaṃkalpānāṃ pratyayamupasaṃharāmi //
etamahaṃ kulaputra śāntadhyānasukhasamantavikramaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaniryātānāṃ bodhisattvānāmanantākāradharmadhātujñānapratilabdhānāṃ sarvakuśalamūlasaṃvardhitacittānāṃ sarvatathāgatajñānabalacittāvabhāsapratilabdhānāṃ sarvatathāgataviṣayasaṃvasitacittānāṃ sarvasaṃvāsānāvaraṇacittānāṃ paripūrṇasarvajñatāpraṇidhicittānāṃ sarvakṣetrasāgarāvatīrṇacittānāṃ sarvabuddhasāgaradarśanaprasṛtacittānāṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratīcchanacittānāṃ sarvāvidyāndhakāravidhamanakarāṇāṃ saṃsāraratitṛṣṇākṣayāntakaraṇamārgasarvajñatābhāsasaṃjananacittānāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva mamānantaraṃ vairocanabodhimaṇḍe pradakṣiṇena pramuditanayanajagadvirocanā nāma rātridevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvakarmasu prayoktavyam //
atha khalu samantagambhīraśrīvimalaprabhā rātridevatā tasyāṃ velāyāmetameva śāntadhyānasukhasamantavikramaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
sarvaadhvaparamāstathāgatā āmukhāya adhimukticetasaḥ / teṣu cakṣu vipulaṃ viśudhyate yena otariṣu buddhasāgarān // 1 //
paśyahī jinaśarīru nirmalaṃ lakṣaṇehi samalaṃkṛtaṃ śubham / tacca paśyahi jine vikurvitaṃ dharmadhātupharaṇaṃ pratikṣaṇam // 2 //
eṣa bodhidrumabuddhaāsane saṃprabuddha sugato virocano / dharmadhātu vipulaṃ spharitvanā cakru vartayi jage yathāśayam // 3 //
buddhiyā jinu svabhāvadharmatāṃ niḥśarīra supraśānta advayām / rūpakāyu śubhalakṣaṇaiścitaṃ darśayī jagu pharitva śeṣataḥ // 4 //
buddhakāyu vipulo acintiyo dharmadhātu phari yenaśeṣato / so ca dṛśyati samantataḥ samaṃ sarva darśayi samantato jinān // 5 //
sarvakṣetraparamāṇusādṛśā buddhakāyaprabhamaṇḍalāśritāḥ / anyamanya śubhavarṇadarśanā dharmadhātupharaṇāḥ pratikṣaṇam // 6 //
raśmimegha vipulā acintiyā niścaranti jinaromato 'kṣayāḥ / te spharitva jaga sarvaśeṣato kleśatāpa śamayanti prāṇinām // 7 //
buddhanirmitasamudra akṣayā niścaritva jinaromamaṇḍalāt / dharmadhātu vipulaṃ spharitvanā durgatīdukha śamenti prāṇinām // 8 //
buddhaghoṣu madhuro nigarjate susvarāṅgarutasāgaraprabhaḥ / dharmavarṣa vipula pravarṣaṇo bodhiāśayu janeti prāṇinām // 9 //
saṃgṛhīta anena pūrvato kalpasāgara caritva cārikām / te vipaśyiṣu virocanaṃ jinaṃ sarvakṣetrapratibhāsalakṣaṇam // 10 //
sarvaloka uditastathāgataḥ sattva sarvi samamāmukhīsthitaḥ / anyamanya adhimuktigocaraste na śakyamapi sarvi jānitum // 11 //
bodhisattvavara śeṣaśeṣato ekaromi sugatasya osarī / tadvimokṣanaya ye acintiyāste na śakyamapi sarvi jānitum // 12 //
eṣa devata mamā anantaraṃ lokanāthabhimukhā pramodate / jyotirarcinayaneti nāmato eta pṛccha katha bodhicārikām // 13 // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantagambhīraśrīvimalaprabhāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya samantagambhīraśrīvimalaprabhāṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya samantagambhīraśrīvimalaprabhāyā rātridevatāyā antikāt prakrāntaḥ // 33 // 36 pramuditanayanajagadvirocanā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitrānuśāsanyāveśāviṣṭaḥ kalyāṇamitravacanapratipattisaṃbhūtacittaḥ kalyāṇamitravaidyeṣvāturasaṃjñāsamudācāracittaḥ kalyāṇamitradarśanamanasikārāvikṣiptacittaḥ kalyāṇamitradarśanasarvāvaraṇaparvatavikiraṇāvakāśapratilabdhacittaḥ kalyāṇamitradarśanena sarvasattvadhātuparitrāṇamahākaruṇānayasāgarāvataraṇapratilabdhacittaḥ kalyāṇamitradarśanena dharmadhātunayasāgarajñānāvabhāsapratilabdhacitto yena pramuditanayanajagadvirocanā nāma rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ //
atha khalu pramuditanayanajagadvirocanā rātridevatā sudhanasya śreṣṭhidārakasya bhūyasyā mātrayā kalyāṇamitropasaṃkramaṇakuśalamūlasaṃbhārasaṃbhavaparipākamupādāya mahāsaṃbhārasaṃbhavakalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / mahāvikramaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / duravataraṇavīryakarmakalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / suciravilagnaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / anantamadhyadikpraveśaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / dīrghādhvasaṃvasanasaṃbhavaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / anantakāryasaṃpūrṇavijñaptisaṃbhavaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / anantamadhyamārgavyūhasaṃbhārakramaṇaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / samantamukhavikramasaṃbhavaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat / anuccalanāgamanavikramaṃ kalyāṇamitropasaṃkramaṇamadhyatiṣṭhat //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajñatāsaṃbhāravīryaparākrameṇa kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, mahāpraṇidhānasāgarābhinirhāravikrameṇa kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, ekasattvārthamaparāntakalpāparyantaduḥkhānubhavavyavasitena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, ekaparamāṇurajasi sarvadharmadhātvanucaraṇavilambavikrameṇa mahāvīryakavacavarmaṇā kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, sarvadiksamudraprasarānujavanena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, ekavālapathe aparāntakalpabodhisattvacaryāsaṃvasanena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, bodhisattvacaryāprāptasya praticittakṣaṇaṃ sakalasarvajñatājñānapratiṣṭhānena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, tryadhvaprāptasarvatathāgatavikurvitavyūhamārgākramaṇavyavasitena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, sarvadharmadhātunayasrotaḥprasṛtamārgākrameṇa kalyāṇamitropasaṃkramaṇena, sarvadharmadhātunayārambaṇānuccalitena sakaladharmadhātuspharaṇena kalyāṇamitropasaṃkramaṇena yena pramuditanayanajagadvirocanā rātridevatā tenopasaṃkrāntaḥ //
so 'paśyat pramuditanayanajagadvirocanāṃ rātridevatāṃ bhagavataḥ parṣanmaṇḍale puṣpagarbhasiṃhāsananiṣaṇṇāṃ samantabhadraprītivipulavimalavegadhvajaṃ bodhisattvasamādhiṃ samāpannām / tasyāścāpaśyat sarvaromavivarebhyaḥ sarvasattvābhirocanāṃ sarvasattvābhirucitāṃ sarvasattvadarśanānukūlāṃ sarvasattvapriyadarśanavividhadānādipāramitācaryābhidyotanameghānniścaramāṇan yaduta sarvasattvayathāśayavijñaptisamarutadānacaryāsaṃdarśanameghān sarvasattvānugrahāvigrahāya sarvavastvanavekṣaṇatāyai sarvasattvasamaprayogāparityāgitāyai sarvasattvasamacittatāyai sarvasattvāvimānanāparityāgatāyai ādhyātmikabāhyasarvavastuparityāgitāyai (gv 189) mahāduṣkaraparityāgasaṃdarśanatāyai sarvaloke yathāśayasattvadānacaryāsaṃdarśanatāyai tryadhvaprāptabodhisattvācintyaduṣkaracaryāparityāganirmāṇameghānniścaritvā daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasaraparyāpannānāṃ sarvasattvānāṃ vijñaptimāgacchato 'paśyat yadutācintyabodhisattvavṛṣabhitāvikurvitapratilābhena //
sarvaromavivarebhyaḥ sarvasattvasamāpannānaupapattinirmāṇakāyameghānniścaritvā sarvalokadhātuparyāpannān sarvasattvān spharitvā abhimukhaṃ sarvavratasamādānākampyatāṃ saṃdarśayamānān sattvadhātusamaṃ nānātapovratamaṇḍalamudyotayamānān sarvasarvalokaniśrayatāṃ sarvaviṣayānavekṣatāṃsarvasaṃsārasaṃvāsavimukhatāṃ divyamānuṣasaṃpattivipattisukhasamavasaraṇatāṃ saṃdarśayamānān aśubhamaṇḍalamudyotayamānān, śubhasaṃjñāviparyāsaṃ loke vinivartayamānān, anityacalavyayapariṇāmadharmatāṃ paridīpayamānān, duḥkhānātmasarvasaṃskāradharmatāṃ saṃdarśayamānān, tathāgataviṣayasaṃvāsāvipravāsatāṃ rocayamānān, atyantatathāgataśīlapariśuddhaye sattvān samādāpayamānān, sarvasattvayathāśayarutaśīlacaryāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvasaṃtoṣaṇaśīlasugandhikatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvān paripācayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca sarvasattvadhātusamāpannān nānāvarṇātmabhāvanirmāṇameghānniścaritvā sarvasattvānāṃ sarvāṅgapratyaṅgacchedādhivāsanatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvakāyotpīḍanopakramaṇādhivāsanatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvāsatyavacanākrośaparibhāṣaṇakutsanapaṃsanatāḍanatarjanādhivāsanatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvākṣobhyatāṃ saṃdarśayamānān sarvasattvasatkārānunnāmāvanāmatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvanirabhimānatāṃ saṃdarśayamānān, sarvadharmasvabhāvakṣāntyakṣayatākṣayajñānatāṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvasarvakleśaprahāṇāya kṣānticaryāṃ saṃdarśayamānān sarvasattvānāṃ, visaṃsthitadurvarṇāśrayaśarīratāṃ vyāvartayamānān sarvasattvānāmanuttarāṃ tathāgatavarṇaviśuddhiṃ saṃvarṇayamānān sattvān paripācayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca sarvasattvasamānnānāvarṇasaṃsthānārohapariṇāhān nānopapattikasattvakāyanirmāṇameghānniścārya yathāśayān sattvān spharitvā sarvajñatāmahāsaṃbhāravīryaparākramatāṃ saṃdarśayamānān, sarvamārakalivikiraṇavīryatāṃ bodhyārambhākṣobhyāvivartyavīryatāṃ sarvasattvasaṃsārasāgarottāraṇavīryatāṃ sarvākṣaṇāpāyadurgativinipātapathavinivartanavīryatāmajñānaparvatavikiraṇavīryatāṃ sarvatathāgatapūjopasthānāparikhedavīryatāṃ sarvabuddhadharmacakrasaṃpratīcchanasaṃdhāraṇavīryatāṃ sarvāvaraṇaparvatanirbhedanavikiraṇavīryatāṃ sarvasattvaparipākavinayāparikhedavīryatāṃ sarvabuddhakṣetrapariśodhanavīryatāmanuttarāṃ tathāgatavīryaviśuddhiṃ saṃdarśayamānān sattvān paripācayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca nānāvarṇasaṃsthānān vividhātmabhāvanirmāṇameghānniścaritvā nānopāyaiḥ sattvānāṃ prītiṃ saṃjanayamānān, daurmanasyaṃ vinivartayamānān, sarvakāmaratiṃ vijugupsamānān, hrīdharmatāṃ loke prabhāvayamānān, guptendriyatāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, anuttarabrahmacaryaṃ (gv 190) saṃvarṇayamānān, sabhayaṃ kāmalokamāraviṣayaṃ saṃdarśayamānān, vigatakāmaratīnāmapi sarvalokakāmarativiṣayaṃ saṃdarśayamānān, dharmārāmaratyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, anupūrvadhyānasamādhisamāpattisukhānyabhinirharamāṇān, sarvasattvasarvakleśanidhyapticittatāṃ saṃvarṇayamānān, sarvabodhisattvasamādhisamudravikurvaṇatāṃ saṃdarśayamānān, bodhisattvābhijñāvikurvitavṛṣabhitāṃ saṃdarśayamānān, sattvānāṃ prītiṃ saṃjanayamānān, prāmodyamutpādayamānān, daurmanasyaṃ vyāvartayamānān, cittakalyatāmāvahayamānān, cittakarmaṇyatāṃ kurvāṇān, āśayaṃ viśodhayamānān, indriyāṇyuttāpayamānān, kāyasukhaṃ saṃjanayamānān, dharmaprītivegaṃ vivardhayamānān sattvān paripācayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca sarvopapattisadṛśaśarīrānnānākāyameghānniścaritvā sarvakṣetragatasarvasattvābhimukhābhirucitadarśanatāyai sarvakalyāṇamitropasaṃkramaṇāparikhedatāṃ saṃdarśayamānān, sarvācāryagurukalyāṇamitropasthānaparicaryāparikhedatāṃ saṃdarśayamānān, sarvatathāgatadharmacakrapravartanasaṃpratīcchanasaṃdhāraṇāparikhedavīryatāṃ saṃdarśayamānān, sarvadharmamukhasamudrān pravicinvānān, sarvabuddhasamudrāvatāraṇanayaṃ saṃvarṇayamānān, sarvadharmalakṣaṇasvabhāvanayamabhidyotayamānān, sarvadharmān, samādhidvāraṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvadṛṣṭiparvatanirbhedanaṃ prajñāvajraṃ saṃdarśayamānān, anekacittakṣaṇasamāyogena sarvasattvāvidyāndhakāravidhamanaprajñādityamaṇḍalodāgamaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvaprītisaṃjananatayā sarvajñatāyāṃ sattvān paripācayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca sarvajagatsamānudārācintyanānāvarṇavikalpasaṃsthān ātmabhāvanirmāṇameghānniścaritvā yathāśayādhimuktasarvasattvābhimukhasthitān nānārutamantrasaṃskāranirdeśaiḥ sarvalaukikapuṇyābhijñatāṃ saṃdarśayamānān, sarvalaukikakṛtyapracārataśca sarvatraidhātukasaṃbhavasaṃdarśanataśca sarvatraidhātukaniḥsaraṇadiksaṃvarṇanataśca sarvadṛṣṭikāntāragahananiḥsaraṇadiksaṃdarśanataśca sarvajñatāmārgaviśeṣatāṃ saṃvarṇayamānān, śrāvakapratyekabuddhabhūmipathasamatikramaṃ saṃdarśayamānān, saṃskārāsaṃskārānunayapratighānunaye 'pratighānunayatāṃ saṃdarśayamānān, saṃsāranirvāṇasukhāsaṃniśritatāṃ saṃdarśayamānān, tuṣitabhavanavāsādiparaṃparāgamanāpratiprasrabdhiṃ saṃdarśayamānān, bodhimaṇḍaprasthānābhisaṃbodhāpratiprasrabdhiṃ saṃdarśayamānān, sarvajñatāyāṃ sattvān paridīpayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca ekaikasmādromavivarāt sarvakṣetraparamāṇurajaḥsamānātmabhāvanirmāṇameghānniścaritvā sarvasattvalokābhimukhasthitān samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaṃ saṃvarṇayamānān, sarvadharmadhātuviśuddhiniṣṭhāpraṇidhānavaiśeṣikatāṃ saṃvarṇayamānān, praticittakṣaṇaṃ sarvalokadhātusamudrapariśuddhiṃ saṃvarṇayamānān, sarvatathāgatapūjopasthānāpratiprasrabdhiṃ saṃvarṇayamānān, praticittakṣaṇaṃ sarvadharmanayasāgarāvatārāpratiprasrabdhiṃ saṃvarṇayamānān, praticittakṣaṇaṃ tathāgatabalapraveśāpratiprasrabdhatāṃ (gv 191) saṃvarṇayamānān, praticittakṣaṇaṃ sarvalokadhātusamudraparamāṇurajaḥsamasarvadharmadhātunayasāgarāvataraṇāpratiprasrabdhīḥ saṃdarśayamānān, sarvakṣetreṣvaparāntādhiṣṭhānakalpasaṃvāsasarvajñatāmārgaviśuddhisaṃprakāśanāpratiprasrabdhatāṃ saṃvarṇayamānān, praticittakṣaṇaṃ tathāgatabalapraveśāpratiprasrabdhatāṃ saṃdarśayamānān, sarvatryadhvanayasāgarāvatārāpratiprasrabdhatāṃ saṃdarśayamānān, bodhisattvasarvakṣetrarddhivikurvitasaṃdarśanāpratiprasrabdhatāṃ saṃdarśayamānān, bodhisattvapraṇidhānacaryāsaṃdarśanena sarvasattvān sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca ekaikasmādromavivarāt sarvajagaccittasamān kāyanirmāṇameghānniścaritvā sarvasattvābhimukhasthitānaparyantaṃ sarvajñatāsaṃbhārabalaṃ saṃdarśayamānān, abhedyāparyādattāvināśadharmasarvajñatācittabalaṃ saṃdarśayamānān, avivartyāpratyudāvartyādhiṣṭhānāpratiprasrabdhamanuttarasarvabodhisattvacaryāsamudāgamabalaṃ saṃdarśayamānān, sarvasaṃsāradoṣānanulepabalatāṃ bodhisattvānāṃ saṃvarṇayamānān, sarvamāramaṇḍalavikiraṇabalaṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, sarvakleśamalānanulepakleśabalatāṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, sarvakarmāvaraṇaparvatavikiraṇabalaṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, sarvakalpasaṃvāsabodhisattvacaryāparikhedamahākaruṇābalaṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, sarvabuddhakṣetrasaṃprakampanasaṃkṣobhaṇasarvasattvasaṃpraharṣaṇabalaṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, sarvamāraparapravādigaṇapramardanabalaṃ bodhisattvānāṃ saṃdarśayamānān, mahādharmacakrapravartanajñānabalaṃ loke prabhāvayamānān, sarvasattvān sarvajñatāyāṃ paridīpayamānānapaśyat //
sarvaromavivarebhyaśca ekaikasmādromavivarāt sarvajagaccittasamādānānantavarṇakāyanirmāṇasamudremeghānniścaritvā daśadiganantasattvadhātuspharaṇān yathāśayādhimuktānāṃ sattvānāṃ bodhisattvacaryājñānavikramaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvadhātusamudrāvataraṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvacittasamudrāvataraṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvendriyasāgaraparijñājñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvacaryāsamudrāvataraṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvasattvaparipākavinayakālānatikramaṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvadharmadhātvānuravaṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātujñānanayasāgaraspharaṇajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvalokadhātusamudrasaṃvartavivartajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvalokadhātupratiṣṭhānasaṃsthānavyūhavikalpajñānaṃ saṃdarśayamānān, sarvatathāgatapūjāvikurvitopasaṃkramaṇapūjopasthānadharmacakrameghasaṃpratīcchanajñānaṃ saṃdarśayamānān, evaṃ jñānapāramitācaryāsaṃdarśanena sattvānāṃ prītiṃ saṃjanayamānānapaśyat / cittaṃ prasādayamānān prāmodyamutpādayamānān harṣaṃ saṃjanayamānān daurmanasyaṃ vinivartayamānān cittaṃ viśodhayamānān cittakalyatāmāvartayamānān, indriyāṇyuttāpayamānān adhimuktibalaṃ saṃjanayamānān sarvajñatāyāmavaivartyān kurvāṇānapaśyat //
yathā ca pāramitācaryāsaṃdarśanena loke sattvān paripākaṃ vrajato 'paśyat, tathā sarvabodhisattvadharmanigarjanena ye ca pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ prathamacittotpādasaṃbhārāḥ (gv 192) kalyāṇamitrārāgaṇaprayogāḥ tathāgatapādamūlopasaṃkramaṇapūjopasthānaprayogāḥ kuśaladharmacaryābhiyogaprayogāḥ, ye ca dānapāramitācaryāduṣkaraparityāgāḥ, śīlapāramitāpariśodhanaprayogāḥ, mahārājyaiśvaryaparivārabhogādhipatyaparityāgābhiniṣkramaṇaprayogāḥ, ye loke duṣkaracaryāmahāvratatapomaṇḍalakṣāntinirhārāḥ, yā bodhisattvavratasamādānaprayogākampyatā, ye bodhisattvadṛḍhasamādānadharmasamudrāḥ sarvasattvadhātuduṣkṛtadurbhāṣitaduścintitādhivāsanaprayogāḥ, kāyikacaitasikapīḍādhivāasanaprayogāḥ, yā sarvakarmāvipraṇāśadharmatākṣāntiḥ sarvadharmādhimuktikṣāntiḥ sarvadharmasvabhāvanidhyānakṣāntiḥ, yat sarvajñatārambhaprayogavīryam, yat sarvabuddhadharmapariniṣpādanavīryam, yāḥ sarvavīryapāramitācaryāḥ ye dhyānapāramitāsaṃbhārāḥ dhyānapāramitābhiyogāḥ dhyānapāramitāpariniṣpattiviśuddhicaryāḥ, yāni bodhisattvasamādhipratilābhavikurvitāni, ye samādhimukhasamudrāvatārāḥ, yāni dhyānapāramitācaritāni, ye prajñāpāramitāsaṃbhārāḥ, ye bodhisattvamahāprajñādityamaṇḍalaviśodhananayāḥ, ye mahāprajñāmeghasaṃbhavāḥ, ye prajñānidhānasaṃbhārāḥ, ye mahāprajñāmahāsāgaravyavacāraṇanayaprayogāḥ, ye mahopāyakauśalyanayaprayogāḥ, ye mahopāyakauśalyapariśuddhisaṃprayuktāḥ pūrvayogāḥ, yāni bodhisattvamahāpraṇidhipāramitāśarīrāṇi, yā mahāpraṇidhipāramitāpariniṣpattayaḥ, yāni
mahāpraṇidhānapāramitācaritāni, ye mahāpraṇidhānapāramitāsaṃprayuktāḥ pūrvayogāḥ, ye balapāramitāpratilābhamahāsaṃbhārāḥ, ye balapāramitāpratyayāḥ , ye balapāramitānayamahāsāgarāḥ, ye balapāramitānirdeśāḥ, ye balapāramitāsaṃprayuktāḥ pūrvayogāḥ, ye jñānapāramitānayāḥ, ye jñānapāramitāprayogāḥ, ye jñānapāramitāviśuddhinayāḥ, yā jñānapāramitādiśaḥ, ye jñānapāramitānugamāḥ, ye jñānapāramitāprasarāḥ, yāni jñānapāramitānayasamavasaraṇāni, ye jñānapāramitāvijñaptinayāḥ, yāni jñānapāramitāprasarānusaraṇāni, yāni jñānapāramitāspharaṇāni, ye jñānapāramitāpravistarāḥ, ye jñānapāramitākāyāḥ, ye jñānapāramitāsamudranayāḥ, ye jñānapāramitāpariniṣpattisaṃprayuktāḥ pūrvayogāḥ, ye jñānapāramitācaryāprakārapravicayapraveśasaṃbhavasamudāgamāḥ, ye jñānapāramitāsamavasaraṇanayasaṃprayuktā dharmādharmasaṃgrahadharmajñānānugamāḥ karmajñānānugamāḥ kṣetrajñānānugamāḥ kalpajñānānugamāḥ tryadhvajñānānugamāḥ buddhotpādajñānānugamā buddhajñānānugamā bodhisattvajñānānugamā bodhisattvacittasaṃbhavajñānānugamā bodhisattvavyavasthānajñānānugamā bodhisattvasaṃbhavajñānānugamāḥ, bodhisattvaprasthānajñānānugamāḥ, bodhisattvapraṇidhijñānānugamāḥ, bodhisattvadharmacakrajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmapravicayajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmasāgaranayajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmasamudrajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmaparivartajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmanidhānajñānānugamāḥ, bodhisattvadharmagatijñānānugamāḥ, ye pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā yāvadanantamadhyārambaṇajñānapāramitāsaṃprayuktā
bodhisattvadharmāḥ, tānasyāḥ sarvaromavivarebhya ekaikaromavivaravisṛtanānāvarṇasattvakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat /
yaduta akaniṣṭhasudarśanasudṛśātapobṛhacchuddhāvāsadevasadṛśakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / (gv 193) evaṃ bṛhatphalapuṇyaprasavānabhrakadevasadṛśakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / śubhakṛtsnāpramāṇaśubhaparīttaśubhadevasadṛśakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānāpaśyat / ābhāsvarāpramāṇābhaparīttābhadevasadṛśakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / mahābrahmabrahmapurohitabrahmapārṣadadevasadṛśakāyameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāpsarogaṇasadevaputravaśavartidevarājasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāpsarogaṇasadevaputrasunirmitadevarājasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāpsarogaṇasadevaputrasaṃtuṣitadevarājasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāpsarogaṇasadevaputrasuyāmadevarājasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāpsarogaṇasadevaputraśakradevarājasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / dhṛtarāṣṭragandharvarājagandharvaputragandharvakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / virūḍhakakumbhāṇḍarājakumbhāṇḍaputrakumbhāṇḍakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / virūpākṣanāgarājanāgaputranāgakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / vaiśravaṇamahāyakṣarājayakṣaputrayakṣakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat /
drumakinnararājakinnaraputrakinnarakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sumatimahoragendramahoragaputramahoragakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / mahābalavegasthāmagaruḍendragaruḍaputragaruḍakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / rāhvasurendrāsuraputrāsurakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / yamadharmarājayamaputrayamakanyāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sarvamanuṣyendranaranārīdārakadārikāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / evaṃ sarvagatiparyāpannasarvasattvasadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sarvaśrāvakapratyekabuddharṣisadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / vāyvaptejaḥskandhadevatāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / sāgaranadīparvatavanaspatyauṣadhivṛkṣapṛthivīdevatāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / udyānanagarabodhimaṇḍarātridivasagaganadikpādagāminīśarīrakāyikadevatāsadṛśātmabhāvameghaniścaritān sattvān paripācayamānānapaśyat / evaṃ yāvadvajrapāṇisādṛśātmabhāvameghaniścaritān daśa diśaḥ spharitvā dharmadhātunayaprasareṣu sarvasattvasaṃmukhībhāvasthitān sattvān paripācayamānānapaśyat //
ye ca pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ prathamacittotpādasaṃbhāramukhāḥ pūrvajanmasamudāgatakuśalacittaparaṃparāvyavacchedanayāḥ, yāni ca bodhicittotpādapraśaṃsāparaṃparānantaryāṇi (gv 194) cyutyupapattiparigrahaparaṃparānantaryāṇi ātmabhāvaparigrahaparaṃparānantaryāṇi nāmacakraparaṃparānantaryāṇi kalyāṇamitropasaṃkramaṇaparaṃparānantaryāṇi buddhotpādārāgaṇaparaṃparānantaryāṇi, dharmapadavyañjanodgrahaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvamārgapratipatticittaparaṃparānantaryāṇi samādhipratilābhaparaṃparānantaryāṇi samādhipratilābhādbuddhadarśanaparaṃparānantaryāṇi kṣetradarśanacakṣuspharaṇaparaṃparānantaryāṇi kalpaparaṃparājñānacakrānantaryāṇi dharmadhātuprativedhajñānaparaṃparānantaryāṇi sattvadhātuvyavalokanajñānaparaṃparānantaryāṇi dharmadhātunayasāgarāvataraṇaparaṃparācyutyupapattijñānaparaṃparānantaryāṇi divyaśrotrapariśuddhipratyavekṣaṇajñānaparaṃparānantaryāṇi sarvasattvadhātucittavyavalokanasarasvatyavakrāntimukhaparaṃparānantaryāṇi prathamadivyacakṣuravakrāntimukhaparaṃparānantaryāṇi prathamadivyaśrotravijñaptiparaṃparānantaryāṇi prathamaparasattvacittajñānaparaṃparānantaryāṇi prathamātmaparasattvapūrvanivāsānusmṛtijñānaparaṃparānantaryāṇi prathamābhāvapratiṣṭhānābhisaṃskārarddhipratilābhapratyayaparaṃparānantaryāṇi maharddhivikramadikspharaṇaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvavimokṣapratilābhaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvavimokṣasāgarācintyanayāvatāraparaṃparānantaryāṇi bodhisattvavikurvitaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvavikramaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvākramaparaṃparānantaryāṇi bodhisattvasaṃjñāgataparaṃparānantaryāṇi bodhisattvamārgāvatāraparaṃparānantaryāṇi, yāvad yāni pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā bodhisattvasusūkṣmajñānapraveśaparaṃparānantaryāṇi, tāni asyāḥ sarvaromavivarebhyo nirmāṇakāyameghānniścaritvā sattvebhyo dharmaṃ deśayamānānapaśyat / saṃprakāśayamānān dyotayamānān saṃdarśayamānān udīrayamānān pravibhajamānān pravistaramānān gaṇayato nirdiśyamānān vijñāpayamānān upasaṃharamāṇānapaśyat //
keṣāṃcidvātamaṇḍalīsaṃkṣobhanirghoṣarutena deśayamānānapaśyat / keṣāṃcidapskandhasaṃkacchananirnādarutena, keṣāṃcijjvalanārcinigarjitarutena, keṣāṃcit sāgaragarjitanirghoṣarutena, keṣāṃcit pṛthivīsaṃkampananirnādarutena, keṣāṃcinmahāparvatarājasaṃghaṭṭanasaṃharṣaṇanirghoṣanirnādarutena, keṣāṃciddevanagarasaṃkampanamadhuranirnādanirghoṣarutena, keṣāṃciddivyavimānasaṃghaṭṭanarutena, keṣāṃciddevendrarutena, keṣāṃcinnāgendrarutena, keṣāṃcidyakṣendrarutena, keṣāṃcidgandhavendrarutena, keṣāṃcidasurendrarutena, keṣāṃcidgaruḍendrarutena, keṣāṃcinmahoragarutena, keṣāṃciddevarutena, keṣāṃcitkinnarendrarutena, keṣāṃcinmanuṣyendrarutena, keṣāṃcidbrahmendrarutena, keṣāṃcidapsaraḥsaṃgītirutena, keṣāṃciddivyatūryasaṃpravādanarutena, keṣāṃcinmaṇirājanirghoṣarutena, keṣāṃcit sarvasattvakāyanānārutaiḥ pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā vimokṣaviṣayaṃ sattvānāṃ prabhāvayamānānapaśyat / evaṃ bodhisattvātmabhāvameghairnānābodhisattvarutaistathāgatanirmāṇakāyameghaistathāgatarutavimātratāsvarāṅganayaiḥ pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā vimokṣaviṣayaṃ saprathamacittotpādasaṃbhavaniṣpattisamudāgamaṃ savimokṣavikrīḍitaṃ sarvasattvānāṃ vijñapyamānānapaśyat //
tasyā ekaikena nirmāṇarūpameghena praticittakṣaṇamanabhilāpyānabhilāpyāni daśadiśi loke buddhakṣetrāṇi viśodhyamānānapaśyat / anantamadhyān sattvasamudrān sarvāpāyaduḥkhebhyo (gv 195) vimocyamānānapaśyat / anantamadhyaṃ sattvadhātuṃ devamanuṣyasaṃpattau pratiṣṭhāpyamānānapaśyat / anantamadhyān sattvasamudrān saṃsārasāgarāduccālyamānānapaśyat / anantamadhyān sattvasamudrān śrāvakapratyekabuddhabhūmau pratiṣṭhāpyamānānapaśyat / praticittakṣaṇamanantamadhyān sattvasamudrān daśabhūmāvāvartamānān sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ paśyati sma, śṛṇoti vyavacārayati avacarati pratividhyati nidhyāyati anugacchati anusarati anupraviśati samatayādhitiṣṭhati yaduta pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā acintyasamantabhadraprītivipuladhvajabodhisattvavimokṣavikurvitavṛṣabhitānubhāvena pūrvasabhāgacaritatvāttathāgatādhiṣṭhānādhiṣṭhitatvādacintyakuśalamūlaparipākena samantabhadrāyāśca bodhisattvacaryāyā bhājanībhūtatvāt //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahābodhisattvaprītivegasāgarāvabhāsapratilabdho daśadiktathāgatādhiṣṭhitaḥ pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā pramuditanayanajagadvirocanāṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhyaṣṭauṣīt -
gambhīradharmata jinānāṃ yatra suśikṣitāsyamitakalpān / daśadiśi loki anupūrvaṃ rūpa yathāśayaṃ jagu pharitvā // 1 //
jñātvā nirātmakamanāthaṃ vitatha visaṃjñinaṃ satatabhrāntam / ṛddhyā anekavidha kāyaiśvarya vidarśatva jagu vinesi // 2 //
atyantavijvara praśāntā dharmaśarīra advayaviśuddhā / dvayāniśritaṃ jagaśeṣaṃ nirmitameghagarjana vinesi // 3 //
na ca skandhaāyatanadhātau niśrayu tubhya vidyati kadācit / sarvāṅgapūrṇavararūpaiśvaryaṃ nigarjanairjagu vinesi // 4 //
adhyātmabāhiravimuktā uccalitā dvayodbhavasamudrāt / saṃsārasāgari anantān darśayase gatīṣu pratibhāsān // 5 //
na ca tubhya iñjana kadācinmanyana syandanā na ca prapañcā / loke prapañcaratabālān dharmasvabhāva darśayi vinesi // 6 //
ekāgracitta bahukalpān sarvasamādhisāgaravihāraiḥ / pūjārthamutsṛjasi romnā nirmitamegha dikṣu sugatānām // 7 //
buddhabalanayapraveśānotarasi pratikṣaṇamanantān / sarvān saṃgrahaprayogaṃ darśayase yathāsvamavatāraiḥ // 8 //
vyavalokya tvaṃ bhavasamudraṃ karmavicitritaṃ vividharūpān / dharmeṣvanāvaraṇamārgaṃ deśayatī viśodhayasi sattvān // 9 //
rūpaṃ ti lakṣaṇavicitraṃ śuddha samantabhadracaraṇena / sattvānāmāśayavaśā tvaṃ devata rūpu darśayasi loke // 10 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ pramuditanayanajagadvirocanāṃ rātridevatāmābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya etadavocat - kiyacciraṃ saṃsthitāsi devate anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? kiyaccirapratilabdhaścāyaṃ tvayā devate samantabhadraprītivipulavimalavegadhvajo bodhisattvavimokṣa iti //
atha khalu pramuditanayanajagadvirocanā rātridevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
smarāmi atīta bahukalpān kṣetrarajopamāstata pareṇa / kṣetraṃ maṇiprabhasukhābhaṃ tatra praśāntaghoṣu anukalpaḥ // 11 //
daśacāturdvīpanayutānāṃ koṭiśatasahasra paripūrṇam / maṇiparvatābhaparimāṇaṃ madhyama cāturdvīpa suvicitram // 12 //
daśarājadhāninayutānāṃ koṭiśataiḥ sahasraparipūrṇam / gandhadhvajā maṇiprabhāsā madhyamarājadhāni ramaṇīyā // 13 //
tasyāṃ viśāṃpatirabhūṣī pārthivacakravartirabhirūpo / dvātriṃśalakṣaṇasamaṅgī so 'nuvyañjanai racitagātraḥ // 14 //
upapāduko padumagarbhe kāñcanavarṇasuprabhaśarīro / jambudhvajaṃ sakalu sarva spharati prabhāya so gaganacārī // 15 //
putrāṇa tasya paripūrṇa śūravarāṅgarūpiṇa sahasrā / koṭī amātya paripūrṇā paṇḍita dakṣa viddha medhāvī // 16 //
daśa istrikoṭi paripūrṇāḥ apsarasādṛśā ratividhijñā / tāḥ sniogdhacitta hitacittā maitramanā upasthihiṣu rājñaḥ // 17 //
so co mahāpṛthivīrājā parvatacakravālapariyantāḥ / catvāra dvīpa susamṛddhā dharmabalena āvasati sarvān // 18 //
ahu cakravartivarabhāryā brahmarutasvarā racanakāyā / vimalaprabhā kanakavarṇā spharami prabhāya yojanasahasram // 19 //
astaṃ gate dinakararaśmi svapiti nṛpe saputraparivāraiḥ / saṃgītighoṣa upaśānte śayanagatā ahu sukhaprasuptā // 20 //
rātrimadhyamaki yāme buddha utpannu bhū śirisamudraḥ / tasmin vikurvita anantā darśi jino daśaddiśi pharitvā // 21 //
tān sarvakṣetrarajatulyāno siripūjitaḥ prabhasamudrān / nānāvikurvitaśarīrān yehi pharī diśo daśa aśeṣāḥ // 22 //
pṛthivī prakampita saśailā ghoṣa nigarji te jina utpanno / devāsurā manujanāgāḥ sarvi praharṣi te jina utpannaḥ // 23 //
buddhasya nirmitasamudrā niścari sarvaromavivarebhyaḥ / te co daśaddiśi pharitvā loki yathāśaye bhaṇiṣu dharmam // 24 //
tāṃśco vikurvita anantān supini jino nidarśi mama sarvān / gambhīra garjita śruṇitvā prīti mamā abhūṣi supinānte // 25 //
daśa rātridevatasahasrā upari mama sthitā nabhatalasmin / varṇānudīryanta jinasya divyarutena māṃ bhaṇi prabodhya // 26 //
uttiṣṭha devamatibhārye eṣa jinopapanna tava rājye / kalpāna sāgaraśatebhi durlabha saṃpaśyan sukhi viśuddho // 27 //
ahu prītisaṃbhuta vibuddhā paśyami ābha nirmala viśuddhām / saṃpaśya 'kṣṇa iyamābhā paśyami buddha bodhidrumarāje // 28 //
dvātriṃśalakṣaṇavicitro raśmisamudra osaritu romāt / abhyudgato yatha sumeru dakṣiṇavāmato jina samantāt // 29 //
dṛṣṭvā mama pramuditāyāścittamutpannamīdṛśa bhaveyam / praṇidhiśca me kṛtu udāro buddhavikurvitaṃ vipula dṛṣṭvā // 30 //
pratibodhitaḥ sa maya rājā istrigaṇaśca yo 'sya parivāram / buddhaprabhā vipula dṛṣṭvā sarvi abhūṣi prīṇitaśarīrāḥ // 31 //
upasaṃkramī jinasakāśaṃ svāmina sārdha yānanayutebhiḥ / bahuprāṇikoṭinayutebhiḥ saṃparivāritaḥ sabalakāyaḥ // 32 //
pūjā kṛtā mayi jinasyo varṣasahasra viṃśati anūnā / niryātitā ratana sapto pṛthivī sasāgarā ca sugatasya // 33 //
sūtrāsamudra guṇameghān praṇidhisamudra saṃbhavaviyūhān / sarvāṃstathāgataprabhavān deśayate yathāśaya jagasmin // 34 //
sā rātridevata hitārthaṃ bodhayi māṃ tadā karuṇajātā / tasyāṃ mama spṛha utpannā īdṛśa bhūtva bodhayi pramattān // 35 //
etanmama praṇidhicittaṃ prathamamupapannamagravarabodhau / saṃsārasāgaragatāyā no mama niścitā bhavasamudraiḥ // 36 //
daśa buddhakoṭinayutāni ye mama pūjitā janiya śraddhām / saṃsāri devamanujeṣū viṣayaratisukhānyabhilaṣantyā // 37 //
prathamo jinaḥ śirisamudrastatsamanantaraṃ guṇapradīpaḥ / tṛtīyo jino ratanaketurbuddha caturtha bhūdgaganaprajñaḥ // 38 //
jina pañcamaḥ kusumagarbhaḥ ṣaṣṭhu jino asaṅgamaticandraḥ / jinu dharmacandraprabhurājo aṣṭamu jñānamaṇḍalaprabhāsaḥ // 39 //
racanārciparvatapradīpo navamu abhūṣi tatra dvipadenduḥ / daśamastriyadhvaprabhaghoṣaste maya pūjitā pramuditāyā // 40 //
etān daśa pramukha kṛtvā sarvi ta pūjitā naravarendrā / na ca tāva labdha maya cakṣuryeni mamottari nayasamudram // 41 //
sarvāṅgatastadanu sattvakṣetramabhūṣi sarvaratanābham / kalpaśca devaśirināmā tatra utpanna buddha śatapañca // 42 //
śaśimaṇḍalābhu prathamo 'bhū dvitīyu abhūṣi bhāskarapradīpaḥ / jyotidhvajastṛtīyu buddhastasya anantaraṃ maṇisumeruḥ // 43 //
kusumārcisāgarapradīpo jvalanaśirīṣa devaśirigarbhaḥ / obhāsarāja prabhaketurdaśamu samantajñānaprabharājaḥ // 44 //
etān daśa pramukha kṛtvā sarvi ta pūjitā maya narendrāḥ / skandhālaye 'bhiratayā me dharmi anālaye nilayabuddhyā // 45 //
arvāgatastadanu dharmapradīpameghaśirināmā / atra lokadhātu suvicitraḥ kalpa tadāsi brahmaprabhanāmā // 46 //
tasmin jinā aparimāṇāḥ te maya pūjitāḥ saparivārāḥ / sarveṣa teṣa sugatānāṃ dharma śruto mi gauravi janitvā // 47 //
prathamo jino ratanamerustatsamanantaraṃ guṇasamudraḥ / jinu dharmadhātusvaraketu dharmasamudragarjana caturthaḥ // 48 //
dharmadhvajo dharaṇitejā dharmabalaprabho gaganabuddhiḥ / dharmārcimeruśikharābhaḥ paścima teṣu meghaśirināmā // 49 //
etān daśa pramukha kṛtvā sarvi ta pūjitā maya narendrā / na ca meṣa dharmata vibuddhā yenima otari jinasamudrān // 50 //
tadanantaraṃ sugata āsī sūryapradīpaketuśirināmā / kṣetrā sa buddhamati nāmnā tatra abhūcca somaśirikalpaḥ // 51 //
tasminnaśītinayutānāṃ yā maya pūjitā daśabalānām / vividhairanantavipulebhiḥ pūjamukhebhirnaikarucirebhiḥ // 52 //
gandharvarāja prathamo 'bhū dvitīyu abhūṣi buddhadrumarājaḥ / tṛtiyu jino guṇasumerustatsamanantaraṃ ratananetraḥ // 53 //
vairocanaprabhaviyūho dharmasamudratejaśiri buddhaḥ / lokendratejaśiribhadraḥ paścimu sarvadharmaprabharājaḥ // 54 //
etān daśa pramukha kṛtvā pūjita te mayā sugata sarve / na tu tāva labdha maya jñānaṃ saddharmasamudra yenavatareyam // 55 //
tadanantaraṃ supariśuddhaṃ vajramāṇiabhedyadṛḍhatejaḥ / kṣetraṃ samantaprabhameghaṃ naikaviyūhasaṃsthitavicitram // 56 //
yasmin viśuddha bahusattvāḥ kalyatarāḥ kileśamalakṛṣṭāḥ / kalpa praśāntamatitejāḥ buddhasahasrasaṃbhava viyūhā // 57 //
prathamo jino vajiranābhi dvitīyu abhūdasaṅgabaladhārī / jinu dharmadhātupratibhāsaḥ sarvadiśapradīpaprabharājaḥ // 58 //
jinu pañcamaḥ karuṇatejā ṣaṣṭha abhū jino vratasamudraḥ / jinu kṣāntimaṇḍalapradīpo aṣṭama dharmamaṇḍalaprabhāsaḥ // 59 //
obhāsasāgaraviyūhaḥ paścimu teṣa praśāntaprabharājaḥ / etān daśa pramukha kṛtvā sarvi ta pūjitā maya narendrā // 60 //
na ca meṣa dharmata vibuddhā gaganasamā svabhāvapariśuddhā / yatra sthihitva vicareyaṃ cārika sarvakṣetraprasareṣu // 61 //
tadanantaraṃ ca ramaṇīyaṃ gandhapradīpameghaśiri nāma / kṣetraṃ kiliṣṭapariśuddhaṃ kalpu susaṃbhavastada babhūva // 62 //
utpanna tatra jinakoṭistebhi viyūhitasta daśakalpaḥ / te nāyakā bhaṇiya dharmā so maya dhārita smṛtibalena // 63 //
prathamo jino vipulakīrti dharmasamudravegaśirirājaḥ / dharmendrarāja guṇaghoṣa dharmaśiriśca devamakuṭaśca // 64 //
jñānārcitejaśirināmā saptamu teṣa āsi dupadendraḥ / jinu aṣṭamo gaganaghoṣo navamu samantasaṃbhavapradīpaḥ // 65 //
teṣāṃ ca paścimaku buddho ūrṇaśiriprabhāsamatināmā / te sarvi pūjita narendrā mārgu na caiṣa śodhitu asaṅgaḥ // 66 //
tadanantaraṃ varaviyūhā ratnavicitrasaṃsthitaśarīrāḥ / ratanadhvajāgramatināmā paścima lokadhātu suvibhaktā // 67 //
sārocayaśca tada kalpastatra utpanna buddha śatapañca / te sarvi satkṛta svayaṃbhū eta vimokṣa samabhilaṣatyā // 68 //
guṇamaṇḍalaḥ prathamu nāmnā śāntanirghoṣa sāgaraśiriśca / ādityateja girirājo lakṣaṇameru megharutaghoṣaḥ // 69 //
dharmendrarāja guṇarājaḥ puṇyasumeru śāntaprabharājaḥ / etān daśa pramukha kṛtvā sarvi ti pūjitā maya narendrāḥ // 70 //
mārgu viśodhitu jinānāṃ yatra samosarī jina aśeṣā / na ca tāva labdha maya kṣāntiryā imamotare nayu jinānām // 71 //
tadanantaraṃ surucirābhaḥ śāntanirghoṣahāramatināmā / atra lokadhātu pariśuddho alpakileśasattvaadhivāsaḥ // 72 //
kalpaḥ sukhābhiratināmā yatra aśīti buddhanayutāsan / te sarvi pūjitā maya narendrā mārgu viśodhito jinavarāṇām // 73 //
prathamo jinaḥ kusumarāśiḥ sāgaragarbha saṃbhavagiriśca / devendracūḍa maṇigarbha kāñcanaparvato ratanarāśiḥ // 74 //
dharmadhvajo 'tha vacanaśrīḥ paścimu teṣu jñānamati buddhaḥ / etān daśa pramukha kṛtvā pūjita te mayā suranarendrāḥ // 75 //
arvāgabhūttadanu asti kṣetra sunirmitadhvajapradīpam / kalpa sahasraśirināmā tatra ya buddhakoṭinayutāni // 76 //
śāntadhvajaḥ śamathaketuḥ śāntapradīpa meghaśirirājaḥ / obhāsayantaprabharājā meghavilambitaḥ suriyatejā // 77 //
dharmapradīpaśiri meruarciśiriśca devaśirigarbhaḥ / teṣāṃ ca paścimaku āsīt siṃhavinardito vidupradīpaḥ // 78 //
etān daśa pramukha kṛtvā pūjita te mayā sugatacandrā / na ca tāva labdha maya kṣāntiryā imamotare nayasamudram // 79 //
arvāgatastadanu asti kṣetra samantaābhaśirināmni / kalpo anālayaviyūhastatra ṣaḍaviṃśadbuddhanayutāni // 80 //
prathamaḥ samantaguṇameghastatsamanantaraṃ gaganacittaḥ / buddhaḥ susaṃbhavaviyūho garjitadharmasāgaranirghoṣaḥ // 81 //
jinu dharmadhātusvaraghoṣo nirmitameghasusvaraśiriśca / buddhaḥ samantadiśatejā dharmasamudrasaṃbhavarutaśca // 82 //
guṇasāgaro giripradīpo navamu abhūdathātra jinasūryaḥ / ārāgitaścaramu teṣāṃ ratanaśirīpradīpaguṇaketuḥ // 83 //
yada niṣkramī sa dupadendro ratanaśiripradīpaguṇaketuḥ / śaśivakradevi ahamāsī niṣkramamāṇu pūjiya narendram // 84 //
so me anālayaviyūha praṇidhisamudrasaṃbhavaviyūham / sūtraṃ nigarjasu narendraḥ śrutva mi dhāritaṃ smṛtibalena // 85 //
labdhā mayā vipulacakṣuḥśāntasamādhi dhāraṇibalaṃ ca / paśyāmyahaṃ jinasamudrān kṣetraparaṃparā kṣaṇakṣaṇena // 86 //
jātaṃ hi me karuṇagarbhā maitrinayaṃ samantaprabhamegham / bodhāya cittu nabhatulya buddhabalāpramāṇavipulābham // 87 //
dṛṣṭvā jagadvipariyastaṃ nityasukhaprabhāsabhiniviṣṭam / mohārthavidyatamachannaṃ kleśasamākula vitathasaṃjñi // 88 //
dṛṣṭīgatā gahanacāriṃ tṛṣṇavaśānugaṃ viṣamakarma / gatiṣū anekavidharūpāṃ karmavicitritāṃ samudayantam // 89 //
sarvagaticyutimukhebhirye upapattibhiḥ samupapannāḥ / jātījarāmaraṇapīḍāṃ kāyikacaitasikāmanubhavanti // 90 //
teṣāṃ tadā hitasukhārthaṃ cittamanuttaraṃ samupapannam / yatra saṃbhavo daśabalānāṃ yāttuka sarvakṣetraprasareṣu // 91 //
tataḥ saṃbhutaḥ praṇidhimeghaḥ sarvajagatsukhapravaṇagarbhaḥ / saṃbhārasaṃbhava anantā mārgasamudranayaanugataśca // 92 //
prasthānameghavipulābhaḥ sarvapathaprasannamukhavegaḥ / vipulāṃśca pāramitameghān muñciṣu dharmadhātuprasareṣu // 93 //
bhūmyākramo vipulavegaḥ sarvatriyadhvasāgaranayeṣu / bhūmiṣvasaṅgaticārī ekakṣaṇena sarvajinagāmī // 94 //
api cāpyahaṃ sugataputra carya samantabhadra avakrāntā / daśa dharmadhātutalabhedāsteṣa samudranayamavatarāmi // 95 //
tatkiṃ manyase kulaputra anyaḥ sa tena kālena tena samayena viśāṃpatirnāma rājābhūccakravartī buddhavaṃśānupacchedāya sthitaḥ? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ tena kālena tena samayena viśāṃpatirnāma rājā abhūccakravartī buddhavaṃśānupacchedāya pratipannaḥ / yayā cāhaṃ rātridevatayā prabodhitā, sā samantabhadreṇa bodhisattvena nirmitā / tatkiṃ manyase kulaputra anyā sā tena kālena tena samayena bhadramatirnāma cakravartibhāryā abhūt strīratnam? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena bhadramatirnāma (gv 202) cakravartibhāryā abhūvaṃ strīratnam / sāhaṃ tayā rātridevatayā pratibodhyaṃ buddhadarśane samādāpitā / iyaccirotpāditaṃ me kulaputra anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam / sāhaṃ tena cittotpādena buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān na jātu durgativinipāteṣu upapannā / satatasamitaṃ devamanuṣyagatiparāyaṇā / sarvatra ca avirahitā tathāgatadarśanenābhūvam / yāvanme bhagavato ratnaśrīpradīpaguṇaketostathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sahadarśanādayaṃ samantabhadraprītivipulavimalavegadhvajo bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya pratilābhādahamevaṃrūpeṇa sarvasattvaparipākavinayārthena pratyupasthitā //
etamahaṃ kulaputra samantabhadraprītivipulavimalavegadhvajaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatathāgatapādamūleṣu pratikṣaṇaṃ sarvajñatāprasthānamahāvegasāgarapratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvaprasthānamukheṣu pratikṣaṇaṃ mahāpraṇidhānasāgarāvatārāpratiprasrabdhānāṃ praticittakṣaṇaṃ sarvapraṇidhānasāgaranayeṣu aparāntakalpacaryāmaṇḍalābhinirhārakuśalānām, ekaikasyāṃ ca caryāyāṃ sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamakāyābhinirhārakuśalānām, ekaikena ca kāyena sarvadharmadhātunayasāgaraspharaṇanām, ekaikasmiṃśca dharmadhātunayasāgare sarvabuddhakṣetreṣu yathāśayasattvakāyavijñapticaryāsaṃdarśanakuśalānām, ekaikasmiṃśca kṣetraparamāṇurajasyanantamadhyatathāgatasamudrāvataraṇakuśalānām, ekaikasya ca tathāgatasya dharmadhātuspharaṇaparamatathāgatavikurvitāvataraṇakuśalānām, ekaikasya ca tathāgatasya dharmadhātuspharaṇaparamatathāgatavikurvitāvataraṇakuśalānām, ekaikasya ca tathāgatasya pūrvāntakalpabodhisattvacaryāsaṃbhārasaṃbhavasamudāgamāvatārakuśalānām, ekaikasya ca tathāgatasya vimaladharmacakrasaṃpratyeṣaṇasaṃdhāraṇakuśalānāṃ sarvatryadhvatathāgatavikurvitanayasāgarāvataraṇakuśalānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva tathāgataparṣanmaṇḍalasamanantaraṃ samantasattvatrāṇojaḥśrī nāma rātridevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāmaṇḍalamavataritavyam, kathaṃ pariśodhayitavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya pramuditanayanajagadvirocanāṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyā antikāt prakrāntaḥ // 34 // 37 samantasattvatrāṇojaḥśrīḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakoḥ tat pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ samantabhadraprītivipulavimalavegadhvajaṃ bodhisattvavimokṣamadhimucyamāno 'vataran, adhigacchan praviśan prasaran spharamāṇo 'nugacchan anusaran pratilabhamāno bhāvayan paribhāvayan kalyāṇamitrānuśāsanīṃ pratipadyamāno 'vavādānuśāsanīnirdeśānantaryatāyai pramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ saṃpreṣaṇānuśāsanīmanusmaran, kalyāṇamitradarśanānugatena sarvendriyamaṇḍalena samantadigabhimukhena kalyāṇamitradarśanapratilābhasamudācāreṇa sarvamānavigatena kalyāṇamitragaveṣaṇamanasikāreṇa mahāsaṃbhārasaṃbhavavyavasitena kalyāṇamitrārāgaṇavikrameṇa kalyāṇamitraikotībhāvagataiḥ sarvakuśalamūlaiḥ kalyāṇamitrasarvopāyakauśalyacariteṣvabhedyāśayapratipannaḥ kalyāṇamitrasaṃniśrayasaṃvardhanamahāvīryavegasāgarasaṃjātaḥ sarvakalpakalyāṇamitrasamatānugatasaṃvāsapraṇidhānaḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyā antikamupasaṃkrāntaḥ //
tasyopasaṃkrāmataḥ samantasattvatrāṇojaḥśrī rātridevatā sarvalokābhimukhajagadvinayanidarśanānantabodhisattvavimokṣavṛṣabhitāsaṃdarśanārthaṃ vicitralakṣaṇānuvyañjanaparaniṣpannakāyaṃ saṃdarśya ūrṇakośātsamantajñānārciḥpradīpavimalajyotidhvajaṃ nāma raśmiṃ prāmuñcadanantamadhyaraśmiparivāram / sa sarvalokamavabhāsya sudhanasya śreṣṭhidārakasya mūrdhni nipatya sarvaśarīramanuspharati sma / samanantaraspṛṣṭaśca sudhanaḥ śreṣṭhidārakastena raśminā, atha tāvadeva atyantavirajomaṇḍalaṃ nāma samādhiṃ pratyalabhata, yasya pratilābhātpramuditanayanajagadvirocanāyā rātridevatāyāḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyaśca rātridevatāyā mārgāntare yatpṛthivīmaṇḍalaṃ tatra yāvanti tejaḥparamāṇurajāṃsi vā apsu paramāṇurajāṃsi vā pṛthivīparamāṇurajāṃsi vā vajraparamāṇurajāṃsi vā vividhamahāmaṇiratnarajaḥparamāṇurajāṃsi vā puṣpagandhacūrṇaparamāṇurajāṃsi vā ratnavyūhaparamāṇurajāṃsi vā sarvārambaṇaparamāṇurajāṃsi vā, teṣu sarveṣu paramāṇurajaḥsu ekaikasmin paramāṇurajasi buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān lokadhātūn saṃvartamānān vivartamānāṃścāpaśyat /
sāpskandhān satejaḥskandhān savāyuskandhān sapṛthivīskandhān samalokadhātusattvān sādhiṣṭhānān nānāsaṃsthānān saṃpratiṣṭhānān nānāpṛthivītalavyūhān nānāparvataparivārān nānānadītaḍāgavyūhān nānāsāgaraparisaṃsthānān nānādivyavibhaktibhavanavyūhān nānāvṛkṣasaṃsthānān nānāgaganālaṃkārān, sadevanagarabhavanālaṃkārān sanāganagarabhavanālaṃkārān sayakṣanagarabhavanālaṃkārān sagandharvanagarabhavanālaṃkārān sāsuranagarabhavanālaṃkārān sagaruḍanagarabhavanālaṃkārān, sakinnaranagarabhavanālaṃkārān, samahoraganagarabhavanālaṃkārān, samanuṣyanagarabhavanālaṃkārān, sasarvadigvidigvyavasthānasarvasattvanagarabhavanālaṃkārān, sanarakalokagativiṣayān, satiryagyonilokaviṣayān, sayamalokaviṣayān, samanuṣyagativyavacāracyutyupapattiviṣayān, nānopapattyabhisaṃbhinnān, anantagatibhedasamavasaraṇān / teṣu ca lokadhātuṣu vimātratāmadrākṣīt / yaduta kāṃścillokadhātūna saṃkliṣṭānapaśyat / kāṃścitpariśuddhān, kāṃścidekāntasaṃkliṣṭān, (gv 204) kāṃścidgatipariśuddhān, kāṃścitsaṃkliṣṭaviśuddhān, kāṃścidviśuddhasaṃkliṣṭān, kāṃścidekāntapariśuddhān, kāṃścitsamatalapraveśān, kāṃścidavamūrdhapratiṣṭhānān, kāṃścidvyatyastasaṃsthānān, teṣu lokadhātuṣu sarvasattvagatiṣu sarvasattvopapattiṣu samantasattvatrāṇojaḥśriyaṃ rātridevatāṃ prativineyasattvasarvasattvābhimukhāmapaśyat /
sarvalokāsaṃbhinnadarśanatayā yathāyuḥpramāṇānāṃ sattvānāṃ nānādhimuktigocarāṇāṃ yathātmabhāvānāṃ yathātmavacanaprajñaptiniruktisaṃskāravyavahārāṇāṃ yathāprayogānāṃ yathādhipateyānāṃ paripākavinayamupādāya sarvasattvāsaṃbhinnasaṃmukhāvasthitāmapaśyat //
yaduta nānānarakagatiparyāpannānāṃ sattvānāṃ vividhanarakaduḥkhabhayavinivartanatāyai, nānātiryagyonyupapannānāṃ sattvānāmanyonyasaṃbhakṣaṇabhayavinivartanatāyai, yamalokagatiparyāpannānāṃ sattvānāṃ kṣutpipāsādiduḥkhabhayavinivartanatāyai, nāgalokagatiparyāpannānāṃ sattvānāṃ sarvanāgaduḥkhabhayavinivartanatāyai, sarvakāmadhātuparyāpannānāṃ sattvānāṃ sarvakāmadhātukaduḥkhabhayavinivartanatāyai, manuṣyalokagatiparyāpannānāṃ sattvānāmandhakāratamisrāyāṃ rātrau sarvāndhakārabhayavinivartanatāyai, avarṇāyaśokīrtiśabdaślokābhiniviṣṭānāṃ sattvānāṃ sarvāyaśokīrtibhayavinivartanatāyai, parṣacchāradyabhayaniviṣṭānāṃ sattvānāṃ parṣacchāradyabhayavinivartanatāyai, maraṇabhayabhītānāṃ sattvānāṃ maraṇabhayavinivartanatāyai, durgatiprapātabhayabhītānāṃ sattvānāṃ durgatiprapātabhayavinivartanāyai, ājīvikābhayabhītānāṃ sattvānāmājīvikābhayavinivartanatāyai, kuśalamūlavipraṇāśabhayabhītānāṃ sattvānāṃ kuśalamūlavipraṇāśabhayavinivartanatāyai, bodhicittasaṃmoṣaṇabhayabhītānāṃ sattvānāṃ bodhicittasaṃmoṣaṇabhayavinivartanatāyai, pāpamitrasamavadhānabhayabhītānāṃ sattvānāṃ pāpamitrasamavadhānabhayavinivartanatāyai, kalyāṇamitravipravāsabhayabhītānāṃ kalyāṇamitravipravāsabhayavinivartanatāyai, śrāvakapratyekabuddhabhūmiprapātabhayabhītānāṃ sattvānāṃ śrāvakapratyekabuddhabhūmiprapātabhayavinivartanatāyai, vividhasaṃsārasaṃvāsaduḥkhabhayabhītānāṃ vividhasaṃsāraduḥkhabhayavinivartanatāyai, visabhāgasarvasamavadhānabhītānāṃ sattvānāṃ visabhāgasarvasamavadhānabhayavinivartanatāyai, viṣamakālopapattibhayabhītānāṃ sattvānāṃ viṣamakālopapattibhayavinivartanatāyai, viṣamakulopapattibhayabhītānāṃ sattvānāṃ viṣamakulopapattibhayavinivartanatāyai, pāpakarmādhyāpattibhayabhītānāṃ pāpakarmādhyāpattibhayavinivartanatāyai, karmakleśāvaraṇabhayabhītānāṃ karmakleśāvaraṇabhayavinivartanatāyai, vividhasaṃjñāgataniketabandhanabhayabhītānāṃ sattvānāṃ vividhasaṃjñāgataniketabhayavinivartanatāyai sarvasattvānāmasaṃbhinnasaṃmukhāvasthitāmapaśyat //
yaduta aṇḍajānāṃ sattvānāṃ jarāyujānāṃ saṃsvedajānāmupapādukānāṃ rūpiṇāmarūpiṇāṃ saṃjñināṃ naivasaṃjñināṃ nāsaṃjñināṃ sarvasattvaparitrāṇapraṇidhānabalābhinirhṛtatvāt, vipulabodhisattvasamādhivegavikramabalena bodhisattvamahābhijñābalaparākrameṇa samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhyabhinirhābalena mahākaruṇānayasāgaravegasaṃjātatvāt, sarvajagadapraṇihitamahāmaitrīspharaṇatāyai (gv 205) sarvasattvasukhasamudayaprītivegavivardhanatāyai sarvasattvasaṃgrahajñānaprayogatāyai vipulabodhisattvavimokṣavikurvitavṛṣabhitāsamanvāgatatvāt, sarvakṣetrapariśodhanābhimukhīmapaśyat / sarvadharmajñānānubodhābhimukhīṃ sarvabuddhapūjopasthānābhimukhīṃ sarvatathāgataśāsanasaṃdhāraṇābhimukhīṃ sarvakuśalopacayābhimukhīṃ sarvabodhisattvacaryāvivardhanābhimukhīṃ sarvasattvacittānāvaraṇābhimukhasthitāṃ sarvasattvendriyaparipācanābhimukhasthitāṃ sarvasattvādhimuktisamudraviśodhanābhimukhīṃ sarvasattvāvaraṇīyadharmavinivartanābhimukhīṃ sarvasattvājñānāndhakāravidhamanābhimukhīṃ sarvakuśalāparyayābhimukhīmapaśyat sarvajñajñānālokasaṃjananatāyai //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyā idamacintyaṃ sarvalokābhimukhajagadvinayanidarśanabodhisattvavimokṣavṛṣabhitāvikurvitaṃ dṛṣṭvā praharṣajāto mahāprītivegasāgarapratilabdhaḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyāḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya ūrdhvaṃ vadanamavalokayāmāsa / atha khalu samantasattvatrāṇojaḥśrī rātrīdevatā tāṃ bodhisattvarūpalakṣaṇaviśuddhisaṃpadamantardhāpya rātridevatārūpeṇa sarvavikurvitāni pravartayamānā adhyatiṣṭhat / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantasattvatrāṇojaśriyo rātridevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
dṛṣṭo mayā vipulakāyu tavā varalakṣaṇo ratanaābharaṇa / anuvyañjanaiḥ citravicitraśubhairgaganaṃ jyotiṣagaṇena yathā // 1 //
tavanantakṣetrarajadhātusamaṃ prabhamaṇḍalaṃ pravarakāyaśubham / nānāvidhānupamavarṇanibhā yena spharī diśamanantatalā // 2 //
bahu raśmijāla jagaccittasamāstvaṃ sarvaromamukhataḥ sṛjase / raśmīmukhe rucirapadmasthitāḥ tava nirmitā jagi sameti duḥkham // 3 //
gandhārcimeghapaṭalāṃ sṛjase jagarūpasaṃsthitasamantaśubhām / puṣpā pravarṣanta samantamukhaṃ spharati dharmadhātugata sarvajinān // 4 //
ratanārciparvatamerunibhaṃ tava ābhakūṭu vipulaṃ vimalam / yena prabhāsati samantajage mohāndhakāra vinivartayase // 5 //
tava sūryameghapaṭalā vipulā sada niścaranti vadanādvimalāḥ / vairocanasya viṣayaṃ vipulaṃ tava sūryamaṇḍalaprabhotsṛjati // 6 //
tava candrajyotiṣaprabhā vimalā nayanebhi megha sada niścariṣu / te co daśaddiśi spharitva jagaṃ dyotanti loki timiropahatā // 7 //
tava lakṣaṇairjagaśarīrasamā gacchati nirmitasamudra diśaḥ / te dharmadhātuvipulaspharaṇāḥ paripācayantyamitasarvagaṇān // 8 //
tava kāyu dṛśyati hi dikprasaraiḥ sarvajagābhimukha prītikaraḥ / rājāgnicorajalajātyamitaṃ sarvaṃ bhayaṃ śamayase vinayan // 9 //
yada preṣitastava sakāśamahaṃ samupasthito guṇa vicintayatā / tada raśmimaṇḍala śubhā vimalā bhrumukhāntarātu tava niścariṣu // 10 //
obhāsayan diśa samudraśatānāloka loki vipulāṃ janiya / nānāvikurvita vidarśya bahūnastaṃgatā mama śarīri tadā // 11 //
yada raśmiṇḍala mamā nipatī tada saukhyamadbhutamudāramabhūt / okrānta dhāraṇi samādhiśatā paśyāmi dikṣu ca jinānamitā // 12 //
kramavikrame yada dharā kramataḥ paramāṇusaṃkhyanayu jñātu mayā / paśyāmi kṣetraparamāṇusamā kṣetrāṇi ekaparamāṇuraje // 13 //
rajasi sthitā pṛthaganekavidhā nekāntakliṣṭa bahu kṣetraśatā / duḥkhāni yeṣvanubhavanti janāḥ paridevaroditaninādarutaiḥ // 14 //
saṃkliṣṭaśuddha puna kṣetra bahūn alpaṃ sukhaṃ vipula yatra duḥkha / samudenti yeṣu jina kāruṇika jinaśrāvakā api pratyekajināḥ // 15 //
pariśuddhakliṣṭa puna kṣetranayā bahubodhisattvaracanāpracitāḥ / naranārimaṇḍita sudarśanīyāḥ jinavaṃśu yatra sthihatī ruciraḥ // 16 //
kṣetrasamudra vipula vimalā rajasi sthitā samatalānugatā / vairocane caritā hi purā pariśodhitā vipulakalpaśataiḥ // 17 //
sarveṣu kṣetraprasareṣu jināḥ saṃdṛśyiṣu drumavarendragatāḥ / bodhi vibuddhyayu vikurvayato cakraṃ pravartyaṃ vinayanti jagat // 18 //
paśyāmi tvāmanugatāmapi tāṃ vairocanasya viṣaye vipule / pūjā sahasranayutaiḥ amitaiḥ sarvān jinān samabhipūjayantī // 19 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imā gāthā bhāṣitvā samantasattvatrāṇojaḥśriyaṃ rātridevatāmetadavocat - āścaryaṃ devate, yāvadbhambhīro 'yaṃ bodhisattvavimokṣaḥ / kiṃ nāma ayaṃ vimokṣaḥ? kiyaccirapratilabdhaścāyaṃ tvayā? kathaṃ ca pratipadyamāno bodhisattvaḥ imaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pariśodhayati? āha - durabhisaṃbhavaṃ kulaputra etatsthānaṃ sadevakena lokena saśrāvakapratyekabuddhena / tatkasya hetoḥ? samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānānugatānāṃ hi bodhisattvānāmeṣa gocaro mahākaruṇāgarbhāṇāṃ sarvajagatparitrāṇapratipannānāṃ sarvākṣaṇāpāyadurgatipathaviśodhanapratipannānāṃ sarvakṣetrānuttarabuddhakṣetrapariśuddhipratipannānāṃ sarvabuddhakṣetratathāgatavaṃśānupacchedapratipannānāṃ sarvabuddhaśāsanasaṃdhāraṇapratipannānāṃ sarvakalpabodhisattvacaryāsaṃvāsasaṃvasanamahāpraṇidhānasāgarāvatīrṇānāṃ sarvadharmasāgaravitimirajñānālokaviśodhanapratipannānāmekakṣaṇena sarvatryadhvanayasāgarajñānālokavihārapratilabdhānāṃ bodhisattvānāmeṣa viṣayaḥ / atha ca punastathāgatādhiṣṭhānena nirdekṣyāmi -
bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa vairocanatejaḥśriyāṃ lokadhātau virajomaṇḍalo nāma kalpo 'bhūt sumeruparamāṇurajaḥsamabuddhotpādaprabhavaḥ / sā khalu punarvairocanatejaḥśrīlokadhātuḥ sarvaratnameghavyūhā vajramayavimānabhavanapratimaṇḍitābhūt //
atha sā lokadhātuḥ sarvavimalaprabhamaṇirājasāgarapratiṣṭhitā sarvagandharājamaṇiratnaśarīrā samantaparimaṇḍalaviśuddhasaṃkliṣṭā sarvābharaṇameghavitānasaṃchāditā sarvavyūhamaṇicakravālasahasraparikṣiptā cāturdvīpikakoṭiniyutaśatasahasrasuracitavyūhā / kācittatra cāturdvīpikā saṃkliṣṭāsaṃkliṣṭakarmaṇāṃ sattvānāmāvāsaḥ, kācitsaṃkliṣṭaviśuddhavyāmiśrakarmaṇāṃ sattvānāmāvāsaḥ, kācidviśuddhasaṃkliṣṭānāṃ sattvānāmāvāsaḥ uttaptakuśalamūlānāmalpasāvadyānām, kācidekāntapariśuddhānāṃ bodhisattvānāmāvāsaḥ //
tasyāḥ khalu punarvairocanaśriyo lokadhātoḥ pūrveṇa cakravālānusaṃdhau ratnakusumapradīpadhvajā nāma cāturdvīpikā bhūmiśuddhisaṃkliṣṭā akṛṣṭoptaśāliparibhogā pūrvakarmavipākābhinirvṛttakūṭāgārabhavanavimānaparibhogā samantāt kalpavṛkṣasaṃchāditā nānāgandhavṛkṣasadāpramuktakośagandhameghā vividhamālyavṛkṣasadāpravarṣitamālyameghā vicitrapuṣpavṛkṣā acintyavarṇagandhapuṣpavarṣaughapramuktā nānāvarṇacūrṇavṛkṣasadāpramuktakośasarvagandharatnarājacūrṇavarṣābhipravṛṣṭā vividharatnavṛkṣamahāmaṇiratnakośavisṛtavarṇāvabhāṣitā divyavādyavṛkṣasarvavādyameghavātasamīritagaganatalapramuktamadhuranirghoṣā candrasūryarātriṃdivāsukhaprabhavā maṇiratnasamantāvabhāsasamabhūmibhāgā //
tasyāṃ khalu cāturdvīpikāyāṃ daśa rājadhānīkoṭīniyutaśatasahasrāṇyabhūvan / ekaikā ca rājadhānī samantānnadīsahasraparikṣiptā / sarvāśca tā nadyo vicitradivāpuṣpaughasaṃkaravāhinyo divyatūryasaṃgītimanojñamadhuranirghoṣāḥ sarvaratnadrumatīrasuruciravyūhāḥ nānāratnapratimaṇḍitāḥ nausaṃcāriṇyo yathecchāvividhasukhaparibhogyāḥ / ekaikasyāṃ ca nadyantarikāyāṃ daśa nagarakoṭīniyutaśatasahasrāṇi saṃsthitānyabhūvan / ekaikaṃ ca nagaraṃ daśagrāmakoṭīniyutaśatasahasraparivāram / sarve te grāmanagaranigamā anekadivyodyānabhavanavimānakoṭīniyutaśatasahasraparivārā abhūvan / tasyāṃ khalu punaścāturdvīpikāyāṃ jambudvīpasya madhye ratnakusumapradīpā nāma madhyamā rājadhānyabhūt, ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ākīrṇabahujanadevamanuṣyā ca daśakuśalakarmapathasamāttānāṃ sattvānāmālayaḥ / tasyāṃ khalu punā ratnakusumapradīpāyāṃ rājadhānyāṃ vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍo nāma rāja abhūta cakravartī caturdvīpeśvaraḥ aupapādukaḥ padmagarbhe dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇasamalaṃkṛtaśarīro dhārmiko dharmarājaḥ saptaratnasamanvāgataḥ / pūrṇaṃ cāsya sahasramabhūt putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānāṃ sarvākārasuparipūrṇavarāṅgānām / daśa cāsya strīkoṭīniyutaśatasahasrāṇyantaḥpuramabhūt sarvāsāṃ cakravartisabhāgakuśalamūlasaṃbhavānāṃ sabhāgacaritānāṃ saharatnakāyālaṃkārāṇāṃ kalyāṇacittānāṃ devakanyānirviśeṣasadṛśarūpāṇāṃ jāmbūnadasuvarṇavarṇakāyānāṃ nānādivyagandharomakūpapramuktagātrāṇāṃ (gv 208) divyagandhavimalaprabhāpramuñcanaśarīrāṇām / daśa cāsya amātyakoṭyo 'bhūvan pariṇāyakaratnapramukhāḥ //
tasya khalu vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍasya rājñaścakravartinaḥ saṃpūrṇaśrīvakrā nāma bhāryā abhūt strīratnam, abhirūpā prāsādikā darśanīyā paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā / abhinīlakeśī abhinīlanetrā suvarṇavarṇacchavirbrahmasvarā satatapramuktaprabhāśarīrā samantādyojanasahasramanekavarṇayā divyagandhaprabhayā spharati sma / tasyāśca saṃpūrṇaśrīvakrāyā rājabhāryāyāpadmabhadrābhirāmanetraśrīrnāma cakravartiduhitā abhūt, sarvāṅgasaṃpūrṇā abhirūpā prāsādikā darśanīyā sarvalokātṛptadarśanā / tadyathāpi nāma kulaputra rājñaścakravartino darśanena na kaścit tṛpyati, evameva tasyāḥ padmabhadrābhirāminetraśriyaścakravartiduhiturna kaściddarśanena tṛptimāpadyate sthāpayitvā prajñātṛptān / tena ca kālena tena samayena amitāyuṣaḥ sattvā abhūvan na niyatāyuṣaḥ, nāsti antareṇa kālakriyā / tena ca kālena sattvānāṃ saṃsthānanānātvamapi prajñāyate sma / varṇanānātvamapi svaranānātvamapi nāmadheyanānātvamapi kulanānātvamapi āyuṣpramāṇanānātvamapi ārohapariṇāhavimātratāmapi utsāhabalaparākramasthāmavimātratāmapi manāpāmanāpakaraṇīyavimātratāmapi udārahīnādhimuktinānātvamapi prajñāyate sma / tatra ye sattvāḥ suvarṇā abhūvannudārādhimuktikāḥ saṃpūrṇagātrā abhirūpā darśanīyāḥ, ta evaṃ vācamabhāṣanta - ahaṃ bhoḥ puruṣa suvarṇatarastvatsakāśāditi / evaṃ ye sattvāḥ susaṃsthitaśarīrā abhūvan, te duḥsaṃsthitaśarīrān sarvānavamanyante sma / te tena anyonyāvamānanāsamuditena akuśalamūlena āyuḥpramāṇādapi parihīyante sma, varṇādapi balādapi saukhyādapi parihīyante sma //
tasyāṃ khalu ratnakusumapradīpāyāṃ rājadhānyāmuttareṇa samantāvabhāsanadharmameghanirghoṣadhvajo nāma bodhimaṇḍavṛkṣo 'bhūt sarvatathāgatabodhimaṇḍavyūhapratikṣaṇadarśanaḥ abhedyavajramaṇirājasāramūlaḥ sarvamaṇiratnanicitavipulodviddhaskandhaḥ sarvaratnamayaskandhaśākhāpatrapalāśapuṣpaphalaḥ saṃpannaḥ samantasuvibhaktaḥ samabhāgābhipralambaracitaśākhaḥ samantaspharaṇākṣayatāvyūho nānāratnārcividyutsamantabhadrapramuktāvabhāsaḥ sarvatathāgataviṣayavikurvitanirghoṣānuravitaḥ //
tasya khalu bodhimaṇḍasya purato ratnakusumavidyuddharmanigarjitameghaghoṣaṃ nāma gandhodakasaro 'bhūddaśaratnadrumakoṭīniyutaśatasahasraparivāram / sarve ca te ratnavṛkṣā bodhivṛkṣasaṃsthānā abhūvan / tasya khalu punā ratnakusumavidyuddharmanigarjitameghaghoṣasya mahāgandhodakasarasaḥ sarvamaṇiratnasuvibhaktanicitāni kūlānyabhūvan, sarvaratnahārapralambitāni viśuddharatnamayasarvabhavanavyūhopaśobhitāni viśuddhasarvābharaṇavyūhasamalaṃkṛtāni / sarvaśca bodhimaṇḍo 'pramāṇaiḥ padmagarbhairacintyavyūhamahāmaṇiratnakūṭāgāraiḥ samantātparivṛto 'bhūt / tasya khalu punā ratnakusumavidyuddharmanigarjitameghaghoṣasya gandhodakasarasaḥ madhyāt sarvatryadhvatathāgataviṣayapatrasaṃdhividyotitameghavyūhaṃ nāma mahāratnarājapadmaṃ prādurabhūt //
tatra mahāpadme samantajñānārciśrīguṇaketudhvajo nāma tathāgataḥ prādurbabhūva teṣāṃ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ prathamakalpikaḥ, yena tasmin kalpe sarvaprathamamanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā / so 'nekavarṣasahasrāṇi dharmaśravaṇena sattvān paripācya daśavarṣasahasraṃ raśmyavabhāsavikurvitena paripācayāmāsa tatra daśabhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgataḥ prādurbhaviṣyatīti / yattataḥ sarvatryadhvatathāgataviṣayapatrasaṃdhividyotitaraśmimeghavyūhamahāratnarājapadmāt sarvasattvavirajaḥpradīpā nāma raśmirniścacāra, yayā raśmyā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ saṃjānanti sma - daśabhirvarṣasahasraistathāgata utpatsyata iti, navabhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattato mahābodhivṛkṣādvirajovatīśrīgarbhā nāma raśmirniścacāra, yayā raśmyā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ sarvarūpāṇi sūkṣmāṇyapaśyan - aṣṭābhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvasattvakarmavipākanirghoṣā nāma raśmirniścacāra, yayā raśmyā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ svakasvakān karmasamudrānavataranti sma, karmasmṛtijñānaṃ ca pratyalabhanta - saptabhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvakuśalamūlasaṃbhavanirghoṣā nāma raśmirniścacāra, yayā raśmyā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ paripūrṇā avikalasarvendriyāḥ saṃtiṣṭhante sma - ṣaḍbhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti /
yattata eva mahābodhivṛkṣādacintyabuddhaviṣayanidarśananirghoṣā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ udārātiśayatayā vikurvanti sma - pañcabhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvabuddhakṣetrapariśuddhinigarjitapratibhāsavijñāpanā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ sarvākārāṃ buddhakṣetrapariśuddhimadrākṣuḥ caturbhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvatathāgataviṣayāsaṃbhedapradīpā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ tasya tathāgatasya sarvatrānugatavikurvitamavataranti sma - tribhirvarṣasahasraiḥ sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣātsarvajagadabhimukhapradīpā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ tathāgatamabhimukhamadhimucyāpaśyan - dvābhyāṃ varṣasahasrābhyāṃ sa tathāgata utpasyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt tryadhvajñānavidyutpradīpā nāma raśmirniścacāra satathāgatapūrvayoganirghoṣā nāma, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ tasya tathāgatasya pūrvayogasamudrānavakalpayāmāsuravataranti sma - varṣasahasreṇa sa tathāgata utpatsyata iti / yattato mahābodhivṛkṣādvitimirajñānatathāgatapradīpā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ samantacakṣuṣkatāṃ pratyalabhanta sarvatathāgatavikurvitabuddhakṣetrasarvasattvadarśanatāyai - varṣaśatena sa tathāgata utpatsyata iti /
yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvajagadbuddhadarśanavipākakuśalamūlasaṃbhavā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ tathāgatotpādasaṃjñāṃ pratyalabhanta - saptāhena sa tathāgata utpatsyata iti / yattata eva mahābodhivṛkṣāt sarvasattvapraharṣaprītiprāmodyasamudayanirghoṣā nāma raśmirniścacāra, yayā te sattvāḥ spṛṣṭāḥ buddhadarśanamahāprītivegasaṃjātā abhūvan / iti hi kulaputra ebhirevaṃrūpairapramāṇaiḥ raśmiparipācananayairdaśavarṣasahasrāṇi sattvān paripācya saptame divase pūrṇe (gv 210) sarvaṃ taṃ lokadhātumapramāṇaiḥ saṃkampananayaiḥ saṃkampya ekāntapariśuddhāmadhyatiṣṭhat yāvaddaśasu dikṣu sarvatathāgatānāṃ buddhakṣetrapariśuddhiḥ / tāmapi sarvāṃ praticittakṣaṇaṃ tatra buddhakṣetranānāvidhācintyavyūhān saṃdarśayāmāsa / atha paścime saptāhe ye tatra lokadhātau sattvā buddhadarśanaparipakvāḥ, te sarve bodhimaṇḍābhimukhāḥ sthitā abhūvan //
atha khalu tasmin lokadhātau sarvacakravālebhya sarvasumerubhyaḥ sarvaparvatebhyaḥ sarvanadībhyaḥ sarvasāgarebhyaḥ sarvavṛkṣebhyaḥ sarvapṛthivītalebhyaḥ sarvanagarebhyaḥ sarvaprākārebhyaḥ sarvabhavanebhyaḥ sarvavimānebhyaḥ sarvavastrābharaṇaparibhogebhyaḥ sarvavādyavṛkṣebhyaḥ sarvatūryasaṃgītibhyaḥ sarvanirmāṇavyūhebhyaḥ ekaikasmādārambaṇāt sarvatathāgataviṣayaprabhavaṃ nigarjamānāḥ sarvagandhadhūpameghānnirścārya sarvaratnārcimeghān sarvagandhadhūpārcigarbhān sarvagandhamaṇivigrahameghān sarvamaṇivastraratnābharaṇameghān sarvaratnapuṣpasumerumeghān sarvacūrṇameghān sarvatathāgataraśmimeghān vidyotayamānāḥ sarvatathāgataprabhāmaṇḍalameghānniścārayamāṇāḥ sarvavādyatūryameghān saṃghaṭṭayamānāḥ sarvatathāgatapraṇidhānanirghoṣameghān pramuñcayamānāḥ sarvatathāgatasvarāṅgarutasamudrameghān nigarjayamānāḥ sarvatathāgatalakṣaṇānuvyañjanavicitrapratibhāsameghān nidarśayamānāḥ acintyāni tathāgatotpādapūrvanimittāni saṃdarśya tasya sarvatryadhvatathāgataviṣayapatrasaṃdhidyotitaraśmimeghavyūhamahāratnarājapadmasya bodhau daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā mahāratnarājapadmaparivārāḥ samavatiṣṭhanta / teṣāṃ ca mahāratnarājapadmaparivārāṇāṃ mahāratnapadmānāṃ kesarakarṇikāsu daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni mahāmaṇiratnagarbhāṇi siṃhāsanāni prādurabhūvan / teṣu ca maṇiratnagarbheṣvāsaneṣu daśabuddhakṣetraśatasahasraparamāṇurajaḥsamā bodhisattvāḥ paryaṅkaniṣaṇṇāḥ prādurbabhūvuḥ //
samanantarābhisaṃbuddhasya tasya bhagavataḥ samantajñānaratnārciśrīguṇaketurājñaḥ tathāgatasya anuttarāṃ samyaksaṃbodhim, atha tāvadeva daśasu dikṣu sarvalokadhātutathāgatā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya yathāśayānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ dharmacakraṃ pravartayāmāsuḥ / tena tato lokadhātoraprameyāḥ sattvāḥ sarvadurgativinipātebhyo vinivartitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ svargopapattipratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ śrāvakabhūmau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ pratyekabodhau paripācitāḥ / aprameyāḥ sattvā vegaprabhāniryāṇāyāṃ bodhau paripācitāḥ / aprameyāḥ sattvā vimalaparākramadhvajāyāṃ bodhau paripācitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ dharmaprabhāvanābhavananiryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvā indriyapariśuddhiprabhāvanāniryāṇāyāṃ bodhau paripācitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ balasamatāsamudācārānugamaniryāṇāyāṃ bodhau paripācitāḥ / aprameyāḥ sattvā dharmanagarābhimukhaviṣayayānasaṃbhavaniryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ sarvatrānugatarddhyabhisaṃbhinnanayayānananiryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ caryāprayogasamavasaraṇanayaniryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ samādhiprasthānanayaniryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ sarvārambaṇaviṣayapariśuddhimaṇḍalanayaniryāṇāyāṃ bodhau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvā bodhisattvabodhau cittamutpāditāḥ / aprameyāḥ sattvā bodhisattvamārge (gv 211) pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ pāramitāmārgaviśuddhau pratiṣṭhāpitāḥ /
aprameyāḥ sattvāḥ prathamāyāṃ bodhisattvabhūmau pratiṣṭhāpitāḥ / evaṃ tasya tathāgatasya acintyena buddhavṛṣabhitāvikurvitena dharmacakraṃ pravartayataḥ praticittakṣaṇamanantāprameyāḥ sattvā dvitīyāyāṃ tṛtīyāyāṃ caturthyāṃ pañcabhyāṃ ṣaṣṭhyāṃ saptamyāmaṣṭabhyāṃ navamyām, aprameyāḥ sattvā daśabhyāṃ bhūmau pratiṣṭhāpitāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ praṇidhānavaiśeṣikāyāṃ bodhisattvacaryāyāmavatāritāḥ / aprameyāḥ sattvāḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaviśuddhau pratiṣṭhāpitāḥ / evaṃ tasya tathāgatasya acintyena buddhavṛṣabhitāvikurvitena dharmacakraṃ pravartayataḥ praticittakṣaṇamanantamadhyasattvadhāturvinayamagamat / tasmiṃśca lokadhātau sarvasattvā yathāśayāstasya tathāgatasya nānātmabhāvopāyakauśalyapramuktāṃ dharmadeśanāmājānanti sma //
tasyāṃ khalu punā ratnakusumapradīpāyāṃ rājadhānyāṃ rūpavarṇaviṣayaparibhogamadamattānāṃ sattvānāmanyonyamavamanyamānānāṃ vinayavaśaṃ samupādāya samantabhadro bodhisattva udāravarṇarūpagatamabhinirmāya tāṃ rājadhānīmanuprāptaḥ / tasyodārayā prabhayā sarvā sā rājadhānyavabhāsitā / yā ca tasyā rājadhānyāḥ prabhā, yā ca rājñaścakravartino vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍasya svaśarīraniryātā prabhā, yā ca strīratnasya prabhā, yā ca ratnavṛkṣāṇāṃ prabhā, yā ca mahāmaṇiratnasya prabhā, yā ca candrasūryagrahanakṣatrajyotiṣāṃ prabhā, yā ca sarvajambudvīpe prabhā, sā ca sarvā na prajñāyate sma / tadyathāpi nāma āditye udite vigate 'ndhakāre na candragrahanakṣatrajyotiṣāṃ nāgnerna maṇīnāṃ prabhā prajñāyate sma, evameva samantabhadrasya bodhisattvasya prabhayābhibhūtāḥ tatra jambudvīpe sarvaprabhā na prajñāyate sma / tadyathāpi nāma jāmbūnadakanakabimbasya purato maṣivigraho na śobhate na bhāsate na tapati na virocate, evameva samantabhadrasya bodhisattvasya purataḥ teṣāṃ sattvānāṃ rūpakāyā na śobhante, na bhāsante, na tapanti, na virocante //
teṣāmetadabhavat - ko 'nvayaṃ bhaviṣyati devo vā brahmā vā, yasya purato vayaṃ na śobhāmahe, na bhāsāmahe, na tapāmo na virocāmahe kāyena vā prabhayā vā śubhayā vā varṇena vā tejasā vā? na cāsya śaknumo nimittamudgrahītum //
atha khalu samantabhadro bodhisattvaḥ tasyā ratnakusumapradīpāyā rājadhānyā madhye vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍasya rājñaścakravartino vimānasyoparyantarikṣe sthitvā taṃ vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍaṃ rājānaṃ cakravartinametadavocat - yat khalu mahārāja jānīyāḥ - tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpannaḥ / ihaiva tava vijite samantadharmāvabhāsadharmameghanirghoṣadhvajabodhimaṇḍe viharati //
atha khalu samantajñānārcipadmabhadrābhirāmanetraśrīcandrā rājaduhitā samantabhadrasya bodhisattvasya rūpakāyaṃ dṛṣṭvā prabhāvikurvitamābharaṇanirghoṣaṃ ca śrutvā mahāprītiprāmodyavegajātā tasyāṃ velāyāmevaṃ cittamutpādayāmāsa - yanme kiṃcidupacitakuśalamūlaṃ tenāhamīdṛśaṃ kāyaṃ pratilabheyam / (gv 212) īdṛśamalaṃkāram, īdṛśāni lakṣaṇāni, īdṛśamīryāpatham, īdṛśīmṛddhim / yathā anenāndhakārāyāṃ rātrau sattvānāmavabhāsaṃ saṃjanayya buddhotpādaḥ saṃprakāśitaḥ, tathāhamapi sattvānāmajñānāndhakāraṃ vidhūya mahājñānālokaṃ kuryām / yatra yatra cotpadyeyam, sarvatrāvirahitā syāmanena kalyāṇamitreṇa //
atha khalu kulaputra vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍaścakravartī sādha caturaṅgena balakāyena, sārdhaṃ saptabhī ratnaiḥ, sārdhaṃ strīgaṇaparivāreṇa, sārdhaṃ putrāmātyanaigamairjānapadaiḥ, mahatyā rājarddhyā, mahatā rājānubhāvena tasyā ratnakusumapradīpāyā rājadhānyā uccālya yojanamūrdhvaṃ vihāyasyabhyudgamya sarvaṃ jambudvīpaṃ sarvāvatīṃ cāturdvīpikalokadhātuṃ mahāvabhāsena spharitvā sarvasattvānāṃ buddhadarśanasamādāpanārthaṃ sarvaratnaparvateṣu pratibhāsaṃ saṃdarśya sarvacāturdvīpikalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmabhimukhaṃ sthitvā tadbuddhadarśanaṃ gāthābhigītena saṃvarṇayāmāsa -
buddha loke samutpannastrātā yaḥ sarvadehinām / sarve vrajanta utthāya draṣṭuṃ lokavināyakam // 20 //
kadācitkalpakoṭībhirutpadyante tathāgatāḥ / prakāśayanti te dharmaṃ hitārthaṃ sarvadehinām // 21 //
dṛṣṭvā lokaṃ viparyastamajñānatimirāvṛtam / saṃsāraduḥkhābhihataṃ saṃjanya mahatīṃ kṛpām // 22 //
kalpakoṭīrasaṃkhyeyāścaritā bodhicārikā / sattvānāṃ paripākārthaṃ sarvaduḥkhopaśāntaye // 23 //
paryatyajan hastapādā karṇanāsā śirāṃsi ca / kalpānanantaparyantā buddhabodhyamṛtāptaye // 24 //
durlabhāḥ kalpakoṭībhirloke lokavināyakāḥ / amoghaṃ śravaṇaṃ yeṣāṃ darśanaṃ paryupāsanam // 25 //
bodhyāsananiṣaṇṇo 'yaṃ dṛśyate vadatāṃ varaḥ / māraṃ sasainyaṃ nirjitya vibuddho bodhimuttamām // 26 //
buddhakāyaṃ ca vīkṣadhvaṃ anantaraśmimaṇḍalam / nānāvarṇaṃ viniḥsṛtya prahlādayati yajjagat // 27 //
raśmimeghānasaṃkhyeyān buddharomaviniḥsṛtān / vindanti prītimatulāṃ sattvā yairavabhāsitāḥ // 28 //
svakasvakena cittena pūjayadhvaṃ vināyakam / janayitvā mahardvīryameta yāmastadantikam // 29 //
atha khalu rājā vairocanaratnapadmagarbhaśrīcūḍaścābhirgāthābhiḥ svavijitavāsinaḥ sarvān sattvān saṃcodya daśabhirvividhapūjāmeghasahasraiścakravartikuśalamūlapariniṣpannaiḥ samantāvabhāsadharmameghanirghoṣadhvajaṃ bodhimaṇḍaṃ samantādabhipravarṣan yena sa bhagavān samantajñānaratnārciśrīguṇaketurājastathāgataḥ tenopasaṃkrāntaḥ sarvaratnacchatrameghasaṃchāditamākāśaṃ kurvan, sarvapuṣpavitānameghavitatamākāśaṃ kurvan, sarvavastrameghasaṃchāditālaṃkāramākāśaṃ kurvan, sarvaratnakiṅkiṇījālameghairgaganamalaṃkurvan, sarvagandhasāgaranirdhūpitagandhārcimeghālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhan, sarvaratnāsanamaṇiratnavastraprajñaptaviracanameghālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhan, sarvaratnadhvajameghocchritālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhān, sarvabhavanavimānameghasaṃchannālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhan, sarvapuṣpameghasaṃchannālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhan, sarvapūjāvyūhameghābhipravarṣaṇālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhan / upasaṃkramya bhagavataḥ samantajñānaratnarciśrīguṇaketurājasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavataḥ purataḥ samantadigvidyotitamahāmaṇiratnapadmagarbhāsane nyaṣīdat //
atha khalu samantajñānaratnārciḥpadmabhadrābhirāmanetraśrīcandrā cakravartiduhitā svānyābharaṇāni kāyānnirmucya tairābharaṇaistaṃ bhagavantaṃ samantajñānaratnārciśrīguṇaketurājānaṃ tathāgatamabhyavakirat / atha tānyābharaṇāni tasya bhagavataḥ upari mūrdhasaṃdhau mahāmaṇiratnābharaṇacchatraṃ saṃsthitamabhūvan vicitramaṇiratnajālaparikṣiptaṃ nāgendrakāyaparigṛhītaṃ sarvābharaṇaśarīrasusaṃsthitaparimaṇḍalaṃ daśābharaṇacchatramaṇḍalaparivāritamekāntapariśuddhaṃ kūṭāgārasaṃsthānavicitravyūhaṃ sarvaratnābharaṇameghasaṃchāditaṃ sarvamaṇirājadrumavyūhasaṃchannaṃ sarvagandhasāgaramaṇirājasamalaṃkṛtam / tasya madhye dharmadhātuprabhavasarvaratnamaṇiśākhāpralambaṃ nāma mahābodhivṛkṣamadrākṣīt anantamadhyavyūhanirdeśaṃ pradakṣiṇanānāvyūhasaṃdarśanam / tatra vairocanaṃ nāma tathāgatamadrākṣīt anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairbodhisattvaiḥ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ sarvaiḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaniryātaiḥ nānābodhisattvairacintyavyūhāsaṃbhinnavihāribhiḥ, sarvalokendrāṃśca tadabhimukhānadrākṣīt / tasya bhagavato vairocanasyānantamadhyaṃ buddhavikurvitamadrākṣīt, pūrvabodhisattvacaryākalpaparaṃparāṃ ca avatarati sma / tasyāśca lokadhātoḥ saṃvartavivartakalpānavatarati sma / tatra lokadhātāvatītāṃ buddhavaṃśaparaṃparāmavatarati sma / tasyāṃ ca lokadhātau samantabhadrabodhisattvamadrākṣīt / sarvatathāgatapādamūleṣu buddhapūjāprayuktasarvasattvaparipākavinayābhimukhaṃ cādrākṣīt /
sarvabodhisattvāṃśca samantabhadrasya bodhisattvasya kāye pratibhāsaprāptān, ātmānaṃ ca tatraivānugatamadrākṣīt sarvatathāgatapādamūleṣu / samantabhadrasya bodhisattvasya kāyapratibhāsaprāptasarvabodhisattvapādamūleṣu sarvasattvabhavaneṣu, tāsu ca lokadhātuṣvekaikasmin lokadhātau buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān lokadhātūnadrākṣīt / sasaṃdhivyūhān, sapratiṣṭhānān, sasaṃsthānān, saśarīrān, sanānāvyūhapariśuddhān, nānāvyūhameghaparisaṃchannān, nānākalpanāmasaṃkhyeyān, nānātathāgatavaṃśanirdeśān, nānātryadhvanayāvatārān, nānādikprasarapraveśān, nānādharmadhātuprasaraparyāpannān (gv 214) nānādharmadhātutalapraveśān, nānākāśatalavyavasthānān, nānābodhigaṇḍavyūhān, nānātathāgatavikurvitaprabhān, nānābuddhasiṃhāsanavyūhān, nānātathāgataparṣanmaṇḍalasamudrān nānātathāgataparṣanmaṇḍalaparivartān nānātathāgatopāyakauśalyaparidīpanān, nānātathāgatadharmacakrapravartananayān, nānātathāgatasvarāṅgarutanirghoṣamuktān nānāmantranayasāgaranirdeśān nānāsūtrāntameghānuravamāṇānadrākṣīt / dṛṣṭvā ca bhūyasyā mātrayā mahāprītiprasādavegān pratyalabhata //
tasyā mahāprītivegasaṃjātāyāḥ sa bhagavān samantajñānaratnārciḥśrīguṇaketurājastathāgataḥ sarvatathāgatadharmacakranirghoṣaṃ nāma sūtrāntaṃ saṃprakāśayāmāsa daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasūtrāntaparivāram / tasyāstaṃ sūtrāntaṃ śrutvā daśa samādhimukhaśatasahasrāṇyavakrāntāni mṛdūni sukhasaṃsparśanāni / tadyathāpi nāma taddivasāvakrāntasya garbhasya mātuḥ kukṣau vijñānam, tadyathāpi nāma sattvānāṃ karmābhinirhāram, tadyathāpi nāma taddivasāvaruptasya sālakalyāṇavṛkṣasya bījāṅkurahetuḥ, evameva te samādhayo mṛdavaḥ kamanīyāḥ / yaduta sarvatathāgatābhimukhavijñāpano nāma samādhiḥ / sarvakṣetraprasarānugatāvabhāso nāma samādhiḥ / sarvatryadhvanayāvatārapraveśo nāma samādhiḥ / sarvatathāgatadharmacakranirghoṣo nāma samādhiḥ / sarvabuddhapraṇidhānasāgaravijñāpano nāma samādhiḥ / sarvasaṃsāraduḥkhapratipīḍitasarvaniryāṇanirghoṣavijñāpano nāma samādhiḥ / sarvasattvatamondhakāravidhamanapraṇidhānavyūho nāma samādhiḥ / sarvasattvaduḥkhavipramokṣapraṇidhivilambo nāma samādhiḥ / sarvasattvasukhaniṣpattisaṃbhavo nāma samādhiḥ / sarvasattvaparipākavinayāparikhedagarbho nāma samādhiḥ / sarvabodhisattvamārgāvataraṇadhvajo nāma samādhiḥ / sarvabodhisattvabhūmyākramaṇasaṃbhavavyūho nāma samādhiḥ / evaṃpramukhāni asyā daśa samādhimukhaśatasahasrāṇyavakrāntāni //
sā sūkṣmasamāhitacittā aniñjanacittā praharṣitacittā samāśvāsitacittā anābhāsacittā kalyāṇamitreṣvanugatacittā gambhīrasarvajñatārambaṇacittā maitrānugamanasāgaraprasṛtacittā sarvābhiniveśoccalitacittā sarvalokaviṣayāsaṃvāsacittā tathāgataviṣayāvataraṇacittā sarvabuddharūpavarṇasāgarāvabhāsitacittā akṣubhitacittā anīritacittā apratihatacittā abhinnacittā anunnatacittā anavanatacittā akhinnacittā anivartyacittā asaṃsīdanacittā sarvadharmasvabhāvanidhyapticittā sarvadharmasvabhāvanayasāgarānugatacittā sarvadharmapravicayanayānugatacittā sarvasattvasamudrāvataraṇacittā sarvajagatparitrāṇacittā vipulabuddhasamudrāvabhāsasaṃjātacittā, sarvatathāgatapraṇidhānasāgarāvataraṇacittā sarvāvaraṇaparvatavikiraṇacittā vipulapuṇyasaṃbhārasamudānayanacittā daśatathāgatabalapratilābhābhimukhacittā sarvabodhisattvaviṣayāvabhāsapratilabdhacittā sarvabodhisattvasaṃbhārasaṃvartanacittā sarvadiksamudraspharaṇacittā samantabhadramahāpraṇidhānādhyālambanatāyai, daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamaiḥ praṇidhānasamudraiḥ sarvatathāgatānāṃ pūrvapraṇidhānaṃ svabuddhakṣetrapariśuddhaye 'bhinirharati sma, yaduta sarvasattvaparipākavinayāya dharmadhātunayasamudraprasaraparijñāyai dharmadhātunayasamudrāvataraṇatāyai sarvabuddhakṣetreṣvaparāntakalpabodhisattvacaryāvataraṇatāyai sarvabodhisattvacaryāmaṇḍalāparāntakalpasaṃvāsanatāyai sarvatathāgatopasaṃkramaṇatāyai sarvakalyāṇamitrārāgaṇatāyai (gv 215) sarvatathāgatapūjopasthānaparipūraṇatāyai praticittakṣaṇaṃ sarvajñajñānavirohaṇavibodhanabodhisattvacaryānupacchedanatāyai / evaṃpramukhairdaśabuddhakṣetrapramāṇurajaḥsamaiḥ praṇidhānābhinirhāramukhasamudraiḥ samantabhadrāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ praṇidhimabhinirharati sma tasyāḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhyabhinirhārāya //
sa bhagavān samantajñānaratnārciśrīguṇaketurājastathāgataḥ pūrvakuśalamūlāni saṃcodayati udyotayati saṃdarśayati vivṛṇoti vibhajati saṃprakāśayati sārīkaroti avipraṇāśatāyai, vipulīkaroti mahāspharaṇatāyai, sthāpayati sarvajñatāpramāṇīkaraṇatāyai, yaduta prathamacittotpādamupādāya tathāgatapūrvapraṇidhisamudrāsaṃkhyeyapratilābhāya //
bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani tataḥ pareṇa daśame kalpe maṇisūryacandravidyotitaprabhāyāṃ lokadhātau candradhvajaśrīketoḥ tathāgatasya pravacane samantajñānārciḥpadmabhadrābhirāmanetraśrīcandrayā dārikayā samantabhadrabodhisattvasamādāpitayā pralugnastathāgatavigrahaḥ padmaniṣaṇṇaḥ pratisaṃskāritaḥ / pratisaṃskārya citritaḥ / citrayitvā ratnapratimaṇḍitaḥ kṛtaḥ / anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ samantabhadrabodhisattvakalyāṇamitramāgamya / sā tena kuśalamūlena avinipātadharmiṇī sadā devendrakuleṣu manuṣyendrakuleṣu copapannā, sarvatra cābhirūpābhūt prāsādikā darśanīyā paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā / sadā ca avirahitābhūttathāgatadarśanena samantabhadrabodhisattvena / tenaiva ca kalyāṇamitreṇa tasyāṃ tasyāṃ jātau paripācitā saṃcoditā smāritā / etarhi ca punastayā samantabhadro bodhisattva ārāgito 'tyantāvirāgaṇatayā //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena vairocanaratnapadmagarbhaśrīprabhācūḍo nāma rājacakravartī? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / maitreyaḥ sa bodhisattvaḥ tena kālena tena samayena vairocanaratnapadmagarbhaśrīprabhācūḍo nāma rājābhūccakravartī / syātkhalu punaste kulaputra evam - anyā sā tena kālena tena samayena saṃpūrṇaśrīvakrā nāma rājabhāryābhūt? na khalu evaṃ draṣṭavyam / iyaṃ praśāntarutasāgaravatī nāma rātridevatā, yā mamānantaraṃ saṃniṣaṇṇā / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena samantajñānārciḥpadmabhadrābhirāmanetraśrīcandrā nāma rājaduhitā abhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena samantajñānārciḥpadmabhadrābhirāmanetraśrīcandrā nāma rājaduhitā abhūvam / yanme dārikābhūtayā indradhvajaketostathāgatasya pravacane pralugnastathāgatavigrahaḥ padmodgataḥ pratisaṃskāritaḥ, sa me heturabhūt yāvadanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / yadā cāsmi samantabhadreṇa bodhisattvena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitā, sa me kulaputra prathamacittotpādo bodhāya abhūt / yadā ca sa me bhagavān samantajñānārciḥśrīguṇaketurājaḥ tathāgata upasaṃkramya ābharaṇairavakīrṇaḥ, tathāgatavikurvitaprātihāryaṃ ca dṛṣṭvā dharmaśca me tasya bhagavato 'ntikācchrutaḥ, tadā mayaiṣa sarvalokābhimuikhajagadvinayanidarśano bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / sarve ca te sumeruparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitā abhirādhitāḥ, (gv 216) sarvopakaraṇapūjāsatkāreṇa ca satkṛtāḥ / yaśca taistathāgatairdharmo bhāṣitaḥ, sa me sarvaṃ śrutaḥ / teṣāṃ cāsmi tathāgatānāmavavādānuśāsanīṣu pratipannā / teṣu ca me tathāgateṣu tīvraṃ gauravaṃ pratilabdhaṃ yathārūpeṇa gauraveṇa ekacittakṣaṇe tān sarvāṃstathāgatāṃstāni bodhisattvaparṣanmaṇḍalāni tāni ca sarvāṇi buddhakṣetrāṇi paśyāmi //
tasyāṃ ca vairocanaśriyāṃ lokadhātau saṃvṛttāyāṃ tatra ca virajomaṇḍale kalpe nirgate 'nantare maṇicakravicitrapratimaṇḍitavyūhā nāma lokadhāturmahāprabhaśca nāma kalpo 'bhūt / tatra pañca buddhaśatānyutpannāni / tāni mayā sarvāṇyārāgitāni / tasmiṃśca khalu mahāprabhe kalpe mahākaruṇameghadhvajo nāma tathāgataḥ prāthamakalpiko 'bhūt / sa mayā rātridevatābhūtayā abhiniṣkrāman pūjitaḥ / tasyānantaraṃ vajranārāyaṇaketurnāma tathāgata utpannaḥ / sa mayā cakravartibhūtayā pūjitaḥ / tena ca me sarvabuddhotpādasaṃbhavo nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśito daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasūtrāntaparivāraḥ / sa ca me śrutaḥ udgṛhītaḥ / tasyānantaraṃ jvalanārciḥparvataśrīvyūho nāma tathāgata utpannaḥ / sa me śreṣṭhiduhitṛbhūtayā pūjitaḥ / tena ca me tryadhvāvabhāsagarbho nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśito jambudvīpaparamāṇurajaḥsamasūtrāntaparivāraḥ / sa ca me śrutaḥ udgṛhītaḥ / tasyānantaraṃ sarvadharmasamudrābhyudgatavegarājo nāma tathāgato loka udapādi / sa mayā asurarājabhūtayā pūjitaḥ / tena ca me sarvadharmadhātutalajñānabhedo nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśitaḥ pañcasūtrāntaśataparivāraḥ / sa ca me śrutaḥ udgṛhītaḥ / tasyānantaraṃ gambhīradharmaśrīsamudraprabho nāma tathāgata utpannaḥ / sa me nāgendrakanyābhūtayā pūjitaścintārājamaṇiratnameghavarṣamabhipravarṣantyā / tena ca me prītisāgaravivardhanavego nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśito daśasūtrāntakoṭīśatasahasraparivāraḥ / sa ca me śrutvodgṛhītaḥ / tasyānantaraṃ ratnaśikharārciḥparvatapradīpo nāma tathāgataḥ utpannaḥ /
sa ca me sāgaradevatābhūtayā ratnapadmameghavarṣairupasaṃkramya pūjitaḥ / tena ca me dharmadhātusāgaranayaprabho nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśito daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasūtrāntaparivāraḥ / sa ca me śrutvodgṛhītaḥ, smṛtyā ca saṃdhāritaḥ / tasyānantaraṃ guṇasamudrāvabhāsamaṇḍalaśrīrnāma tathāgata utpannaḥ / sa me pañcābhijñaṛṣibhūtayā maharddhivikurvitena ṣaṣṭiṛṣisahasraparivṛtayā upasaṃkramaya gandhapuṣpaśikharameghānabhipravarṣantyā pūjitaḥ / tena ca me anālayadharmapradīpo nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśitaḥ ṣaṣṭisūtrāntasahasraparivāraḥ / sa ca me śrutvodgṛhītaḥ, tasyānantaraṃ vairocanaśrīgarbho nāma tathāgata utpannaḥ / ahaṃ ca samatārthasaṃbhavā nāma pṛthivīdevatā abhuvam / sā ahamaprameyapṛthivīdevatāparivārā sarvaratnadrumakośebhyo ratnapuṣpameghavarṣāṇyutsṛjamānā sarvaratnahārameghān pravarṣamāṇā upasaṃkrāntā tasya tathāgatasya pūjākarmaṇe / tena ca me sarvatathāgatasaṃbhavajñānākaragarbho nāma sūtrāntaḥ saṃprakāśito 'prameyasūtrāntaparivāraḥ / sa ca me śrutvā dhārito na vipraṇāśitaḥ /
teṣāṃ khalu kulaputra pañcānāṃ buddhaśatānāṃ sarvapaścimo dharmadhātugaganapūrṇaratnaśikharaśrīpradīpo nāma tathāgato loka udapādi / ahaṃ ca tena kālena abhirāmaśrīvakrā nāma (gv 217) naṭadārikā abhūvam / sā ahaṃ tasya tathāgatasya nagarapraveśasamaye nāṭake pravṛtte buddhānubhāvena ūrdhvaṃ gaganatale sthitvā gāthāsahasreṇa taṃ tathāgatamabhiṣṭuvantī upasaṃkrāntā / tena ca me dharmadhātuvidyotitavyūhaṃ nāma raśmimūrṇakośādutsṛjya sarvakāyo 'vabhāsitaḥ / tayā ca me raśmyā samanantaraspṛṣṭayā dharmadhātunayāvartagarbho nāma vimokṣaḥ pratilabdhaḥ //
iti hi kulaputra etān pramukhān kṛtvā yāni tatra maṇicakravicitrapratimaṇḍitavyūhāyāṃ lokadhātau mahāprabhe kalpe pañca buddhaśatānyutpannāni, tāni mayā sarvāṇyārāgitāni, pūjā ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ kṛtā / yaśca me taistathāgatairdharmo deśitaḥ, taṃ sarvaṃ smarāmi / ekapadavyañjanamapi me tato dharmanayānna vipramuṣitam / ekaikasya ca me tathāgatasyāntikamupasaṃkrāmantyā aparimāṇānāṃ sattvānāmarthaḥ kṛto buddhadharmasaṃvarṇanatayā / ekaikasya ca me tathāgatasya antikāt tryadhvajñānagarbhadharmadhātuvipulo nāma dharmadhātuśarīrasāgaraḥ sarvajñatāvidyudavabhāsaḥ pratilabdhaḥ sarvasamantabhadracaryāsaṃvāsasamavasaraṇaḥ / etarhyapi me kulaputra praticittakṣaṇamanantamadhyāstathāgatā ābhāsamāgacchanti / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ sahadarśanāt sarvajñatāvidyudavabhāsā āśaye 'vakrāntā apratilabdhapūrvā adṛṣṭapūrvāḥ / na ca samantabhadrāyā bodhisattvacaryāyā uccalāmi / tatkasya hetoḥ? anantamadhyanirdeśa eṣa sarvajñatāvidyudavabhāsapratilambhaḥ //
atha khalu samantasattvatrāṇojaḥśrī rātridevatā tasyāṃ velāyāṃ tameva sarvalokābhimukhajagadvinayanidarśanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ bhūyasyā mātrayā pradarśayamānā buddhādhiṣṭhānena sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
śṛṇu sūdhanā vacanametu mamā gambhīra durdṛśa durāvagaham / sarvatriyadhvatalabhedanayaṃ dharmābhamaṇḍalasamantaprabham // 30 //
yatha saṃbhuta prathama cittu mamā bodhāya buddhaguṇaprārthanayā / yatha bodhivimokṣu ayu labdhu maṃyā etaṃ śṛṇohi pravibhāganayam // 31 //
itu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamakalpapūrvatu pareṇa tataḥ / vairocanadhvajapradīpaśirī atra lokadhātu vipulā vimalā // 32 //
kalpo abhū virajamaṇḍalu yo acchinnu yatra jinavaṃśu abhūt / tasmin sumeruparamāṇusamā upapadyiṣū daśabalā anighā // 33 //
tasmin samantaratanārciśirī guṇaketurāja prathamaḥ sugataḥ / dharmadhvajaḥ śirisumeru jino guṇakeśarīśvaru caturtha jinaḥ // 34 //
jinu śāntirāja samitāyuratho yaśaparvato guṇasumeruśirī / jinabhāskaraḥ śaśimukho bhagavānete daśa prathama atra naye // 35 //
gaganālayo jinu samataprabho diśasaṃbhavaḥ smṛtisamudramukhaḥ / abhyudgatā jinu sumeruśirī dharmārciparvataśirī sugataḥ // 36 //
padmodgato navamu kāruṇiko jinu dharmadhātukusumo daśamaḥ / buddhosamudra paridīpayato eṣā daśā dvitiya atra naye // 37 //
prabhaketurājamati jñānamati citrārtha indraśiri devamati / jinu vegarājamati jñānaśirī avabhāsarāja prabhaketuśirī // 38 //
vikrāntadevagati nāma jino tatha dharmadhātupadumo daśamaḥ / evaṃ nayaṃ vipula darśayato tṛtiyā daśā bhavati atra naye // 39 //
ratnārciparvataśirī bhagavāṃstadanantaraṃ guṇasamudraśirī / dharmaprabho padumagarbhaśirī gaticandranetranayanaḥ sugataḥ // 40 //
gandhaprabho maṇisumeruśirī gandharvakāyu prabharājaḥ / maṇigarbharāja śiritejavatī daśamo jinaḥ praśamarūpagatiḥ // 41 //
tadanantaraṃ vipulabuddhi jino ratanaprabho gaganameghaśirī / varalakṣaṇaḥ śiri babhūva jino bratamaṇḍalaśca svaśarīraprabhaḥ // 42 //
nārāyaṇavrata sumeruśirī guṇacakravālaśirirāju jinaḥ / aparājitavratadhvajo bhagavān drumaparvato daśamu teṣa jinaḥ // 43 //
sālendrarājaśirigarbhu jino lokendrakāyapratibhāsaprabhaḥ / abhyudgataprabhaśirī bhagavān virajaprabho dharaṇitejaśirī // 44 //
gambhīradharmaguṇarājaśirī jinu dharmasāgaranirghoṣamatiḥ / merudhvajaḥ śiriprabhāsamatirdaśamo jino ratanarājaśiriḥ // 45 //
brahmaprabho gaganaghoṣa jinastatha dharmadhātupratibhāsaśiriḥ / ālokamaṇḍalaprabho bhagavān daśabhedajñānaprabheketumatiḥ // 46 //
gaganapradīpa abhirāmaśirī vairocanaprabhaśirī sugataḥ / puṇyaprabhāsaśiri śāntaśirī daśamo mahākaruṇameghaśirī // 47 //
tathatāprabho balaprabhāsamatiḥ sarvajagābhimukharūpa jinaḥ / abhyudgatābhu abhu tatra jinastadanantaraṃ samaśarīru jinaḥ // 48 //
dharmodgato 'tha sa abhūtsugatastadanantaraṃ anilavegaśirī / śūradhvajo ratanagātraśirī daśamastriyadhvapratibhāsaprabhaḥ // 49 //
praṇidhānasāgaraprabhāsaśirī vajrāśayo giriśirī dvitiyaḥ / tṛtīyo jino harisumeruśirī smṛtiketurājaśiri dharmamatiḥ // 50 //
prajñāpradīpa prabhaketuśirī tadanantaraṃ vipulabuddhi jinaḥ / jinu dharmadhātunayajñānagatidharmaḥ samudramatijñānaśiriḥ // 51 //
dharmadharo ratanadānaśiri guṇacakravālaśiri meghu jinaḥ / kṣāntipradīpaśiri tejavativegaprabhaḥ śamathaghoṣu jinaḥ // 52 //
śāntidhvajo jagapradīpaśiri buddho mahāpraṇidhivegaśiri / aparājitadhvajabalo bhagavān jñānārcisāgaraśiriśca jinaḥ // 53 //
dharmeśvaro jina asaṅgamatirjagamantrasāgaranirghoṣamatiḥ / sarvasvarāṅgarutaghoṣaśirī vaśavartiyajñayaśayaṣṭimatiḥ // 54 //
diśadeśaāmukhajago bhagavān sattvāśayaiḥ samaśarīriśiriḥ / buddho parārthasavihāraśirī prakṛtīśarīraśiri bhadrajinaḥ // 55 //
ete jinā pramukha tatra abhūdupapadyi ye jina pradīpakarāḥ / kalpaiḥ sumeruparamāṇusamaiḥ ye pūjitā jinasamudranaye // 56 //
tairbuddhakṣetraparamāṇusamaiḥ kalpairupapadyiṣu ye keci jināḥ / te sarvi pūjita mayā sugatā etaṃ vimokṣanayamotariyā // 57 //
kalpānananta ahu cīrṇa purā etaṃ vimokṣanayu bhāvayatī / tvamapi śruṇitva pratipadya laghu pratilapsyase nayamimaṃ nacirāt // 58 //
etamahaṃ kulaputra sarvalokābhimukhajagadvinayanidarśanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamanantamadhyabodhisattvacaryāsāgaranānādhimuktisaṃvāsānāṃ bodhisattvānāṃ nānāśayaśarīrāṇāṃ vividhendriyasāgarapariniṣpannānāṃ vicitrabodhisattvapraṇidhānasupratividdhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva bodhimaṇḍe praśāntarutasāgaravatī nāma rātridevatā, yā mamānantaraṃ jyotirdhvajamaṇirājapratimaṇḍitagarbhe padmāsane niṣaṇṇā daśarātridevatāsaṃkhyeyaśatasahasraparivārā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyāḥ pādau śirasābhivandya samantasattvatrāṇojaḥśriyaṃ rātridevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokyaṃ samantasattvatrāṇojaḥśriyo rātridevatāyā antikāt prakrāntaḥ // 35 // 38 praśāntarutasāgaravatī /
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
