Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Gaṇḍavyūhasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'kṣayavyūhapuṇyakośavimokṣāvabhāsapratilabdhaḥ taṃ puṇyasāgaramanuvicintayan, tatpuṇyagaganamavalokayan, taṃ puṇyarāśimādadan, taṃ puṇyaparvatamabhirohan, taṃ puṇyanicayaṃ saṃgṛhṇan, taṃ puṇyaudhamavagāhayamānaḥ, tatpuṇyatīrthamavataran, taṃ puṇyamaṇḍalaṃ pariśodhayan, taṃ puṇyanidhiṃ saṃpaśyan, taṃ puṇyanayamanusmaran, tāṃ puṇyanetrīṃ samanvāharan, taṃ puṇyavaṃśaṃ pariśodhayan, anupūrveṇa yena mahāsaṃbhavaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ parimārgati, parigaveṣati, vyavalokayati kalyāṇamitrāṇyabhilaṣan /
kalyāṇamitradarśanavāsitayā sataṃtyā, kalyāṇamitrādhiṣṭhānena āśayena, kalyāṇamitrānugatena prayogena, kalyāṇamitropacārāparikhinnena vīryeṇa, kalyāṇamitrādhīnaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, kalyāṇamitraniyataiḥ sarvapuṇyasaṃbhāraiḥ, kalyāṇamitravivardhitairupāyakauśalyacaritaiḥ, aparapratyayena kalyāṇamitropacārakauśalyena, vivardhamānaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, viśuddhayatā bodhisattvādhyāśayena, saṃvardhamānairbodhisattvendriyaiḥ, paripācyamānaiḥ sarvakuśalamūlaiḥ, saṃvardhamānairmahāpraṇidhānābhinirhāraiḥ, vipulībhavantyā mahākaruṇayā, sarvajñatāyā āsannībhūtamātmānaṃ saṃpaśyan samantabhadrabodhisattvacaryāyāḥ, sarvabuddhebhyo dharmāvabhāsaṃ saṃpratīcchan, vivardhamānena daśatathāgatabalāvabhāsena vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ parigaveṣamāṇo adrākṣīnmadhye nagarasya śṛṅgāṭake saptaratnavyomakoparyasaṃkhyeyaratnamaye vividhavajrendranīlaracitamaṇiratnapāde kāñcanasūtrajvālaśvete vimalagarbhamaṇiratnagarbhe pañcaratnaśatasamalaṃkṛtabimbe vicitradivyadūṣyaprajñapte ucchritadivyapaṭṭadhvajapatāke anekaratnajālasaṃchanne mahāratnavitānavitate mahāsuvarṇaratnapuṣpadāmābhipralambite bhadrāsane niṣaṇṇam, vimalavaiḍūryadaṇḍena jāmbūnadakanakacchatreṇa dhriyatā haṃsarājanirmalacāmarasaṃvījyamānam, vividhagandhopacārapradhūpitaṃ vāmadakṣiṇena pañcabhistūryaśataiḥ pravādyadbhiḥ divyātirekamadhuranirghoṣairmahāsaṃbhavaṃ nagaraṃ paryāpannaiḥ sattvaprītisaṃjanārthaṃ divyakusumameghaiḥ pravarṣadbhirdivyamānuṣyarūpasamatikrāntaiḥ pariniṣpannabodhisattvāśayaiḥ divyātirekavibhūṣaṇasamalaṃkṛtaiḥ
kiṃkaropacaraṇapratikāribhiḥ pūrvakuśalamūlasabhāgacaritairdaśabhiḥ prāṇīsahasraiḥ parivṛtam /
dṛṣṭvā ca sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena vidvān gṛhapatistenopajagāma / upetya viduṣo gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya vidvāṃsaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahaṃ ārya sarvasattvānāmarthāya anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ saṃprasthito yaduta sarvasattvaduḥkhavyupaśamāya sarvasattvātyantasukhapratiṣṭhāpanāya sarvasattvasaṃsārasāgarābhyuddhāraṇatāyai sarvasattvadharmaratnadvīpasaṃprāpaṇatāyai sarvasattvatṛṣṇāsnehocchoṣaṇatāyai sarvasattvānāṃ mahākaruṇāsnehasaṃjananatāyai sarvasattvānāṃ kāmaratitṛṣṇāvinivartanatāyai sarvasattvānāṃ buddhajñānatṛṣṇotpādanatāyai sarvasattvānāṃ saṃsārāṭavīkāntārasamatikramaṇatāyai sarvasattvānāṃ buddhaguṇadharmārāmaratisaṃjananatāyai sarvasattvānāṃ traidhātukapurānniṣkramaṇatāyai sarvasattvānāṃ sarvajñatāpuropanayatāyai / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, (gv 111) kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ śikṣamāṇā bodhisattvāḥ pratiśaraṇabhūtā bhavanti sarvasattvānām //
evamukte vidvān gṛhapatiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / durlabhāḥ kulaputra te sattvāḥ, ye 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya bodhisattvacaryāyāṃ parimārgayamāṇā na tṛpyante kalyāṇamitradarśanena / na khidyante kalyāṇamitropasaṃkramaṇeṣu / na paritapyante kalyāṇamitropacāreṣu / na daurmanasyamutpādayanti kalyāṇamitradurāsadatayā / na nivartante kalyāṇamitragaveṣaṇatayā / na vyāvartante kalyāṇamitratṛṣṇālālasahṛdayatvāt / na pratyudāvartante kalyāṇamitramukhāvalokena / na saṃsīdanti kalyāṇamitrānuśāsanīpatheṣu / na khidyante kalyāṇamitropasthānaparicaryāsu / paśyasi tvaṃ kulaputra, imaṃ mama parivāram? āha - paśyāmi ārya / āha - sarva ete kulaputra mayā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditāḥ / mayaite janitāstathāgatakule / mayaite poṣitāḥ pāramitopasaṃhāraiḥ / mayaite saṃcaritāḥ sarvaśukladharmaiḥ / mayaite vivardhitā daśasu tathāgatabaleṣu / mayaite uccālitā lokavaṃśāt / mayaite pratiṣṭhāpitāstathāgatavaṃśe / mayaite vivartitā loke gaticakrāt / mayaite āvartitā dharmacakrapravartanatāyām / mayaite sattvāḥ tāritāstryadhvāpāyagatiprapātāt / mayaite pratiṣṭhāpitā dharmasamatānugamena / evaṃ hi kulaputra bodhisattvāstrātāro bhavanti sarvasattvānām / ahaṃ kulaputra manaḥkośasaṃbhavānāṃ puṇyānāṃ lābhī /
so 'hamannārthibhyo 'nnaṃ dadāmi, pānārthibhyaḥ pānam, rasāgrārthibhyo rasāgram, khādyārthibhyaḥ khādyam, bhojyārthibhyo bhojyam, lehyārthibhyo lehyam, coṣyārthibhyaścoṣyam, vastrārthibhyo vastram, puṣpārthibhyaḥ puṣpam, mālyārthibhyo mālyam, gandhārthibhyo gandham, dhūpārthikebhyo dhūpam, vilepanārthibhyo vilepanam, cūrṇārthibhyaścūrṇam, ābharaṇavibhūṣaṇārthibhya ābharaṇavibhūṣaṇāni, ratnārthibhyo ratnāni, suvarṇārthibhyaḥ suvarṇam, rūpyārthibhyo rūpyam, muktārthibhyo muktām, pratiśrayārthibhyaḥ pratiśrayam, āsanārthibhya āsanam, śayanārthibhyaḥ śayanam, glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārārthibhyo glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, yānārthibhyo yānam, vāhanārthibhyo vāhanam, hastyaśvarathagogardabhamahiṣaiḍakārthibhyo hastyaśvarathagogardabhamahiṣaiḍakān, chatradhvajapatākārthibhyaśchatradhvajapatākāḥ, dāsīdāsārthibhyo dāsīdāsān, māṇavaparivārārthibhyo māṇavaparivāram, stryarthibhyaḥ striyaḥ, kumāryarthibhyaḥ, kumārīm, makuṭacūḍāmaṇyarthibhyo makuṭacūḍāmaṇīn, sacarmacūḍāmaṇyarthibhyo sacarmacūḍāmaṇīn, nīlavimalakeśamaṇḍalārthibhyo nīlavimalakeśamaṇḍalam, yāvadvividhasarvopakaraṇarthibhyo vividhasarvopakaraṇāni prayacchāmi / āgamaya kulaputra mūhūrtaṃ yāvatpratyakṣo bhaviṣyasi / samanantarabhāṣitāyāṃ cāsyāṃ vāci viduṣā gṛhapatinā, atha tāvadeva aparimāṇāḥ sattvā viduṣā gṛhapatinā pūrvapraṇidhānābhinimantritāḥ saṃnipatitāḥ /
nānādigbhyo nānājanapadapradeśebhyo nānānagarebhyo nānānigamebhyo nānāpaṭṭanebhyo nānākarvaṭebhyo nānāsattvajātibhyo (gv 112) nānāsattvakulebhyo nānāsattvakulavimātratābhyo nānāgatiparivartebhyo nānāpratiṣṭhānasaṃjñānagatibhyo nānāyatanaviśuddhā nānāhārārthino nānāhārābhilāṣiṇo nānāśayā śucyannapānakāmā māṃsārthino vividhabhojanavimātratābhikāṅkṣiṇo vividhagativiśeṣopapatyāyatanasthitāḥ yaduta manuṣyeṣvodanakulmāṣasūpamatsyamāṃsādivividhakavalīkāhārārthinaḥ / yathā manuṣyeṣu, evaṃ sarvagativicāreṣu nānābhojanapānārthina upasaṃkrāntāḥ yaduta bodhisattvānubhāvena asaṅgatyāgadundubhinirghoṣeṇa bodhisattvapraṇidhinimantritāḥ / tamupasaṃkramya vidvāṃsaṃ gṛhapatiṃ yācante 'valokayanti nirīkṣante vijñāpayanti //
atha khalu vidvān gṛhapatistān yācanakān saṃnipatitān viditvā muhūrtamanuvicintya gaganatalamavalokayati sma / tasya tato gaganatalādvividhā bhojanapānavidhayo nānārasā nānāvarṇā nānāgandhā avalambya hastatale pratyatiṣṭhan / sa tānyādāya tān yathāsaṃnipatitān yācanakān nānādhimuktān yathābhipretairbhojanapānavidhibhiḥ sarvopakaraṇaviśaiṣaiḥ saṃtarpayati saṃpravārayati saṃtoṣayati saṃpraharṣayati saṃpramodayati pariprīṇayati, āttamanaskān karoti / uttare vai nānāmiṣeṇa saṃtarpya tebhyo dharmaṃ deśayet / yaduta vipulajñānasaṃbhāropacayahetuṃ paridīpayan, sarvadāridryāsaṃbhavahetuṃ paridīpayan, mahābhogatāsamudāgamasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, dharmajñānanayapratiulābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, vipulapuṇyasaṃbhāropacayahetuṃ paridīpayan, prītibhakṣabhojanapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, lakṣaṇānuvyañjanopacitaśarīrapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, anavamṛdyabalapariśuddhipratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, anantarāhāraprajñāpratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan, sarvamārabalapramardanāparyādattapuṇyabalapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayan dharmaṃ deśayet / so 'nnārthina upasaṃkrāntān gaganatalānnānānnavidhīn gṛhītvā saṃtarpya tebhya āyurvarṇabalamukhapratibhānaṃ saṃpaśyan pratilābhāya dharmaṃ deśayet / sa pānārthina upasaṃkrāntānnānāvidhaiḥ pānairudāraiḥ kalyāṇairanavadyairmanaḥsaṃpraharṣakaiḥ saṃtarpya tebhyaḥ saṃsāratṛṣṇārativinivartanatāyai buddhadharmaratitṛṣṇāsaṃjananatāyai dharmaṃ deśayet /
rasarasāgrārthina upasaṃkrāntānnānāvidharasarasāgrairmadhurāmlalavaṇakaṭutiktakaṣāyaiḥ saṃtarpayāmāsa / uttare caiṣāṃ rasarasāgratāmahāpuruṣalakṣaṇapratilābhāya dharmaṃ deśayet / sa yānārthino nānādiksrotobhyāgatānnānāvidhayānadānaiḥ saṃgṛhya tebhyo mahāyānādhirohaṇatāyai dharmaṃ deśayet / sa nānādigāgatān vastrārthina upasaṃkrāntān viditvā muhūrtaṃ vicintya gaganatalamullokayati sma / tasya tato gaganatalānnānāraṅgānyanekavarṇāni viśuddhāni nīlapītalohitāvadātamāñjiṣṭhasphaṭikavarṇāni vividhāni vastrāṇyavalambya hastatale pratyatiṣṭhan / sa taistān yācanakān pratipādya tebhyo 'nuttaratathāgatahrayapatrāpyasuvarṇavarṇacchavitāpratilābhaviśuddhaye dharmaṃ deśayet / pratyekameva sarvopakaraṇavidhibhiryathāgatān yācanakān pratipādya tebhyo yathārhaṃ dharmaṃ deśayet //
atha khalu vidvān gṛhapatiḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya tamacintyaṃ bodhisattvavimokṣaviṣayamupadarśya evamāha - etamahaṃ kulaputra manaḥkośasaṃbhavavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ pariṣkāravaśitāprāptānāṃ bodhisattvānāṃ ratnapāṇinā pratilabdhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, vikurvitaṃ vā nidarśayitum, ye te sarvalokadhātūnanavaśeṣaṃ pāṇinā saṃchādya buddhapūjāvidhānatāyai sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu nānāvarṇaratnameghān pravarṣanti / evaṃ nānāvarṇā bharaṇameghān nānāvarṇakūṭāgārameghān nānāvarṇavicitravastrameghān nānādivyatūryatālopacārasaṃgītimanojñāmadhuranirghoṣān nānāvarṇagandhameghān nānāvarṇadhūpamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāsarvopakaraṇameghān sarvākārasarvabuddhapūjāmeghān pravarṣanti / sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu sarvasattvabhavaneṣu yaduta sarvabuddhapūjopasthānatāyai sarvasattvadhātuparipākavinayāya ca //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe siṃhapotaṃ nāma nagaram / tatra ratnacūḍo nāma dharmaśreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto viduṣi gṛhapatau dharmagauravācchiṣyabhāvamupadarśya tadadhiṣṭhānātsarvabuddhadharmān saṃpaśyan, tadadhīnāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, kalyāṇamitrānācchedyaprematāmupadarśayan, kalyāṇamitreṣvatyantājñācintyatāṃ saṃdarśayan, kalyāṇamitravaśavartitāmanuvartayan, kalyāṇamitrānuśāsanīvacanaṃ śuśrūṣamāṇaḥ, kalyāṇamitraprabhavaṃ śraddhendriyaṃ nidhyāyan, kalyāṇamitrānuśāsanyanupreṣitaḥ, kalyāṇamitrābhirādhanānuvartanacitto viduṣo gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya vidvāṃsaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya viduṣo gṛhapaterantikātprakrāntaḥ // 15 // 18 ratnacūḍaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ tatpuṇyatoyaṃ saṃbhāvayan, tatpuṇyakṣetraṃ saṃpaśyan, tatpuṇyasumeruṃ pariśodhayan, tatpuṇyatīrthamavagāhayamānaḥ, tatpuṇyakośaṃ vivṛṇvan, tatpuṇyanidhimavalokayan, tatpuṇyamaṇḍalaṃ pariśodhayan, tatpuṇyaskadhaṃ samādadat, tatpuṇyabalaṃ saṃjanayan, tatpuṇyavegaṃ vivardhayan, anupūrveṇa yena siṃhapotaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinaṃ parimārgamāṇo 'drākṣīdantarāpaṇamadhyagatam / tasya pādau śirasābhivandya pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / tatsādhu me āryo bodhisattvamārgamupadiśatu, yenāhaṃ mārgeṇa sarvajñatāyāṃ niryāyām //
atha khalu ratnacūḍo dharmaśreṣṭhī sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ pāṇau gṛhītvā yena svaṃ niveśanaṃ tenopasaṃkramya tadgṛhamupadarśya evamāha - prekṣasva kulaputra mama niveśanam / so 'nuvilokayan adrākṣīttadgṛhaṃ śuddhaṃ prabhāsvaraṃ jāmbūnadasuvarṇamayaṃ vipulamudviddhaṃ rūpyaprākāraparikṣiptaṃ sphaṭikaprāsādasukṛtopaśobhitaṃ vaiḍūryakūṭaśatasahasrapratimaṇḍitaṃ musāragalvasamucchritastambhaṃ suprajñaptaṃ lohitamuktāmayasiṃhāsanaṃ jyotīrasamaṇiratnasiṃhadhvajasamuchritaṃ vairocanamaṇiratnavitānavitataṃ cintāmaṇivicitrahemajālasaṃchannamasaṃkhyeyamaṇiratnapratimaṇḍitavyūhaṃ śītajalāśmagarbhamayapuṣkariṇīsamupetaṃ sarvaratnadrumaparivṛtaṃ vipulaṃ vistīrṇaṃ daśapuramudviddhamaṣṭadvāram / sa tadgṛhaṃ praviśya samantādanuvilokayati sma / sa prathame pure 'nnapānavidhiparityāgamadrākṣīt / dvitīye pure sarvavastravidhiparityāgam / tṛtīye pure sarvaratnābharaṇālaṃkāraparityāgam / caturthe pure 'ntaḥpureparibhogaratimahāpṛthivīkalyāṇakanyāratnaparityāgamadrākṣīt / pañcame pure pañcamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ dharmasaṃgītiratiprayuktānāṃ lokahitasukhacittaceṣṭānāṃ sarvaśāstrāṇyabhinirhārayatāṃ dhāraṇīnayaṃ ca samādhisamudraṃ ca samādhivyutthānaṃ ca samādhivyavacāraṃ ca jñānālokaṃ ca abhinirhārayatāṃ saṃnipātamadrākṣīt /
ṣaṣṭhe pure prajñāpāramitāvihārapratilabdhānāṃ gambhīraprajñānāṃ sarvadharmapraśāntābhijñānāṃ bhūmisamādhidhāraṇīmukhagarbhasamantamukhaniryātānām anāvaraṇagocarāṇām advayasamudācārāṇāṃ dharmasaṃgītiṃ kurvatāṃ prajñāpāramitāparivartanamanusaratāṃ vibhajatāmuttānī kurvatāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt imāni prajñāpāramitāmukhāni saṃgāyatām - yaduta śāntigarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukham, sarvajagajjñānasuvibhaktaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, acalāvartaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, virajaḥprabhāsaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, duryodhanagarbhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, jagadrocanāmaṇḍalaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, anugamanayamaṇḍalaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sāgaragarbhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, samantacakṣurupekṣāpratilabdhaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, akṣayakośānugamaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sarvadharmanayasāgaraṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, sarvajagatsāgarānugamaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, asaṅgapratibhānaṃ ca nāma prajñāpāramitāmukham, dharmameghāvalambānupūrvābhilambhanilayaṃ (gv 115) ca nāma prajñāpāramitāmukham / itīmāni prajñāpāramitāmukhāni pramukhaṃ kṛtvā paripūrṇāni daśa prajñāpāramitāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi, yāni tān bodhisattvānanabhilāpyavyūhasuvibhaktaparṣanmaṇḍalasthitān saṃgāyato 'drākṣīt / saptame pure pratiśrutkopamakṣāntipratilabdhānāmupāyajñānaviniścayaniryātānāṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratyeṣakāṇāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt /
aṣṭame pure 'cyutagāminyabhijñāpratilabdhānāṃ sarvalokadhātvanuvicaraṇānāṃ sarvaparṣanmaṇḍalapratibhāsaprāptānāṃ sarvadharmadhātusuvibhaktaśarīrāṇāṃ sarvatathāgatapādamūlāsaṃbhinnaviṣayāṇāṃ sarvabuddhakāyasamavasaraṇānāṃ sarvatathāgataparṣanmaṇḍalapūrvagamakathāpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt / navame pure ekajātipratibaddhānāṃ bodhisattvānāṃ saṃnipātamadrākṣīt / daśame pure sarvatathāgatānāṃ saprathamopacittotpādacaryāniryāṇapraṇidhānasāgarān sarvabuddhadharmavikurvitaviṣayān sarvabuddhakṣetraparṣanmaṇḍalān sarvabuddhadharmacakranirghoṣān sarvasattvavinayādhiṣṭhānavyūhānadrākṣīt //
dṛṣṭvā ca ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinametadavocat - ārya, kutaste iyamevaṃrūpā saṃpadviśodhitā? kutra te kuśalamūlānyavaropitāni yasya tava iyamīdṛśī vipākasaṃpat? sa āha - smarāmi kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa paratareṇa cakravicitre lokadhātāvanantaraśmidharmadhātusamalaṃkṛtadharmarājo nāma tathāgato loke udapādi, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān / sa khalu punastathāgato jñānavairocanapramukhena śrāvakakoṭīśatena jñānasūryatejaḥpramukhena ca bodhisattvakoṭīśatasahasreṇa sārdhaṃ maṇidhvajavyūharājamahodyānadharaṇipraviṣṭo rājñā dharmeśvararājena abhinimantritaḥ / tasya me tathāgatasya nagarapraviṣṭasyāntarāpaṇamadhyagatasya tūryanādanirnāditaṃ kāritam / ekā ca gandhagulikā nidhūpitā tasya bhagavataḥ sabodhisattvaśrāvakasaṃghasya pūjākarmaṇe / tayā ca gandhagulikayā nidhūpitayā saptāhaṃ sarvajambudvīpo 'nantavarṇaiḥ sarvasattvakāyasadṛśairdhūpapaṭalameghaiḥ saṃchanno 'bhūt / tebhyaśca dhūpapaṭalameghebhya evaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - aciantyastathāgatatryadhvavipulena skandhena samanvāgataḥ, sarvajñaḥ sarvāvaraṇavigataḥ sarvakleśavāsanāprahīṇaḥ, sarvatathāgatāvaropitā dakṣiṇā, apramāṇasarvajñātāphaladāyikā sarvajñatāsamavasaraṇā iti - yaduta asmatkuśalamūlaparipākārthamacintyasattvakuśalamūlavegasaṃjananārthaṃ ca / tebhyo dhūpapaṭalameghebhyo buddhādhiṣṭhānena ayamevaṃrūpaḥ śabdo niścacāra /
tacca me kulaputra tathāgatādhiṣṭhānaṃ saṃdarśanaprātihāryakuśalamūlaṃ triṣu sthāneṣu pariṇāmitam / katameṣu triṣu? yaduta atyantasarvadāridrayasamucchedāya saddharmaśravaṇāvirahitatāyai sarvabuddhabodhisattvakalyāṇamitradarśanaparipūraye ca / etamahaṃ kulaputra, apratihatapraṇidhimaṇḍalavyūhabodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamacintyāpramāṇaguṇaratnākarāṇāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, ye te asaṃbhinnabuddhaśarīrasāgarāvatīrṇāḥ, ye te asaṃbhinnadharmameghasaṃpratīcchakāḥ, ye te asaṃbhinnaguṇasāgarapratipannāḥ, ye te samantabhadracaryājālavisṛtāḥ, ye te asaṃbhinnasamādhiviṣayāvatīrṇāḥ (gv 116) ye te asaṃbhinnasarvabodhisattvaikaghanakuśalamūlāḥ ye te asaṃbhinnatathāgatāvikalpavihāriṇaḥ, ye te asaṃbhinnatryadhvasamatāvatīrṇāḥ,ye te asaṃbhinnasarvakalpasaṃvāsāparikhinnāḥ, ye te asaṃbhinnasamantacakṣurviṣayabhūmipratiṣṭhitāḥ //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe vetramūlako nāma janapadaḥ / tatra samantamukhe nagare samantanetro nāma gāndhikaḥ śreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako ratnacūḍasya dharmaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya ratnacūḍaṃ dharmaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛutya punaḥ punaravalokya ratnacūḍasya dharmaśreṣṭhino 'ntikātprakrāntaḥ // 16 // 19 samantanetraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nantabuddhadarśanāvatīrṇo 'nantabodhisattvasamavadhānaprāpto 'nantabodhisattvamārganayāvabhāsito 'nantabodhisattvadharmanayābhiṣyanditaniścitacitto 'nantabodhisattvādhimuktipathaviśuddhiranantabodhisattvendriyāvabhāsapratilabdho 'nantabodhisattvāśayabalapratiṣṭhito 'nantabodhisattvacaryānugatacetāḥ anantabodhisattvapraṇidhānabalasaṃjāto 'nantabodhisattvāparājitadhvajo 'nantabodhisattvajñānālokaparivartī anantabodhisattvādharmāvabhāsapratilabdhaḥ anupūrveṇa yena vetramūlako nāma janapadastenopasaṃkramya samantamukhaṃ nagaraṃ parimārgan samantadigvidikṣu deśapradeśopacāreṣu nimnonnatasamaviṣameṣu aparikhinnāśayo 'viśraman samānacitto 'vivartyavīryo 'paryādattacetano 'vismṛtakalyāṇamitrānuśāsanaḥsadākalyāṇamitrasamudācārahṛdayavāsanaḥ samantamukhavijñaptīndriyaḥ sarvapramādavigato visphāritakarṇacakṣuḥ sarvataḥ parigaveṣamāṇo 'drākṣītsamantamukhaṃ nagaram, madhye vetramūlasya janapadasya daśānāṃ paṭṭanasahasrāṇāṃ nigamaṃ supariniṣṭhitaṃ dṛḍhaprākāramudviddhamaṣṭacatvaropaśobhitam / tasya madhye samantanetraṃ gāndhikamadrākṣīt gāndhikavīthyāmupaviṣṭam / dṛṣṭvā ca yena samantanetro gāndhikastenopasaṃkramya samantanetrasya gāndhikasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam /
ahaṃ kulaputra sarvasattvānāṃ vyādhīn prajānāmi vātasamutthānapi, pittasamutthānapi, śleṣmasamutthānapi, sabhāgakṣubhitānapi, paropakramitānapi, amanuṣyavaikārikānapi, viṣamaparopakramikānapi, vividhamantraśastravetālaprayogāgnisamutthānapi, udakasaṃkṣobhasamutthānapi, vividhabhayaṃsaṃtrāsasaṃbhavānapi / teṣāṃ ca sarvavyādhīnāṃ praśamaṃ prajānāmiyaduta snehanaṃ prajānāmi, vamanaṃ virecanamāsthāpanaṃ raktāvasecanaṃ nāsākarma karṣupariṇāhaṃ pariṣvedanamanulepanaṃ viṣapratighātaṃ bhūtagrahapratiṣedhaṃ bṛṃhaṇaṃ snapanaṃ saṃvāsanaṃ saṃvardhanaṃ varṇapariśodhanaṃ balasaṃjananaṃ prajānāmi / ye kulaputra sattvā mamāntikamupasaṃkrāmanti daśabhyo digbhyaḥ, teṣāmahaṃ sarveṣāṃ vyādhīn praśamayāmi / vyādhipraśāntāṃśca susnātānuliptagātrān kṛtvā yathārhābharaṇavibhūṣitāṅgān yathārhavastrasaṃchāditaśarīrān vividhabhojanarasāgraiḥ saṃtarpya aparimitadhanasamṛddhān karomi / uttare caiṣāṃ rāgaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi aśubhopasaṃhāreṇa / doṣaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi mahāmaitrīsaṃvarṇanatayā / mohaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi dharmapravicayaprabhedapradarśanatayā / samabhāgacaryākleśaprahāṇāya dharmaṃ deśayāmi / viśeṣaparijñānayamukhasaṃprakāśanatayā bodhicittasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / sarvabuddhaguṇadharmasaṃprayuktakathāsaṃprakāśanatayā mahākaruṇāsaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / aparimāṇasaṃsāraduḥkhasaṃprakāśanatayā aparimitaguṇapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / vipulapuṇyajñānasaṃbhāropacayasaṃvarṇanatayā mahāyānapraṇidhānasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi /
sarvasattvaparipākavinayasaṃdarśanatayā samantabhadrabodhisattvacaryāpratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / sarvakṣetrasarvakalpasaṃvāsacaryājālapravistaraṇatayā (gv 118) lakṣaṇānuvyañjanopacitabuddhaśarīrapratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / dānapāramitāsaṃvarṇanatayā sarvatragāminītathāgatapariśuddhipratilābhasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / śīlapāramitāsaṃprakāśanatayā acintyatathāgatarūpavarṇaviśuddhisaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / kṣāntipāramitāsaṃprakāśanatayā duryodhanatathāgataśarīrasaṃbhavahetuṃ paridīpayāmi / vīryapāramitāsaṃprakāśanatayā abhibhūtānabhibhūtatathāgatātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / dhyānapāramitāsaṃprakāśanatayā dharmaśarīraviśuddhiṃ paridīpayāmi / prajñāpāramitāsaṃprakāśanatayā sarvajagadabhimukhabuddhātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / upāyakauśalyapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvakalpakālajagaccittasaṃveśanaśarīraviśuddhiṃ paridīpayāmi / praṇidhānapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvabuddhakṣetrābhyudgatātmabhāvaviśuddhiṃ paridīpayāmi / balapāramitāsaṃprakāśanatayā sarvajagadyathāśayasaṃtoṣaṇakāyapariśuddhiṃ paridīpayāmi / jñānapāramitāsaṃprakāśanatayā paramaśubhadarśanakāyapariśuddhiṃ paridīpayāmi, yaduta sarvākuśaladharmavinivartanasaṃprakāśanatayā / evaṃ caitān dharmadānena saṃgṛhya anantadhanaratnopacayopastabdhān kṛtvā visarjayāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra sarvagandhadhūpavāsanānulepanayuktīḥ prajānāmi yaduta atulagandharājapramukhāḥ /
sindhuvāritagandharājapramukhā ajitāvatigandharājapramukhā vibodhanagandharājapramukhā aruṇavatigandharājapramukhāḥ kālānusārigandharājapramukhā uragasāracandanagandharājapramukhā meghāgarugandharājapramukhā akṣobhyendriyagandharājapramukhāḥ sarvagandhayuktīḥ prajānāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra sarvasattvasaṃtoṣaṇasamantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbaṃ prajānāmi //
itaśca me kulaputra, sarvasattvasaṃtoṣaṇātsamantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbātsarvābhiprāyāḥ paripūryante, yena sarvasattvaparitrāṇālaṃkārameghānadhitiṣṭhāmi / yaduta gandhavimānālaṃ kārameghān yāvatsarvākāratathāgatapūjopasthānālaṃkārameghānadhitiṣṭhāmi / yadāhaṃ kulaputra tathāgatān pūjayitukāmo bhavāmi, tadāhamitaḥ sarvasattvasaṃtoṣaṇāt samantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbādaparimāṇān gandhakośakūṭāgārameghānniścārya daśadiksarvadharmadhātugateṣu sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣu sarvagandhakośakūṭāgārameghālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumadhitiṣṭhāmi / sarvabuddhakṣetrapariśodhanameghālaṃkāraṃ gandhabhavanameghālaṃkāraṃ gandhaprākārameghālaṃkāraṃ gandhaniryūhavyūhameghālaṃkāraṃ gandhatoraṇameghālaṃkāraṃ gandhagavākṣameghālaṃkāraṃ gandhaharmikameghālaṃkāraṃ gandhārdhacandrameghālaṃkāraṃ gandhacchatrameghālaṃkāraṃ samucchritagandhadhvajameghālaṃkāraṃ gandhapatākāmeghālaṃkāraṃ gandhavitānameghālaṃkāraṃ gandhavigrahajālameghālaṃkāraṃ gandhaprabhāmeghālaṃkāraṃ gandhāvabhāsavimalavyūhameghālaṃkāraṃ sarvagandhameghapravarṣaṇālaṃkāraṃ sarvadharmadhātumadhitiṣṭhāmi / etamahaṃ kulaputra sarvasattvasaṃtoṣaṇaṃ samantamukhabuddhadarśanapūjopasthānagandhabimbaṃ dharmamukhaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bhaiṣajyarājakalpānāṃ bodhisattvānāmamoghadarśanānāmamoghaśravaṇānāmamoghasaṃvāsānāmamoghānusmṛtīnāmamoghānuvratānāmamoghanuvratānāmamoghanāmadheyagrahaṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, yeṣāṃ sahadarśanena ca sarvasattvānāṃ sarvakleśāḥ praśamanti, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā vinivartante sarvāpāyagatibhyaḥ, (gv 119) yeṣāṃ sahadarśanena sattvā avakāśaṃ labhante buddhadharmeṣu, yeṣāṃ sahadarśanena sattvānāmupaśamanti sarvaduḥkhaskandhāḥ, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā vigatabhayā bhavanti sarvasaṃsāragatibhyaḥ, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā abhayaprāptā bhavanti sarvajñatādigupanayatayā, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā na pratipatanti jarāmaraṇaśvabhraprapāteṣu, yeṣāṃ sahadarśanena sattvā nirvṛtisukhaṃ pratilabhante dharmadhātusamatāsthānena //
gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe tāladhvajaṃ nāma nagaram / tatra analo nāma rājā prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantanetrasya gāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya samantanetraṃ gāndhikaṃ śreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya samantanetrasya gāndhikaśreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 17 // 20 analaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastāṃ kalyāṇamitraparaṃparāmanusmaran, tāni kalyāṇamitrānuśāsanīmukhāni manasikurvan, parigṛhīto 'smi kalyāṇamitrairiti svacittaṃ saṃtoṣayan, kalyāṇamitrārakṣito 'smi na bhūyo vinivartiṣyāmi anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherityanuvicintayan pratyalabhata cittaprītim / cittaprasādaṃ cittaprāmodyaṃ cittatuṣṭiṃ cittapraharṣaḥ cittanandīṃ cittavyupaśamaṃ cittavipulatāṃ cittālaṃkāratāṃ cittāsaṅgatāṃ cittānāvaraṇatāṃ cittaviviktatāṃ cittasamavasaraṇatāṃ cittavaśitāṃ cittaiśvaryaṃ cittadharmānugamaṃ cittakṣetraspharaṇatāṃ buddhadarśanālaṃkāracittatāṃ daśabalamanasikārāvipravāsacittatāṃ pratyalabhata / so 'nupūrveṇa janapadena janapadaṃ grāmeṇa grāmaṃ deśena deśaṃ parimārgan yena tāladhvajaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya paripṛcchati sma - kutrānalo rājeti / tamanyo janakāya etadavocat - eṣa kulaputra analo rājā arthakaraṇe siṃhāsanopaviṣṭo rājakāryaṃ karoti / janapadān praśāsti / nigrahītavyānnigṛhṇāti, pragrahītavyān pragṛhṇāti, aparādhitān daṇḍaṃ praṇayati / vivadatāṃ vivādaṃ chinatti / dīnānāśvāsayati / dṛptān damayati / prāṇivadhādvinivartayati / adattādānādvicchandayati / pariparigṛhītābhilāṣād vyupaśamayati / mṛṣāvādādvinivārayati / piśunayavacanādvivecayati / paruṣavacanādviramayati / saṃbhinnapralāpād vyāvartayati / abhidhyāyā viśleṣayati / vyāpādāddūrīkaroti mithādṛṣṭerviyojayati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena analo rājā tenopajagāma /
so 'drākṣīdanalaṃ rājānaṃ nārāyaṇavajramaṇivicitre asaṃkhyeyanānāvidhaprabhāsvaratnapāde anekaratnasuracitālaṃkārarucirabimbe, kāñcanasūtrajālaśvetasupariniṣṭhite, anekamaṇiratnadīpapradyotite, vaśirājamaṇiratnamayapadmagarbhe anekadivyaratnavastrasuprajñapte, vividhadivyagandhadhūpitopacāre ucchritaratnadhvajachatraśatasahasravirājite ratnapatākāśatasahasrodviddhopaśobhite vicitraratnapuṣpadāmakalāpābhipralambitojjvalite vividhadivyaratnavitānavitate mahāratnasiṃhāsane niṣaṇṇaṃ navaṃ daharaṃ taruṇamabhirūpaṃ prāsādikaṃ darśanīyamabhinīlapradakṣiṇāvartakeśaṃ chatrākāramūrdhānamuṣṇīṣaśirasaṃ pṛthulalāṭamabhinīlaviśālagopakṣmanayanaṃ madhuronnatacārutuṅganāsāvaṃśaṃ hiṅgulukasuvarṇasuśliṣṭauṣṭhaṃ samavahitasuśuklapūrṇacatvāriṃśaddantaṃ siṃhahanuṃ paripūrṇopacitakapolaṃ suruciracāpāyatabhruvaṃ śaśāṅkavarṇorṇayā kṛtatilakamāyatapramuktapralambakarṇaṃ pūrṇacandrasaumyavadanaṃ kamburuciravṛttagrīvaṃ śrīvatsālaṃkṛtahṛdayaṃ siṃhapūrvārdhakāyaṃ citāntarāṃsaṃ susaṃvṛttoruskandhaṃ pralambabāhuṃ jālāvanaddhāṅgulicakrāṅkitahastapādaṃ mṛdutarūṇopacitapāṇipādaṃ saptotsadaṃ vajrasadṛśamadhyaṃ bṛhadṛjugātraṃ suvartitoruṃ kośagatabastiguhyam eṇeyajaṅghaṃ dirghāṅgulimāyatapādapārṣṇi vyāmaprabhaṃ suvarṇacchavimekaikapradakṣiṇordhvāṅgaromaṃ nyagrodharājaparimaṇḍalaṃ lakṣaṇānuvyañjanopacitaśarīraṃ cintārājamaṇiratnamukuṭāvabaddhaśirasaṃ jāmbūnadakanakārdhacandraracitalalāṭālaṃkāramindranīlamaṇivimalanīlakuṇḍalapralambitakarṇamanardhyamaṇiratnahāraprabhāvabhāsitavimalavipulopacitavakṣasaṃ (gv 121)
divyottamamaṇikeyūrabalayavidaṣṭavikrīḍitabāhuṃ daśaratnaśalākāśatasuvibhaktena jāmbūnadakanakacchadanena jyotīrasamahāmaṇiratnasuviśuddhagarbheṇa ratnaghaṇṭāmālāniścaritamanojñamadhuraghoṣeṇa samantadiṅmahāmaṇiratnāvabhāsaprāptena vimalavaiḍūryamaṇiratnadaṇḍena mahatā ratnacchatreṇa dhāryatā mahārājādhipatyaprāptamapratihataparacakraśāsanaṃ vigataparacakrabhayaiśvaryam /
tasya samantāddaśāmātyasahasrāṇi saṃnipatitāni saṃniṣaṇṇāni rājakāryaprayuktānyapaśyat //
daśa cāsya kāraṇāpurūṣasahasrāṇi saṃnipatitāni purata upasthāpitāni narakapālasadṛśāni yamapuruṣakalpāni vikṛtapadadhārīṇi raudravikṛtabhayasaṃjananāni raktanayanāni saṃdaṣṭauṣṭhatrivalībhṛkuṭīkṛtavadanāni asiparaśuśaktitomarabhuśuṇḍiśūlapraharaṇagṛhītāni viṣamavikṛtaduḥsaṃsthitavadanaśarīrāṇi meghavarṇāni bhīmarūpacaṇḍasvaranirghoṣāṇi durnirīkṣyatejāṃsi mahābhayakarāṇi prāṇiśatasahasrahṛdayasaṃtrāsasaṃjananāni nigṛhītavyasattvanigrahaprayuktāni apaśyat / tatra bahūni prāṇiśatasahasrāṇi corāṇāṃ parasvāpahāriṇā parasattvabhogavipralopināṃ panthamoṣakāṇāṃ grāmanagaranigamaghoṣadāhakānāṃ kulaghātakānāṃ saṃdhicchedakānāṃ kilbiṣakāriṇāṃ garadāyakānāṃ ḍāmarikānāṃ manuṣyaghātakānāṃ paradārasevināṃ mithyāpratipannānāṃ duṣṭacetasāmabhidhyālūnāṃ vividhapāpakrūrakarmakāriṇāṃ gāḍhapañcabandhanabaddhāni analasya rājño 'ntikamupanīyamānānyapaśyat / tebhyo 'nalaṃ rājānaṃ yathārhadaṇḍaṃ praṇayantamadrākṣīt / sa tatra rājño 'nalasyājñayā keṣāṃciddhastapādacchedaṃ keṣāṃcit karṇanāsācchedaṃ keṣāṃciccakṣurutpāṭanaṃ keṣāṃcidaṅgapratyaṅgaśīrṣacchedanaṃ keṣāṃcit sarvaśarīramagninā pradīpyamānāṃ kāṃścicchinnavikṛtataptakṣārodakapariṣicyamānaśarīrān, evamanekavidhāstīvrāḥ kharāḥ kaṭukā amanāpāḥ prāṇahāriṇīḥ kāraṇāḥ kāryamāṇā apaśyat / tasmiṃśca āghātane parvatapramāṇān karacaraṇanayanakarṇanāsāśiroṅgapratyaṅgarāśīnapaśyat / triyojanagambhīraṃ ca anekayojanāyāmavistīrṇaṃ śoṇitasaro 'drākṣīt / tatra ca aṅgapratyaṅgaśirovikalāni mṛtakalevaraśatasahasrāṇi vṛkaśṛgālāśvakākagṛdhraśyenakurarabhairavākīrṇāni bhakṣyamāṇāni apaśyat / kānicinnīlāni ca nīlavarṇāni vipūyakāni vyādhmātakāni vipaṭumakāni paramavikṛtabībhatsānyapaśyat / teṣāṃ ca vadhyānāṃ hanyamānānāṃ vividhāḥ kāraṇāḥ kāryamāṇānāṃ ghoramārtasvaraṃ krandatāṃ mahāntaṃ nirnādanirghoṣamaśrauṣīt mahāsaṃvegodvegasaṃjananaṃ tadyathā saṃghāte mahānarake //
tasya tadatidārūṇabhairavakaraṃ paramavaiśasaṃ dṛṣṭvaivametadabhavat - ahaṃ ca sarvasattvahitasukhahetoranuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthito bodhisattvacaryāparimārgaṇatatparaḥ kalyāṇamitrāṇi paripṛcchāmi - kiṃ bodhisattvena kuśalaṃ kartavyam, kimakuśalaṃ parivarjayitavyamiti / ayaṃ ca analo rājā kuśaladharmaparihīṇo mahāsāvadyakarmakārī praduṣṭamanaḥsaṃkalpaḥ parasattvajīvitoparodhāya pratipannaḥ parasattvotpīḍanatatparaḥ paralokanirapekṣo durgatiprapātābhimukhaḥ / tatkṛto 'smādbodhisattvacaryāśravo bhaviṣyatīti? tasyaivaṃ cintāmanasikāraprayuktasya sarvasattvadhātuparitrāṇābhimukhasya (gv 122) vipulakarūṇāsaṃbhūtacetasa upari gaganatale devatā ityevamārocayāmāsuḥ na smarasi kulaputra jayoṣmāyatanasyarṣeḥ kalyāṇamitrānuśāsanīmiti? sa ūrdhvamukho gaganatalamavalokya evamāha - smarāmīti / devatāḥ prāhuḥ - mā tvaṃ kulaputra, kalyāṇamitrānuśāsanīṣu vicikitsāmutpādaya / samyak samena kalyāṇamitrāṇi praṇayanti na viṣameṇa / acintyaṃ hi kulaputra bodhisattvānāmupāyakauśalyacaryājñānam / acintyaṃ sarvasattvasaṃgrahajñānam / acintyaṃ sattvānugrahajñānam / acintyaṃ sattvanigrahajñānam / acintyaṃ sattvapragrahajñānam / acintyaṃ sattvasaṃgrahajñānam / acintyaṃ sattvapariśodhanajñānam / acintyaṃ sattvaparipālanajñānam / acintyaṃ sattvāvataraṇajñānam / acintyaṃ sattvaparipācanajñānam / acintyaṃ sattvavinayajñānam / gaccha kulaputra, paripṛccha enaṃ bodhisattvacaryāmiti //
atha sudhanaḥ śreṣṭhidārako devatāvacanamupaśrutya yena analo rājā tenopajagāma / upetya analasya rājñaḥ pādau śirasābhivandya analaṃ rājānamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalvanalo rājā rājakāryāṇi kṛtvā utthāya siṃhāsanāt sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ dakṣiṇena pāṇinā gṛhītvā tāladhvajaṃ rājadhānīṃ prāviśat / so 'nupūrveṇa svaṃ gṛhamanupraviśya sudhanaṃ śreṣṭhidārakamantaḥpuraṃ praveśya bhadrāsane niṣadya evamāha - vyavalokayasva kulaputra imaṃ mama gṛhaparibhogamiti / sa vyavalokayannadrākṣīttadgṛhaṃ vipulaṃ vistīrṇaṃ saptaratnaprākāraparikṣiptaṃ vividhamaṇiratnaprāsādopaśobhitamanekaratnakūṭāgāraśatasahasrālaṃkṛtamacintyamaṇiratnaprabhājvālojjvalitatejasaṃ nānāmaṇiratnavividhavibhakticitravirājitalohitamuktāmayasamucchritastambhaṃ suprajñaptamusāragalvamayānekaratnaśatasahasravicitropaśobhitasiṃhāsanaṃ jyotīrasamaṇiratnasiṃhadhvajasamucchritaṃ vairocanaṃ maṇiratnavitānavitataṃ cintāmaṇivicitramahājālasaṃchannamasaṃkhyeyavicitramaṇiratnapratimaṇḍitaniryūhavyūhaṃ śītajalāśmagarbhamayapuṣkiriṇīsamupetaṃ sarvaratnadumayapaṅktiparivṛtam / daśa cāsya strīkoṭīparivāramadrākṣīt abhirūpāṇāṃ prāsādikānāṃ darśanīyānāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatānāṃ sarvakalāvidhijñānāṃ pūrvotthāyinīnāṃ paścānnipātinīnāṃ maitracittānāṃ kiṃkaropacāvaravacanapratikāriṇīnām //
atha khalvanalo rājā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - tatkiṃ manyase kulaputra, api tu pāpakāriṇāmevaṃrūpaḥ karmavipāko 'bhinirvartate? evaṃrūpā ātmabhāvasaṃpat, evaṃrūpā parivārasaṃpat, evaṃrūpā mahābhogasaṃpat, evaṃrūpā mahaiśvaryādhipatyasaṃpat? āha - no hīdamārya / so 'vocat - ahaṃ kulaputra māyāgatasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / ime ca kulaputra (gv 123) madviṣayavāsinaḥ sattvā yadbhūyasā prāṇātipātino 'dattādāyinaḥ kāmamithyācāriṇo mṛṣāvādinaḥ paiśunikāḥ pārūṣikāḥ saṃbhinnapralāpino 'bhidhyālambā vyāpannācittā mithyādṛṣṭayaḥ pāpakarmāṇo raudrāścaṇḍāḥ sāhasikā vividhākuśalakarmakriyāparigatāḥ / te na śakyante 'nyathā pāpacaryāyā nivārayituṃ vinivartayitumanuśāsitum / so 'haṃ kulaputra eṣāṃ sattvānāṃ damanāya paripācanāya vinayena hite saṃniyojanārthaṃ mahākaruṇāṃ puraskṛtya nirmitairvadhyaghātakairnirmitān vadhyapuruṣān ghātayāmi / nirmitaiḥ kāraṇāpuruṣairnimitānakuśalakarmapathakāriṇo vividhāḥ kāraṇāḥ kārayāmi / hastapādakarṇanāsāṅgapratyaṅgaśīrṣacchedādhikārikāśca duḥkhāstīvrā vedanāḥ pratyanubhavamānān saṃdarśayāmi / tacca dṛṣṭvā ete madvijitavāsinaḥ sattvā labhante saṃvegam, jāyate bhayam, jāyate saṃtrāsaḥ, bhavati caiṣāṃ chambhitatvam, yaduta pāpakarmavyāpattivinivṛttaye / so 'haṃ kulaputra imān sattvānanenopāyenodvignottrastacittātmavivignamanaso viditvā daśabhyo 'kuśalebhyaḥ karmapathebhyo vinivartya daśakuśalakarmapathasamanvāgatān kṛtvā atyantaniṣṭhe yogakṣeme sarvaduḥkhopacchede sarvajñatāsukhe pratiṣṭhāpayāmi /
nāhaṃ kulaputra kasyacit sattvasya viheṭhaṃ karomi kāyena vācā manasā va / āparāntikāvīcikadukhe saṃbhrāmayeyam / ahaṃ kulaputra tiryagyonigatasya saṃmūḍhasya antaśaḥ kuntapipīlikasya ekacittotpādenāpi duḥkhoparodhaṃ neccheyam, prāgeva kṣetrabhūtasya kuśalakarmapathavirohaṇasamarthasya manuṣyabhūtasya / svapnāntaragatasyāpi me kulaputra akuśaladharmasamudācāro notpadyate, kaḥ punarvādaḥ samanvāgataḥ / etasyāhaṃ kulaputra, māyāgatasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / kiṃ mayā śakyaṃ anutpattikadharmakṣāntipratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ māyāgatadharmasarvabhavagatyanubaddhānāṃ nirmitopamabodhisattvacaryāniryātānāṃ pratibhāsopamasarvalokavijñaptānāṃ svapnopamadharmatāpratividdhānām asaṅgamukhadharmadhātunayānusṛtānāmindrajālopamacaryājālānugatānāmanāvaraṇajñānagocaraviṣayāṇāṃ samantasamavasaraṇasamādhipathaniryātānām anantāvartadhāraṇīvaśavartināṃ buddhagocaraviṣayānubaddhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe suprabhaṃ nāma nagaram / tatra mahāprabho nāma rājā prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ analasya rājñaḥ pādau śirasābhivandya analaṃ rājānamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya analasya rājño 'ntikāt prakrāntaḥ // 18 // 21 mahāprabhaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastāṃ jñānamāyāmanusmaran, taṃ māyāgataṃ bodhisattvavimokṣamupanidhyāyan, tāṃ māyāgatadharmatāṃ pratyavekṣamāṇaḥ, tāṃ karmamāyāsamatāṃ pratividhyan, tāṃ dharmamāyāsamatāmanuvicintayan, tāṃ dharmaparipākanirmāṇasamatāmanugacchan, tamacintyaṃ jñānasaṃbhavālokamanusaran, tamanantapraṇidhimāyāgatanirhāramabhinirharan, tāmasaṅgacaryānirmāṇadharmatāṃ viśodhayan, taṃ tryadhvamāyāgatalakṣaṇaṃ pravicinvan, anupūrveṇa janapadena janapadaṃ paripṛcchan parigaveṣamāṇo 'nuvilokayan, sarvadigvidikpathanimnasthalasamaviṣamajalājalapathaparvatagirikandaragrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣvaparikhinnacitto 'viśrāntaśarīro nikhilagaveṣī yena suprabhasya mahānagarasyopavicārastenopasaṃkramya paryapṛcchat - kva sa mahāprabho rājeti / tasya mahājanakāya upadarśayati - etatkulaputra suprabhaṃ mahānagaraṃ yatra mahāprabho rājā prativasati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena suprabhaṃ mahānagaraṃ tenopasaṃkramyādrākṣīt suprabhaṃ mahānagaram / dṛṣṭvā ca punastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāta evamanucintayāmāsa - kutra kalyāṇamitraḥ prativasati? adya taṃ drakṣyāmi kalyāṇamitram / tataṃ śroṣyāmi bodhisattvacaryāṃ bodhisattvaniryāṇamukhamacintyāṃ bodhisattvadharmatām acintyān bodhisattvaguṇagocarān acintyāṃ bodhisattvavṛṣabhitām acintyāṃ bodhisattvasamādhivihāritām acintyaṃ bodhisattvavimokṣavikrīḍitam acintyāṃ bodhisattvamahārambhanistāraṇaviśuddhim / evaṃ cintāmanasikāraprayukto yena suprabhaṃ mahānagaraṃ tenopajagāma / upetya suprabhaṃ mahānagaramavalokayāmāsa vicitradarśanīyaṃ saptānāṃ ratnānāṃ suvarṇasya rūpasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāragalvasya ca, saptabhī ratnaparikhābhiḥ samantādanuparikṣiptaṃ gambhīrābhijātodakābhiḥ suvarṇavālikāsaṃstīrṇatalābhirdivyotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannābhiḥ kālānusāricandanakardamakaluṣodakābhiḥ, saptaratnamayatālapaṅktibhiḥ samantādanuparikṣiptam, saptabhirvajraratnaprākāraiḥ samantato 'nuparikṣiptam, yaduta siṃhakāntavajraprākāreṇa aparājitavajraprākāreṇa nirvedhavīryavajraprākāreṇa duryodhanavīryavajraprākāreṇa asaṅgavajradṛḍhaprākāreṇa vajrāṃśujālagarbhaprākāreṇa virajovarṇavyūhaprākāreṇa anuparikṣiptam /
sarve ca vajraratnamahāprākārā asaṃkhyeyamaṇiratnapratyarpitā jāmbūnadakanakakṣoḍakaruciradantamālāracitā rajatamaṇiruciradantamālāracitā vaiḍūryamaṇiruciradantamālāracitāḥ sphaṭikamaṇiruciradantamālāracitā vidrumamaṇiruciradantamālāracitā lohitamuktāruciradantamālāracitāḥ sāgaragarbhamuktāmaṇiruciradantamālāracitāḥ / tasya ca mahānagarasya daśayojanāntarāṇyaṣṭau dvārāṇi vicitrāṇi darśanīyāni saptānāṃ ratnānām / tacca mahānagaraṃ vipulaṃ vistīrṇaṃ nānāṣṭāṅgasuvibhaktaṃ nīlavaiḍūryamayyāṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpitam / tasmiṃśca mahānagare daśa rathyākoṭyaḥ / ekaikasyāśca rathyāyā ubhayapārśvasaṃniviṣṭāni nānāratnamayāni anekavividharatnavyūhapratimaṇḍitāni ucchritaratnacchatradhvajapatākāvaijayantīni sarvopakaraṇasamṛddhāni anekasattvaniyutādhyuṣitāni mahāgṛhaśatasahasrāṇi //
tacca mahānagaramasaṃkhyeyasuvarṇamaṇiratnaprāsādopaśobhitaṃ vaiḍūryamaṇijālasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyajāmbūnadakanakakūṭāgāraṃ lohitamuktājālasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyarūpyakūṭāgāraṃ vicitraratnakośamaṇijālasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyavaiḍūryakūṭāgāraṃ vipulagarbhamaṇirājasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyasphaṭikakūṭāgāram ādityagarbhamaṇirājasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyajagadrocanāmaṇiratnakūṭāgāraṃ śrīraśmimaṇirājasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyendranīlaratnakūṭāgāraṃ jyotīraśmimaṇirājasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyajagatsāgaramaṇirājakūṭāgāraṃ aparājitadhvajamaṇirājajālasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyavajrakūṭāgāraṃ divyamāndāravakusumajālasaṃchāditācintyavyūhāsaṃkhyeyakālānusāricandanakūṭāgāraṃ vividhadivyakusumajālasaṃchāditācintyaratnavyūhāsaṃkhyeyātulagandharājakūṭāgāramanekaratnakhoṭakapratimaṇḍitaṃ saptaratnavedikāparivṛtaṃ ratnatālapaṅktiparikṣiptam / sarve ca te ratnakhoṭakā ratnajālāścānyonyaratnasūtravinibaddhāḥ / sarvāṇi tāni ratnasūtrāṇi suvarṇaghaṇṭāmālopaśobhitāni / sarvāśca tāḥ suvarṇaghaṇṭāmālā vicitraratnadāmakalāpopanibaddhāḥ / sarve ca te ratnasūtradāmakalāpā ratnakiṅkiṇījālābhipralambitāḥ / sarvaṃ ca taṃ mahānagaramasaṃkhyeyamaṇiratnajālasaṃchannamasaṃkhyeyaratnakiṅkiṇījālasaṃchannamasaṃkhyeyadivyagandhajālasaṃchannamasaṃkhyeyadivyavicitrapuṣpajālasaṃcchannamasaṃkhyeyaratnabimbajālasaṃchannamasaṃkhyeyavajravitānasaṃchannamasaṃkhyeyaratnavitānasaṃchannamasaṃkhyeyaratnacchatravitānasaṃcchannam asaṃkhyeyaratnakūṭāgāravitānasaṃchannam asaṃkhyeyaratnavastravitānasaṃcchannam asaṃkhyeyaratnapuṣpamālāvitānasaṃcchannamutsṛjananānāratnadhvajapatākam //
tasya ca suprabhasya mahānagarasya madhye rājño mahāprabhasya gṛhaṃ māpitamabhūt / samantāccaturyojanaṃ parikṣepeṇa saptaratnamayaṃ saptabhirnānāratnamayībhirvedikābhiḥ parivṛtaṃ saptabhī ratnakiṅkiṇījālaiḥ manojñamadhuranirghoṣaiḥ samantādanuracitaṃ saptaratnamayībhiḥ saptatālapaṅktibhiranuparikṣiptamacintyanānāratnamayakūṭāgāravyūhaśatasahasrasamalaṃkṛtaṃ divyotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchāditasalilābhiraṣṭāṅgopetavāriparipūrṇābhiḥ suvarṇavālikāsaṃstīrṇatalābhiḥ sarvaratnapuṣpaphalavṛkṣapratimaṇḍitābhiḥ caturdikṣu suvibhaktaratneṣṭakānicitasopānābhiranekaratnamayībhiḥ puṣkariṇībhirupaśobhitaṃ divyamadhuramanojñanānāśakunigaṇakūjitamamarapatibhavanapratispardhi / madhye cāsya jagadrocanamaṇiratnakūṭāgāraḥ saṃsthitaḥ, citro darśanīyo 'saṃkhyeyamaṇiratnācintyavyūhavirājito rājñā mahāprabheṇa saddharmagañjaḥ sthāpitaḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako ratnaparikhāsvananunītacitto ratnaprākāreṣvavismayamāno ratnatālapaṅktiṣvarajyamāno ratnaghaṇṭākiṅkiṇījālaghoṣamanāsvādayan divyavādyarutasaṃgītimadhuranirghoṣeṣvasaktacittaḥ nānāvicitraratnavimānakūṭāgāraparibhogānamanasikurvan pramuditeṣu naranārīgaṇeṣu dharmārāmaratirato rūpaśabdagandharasasparśarativiviktacetā dharmanidhyaptiparamo yathābhigatasattvakalyāṇamitranirantaraparipṛcchanatayā anupūrveṇa yena nagaraśṛṅgāṭakaṃ tenopajagāma / upetya samantādanuvilokayan adrākṣīnmahāprabhaṃ rājānaṃ madhye nagaraśṛṅgāṭakasya caityagṛhasya nātidūre (gv 126) mahāvyūhe bhadrāsane nīlavaiḍūryamaṇiratnapāde śvetavaiḍūryamaye siṃhapratiṣṭhite jāmbūnadasuvarṇasūtraśvetajāle divyātirekavicitraratnavastrasuprajñaptopacāre asaṃkhyeyaratnabimbaracitālaṃkāre acintyamaṇiratnavyūhajālasaṃchādite divyaratnanānābhaktivicitrajāmbūnadakanakapaṭṭavitānavitate cintārājamaṇiratnapadmagarbhe mahādharmāsane paryaṅkena niṣaṇṇam / dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇālaṃkṛtaśarīram / vicitrāśītyanuvyañjanopaśobhitagātram / kanakaparvatamiva nānāratnavinyāsavirājitam / ādityamaṇḍalamiva dīptatejasam / pūrṇacandramaṇḍalamiva saumyadarśanam / brahmāṇamiva brahmaparṣadivirocamānam / sāgaramiva gambhīradharmānantaguṇaratnanicayam / mahāmeghamiva varṣasvabhāvanirghoṣam / gaganamiva dharmanayajyotirgaṇapratimaṇḍitam / sumerumiva cāturvarṇasattvasāgaracittapratibhāsaprāptam / ratnadvīpamiva vividhajñānaratnākīrṇatalam /
purataścāsya anekān suvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajataratnarāśīn, nānāratnadivyavastraratnarāśīn, vividhadivyaratnābharaṇarāśīn, nānābhakṣyabhojyarāśīn, vividharasāgraviśeṣanicayān, nānāvyūhaviṣayasthāpitānapaśyat / anekāni ca divyaratharatnakoṭīśatasahasrāṇi, anekāni divyatūryakoṭīśatasahasrāṇi, anekāni divyagandhaprākārakoṭīśatasahasrāṇi, anekān glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārān, anekān sarvopakaraṇaviśeṣarāśīn, kalpikānanavadyān yathābhiprāyasattvaparibhogāya / anekāni ca gośatasahasrāṇi suvarṇaśṛṅgakhurāṇi kaṃsadohāni daridrāṇāṃ sattvānāṃ saṃgrahāya sthāpitānyapaśyat / anekāni ca kanyākoṭīniyutaśatasahasrāṇi abhirūpāṇi prāsādikāni darśanīyāni sarvābharaṇavibhūṣitāni divyāmbaradharāṇi divyoragasāracandanānuliptagātrāṇi catuḥṣaṣṭikalāvidhijñāni sarvakāmacaryopacārakuśalāni sthāpitānyapaśyat / yathā cāsya puratastathā sarvarathyācatvaraśṛṅgāṭakadvāravīthimukheṣu ekaikasyāṃ rathyāyāmubhayorantaryorviṃśativyomakakoṭīḥ sarvopakaraṇaparipūrṇaiḥ sthāpitā yaduta sattvasaṃgrahāya sattvaparigrahāya sattvaprītisaṃjananāya sattvaprāmodyotpādanāya sattvamanaḥsaṃprasādanāya sattvacittaprahlādanāya sattvakleśavyupaśamāya sarvadharmasvabhāvārthasaṃniyojanāya sattvasarvajñatāsamānārthokaraṇāya sattvaparadrohacittavinivartanāya sarvakāyavāgduścaritavinivartanāya sattvadṛṣṭiśalyasamuddharaṇāya sattvakarmapathapariśuddhaye //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahāprabhasya rājñaḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya mahāprabhaṃ rājānamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - ahaṃ kulaputra mahāmaitrīdhvajāṃ bodhisattvacaryāṃ pariśodhayāmi, paripūrayāmi / eṣā ca me kulaputra mahāmaitrīdhvajā bodhisattvacaryā anekeṣāṃ buddhaśatānāmanekeṣāṃ buddhasahasrāṇāmanekeṣāṃ buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṃ yāvadanabhilāpyānabhilāpyānāṃ (gv 127) buddhānāṃ bhagavatāmantikāt paripṛṣṭā paripraśnīkṛtā viśodhitā vyūhitā vilokitā vicāritā anugaveṣitā paryanviṣṭā vicitritā vipulīkṛtā / so 'haṃ kulaputra asyāṃ mahāmaitrīdhvajāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ sthitvā dharmeṇa rājyamanuśāsāmi / dharmeṇa lokamanugṛhṇāmi / dharmeṇa lokamanuvicarāmi / dharmeṇa sattvān praṇayāmi / dharmeṇa sattveṣu pratipadye / dharmamaṇḍale sattvānāvartayāmi / dharmanayaṃ sattvānāmupasaṃharāmi / dharmeṇa sattvān paribhāvayāmi / dharmapratipattau sattvān niyojayāmi / dharmasvabhāvanidhyaptau sattvān pratiṣṭhāpayāmi /
maitracittatāyāṃ mahāmaitryādhipatye maitrībale hitacittatāyāṃ sukhacittatāyāṃ dayācittatāyāmanugrahacittatāyāṃ sattvānugrahacittatāyāṃ sattvaparigrahānutsargacittatāyāṃ sarvaduḥkhavinivartanapraṇidhyanupacchedacittatāyāmatyantasukhapratiṣṭhāpanasamudācārān pratiprasrabdhaye sattvān pratiṣṭhāpayāmi / āśrayaṃ caiṣāṃ prahlādayāmi / prasrabdhisukhasaṃjananatayā cittalatāṃ caiṣāṃ vyāvartayāmi / saṃsāraratiprasaṅgāccittasaṃtatiṃ caiṣāṃ pariṇāmayāmi / dharmārāmaratyāṃ viśodhayāmi / sarvākuśaladharmebhyaḥ pariśodhayāmi / sarvākuśaladharmebhyo vinivartayāmi / saṃsārasrotasa āvartayāmi / dharmadhātunayasamudreṣu cittāvidyāṃ caiṣāṃ nirdahāmi sarvabhavagatyupapattivyavacchedāya / cittārciṣāśayaṃ caiṣāṃ saṃjanayāmi sarvajñatāphalapratilābhāya / cittasāgaraṃ caiṣāṃ prasādayāmi asaṃhāryaśraddhābalasaṃjananāya / evamāhaṃ kulaputra maitrīdhvajāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ sthitvā dharmeṇa lokamanuśāsāmi / na khalu kulaputra madvijitavāsinaḥ sattvā mamāntikādbhayaṃ trāsaṃ chambhitatvaṃ romaharṣaṇaṃ vā nirgacchanti / ye ca kulaputra daridrāḥ sattvā vividhopakaraṇavikalā māmupasaṃkrāmanti annārthino vā pānārthino vā vastrārthino vā yāvat sarvārthino vā, tānahaṃ pūrvaparicitāneva vivṛtān rājakośān gṛhṇīdhvamityapyanujānāmi yasyārthe yūyaṃ pāpakaṃ karma ārabhetha prāṇivadhaṃ vā adattādānaṃ vā kāmamithyācāraṃ vā mṛṣāvādaṃ vā paiśunyaṃ vā pāruṣyaṃ vā saṃbhinnapralāpaṃ vā abhidhyāṃ vā vyāpādaṃ vā mithyādṛṣṭiṃ vā tadanyāni vā vividhāni dṛṣṭikṛtānyabhiniviśetha /
ataḥ tasmāt suprabhānmahānagarānnagaradvārebhyo vīthirathyāmukhacatvaraśṛṅgāṭakebhyo yo yenārthī sa taṃ gṛhṇātu, pūrvadattameva yattanmayeti / ye khalu punaḥ kulaputra suprabhamahānagarābhyantaranivāsinaḥ sattvāḥ, sarve te bodhisattvā mahāyānasaṃprasthitāḥ / teṣāṃ yathāśayapariśuddhyā idaṃ suprabhaṃ mahānagaramābhāsamāgacchati, yaduta keṣāṃcit parīttaṃ keṣāṃcidvipulaṃ keṣācinmṛttikātalaṃ keṣācidvaiḍūryamaṇiratnasaṃstṛtatalaṃ keṣācinmṛttikāprākāraṃ keṣāṃcidaparājitavastradhvajavastraratnamahāprākāraparikṣiptaṃ keṣāṃcidākīrṇaśarkarakaṭhallamutkūlanikūlaṃ śvabhraprapātabahulam, keṣāṃcidanekamahāmaṇiratnasaṃstṛtatalaṃ kṛtopacāraṃ samapāṇitalajātam, keṣāṃcidasaṃkhyeyaratnabhavanavimānaprāsādakūṭāgāraharmyatalaniryūhagavākṣajālārdhacandrasiṃhapañjaramaṇivicitradarśanīyamābhāsamāgacchati / bahirnagaranivāsināmapi śuddhāśayānāṃ kṛtakuśalamūlānāṃ paryupāsitabahubuddhotpādānāṃ sarvajñatābhimukhānāṃ sarvajñatāpratiśaraṇānāṃ ratnamayamābhāsamāgacchati / ye mayā pūrvaṃ bodhisattvacaryāyāṃ caratā caturbhiḥ saṃgrahavastubhiḥ saṃgṛhītāḥ, madanyeṣāṃ mṛṇmayābhāsamāgacchati / (gv 128) yadā ca kulaputra madvijatavāsinaḥ sattvā deśapradeśeṣu grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣu pañcakaṣāye loke kālasvabhāvasaṃkṣobhitān daśākuśalānāṃ karmapathānapyācaritumicchanti, tadāhaṃ teṣāmanugrahāya mahāmaitrīpūrvaṃgamaṃ lokendriyāvartaṃ nāma bodhisattvasamādhiṃ samāpadye /
samanantarasamāpannasya ca me kulaputra imaṃ samādhim, atha teṣāṃ sattvānāṃ tāni bhayāni te upasargāḥ tāni vairāṇi te vigrahavivādāḥ te cittasaṃkṣobhāḥ tāni vihiṃsācittāni praśamanti vyupaśamanti nivartante nirudhyante tadyathāpi tadasyaiva mahāmaitrīpūrvaṃgamasya lokendriyāvartasya bodhisattvasamādhidharmatāpratilābhena / api tu kulaputra, āgamaya muhūrtaṃ yāvat pratyakṣībhaviṣyasi //
atha khalu mahāprabho rājā tasyāṃ velāyāṃ mahāmaitrīpūrvaṃgamaṃ lokendriyāvartaṃ bodhisattvasamādhiṃ samāpannaḥ / samanantarasamāpannasya ca rājño mahāprabhasya imaṃ mahāmaitrīpūrvaṅgamaṃ lokendriyāvartaṃ bodhisattvasamādhim, atha tāvadeva suprabhaṃ mahānagaraṃ sadeśapradeśaṃ sagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīparivāraṃ ṣaḍvikāraṃ prakampitam / tasya pracalataste 'pi ratnaprākārā ratnaprāsādā ratnagarbhāṇi ratnagṛhāṇi, ratnabhavanāni ratnavimānāni ratnakūṭāgārāṇi ratnaniryūhā ratnaharmyāṇi ratnagavākṣāḥ ratnavedikāḥ ratnatoraṇāni ratnārdhacandrā ratnasiṃhapañcarāṇi ratnakhoṭakāni ratnabimbāni ratnavitānāni ratnasūtrakiṅkiṇījālāni ratnaghaṇṭāḥ ratnadhvajāḥ ratnapatākāḥ ratnatālāḥ saṃpracalitāḥ saṃpragarjitāḥ saṃghaṭṭitāḥ / te ca saṃghadṛmānā valgu manojñaṃ śravaṇīyaṃ śabdamanuravanto yena rājā mahāprabhaḥ, tenāvanamanti sma, praṇamanti sma / ye ca te suprabhasya mahānagarābhyantaravāsinaḥ, sarve te prītiprāmodyaparisphuṭacetaso yena mahāprabho rājā tenābhimukhāḥ sarvaśarīreṇa praṇamanti sma / ye cāsya vijitavāsinaḥ sattvāḥ sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu, te 'pi sarve prahlāditakāyacittāḥ prītiprāmodyajātāḥ yena rājā mahāprabhastenābhimukhāḥ praṇemuḥ / ye ca tiryagyonigatāḥ sattvāḥ, te 'pi sarve anyonyamaitracittā hitacittā yena rājā mahāprabhastenābhipraṇatāḥ / yāni ca parvataśikharāṇi tadanye cāpyunnatāḥ pṛthivīpradeśāḥ, te 'pi sarve yena rājā mahāprabhastenābhinatāḥ / ye ca puṣpavṛkṣāḥ phalavṛkṣāḥ patravṛkṣā bījagrāmabhūtagrāmaśasyatṛṇagulmauṣadhivanaspatayo vā, te 'pi sarve yena mahāprabho rājā tenābhinatāḥ / yāni cāsya vijite sarvotsasarohradataḍāgaprasravaṇanadīpuṣkariṇyudapānāni, tānyapi sarvāṇi yena rājā mahāprabhastenābhimukhaṃ vegaṃ prāmuñcan //
daśa ca nāgarājasahasrāṇi mahākālāgarudhūpapaṭalagandhodakameghairvicitravidyullatājvālāvabhāsitairabhigarjadbhiḥ sūkṣmābhirgandhodakadhārābhiścaturdiśamabhiprāvarṣan / daśa ca devaputrasahasrāṇi śakrasuyāmasaṃtuṣitasunirmitavaśavartidevarājapramukhāni antarikṣe gatāni, divyatūryameghakoṭīniyutaśatasahasrasaṃpravāditodārapramuktanirghoṣālaṃkāram, asaṃkhyeyāpsarogaṇadivyasaṃgītimeghanirnādamanojñamadhuranirghoṣālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyavicitraratnapuṣpameghapravarṣaṇālaṃkāram, (gv 129) asaṃkhyeyanānāvarṇadivyagandhapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnavicitramālyameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyanānāvarṇadivyacūrṇameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnavicitrābharaṇameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnavastravicitravimalasūkṣmanānāvarṇameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnanānāvicitracchatrameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyasiṃhakāntaratnadhvajameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnaprabhājvālojjvalitaratnapatākāmeghapravarṣaṇālaṃkāraṃ gaganatalamadhyatiṣṭhan mahāprabhasya rājñaḥ pūjākarmaṇe /
airāvaṇaśca mahānāgarājā sarvaṃ gaganatalamasaṃkhyeyadivyanānāratnapadmameghasaṃchannamadhyatiṣṭhadasaṃkhyeyadivyamaṇiratnahārābhipralambitam, asaṃkhyeyadivyaratnapaṭṭadāmakalāpābhipralambitam, asaṃkhyeyadivyaratnavicitramālāguṇābhipralambitālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnavicitrābharaṇamālābhipralambitālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyavicitraratnakusumadāmābhipralambitālaṃkāram, asaṃkhyeyanānāvarṇadivyagandharājasarvadikspharaṇagandhameghasaṃchāditālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyaratnavastranānāvarṇameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyadhūpabimbapaṭalameghapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyadivyanānāvarṇacūrṇameghasūkṣmapravarṣaṇālaṃkāram, asaṃkhyeyāpsarogaṇadivyatūryasaṃgītimadhuramanojñanirghoṣasaṃprayuktastutimeghasaṃchāditābhipravarṣaṇālaṃkāraṃ sarvagaganatalamadhyatiṣṭhat acintyanāgendravṛṣabhitāvikurvitaprabhāvena / asaṃkhyeyāni ca rākṣasendraśatasahasrāṇi jaladharanivāsīni cāturdvīpikalokadhātvadhiṣṭhānadharaṇitalanivāsīni ca māṃsarudhirabhakṣāṇi jalacaramṛgapaśupakṣigavāśvagajagardabhanaranārīgaṇojohārīṇi praduṣṭamanaḥsaṃkalpāni nityaṃ jagadviheṭhāvihiṃsāpratipannāni sarvāṇi paramamaitrahitacittāni suprasannamukhavarṇāni sarvajagadavihiṃsāviheṭhāparamāṇi paralokasāpekṣāṇi kṛtāñjalipuṭāni paramaprīticittāni yena rājā mahāprabhastenābhipraṇatānyabhūvan, atulyaṃ ca kāyikacaitasikamudāraṃ sukhaṃ pratyanubhavanti sma /
anekāni ca yakṣakumbhāṇḍapiśācabhūtādhipatiśatasahasrāṇi paramamaitrahitacittāni suprasannamukhavarṇāni sarvajagadavihiṃsāviheṭhāparamāṇi paralokasāpekṣāṇi kṛtāñjalipuṭāni paramaprīticittāni yena rājā mahāprabhaḥ, tenābhipraṇatānyabhūvan, atulyaṃ ca kāyikacaitasikamudāraṃ sukhaṃ pratyanubhavanti sma / evaṃ sarvāvatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ lokadhātau sarvasattvānāṃ sarvabhayopadravopasargavairavigrahavivādāścittasaṃkṣobhāvihiṃsācittāni praśāmyanti vyupaśāmyanti vinivartante nirudhyante pratyudāvartante / yathā cāturdvīpikāyāṃ lokadhātau, evaṃ sarvasyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau yāvaddaśasu dikṣu daśalokadhātukoṭīniyutaśatasahasreṣu sarvasattvānāṃ sarvabhayopadravopasargavairavigrahavivādāścittasaṃkṣobhāḥ pāpavihiṃsācittāni praśāntānyabhūvan / vyupaśāntāni vinivṛttāni niruddhāni pratyudāvartānyabhūvan, yaduta mahāmaitrīpūrvaṃgamasya lokendriyāvartasya bodhisattvasamādherdharmatāpratilambhena //
atha khalu mahāprabho rājā tasmātsamādhervyūtthāya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - etamahaṃ kulaputra, mahāmaitrīdhvajaṃ bodhisattvacaryājñānālokamukhaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ mahāmaitryapramāṇacchatrāṇāṃ sarvalokadhātusukhāśayaspharaṇatayā, sarvajagatparivārāṇāmabhinnaparivāratayā, (gv 130) sarvajagatparitrāṇaprasṛtānāṃ hinotkṛṣṭamadhyamasamaprayogatayā, dharaṇisamamaitracittānāṃ sarvajagatsaṃdhāraṇapratipannatayā, pūrṇacandramaṇḍalasamānānāṃ sarvajagatsamaprasṛtapuṇyajñānaraśmīnāmādityamaṇḍalasamānānāṃ sarvajñeyajñānālokāvabhāsanatayā, mahāpradīpakalpānāṃ sarvasattvacittagahanāndhakāravidhamanatayā, udakaprasādakamaṇiratnasadṛśānāṃ sarvasattvacittasaromāyāśāṭyakāluṣyāpanayanatayā, cintārājamaṇiratnasadṛśānāṃ sarvajagadabhiprāyapraṇidhiparipūraṇatayā, mahāmārutasadṛśānāṃ sarvajagatsamādhisamāpattibhavanasarvajñatāmahāpuraparisaṃsthāpanatayā caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, puṇyaparvato vā tulayitum, guṇajyotirgaṇagaganaṃ vā avalokayitum, mahāpraṇidhivāyumaṇḍalaṃ vā paricchettum, dharmasamatābalaṃ vā pramātum, mahāyānavyūhavarṇān vā paridīpayitum, samantabhadracaryānayaviśeṣān vā vaktum, mahābodhisattvasamādhibhāvanādvāraṃ vā vivaritum, mahākaruṇāmeghān vā saṃvarṇayitum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva dakṣiṇāpathe sthirā nāma rājadhānī / tatra acalā nāmopāsikā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahāprabhasya rājñaḥ pādau śirasābhivandya mahāprabhaṃ rājānamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya mahāprabhasya rājño 'ntikāt prakrāntaḥ // 19 //
22 acalā / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ suprabhānmahānagarānniṣkramya muhūrtaṃ mārgamanusṛtya mahāprabhasya rājño 'nuśāsanīmanuvicintayan, taṃ mahāmaitrīdhvajaṃ bodhisattvacaryānayamanusmaran, taṃ lokendriyāvartamahāsamādhimukhālokaṃ paribhāvayan, tāmacintyāṃ bodhisattvakāyaviśuddhyalaṃkārasiṃhāsanavyūhavimātratāmabhinirharamāṇaḥ, tāmacintyāṃ bodhisattvapraṇidhipuṇyādhipateyabalatāmanubṛṃhayan, tamacintyaṃ bodhisattvānāṃ sattvaparipākajñānanayaṃ dṛḍhīkurvāṇaḥ, tāmacintyāmasādhāraṇāṃ bodhisattvaparibhogamāhātmyatāmanuvicintayan, tāmacintyāṃ bodhisattvādhimātratāṃ nimittīkurvan, tāmacintyāṃ bodhisattvānāṃ sattvaparipākaviśuddhimanusmaran, tāmacintyāṃ bodhisattvaparivārasaṃpatpariśuddhimavakalpayan, tamacintyaṃ bodhisattvānāṃ sattvakāryanidhyānālokanayamadhimucyamānaḥ pratilebhe cittaprītiprasādavegaṃ cittapraharṣaṃ cittotplavaṃ cittanandīṃ cittānāvilatāṃ cittaprabhāsvaratāṃ cittadṛḍhatāṃ cittavipulatāṃ cittāparyādanatām / sa evaṃ kalyāṇamitrānusmṛtimanasikāraprayukto 'śrūṇi pravartayan anuvicintayāmāsa - aho batedaṃ kalyāṇamitradarśanaṃ sarvaguṇaratnākarabhūtaṃ sarvabodhisattvacaryāpariśodhanaparipūraṇaṃ sarvabodhisattvasmṛtiviśuddhikaraṃ sarvabodhisattvadhāraṇīmaṇḍalapariśodhanaṃ sarvabodhisattvasamādhyālokasaṃjananaṃ sarvabuddhadarśanapratilābhasaṃbhāvanaṃ sarvabuddhadharmameghasaṃpravarṣaṇaṃ sarvabodhisattvapraṇidhinayasūcanamacintyaprajñājñānālokasaṃjananaṃ dṛḍhabodhisattvendriyāṅkuravivardhanam / paritrāyakā mama kalyāṇamitrāḥ sarvadurgatiprapātagatibhyaḥ /
praṇetāro mama kalyāṇamitrā dharmasamatānayānugamena / darśayitāro mama kalyāṇamitrā mārgasamaviṣatāyāḥ / paridīpakāni mama kalyāṇamitrāṇi mahāyānasya / avavādakāni mama kalyāṇamitrāṇi samantabhadrabodhisattvacaryāyām / deśayitṝṇi mama kalyāṇamitrāṇi sarvajñatānagaramārgasya / praveśayitṝṇi mama kalyāṇamitrāṇi sarvajñatāpuram / avatārakāṇi mama kalyāṇamitrāṇi dharmadhātunayasāgare / ālokakarāṇi mama kalyāṇamitrāṇi tryadhvajñeyasāgaranayasya / darśayitṝṇi mama kalyāṇamitrāṇi sarvārthamaṇḍalagaṇasya / vivardhayitāro mama kalyāṇamitrāḥ sarvaśukladharmāṇām //
tasyaivaṃ rudataḥ krandataḥ paridevamānasya gagatalagatā devagaṇāḥ sadānubaddhāśca saṃcodakā buddhadūtā bodhisattvadevatā evamāhu - kalyāṇamitrānuśāsanīpratipannasya kulaputra bodhisattvasya buddhā bhagavanto 'bhirādhitacittā bhavanti / kalyāṇamitravacanāvilomasthāyino bodhisattvasya sarvajñatā āsannībhavati / kalyāṇamitravacanāvicikitsakasya bodhisattvasya āsannībhavanti kalyāṇamitrāṇi / kalyāṇamitramanasikārāvirahitasya bodhisattvasya sarvārthā abhimukhībhavanti / gaccha kulaputra, yena sthirāyāṃ rājadhānyāmacalopāsikā / tataḥ śroṣyasi bodhisattvacaryām / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastataḥ samādhijñānālokād vyutthāya anupūrveṇa yena sthirā rājadhānī tenopasaṃkramya acalāmupāsikāṃ parimārgati parigaveṣate / tasya (gv 132) mahājanakāya upadarśayati - eṣā kulaputra acalopāsikā svaniveśane mātāpitṛsabhāginī kumārabhūtā svajñātigaṇaparivṛtā mahato janakāyasya dharmaṃ deśayati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahāprītiprasādaprāmodyaparisphuṭacetā yena acalāyā upāsikāyā niveśanaṃ tenopajagāma / upetya acalāyā upāsikāyā niveśanadvāre sthito 'paśyat sarvaṃ taṃ niveśanaṃ suvarṇavarṇayā ābhayā sphuṭamavabhāsitaṃ kāyacittaprahlādinyā / samanantaraspṛṣṭasya ca sudhanasya śreṣṭhidārakasya tayā prabhayā, sarvavedayitaiśvaryadhvajasamādhipramukhāni śāntipradeśasamādhipramukhāni sarvajagaddhitasamādhipramukhāni samantacakṣurupekṣāvatīsamādhipramukhāni tathāgatakośasamādhipramukhāni pañcamātrāṇi samādhimukhaśatānyavakrāntāni saṃbhūtāni sūkṣmāṇi mṛdūni / tadyathāpi nāma taddivasārdhakrāntasya garbhasya vijñānam, evaṃ tāni samādhimukhāni sūkṣmāṇi mṛdūnyājātāni / tathārūpaṃ ca gandhamajighrat yo na devānāṃ na devakanyānāṃ na nāgānāṃ na nāgakanyānāṃ na yakṣāṇāṃ na yakṣakanyānāṃ na gandharvāṇāṃ na gandharvakanyānāṃ nāsurāṇāṃ nāsurakanyānāṃ na garuḍānāṃ na garūḍakanyānāṃ na kinnarāṇāṃ na kinnarakanyānāṃ na mahoragāṇāṃ na mahoragakanyānāṃ na manuṣyāṇāṃ na manuṣyakanyānām / na sā strī daśadiśi loke saṃvidyate, yā tasyā rūpeṇa samā, kutaḥ punaruttari / na sa varṇāvabhāso 'sti daśadiśi loke sthāpayitvā tathāgatavarṇāvabhāsam, abhiṣekaprāptabodhisattvavarṇāvabhāsaṃ ca, yastasyā varṇāvabhāsena samaḥ, kutaḥ punaruttari / nāsti tadātmabhāvārohapariṇāhasaṃsthānaṃ daśadiśi loke sthāpayitvā tathāgatātmabhāvārohapariṇāhasaṃsthānam, abhiṣekaprāptabodhisattvātmabhāvārohapariṇāhasaṃsthānaṃ ca, yattasyā ātmabhāvārohapariṇāhasaṃsthānena samam, kutaḥ punaruttari /
nāsti sa prabhāvyūho daśadiśi loke sthāpayitvā tathāgataprabhāvyūham, abhiṣekaprāptabodhisattvacaryāprabhāvyūhaṃ ca, yastasyāḥ prabhāvyūhena samaḥ, kutaḥ punaruttari / nāsti sa gandho daśadiśi loke devabhavaneṣu vā nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyabhavaneṣu vā yastasyā mukhakośavisṛtagandhena samaḥ, kutaḥ punaruttari / nāsti sa bhavanavyūhaparibhogo daśadiśi loke sthāpayitvā tathāgataparibhogam, abhiṣekaprāptabodhisattvaparibhogaṃ ca, yastasyā bhavanavyūhaparibhogena samaḥ, kutaḥ punaruttari / nāsti sā parivārasaṃpat daśadiśi loke sthāpayitvā tathāgataparivārasaṃpadam, abhiṣekaprāptabodhisattvaparivārasaṃpadaṃ ca, yā tasyāḥ parivārasaṃpadā samā, kutaḥ punaruttari / na sa sattvaḥ sattvanikāye saṃvidyate daśadiśi loke yaḥ samartho 'calāmupāsikāṃ rāgacittena prekṣitum / na sa sattvaḥ sattvanikāye saṃvidyate daśadiśi loke yaḥ acalāyā upāsikāyāḥ sahadarśanena kleśo na vyupaśamaṃ gacchet / tadyathāpi nāma daśa śatasahasravaśavartino mahābrahmāṇaḥ kāmāvacarāḥ kleśānna samudācaranti, evameva sahadarśanena acalāyā upāsikāyāḥ sattvānāṃ kleśā na samudācaranti / (gv 133) na sa sattvaḥ sattvanikāye saṃvidyate daśadiśi loke yo acalāyā upāsikāyāḥ sahadarśanena tṛptimāpadyeta sthāpayitvā prajñātṛptān //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kṛtāñjalipuṭo 'calāyā upāsikāyā acintyāṃ kāyādhipateyatām, acintyaṃ rūpavarṇasaṃsthānārohapariṇāham, acintyaṃ ca sarvakṣititalanagaramahāparvatāpratihataṃ raśmijālavyūhaṃ dṛṣṭvā acintyaṃ sattvārthakaraṇaṃ ca sarvaromakūpavisṛtaṃ gandhamāghrāya aparyantāṃ ca parivārasaṃpadamavalokya asaṃhāryaṃ ca bhavanavimānavyūhasaṃpadamudvīkṣya aparimāṇāṃśca guṇasamudrānavagāhya acalāmupāsikāmanayā gāthayā abhyaṣṭauṣīt -
śīlaṃ sadā yadamalaṃ parirakṣitaṃ te kṣāntiryataḥ suvipulā paribhāvitā ca / vīryaṃ ca vajramiva yaddṛḍhamāsthitaṃ te tenodgatā jagati bhāsyacalendrakalpā // 1 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'calāmupāsikāmanayā gāthayā abhiṣṭutya evamāhamayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalvacalopāsikā snigdhayā bodhisattvavācā manojñayā premaṇīyayā sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ pratisaṃmodya evamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra duryodhanajñānagarbhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī, dṛḍhasamādānabodhisattvacaryāmukhe ca anuśikṣāmi / sarvadharmasamatābhūmidhāraṇīmukhasya ca lābhinī, dṛḍhasamādānabodhisattvacaryāmukhe ca anuśikṣāmi / sarvadharmasamatābhūmidhāraṇīmukhasya ca lābhinī, sarvadharmatattvodyotanaṃ ca me pratibhānajñānālokamukhamavakrāntam, dharmaparyeṣṭayaparikhedavyūhaṃ ca me samādhimukhaṃ pratilabdham / āha - ka etasya ārye duryodhanajñānagarbhasya bodhisattvavimokṣamukhasya viṣayaḥ, dṛḍhasamādānabodhisattvacaryāmukhasya ca sarvadharmasamatābhūmidhāraṇamukhasya ca sarvadharmatattvodyotanapratibhānālokamukhasya ca dharmaparyeṣṭyaparikhedavyūhasamādhimukhasya ca viṣayaḥ? āha - duradhimokṣaṃ kulaputra idaṃ sthānam / āha - vada ārye, buddhānubhāvena kalyāṇamitraparigraheṇa ca adhimokṣye avatariṣyāmi vijñāsyāmi vicārayiṣyāmi anusariṣyāmi nidhyāsyāmi upanidhyāsyāmi pratyavekṣiṣye vibhāvayiṣyāmi, na virodhayiṣyāmi, na vikalpayiṣyāmi, na samāropayiṣyāmi, samīkariṣyāmi //
atha khalu acalopāsikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāhabhūtapūrvaṃ kulaputra, atīte 'dhvani vimalaprabhe kalpe pralambabāhurnāma tathāgato loke udapādi / ahaṃ ca rājño vidyuddattasyaikā (gv 134) duhitā abhūvam / tayā me rātryāṃ praśāntāyāṃ pihiteṣu rājapuradvāreṣu, suptayormātāpitroḥ, saṃprasupteṣu naranārīgaṇeṣu, vyupaśānteṣu tūryatālāvacaranirghoṣeṣu, śayiteṣu sabhāgacariteṣu pañcasu kanyāśateṣu, śayanatalagatayā gaganatalagatāṃ jyotirgaṇavatīṃ rajanīṃ prekṣantyā uparyantarikṣe sa bhagavān pralambabāhustathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sumeruriva acalendrānekadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaparivāro 'cintyāsaṃkhyeyabodhisattvagaṇaparivṛtaḥ sarvadigapratihataraśmijālaspharaṇakāyo dṛṣṭaḥ / tasya ca tathāgatasya sarvaromavivarebhyastathārūpo gandhaḥ pravāti, yenāsmi prahlāditakāyacittā praharṣitamānasā / śayanatalādutthāya daśanakhakṛtakarapuṭāñjalirdharaṇitalapratiṣṭhitā taṃ bhagavantaṃ pralambabāhuṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ namaskṛtvā mūrdhnā namasya avalokayamānā paryantaṃ nādhigacchāmi / vāmadakṣiṇataḥ pramāṇaṃ nopaimi / lakṣaṇānuvyañjanasaṃpadamanuvicintayamānā tṛptiṃ nāpnomi / tasyā mama kulaputra etadabhavat - kīdṛśaṃ karma kṛtvā iyamīdṛśī kāyasaṃpat pratilabhyate? lakṣaṇānuvyañjanasaṃpadā jāyate? prabhāvyūhasaṃpatsaṃbhavati? parivārasaṃpadabhinirvartate? manomayabhavanaparibhogasaṃpatprādurbhavati? puṇyasaṃpadutpadyate? jñānasaṃpadviśuddhyate? acintyasamādhivikurvitasaṃpatsamudāgacchati? dhāraṇīsaṃpatpariniṣpadyate? pratibhānasaṃpadvaśībhavati?
atha khalu kulaputra sa bhagavān pralambabāhustathāgato mamādhyāṃśayaṃ viditvā evamāha - duryodhanacittaṃ te dārike utpādayitavyaṃ sarvakleśanirghātāya / aparājitacittaṃ sarvābhiniveśanirvedāya / asaṃkucitacittaṃ gambhīradharmanayānugamāya / akṣobhyacittaṃ viṣayāśayasattvasāgarāvartaprapāteṣu / asaṃmūḍhacittaṃ sarvabhavagatyupapattyāyataneṣu / avitṛptacittaṃ sarvabuddhadarśanābhilāṣāpratiprasrabdhaye / asaṃtuṣṭicittaṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratyeṣaṇāya / nidhyapticittaṃ sarvabuddhadharmanayālokānugamāya / saṃghāraṇācittaṃ sarvatathāgatadharmacakrāṇām / asaṃpramohacittamantaśaḥ saṃketakṛte, kimuta tathāgatavadanavinirgatajñāne / vibhājanacittaṃ ca te dārike utpādayitavyaṃ yathāśayasarvasattvadharmaratnasaṃvibhajanāya /
sāhaṃ kulaputra tasya bhagavataḥ pralambabāhostathāgasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikādimāni evaṃrūpāṇi dharmanayānuśāsanīmukhāni śrutvā sarvajñajñānamabhikāṅkṣamāṇā daśabalabhāvamabhiprārthayamānā buddhasarasvatīmabhilaṣantī buddhaprabhāvyūhaṃ pariśodhayitukāmā buddhaśarīrasaṃpadaṃ pariniṣpādayitukāmā buddhalakṣaṇānuvyañjanaviśuddhimabhikāṅkṣamāṇā buddhaparṣanmaṇḍalasaṃpadamabhiprārthayamānā buddhakṣetraviśuddhimabhilaṣantī buddheryāpathasaṃpadamabhikāṅkṣamāṇā buddhāyuḥpramāṇasaṃpadamabhinandantī sarvakleśasarvaśrāvakapratyekabuddhābhedyacittamutpādaditavatī duryodhanavajramiva sarvaparvatāyudhabalaiḥ / nābhijānāmi kulaputra tata upādāya etena cittotpādena jambudvīpaḥ paramāṇurajaḥsamaiḥ kalpairapi kāmān paribhoktum, kaḥ punarvādo dvayadvayasamāpattyā / nābhijānāmi kulaputra tata upādāya ekapratighacittamutpādayituṃ svabāndhaveṣu, prāgevānaparādhiṣu tadanyeṣu sattveṣu / nābhijānāmi tata upādāya ekacittotpādamadhyātmadṛṣṭisahagatamutpādayitum, (gv 135) prāgeva tadanyeṣūpakaraṇeṣu mamakārābhiniveśam / nābhijānāmi cittasaṃmohaṃ nānyatvasaṃjñāmavyākṛtacittatāṃ vā cyutyupapattigarbhasaṃvāseṣvapi, prāgeva samanvāharamāṇā / nābhijānāmi tāvadbhiḥ kalpairekabuddhadarśanamapi vismartum / antaśaḥ svapnadarśanavijñaptimapi, prāgeva daśabodhisattvacakṣuḥpratibhāsaprāpteṣu / nābhijānāmi tata upādāya sarvatathāgatadharmameghān saṃpratīcchamānā ekadharmapadavyañjanamapi manasā vismartum, antaśaḥ saṃjñākṛtamapi, prāgeva tathāgatavadanakośaviniḥsṛtam /
nābhijānāmi tata upādāya tāvato dharmasāgarān pibantī ekapadamapyanidhyātamavilokitam, antaśo laukikeṣu dharmeṣu / nābhijānāmi tata upādāya tāvatāṃ dharmanayasāgarāṇāmekadharmanayadvāramapi yatra mayā na samādhirabhinirhṛtaḥ, antaśo laukikaśilpajñānanayeṣvapi / nābhijānāmi tata upādāya tāvatāṃ tathāgatānāṃ dharmacakraṃ saṃdhārayamāṇā yathāsaṃdhāritādekapadavyañjanamapyanusraṣṭam, antaśo 'nvayajñānānugamanenāpi anyatra sattvavinayavaśāt / nābhijānāmi tata upādāya tāvatāṃ buddhadarśanasamudrāṇāmekapraṇidhānamapi yanmayā na sarvasattvasāgaraviśuddhaye 'bhinirhṛtam, antaśo nirmāṇabuddhapraṇidhivicāreṣvapi / nābhijānāmi tata upādāya tāvatāṃ buddhasamudrāṇāṃ pūrvabodhisattvacaryāsamudrādekabodhisattvacaryāmapi, yā mayā na svacaryāpariśuddhye 'bhinirhṛtā / nābhijānāmi tata upādāya ekasattvamapi cakṣuravabhāsamāgataṃ yo mayānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau na samādāpitaḥ / nābhijānāmi tata upādāya ekacittotpādamapi śrāvakapratyekabuddhamanasikārapratisaṃyuktamabhinirhartum / nābhijānāmi kulaputra tata upādāya jambudvīpaparamāṇurajaḥsamaiḥ kalpairekapadavyañjane 'pi saṃśayamutpādayituṃ dvayasaṃjñāṃ vā vikalpasaṃjñāṃ vā nānātvasaṃjñāṃ vā agrahasaṃjñāṃ vā hīnapraṇītasaṃjñāṃ vā anunayapratighasaṃjñāṃ vā utpādayitum //
sāhaṃ kulaputra tataḥ paścādavirahitā abhūvaṃ buddhotpādaiḥ / avirahitā buddhairbhagavadbhiḥ / avirahitā bodhisattvaiḥ / avirahitā bhūtakalyāṇamitraiḥ / avirahitā buddhapraṇidhānaśraveṇa / avirahitā bodhisattvacaryāśraveṇa / avirahitā bodhisattvapāramitānayaśraveṇa / avirahitā bodhisattvabhūmijñānālokanayaśraveṇa / avirahitā bodhisattvadhāraṇīsamādhyakṣayakoṣanidhānaśravaṇapratilābhena / avirahitā anantamadhyalokadhātujālapraveśāvatāranayaśraveṇa / avirahitā anantamadhyasattvadhātusaṃbhavahetuśravaṇapratilābhena / avirahitā sarvajagatkleśajālamaṇḍalaparyādānajñānālokena / avirahitā sarvasattvakuśalamūlasaṃbhavahetujñānapratilābhena / avirahitā sarvasattvayathāśayakāyasaṃdarśanena / avirahitā sarvasattvājñāpanasvaramaṇḍalaviśuddhyā / etaṃ ca me kulaputra duryodhanajñānagarbhaṃ bodhisattvavimokṣasukham, etacca sarvadharmaparyeṣṭyaparikhedavyūhaṃ samādhimukhaṃ samāpannāyāḥ, etacca dṛḍhasamādānabodhicaryāmukhaṃ pravicinvantyāḥ / etacca sarvadharmasamatābhūmidhāraṇīmukham / etacca sarvadharmatalodyotanapratibhāvajñānālokamukhaṃ vyavacārayantyā acintyāni prātihāryāṇi bhavanti / icchasi tvaṃ kulaputra, pratyakṣo bhavitum? āha - icchāmyārye //
atha khalu acalopāsikā yathāniṣaṇṇaiva duryodhanajñānagarbhabodhisattvavimokṣamukhapūrvaṃgamāni sarvadharmaparyeṣṭyaparikhedavyūhasamādhimukhapūrvaṃgamāni amoghamaṇḍalavyūhasamādhimukhapūrvaṃgamāni daśabalajñānamaṇḍalābhimukhasamādhimukhapūrvaṃgamāni buddhavaṃśākṣayakośasamādhivimokṣamukhapūrvaṃgamāni ca daśa samādhimukhaśatasahasrāṇi vyavalokayati anuvicārayati anusarati nidhyapayati / samanantarasamāpannāyāṃ ca acalāyāmupāsikāyām, apaśyat sudhanaḥ śreiṣṭhidārako daśasu dikṣu daśabuddhakṣetrānabhilāpyaparamāṇurajaḥsamān lokadhātūn ṣaḍvikāraṃ prakampamānān, pariśuddhavaiḍūryamayān saṃsthitān / ekaikasmiṃśca lokadhātau koṭīśate cāturmahādvīpakānāṃ lokadhātūnāṃ koṭīśataṃ tathāgatānāmapaśyat / kāṃścittuṣitavarabhavanagatān, kāṃścid yāvatparinirvāyamāṇānapaśyat yaduta anāvaraṇatvātpariśuddhavaiḍūryamayalokadhātūnām / ekaikaṃ ca tathāgataṃ sarvadharmadhātuspharaṇaraśmijālaprabhāmaṇḍalam, ekaikaṃ ca tathāgataṃ suvibhaktaparṣanmaṇḍalasamudramapaśyat / ekaisya ca tathāgatasya sarvadharmacakrodyotanaṃ sarvasattvaśrotravijñapanaṃ svaramaṇḍalamaśrauṣīt //
atha khalvacalopāsikā tataḥ samādhervyutthāya sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - dṛṣṭaṃ te kulaputra, śrutaṃ vijñātam? āha - dṛṣṭamārye, śrutaṃ vijñātam / āha - evamahaṃ kulaputra, dṛḍhasamādānāyāṃ bodhisattvacaryāyāmanuśikṣamāṇā sarvadharmaparyeṣṭyaparikhedavyūhasamādhisamāpannā duryodhanajñānagarbhabodhisattvavimokṣamukhapratiṣṭhitā sarvadharmasamatābhūmidhāraṇyanugamena sarvadharmatalodyotanapratibhānajñānālokakauśalyena sarvasattvān subhāṣitena saṃtoṣayāmi / kiṃ mayā śakyamacintyāprameyaguṇasamanvāgatānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum? ye te dvijarṣabhā iva gaganatale 'niketacāriṇaḥ / ye te mahāgaruḍendrā iva sattvasāgaramavagāhante paripakvabodhisattvoddharaṇatāyai / ye te vaṇija iva sarvajñatāratnadvīpe 'nuvicaranti daśabalajñānaratnābhikāṅkṣiṇaḥ / ye te balavatkaivartā iva saṃsārasāgare 'nuvicaranti ruciradharmacakramaṇḍalajālahastāḥ tṛṣṇodbhavasattvaparipācanābhyuddharaṇatāyai / ye te 'surendrā iva tribhuvanapuraṃ spharitvā vicaranti kleśāsurasaṃkṣobhodvṛttasaṃśamanatāyai / ye te dinakaramaṇḍalamiva dharmadhātugaganatale samudāgacchanti sattvatṛṣṇāsalilakleśapaṅkocchoṣaṇatāyai / ye te pūrṇacandramaṇḍalamiva jñānanabhasyudāgacchanti vineyamanaḥkumudavibodhanatāyai / ye te dharaṇitalamivānunayapratighonnāmāvanāmaviṣame samā loke saṃtiṣṭhante sarvajagatkuśalendriyāṅkuraprarohaṇavivardhanatāyai / ye te māruta ivāsaṅgasarvadigvicāriṇaḥ sarvasattvakleśadṛṣṭidrumalatāvanārāmonmūlanatāyai / ye te cakravartina iva loke vicaranti catuḥsaṃgrahavastupariṣkāropakaraṇasarvajagatsaṃgrahaṇatāyai / gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe 'mitatosale janapade tosalaṃ nāma nagaram / tatra sarvagāmī nāma parivrājakaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sughanaḥ śreṣṭhidārako 'calāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya acalāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya acalāyā upāsikāyā antikātprakrāntaḥ // 20 // 23 sarvagāmī /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'calāmupāsikāmāmukhīkṛtya acalāyā upāsikāyā anuśāsanīmanusmaran, yadacalayopāsikayā darśitaṃ śrāvitaṃ deśitaṃ saṃvarṇitaṃ yojitaṃ vibhaktaṃ prabhāvitaṃ visṛtaṃ tatsaṃbhāvayan, anusaran, anuvicintayan avataran bhāvayan nigamayan nidhyāyan avabhāsayan samīkurvan anupūrveṇa deśena deśaṃ janapadena janapadamanucaṃkraman anuvicaran yenāmitatosalo janapadastenopajagāma / upetya tosalaṃ nagaraṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'nupūrveṇa tosalaṃ nagaramanuprāptaḥ / sūryāstaṃgamanakāle sa tosalaṃ nagaramanupraviśya madhye nagaraśṛṅgāṭakasya sthitvā vīthīmukhena vīthīmukhaṃ catvareṇa catvaraṃ rathyayā rathyāṃ sarvagāminaṃ parivrājakaṃ parigaveṣamāṇo vyavacārayan adrākṣīdrātryāṃ praśāntāyāṃ tosalasya nagarasyottare digbhāge sulabhaṃ nāma parvatam / tasya śikhare vividhatṛṇagulmauṣadhivanārāmaracite mahāvabhāsaprāptaṃ bhāskaramivoditam / tasya tamavabhāsaṃ dṛṣṭvā udāraprītivegasaṃjātasya etadabhavat - asaṃśayamahamatra parvataśikhare kalyāṇamitraṃ drakṣyāmīti / sa tasmānnagarādabhiniṣkramya yena sulabhaḥ parvataḥ, tenopetya sulabhaṃ parvatamabhiruhya yena tanmahāvabhāsaṃ parvataśikharaṃ tenopasaṃkrāmannadrākṣīddūrata eva sarvagāminaṃ parivrājakaṃ mahābrahmātirekavarṇaṃ śriyā dedīpyamānaṃ daśabhirbrahmasahasraiḥ parivṛtaṃ caṃkrame caṃkramyamāṇam / sa tasya pādau śirasābhivandya tamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam /
na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - sādhu sādhu kulaputra, yastvamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitaḥ / ahaṃ kulaputra sarvagāmī sarvatrānugatāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ sthitaḥ samantamukhavyavacāraṇālokena samādhimukhena abhāvapratiṣṭhitayā āryānabhisaṃskārikayā samantadharmadhātutalabhedena ca prajñāpāramitājñānālokamukhena samanvāgataḥ / so 'haṃ kulaputra sarvasattvabhājanalokavyavacāreṣu sarvasattvagativyavacāreṣu sarvasattvacyutimukheṣu sarvasattvopapattimukheṣu sarvabhavagatisaṃbhedeṣu vividhopapattyāyatanavicitre lokasaṃniveśe vicitravarṇasaṃsthānārohapariṇāhānāṃ sattvānāṃ nānāvidhopapattisaṃyojanānāṃ nānāprayogāṇāṃ vicitrādhimuktānāṃ yaduta devagatiparyāpannānāṃ nāgagatiparyāpannānāṃ yakṣagatiparyāpannānāṃ gandharvagatiparyāpannānāmasuragatiparyāpannānāṃ garuḍagatiparyāpannānāṃ kinnaragatiparyāpannānāṃ mahoragagatiparyāpannānāṃ narakagatiparyāpannānāṃ tiryagyonigatiparyāpannānāṃ yamalokagatiparyāpannānāṃ manuṣyagatiparyāpannānāmanuṣyagatiparyāpannānāṃ vividhadṛṣṭigatiniśritānāṃ śrāvakayānādhimuktānāṃ pratyekabuddhayānādhimuktānāṃ mahāyānādhimuktānāṃ sattvānāmarthaṃ karomi vividhairupāyairvividhairjñānanayaprayogaiḥ / yaduta keṣāṃcitsattvānāṃ vividhalaukikaśilpaśikṣaṇatayā arthaṃ karomi sarvaśilpajñānabhedavatīdhāraṇyālokena /
(gv 138) keṣāṃcit sattvānāṃ catuḥsaṃgrahavastuprayogeṇa arthaṃ karomi yaduta sarvajñajñānopanayanāya / keṣāṃcit sattvānāṃ pāramitāsaṃvarṇanatayā arthaṃ karomi yaduta sarvajñatāpariṇāmajñānanayālokasaṃjananatayā / keṣāṃcit sattvānāṃ bodhicittasaṃvarṇanatayā arthaṃ karomi yaduta bodhibījāvipraṇāśopastambhasaṃjananatayā / keṣāṃcit sattvānāṃ sarvākārabodhisattvacaryāsaṃvarṇanatayā arthaṃ karomi yaduta sarvabuddhakṣetrapariśodhanasarvasattvaparipākapraṇidhisaṃjananatāyai / keṣāṃcit sattvānāmudvegasaṃjananatayā arthaṃ karomi yaduta duścaritavipākaniṣyandanarakagatiduḥkhavedanānubhavasaṃdarśanatayā / keṣāṃcit sattvānāṃ mahāprītisaṃjananatayā arthaṃ karomi yaduta sarvatathāgatāvaropitadakṣiṇāniyatasarvajñatāphalaparyavasāne 'bhyudīraṇatayā / keṣāṃcit sattvānāṃ sarvatathāgataguṇavarṇasaṃprakāśanatayā arthaṃ karomi yaduta buddhaguṇaśarīrābhilāṣasarvajñatāpraṇidhisaṃjananatāyai / keṣāṃcit sattvānāṃ buddhamāhātmyasūcanayā arthaṃ karomi yaduta avivartyānābhogāpratiprasrabdhabuddhakāryānuṣṭhānasaktabuddhakāyapratilambhābhilāṣasaṃjananatāyai / keṣāṃcit sattvānāṃ buddhādhipateyatāsaṃdarśanatayā arthaṃ karomi yaduta anabhibhūtabuddhātmabhāvasaṃpatpratilābhābhilāṣasaṃjananatāyai /
api tu khalu punarahaṃ kulaputra, iha nagare tosale sarvarathyāsu sarvacatvareṣu sarvaśṛṅgāṭakeṣu sarvavīthīmukheṣu sarvagṛheṣu sarvaśreṇiṣu sarvakuleṣu sarvakulaparivarteṣu yathāsaṃnipatitānāṃ strīpuruṣadārakadārikāṇāṃ yathāśayānāṃ yathāprayogāṇāṃ yathādhipateyānāṃ yathāvyavacārāṇāṃ tatsabhāgāni ātmabhāvārohapariṇāhasaṃsthānāni abhinirhṛtya dharmaṃ deśayāmi / na ca te sattvā avabudhyante kenedaṃ deśitam, kuto vāyamiti / anyatra śrutvā tathatvāya pratipadyante / ye 'pīme kulaputra jambudvīpe ṣaṇṇavatiyo pāṣaṇḍā vividhadṛṣṭigatābhiniviṣṭāḥ, tatrāpyahaṃ sarvatrānugacchāmi vividhadṛṣṭigatasaktānāṃ sattvānāṃ paripācanatāyai / yathā ca kulaputra ahamiha tosale nagare sattvānāmarthaṃ karomi, evaṃ jambudvīpe sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu sattvānāmarthaṃ karomi / yathā jambudvīpe, tathā sarvatra cāturdvīpake lokadhātau, evaṃ sāhasre dvisāhasre trisāhasre mahāsāhasre lokadhātau, evaṃ daśasu dikṣu, aparimāṇeṣu lokadhātuṣu, sarvasattvapatheṣu sarvasattvapratiṣṭhāneṣu sarvasattvaniketeṣu sarvasattvanilayasaṃjñāgateṣu sarvasattvaparivarteṣu sarvasattvasamavasaraṇeṣu sarvasattvasamudreṣu sarvasattvavaṃśeṣu sarvasattvadikṣu sarvasattvavidikṣu sarvasattvavidhiṣu yathāśayādhimuktānāṃ sattvānāmarthaṃ karomi / vividhairupāyai rvividhairnayairvividhairdvārairvividhābhiryuktibhirvividhaiḥ saṃprayogaiḥ vividhairupāyanayairvividhābhiḥ kriyābhirvividharūpavarṇasaṃdarśanasaṃprasādanatayā vividhavākpathodīraṇatayā sattvānāmarthaṃ karomi /
etāmahaṃ kulaputra sarvagāminīṃ sarvatrānugatāṃ bodhisattvacaryāṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ sarvajaganmayaśarīrāṇāṃ svakāyasarvakāyāsaṃbhedasamādhipratilabdhānāṃ sarvabhavagatyanusṛtavipulanirmāṇacakrāṇāṃ sarvalokopapattisvaśarīrānuvicāriṇāṃ sarvajagannayanarocanaruciranirmāṇacakraparamāṇāṃ (gv 139) sarvajagajjātikulajanmopapattipradarśakānāṃ sarvakalpasaṃvāsāpratihatapraṇidhicakrāṇāmindrajālatalopamacaryāvyūhāvabhāsapratilabdhānāṃ sarvajagadarthakriyānupalesaṃvāsaparamāṇāṃ tryadhvajagattalasamatānugatānāṃ nairātmyavatījñānadhātupratibhāsitāparyantamahākaruṇāgarbhāṇāṃ sarvajagatkuśalādhānābhimukhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe pṛthurāṣṭraṃ nāma janapadaḥ / tatrotpalabhūtirnāma gāndhikaśreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvānāṃ bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvagāminaḥ parivrājakasya pādau śirasābhivandya sarvagāminaṃ parivrājakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sarvagāminaḥ parivrājakasyāntikāt prakrāntaḥ // 21 // 24 utpalabhūtiḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'napekṣaḥ kāye jīvite ca, anapekṣaḥ sarvabhavabhogaparigrahopādānābhiniveśanāpattiṣu, anapekṣaḥ sarvasattvadeśaratiṣu, anapekṣaḥ sarvarūpaśabdagandharasaspraṣṭavyeṣu, anapekṣaḥ sarvaparivāropabhogaparibhogeṣu, anapekṣaḥ sarvarājyaiśvaryādhipatyasukheṣu, sāpekṣaḥ sarvasattvaparipācanavinayapariśuddhiṣu anuttarabuddhakṣetrapariśuddhyabhinirharaṇatayā, sāpekṣaḥ sarvatathāgatapūjopasthānaparicaryāvitṛptatayā, sāpekṣaḥ sarvadharmeṣu svabhāvaparijñānānugamāya, sāpekṣa sarvabodhisattvaguṇeṣu sarvaguṇasāgareṣu pratipattyacyavanatāyai, sāpekṣaḥ sarvabodhisattvamahāpraṇidhāneṣu sarvakalpānavaśeṣabodhisattvacaryāsaṃvāsanatāyai, sāpekṣaḥ sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrāvatāreṣu, sāpekṣaḥ sarvabodhisattvasamādhimukheṣu ekaikasamādhimukhasarvabodhisattvasamādhyasaṃkhyeyāvataraṇavikurvaṇatāyai, sāpekṣaḥ sarvadharmajñānālokacakreṣu sarvatathāgatadharmacakrasaṃpratīcchanātṛptatāyai sarvakalyāṇamitrākarān sarvakalyāṇamitrasaṃbhavane, tāṃśca anyāṃśca sarvabodhisattvaguṇān saṃpaśyan anupūrveṇa yena pṛthurāṣṭraṃ janapadastenopasaṃkramya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīt / dṛṣṭvā ca punaryenotpalabhūtirgāndhikaśreṣṭhī tenopajagāma /
upetya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau sirasābhivandya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthitaḥ sarvabuddhasamajñānamākāṅkṣamāṇaḥ sarvabuddhapūrṇapraṇidhānamaṇḍalaṃ paripūrayitukāmaḥ sarvabuddharūpakāyaṃ draṣṭukāmaḥ sarvabuddhadharmakāyaṃ pariniṣpādayitukāmaḥ sarvabuddhadharmajñānakāyaṃ parijñātukāmaḥ sarvabodhisattvacaryāmaṇḍalaṃ pariśodhayitukāmaḥ sarvabodhisattvasamādhimaṇḍalamavabhāsayitukāmaḥ sarvabodhisattvadhāraṇīmaṇḍalaṃ saṃsthāpayitukāmaḥ sarvāvaraṇamaṇḍalaṃ vikaritukāmaḥ sarvakṣetramaṇḍalamanuvicaritukāmaḥ / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / kathaṃ pratipadyamāno bodhisattvo niryāti sarvajñatāyām? āha - sādhu sādhu kulaputra, yena te 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra sarvagandhān prajānāmi / sarvagandhayogān sarvadhūpān sarvadhūpayogān prajānāmi / sarvānulepanāni sarvānulepanayogān sarvacūrṇān sarvacūrṇayogān sarvagandhānulepanacūrṇākarān prajānāmi / devagandhānapi prajānāmi / nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyagandhānapi prajānāmi / vividhānapi gandhān prajānāmi /
vyādhipraśamanagandhānapi, daurmanasyāpahāragandhānapi, laukikaprītisaṃjananagandhānapi, kleśojjvālanagandhānapi, kleśapraśamanagandhānapi, vividhasaṃskṛtaratisukhasaṃjananagandhānapi, sarvasaṃskṛtodvegasaṃjananagandhānapi, madapramādāpahāragandhānapi, buddhamanasikārasamudācārasaṃbhavagandhānapi, dharmanayānugamagandhānapi, āryopabhogyagandhānapi, sarvabodhisattvagandhavimātratāmapi, sarvabodhisattvabhūmivyavasthānagandhānapi (gv 141) prajānāmi / sarvāṃśca tānahaṃ gandhānākārato 'pi prajānāmi / saṃbhavato 'pi utpādato 'pi prādurbhāvato 'pi pariniṣpattito 'pi pariśuddhito 'pi parihārato 'pi prayogato 'pi paribhogato 'pi viṣayato 'pi prabhāvato 'pi dharmato 'pi mūlato 'pi prajānāmi //
asti kulaputra manuṣyaloke nāgasaṃkṣobhasaṃbhavahastigarbho nāma gandhaḥ, yasya tilamātrā gulikā sakalaṃ pṛthurāṣṭraṃ janapadaṃ mahāgandhaghanābhrajālasaṃchannaṃ kṛtvā saptāhaṃ sūkṣmagandhodakadhārāvarṣamabhipravarṣati / tatra yeṣāṃ sattvānāṃ śarīre vā cīvare vā gandhodakadhārā nipatanti, te sarve suvarṇavarṇakusumavicitritā bhavanti / yeṣu ca bhavanavimānakūṭāgāreṣu nipatanti, te sarve suvarṇavarṇakusumavicitritā bhavanti / ye 'pi sattvāsteṣāṃ gandhameghajālānāṃ mārutasamīritānāmantarbhavanagatā gandhaṃ jighranti, te sarve saptāhamudāraprītiprāmodyaparisphuṭā bhavanti, anekavidhāni ca kāyikacaitasikāni sukhasaumanasyāni pratyanubhavanti / na caiṣāṃ śarīre vyādhirutpadyate dhātusaṃkṣobhajo vā aparaparikramiko vā / nāpi caitasikaṃ duḥkhadaurmanasyamutpadyate, na samudācarati bhayaṃ vā trāsaṃ vā cchambhitattvaṃ vā manaḥsaṃkṣobho vā vyāpādo vā / sarve ca te sattvā anyonyaṃ maitracittā bhavanti harṣaprītisaṃjātāḥ / teṣāmahaṃ kulaputra harṣaprītisaṃjātānāmāśayaviśuddhimārabhya tathā dharmaṃ deśayāmi, yathā niyatā bhavanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau //
asti kulaputra malayaparvatasaṃbhavaṃ gośīrṣaṃ nāma candanam, yenānuliptagātro agnikhadāyāmapi prapatito na dahyate / asti kulaputra sāgarakacchasaṃbhavo aparājito nāma gandhaḥ, yenānuliptāyā bheryāḥ śaṅkhasya vā nirghoṣeṇa sarvaparacakraṃ parājayaṃ gacchati / asti kulaputra anavataptahṛdatīrasaṃbhavaṃ padmagarbhaṃ nāma kālāgaru, yasya tilamātrā gulikā sakalaṃ jambudvīpaṃ gandhena spharati / ye ca sattvāstaṃ gandhaṃ jighranti, te sarve pāpavijugupsanasaṃvaracittaṃ pratilabhante / asti kulaputra himavatparvatarājasaṃbhavā aruṇavatī nāma gandhajātiḥ, yasyā gandhamāghrāya sattvā viraktacittā bhavanti / teṣāmahaṃ tathā dharmaṃ deśayāmi, yadvirajomaṇḍalaṃ nāma samādhiṃ pratilabhante / asti kulaputra rākṣasalokasaṃbhavā sāgaragarbhā nāma gandhajātiḥ, yā rājñaścakravartinaḥ paribhogāyotpadyate, yayā dhūpitamātrayā caturaṅgo balakāyo rājñaścakravartino gaganatale pratiṣṭhate / asti kulaputra, sudharmadevasabhāsaṃbhavā śobhanavyūhā nāma gandhajātiḥ, yayā dhūpitamātrayā devā buddhagandhasmṛtiṃ pratilabhante / asti kulaputra suyāmadevarājabhavane śuddhakośānāṃ gandhajātiḥ, yayā dhūpitayā sarve suyāmadevaputrāḥ suyāmadevarājasakāśamupasaṃkrāmanti / teṣāmupasaṃkrāntānāṃ suyāmo devarājo dhārmīṃ kathāṃ kathayati / asti kulaputra tuṣitabhavane sindhuvāritā nāma gandhajātiḥ, yā dharmāsananiṣaṇṇasya ekajātipratibaddhasya bodhisattvasya purato dhūpitā mahāgandhameghena sakalaṃ dharmadhātuṃ spharitvā sarvatathāgataparṣanmaṇḍaleṣvanekākāravyūhaṃ mahādharmameghavarṣaṃ pravarṣati /
asti kulaputra sunirmitadevarājabhavane manoharā nāma gandhajātiḥ, yā sunirmitadevarājabhavane pradhūpitā saptāhamacintyadharmameghavarṣaṃ pravarṣati / etāmahaṃ (gv 142) kulaputra gandhayuktiṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ nirāmagandhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvakāmoccalitānāṃ kleśamārapāśavipramuktānāṃ sarvabhavagativyativṛttānāṃ jñānamāyāgatarūpavicāriṇāṃ sarvalokānupaliptānāmasaṅgaśīlānāmanāvaraṇajñānamaṇḍalaviśuddhānāmapratihatajñānagocaraviṣayāṇāṃ sarvālayaniketāniśritānāṃ sarvabhavālayaniketacāriṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, śīlacaryāviśuddhimukhaṃ vā paridīpayitum, anavadyacaraṇaṃ vā prabhāvayitum, avyāpādakāyavāṅbhanaḥsamudācāro vā deśayitum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe kūṭāgāraṃ nāma nagaram / tatra vairo nāma dāśaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidāraka utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya utpalabhūtiṃ gāndhikaśreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya utpalabhūtergāndhikaśreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 22 // 25 vairaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kūṭāgāranagarābhimukhaṃ mārgaṃ pratipadyamāno 'nuvicaran, mārganimnatāṃ mārgonnatatāṃ mārgasamatāṃ mārgaviṣamatāṃ mārgasarajaskatāṃ mārgavirajaskatāṃ mārgakṣematāṃ mārgagahanatāṃ mārgānāvaraṇatāṃ mārgakuṭilatāṃ mārgarjukatāmanuvilokya evaṃ cittamutpādayāmāsa - idaṃ khalu me tasya kalyāṇamitrasyopasaṃkramaṇaṃ bodhisattvamārgapratipattihetubhūtaṃ sattvānugrahazñānamārgapratipattihetubhūtaṃ bhaviṣyati / pāramitāmārgapratipattihetubhūtaṃ sarvasattvānugrahajñānamārgapratipattihetubhūtaṃ bhaviṣyati / sarvasattvānunayapratighonnāmāvanāmaprapātavinivṛttaye sarvasattvaviṣamamatipratinivāraṇatāyai sarvasattvakleśarajaḥpraśamanāya, sarvasattvavividhākuśaladṛṣṭisthāṇukaṇṭakaśarkarakaṭhallāpanayanāya, anāvaraṇadharmadhātuparamatāyaiḥ, akṣuṇṇasarvajñatāpuropanayanāya hetubhūtaṃ bhaviṣyati / tatkasya hetoḥ? kalyāṇamitrākarāḥ sarvakuśaladharmāḥ / kalyāṇamitrādhīnā sarvajñatā / sa evaṃ cintāmanasikāraprayukto durāsadasamudācāro 'nupūrveṇa yena kūṭāgāraṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya vairaṃ dāśaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīnmahānagaramukhe sāgarāvatāratīre vairaṃ dāśaṃ vaṇikūśatasahasrairanekaiśca prāṇiśatasahasrairvicitrāṃ kathāṃ śrotukāmaiḥ parivṛtaṃ samudrakathāsaṃprakāśanatayā buddhaguṇasamudrān sattvānāmārocayamānam / dṛṣṭvā ca yena vairo dāśaḥ, tenopajagāma /
upetya vairasya dāśasya pādau śirasābhivandya vairaṃ dāśamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya vairasya dāśasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāhamayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - sādhu sādhu kulaputra, yastvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya mahājñānapratilambhasaṃbhavahetuṃ paripṛcchasi / vividhasaṃsāraduḥkhasamudācārasaṃbhavahetuṃ sarvajñatādvīpādhiṣṭhānagamanasaṃbhavahetum abhedyamahāyānasaṃbhavahetuṃ śrāvakapratyekabuddhabhūmipātabhayavigamamārgapratipattisaṃbhavahetuṃ vividhaśāntasamādhimukhāvartanayādhigamajñānamārgasaṃbhavahetuṃ sarvatragāminībodhisattvacaryāvicārapraṇidhirathacakrāparāhatamārgasaṃbhavahetuṃ sarvatejaūrmivyūhabodhisattvacaryāsvabhāvanayamārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ sarvadharmadiṅbhukhāparāntamārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ sarvajñatāsāgarāvatāramārgasaṃbhavaviśuddhihetuṃ paripṛcchasi / ahaṃ kulaputra iha mahāsāgaratīrakūṭāgāre mahānagare prativasāmi mahākaruṇādhvajāṃ bodhisattvacaryāṃ pariśodhayan / so 'haṃ kulaputra jambudvīpe daridrān sattvānavalokya eṣāmarthāya tathā tapastapyāmi, yaduta abhiprāyameṣāṃ paripūrayiṣyāmi / lokāmiṣasaṃgrahaṃ kariṣyāmi / dharmasaṃbhogena cainān saṃtoṣayiṣyāmi puṇyasaṃbhāramārgameṣāmupadekṣyāmi / jñānasaṃbhāraṃ saṃjanayiṣyāmi /
kuśalamūlabalaṃ saṃvardhayiṣyāmi / bodhicittamutpādayiṣyāmi / bodhyāśayaṃ viśodyayiṣyāmi / mahākaruṇābalamupastambhayiṣyāmi / saṃsāraduḥkhaṃ vyupaśamayiṣyāmi / saṃsāracaryāparikhedabalamupastambhayiṣyāmi / sattvasāgarasaṃgrahaṇe cainānniyojayiṣyāmi / guṇasāgarapratipattimukhe ca pratiṣṭhāpayiṣyāmi / (gv 144) dharmasāgarajñānālokaṃ caiṣāmupasaṃhariṣyāmi / sarvabuddhasāgaraṃ caiṣāmabhimukhamāvartayayiṣyāmi / sarvajñatāsāgare cainānavatārayiṣyāmi //
evaṃ cintāmanasikāraprayukto 'haṃ kulaputra iha sāgaratīrakūṭāgāranagare pravicarāmi / evaṃ jagaddhitasukhaprayukto 'haṃ kulaputra sarvamahāsāgararatnadvīpān prajānāmi / sarvaratnākarān sarvaratnagotrāṇi sarvaratnamūlaṃ prajānāmi / sarvanāgabhavanāni sarvanāgasaṃkṣobhān sarvayakṣabhavanāni sarvayakṣasaṃkṣobhān sarvarākṣasabhavanāni sarvarākṣasabhayapraśamanāni sarvabhūtabhavanāni sarvabhūtāntarāyavyupaśamanāni prajānāmi / sarvāvantaṃ saṃbhavāvartaparivarjanaṃ mahormiveśaparihāramudakavarṇavimātratāṃ prajānāmi / candrādityajyotirgrahagaṇaparivartanaṃ rātriṃdivakṣaṇalavamūhūrtaṃ prajānāmi / gamanāgamanaviśeṣatāṃ kṣemākṣematāṃ yānapātrayantrakriyādṛḍhatāṃ yānaparihāraṃ yānavāhanaṃ mārutasaṃgrahaṇaṃ mārutotpādanaṃ yānāvartanaṃ yānaparivartanaṃ yānasaṃsthāpanaṃ yānasaṃpreṣaṇaṃ prajānāmi / so 'haṃ kulaputra evaṃjñānasamanvāgataḥ satataṃ sattvārthakāryaprayukto vaṇiggaṇaṃ dṛḍhena yānena kṣemeṇa śivenābhayena yathāpraharṣaṃ pramodayan dhārmyā kathayā yathābhiprāyeṇa ratnadvīpamupanayāmi / sarvaratnasamṛddhiṃ caiṣāṃ kṛtvā punarjambūdvīpamupanayāmi / na ca mama kulaputra kadācit kiṃcid yānapātraṃ vipannapūrvam / yeṣāṃ ca sattvānāmahaṃ kulaputra cakṣuṣāmābhāsamāgacchāmi, ye ca sattvā mama dharmadeśanāṃ śṛṇvanti, teṣāṃ sarvasaṃsārasāgarasaṃsīdanabhayāni vigacchanti, sarvajñatāsāgarāvatārajñānaṃ cāmukhībhavati / tṛṣṇāsāgarocchoṣaṇatāyai ca pratipadyante, tryadhvasāgarajñānālokaṃ ca pratilabhante / sarvasattvaduḥkhasāgarakṣayāya cābhyutsahante / sarvasattvacittasāgarakāluṣyaprasādanatāyai ca prayujyante / sarvakṣetrasāgaraviśuddhaye vīryamārabhante / sarvadiksāgaraspharaṇatāyai ca na vinivartante / sarvajagadindriyasāgarasaṃbhedaṃ ca pratividhyanti / sarvasattvacaryāsāgaraṃ cānuvartante / yathāśayajagatsāgarapratibhāsaprāptāśca bhavanti //
etasya ahaṃ kulaputra mahākarūṇādhvajasya amoghadarśanaśravaṇaṃ saṃvāsānusmṛtirnāma nadīnirghoṣasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ sarvasaṃsārasāgaravicāriṇāṃ sarvakleśāsāgarānupaliptānāṃ sarvadṛṣṭigatasāgarasaṃgrahagrāhabhayavigatānāṃ sarvadharmasāgarasvabhāvajalavicāriṇāṃ sarvajagatsāgarasvabhāvatalavicāriṇāṃ sarvajagatsāgarasaṃgrahavastusaṃgrahaṇajālānāṃ sarvajñatāsāgarasaṃvāsināṃ sarvasattvābhiniveśasāgaranirmathanānāṃ sarvakālasāgarasaṃbhinnavihāriṇāṃ sarvajagatsāgaraparipākatattvābhijñānāṃ sarvajagatsāgaravinayakālānatikrāntānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe nandihāraṃ nāma nagaram / tatra jayottamo nāma śreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vairasya dāśasya pādau śirasābhivandya vairaṃ dāśamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya aśrumukho rudan kalyāṇamitradarśanābhilāṣāvitṛpto vairasya dāśasyāntikātprakrāntaḥ // 23 // 26 jayottamaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahāmaitryapramāṇasattvadhātuspharaṇacitto mahākaruṇāsnehābhiṣyanditasaṃtāno vipulapuṇyajñānasaṃbhāravyūhopacitaḥ sarvakleśarajastamomalapaṅkāpagato dharmasamatānugamo nimnonnatasarvajñatāmārgaprasṛtaḥ aparimāṇākuśaladharmāvatāramukhoddhṛtaḥ sarvākuśalābhedyadṛḍhavīryabalaparākramaḥ acintyabodhisattvasamādhivipulaprasrabdhimukhasamarpitaḥ prajñābhāskaratejovabhāsavidhūtaniravaśeṣāvidyāndhakāraḥ sukhaśītalopāyamāruteritajñānakusumāvakīrṇo mahāpraṇidhānasamudraniryāṇajñānanayānukūlaḥ apratihatadharmadhātuspharaṇajñānaḥ akṣuṇṇasarvajñatāpurapraveśābhimukhaḥ bodhisattvamārgamabhikāṅkṣamāṇo yena nandihāraṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya jayottamaṃ śreṣṭhinaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīt pūrveṇa nadihārasya nagarasya paryante vicitradhvajāyāmaśokavanikāyāmanekagṛhapatisahasraparivṛtaṃ vividhāni nagarakāryāṇi pariniṣṭhāpayantaṃ tadāgamya ca dhārmīṃ kathāṃ kathayantam, sarvāhaṃkārasamudyotāya, sarvamamakārotsargāya, sarvaparigrahaparityāgāya, sarvavastugrahaṇapratinisargāya, sarvābhiniveśanirdāraṇāya, sarvatṛṣṇābandhanacchedanāya, sarvadṛṣṭigatakapāṭanirbhedanāya, sarvasaṃśayavimativicikitsātimiravidhamanāya, māyāśāṭhyakāluṣyāpanayanāya, īrṣyāmātsaryamalasaṃśodhanāya, cittasaraḥprasādanāya, anāvilacittatāyāṃ sattvapratiṣṭhāpanatāyai, anāvilaśraddhābalotpādanatayā buddhadarśanābhirocanatāyai, bodhisattvabalodbhāvanatayā buddhadharmasaṃpratīcchanatāyai, bodhisattvacaryāsūcanatayā bodhisattvasamādhibalajananatāyai, bodhisattvaprajñābalasaṃdarśanatayā bodhisattvasmṛtibalaviśuddhyuttāraṇatāyai dharmaṃ deśayamānaṃ yaduta bodhicittotpādābhirocanāya //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastatkathāparyavasānamāgamayitvā jayottamasya śreṣṭhinaḥ pādayoḥ praṇipatya suciramabhināmya dharmagauravapratilabdhenāśayena evaṃ vācamudīrayāmāsasudhano 'smi, sudhano 'smi ārya, bodhisattvacaryāṃ parimārgāmi / tadvadatu me āryo yathāhaṃ bodhisattvacaryāyāṃ śikṣeyam / yathā śikṣamāṇaḥ sarvasattvaparipākavinayakāyeṣvabhimukho bhaveyam / sarvabuddhadarśanaṃ na vijahyām / sarvabuddhadharmaṃ śṛṇuyām / sarvabuddhadharmameghān saṃdhārayeyam / sarvabuddhadharmanayeṣu pratipadyeyam / sarvalokadhātuṣu bodhisattvacaryāyāṃ careyam / sarvakalpasaṃvāseṣu bodhisattvacaryayā na parikhidyeyam / sarvatathāgatavikurvitānyājānīyām / sarvabuddhādhiṣṭhānāni saṃpratīccheyam / sarvatathāgatabaleṣu ca avabhāsaṃ pratilabdho bhaveyam //
atha khalu jayottamaḥ śreṣṭhī sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra sarvagāminībodhisattvacaryāmukhaṃ pariśodhayāmi yaduta abhāvapratiṣṭhitānabhisaṃskāravipratilābhabalena / so 'hamiha sarvagāminībodhisattvacaryāpariśuddhimukhe sthitvā sarvatrisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvatridaśadevalokeṣu sarvayāmabhavaneṣu sarvatuṣitadevalokeṣu sarvanirmāṇaratidevalokeṣu sarvaparanirmitavaśavartidevalokeṣu (gv 146) sarvamārabhavaneṣu sarvakāmādhātuṣu devanikāyāntargateṣu sarvadevabhavaneṣu sarvanāgalokeṣu sarvanāgabhavaneṣu, sarvayakṣalokeṣu sarvayakṣabhavaneṣu, sarvarākṣasalokeṣu sarvarākṣasabhavaneṣu, sarvakumbhāṇḍalokeṣu sarvakumbhāṇḍabhavaneṣu, sarvapretalokeṣu sarvapretabhavaneṣu, sarvagandharvalokeṣu sarvagandharvabhavaneṣu, sarvāsuralokeṣu sarvāsurabhavaneṣu, sarvagaruḍalokeṣu sarvagaruḍabhavaneṣu, sarvakinnaralokeṣu sarvakinnarabhavaneṣu, sarvamahoragalokeṣu sarvamahoragabhavaneṣu, sarvamanuṣyalokeṣu sarvamanuṣyabhavaneṣu, sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu sarvakāmadhātvantargatāsu sarvasattvagatiṣu dharmaṃ deśayāmi / adharmaṃ pratijahāmi / vivādaṃ praśamayāmi / vigrahaṃ vyāvartayāmi / kalahaṃ vyupaśamayāmi / yuddhaṃ nivārayāmi / raṇamupaśamayāmi / vairamuparamayāmi / bandhanāni cchinadmi / cārakāṇi bhinadmi / bhayāni vinivartayāmi / akuśalakarmābhisaṃskārān samucchinadmi / prāṇivadhāt sattvān vinivārayāmi /
adattādānāt kāmamithyācārāt mṛṣāvādāt paiśunyāt pārūṣyāt saṃbhinnapralāpādabhidhyāyā vyāpādāt mithyādṛṣṭeḥ sattvānnivārayāmi / sarvakāryebhyaḥ sattvān vinivārayāmi / sarvadharmakuśaladharmakriyāsvanuvartayāmi / sarvasattvān sarvaśilpāni śikṣayāmi / lokahitāvahāni sarvaśāstrāṇi dyotayāmi, prakalpayāmi, prakāśayāmi, prabhāvayāmi lokapraharṣaṇatāyai / sattvaparipākāya sarvapāṣaṇḍānanuvartayāmi / uttarijñānaviśeṣasūcanatāyai sarvadṛṣṭigatavinivartanatāyai sarvabuddhadharmārocanatāyai yāvadbrahmaloke 'pi sarvarūpadhātukān devānabhibhūya dharmaṃ deśayāmi / yathā ceha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau, tathā daśasu dikṣu daśānabhilāpyabuddhakṣetrakoṭīniyutaśatasahasraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu dharmaṃ deśayāmi / buddhadharmān deśayāmi / bodhisattvadharmān śrāvakadharmān pratyekabuddhadharmān deśayāmi / narakān deśayāmi / narakagāminīṃ pratipadaṃ deśayāmi / nairayikasattvakāraṇāṃ deśayāmi / tiryagyoniṃ deśayāmi / tiryagyonigatisaṃbhedaṃ tiyagyonigatigāminīṃ pratipadaṃ tiryagyonyupapattiduḥkhaṃ deśayāmi / yamalokaṃ deśayāmi, yamalokagāminīṃ pratipadaṃ yamalokaduḥkhaṃ deśayāmi / svargalokaṃ deśayāmi, svargalokagāminīṃ pratipadaṃ svargalokaratyupacāraparibhogaṃ deśayāmi / manuṣyalokaṃ deśayāmi, manuṣyalokagatigāminīṃ pratipadaṃ manuṣyalokasukhaduḥkhānubhavavaicitryaṃ deśayāmi / iti hi kulaputra lokadharmaṃ deśayāmi /
lokasamudayaṃ lokāstaṃgamanaṃ lokādīnavaṃ lokaniḥsaraṇamapi deśayāmi, yaduta bodhisattvamārgasaṃprakāśanatāyai saṃsāradoṣavinivartanatāyai sarvajñatāguṇasaṃdarśanatāyai bhavagatisaṃmohaduḥkhasaṃpraśamanatāyai anāvaraṇadharmatārocanatāyai lokapravṛttikriyāparidīpanatāyai sarvalokapravṛttisukhaduḥkhasūcanatāyai sarvajagatpratiṣṭhāsaṃjñāgatavibhāvanatāyai anālayatathāgatadharmābhidyotanatāyai sarvakarmakleśacakravyāvartanatāyai tathāgatadharmacakrapravartanasūcanatāyai dharmaṃ deśayāmi / etamahaṃ kulaputra sarvagāminībodhisattvacaryāviśuddhimukhamavabhāsapratiṣṭhitānabhisaṃskāravimalavyūhaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvābhijñānāṃ bodhisattvānāṃ sarvakṣetratalamāyāgatajñānaśarīraspharaṇānāṃ samantacakṣurjñānabhūmipratilabdhānāṃ sarvavākpatharutavijñaptiparamaśrotrāṇāṃ tryadhvaspharaṇadharmamukhālokavaśitāprāptānāṃ sarvadharmasamavasaraṇajñānavaśitādhipativīrapuruṣāṇāmacintyāpramāṇayathāśayasattvavijñapanāsaṃbhinnasvaramaṇḍalaprabhūtaruciratanujihvānāṃ (gv 147) nānābhiprāyasattvasamudraruciravarṇasaṃsthānasarvabodhisattvasamamāyopamaśarīrāṇāṃ sarvatathāgatādvayākalpācintyaśarīraparamāṇāṃ sarvatryadhvānusṛtajñānakāyānāṃ gaganatalavipulāpramāṇagocaraviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe śroṇāparānteṣu janapadeṣu kaliṅgavanaṃ nāma nagaram / tatra siṃhavijṛmbhitā nāma bhikṣuṇī prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako jayottamasya śreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya jayottamaṃ śreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya jayottamasya śreṣṭhino 'ntikāt prakrāntaḥ // 24 // 27 siṃhavijṛmbhitā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa yena śroṇāparānte janapade kaliṅgavanaṃ nāma nagaram, tenopajagāma / upetya siṃhavijṛmbhitāṃ nāma bhikṣuṇīṃ paryeṣamāṇaḥ pratisattvaṃ paripṛcchan yato yataḥ paryaṭati, tena tenaiva anekāni kumāraśatāni anekāni kumārikāśatāni rathyācatvaraśṛṅgāṭakebhyaḥ saṃbhūya anubadhnanti sma / anekāni ca puruṣaśatāni anekāni ca strīśatānyarocayāmāsuḥ - eṣā kulaputra siṃhavijṛmbhitā bhikṣuṇī ihaiva kaliṅgavane nagare jayaprabhānupradatte sūryaprabhe mahodyāne prativasati aparimāṇānāṃ sattvānāmarthāya dharmaṃ prakāśayamānā //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena tatsūryaprabhaṃ mahodyānaṃ tenopasaṃkramya samantādanuvicaran anuvilokayan adrākṣīttasmin mahodyāne candrodgatān nāma vṛkṣān kūṭāgārasaṃchannānarcirvarṇārcirnirbhāsān samantādyojanamābhayā spharamāṇān, saṃpracchadanāmāṃśca patravṛkṣān chatrākārān saṃsthānaparṇacchadanān nīlavaidūryavarṇapayodāvabhāsān, kusumakośanāmāṃśca puṣpavṛkṣān himavatparvatarājaramaṇīyavicitrasaṃsthānān nānāvarṇākṣayakusumaughapravarṣaṇān tridaśapuropaśobhanapārijātakakovidārasadṛśān, sadāpakvānanupamasvāduphalanicitanāmāṃśca suphalavṛkṣān suvarṇameruśikharasaṃsthānān sadāphalasaṃpannān, vairocanakośanāmnaśca maṇirājavṛkṣānanupamamaṇiratnarājasaṃsthānān divyaratnasragmālābharaṇacintārājamaṇiratnapramuktakośasamṛddhidharān asaṃkhyeyavarṇamaṇiratnākārān, prasādananāmāṃśca vastravṛkṣān nānāvarṇadivyaratnavastrakośapramuktapralambopaśobhitān, pramodananāmnaśca vādyavṛkṣān divyātirekatūryamanojñamadhuranirghoṣān, samantaśubhavyūhanāmnaśca gandhavṛkṣān sarvadigapratihatasarvākāramanojñagandhābhipramodanānadrākṣīt / utsasarastaḍāgapuṣkiriṇīśca saptaratneṣṭakānicitāścaturdikṣu vibhaktaratnasopānāḥ kālānusāricandanaparidigdhavividharatnavedikāparivṛtāḥ, nīlavaidūryamaṇirājakṛtatalasaṃsthānāḥ, jāmbūnadakanakavālikāstīrṇatalāḥ, manojñadivyagandhāṣṭāṅgopetavāriparipūrṇāḥ, vicitravarṇadivyagandhasparśaratnotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchāditasalilāḥ, divyātirekamanojñarūpanānāśakunigaṇamadhuranirghoṣanikūjitāḥ, vividhadivyaratnasuruciradrumapaṅkiparikṣepopaśobhitāḥ /
sarveṣu ca teṣu nānāratnavṛkṣamūleṣu vicitramanojñarūpāṇi ratnasiṃhāsanāni prajñaptāni acintyānekavividharatnavyūhāni, nānādivyaratnavastraprajñaptopacārāṇi, sarvākāradivyagandhadhūpanirdhūpitāni, divyātikrāntaratnapaṭṭābhipralambitavicitraratnavitānavitatāni, nānāratnavicitrajāmbūnadakanakajālasaṃchannāni, ratnakiṅkiṇījālamanojñamadhuranirghoṣāṇi, anekadivyaratnāsanaśatasahasraparivārāṇyapaśyat / sa kvacidratnavṛkṣamūle ratnapadmagarbhasiṃhāsanaṃ prajñaptamapaśyat / kvacidgandharājamaṇiratnapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacinnāgavyūhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidratnasiṃhaskandhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidvairocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvaciddigvirocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, (gv 149) kvacidindravajramaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacijjagadrocanamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanam, kvacidratnavṛkṣamūle sitābhamaṇirājapadmagarbhasiṃhāsanaṃ prajñaptamapaśyat /
sarvāvacca tanmahodyānaṃ nānāratnākīrṇatalaṃ mahāsāgaramiva ratnadvīpākīrṇamapaśyat nīlavaiḍūryarājakhacitasarvaratnapratyarpitakācilindikasukhasaṃsparśabhūmibhāgaṃ caraṇanikṣepotkṣeponnāmāvanāmavigataṃ vajraratnarājamayasukhasaṃsparśamanojñagandhanalinasaṃstīrṇatalaṃ haṃsakrauñcamayūrakuṇālakalaviṅkakokilajīvaṃjīvakarutanirnādamadhuranirghoṣaṃ divyaratnacandanadrumavanasuracitapraviṣṭavyūhopaśobhitaṃ vicitraratnapuṣpamegharatnakusumākṣayadhārābhipravarṣitaṃ miśrakāvanaprativiśiṣṭaṃ suracitanānāratnakūṭāgārātulagandharājasatatapradhūpitopacāraṃ sudharmadevasabhāprativiśiṣṭavyūhaṃ upariṣṭāddivyātirekavicitraratnajālasaṃchannaṃ muktāmaṇipuṣpahārakalāpapralambitopaśobhitadeśaṃ samantādratnakiṅkiṇīvicitravinyāsojjvalitasuvarṇajālapariṣkṛtaṃ vividhavādyavṛkṣaratnatālakiṅkiṇījālamārutasamīritamadhuramanojñaśabdanirghoṣaṃ vaśavartidevarājapramukhāpsaraḥsaṃgītirutaparamaramaṇīyanirghoṣaṃ vicitravarṇadivyakalpadūṣyameghābhipravarṣaṇavirājitaṃ mahāsāgaramivānantavarṇāvabhāsamasecanakadarśanamacintyāsaṃkhyeyaratnavyūhakūṭāgāraśatasahasrapratimaṇḍitaṃ tridaśendrapuramiva sudarśanaṃ sarvākāranānāratnabhaktipratimaṇḍitaṃ supariṇatacchatravinyāsasamantaśubhadarśanaṃ mahendralokamiva citrakūṭopaśobhitaṃ sadāpramuktamanojñamahāprabhāvabhāsaṃ jagadrocanamaṇiratnarājaprabhājvalitamiva mahābrahmavihāramasaṃkhyeyalokadhātvadhiṣṭhānākāśakośavipulāpramāṇāvakāśaṃ tatsūryaprabhaṃ mahodyānamapaśyat siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā mahatā acintyarddhiprabhāvabalādhānena //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imānevamapramāṇācintyaguṇasamuditān mahodyānavyūhān bodhisattvakarmavipākapariniṣpannān lokottaravipulakuśalamūlanirjātānacintyabuddhapūjopasthānaniṣyandasaṃbhavān sarvalokagatānavaśeṣakuśalamūlāsaṃhāryān māyāgatadharmasvabhāvanirvṛttān vimalavipulaśubhapuṇyavipākasaṃbhūtān siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ pūrvasukṛtasucaritaniṣyandabalādhānasaṃbhūtānasādhāraṇān saśrāvakapratyekabuddhairasaṃhāryān sarvatīrthyaparapravādibhiranavamardyān sarvamārapathasamudācārairanavalokyān sarvabālapṛthagjanaiḥ samantādanuvilokayannadrākṣīt / sarveṣu ca teṣu nānāratnavṛkṣamūlagateṣu mahāsiṃhāsaneṣu siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ saṃniṣaṇṇāṃ mahāparivāraparivṛtāṃ prāsādikenātmabhāvena praśānteryāpathāṃ śāntendriyāṃ śāntamanasaṃ suguptāṃ jitendriyāṃ nāgamiva sudāntāṃ hradamiva acchānāvilaviprasannacittāṃ cintāmaṇirājamiva sarvakāmapradāṃ padmamiva vāriṇānupaliptāṃ lokadharmaiḥ, siṃha iva vigatabhayaromaharṣāṃ vaiśāradyaviśuddhyā, mahācalendrarājamivāprakampāṃ śīlaviśuddhyā, manoharagandharājamiva jagaccittaprahlādanakarīṃ himacandanamiva kleśaparidāhapraśamanakarīṃ sudarśanabhaiṣajyarājamiva sarvajagadduḥkhavyupaśamanakarīṃ varuṇapāśamivāmoghadarśanāṃ tathāgataprabhāmiva kāyacittaprasrabdhisukhasaṃjananīṃ mahābrahmāṇamiva vigatarāgadoṣamohaparyutthānām udakaprasādakamaṇiratnarājamiva kleśāvilasattvacittaprahlādanakarīṃ sukṣetramiva kuśalamūlavivardhanīm / teṣu cāsanaparivāreṣu vicitrāṃ parṣadaṃ saṃniṣaṇṇāmadrākṣīt //
sa kvacidāsanaparivāre maheśvaradevaputrapramukhānāṃ śuddhāvāsakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmakṣayavimokṣasaṃbhedaṃ nāma dharmamukhaṃ prakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre rucirabrahmapramukhānāṃ brahmakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantatalabhedaṃ nāma svaramaṇḍalaviśuddhiṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre vaśavartidevarājapramukhānāṃ paranirmitavaśavartidevarājapramukhānāṃ paranirmitavaśavartināṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ bodhisattvāśayaviśuddhivaśitāvyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre sunirmitadevarājapramukhānāṃ nirmāṇaratīnāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvadharmaśubhavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre saṃtuṣitadevarājapramukhānāṃ tuṣitakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ svacittakośāvartaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre suyāmadevarājapramukhānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanantavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre śakradevarājapramukhānāṃ trāyastriṃśakāyikānāṃ devaputrāṇāṃ sadevakanyāparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmudvegamukhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat /
kvacidāsanaparivāre sāgaranāgarājapramukhānāṃ śataraśminandopanandamanasyairāvatānavataptaprabhṛtīnāṃ nāgarājñāṃ sanāgakanyānāṃ nāgakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhaviṣayaprabhāvyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre vaiśravaṇamahārājapramukhānāṃ yakṣendrāṇāṃ sayakṣakanyāyakṣakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jagatparitrāṇakośaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre dhṛtarāṣṭragandharvarājapramukhānāṃ gandharvāṇāṃ sagandharvakanyāgandharvakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmakṣayapraharṣaṇaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre rāhvasurendrapramukhānāmasurendrāṇāṃ sāsurakanyāsurakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ dharmadhātujñānayavegavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre mahāvegadhārigaruḍendrapramukhānāṃ garuḍendrāṇāṃ sagaruḍakanyāgarūḍakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ bhavasāgarasaṃtrāsaviṣayaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre drumakinnararājapramukhānāṃ kinnarendrāṇāṃ sakinnarakanyākinnarakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhacaryāvabhāsaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat /
kvacidāsanaparivāre bhṛkuṭīmukhamahoragendrapramukhānāṃ mahoragendrāṇāṃ samahoragakanyāmahoragakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ buddhaprītisaṃbhavaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre 'nekeṣāṃ strīpuruṣadārakadārikāśatasahasrāṇāṃ (gv 151) saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānaviśeṣagamanaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre nityaujoharadrumarājarākṣasendrapramukhānāṃ rākṣasendrāṇāṃ sarākṣasakanyārākṣasakumāraparivārāṇāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ kṛpāsaṃbhavaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre śrāvakayānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānaviśeṣaprabhāvaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāpaśyat / kvacidāsanaparivāre pratyekabuddhayānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmudārabuddhaguṇāvabhāsaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre mahāyānādhimuktānāṃ sattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantamukhaṃ nāma samādhijñānālokamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre prathamacittotpādikānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvabuddhapraṇidhikūṭaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre dvitīyabhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ virajomaṇḍalaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat /
kvacidāsanaparivāre tṛtīyabhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ praśāntavyūhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre caturthībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ sarvajñatāvegaviṣayasaṃbhavaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre pañcamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ cittalatākusumagarbhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānamapaśyat / kvacidāsanaparivāre ṣaṣṭhībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ vairocanagarbhaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre saptamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ samantabhūmyalaṃkāraṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre aṣṭamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ dharmadhātupañjarasuvibhaktaśarīraviṣayaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre navamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanilambhabalanilayavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / kvacidāsanaparivāre daśamībhūmipratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ saṃniṣaṇṇānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanāvaraṇamaṇḍalaṃ nāma samādhimukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat /
kvacidāsanaparivāre saṃniṣaṇṇasya vajrapāṇiparṣanmaṇḍalasya siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ jñānavajranārāyaṇavyūhaṃ nāma dharmamukhaṃ saṃprakāśayamānāmapaśyat / iti hi yāvatyaḥ sarvopapattyāyatanasaṃbhedeṣu sattvaprajñaptayaḥ sattvagatayaḥ, tāsu ye sattvāḥ paripakvā vainayikā bhājanībhūtāḥ, teṣāṃ tasmin mahodyāne samavasṛtya pratyekamāsanaparivārasaṃniṣaṇṇānāṃ nānāśayānāṃ nānādhimuktānāṃ niyatāśayānāṃ ghanarasaśraddhānāṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīṃ (gv 152) tathā tathā dharmaṃ deśayamānāmapaśyat, yatsarve niyatā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / tatkasya hetoḥ? yathāpi tatsiṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ samantacakṣurupekṣāvatīpramukhāni sarvabuddhadharmanirdeśapramukhāni dharmadhātutalaprabhedapramukhāni sarvāvaraṇamaṇḍalavikiraṇapramukhāni sarvajagatkuśalacittasaṃbhavapramukhāni viśeṣavativyūhapramukhāni asaṅganayagarbhapramukhāni dharmadhātumaṇḍalapramukhāni cittakośapramukhāni samantarucitābhinirhāragarbhapramukhāni daśaprajñāpāramitāmukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyavakrāntāni / ye ca tatsūryaprabhaṃ mahodyānaṃ bodhisattvāstadanye vā sattvāḥ praviśanti siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā darśanāya dharmaśravaṇāya, sarve te siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ prathamaṃ kuśalamūladharmasamudāneṣu niyojitā yāvadanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheravivartyāḥ kṛtāḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā imāmevaṃrūpāmudyānasaṃpadaṃ vihārasaṃpadaṃ caṃkramasaṃpadaṃ paribhogasaṃpadaṃ śayyāsanasaṃpadaṃ parṣanmaṇḍalasaṃpadamādhipateyasaṃpadamṛddhivikurvitasaṃpadaṃ sarasvatīvyūhasaṃpadaṃ dṛṣṭvā acintyaṃ ca dharmanayaṃ śrutvā vipuladharmameghābhiṣyanditacittaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā abhimukhamāśayaviśuddhisaṃpadaṃ saṃpraṇīto 'nekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkariṣyāmīti / atha siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ sarvaṃ tanmahodyānaṃ saparṣanmaṇḍalavyūhamudāreṇāvabhāsena sphuṭamavabhāsitam / anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtvā evaṃ saṃjānāti - pradakṣiṇīkurvaṃśca samantādabhimukhaṃ siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmadrākṣīt / sa purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
sā avocat - ahaṃ kulaputra sarvamanyanāsamuddhātitasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / āha - ka etasya ārye sarvamanyanāsamuddhātitasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? āha - eṣa kulaputra tryadhvagatavyūhaikacittakṣaṇakoṭivijñaptisvabhāvo jñānālokaḥ / āha - ka etasya ārye jñānālokasya viṣayaḥ? āha - etanmama kulaputra jñānālokamukhamāyūhatyā niryūhatyāḥ sarvadharmopapanno nāma samādhirājāyate, yasya samādheḥ sahapratilābhena manomayaiḥ kāyaiḥ sarvāsu daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣvekajātipratibaddhānāṃ tuṣitabhavanagatānāṃ sarvabodhisattvānāmekaikasya bodhisattvasya anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samairātmabhāvairanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamābhiḥ pūjāvimātrābhiḥ pūjāprayogāyopasaṃkramāmi, yaduta devaindrakāyairnāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyendrakāyaiḥ puṣpameghaparigṛhītairgandhameghaparigṛhītairdhūpameghaparigṛhītairmālyameghaparigṛhītairvilepanameghaparigṛhītaiścūrṇameghaparigṛhītairvastrameghaparigṛhītaiśchatrameghaparigṛhītairdhvajameghaparigṛhītaiḥ patākāmeghaparigṛhītai ratnābharaṇameghaparigṛhītai ratnajālavyūhameghaparigṛhītai ratnavitānavyūhameghaparigṛhītai ratnapradīpavyūhameghaparigṛhītai ratnāsanavyūhameghaparigṛhītaiḥ pūjāprayogāya (gv 153) upasaṃkramāmi /
yathā tuṣitabhavanagatānāmekajātipratibaddhānāṃ bodhisattvānāṃ pūjāprayogāyopasaṃkramāmi, evaṃ kukṣigatānāṃ jāyamānānāmantaḥpuramadhyagatānāmabhiniṣkramatāṃ bodhimaṇḍamupasaṃkramatāṃ bodhimaṇḍavaragatānāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhānāṃ sarvatathāgatānāṃ sarvadharmacakraṃpravartayatāmevaṃ devabhavanagatānāṃ nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyabhavanagatānāṃ yāvatsarvajagaccittāśayān saṃtoṣayitvā parinirvāyamāṇāmevaṃrūpairmanomayairātmabhāvairevaṃrūpāṃ pūjāṃ kurvāṇānāṃ sarvatathāgatānāmupasaṃkramāmi / ye ca sattvā mamedaṃ buddhapūjopasthānakarma prajānanti, te sarve niyatā bhavanti anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / ye ca sattvā māmupasaṃkrāmanti, teṣāmahaṃ sarveṣāmetāmeva prajñāpāramitāvavādānuśāsanīṃ dadāmi / ahaṃ kulaputra jñānacakṣuṣā sarvasattvān paśyāmi / na ca sattvasaṃjñāmutpādayāmi, na manye / sarvajaganmantrasaṃjñāmudrāṃ śṛṇomi, na ca manye sarvavākpathānabhiniviṣṭatvāt / sarvatathāgatān paśyāmi, na ca manye dharmaśarīraparijñānatvāt / sarvatathāgatadharmacakrāṇi ca saṃghārayāmi, na ca manye dharmasvabhāvānubuddhatvāt / praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharāmi, na ca manye māyāgatadharmatāvabuddhatvāt / etamahaṃ kulaputra sarvamanyanāsamuddhātitaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmanantamadhyadharmadhātvavatīrṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, ye te sarvadharmamanyanāvihāriṇaśca ekaparyaṅkena ca sarvadharmadhātuṃ spharanti /
ye te svakāyāntargatāni sarvabuddhakṣetrāṇi saṃdarśayanti, ekakṣaṇena ca sarvatathāgatānupasaṃkrāmanti / yeṣāmātmabhāve sarvabuddhavikurvitāni pravartante / ye ekaromnā bahvanabhilāpyānabhilāpyāni buddhakṣetrāṇyabhūtkṣipanti / ye te svaromavivare 'nabhilāpyānabhilāpyalokadhātusaṃvartavivartakalpānādarśayanti / ye ekakṣaṇenānabhilāpyānabhilāpyakalpasaṃvāsasamatāṃ samavasaranti / ye ekakṣaṇena anabhilāpyānabhilāpyān kalpān saṃsaranti /
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe durge janapade ratnavyūhaṃ nāma nagaram / tatra vasumitrā nāma bhāgavatī prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyāḥ pādau śirasābhivandya siṃhavijṛmbhitāṃ bhikṣuṇīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya siṃhavijṛmbhitāyā bhikṣuṇyā antikāt prakrāntaḥ // 25 // 28 vasumitrā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastayā mahāprajñāvidyutāvabhāsitacittaḥ, taṃ sarvajñajñānālokaṃ nidhyāyan, taṃ dharmatāsvabhāvabalāvabhāsaṃ samanupaśyamānaḥ, sarvasattvarutavijñaptikośaṃ dhāraṇīnayaṃ dṛḍhīkurvan, taṃ sarvatathāgatadharmacakrasaṃdhāraṇaṃ dhāraṇīnayaṃ vipulīkurvan, taṃ sarvajagaccharaṇaṃ mahākaruṇābalamupastambhayan, taṃ sarvadharmanayālokamukhasamutthānaṃ sarvajñatāvegaṃ pratyavekṣamāṇaḥ, tāṃ vipuladharmadhātumaṇḍalaspharaṇapraṇidhipariśuddhimanuvartamānaḥ, taṃ sarvadharmadigavabhāsajñānālokamuttāpayamānaḥ, tatsarvadharmadaśadiglokadhātuvyūhaspharaṇamabhijñānabalaṃ nirharan, taṃ sarvabodhisattvakarmasmṛtyupādānārambhanistīraṇapraṇidhiṃ paripūrayan anupūrveṇa yena durge janapade ratnavyūhaṃ nagaraṃ tenopasaṃkrānto vasumitrāṃ bhāgavatīṃ parimārgan / tatra ye puruṣā vasumitrāyā bhāgavatyā guṇānabhijñā jñānagocarāvidhijñāśca, teṣāmetadabhavat - kimasya evaṃ śāntadāntendriyasya evaṃ saṃprajānasya evamabhrāntasya evamavikṣiptamānasasya evaṃ yugamātraprekṣiṇaḥ evaṃ vedanābhiraparyādattacittasya evamanimittagrāhiṇaḥ sarvarūpagateṣu utkṣiptacakṣuṣaḥ evamavyagramānasasya gambhīraceṣṭasyābhirūpasya sāgarakalpasya akṣobhyānabalīnacittasya vasumitrayā bhāgavatyā kāryam? na hīdṛśā rāgaratā bhavanti, na viparyastacittāḥ / nedṛśānāmaśubhasaṃjñā samudācarati / nedṛśāḥ kāmadāsā bhavanti / nedṛśāḥ strīvaśagā bhavanti / nedṛśā māragocare caranti / nedṛśā māraviṣayaṃ niṣevante / nedṛśāḥ kāmapaṅke saṃsīdanti / nedṛśā mārapāśairbadhyante / nākāryakāriṇo bhavanti / ye punarvasumitrāyā bhāgavatyā guṇaviśeṣābhijñā jñānagocarapratyakṣā vā, te evamāhuḥ - sādhu sādhu kulaputra, sulabdhāste lābhāḥ, yastvaṃ vasumitrāṃ bhāgavatīṃ paripraṣṭavyāṃ manyase / niyamena tvaṃ buddhatvaṃ prārthayase / niyamena tvaṃ sarvasattvapratiśaraṇamātmānaṃ kartukāmaḥ / niyamena tvaṃ sarvasattvānāṃ rāgaśalyamuddhartukāmaḥ / niyamena tvaṃ śubhasaṃjñāṃ vikaritukāmaḥ / eṣā kulaputra vasumitrā bhāgavatī nagaraśṛṅgāṭakasyottareṇa svagṛhe tiṣṭhati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidāraka idaṃ vacanamupaśrutya tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto yena vasumitrāyā bhāgavatyā niveśanam, tenopasaṃkramya tadgṛhamadrākṣīdvipulaṃ ca vistīrṇaṃ ca daśaratnaprākāraparikṣiptaṃ daśaratnatālapaṅktiparivṛttam / daśabhiḥ parikhābhirgandhodakābhirdivyaratnotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchāditasalilābhiḥ aṣṭāṅgopetavāriparipūrṇābhiḥ kanakavālikāsaṃstīrṇatalābhiḥ manoharagandhalulitasugandhīkṛtodakābhiḥ anekaratnaprākāropaśobhitābhiḥ samantādanuparikṣiptam, sarvaratnamayabhavanavimānakūṭāgārasuvibhaktodviddhaniryūhatoraṇagavākṣajālārdhacandrasiṃhapañjaravicitrajyotirdhvajamaṇiratnojjvalitatejasam, asaṃkhyeyavividharatnaprākāropaśobhitaṃ vaiḍūryakhacitaratnahārasaṃskṛtatalaṃ sarvadivyasubhagandhavāsitopacāraṃ mahākālāgarudhūpadhūpitasugandhaṃ sarvānulepanaviliptopacāraṃ sarvaratnakhoṭakaracitaprākāraṃ vividharatnapratyarpitajāmbūnadajālasaṃchāditakūṭaṃ (gv 155) kanakaghaṇṭājālaśatasahasravāteritapramuktamadhuramanojñanirghoṣaṃ sarvaratnapuṣpameghaprasṛtaprakīrṇaratnakusumālaṃkāraṃ sarvaratnavicitradhvajopaśobhitadvāraṃ nānāmaṇiratnaprabhājvālālokāparyantanirdeśaṃ prabhūtamaṇivicitradrumaśākhāvajraśilāprakaṭanidhiśatasahasranicayākṣayakośaṃ daśamahodyānapratimaṇḍitam /
sa tatrāpaśyadvasumitrāṃ bhāgavatīmabhirūpāṃ prāsādikāṃ darśanīyāṃ paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatāṃ suvarṇavarṇacchavimabhinīlakeśīṃ suvibhaktasamāṅgapratyaṅgaśarīrāṃ sarvakāmadhātukadevamanuṣyātikrāntavarṇarūpasaṃsthānaśobhāṃ brahmātirekasvarāṃ sarvasattvarutamantravidhijñāṃ sarvasvaravyūhopetakāntasvarāṃ cakrākṣaravyūhavimokṣakauśalyānugatāṃ sarvaśilpaśāstrakauśalaniryātāṃ dharmajñānamāyākauśalasuśikṣitāṃ sarvākārabodhisattvopāyanayapratilabdhāṃ vicitraratnābharaṇavibhūṣitāṃ manojñakāyāṃ sarvaratnamayaprabhāsvarajālasaṃchāditaśarīrām asaṃkhyeyadivyamaṇiratnābharaṇavyūhapratimaṇḍitojjvaladehāṃ cintārājamahāmaṇiratnābaddhamakuṭāṃ vajraratnavicitrasiṃhakāntamaṇiratnopaśobhitamadhyavaiḍūryamaṇihārāvasaktakaṇṭhāmabhinnakuśalamūlacaryāsabhāgaikapraṇidhānamanāpamahāparivārāmakṣayapuṇyajñānamahānidhānakośām / tayā ca sarvaṃ tadgṛhaṃ sarvaratnabhavanavimānavyūhaṃ svaśarīraniryātayā premaṇīyayā kāyaprahlādasukhasaṃjananyā cittaudbilyaprītikaraṇyā udārayā prabhayā sphuṭabhavabhāsitamapaśyat //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vasumitrāyā bhāgavatyāḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / sā avocat - mayā kulaputra virāga koṭīgato nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / sāhaṃ kulaputra devānāmapsarorūpavarṇasaṃsthānārohapariṇāhātirekaprabhāsvaraviśuddhyā yathāśayādhimuktānāmābhāsamāgacchāmi / evaṃ nāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāṇāṃ kanyārūpavarṇasaṃsthānārohapariṇāhātirekaprabhāsvaraviśuddhā yathāśayādhimuktānāmābhāsamāgacchāmi / ye ca sattvā māmupasaṃkrāmanti rāgaparyavasthitacetasaḥ, teṣāmahaṃ kulaputra sarveṣāṃ rāgavirāgatāyai dharmaṃ deśayāmi / te ca taṃ dharmaṃ śrutvā rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, asaṅgaviṣayaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecinmama sahadarśanena rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, prāmodyaratiṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidālapanamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, asaṅgasvarakośaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecitpāṇigrahamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvabuddhakṣetrānugamanapratiṣṭhānaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidekāvāsamātrakeṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, visaṃyogālokaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante /
kecitprekṣitamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, praśāntākāravyūhaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidvijṛmbhitamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, parapravādivikṣobhaṇaṃ ca nāma bodhisattvāsamādhiṃ pratilabhante / (gv 156) kecinnimīlanamatreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, buddhaviṣayālokaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecidāliṅganamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvajagatsaṃgrahāparityāgagarbhaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / kecitparicumbanamātreṇa rāgavirāgatāmanuprāpnuvanti, sarvajagatpuṇyakośasaṃsparśanaṃ ca nāma bodhisattvasamādhiṃ pratilabhante / ye kecitsattvā mamāntikamupasaṃkrāmanti, sarvāṃstānahamatraiva virāgakoṭīgate asaṅgasarvajñatābhūmyabhimukhe bodhisattvavimokṣe pratiṣṭhāpayāmi //
āha - kutra tvayā ārye kuśalamūlamavaropitam, kīdṛśaṃ ca karmopacitam, yasyāstaveyamīdṛśī saṃpat? āha - smarāmi kulaputra, atīte 'dhvani atyuccagāmī nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / tasya kulaputra atyuccagāminastathāgatasya sattvānāmanukampārthaṃ sumukhāṃ nāma rājadhānīṃ praviśataḥ indrakīlamākrāmataḥ sarvaṃ tannagaraṃ prākampata / vipulavistīrṇaṃ ca anekaratnamayaṃ saṃsthitamabhūt anekaratnaprabhāvyūhaṃ vividharatnapuṣpābhikīrṇaṃ nānādivyatūryapramuktanirghoṣam / udārāprameyadevakāyameghapracchannaṃ ca antarīkṣaṃ saṃsthitamabhūt / ahaṃ ca kulaputra tena samayena sumatirnāma śreṣṭhibhāryā abhūvam / tato me buddhaprātihāryasaṃcoditayā svāminā sārdhaṃ pradhāvitvā tasya tathāgatasya vīthīmukhamupasaṃkrāntasya udāraprasādajātayā ekā ratnakākaṇiḥ pratipāditā / tadā ca mañjuśrīḥ kumārabhūtastasya bhagavato 'tyuccagāminastathāgatasyopasthānako 'bhūt / tenāhamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditā / etamahaṃ kulaputra virāgakoṭīgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyamanantopāyajñānakauśalapratiṣṭhitānāṃ bodhisattvānāṃ vipulākṣayapuṇyakośānāmaparājitajñānaviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe śubhapāraṃgamaṃ nāma nagaram / tatra veṣṭhilo nāma gṛhapatiścandanapīṭhaṃ tathāgatacaityaṃ pūjayati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vasumitrāyā bhāgavatyāḥ pādau śirasābhivandya vasumitrāṃ bhāgavatīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya vasumitrāyā bhāgavatyā antikāt prakrāntaḥ // 26 // 29 veṣṭhilaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena śubhapāraṃgame nagare veṣṭhilasya gṛhapaterniveśanaṃ tenopajagāma / upetya veṣṭhilasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / so 'vocat - āhaṃ kulaputra aparyādattakoṭīgatasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / na mama kulaputra saṃtānāttathāgataḥ parinirvṛto na parinirvāti na parinirvāsyati sarvalokadhātuṣu atyantaparinirvāṇena anyatra vainayikasattvavaśamupādāya / so 'haṃ kulaputra candanapīṭhasya tathāgatacaityasya dvāramuddhāṭayāmi / tacca me caityadvāramuddhāṭayato 'kṣayabuddhavaṃśavyūho nāma bodhisattvasamādhiḥ pratilabdhaḥ / etaṃ cāhaṃ kulaputra samādhiṃ cittakṣaṇe cittakṣaṇe samāpadye / sarvatra cittakṣaṇe anekākāraviśeṣatāmadhigacchāmi //
āha - ka etasya ārya samādherviṣayaḥ? āha - etaṃ mama kulaputra samādhiṃ samāpannasya asmin lokadhātuvaṃśe buddhaparaṃparayā kāśyapapramukhāḥ sarvatathāgatāḥ kanakamunikrakucchandaviśvabhukaśikhivipaśyitiṣyapuṣyayaśottarapadmottarapramukhāḥ sarvatathāgatā abhimukhā bhavanti / buddhadarśanānusaṃdhau buddhaparaṃparānupacchedena cittakṣaṇe cittakṣaṇe buddhaśataṃ paśyāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhaśatasahasramavatarāmi / evaṃ buddhakoṭīṃ buddhakoṭīśataṃ buddhakoṭīsahasraṃ buddhakoṭīśatasahasraṃ buddhakoṭyayutaṃ buddhakoṭīniyutaṃ buddhakoṭīkaṅkaraṃ buddhakoṭībimbaram / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhotpādaparaṃparāmavatarāmi / tadanantareṇa cittena jambudvīpaparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / (gv 158) prathamacittotpādapratilambhavikurvitamavatarāmi / praṇidhānavimātratābhinirhāraviśuddhimavatarāmi / caryāviśuddhimavatarāmi pāramitāparipūrimavatarāmi / sarvabodhisattvabhūmisamudāgamamavatarāmi / kṣāntipratilambhaviśuddhimavatarāmi / mārakalivikiraṇavinarditamavatarāmi / abhisaṃbodhivikurvitavyūhamavatarāmi / buddhakṣetraviśuddhivimātratāmavatarāmi / sattvaparipākavimātratāmavatarāmi / parṣatsaṃnipātavimātratāmavatarāmi / prabhāmaṇḍalavimātratāmavatarāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāmavatarāmi / buddhavikurvitaprātihāryamavatarāmi /
suvibhaktāṃ saṃbhinnāṃ caiṣāṃ dharmadeśanāṃ smarāmi, saṃdhārayāmi, smṛtyā codgṛhṇāmi / gatyā pravicinomi / bhaktyā pravibhajāmi / buddhyānugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / anāgatabuddhaparaṃparāṃ ca maitreyapramukhānavatarāmi / ekacittakṣaṇe buddhaśatamavatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi / tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samāṃstathāgatānavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / yāvatsuvibhaktāṃ saṃbhinnāṃ caiṣāṃ dharmadeśanāṃ smarāmi, saṃdhārayāmi, smṛtyā codgṛhṇāmi / gatyā pravicinomi / matyā pravibhajāmi / buddhyā anugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / yathā ceha lokadhātuvaṃśe pūrvāntāparāntaparyāpannānāṃ buddhaparaṃparāṃ paśyāmi, avatarāmi, tathā daśasu dikṣu anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu atītānāgateṣu lokadhātuvaṃśeṣu sarvatathāgataparaṃparāmavatarāmi / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ prathamacittotpādasaṃbhāraparaṃparāmavatarāmi / tāṃ ca buddhaparaṃparāvatāramavyavacchinnāṃ niṣṭhāmavatarāmi / atulaṃ śraddhāgamanīyaṃ bodhisattvavīryavyavasāyagamyaṃ bodhisattvavīryavegavivardhanamasaṃhāryaṃ sarvalokena sarvaśrāvakapratyekabuddhaistadviṣayānavakrāntaiśca bodhisattvaiḥ pratyutpannānāṃ ca daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu vairocanapramukhānāṃ tathāgatānāṃ paraṃparāmavatarāmi / ekacittakṣaṇe buddhaśataṃ paśyāmi avatarāmi / tadanantareṇa cittena buddhasahasramavatarāmi /
tadanantareṇa cittena yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānavatarāmi / yaṃ ca yadā tathāgataṃ draṣṭumākāṅkṣāmi, taṃ tadā paśyāmi / yacca taibuddhairbhagavadbhirbhāṣitaṃ bhāṣante bhāṣiṣyante, tatsarva śṛṇomi / śrutvā codgṛhṇāmi / smṛtyā saṃdhārayāmi / gatyā pravicinomi / matyā pravibhajāmi / buddhyā anugacchāmi / prajñayā prakāśayāmi / etamahaṃ kulaputra aparinirvāṇakoṭīgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ tryadhvaikakṣaṇajñānapratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ kṣaṇakoṭīsamādhivyūhavihāriṇāṃ tathāgatadivasāvakrāntānāṃ sarvakalpavikalpasamatānugatānāṃ sarvabuddhasamatāsamādhyanubaddhānāmātmasattvabuddhādvayavihāriṇāṃ prakṛtiprabhāsvaradharmavyūhamaṇḍalānāṃ jñānayantralokajālaspharaṇānāṃ sarvatathāgatadharmamudrāvikopitavihāriṇāṃ sarvadharmadhātuvijñapanajñānaviṣayāṇāṃ sarvatathāgatadharmadeśanāvijñaptijñānaviṣayāṇāṃ caryāṃ jñātum, guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe potalako nāma parvataḥ / tatra avalokiteśvaro nāma bodhisattvaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / tasyāṃ velāyāmime gāthe abhāṣata -
gaccho hi sūdhana śirījalarājamadhye girirājapotalaki śobhani śūrabhāge / ratnāmayaṃ taruvaraṃ kusumābhikīrṇamudyānapuṣkiriṇiprasravaṇopapetam // 1 //
tasmiṃśca parvatavare viharāti dhīro avalokiteśvaru vidū jagato hitāya / taṃ gaccha pṛccha sudhanā guṇa nāyakānāṃ deśiṣyate vipulaśobhi nayapraveśam // 2 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako veṣṭhilasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya veṣṭhilaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya veṣṭhilasya gṛhapaterantikāt prakrāntaḥ // 27 //
30 avalokiteśvaraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako veṣṭhilasya gṛhapateranuśāsanīmanuvicintayan, taṃ bodhisattvādhimuktikośaṃ nigamayan, tadbodhisattvānusmṛtibalamanusmaran, taṃ buddhanetraparaṃparābalaṃ saṃdhārayan, taṃ buddhānantaryānusaṃdhimanugacchan, taṃ buddhanāmaśrotrānugamamanusmaran, taṃ buddhadharmadeśanānayamanulomayan, taṃ buddhadharmasamudāgamavyūhamavataran, tadbuddhābhisaṃbodhivinarditamadhimucyamānaḥ, tadacintyaṃ tathāgatakarmābhimukhīkurvan anupūrveṇa yena potalakaḥ parvatastenopasaṃkramya potalakaṃ parvatamabhiruhya avalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīdavalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ paścimadikparvatotsaṅge utsasaraḥprasravaṇopaśobhite nīlataruṇakuṇḍalakajātamṛduśādvalatale mahāvanavivare vajraratnaśilāyāṃ paryaṅkaṃ baddhvā upaviṣṭaṃ nānāratnaśilātalaniṣaṇṇāparimāṇabodhisattvagaṇaparivṛtaṃ dharmaṃ deśayamānaṃ sarvajagatsaṃgrahaviṣayaṃ mahāmaitrīmahākarūṇāmukhodyotaṃ nāma dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayantam / dṛṣṭvā ca punastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ praharṣitavikasitānimiṣanayanaḥ kṛtāñjalipuṭaḥ kalyāṇamitraprasādavegānugatāvikṣiptacetāḥ kalyāṇamitreṣu sakalabuddhadarśanasaṃjñī kalyāṇamitraprabhavasarvadharmameghasaṃpratīcchanasaṃjñī kalyāṇamitrādhīnasarvaguṇapratipattisaṃjñī kalyāṇamitrasamavadhānadurlabhasaṃjñī kalyāṇamitrodbhavadaśabalajñānaratnapratilābhasaṃjñī kalyāṇamitrasamudbhavākṣayajñānālokasaṃjñī kalyāṇamitrāśrayasaṃvardhitapuṇyapravālasaṃjñī kalyāṇamitrasaṃprakāśitasarvajñatādvārasaṃjñī kalyāṇamitroddeśitamahājñānasāgarāvatārasaṃjñī kalyāṇamitrasaṃjanitasarvajñatāsaṃbhārasamudayasaṃjñī yena avalokiteśvaro bodhisattvastenābhijagāma //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ dūrata eva āgacchantamavalokya āmantrayāmāsa - ehi / svāgataṃ te anupamodārācintyamahāyānasaṃprasthitā jātamūlakavividhaduḥkhopadrutāpratiśaraṇasarvajagatparitrāṇāśayā sarvalokātikrāntānupamāprameyā sarvabuddhadharmādhyakṣatābhilāṣin mahākarūṇāvegāviṣṭa sarvajagatparitrāṇamate samantabhadradarśanacaryābhimukha mahāpraṇidhānamaṇḍalapariśodhanacitta sarvabuddhadharmameghasaṃdhāraṇābhilaṣitakuśalamūlopacayātṛptāśayakalyāṇamitrānuśāsanīsamyakpravṛttamañjuśrījñānasāgarasaṃbhūta guṇakamalākara buddhādhiṣṭhānapratilābhābhimukhaḥ samādhyālokavegapratilabdha sarvabuddhadharmameghasaṃdhāraṇābhilaṣitacitta buddhadarśanaprītiprasādavegapraharṣitamānasa acintyāpramāṇasucaritavegābhiṣyanditacetaḥ guṇapratipattivegaviśuddhapuṇyajñānakośa svayamabhijñāmukhasarvajñajñānamātravegaparasaṃdarśābhiprāya mahākaruṇāvegavipannamūlatathāgatajñānālokavega saṃdhāraṇamate //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena avalokiteśvaro bodhisattvastenopasaṃkramya avalokiteśvara bodhisattvasya pādau śirasābhivandya avalokiteśvaraṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ (gv 160) pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvo jāmbūnadasuvarṇavarṇaṃ vicitrāprameyaprabhājālavāhavyūhameghapramuñcanaṃ dakṣiṇaṃ bāhuṃ prasārya lakṣaṇānuvyañjanavisṛtavividhavimalāmitakāyacittaprahlādasaṃjananaraśmipratānasaṃkusumitaṃ pāṇiṃ sudhanasya śreṣṭhidārakasya mūrdhni pratiṣṭhāpya evamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambaṃ nāma bodhisattvacaryāmukhaṃ prajānāmi / etacca kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambaṃ bodhisattvacaryāmukhaṃ sarvajagadasaṃbhinnasattvaparipākavinayanapravṛttaṃ samantamukhasrotavijñaptisattvasaṃgrahavinayaparyupasthānam / so 'haṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambabodhisattvacaryāmukhe pratiṣṭhitaḥ sarvatathāgatānāṃ ca pādamulānna vicalāmi, sarvasattvakāryeṣu ca abhimukhastiṣṭhāmi / dānenāpi sattvān saṃgṛhṇāmi / priyavāditayā arthakriyayā samānārthatayāpi sattvān saṃgṛhṇāmi / rūpakāyavidarśanenāpi sattvān paripācayāmi / acintyavarṇasaṃsthānarūpadarśanaviśuddhyā raśmijālotsargeṇāpi sattvān prahlādya paripācayāmi / yathāśayaghoṣodāhāreṇāpi yathābhimateryāpathasaṃdarśanenāpi vividhādhimuktisabhāgadharmadeśanayāpi nānārūpavikurvitenāpi kuśaladharmopacayapravṛttasattvacittasaṃcodanayāpi āśayānurūpavicitrāparimāṇanirmāṇasaṃdarśanenāpi nānājātyupapannasattvasabhāgarūpasaṃdarśanenāpi ekāvāsanivāsenāpi sattvān saṃgṛhṇāmi paripācayāmi /
tena mayā kulaputra idaṃ mahākaruṇāmukhāvilambaṃ bodhisattvacaryāmukhaṃ pariśodhayatā sarvajagatpratiśaraṇapraṇidhirutpāditaḥ, yaduta sarvasattvaprapātabhayavigamāya sarvasattvasaṃtrāsakabhayapraśamanāya sarvasattvasaṃmohabhayavinivartanāya sarvasattvabandhanabhayasamucchedāya sarvasattvajīvitoparodhopakramabhayavyāvartanāya sarvasattvopakaraṇavaikalyabhayāpanayanāya sarvasattvajīvikābhayavyupaśamanāya / sarvasattvāślokabhayasamatikramaṇāya sarvasattvasāṃsārikabhayopaśamanāya sarvasattvaparṣacchāradyabhayavigamāya sarvasattvamaraṇabhayavyatikramāya sarvasattvadurgatibhayavinivartanāya sarvasattvatamondhakāraviṣamagatyapratyudāvartyāvabhāsakaraṇāya sarvasattvaviṣabhāgasamavadhānabhayātyantavigamāya sarvasattvapriyaviprayogabhayanirodhāya sarvasattvāpriyasaṃvāsabhayāpanayanāya sarvasattvakāyaparipīḍābhayasaṃyogāya sarvasattvacittaparipīḍanabhayanirmokṣaṇāya sarvasattvaduḥkhadaurmanasyopāyāsasamatikramāya sarvajagatpratiśaraṇapraṇidhyabhinirhāraḥ kṛtaḥ / anusmṛtimukhaṃ ca me sarvaloke 'dhiṣṭhitaṃ sarvasattvabhayavyupaśamanāya / svanāmacakraṃ me sarvaloke 'bhivijñaptaṃ sarvasattvabhayavigamāya / sarvajagadanantākṛtibhedaśamatho me kāye 'dhiṣṭhito yathākālajagatprativijñaptaye / so 'haṃ kulaputra, anenopāyena sattvān sarvabhayebhyaḥ parimocya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya avivartyān karomi buddhadharmapratilābhāya / etamahaṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambasya (gv 161) bodhisattvacaryāmukhasya lābhī /
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
