Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Gaṇḍavyūhasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5).CC BY-NC-SA 4.0
yena kulaputra anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam, sa sarvabuddhavaṃśasyānupacchedāya pratipanno bhavati virāgavaṃśasya yathāvadvijñāptaye 'bhiyuktaḥ, sarvakṣetravaṃśasya pariśuddhaye pratipannaḥ, sarvasattvavaṃśasya paripākavinayāya pratyupasthitaḥ, sarvadharmavaṃśasya yathāvannistīraṇāya prayuktaḥ, sarvakarmavaṃśasyāvirodhāya sthitaḥ sarvabodhisattvacaryāvaṃśasya paripūraye prayuktaḥ, sarvapraṇidhānavaṃśasyāvyavacchedāya saṃprasthitaḥ, sarvatryadhvavaṃśasya jñānānugamāya pratipannaḥ, adhimuktivaṃśasya dṛḍhīkaraṇāyodyuktaḥ, sādhiṣṭhito bhavati sarvatathāgatamaṇḍalena samanvāhṛtaḥ, sarvabuddhaiḥ (gv 60) samatānugataḥ, sarvabodhisattvairanumoditaḥ, sarvāryairabhinanditaḥ, sarvabrahmendraiḥ pūjitaḥ, sarvadevendrairārakṣitaḥ, sarvayakṣendrairapacitaḥ, sarvarākṣasendraiḥ, pratyudgataḥ, sarvanāgendrairabhiṣṭutaḥ, sarvakinnarendraiḥ saṃvarṇitaḥ, sarvalokendrairanveṣitaḥ, sarvalokadhātutrividhāpāyagatisamucchedāya sarvākṣaṇadurgatipathavinivartanatāyai sarvadāridryapathasamatikramāya devamanuṣyasaṃpatpratilābhāya kalyāṇamitrasaṃdarśanāvipravāsāya udārabuddhadharmaśravāvikārāya bodhicittāśayapariśodhanāya bodhicittahetusaṃbhavasamudayāya bodhisattvamārgāvabhāsapratilābhāya bodhisattvajñānānugamāya bodhisattvabhūmyavasthānāya / tasya mama kulaputra evaṃ bhavati - duṣkarakārakā bodhisattvā durlabhadarśanaprādurbhāvā āśvāsakā lokasya / mātāpitṛbhūtā bodhisattvāḥ sarvasattvānām / alaṃkārabhūtā bodhisattvāḥ sadevakasya lokasya / pratiśaraṇabhūtā bodhisattvā duḥkhārditānām /
layanabhūtā bodhisattvāḥ sarvajagadārakṣāyai / prāṇabhūtā bodhisattvā vividhabhayopadravāṇām / vātamaṇḍalībhūtā bodhisattvāḥ sarvajagattryapāyaprapātasaṃdhāraṇatayā / dharaṇībhūtā bodhisattvāḥ sarvasattvakuśalamūlavivardhanatayā / sāgarabhūtā bodhisattvāḥ akṣayapuṇyaratnakośagarbhatayā / ādityabhūtā bodhisattvāḥ jñānālokāvabhāsakaraṇatayā / sumerubhūtā bodhisattvāḥ kuśalamūlābhyudgatatayā / candrabhūtā bodhisattvāḥ bodhimaṇḍajñānacandrodāgamanatayā / śūrabhūtā bodhisattvāḥ sarvamārasainyapramardanatayā / vīrabhūtā bodhisattvāḥ svayaṃbhūdharmanagarānuprāptaye / tejobhūtā bodhisattvāḥ sarvasattvātmasnehaparyādānatayā / meghabhūtā bodhisattvāḥ vipuladharmameghābhisaṃpravarṣaṇatayā / vṛṣṭibhūtā bodhisattvāḥ śraddhādisattvendriyāṅkuravivardhanatayā / dāśabhūtā bodhisattvāḥ dharmasāgaratīrthapradarśanatayā / setubhūtā bodhisattvāḥ sarvasattvasaṃsārasamudrasaṃtāraṇatayā / tīrthabhūtā bodhisattvāḥ sarvasattvābhigamanatayā //
iti hi megho dramiḍaḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya purata ebhirvacanapadairbodhisattvān saṃvarṇya sudhanasya śreṣṭhidārakasya sādhukāramadāt / tasyemāṃ bodhisattvasaṃharṣaṇīṃ vācamudīrayato mukhadvārāttathārūpo 'rciḥskandho niścacāra, yenārciḥskandhena sāhasro lokadhātuḥ sphuṭo 'bhūt / ye ca sattvāstamavabhāsaṃ saṃjānanti sma, devamaharddhikā vā devā vā, nāgamaharddhikā vā nāgā vā, yakṣamaharddhikā vā yakṣā vā, gandharvamaharddhikā vā gandharvā vā, asuramaharddhikā vā asurā vā, garuḍamaharddhikā vā garuḍā vā, kinnaramaharddhikā vā kinnarā vā, mahoragamaharddhikā vā mahoragā vā, manuṣyamaharddhikā vā manuṣyā vā, amanuṣyamaharddhikā vā amanuṣyā vā, brahmamaharddhikā vā brahmāṇo vā, te tenāvabhāsenāvabhāsitāḥ santo meghasya dramiḍasyāntikamupasaṃkrāmantaḥ eteṣāṃ meghena dramiḍenādhiṣṭhitāśayānāṃ kṛtāñjalipuṭānāṃ hlāditakāyacittānām udāraprāmodyajātānāṃ mahāgauravasthitānāṃ nihatamāradhvajānāṃ māyāśāṭhyāpagatānāṃ viprasannendriyāṇāṃ megho dramiḍastameva cakrākṣaraparivartavyūhaṃ dharmaparyāyaṃ vistareṇa saṃprakāśayati pravedayati, praveśayati, nayati, anugamayati, yaṃ śrutvā sarve te 'vinivartanīyā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau / (gv 61) sa punarapi dharmāsane niṣadya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ kulaputra sarasvatyā dhāraṇyālokasya lābhī / so 'hamekadvitrisāhasramahāsāhasre lokadhātau devānāṃ devamantrān prajānāmi / evaṃ nāgānāṃ yakṣāṇāṃ gandharvāṇāmasurāṇāṃ garuḍānāṃ kinnarāṇāṃ mahoragāṇāṃ manuṣyāṇāmamanuṣyāṇāṃ brahmaṇāṃ brahmantrān prajānāmi /
devānāṃ devamantranānātvam prajānāmi / evaṃ nāgānāṃ yakṣāṇāṃ gandharvāṇāmasurāṇāṃ garuḍānāṃ kinnarāṇāṃ mahoragāṇāṃ manuṣyāṇāmamanuṣyāṇāṃ brahmaṇāṃ brahmamantranānātvaṃ prajānāmi / devānāṃ devamantraikatvam prajānāmi / evaṃ nāgānāṃ yakṣāṇāṃ gandharvāṇāmasurāṇāṃ garuḍānāṃ kinnarāṇāṃ mahoragāṇāṃ manuṣyāṇāmamanuṣyāṇāṃ brahmaṇāṃ brahmamantraikatvaṃ prajānāmi / devānāṃ devamantrasaṃbhedaṃ prajānāmi / evaṃ nāgānāṃ yakṣāṇāṃ gandharvāṇāmasurāṇāṃ garuḍānāṃ kinnarāṇāṃ mahoragāṇāṃ manuṣyāṇāmamanuṣyāṇāṃ brahmaṇāṃ brahmamantrasaṃbhedaṃ prajānāmi / tiryagyonigatānām sattvānāṃ sarvavyavahāramantrasaṃjñāḥ prajānāmi / nārakāṇāṃ sattvānāṃ mantrasaṃjñāḥ prajānāmi / yāmalaukikānāṃ sattvānām mantrasaṃjñāḥ prajānāmi / āryamantrasaṃjñāḥ prajānāmi / anāryamantrasaṃjñāḥ prajānāmi / bodhisattvamantrasattvāśayavāgniruktīḥ prajānāmi / tryadhvaprāptatathāgatasvarāṅgaghoṣasāgarān sarvasattvānāṃ kathārutamantrasaṃprayuktānavatarāmyadhimuñcāmi / cittakṣaṇe cittakṣaṇe yathā ceha trisāhasramahāsāhasralokadhātau sattvānāṃ sarvavyavahāraniruktimantrasaṃjñāsāgaramavatarāmi, tathā pūrvasyāṃ diśi lokadhātukoṭīniyutaśatasahasreṣu apramāṇeṣu asaṃkhyeyeṣu acintyeṣu atulyeṣu asamanteṣu asīmāprāpteṣu anabhilāpyanabhilāpyeṣu, tathā dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarāyāmuttarapūrvāyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāmadha ūrdhvāyāṃ diśi lokadhātukoṭīniyutaśatasahasreṣvapramāṇeṣu yāvadanabhilāpyānabhilāpyeṣu sattvānāṃ sarvavyavahāraniruktimantrasaṃjñāsāgaramavatarāmi - yaduta devānāṃ devamantrān prajānāmi /
yāvadbrahmaṇāṃ brahmamantrān prajānāmi / etamahaṃ kulaputra, bodhisattvānāṃ sarasvatīdhāraṇyālokaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ caryā jñātuṃ guṇān vā vaktum, ye te vividhasaṃjñāgatasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te vividhasarvajagatsaṃjñāmantrasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te vividhajagannāmanirdeśasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te vividhasarvajagadabhilāpyaprajñāptivyavahārasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te sarvapadānusaṃdhisāgarānupraviṣṭāḥ / ye te padaparamasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te sarvatryadhvārambaṇaikārambaṇavyavahārasamudrānupraviṣṭāḥ / ye te padottaranirdeśasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te dvipadottaranirdeśasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te padaprabhedanirdeśasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te sarvadharmapadaprabhedavinayanirdeśasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te sarvajaganmantrasāgarānupraviṣṭāḥ / ye te sarvasvaramaṇḍalaviśuddhivyūhāvakrāntāḥ / ye te cakrākṣarakoṭīgatiprabhedaniryātāḥ //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe vanavāsī nāma janapadaḥ / tatra muktako nāma śreṣṭhī prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāmabhiyoktavyam, katham niryātavyam, kathaṃ cittaṃ nidhyātavyam / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako meghasya dramiḍasya pādau śirasābhivandya dharmagauraveṇa kṛtvā mūlaṃ jātaśraddhālakṣaṇaṃ prarūpayamāṇaḥ kalyāṇamitrānugatāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan aśrumukho rudan meghaṃ dramiḍamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya praṇipatya meghasya dramiḍasyāntikāt prakrāntaḥ // 5 // 8 muktakaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastameva bodhisattvasarasvatīdhāraṇyālokavyūhamanuvicintayan, tameva bodhisattvamantranayasāgaramavataran, tameva bodhisattvacittavyavadānaviśuddhimanusmaran, tameva bodhisattvakuśalavāsanopasaṃhārābhinirhāramabhinirharan, tadeva bodhisattvaparipākamukhaṃ viśodhanayan, tadeva bodhisattvānāṃ sattvasaṃgrahajñānamuttāpayan, tāmeva bodhisattvāśayabalaviśuddhiṃ dṛḍhīkurvāṇaḥ tadeva bodhisattvādhyāśayabalamupastambhayan, tameva bodhisattvādhimuktivaṃśaṃ pariśodhayan, tāmeva bodhisattvāśayacittakalyāṇatāṃ saṃbhāvayan, tameva bodhisattvavyavasāyamuttārayan, sudhanaḥ śreiṣṭhidārako dṛḍhapratijñāpraṇidhicittāparikhinnasaṃtānavyūho 'nivartyavikrāntavīryaḥ pratyudāvartyamanovyavasāyaḥ asaṃhāryaśraddhābalopetaḥ vajranārāyaṇābhedyacittaḥ sarvakalyāṇamitrānuśāsanīpradakṣiṇagrāhī anupahataprajñāviṣayaḥ samantamukhaviśuddhayabhimukhaḥ apratihatajñānaviśuddhigocaraḥ samantanetrajñānanayālokaḥ samantabhūmidhāraṇyavabhāsapratilabdhaḥ dharmadhātutalabhedābhimukhacittaḥ samantatalāpratiṣṭhānavyūhaviśuddhisvabhāvavijñaptaḥ aniketāsamādvayagocaraparamaḥ sarvasaṃjñāvikramaṇajñānamukhaviśuddhaḥ sarvadikkulabhedadikpratyūhavyūhaḥ lokataladigbhedānivartyaḥ dharmataladigbhedāpratyudāvartyaḥ buddhadikkulabhedadarśanavijñaptiparamaḥ adhadikkulabhedānugatajñānī ruciradharmacakrasaṃbhṛtabuddhiḥ samantarucirajñānasamādhyākāralokāvabhāsitacittaḥ samantaviṣayabhūmyanugatamanaḥśarīraḥ tathāgatajñānavidyudavabhāsitasaṃtānaḥ sarvajñatormiprasādāvegasaṃjātaḥ
buddhadharmaprasādavegāvirahitaḥ tathāgatādhiṣṭhānāvegāviṣṭaḥ sarvabuddhasvacittānugamālokāvabhāsitaḥ sarvalokadhātujālasvaśarīraspharaṇapraṇidhisamanvāgataḥ sarvadharmadhātusvakāyasamavasaraṇābhinirhāraparamo 'nupūrveṇa dvādaśabhirvarṣaistaṃ vanavāsijanapadamanuprāptaḥ /
sa taṃ muktakaṃ śreṣṭhinaṃ parimārgamāṇo 'drākṣīt / dṛṣṭvā ca punaḥ sarvaśarīreṇa praṇipatya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ārya, labdhā me lābhāḥ, yasya meghakalyāṇamitrasamavadhānam / tatkasya hetoḥ? durlabhadarśanāni hi kalyāṇamitrāṇi durlabhaprādurbhāvāni duḥpratyāgatāni durupasaṃkramaṇāni duḥparyupāsyāni / durāsadāni duḥsaṃvāsāni durabhisādhyāni duranubandhyāni kalyānamitrāṇi / tacca meghakalyāṇamitrasamavadhānaṃ jātam / mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam /
yaduta sarvabuddhārāgaṇatāyai sarvabuddhābhirādhanatāyai sarvabuddhadarśanatāyai sarvabuddhavijñaptaye sarvabuddhasamatānugamāya sarvabuddhapraṇidhyanugamāya sarvabuddhapraṇidhiparipūraye sarvabuddhasamudāgamajñānālokanatāyai sarvabuddhasvaśarīrābhinirharaṇatāyai sarvabuddhasamudāgamasvacaryābhinirharaṇatāyai sarvabuddhavikurvitapratyakṣābhijñatāyai sarvabuddhabalavaiśāradyapariśuddhaye sarvadharmadeśanāśravaṇāvitṛptatāyai sarvabuddhadharmadeśanāśravaṇodgrahaṇatāyai sarvabuddhadharmadeśanāsaṃdhāraṇatāyai sarvabuddhadharmadeśanāvibhajanatāyai sarvabuddhaśāsanasaṃdhāraṇatāyai sarvabuddhasattvaikatvatāyai sarvabodhisattvasabhāgatāyai sarvabodhisattvacaryāpariśuddhye sarvabodhisattvapāramitāparipūraye (gv 64) sarvabodhisattvapraṇidhyabhinirhāraviśuddhaye sarvabodhisattvabuddhādhiṣṭhānakośapratilābhitāyai sarvabodhisattvadharmanidhānakośākṣayajñānālokatāyai sarvabodhisattvanidhānakośānugamāya sarvabodhisattvāpramāṇakośābhinirharaṇatāyai sarvabodhisattvamahākaruṇānidhānakośasattvavinayaniṣṭhāparyantagamanatāyai sarvabodhisattvavikurvitanidhānakośavijñaptaye sarvabodhisattvavaśitānidhānakośasvacittavaśavartanatāyai sarvabodhisattvaviśuddhinidhānakośasarvākāravyūhatāyai / evaṃcitto 'hamārya ihopasaṃkrāntaḥ, evamabhiprāyaḥ evaṃmanorathaḥ evamabhinandyaḥ evamāśayaḥ evaṃnidhyaptiparamaḥ evaṃgocarābhimukhaḥ evanayānugamābhimukhaḥ evaṃviśuddhiparamaḥ evaṃvyūhābhiprāyaḥ evaṃpraṇatacittaḥ evaṃkalyāṇaprayogaḥ evamabhimukhendriyaḥ /
śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti, nayamupadiśati, anugamanamavabhāsayati, mārgamupadiśati, tīrthamavatārayati, dharmadvāraṃ vivṛṇoti, saṃśayān chinatti, kāṅkṣāṃ vinodayati, kathaṃkathāśalyamuddharati, vicikitsāmalamapakarṣayati, cittagahanamavabhāsayati, cittamalamapaharati, cittasaṃtatiṃ prasādayati, cittakauṭilyamapanayati, cittatāpaṃ prahlādayati, vyāvartayati, saṃsāracittaṃ vinivartayati, akuśalebhyo vivartayati, narakebhyo vivecayati, niketanebhya uccālayati, anabhiniveśāt parimocayati, sarvasaṅgebhya āvarjayati, sarvajñatāyāmabhimukhīkaroti, dharmanagarānupraveśāya āvartayati, mahākaruṇāyāṃ pratiṣṭhāpayati, mahāmaitryāṃ niyojayati, bodhisattvacaryāyāṃ praveśayati, samādhimukhabhavanatāyāṃ niveśayati, anugamamukheṣu sthāpayati, svabhāvanidhyaptau spharati, balānugamena vibhajati sarvajagatsamatānugamāya cittam / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam? kathamabhiyoktavyam? kathaṃ prayoktavyam? kathaṃ prayuktasya kṣipraṃ viśudhyati bodhisattvacaryāmaṇḍalam?
atha khalu muktakaḥ śreṣṭhī tasyāṃ velāyāṃ sarvabuddhakṣetrasamavasaraṇaṃ nāma anantāvartadhāraṇīmukhapūrvaṃgamaṃ bodhisattvasamādhimukhaṃ samāpadyata pūrvakuśalamūlabalādhānena tathāgatādhiṣṭhānena, mañjuśriyaśca kumārabhūtasya samanvāhareṇa jñānālokopasaṃhāreṇa ca / samanantarasamāpannasya ca muktakasya śreṣṭhinastathārūpā kāyapariśuddhiḥ saṃsthitā yayā kāyapariśuddhayā daśasu dikṣu daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā buddhā bhagavantaḥ saha buddhakṣetrapariśuddhayā saparṣanmaṇḍalāḥ saha prabhāviśuddhayā sapūrvacaryāsaṃvāsāḥ sabuddhavikurvitāḥ sapraṇidhānasaṃbhārāḥ sahacaryāniryāṇavyūhaviśuddhayā sābhisaṃbodhisaṃdarśanāḥ sahadharmacakroddayotanāḥ sasattvaparipākāḥ sadharmaniṣṭhāparyantāḥ sarvakāye 'ntargatāḥ anupraviṣṭāḥ saṃdṛśyante sma / anyonyāsaṃbhinnā anyonyānāvaraṇā anyonyasuvibhaktā anyonyasuvyavasthitanānākalpasaṃsthānā yathāvadvijñaptā nānābuddhakṣetravyūhāḥ nānābodhisattvaparṣanmaṇḍalālaṃkārā nānābuddhavikurvitaṃ saṃdarśayantaḥ saṃdṛśyante sma / nānāyānanayavyavasthānā nānāpraṇidhānamukhaparidīpanāḥ kvacillokadhātau tuṣitabhavanopapannāḥ saṃdṛśyante / sarvabuddhakāryaṃ kurvantaḥ kvacittuṣitabhavanāccyavamānāḥ, kvacinmātuḥ kukṣigatāḥ vividhavikurvitāni (gv 65) saṃdarśayantaḥ, kvacijjāyamānāḥ bālakrīḍāmupadarśayantaḥ, kvacidantaḥpuramadhyagatāḥ, kvacidabhiniṣkrāmantaḥ kvacidbodhimaṇḍavaragatāḥ mahāvyūhavikurvitamārasainyaparājayaṃ kurvantaḥ saṃdṛśyante /
kvaciddevanāgayakṣagandharvaparivṛtā brahmendrairdharmacakrapravartanāyādhyeṣyamāṇāḥ, kvaciddharmacakraṃ pravartayantaḥ kvacitsarvasattvabhavanagatāḥ kvacitparinirvāyamāṇāḥ saṃdṛśyante / kvacillokadhātau tathāgatānāṃ parinirvṛtānāṃ dhātuvibhaṅgāḥ saṃdṛśyante / kvacidbuddhakṣetradevamanuṣyāstathāgatacaityānyalaṃkurvantaḥ saṃdṛśyante /
yacca te buddhā bhagavanto bhāṣante nānāsattvanikāyeṣu nānāsattvalokeṣu nānāsattvagatiṣu nānāsattvopapattiṣu nānāsattvasaṃnipāteṣu nānāsattvakuśalamūlaparivarteṣu nānāsattvagatiparivarteṣu nānāsattvāśayaparivarteṣu nānāsattvādhimuktiparivarteṣu nānāsattvendriyaparivarteṣu nānākālaparivarteṣu nānāsattvakarmasaṃbhedeṣu nānāsattvakarmavimātratāsu nānāsattvalokavibhāvanāsu nānāgaticaryāvicariteṣu sattvanayeṣu nānāśayaprayogeṣu sattvasamudreṣu nānendriyavimātratāviśuddheṣu nānākleśavāsanānuśayiteṣu sattvaprasareṣu vividhabuddhivikurvitasaṃdarśanairnānāniruktibhirnānāsvarāṅgarutanirhārairnānāsūtrāntanayodāhārairnānādhāraṇīmukhaparivartairnānāpratisaṃvinnayaprabhavairnānāsatyanāmasamudraparivartaiḥ nānābuddharṣabhasiṃhanādanaiḥ nānāsattvakuśalamūladeśanāprātihāryasaṃdarśanaiḥ nānāmukhasmṛtinidarśanavikurvitaiḥ nānābodhisattvavyākaraṇasiṃhanādaiḥ nānātathāgatadharmacakravijṛmbhitaiḥ anantamadhyeṣu parṣanmaṇḍaleṣu anantasaṃbhedeṣvanyonyārambaṇeṣu nānāviśuddhaparṣanmaṇḍaleṣu vipuleṣu sūkṣmaparṣanmaṇḍalasamavasaraṇeṣu yojanapramāṇeṣu daśayojanapramāṇeṣu yāvadanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātupramāṇeṣu parṣanmaṇḍaleṣu yatte buddhā bhagavanto dharmaṃ bhāṣante sarvasvarāṅgarutaghoṣānugāminyā tathāgatavācā, taṃ sarvaṃ sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ śṛṇoti udgṛhṇāti saṃdhārayati pravartayati upanidhyāyati / tacca vikurvitaṃ paśyati, tāṃ ca acintyāṃ bodhisattvasamādhivṛṣabhitām //
atha khalu muktakaḥ śreṣṭhī smṛtaḥ saṃprajānaṃstasmātsamādhervyūtthāya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ kulaputra asaṅgavyūhaṃ nāma tathāgatavimokṣamāyūhāmi niryūhāmi / tasya me kulaputra asaṅgavyūhaṃ tathāgatavimokṣamāyūhato niryūhataḥ pūrvasyāṃ diśi jāmbūnadaprabhāsavatyāṃ lokadhātau tāreśvararājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ vairocanagarbhabodhisattvapramukhena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / dakṣiṇāyāṃ diśi sarvabalavegavatyāṃ lokadhātau samantagandhavitāno nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ cintārājabodhisattvapramukhena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa (gv 66) ābhāsamāgacchati / paścimāyāṃ diśi sarvagandhaprabhāsavatyāṃ lokadhātau merupradīparājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhamasaṅgacittabodhisattvapramukhena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / uttarāyāṃ diśi kāṣāyadhvajāyāṃ lokadhātau vajrapramardano nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ vajrapadavikrāmibodhisattvapramukhena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣaābhāsamāgacchati / uttarapūrvāyāṃ diśi sarvaratnarucirāyāṃ lokadhātau anilambhacakṣurvairocano nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhamanilambhasunirmitabodhisattvapūrvaṃgamena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati /
pūrvadakṣiṇāyāṃ diśi gandhārciḥprabhāsvarāyāṃ lokadhātau gandhapradīpo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ sarvadharmadhātutalabhedaketurājabodhisattvapūrvaṃgamena bodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi sūryakesaranirbhāsāyāṃ lokadhātau samantamukhajñānavirocanaghoṣo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ samantakusumārciḥpralambacūḍabodhisattvapūrvaṃgamena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / paścimottarāyāṃ diśi gandhālaṃkāraruciraśubhagarbhāyāṃ lokadhātāvapramāṇaguṇasāgaraprabho nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhamasaṅgakāyaraśmitejomatibodhisattvapūrvaṃgamena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / aghodiśi ratnasiṃhāvabhāsajvalanāyāṃ lokadhātau dharmadhātuvidyotitaraśmirnām tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhaṃ dharmadhātvarcirvairocanasaṃbhavamatibodhisattvapūrvaṃgamena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati / ūrdhvāyāṃ diśi lakṣaṇaruciravairocanāyāṃ lokadhātāvapratihataguṇakīrtivimokṣaprabharājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sārdhamasaṅgabalavīryamatibodhisattvapūrvaṃgamena sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalena cakṣuṣa ābhāsamāgacchati //
iti hi kulaputra, etān daśa tathāgatān pramukhān kṛtvā daśasu dikṣu daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān paśyāmi / na ca te tathāgatā ihāgacchanti, na cāhaṃ tatra gacchāmi / yasyāṃ ca velāyāmicchāmi, tasyāṃ velāyāṃ sukhāvatyāṃ lokadhātāvamitābhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / candanavatyāṃ lokadhātau vajrābhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / gandhavatyāṃ lokadhātau ratnābhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / padmavatyāṃ lokadhātau ratnapadmābhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / kanakavatyāṃ lokadhātau śāntābhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / abhiratyāṃ lokadhātau akṣobhyaṃ tathāgataṃ paśyāmi / supratiṣṭhāyāṃ lokadhātau siṃhaṃ tathāgataṃ paśyāmi / ādarśamaṇḍalanibhāsāyāṃ lokadhātau candrabuddhiṃ tathāgataṃ paśyāmi / ratnaśrīhaṃsacitrāyāṃ lokadhātau vairocanaṃ tathāgataṃ paśyāmi / iti hi kulaputra yasyāṃ yasyāṃ diśi yasyāṃ yasyāṃ lokadhātau yaṃ yameva tathāgataṃ draṣṭumākāṅkṣāmi, taṃ tameva tathāgataṃ paśyāmi / yasmin yasminnadhvani yasmin yasminnārambaṇe yasyāṃ yasyāṃ pūrvacayāyāṃ tathāgataṃ draṣṭumākāṅkṣāmi, yasmin yasmin vikurvitakāraṇe yasmin yasmin sattvavinayakāraṇe yaṃ yaṃ tathāgataṃ draṣṭumākāṅkṣāmi, taṃ tameva tathāgataṃ paśyāmi / na ca te tathāgatā ihāgacchanti, na cāhaṃ tatra gacchāmi /
so 'haṃ kulaputra na kutaścidāgamanatāṃ tathāgatānāṃ prajānan, na kvacidgamanatāṃ svakāyasya prajānan, svapnopamavijñaptiṃ ca tathāgatānāṃ prajānan, svapnasamavicāravijñaptiṃ svacittasya prajānan, pratibhāsasamavijñaptiṃ ca tathāgatānāṃ prajānan, acchodakabhājanavijñaptiṃ ca svacittasya prajānan, māyākṛtarūpavijñaptiṃ ca tathāgatānāṃ prajānan, māyopamavijñaptiṃ ca svacittasya prajānan, pratiśrutkāgirighoṣānuravaṇatāṃ ca tathāgataghoṣasya prajānan, pratiśrutkāsamavijñaptiṃ ca svacittasya prajānan, evamanugacchāmi (gv 67) evamanusmarāmi svacittādhiṣṭhānaṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhadharma iti / svacittādhiṣṭhānaṃ sarvabuddhakṣetrapariśuddhiḥ, svacittādhiṣṭhānaṃ sarvabuddhabodhisattvacaryā, svacittādhiṣṭhānaṃ sarvasattvaparipākavinayaḥ, svacittādhiṣṭhānaṃ sarvabodhisattvapraṇidhānābhinirhāraḥ, svacittādhiṣṭhānaṃ sarvajñatānagarānuprāptiḥ, svacittādhiṣṭhānamacintyabodhisattvavimokṣavikrīḍanatā, svacittādhiṣṭhānaṃ buddhabodhyabhisaṃbodhaḥ, svacittādhiṣṭhānaṃ samantadharmadhātusamavasaraṇavṛṣabhitāvikurvitam, svacittādhiṣṭhānaṃ sarvakalpasūkṣmasamavasaraṇajñānamiti //
tasya mama kulaputra evaṃ bhavati - svacittamevopastambhayitavyaṃ sarvakuśalamūlaiḥ / svacittameva pariṣyandayitavyaṃ dharmameghaiḥ / svacittameva pariśodhayitavyamārambaṇīyadharmebhyaḥ / svacitameva dṛḍhīkartavyaṃ vīryeṇa / svacittameva śamīkartavyaṃ kṣāntyā / svacitameva praṇayitavyaṃ jñānānugameṣu / svacittamevottāpayitavyaṃ prajñayā / svacittamevābhinirhartavyaṃ vaśitāśu / svacittamevavipulīkartavyaṃ buddhasamatāyām / svacittamevāvabhāsayitavyāṃ daśatathāgatabalaiḥ / etamahaṃ kulaputra asaṅgavyūhatathāgatavimokṣaṃ jānāmi āyūhāmi niryūhāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmasaṅgacittānāmasaṅgavihāragocarāṇāṃ pratyutpannasarvabuddhadharmasaṃmukhāvasthitasamādhipratilabdhānāmaparionirvāṇakoṭigatasaṃbodhimukhasamādhipratilabdhānāṃ tryadhvasamatānuprāptānāṃ samantatalasaṃbhedasamādhigocaravidhijñānāṃ sarvabuddhakṣetrasuvibhaktaśarīrāṇāmasaṃbhinnabuddhaviṣayavihāriṇāṃ sarvadigabhimukhagocarāṇāmaparāṅbhukhajñānamaṇḍalavyavalokanānāṃ caryā jñātuṃ guṇān vā vaktum, yeṣāmātmabhāvasarvalokadhātusaṃvartavivartāḥ prajñāyante / na caiṣāmātmani lokadhātuṣu vā dvayasaṃjñā pravartate //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe milaspharaṇaṃ nāma jambūdvīpaśīrṣam / tatra sāradhvajo nāma bhikṣuḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ prayoktavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako muktakasya śreṣṭhinaḥ pādau śirasābhivandya muktakaṃ śreṣṭhinamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya muktakasya śreṣṭhino 'saṃkhyān guṇānudānayan upavicārayan, abhilaṣan, avijahan rudan paridevan kalyāṇamitrasnehajātaḥ kalyāṇamitrapratiśaraṇaḥ kalyāṇamitrārāgaṇābhimukhaḥ kalyāṇamitrajñānamavikopayan kalyāṇamitrādhīnāṃ sarvajñatāṃ samanupaśyan kalyāṇamitrānugatāśayaḥ kalyāṇamitropāyasādhyopacāraḥ kalyāṇamitracetanāvaśartī, mātṛsaṃjñī kalyāṇamitreṣu sarvāhitaparivarjanatayā, pitṛsaṃjñī kalyāṇamitreṣu sarvakuśaladharmasaṃjananatayā, muktakasya śreṣṭhino 'ntikātprakrāntaḥ // 6 // 9 sāradhvajaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastāmeva muktakasya śreṣṭhino 'nuśāsanīmanuvicintayan, muktakasya śreṣṭhino 'vavāde pratipadyamāno 'cintyaṃ bodhisattvavimokṣamanusmaran, acintyaṃ bodhisattvajñānālokamanusmaran, acintyaṃ dharmadhātupraveśāvatāramanugacchan, acintyaṃ bodhisattvasamavasaraṇanayamavataran, acintyaṃ tathāgatavikurvitamanupaśyan, acintyaṃ buddhakṣetrasamavasaraṇamadhimucyamānaḥ, acintyaṃ buddhādhiṣṭhānavyūhamanumārjan, acintyaṃ bodhisattvasamādhivimokṣavyavasthānavṛṣabhitāmavakalpayan, acintyāṃ lokadhātusaṃbhedānāvaraṇatāmavagāhamānaḥ, tasyāmacintyabodhisattvakarmadṛḍhādhyāśayatāyāṃ pratipadyamānaḥ, tadacintyabodhisattvakarmapraṇidhānasroto 'nukurvan, anupūrveṇa yena milaspharaṇaṃ jambūdvīpaśīrṣaṃ tenopasaṃkramya sāradhvajaṃ bhikṣuṃ parimārgayan apaśyadanyatarasminnāśrame caṃkramakoṭyāṃ niṣaṇṇaṃ samādhisamāpannamanuśvasantamanupraśvasantamaniñjamānamamanyamānamṛjukāyaṃ pratimukhasmṛtimacintyena samādhivikurvitena vikurvamāṇaṃ vāmadakṣiṇābhyāmūrdhvaṃ vā acintyāpramāṇānantakāyamavalokitamūrdhānamanekavarṇakāyāprameyavarṇavimātratāṃ cittakṣaṇe cittakṣaṇe saṃdarśayamānam / tasya tathā samāpannasya gambhīrasya śāntasya nirunmiñjitasya nirālambasya romāñcordhvakāyasya sarvaromamukhebhyo 'cintyaṃ bodhisattvavimokṣavikurvitaṃ pravartayamānamapaśyat / yena vimokṣamukhavikurvitena sa cittakṣaṇe cittakṣaṇe sarvadharmadhātuṃ spharati anantanānāvikurvitavikalpaiḥ sarvasattvaparipākāya sarvatathāgatapūjāprayogāya sarvabuddhakṣetrapariśodhanāya sarvasattvaduḥkhaskandhanivartanāya sarvadurgatimārgasamucchedāya sarvasattvasugatidvāravivaraṇāya sarvasattvakleśasaṃtāpapraśamanāya sarvasattvājñānāvaraṇavikiraṇāya sarvasattvasarvajñatāpratiṣṭhāpanāya //
tasyādhaḥkramatalābhyāmasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān śreṣṭhigaṇān nānopasthānapratyupasthānān sarvalokadhātuparyāpannaśreṣṭhisadṛśarūpātirekaviṣayaprāvārān nānābhūṣaṇavibhūṣitaśarīrān vicitramaulicūḍāmaṇimakuṭadharān dārakabimbaparivārān niścaramāṇānapaśyat / brāhmaṇagṛhapatīṃśca sarvānnapānavidhibhiḥ sarvasāṅgopacāraiḥ sarvābharaṇaiḥ sarvavastraiḥ sarvapuṣpaiḥ sarvamālyaiḥ sarvagandhaiḥ sarvavilepanaiḥ sarvakāmopacāraiḥ sarvaratnaiḥ sarvāyatanaiḥ sarvabhājanavidhibhiḥ sarvopakaraṇavidhibhiḥ daridrān sattvān saṃgṛhyamāṇān duḥkhitaṃ jagadāśvāsayamānān satvamanāṃsi paritoṣayamānān sattvāśayān viśodhayamānān sattvān bodhau paripācayamānān daśa diśaḥ spharitvā gacchato 'paśyat //
jānumaṇḍalābhyāṃ niścaritvā kṣatriyapaṇḍitarūpān brāhmaṇapaṇḍitarūpān lokapaṇḍitarūpān vividhaśilpapaṇḍitarūpān manuṣyagatipaṇḍitarūpān laukikalokottarakriyāvidhijñānapaṭupaṇḍitarūpān lokācāryasaṃmatapaṇḍitarūpān anekākārakalpān anekākārasaṃsthānavyūhān manojñāni vacāṃsyudīrayato durmanasaḥ sattvān praharṣamāṇān dharmadhanaparihīṇān sattvānanugṛhyamāṇān duḥkhitān sattvān sukhayamānān vinipatitān sattvānabhyuddharamāṇān (gv 69) vipannayānapātrān sattvānāśvāsayamānān bhītān sattvān paritrāyamāṇān kuśalamūlaśabdamanuśrāvayamāṇān pāpavinivṛttiśabdamudīrayamāṇān kuśaladharmasamādāpane sattvān viniyojayamānān arthacaryāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān prītivegaṃ saṃjanayamānān priyavāditāsaṃgrahavastūnyudīrayamāṇān samānārthatāṃ ca lokasyopadarśayamānān daśa diśaḥ spharitvā gacchato 'paśyat //
nābhimaṇḍalāt sarvasattvān sattvajagaccharīrasaṃsthānān ajinacīvaravalkaladharān daṇḍakāṣṭhakuṇḍikāgṛhītān nānārūpān kalpasaṃsthānān praśānteryāpathān ṛṣigaṇānniścaritvā uparyantarīkṣe buddhavarṇānudīrayamānān dharmaśabdaṃ saṃśrāvayamāṇān buddhaghoṣaṃ niścārayamāṇān bodhisattvasaṃghaṃ saṃdarśayamānān brahmacaryaṃ saṃpravarṇayamānān guptendriyatāyāṃ sattvānniyojayamānān niḥsvabhāvārthaṃ prarūpayamāṇān jñānārthe lokaṃ pratiṣṭhāpayamānān laukikaśāstravidhiṃ praṇayamānān sarvajñajñānaniryāṇamārgavidhiṃ pradarśayamānān anupūrvakriyāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān daśa diśaḥ spharitvā gacchato 'paśyat //
dvābhyāṃ pārśvābhyāṃ sarvalokapravṛttisaṃkhyā acintyānekaśarīrasaṃsthānanāgakanyā niścaritvā acintyaṃ nāgavikurvitaṃ saṃdarśayamānāḥ acintyasugandhameghālaṃkāragaganatalamadhiṣṭhamānā acintyapuṣpameghālaṃkāraiḥ sarvagaganatalamalaṃkurvatīḥ acintyamālyameghālaṃkāraiḥ sarvamākāśadhātuṃ vyūhayamānā acintyaratnachatrameghālaṃkāraiḥ sarvadharmadhātuṃ saṃchādayamānā acintyaratnadhvajameghālaṃkāram acintyaratnapatākāmeghālaṃkāram acintyaratnapatākāvittaratnābharaṇameghavarṣāṃlaṃkāram acintyānantamahāmaṇiratnameghapravarṣaṇālaṃkāram acintyaratnahāravicitrakusumameghapravarṣaṇālaṃkāram acintyaratnāsanaparyaṅkaniṣaṇṇabodhisattvabuddhadharmameghapravarṣaṇālaṃkāram acintyadivyaratnābharaṇameghāpsarogaṇadharmasaṃgītirutaghoṣameghapravarṣaṇālaṃkāram, acintyamuktajālālaṃkṛtaratnapadmordhvakesarasarvaratnarājacūrṇameghavarṣavikiraṇālaṃkāram, acintyaratnamakuṭameghasarvamaṇiratnavibhūṣitānantaraśmimeghapravarṣaṇālaṃkāram, acintyadevakāyameghapuṣpamālyacchatradhvajapatākālaṃkāram, acintyāpsaromeghonnatakāyakṛtāñjalipuṭasuvarṇapuṣpavikiraṇapramuktapuṭakośasarvatathāgataguṇavarṇastutimeghanigarjitapravarṣaṇālaṃkāraṃ gaganatalamadhitiṣṭhamānāḥ sarvaratnavarṇairgandhakūṭameghairudāradhūpapaṭalameghaśca sarvatathāgataparṣanmaṇḍalāni saṃchādayamānāḥ, sarvalokadhātuprasarānalaṃkurvatīḥ sarvasattvāni praharṣayamāṇāḥ sarvabuddhān pūjayamānāḥ kṣaṇe kṣaṇe sarvadharmadhātuṃ spharamāṇāḥ sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
urastaḥ śrīvatsādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samānasurendrānniścaritvā acintyāsuramāyāvikurvitāni pradarśayamānān mahājaladharān saṃkṣobhayamāṇān lokadhātuśatasahasrāṇi saṃprakampayamānān sarvaśailendrarājānj saṃghaṭṭayamānān sarvadevabhavanāni saṃprakampayamānān (gv 70) sarvamāramaṇḍalāni jihmīkurvāṇān sarvamārasainyaṃ pramardayamānān sarvalokamadamānadarpān prabhañjayamānān praduṣṭacittānnivārya prasādayamānān vihiṃsācittān pratinivārayamāṇān sattvānāmakuśalān dharmānupaśamayamānān kleśaparvatān vikirayamāṇān raṇasaṃgrāmānupaśamayamānān vividhāsuramāyāvikurvitavikrīḍitaiḥ sattvān saṃvejayamānān pāpādudvejayamānān saṃsārāduntrāsayamānān sarvabhavagatibhya uccālya anikete niveśayamānān bodhicitte sattvān pratiṣṭhāpayamānān bodhisattvānāṃ bodhisattvacaryāṃ viśodhayamānān bodhisattvān pāramitāsu pratiṣṭhāpayamānān bodhisattvabhūmiṣu avatārayamāṇān bodhisattvānāṃ buddhadharmanayāvabhāsaṃ janayamānān nānādharmanayavyavasthānaiścittakṣaṇe cittakṣaṇe dharmadhātuṃ spharamāṇānapaśyat sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ //
pṛṣṭhavaṃśādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān śrāvakapratyekabuddhakāyānniścaritvā śrāvakapratyekabuddhavainayikānāṃ sattvānāmātmābhiniviṣṭānāṃ nirātmatāṃ niḥsattvatāmudīrayamāṇān śāśvatābhiniviṣṭānāṃ sarvasaṃskārānityatāṃ paridīpayamānān rāgacaritānāmaśubhāṃ bhāvanāṃ dveṣacaritānāṃ maitrīṃ mohacaritānāmidaṃpratyayatāpratītyasamutpādamudīrayamāṇān samabhāgacaritānāṃ jñānaviṣayasaṃprayuktaṃ dharmanayabhidyotayamānān viṣayābhiratānāmanālayatāṃ kathayamānān śāntau niketāśayatānāṃ praṇidhiviśeṣamabhirocayamānān sarvadikparivartamukheṣu sarvadharmanayasāgaraparivartamukheṣu sarvasattvārthakriyāmabhidyotayato dharmadhātuṃ spharayamāṇānapaśyat sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ //
aṃsakūṭābhyāmasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān yakṣarākṣasendrānniścaritvā nānāsaṃsthānavikṛtaśarīrān nānāvarṇārohapariṇāhān nāneryāpathavikalpān nānāyānābhirūḍhān nānāparivāraparivṛtān sattvadhātuparipālanaprayuktān nānāprabhāvabhāsaprayuktān nānāghoṣanirghoṣanigarjitān nānopāyābhinirhārairasaṃbhinnaiḥ samantadigvidiggaganaṃ spharamāṇān sarvasattvakuśalacaryārakṣāyai sarvāryamaṇḍalarakṣāyai sarvabodhisattvaparigrahāya sarvasamyagnatasamyakpratipannaparipālanāya vajrapāṇikarmaṇā sarvabuddhopasthānapūjāvidhānatāyai, vinipatitānāṃ sattvānāṃ sarvāpāyagativinivartanatāyai, sarvalokasarvavyādhyādyupadravabhayopaśamanāya prayuktān sattvārthakriyālokaparipālanotsukān puṇyajñānasaṃbhāracakraṃ paripūrayamāṇān dharmacakramanupravartayamānān paravādicakraṃ nigṛhyamāṇān sarvadharmadhātuṃ spharamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
udarādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kinnarendrān asaṃkhyeyakinnarendrakanyāśatasahasraparivārān asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca gandharvendrān asaṃkhyeyagandharvendrakanyāśatasahasraparivārān niścaritvā asaṃkhyeyadivyatūryaśatasahasrasaṃgītisaṃprabhaṇitadharmasvabhāvopasaṃhitāni buddhastotrāṇyudīrayamāṇān bodhicittaṃ paridīpayamānān bodhisattvacaryāṃ saṃvarṇayamānān sarvābhisaṃbodhimukhānyabhiṣṭavamānān sarvadharmacakramukhānyavagāhayamānān sarvavikurvitamukhānyabhirocayamānān sarvaparinirvāṇamukhāni paridīpayamānān sarvabuddhaśāsanamukhāni (gv 71) saṃparigṛhyamāṇān sarvasattvamukhāni saṃpraharṣayamāṇān sarvabuddhakṣetrāṇi pariśodhayamānān sarvadharmamukhāni abhidyotayamānān sarvāvaraṇamukhāni vinivartayamānān sarvakuśalamūlamukhāni saṃjayamānān dharmadhātuṃ spharayamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
mukhadvārādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān saptaratnacaturaṅgabalakāyaparivārān cakravartino niścaritvā mahātyāgaraśmivyūhān pramuñcamānān sarvaratnākarānutsṛjyamānān sarvamaṇiratnākarān viśrāṇayamānān daridrān sadhanīkurvāṇān prāṇivadhāllokaṃ vinivartayamānān maitrīcitte sattvān saṃniyojayamānān adattādānādvivecayamānān svalaṃkṛtāsaṃkhyeyakanyākoṭīniyutaśatasahasrāṇi pratipādayamānān kāmamithyācārādvicchandayamānān brahmacarye pratiṣṭhāpayamānān mṛṣāvādādvinivartayamānān asaṃvivādaparamatāyāṃ niyojayamānān, piśunavacanādvinivartayamānān paramasaṃgrahaprayuktaṃ ghoṣamudīrayamānān paruṣavacanāllokaṃ vinivartayamānān, manojñaślakṣṇāṃ vācamudīrayamāṇān, anarthādharmopasaṃhitādabaddhapralāpāt sattvān vinivartayamānān, gambhīrārthapadaprabhedaviniścaye saṃniyojayamānān, sarvavacanadoṣebhyo lokaṃ vinivartayamānān, karuṇābaddhavācamudīrayamāṇān, hṛdayamalaṃ loke 'paharaṇamāṇān, alpecchatāsaṃtuṣṭiparamatāyāṃ sattvānniyojayamānān, vyāpādāllokaṃ vinivartayamānān, parasaṃtatiprasādane saṃniyojayamānān, sarvadṛṣṭijālaṃ loke uddharamāṇān, sarvavimatiprakārān vikirayamāṇān, sarvasaṃdehakūṭān prapātayamānān, sarvasaṃśayavicikitsātimiramapanayamānān, dharmapravicayaṃ loke pravibhajamānān, idaṃpratyayatāpratītyasamutpādamudīrayamāṇān, svabhāvasatyanaye sattvānniyojayamānān, sarvāvaraṇāni vinivartayamānān, anāvaraṇanaye 'vatārayamāṇān, buddhārthanayamudyotayamānān, daśa diśo dharmadhātuṃ spharamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
nayanābhyāmasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni sūryamaṇḍalaśatasahasrāṇi niścaritvā sarvamahānirayānavabhāsamānāni, mahāndhakāraṃ loke vidhamanti, mohatimiraṃ sattvānāmapanayamānāni, śītanarakāpāyagatānāṃ sattvānāṃ śītaduḥkhaṃ praśamayamānāni, mṛṇmayeṣu kṣetreṣu avadātavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, suvarṇamayeṣu kṣetreṣu vaiḍūryavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, vaidūryamayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, rūpyamayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, suvarṇamayeṣu kṣetreṣu sphaṭikavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, sphaṭikamayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, suvarṇamayeṣu kṣetreṣu musāragalvavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, musāragalvamayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, lohitamuktāmayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, suvarṇaṃmayeṣu kṣetreṣu lohitamuktāvarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, aśmagarbhamayeṣu kṣetreṣu suvarṇavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, suvarṇamayeṣu kṣetreṣu aśmagarbhavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, indranīlamayeṣu kṣetreṣu sūryagarbhamaṇirājavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, sūryagarbhamaṇirājaśarīreṣu kṣetreṣu indranīlamaṇirājavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, lohitamuktāmayeṣu kṣetreṣu candrāṃśujālamaṇḍalagarbhamaṇirājavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, candrāṃśujālamaṇḍalagarbhamaṇirājaśarīreṣu (gv 72) kṣetreṣu lohitamuktāvarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, ekaratnamayeṣu kṣetreṣu nānāratnavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, nānāratnamayeṣu kṣetreṣu ekaratnavarṇāṃ prabhāṃ pramuñcamānāni, evaṃ sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍaleṣu aparimāṇasattvakāryaprayuktāni sarvasattvadharmadhātuṃ spharamāṇānyapaśyat sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ //
bhrūvivarāntarādūrṇākośādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān śaśāṅkakāyānniścaritvā sarvadevendrānabhibhavamānān, kāmaratiṃ sarvaloke vinivartayamānān, buddhadarśanaratimanuvartayamānān, aparimāṇasattvavinayaprayuktān daśa diśo dharmadhātuṃ spharamāṇānapaśyat //
lalāṭādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān mahābrahmaṇo niścaritvā praśānteryāpathān brahmaghoṣamudīrayamāṇān sarvabuddhānadhyeṣyamāṇān sarvabuddhānabhiṣṭavamānān sarvabodhisattvān praharṣayamāṇān aparimāṇasattvakāryaprayuktān daśa diśaḥ sarvadharmadhātuṃ spharamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
śirasto 'saṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān bodhisattvānniścaritvā nānāvarṇasaṃsthānavibhūṣitaśarīratāṃ saṃdarśayamānān anuvyañjanavicitragātratāṃ prabhāvayamānān anantamadhyaprabhāmaṇḍalameghān pramuñcamānān sarvabuddhānāṃ pūrvabodhisattvacaryāmārabhya dāyakapratigrāhakavastuparityāgaprakārameghān sarvaromavivarebhyo niścārayamāṇān nānāpāramitāsaṃprayuktān pūrvayogasamudrān saṃdarśayamānān dānacaryāṃ lokasya saṃvarṇayamānān mātsaryamalaṃ vinivartayamānān sarvagrāhotsarge sattvānniyojayamānān, vicitrasarvaratnālaṃkārālaṃkṛtaṃ lokamadhitiṣṭhamānān, dānapāramitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpya pariṣkāravaśitāyāṃ pratiṣṭhāpayamānān, sarvalakṣaṇaguṇān saṃvarṇayamānān, buddhalakṣaṇasaṃbhave hetumupadiśyamānānapaśyat / asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā śīlapāramitāṃ saṃvarṇayamānān, sarvabuddhānāṃ śīlapāramitāsaṃprayuktān pūrvayogasamudrān sarvaromavivarebhyaḥ saṃdarśayamānān, sarvasattvān sarvalokagativiṣayebhyo vimukhīkṛtya tathāgataviṣayābhimukhīkurvāṇān, kāmalokaṃ vijugupsamānān, viparyāsapaṭalaṃ loke vikiramāṇān, vitathaparikalpān praśamayitvā bodhisattvaśīle saṃniyojayamānān, mahākaruṇāśīlaṃ saṃvarṇayitvā tathāgataśīlapratilambhāya buddhamārgapratipattiśīle sattvān pratiṣṭhāpayamānān, svapnopamāṃ bhavagatiṃ sattvānāṃ prabhāvayitvā svapnavidhisamavasaraṇatāyai viṣayaparigrahakleśavaśitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānānapaśyat /
asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścarya suvarṇavarṇacchavitāṃ loke 'bhidyotayamānān, akrodhānupāyāsatāyāmakhiladuṣṭāvinaṣṭāpratihatacittāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, sarvatiryagyonigatisamucchedāya sarvaromamukhebhyaḥ kṣāntipāramitāsaṃprayuktān tathāgatapūrvayogameghānniścārayamāṇān, kṣāntibale sattvān pratiṣṭhāpayamānān, dharmavaśitāyāṃ sattvānavabhāsayamānānapaśyat / asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścarya anantabodhisattvavīryabalaṃ saṃdarśayamānān, sarvajñatārambhāvivartyabalena (gv 73) sarvasattvaśrutasāgaraparyeṣṭiparikhedatāṃ saṃvarṇayamānān, sarvatathāgatapūjopasthāne sattvānniyojayamānān, sarvaduḥkhaskandhavinivartanamahāvīryārambhe sattvān pratiṣṭhāpayamānān, vīryapāramitāpratisaṃyuktān pūrvayogameghān sarvaśarīrānniścārayamāṇān, bodhisattvavīryapāramitācaryāṃ saṃdarśayamānān, kausīdyaparvatān sattvānāṃ vikiramāṇān, vīryapāramitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, karmavaśitāyāṃ lokaṃ viniyojayamānān adhiṣṭhānaprayuktānapaśyat /
asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā bodhisattvānusmṛtipathe sattvān pratiṣṭhāpayamānān, sarvāvaraṇanivaraṇatimiraṃ vidhamamānān, sarvamadapramādāt sattvān vinivartayamānān, apramādadharme pratiṣṭhāpayamānān, stambhasaṃrambhamānadhvajānprapātayamānān, buddhadhyānāṅgasāgaramudīrayamānān, dhyānapāramitāṃ loke saṃvarṇayamānān, dhyānapāramitāpratisaṃyuktān pūrvayogameghān sarvaromavivarebhyo niścārayamāṇān, cittavaśitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, kṣaṇe kṣaṇe dharmadhātuṃ spharamāṇānapaśyat / asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā buddhadharmaparyeṣṭisaṃprayuktān pūrvayogameghān sarvaromavivarebhyo niścārayamāṇān, sarvasvarāṅgasāgararūtaiḥ prajñāpāramitāmeghānnigarjamānān, samyagdṛṣṭividyutaṃ niścārayamāṇān, dharmasvabhāvarutaghoṣān ravamāṇān, ātmadṛṣṭiparvatakūṭānisattvānāṃ pradāryamāṇān, sarvadṛṣṭiśalyānyuddharamāṇān, kāṅkṣāvimatimativicikitsātimiraṃ vidhamamānān, adhimuktivaśitāṃ saṃvarṇayamānān, cittakṣaṇe cittakṣaṇe dharmadhātuṃ spharamāṇānapaśyat /
asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā sarvabuddhopāyakauśalyanayamaṇḍalaṃ prabhāvayamānān, upāyakauśalyapratisaṃyuktān pūrvayogameghān sarvaromavivarebhyo niścārayamāṇān, upayakauśalyacaryāṃ loke prabhāvayamānān, mahāyānaniryāṇamabhidyotayamānān, sarvabuddhamaṇḍalaṃ saṃvarṇayamānān, saṃsāranirvāṇāsaṃbhinnāṃ bodhisattvacaryāṃ saṃvarṇayamānān, darśayamānān, bodhisattvopāyakauśalyapāramitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, sarvabodhisattvopapattivaśitāmaṇḍalaṃ loke nidarśayamānān, cittotpāde dharmadhātu spharamāṇānapaśyat / asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā sarvatathāgatanāmasamudrameghān sarvaromavivarebhyo nigarjamānān, sarvabodhisattvapraṇidhānapāramitāpariśuddhisaṃprayuktān pūrvayogameghān sarvaromamukhamaṇḍalebhyaḥ pramuñcamānān, praṇidhānapāramitāṃ saṃvarṇayamānān, sarvabodhisattvavaśitāsu sattvān pratiṣṭhāpayamānān, aparāntakoṭyāviddhaṃ mahāpraṇidhānarathacakraṃ sarvadharmānusaraṇaṃ sarvakleśavinivartanamajñānaparvatavikiraṇaṃ loke prabhāvayamānān, nānāpraṇidhānavikurvitaiḥ cittakṣaṇe cittakṣaṇe dharmadhātuṃ spharamāṇānapaśyat /
asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvānniścaritvā bodhisattvabalamavabhāsayamānān, bodhisattvabalapariniṣpattirutaṃ pramuñcamānān, balapāramitāpariniṣpattisaṃbhavapūrvayogameghān sarvaromavivarebhyo niścārayamāṇān, sarvamāraparapravādyanavamṛdyabalaṃ saṃdarśayamānān, sarvacakravālavajraparvataśarīropanipātātmabhedyabalaṃ prabhāvayamānān, (gv 74) sarvakalpoddāhāgnisāgarasaṃvāsaśarīrānuddayotabalaṃ saṃdarśayamānān, gaganatale sarvalokadhātuprasarapāṇitalasaṃdhāraṇabalatāṃ saṃdarśayamānān, cittakṣaṇe cittakṣaṇe ṛddhivaśitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān dharmadhātuspharaṇāpratiprasrabdhānapaśyat /
asaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃśca bodhisattvān niścaritvā sattvānāṃ jñānamaṇḍalaṃ dyotayamānān, jñānaparimitāpariśuddhisaṃprayuktān pūrvayogameghān sarvaromavivarebhyaḥ pramuñcamānān, sarvabuddhaguṇajñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ loke prabhāvayamāṇān, sarvabuddhasaṃjñābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ saṃdarśayamānān, sarvapraṇidhyabhinirhārābhijñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ paridīpayamānān, sarvasattvasaṃgrahapraṇidhyabhinirhārajñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ vikhyāpayamānān, sarvasattvanairātmyāsvabhāvāvatārābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ vikhyāpayamānān, sarvasattvacittasāgaravyavalokanābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ prakāśayamānān, sarvasattvendriyavicayajñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ pravibhajamānān, sarvasattvāśayādhimuktivyavalokanajñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ saṃvarṇayamānān, sarvasattvakarmasāgarāvatārābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ vivaramāṇān, sarvasattvapraṇidhānasāgarāvatārajñānābhijñāvatīṃ jñānabhūmiṃ saṃdarśyaṃ jñānapāramitāyāṃ sattvān pratiṣṭhāpayamānān, cittakṣaṇe cittakṣaṇe dharmadhātuṃ spharamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
mūrdhata uṣṇīṣavivarādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatavigrahān varalakṣaṇānuvyañjanaviśuddhayalaṃkārān prataptajāmbūnadakanakaparvatanirbhāsān sarvadaśadikpratāpanāpramāṇadīptaprabhāmaṇḍaladharmadhātunayaspharaṇaghoṣān anantamadhyabuddhavikurvitasaṃdarśanān sarvajagadasaṃbhinnadharmameghānabhipravarṣamāṇān, yaduta bodhimaṇḍavaragatānāṃ bodhisattvānāṃ samantadharmadhātutalabhedābhimukhajñānameghaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, abhiṣekaprāptānāṃ bodhisattvānāṃ samantatalameghaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, mahādharmayauvarājyābhiṣiktānāṃ bodhisattvānāṃ samantamukhapraveśaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, kumārabhūtānāṃ bodhisattvānāṃ samantavyūhaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, avivartyānāṃ bodhisattvānāṃ mahākarūṇādṛḍhakūṭaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, śuddhādhyāśayānāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmasvabhāvabhedajñānavajraṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, pūrvayogasaṃpannānāṃ bodhisattvānāṃ samantajagatsaṃgrahavyūhaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, janmajānāṃ bodhisattvānāṃ tryadhvatathāgataparṣanmaṇḍalābhimukhavijñaptimeghaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, yogācārāṇāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmasvabhāvatalanirghoṣaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, ādikarmikāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahākaruṇānayopāyagarbhameghasaṃbhavaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, prathamacittotpādikānāṃ bodhisattvānāṃ pragraha kośopacayagarbhaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān,
udārādhimuktikānāṃ bodhisattvānāmakṣayavimokṣatathāgatapraṇidhipragrahakośaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, rūpāvacarāṇāṃ sattvānāṃ samantatalākṣayakośaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, brahmakāyikānāṃ devānāmapramāṇanayasāgaranigarjitaghoṣaṃ (gv 75) nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, vaśavartināṃ devānāṃ balasaṃbhavadharmopakaraṇākṣayakośaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, mārakāyikānāṃ devānāṃ citradhvajasarvajñatāsaṃbhārasaṃmārjanaghoṣaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, nirmāṇaratīnāṃ devānāṃ jñānaratnavicitradhuraṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, tuṣitānāṃ devānāṃ bodhisattvapraṇidhivicitradhvajaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, yāmānāṃ devānāṃ sarvatathāgatānusmṛtikośaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, śakradevendrabhavaneṣu tathāgatadarśanaprītivegasaṃbhavaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, yakṣendrabhavaneṣu dharmadhātugaganatathāgatavikurvitaspharaṇameghaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, gandharvendrabhavaneṣu sarvatathāgatadharmasaṃgītinirghoṣaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, asurendrabhavaneṣu jñānanayavajramaṇḍalaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, garuḍendrabhavaneṣu sarvatathāgatasaṃbhavopāyameghaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, kinnarendrabhavaneṣu sarvadharmameghasaṃgītinirghoṣaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, nāgendrabhavaneṣu bodhisattvavikurvitanirghoṣabhavagatyudvegasaṃbhavaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, mahoragendrabhavaneṣu
prītisāgaravivardhanavegaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, manuṣyalokeṣu sarvajagadviśeṣajñānaviṣayaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, narakalokeṣu sarvasaṃsāraduḥkhapraśāntanirghoṣāryamārgavacanādhārālaṃkāraṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, tiryagyoniṣu anavadyakarmapathapratipattinirghoṣatathāgatānusmṛtimeghamaṇḍalaśarīraṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, yāmalaukikeṣu sarvatathāgatapāramitānirnādasarvasattvatyāgacittasaṃbhavaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, vinipatiteṣu sattveṣu sarvaduḥkhopaśamapratilābhasamāśvāsanasvaranirghoṣaṃ nāma dharmameghavarṣamabhipravarṣamāṇān, sarvadharmadhātuṃ spharamāṇān sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
sarvaromamukhebhyaśca ekaikasmādromavivarādasaṃkhyeyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni raśmijālamaṇḍalāni niścaritvā asaṃkhyeyabalarūpāvartavyūhān asaṃkhyeyavicitrakāryapratyupasthānāni daśa diśo dharmadhātuṃ spharamāṇānyapaśyat / yaduta kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalādvimaladānacaryāsarvasvaparityāgavikurvitamapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvatryadhvabodhisattvaśīlavratasamādānākalpamaṇḍalavikurvitamapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvabodhisattvakṣānticaryārūpatryadhvaprāptānāṃ bodhisattvānāṃ hastapādottamāṅgacchedādhivāsanavikurvitaṃ pāṇidaṇḍaśasraśarīropanipātādhivāsanavikurvitaṃ sarvaśarīrabhedanahṛdayanayanoddharaṇādhivāsanavikurvitapaśyat / yairapyanyaistryadhvaprāptabodhisattvavikalpitātmabhāvaiḥ sarvajñatādharmaparyeṣṭinidānaṃ sarvakāyikacaitasikaprapīḍitānyaṅgapratyaṅgacchedanāni mahākarūṇāprapīḍitairadhivāsitāni marṣitāni adhyupekṣitāni, tānyapi sarvabodhisattvakṣānticaryāvikurvitapratibimbarūpāṇyapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvabodhisattvavīryacaryādhimātratāvibhaktarūpāṇyatītānāgatapratyutpannāni bodhisattvavikurvitāni lokasaṃkampanasāgarasaṃkṣobhanasattvasaṃvejanasarvatīrthyasaṃtrāsanamāramaṇḍalavidrāvaṇadharmadigdyotanamahābodhisattvavikramavikurvitānyapaśyat / (gv 76) kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalād yāni sarvabodhisattvacaryānirūpaṇāni yānyātmabhāvopādānāni ye kulopapattiparigrahāya rūpakāya pariniṣpattaye ye kalyāṇamitrānuśāsanīparigrahāḥ, yāni kalyāṇamitropadeśapratipattisthānāni, yāni tathāgatadhyānāṅgapariniṣpattyanurūpavihārabhavanavimānajanapadagirikandarāṇi, yāni ṛṣiśarīrāṇi, yaistāni dhyānāṅgāni niṣpāditāni, yāni nṛpādhipatyāni, yāni naiṣkramyamukhāni, ye vratasamādānākalperyāpathāḥ, tatsarvaṃ sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyat //
kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalāt prajñāpāramitācaryāvihārasarvadharmaparyeṣṭisaṃprayuktān kāyaparigrahānapaśyat / yaiḥ kāyairekaikaṃdharmapadaṃ sarvāstiparityāgitayā sarvasattvānāmantikātparyeṣitaṃ sarvopasthānaparicaryāsarvakalyāṇamitrasakāśātparyeṣitaṃ śraddhāgauravanirjātena ca kāyapramāṇena tathāgatasakāśātparyeṣitam, yathā caikatvaṃ dharmapadaṃ tathā sarvadharmapadāni prajñāpāramitāpratisaṃyuktāni yāni sarvajagadupapattipratibhāsaiḥ kāyaiḥ paryeṣitāni, tatsarvaṃ sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ ekaikasmādromamukharaśmijālamaṇḍalādapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvabodhisattvaparipākopāyasattvagatisamudraprasaritān sarvasattvasaṃgrahaprayogānapaśyat / ekaikaṃ ca sattvaṃ sarvasattvakāyasadṛśairātmabhāvopacāramukhaiḥ pūrvātmabhāvopādānairupāyakauśalyacaryāprayuktaiḥ saṃgṛhyamāṇaṃ tata ekaikasmādromamukharaśmijālamaṇḍalādapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalāt yā bhagavataḥ pūrvasarvakalpapraṇidhyabhinirhāracaryā sarvasattvaparipākapraṇidhyabhinirhāracaryā sarvakṣetrapariśuddhipraṇidhyabhinirhāracaryā, yāni ca sarvapraṇidhyabhinirhāramaṇḍalāni teṣu teṣu tathāgatapādamūleṣu abhinirhṛtāni sarvasaṃsāradoṣāṇāṃ tasya tasya saṃsāradoṣasya pratipakṣeṇa, tatsarvaṃ sudhanaḥ śreṣṭhidārakastata ekaikasmādromamukharaśmijālamaṇḍalādapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvabalapāramitācaryāsaṃprayuktān pūrvayogasamudrānapaśyat / kutaścidromamukharaśmijālamaṇḍalātsarvajñānacaryāvicārasaṃprayuktānajñānanidrāprasuptasattvaprabodhanaśarīrān pūrvayogasamudrānapaśyat //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sāradhvajaṃ bhikṣuṃ tathā samāhitamupanidhyāyantamupaparīkṣamāṇaḥ, tatsamādhivimokṣamaṇḍalamanusmaran, tāmacintyāṃ bodhisattvasamādhivṛṣabhitāmanuvicintayan, tamacintyaṃ sattvārthanayasāgaramavataran, tadacintyaṃ samantasrotābhimukhavyūhābhisaṃskāramukhamanusaran, adhimucyamānaḥ, taddharmadhātuvyūhaviśuddhijñānamukhamavataran, tadbuddhādhiṣṭhānaṃ saṃpratīcchan, jñānaṃ nistīrayamāṇaḥ, tadbodhisattvavaśitābalaṃ saṃjanayan, tadbodhisattvapraṇidhibalaṃ dṛḍhīkurvāṇaḥ, tadbodhisattvacaryābalaṃ vistārayan, sāradhvajasya bhikṣoḥ purataḥ ekamapi rātriṃdivasamatināmayati, dvāvapi, saptāpi rātriṃdivāni purato 'tināmayati, ardhamāsamapi, māsadvayamapi, yāvat ṣaḍapi māsān ṣaḍ vā rātriṃdivāni sāradhvajasya bhikṣoḥ purato 'tināmayati / tataḥ ṣaṇṇāṃ māsānāṃ ṣaṇṇāṃ ca rātriṃdivānāmatyayena sāradhvajo bhikṣustasmātsamādhervyutthitaḥ / sudhana āha - āścaryaṃ batedam, ārya, yāvadgambhīra eṣa (gv 77) samādhiḥ / yāvadvipulo yāvadapramāṇaviṣayo yāvadacintyavikurvitavyūhaḥ yāvadatulyālokaḥ yāvadasaṃkhyeyavyūhaḥ yāvadasaṃhāryagocaraḥ yāvadasaṃbhinnaviṣayaḥ yāvatsamadigvirocanaḥ yāvadapramāṇasattvārthaprayoga eṣa samādhiḥ, yatra hi nāma evaṃ sarvasattvānāmaparimāṇaduḥkhaskandhavyupaśamāya pratyupasthitaḥ, yaduta dāridryaduḥ khaskandhavyupaśamārthena pratyupasthitaḥ /
narakagativyupacchedanārthena tiryagyonigatiparitrāṇārthena sarvākṣaṇagatidvārapithanārthena svargagatyupanayanārthena devamanuṣyaratisukhasaṃbhavārthena dhyānaviṣayaratyanubhavārthena saṃskṛtāvacarasukhasaṃvardhanārthena traidhātukaniḥsaraṇamukhasaṃdarśanārthena pratyupasthitaḥ / bodhicittasaṃbhavahetuparidīpanārthena pratyupasthitaḥ / puṇyajñānasaṃbhārasaṃbhavahetusaṃvardhanārthena vipulamahākaruṇāvegavivardhanārthena mahāpraṇidhānabalasaṃjananārthena bodhisattvamārgāvabhāsapratilambhārthena mahāpāramitāyānavyūhārthena mahāyānaviśeṣāvatārābhinirhārārthena samantabhadracaryājñānāvalokārthena bodhisattvabhūmijñānālokapratilābhārthena sarvabodhisattvapraṇidhicaryāniryāṇavyūhaviśuddhisamudāgamārthena sarvajñaviṣayākramaṇādhiṣṭhānārthena pratyupasthitaḥ / ko nāma ārya eṣa samādhiḥ? āha - asti kulaputra, samantacakṣurupekṣāpratilabdhā nāma prajñāpāramitā / tadāloka eṣa samādhiḥ samantamukhaviśuddhivyūho nāma / etasya kulaputra samantacakṣurupekṣāpratilabdhaprajñāpāramitālokanirjātasya samantamukhaviśuddhivyūhasya samādheḥ subhāvitatvātsamantamukhaviśuddhivyūhapūrvaṃgamāni paripūrṇāni daśa samādhyasaṃkhyeyaśatasahasrāṇyājāyante / āha - etāvatparamaḥ ārya asya samādherviṣayaḥ? āha - etaṃ kulaputra samādhiṃ samāpannasya adhiṣṭhānaṃ lokadhātuvijñaptiṣu / adhiṣṭhānaṃ lokadhātvavatāreṣu / adhiṣṭhānaṃ lokadhātuvikrameṣu / adhiṣṭhānaṃ lokadhātupratimaṇḍaleṣu / adhiṣṭhānaṃ lokadhātuparikarmasu / adhiṣṭhānaṃ lokadhātupariśodhaneṣu / adhiṣṭhānaṃ buddhadarśanavijñaptiṣu /
adhiṣṭhānaṃ buddhamāhātmyapratyavekṣāyām / adhiṣṭhānaṃ buddhavikurvitajñānatāyām / adhiṣṭhānaṃ buddhabalāvatārānugameṣu / adhiṣṭhānaṃ buddhaguṇasamudrāvataraṇatāsu / adhiṣṭhānaṃ buddhadharmameghasaṃpratīcchanatāsu / adhiṣṭhānaṃ sarvabuddhadharmacakrapravartanāsaṃbhedajñānānugameṣu / adhiṣṭhānaṃ buddhaparṣaṇḍalasamudrāvataraṇāvagāhanatāsu / adhiṣṭhānaṃ daśadikpraveśānusaraṇatāsu / adhiṣṭhānaṃ buddhadharmadeśanānuvilokaneṣu / adhiṣṭhānaṃ buddhadiganulokanatāsu / adhiṣṭhānaṃ mahākaruṇādigavijahanatāsu / adhiṣṭhānaṃ maitrīdikspharaṇatāsu / adhiṣṭhānaṃ buddhadarśanadigavatārātṛptiṣu / adhiṣṭhānaṃ sarvasattvasamudrāvatārānugameṣu / adhiṣṭhānaṃ sarvasattvendriyasamudrajñānānugameṣu / adhiṣṭhānaṃ sarvasattvendriyasaṃbhedajñāneṣu / etamahaṃ kulaputra prajñāpāramitāvihāraṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ prajñāpāramitāvihārasāgarāvatīrṇānāṃ dharmadhātuviṣayamativiśuddhānāṃ sarvadharmagatyanusṛtijñānināṃ vipulabuddhyapramāṇaviṣayaspharaṇānāṃ mahādhāraṇyavabhāsavaśavartināṃ sarvasamādhimaṇḍalālokasupariśuddhānāmabhijñāvikurvitavṛṣabhitāniryātānāmakṣayapratisaṃvitsāgarāvatīrṇānāṃ bhūmigarbhamadhuranirghoṣāṇāṃ sarvajagatpratiśaraṇabhūtānāṃ bodhisattvānāṃ caryā jñātum, guṇān vā vaktum, gocaro vā nidarśayitum, (gv 78) viṣayo vā prabhāvayitum, mahāpraṇidhānabalaṃ vā saṃvarṇayitum, niryāṇamukhaṃ vā avabhāsayitum, samudāgamo vā abhidyotayitum, mārgaṃ vā paridīpayitum, samādhisroto va anusartum, cittaviṣayo vā jñātum, jñānaṃ vā samatā vā avagantum //
gaccha kulaputra ihaiva dakṣiṇāpathe samudravetāḍī nāma pratyuddeśaḥ / tatra samantavyūhaṃ nāmodyānaṃ mahāprabhasya nagarasya pūrveṇa / tatra āśā nāmopāsikā prativasati suprabhasya manujendrasya bhāryā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ prayoktavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ sāradhvajasya bhikṣorantikādāttasāraḥ upajīvitadharmā avatīrṇasamādhiviṣayo labdhālokāvabhāsitajñānaḥ samādhyavabhāsapratilabdhaḥ adhimuktiviśuddhayanugatadharmanayālokānugatacetanaḥ viśuddhimukhānugatāloko digālokaprasṛtajñānaḥ sāradhvajasya bhikṣoḥ pādau śirasābhivandya anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sāradhvajaṃ bhikṣumavalokya praṇipatya punaḥ punaravalokayan abhivilokayan nipatan praṇipatan namasyan avanaman manasikurvaṃścintayan bhāvayan pāribhāvayan udānamudānayan hākkāraṃ kurvan guṇānabhimukhīkurvan anugamayan anusmaran anusmārayan dṛḍhīkurvan avijahan manasā āgamayan upanibadhnan praṇidhiṃ samavasaran darśanamabhilaṣan svaranimittamudgṛhṇan dhārayan dhāraṇānugatacitto varṇasaṃsthānamanusmaran jñānaviśeṣamanuvicintayan samādhiviṣayaṃ samavataran praṇidhiviṣayamanuprabandhan gocaraviṣayaṃ vicārayan jñānāvabhāsaṃ saṃpratīcchan sāradhvajasya bhikṣorantikātprakrāntaḥ // 7 // 10 āśā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitraguṇārādhitaḥ kalyāṇamitrasaṃpreṣitaḥ kalyāṇamitradarśanāveśāviṣṭaḥ kalyāṇamitrānuśāsanīṃ pratipadyamānaḥ kalyāṇavacanānyanusmaran, kalyāṇamiutrānugatapremā kalyāṇamitrāṇyākaraṃ buddhadarśanaṃ saṃpaśyan, kalyāṇamitrāṇi buddhadharmasaṃdarśakāni saṃpaśyan, kalyāṇamitrāṇyācāryāṇi sarvajñatādharmeṣu samanupaśyan, cakṣurbhūtāni kalyāṇamitrāṇi buddhagaganālokanatāyai saṃpaśyan, anupūrveṇa yena samudravetālīpradeśe samantavyūhamudyānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ / so 'paśyat samantavyūhamudyānaṃ sarvaratnaprākāraparikṣiptaṃ sarvaratnadrumapaṅktiṣu āviddhasamalaṃkṛtaṃ sarvaratnapaṅktirucirasūkṣmakusumareṇupramuktaṃ sarvaratnadrumasamalaṃkṛtaṃ sarvaratnadrumapuṣpavicitrakusumākīrṇaṃ sarvagandhadrumapaṅktisamantadigniścaritagandhaṃ sarvaratnamālādrumakośapramuktapralambanānāratnamālāvṛṣṭayabhipravarṣaṇaṃ sarvamaṇirājadrumamaṇiratnakṛtavicitrabhaktisaṃstīrṇopaśobhitatalaṃ sarvakalpapuṣpadrumanānāraṅgavastrapralambapracchannopacārasuvibhaktadeśaṃ sarvavādyadrumadivyātirekatūryamārutasamīritanirnāditamadhuranighoṣamanimnonnatapṛthivīsamatalāviddhaṃ sarvābharaṇavṛkṣakośapramuktābharaṇavikṛtavicitradhārābhipralambitopaśobhitavyūham /
tasmin khalu punaḥ samantavyūhe mahodyāne daśa prāsādakoṭīśatasahasrāṇi sarvamahāmaṇiratnapratimaṇḍitaniryūhavyūhāni, daśa kūṭāgāraśatasahasrāṇi jāmbūnadakūṭakanakacchadanopetāni, daśa vimānaśatasahasrāṇi vairocanamaṇiratnopaśobhitagarbhāṇi, daśa puṣkariṇīśatasahasrāṇi sarvaratnamayāni ratneṣṭakānicitāni saptaratnavicitrasopānāni nānāmaṇiratnavedikāparivṛtāni divyacandanavāriniṣyandagandhāni suvarṇavālukāsaṃstīrṇadaśaprāsādakanakamaṇiratnākīrṇatalāni caturdikṣu vibhaktasopānāni aṣṭāṅgopetavāriparipūrṇāni haṃsakrauñcamayūrakokilakalaviṅkakuṇālanirnādarutamadhuranirghoṣāṇi ratnatālapaṅktiparivṛtāni suvarṇaghaṇṭājālasaṃchannamārutasamīritamanojñanirghoṣaśabdāni uparimahāmaṇiratnavitānavitatāni nānāratnavṛkṣavāṭikāparivṛtāni ucchritacchatradhvajamaṇiratnajālodyotitāni daśa ca taḍāgaśatasahasrāṇi, kālānusāricandanakardamopacitāni sarvaratnamayavicitravarṇapadmasaṃchannāni mahāmaṇiratnapadmāvabhāsitavimalasalilāni / tasya codyānasya madhya vicitradhvajaṃ nāma mahāvimānaṃ sāgaragarbharatnapṛthivītalasaṃsthānaṃ vaidūryamaṇiratnastambhopaśobhitaṃ jāmbūnadasuvarṇasamudgatakūṭaṃ jagadvirocanamaṇiratnagarbhavyūhaphalakabaddhamasaṃkhyeyamaṇiratnajālojjvalitatalamajitavatigandhamaṇirājanirdhūpitopacāramanuracitagandhamaṇirājasamīritagandhaṃ vibodhanagandhamaṇirājavidhamanatīkṣṇendriyavāsanam /
tasmiṃśca vicitradhvaje mahāvimāne 'parimitānyāsanāni prajñaptāni - yaduta padmagarbhāṇi digrocanamaṇiratnapadmagarbhāṇi vairocanamaṇiratnapadmagarbhāṇi jagadrocanamaṇiratnapadmagarbhāṇi citrakośamaṇiratnapadmagarbhāṇi siṃhapañjaramaṇiratnapadmagarbhāṇi vimalamaṇiratnapadmagarbhāṇi maṇiratnaracitapadmagarbhāṇi samantamukhamaṇiratnapadmagarbhāṇi prabhāvyūhamaṇiratnapadmagarbhāṇi sāgarapratiṣṭhānaviśuddhamaṇiratnavyūhasamantaraśmiprabhāsamaṇirājapadmagarbhāṇi (gv 80) vajrasiṃhākrāntamaṇiratnapadmagarbhāṇi / tasya ca vicitradhvajasya mahāvimānasya aneke niryūhā acintyaratnamayā vicitraratnavyūhā acintyavarṇanirbhāsarucirasaṃsthānāḥ / tacca samantavyūhamudyānamupariṣṭāddaśabhirmahāvitānaśatasahasraiḥ saṃchannaṃ yaduta vastravitānairdrumalatāvitānaiḥ puṣpavitānairmālyavitānairgandhavitānairmaṇiratnavitānaiḥ suvarnavitānairābharaṇavitānaiḥ vajraprabhāsamaṇivitānairairāvaṇanāgarājavikurvitāpsarovitānaiḥ śakrābhilagnamaṇiratnavitānaiḥ / etatpramukhairdaśabhirvitānaśatasahasraiḥ saṃchannam / daśabhiśca mahāratnajālaśatasahasraiḥ saṃchannam / yaduta ratnagarbhakiṅkiṇījālaiḥ ratnacchatrajālaiḥ ratnabimbajālaiḥ sāgaragarbhamuktājālaiḥ nīlavaiḍūryamaṇiratnajālaiḥ siṃhalatājālaiḥ candrakāntamaṇiratnajālaiḥ gandhavigrahajālaiḥ rantamakuṭajālaiḥ rantahārajālaiḥ / etatpramukhairdaśabhirmahāmaṇiratnajālaśatasahasraiḥ saṃchannam /
daśabhiśca mahāvabhāsaśatasahasrairavabhāsitam - yaduta jyotiraśmimaṇiratnāvabhāsena ādityagarbhamaṇiratnāvabhāsena candradhvajamaṇiratnāvabhāsena gandhapradhūpanārcimaṇiratnāvabhāsena śrīgarbhamaṇiratnavabhāsena padmagarbhamaṇiratnāvabhāsena jyotirdhvajamaṇiratnāvabhāsena mahāpradīpamaṇiratnāvabhāsena samantadigvairocanamaṇiratnāvabhāsena mahāgandhameghaniścaritavidyunmālāmaṇiratnāvabhāsena / etatpramukhairdaśabhirmahāmaṇiratnāvabhāsaśatasahasrairnityāvabhāsitaṃ tanmahodyānam / daśamahābharaṇameghaśatasahasrābhivarṣitālaṃkāraṃ ca tanmahodyānaṃ daśakālānusāricandanameghaśatasahasrābhigarjitaṃ daśadivyasamatikrāntamahāmālyadāmameghaśatasahasrābhipralambitopaśobhitaṃ daśadivyasamatikrāntanānāraṅgavicitravastrameghaśatasahasrābhipravarṣitaṃ daśadivyasamatikrāntābharaṇameghaśatasahasravibhūṣitaṃ daśadevaputraśatasahasradarśanakāmādhomukhapraṇatābhipravarṣitaṃ daśāpsaromeghaśatasahasrapūrvasabhāgacaritasvakasvakātmabhāvotsṛjanābhipravarṣitaṃ daśabodhisattvameghaśatasahasradharmaśravaṇatarṣopasaṃkrāntābhipravarṣitaṃ ca tanmahodyānam / yatra āśopāsikā kāñcanagarbhamahābhadrāsanopaviṣṭā sāgaragarbhamuktājālālaṃkṛtā avabaddhamakuṭā divyātirekakanakakeyūravalayabāhuvyūhā śrīkāyaraśmimaṇiratnavirājitabāhuḥ abhinīlavimalavilambamaṇikuṇḍalā mahāratnajālasaṃchannopaśobhitaśīrṣā siṃhamukhamaṇiratnakarṇacūḍakadhāraṇī cintārājamaṇiratnahārāvasaktakaṇṭhā sarvaratnajālasaṃchannaprabhojjvalitaśarīrā prāṇikoṭiniyutaśatasahasrapraṇatakāyā /
tatra ye āśāyā upāsikāyāḥ sakāśamaparimāṇāḥ sattvāḥ pūrvasyā diśa āgacchanti, mahābrahmāṇo vā brahmapurohitā vā brahmakāyikā vā vaśavartino vā paranirmitavaśavartikāyikā vā sunirmitā vā nirmāṇaratikāyikā vā saṃtuṣitā vā tuṣitakāyikā vā suyāmā vā suyāmakāyikā vā devendrā vā trāyastriṃśatkāyikā vā yakṣendrā vā yakṣā vā gandharvendrā vā gandharvā vā kumbhāṇḍendrā vā kumbhāṇḍā vā nāgendrā vā nāgā vā asurendrā vā asurā vā garuḍendrā vā garuḍā va kinnarendrā vā kinnarā vā mahoragendrā va mahoragā vā yamā vā yamakanyā vā, pretamaharddhikā vā pretā vā manuṣyendrā vā manusyā vā / evaṃ ye dakṣiṇāyā vā paścimāyā uttarāyā uttarapūrvāyā pūrvadakṣiṇāyā dakṣiṇapaścimāyāḥ paścimottarāyā adha (gv 81) ūrdhvāyā diśa āgacchati / mahābrahmāṇo va brahmapurohitā vā brahmakāyikā vā vaśavartino vā vaśavartikāyikā vā yāvanmanuṣyendrā vā manuṣyā vā āgacchanti nānāvyādhispṛṣṭā nānākleśaparyavasthitā vividhadṛṣṭigatābhiniviṣṭāḥ karmāvaraṇavṛtāḥ, te sahadarśanādāśāyā upāsikāyāḥ sarvavyādhyupaśāntā bhavati / vigatakleśamalacittā apagatadṛṣṭiśalyāḥ sarvāvaraṇaparvatavikīrṇā anāvaraṇaviśuddhimaṇḍalamavataranti / yatra viśuddhimaṇḍale sarvakuśalamūlānyuttapante, sarvendriyāṅkurā vivardhante, sarvajñajñānanayasāgarāḥ samavasaranti / sarvadhāraṇīmukhanayasamudrā āvartante / sarvasamādhimukhanayasamudrā abhimukhībhavanti / sarvapraṇidhānamukhāni saṃjāyante / sarvacaryāmukhāni pravartante / sarvaguṇābhinirhāramukhāni viśudhyante / cittavaipulyatāsarvābhijñāvatinayena pravartante /
kāyāsaṅgatā sarvatrānugatā bhavanti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ samantavyūhamudyānaṃ praviśya samantādanuvilokayan adrākṣīdāśāmupāsikāṃ bhadrāsane niṣaṇṇām / sa yena āśopāsikā tenopajagāma / upetya āśāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya āśopāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya etadavocat - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
sā āha - ahaṃ kulaputra, aśokakṣemadhvajasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sāhaṃ kulaputra amoghadarśanā amoghaśravaṇā amoghaparyupāsanā amoghaikavāsasaṃvāsanā amoghānusmaraṇā / nāhaṃ kulaputra, anavaropitakuśalamūlānāṃ sattvānāṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchāmi darśanavijñaptyā, nāparigṛhītakalyāṇamitrāṇāṃ nāsamanvāhṛtasamyaksaṃbuddhānām / mama kulaputra sahadarśanena sattvā avaivartikā bhavantyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / api tu khalu punarme kulaputra, pūrvasyāṃ diśi tathāgatā āgatya iha ratnāsane niṣadya dharmaṃ deśayanti / yathā pūrvasyāṃ diśi, evaṃ daśabhyo digbhyaḥ / sāhaṃ kulaputra avirahitā tathāgatadarśanena, avirahitā dharmaśravaṇena, avirahitā bodhisattvasamavadhānena / yānyapīmāni kulaputra caturaśītiḥ prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇi iha samantavyūhe mahodyāne prativasanti, sarvāṇyetānyavaivartikānyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ mama sabhāgacaritāni / ye 'pyanye kulaputra kecidiha sattvāḥ prativasanti, te 'pyavivartyāḥ save 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / avivartyasaṃghasamavasaraṇā mama sabhāgacaritā bodhisattvāḥ / āha - kiyaccirotpāditaṃ tvayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittam? āha - ahaṃ kulaputra pūrvenivāsamanusmarāmi, dīpaṃkaraṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddham / tasya me tathāgatasyāntike brahmacaryaṃ cīrṇam / sa ca me tathāgataḥ pūjitaḥ, dharmadeśanā ca me tasyāntikādudgṛhītā / tasya pareṇa vimalo nāma tathāgato 'bhut / (gv 82) tasyāhaṃ śāsane pravrajitā, dharmacakraṃ ca me saṃdhāritam / tasya pareṇa keturnāma tathāgato 'bhūt / sa mayā ārāgitaḥ /
tasya pareṇa meruśrīrnāma tathāgato 'bhūt / tasya pareṇa padmagarbho nāma tathāgato 'bhūt / tasya pareṇa vairocano nāma tathāgataḥ / tasya pareṇa samantacakṣurnām tathāgataḥ / tasya pareṇa brahmaśuddho nāma tathāgataḥ / tasya pareṇa vajranābhirnāma tathāgataḥ / tasya pareṇa varuṇadevo nāma tathāgato 'bhut / anena kulaputra paryāyeṇa jātiparaṃparayā kalpaparaṃparayā buddhaparaṃparāmavatarantī anusmaramāṇā tathāgatānarhato 'nantaryatayā ṣaṭtriṃśadgaṅgānadīvālukāsamāṃstathāgatānanusmarāmi, ye mayā ārāgitā upasthitāḥ pūjitā arcitāḥ yeṣāṃ mayā antikāddharmadeśanā śrutā, yeṣāṃ ca me śāsane brahmacaryaṃ cīrṇam / ata uttari kulaputra tathāgatāḥ prajānanti, yāvanto mayā tathāgatā ārāgitāḥ /
apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvāḥ prathamacittotpādenaiva sarvadharmadhātuspharaṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvāḥ mahākarūṇānayena sarvajagadantargatatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvā mahāpraṇidhānadaśadigdharmadhātutalaniṣṭhānugamanatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvā mahāmaitryā sarvajagatspharaṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra, bodhisattvā bodhisattvacaryayā sarvakṣetreṣu sarvakalpasamavasaraṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvāḥ samādhibalena bodhisattvamārgāpratyudāvartanatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvā dharaṇībalena sarvajagatsaṃdhāraṇadhāraṇīnayānugamanatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvā jñānālokabalena tryadhvajñānayānugamanasaṃdhāraṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvā abhijñābalena sarvakṣetreṣu yathāśayasattvābhirucitaprabhājālacakrābhinirharaṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvāḥ pratisaṃvidbalena ekaghoṣodāhārasarvajagatsaṃtoṣaṇatayā, apramāṇāḥ kulaputra bodhisattvāḥ kāyaviśuddhayā sarvabuddhakṣetrasvaśarīraspharaṇatayā //
sudhana āha - kiyaccireṇa ārye tvamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase? āha - na khalu kulaputra ekasattvārambaṇatayā bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate yaduta paripākavinayāya / na sattvaśatasyārthāya, na sattvasahasrasya, na sattvaśatasahasrasya, na sattvakoṭeḥ, na sattvakoṭīśatasya, na sattvakoṭīsahasrasya, na sattvakoṭīniyutaśatasahasrasya arthāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate /
na sattvakaṅkarasyārthāya, na sattvabimbarasya, na sattvapravarasya, na sattvaparamasya, na sattvāvarasya, na sattvāsīnasya, na sattvānaupamyasya, na sattvanemasya, na sattvavipāsasya, na sattvamṛgavasya, na sattvavināhasya, na sattvavirāgasya, na sattvāvagamasya, na sattvavivagasya, na sattvasaṃkramasya, na sattvavisarasya, na sattvavijaṅgasya, na sattvavisrotasaḥ, na sattvavivāhasya, na sattvavibhakteḥ, na sattvavigdhantasya, na sattvatulanasya, na sattvātulasya, na sattvavaraṇasya, na sattvavivaraṇasya, na sattvavanasya, na sattvavivarṇasya, na sattvasāmyasya, na sattvavaraṇasya, na sattvavicārasya, na sattvavisārasya, na sattvavyatyastasya, na sattvābhyudgatasya, na sattvavisṛṣṭasya, na sattvadevalasya, na sattvaparibhedasya, na sattvavikṣobhasya, na sattvapaliguñjasya, na sattvaharitasya, (gv 83) na sattvālokasya, na sattvendriyasya, na sattvahelukasya, na sattvadurbudasya, na sattvaharuṇasya, na sattvamālutasya, na sattvamailutasya, na sattvakṣayasya, na sattvākṣayamuktasya, na sattvailatāyāḥ, na sattvamālutāyāḥ, na sattvamaṇḍumāyāḥ, na sattvaviṣamatāyāḥ, na sattvasamatāyāḥ, na sattvapramantāyāḥ, na sattvapramartāyāḥ, na sattvāmantrāyāḥ, na sattvānnamantrāyāḥ, na sattvasaṅgamantrāyāḥ, na sattvavimantrāyāḥ na sattvahimantrāyāḥ na sattvaparamantrāyāḥ, na sattvaśivamantrāyāḥ, na sattvailāyāḥ, na sattvavelāyāḥ, na sattvatelāyāḥ, na sattvaśailāyāḥ, na sattvakelāyāḥ, na sattvaśilāyāḥ, na sattvaśvelāyāḥ, na sattvanelāyāḥ, na sattvabhelāyāḥ, na sattvaselāyāḥ, na sattvapelāyāḥ,
na sattvahelāyāḥ, na sattvamelāyāḥ, na sattvasaraḍasya, na sattvamārutasya, na sattvamerutasya, na sattvakhelutasya, na sattvamālutasya, na sattvamulutasya, na sattvājavasya, na sattvakamalasya, na sattvakamarasya, na sattvātarasya, na sattvaheluvasya, na sattvaveluvasya, na sattvajāvakasya, na sattvahavasya, na sattvahavalasya, na sattvabimbarasya, na sattvabimbahurasya, na sattvacaraṇasya, na sattvacaramasya, na sattvaparavasya, na sattvadhavarasya, na sattvapramadasya, na sattvavigamasya, na sattvodvartanasya, na sattvanirdeśasya, na sattvakṣayasya, na sattvasaṃbhūtasya, na sattvamamasya, na sattvavadasya arthāya, na sattvotpalasya, na sattvapadmasya, na sattvasaṃkhyāyāḥ, na sattvopāgamasya, na sattvagatyāḥ na sattvāsaṃkhyeyasya, na sattvāsaṃkhyeyaparivartasya, na sattvāparimāṇasya, na sattvāparimāṇaparivartasya, na sattvāparyantasya,na sattvāparyantaoparivartasya, na sattvāsamantasya, na sattvāsamantaparivartasya, na sattvāgaṇeyasya,na sattvāgaṇeyaparivartasya, na sattvātulyasya, na sattvātulyaparivartasya, na sattvācintyasya, na sattvācintyaparivartasya, na sattvāparyantasya, na sattvāparyantaparivartasya, na sattvāmāpyasya, na sattvāmāpyaparivartasya, na sattvānabhilāpyasya, na sattvānabhilāpyaparivartasya, na sattvānabhilāpyānabhilāpyasya arthāya, na sattvānabhilāpyānabhilāpyaparivartasyārthāya /
naikalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na sahasralokadhātuparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyatrisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannānāṃ sattvānāmarthāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate yaduta paripākavinayāya, api tu aśeṣaniḥśeṣānavaśeṣasarvalokadhātuparyāpannānāṃ sarvasattvānāmarthāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate yaduta paripākavinayāya / naikabuddhārāgaṇatāyai bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate yaduta ārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai / na daśabuddhārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyalokadhātuparamāṇurajaḥsamabuddhārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikalokadhātuparyāpannabuddhavaṃśārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai, (gv 84) na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannatathāgatavaṃśārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikabuddhakṣetrapariśodhanāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyalokadhātuparamāṇurajaḥsamabuddhakṣetrapariśodhanāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate /
naikatathāgataśāsanasaṃdhāraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥ samatathāgataśāsanasaṃdhāraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikabuddhaprasthānapraṇidhānavimātratāvataraṇāya na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamabuddhaprasthānapraṇidhānavimātrāvaraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikatathāgatabuddhakṣetravyūhāvataraṇatāyai, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamatathāgatabuddhakṣetravyūhāvataraṇāya, bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikabuddhaparṣanmaṇḍalavibhaktyavataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamabuddhaparṣanmaṇḍalavibhaktyavataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikatathāgatadharmacakrasaṃdhāraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamatathāgatadharmacakrasaṃdhāraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikasattvacittasamudrāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasattvacittasamudrāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikasattvendriyacakraparijñāyai, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasattvendriyaparijñāyai bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikasattvendriyasāgarāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamasattvendriyasāgarāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate /
naikalokadhātukalpaparaṃparāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātukalpaparaṃparāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikalokadhātuparyāpannasarvasattvacaryāvāsanānusaṃdhyavataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannasarvasattvacaryāvāsanānusaṃdhyavataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikalokadhātuparyāpannasarvasattvakleśasamudrāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannasarvasattvasarvakleśasamudrāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikalokadhātuparyāpannasarvasattvasarvakarmasamudrāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇūrajasamalokadhātuparyāpannasarvasattvasarvakarmasamudrāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / naikalokadhātuparyāpannasarvasattvasarvacaryāsamudrāvataraṇāya, na yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuparyāpannasarvasattvasarvacaryāsamudrāvataraṇāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / api tu aśeṣaniḥśeṣānavaśeṣasarvasattvadhātuparipākavinayāya bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / anavaśeṣasarvabuddhārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai bodhisattvānāṃ bodhāya cittamutpadyate / anavaśeṣasarvalokadhātuparyāpannasarvabuddhavaṃśārāgaṇābhirādhanapūjopasthānatāyai (gv 85) bodhisattvānāṃ praṇidhyabhilāṣo bhavati / anavaśeṣasarvabuddhakṣetrapariśodhanāya bodhisattvānāmāśayo dṛḍhībhavati /
anavaśeṣasarvabuddhaśāsanasaṃdhāraṇāya bodhisattvānāṃ prayogaḥ saṃbhavati / anavaśeṣasarvatathāgataprasthānapraṇidhivimātratānugamāya bodhisattvānāṃ cittavegāḥ prādurbhavanti / anavaśeṣasarvatathāgatasarvabuddhakṣetraguṇavyūhāvataraṇāya bodhisattvānāṃ vyavasāya utpadyate / anavaśeṣasarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudrāvataraṇāya bodhisattvānāmabhilāṣaḥ prabhavati / anavaśeṣasarvajagaccittasāgarāvagāhanatāyai bodhisattvānāṃ prārthanā saṃjāyate / anavaśeṣasarvasattvendriyacakraparijñāyai bodhisattvānāmabhikāṅkṣotpadyate / anavaśeṣasarvasattvendriyasāgarāvataraṇatāyai bodhisattvānāmutsoḍhirājāyate / anavaśeṣasarvalokadhātukalpaparaṃparāvataraṇāya bodhisattvānāṃ chandaḥ saṃbhavati / anavaśeṣasarvasattvakleśavāsanānusaṃdhisamucchedāya bodhisattvānāṃ parākrama ājāyate / anavaśeṣasarvasattvakarmakleśasamudrocchoṣaṇāya bodhisattvānāṃ mahājñānasūrya udāgacchati / anavaśeṣasarvasattvacaryāparijñāyai bodhisattvānāṃ prajñālokaḥ prādurbhavati / anavaśeṣasarvasattvaduḥkhāgniskandhapraśamanāya bodhisattvānāṃ mahākarūṇāmeghaḥ samudāgacchati / saṃkṣepaeṇa kulaputra etatpramukhāni daśa bodhisattvacaryānayamukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi, yāni bodhisattvena samudānayitavyāni / api tu khalu punaḥ kulaputra sarvadharmasamavasaraṇā bodhisattvānāṃ caryā yaduta jñānānugamāya / sarvakṣetrasamavasaraṇā bodhisattvānāṃ caryā yaduta pariśodhanatāyai / tasyā mama kulaputra evaṃpraṇidheryanniṣṭhā kāma dhātuviśuddhiḥ, tanniṣṭhāni mama praṇidhānāni bhavantu /
yanniṣṭhā lokadhātuviśuddhiḥ, tanniṣṭhāni mama praṇidhānāni bhavantu / yā niṣṭhā sarvasattvakleśavāsanānusaṃdhyanuśayānām, tanniṣṭhāni mama praṇidhānāni bhavantu //
āha - ko nāma ārye eṣa vimokṣaḥ? āha - aśokakṣemadhvajo nāma kulaputra eṣa vimokṣaḥ / etamahaṃ kulaputra, ekaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sāgarasamacittānāṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhadharmasaṃpratīcchanatayā, merukalpānāṃ dṛḍhādhyāśayatayā, sudarśanabhaiṣajyarājopamānāṃ sarvasattvakleśavyādhipramokṣaṇatayā, ādityakalpānāṃ sarvasattvāvidyāndhakāravidhamanatayā, dharaṇīsamacittānāṃ sarvasattvāśrayapratiṣṭhānabhūtatayā, mārūtasadṛśānāṃ sarvajagadarthakaraṇatayā, pradīpabhūtānāṃ sarvasattvajñānālokakaraṇatayā, meghopamānāṃ śāntanirghoṣayathāvaddharmapravarṣaṇatayā, candropamānāṃ puṇyaraśmijālapramocanatayā, śakropamānāṃ sarvajagadārakṣāpratipannatayā caryā jñātuṃ guṇān vā vaktum, acintyā vā bodhisattvaśikṣāḥ prabhāvayitum, anantamadhyā vā bodhisattvapraṇidhivikalpāḥ saṃdarśayitum //
gaccha kulaputra ayamihaiva dakṣiṇāpathe samudravetālyāṃ nālayurnāma janapadaḥ / tatra bhīṣmottaranirghoṣo nāma ṛṣiḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha / sa te kulaputra bodhisattvacaryāmupadekṣyati // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidāraka āśāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya āśāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya praṇipatya aśrumukho rudan bodhiparamadurlabhatāmanuvicintayan, kalyāṇamitradurārāgaṇatāmanuvicintayan, satpuruṣasamavadhānasudurlabhatāmanuvicintayan, bodhisattvendriyapratilābhadurabhisaṃbhavatāmanuvicintayan, bodhisattvāśayaviśuddhidurlabhatāmanuvicintayan, sabhāgamitrasamavadhānadurlabhatāmanuvicintayan, yathāvadbodhyabhimukhacittanidhyaptidurlabhatāmanuvicintayan, aviṣamadharmanayānuśāsanīprayogadurlabhatāmanuvicintayan, asaṃhāryacittakalyāṇatāyogasaṃjananadurlabhatāmanuvicintayan, sarvajñatāvegavivardhanadharmālokasudurlabhatāmanuvicintayan, āśāyā upāsikāyā antikātprakrāntaḥ // 8 // 11 bhīṣmottaranirghoṣaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako bodhisattvānuśāsanyanugatacitto bodhisattvacaryāpariśodhanānugatacitto bodhisattvapuṇyabalavivardhanacitto buddhadarśanavegāvabhāsitacitto dharmanidhānapratilābhasaṃjātacittavego mahāpraṇidhānābhinirhārapravardhitacittavegaḥ sarvadharmadigabhimukhacitto dharmasvabhāvāvabhāsitacittaḥ sarvāvaraṇavikiraṇacitto nirandhakāradharmadhātuvyavalokanacitto nārāyaṇavajraratnābhedyavimalāśayacittaḥ sarvamārabaladuryodhanadurdharṣaṇacitto 'nupūrveṇa yena nālayurjanapadaḥ tenopasaṃkramya bhīṣmottaranirghoṣamṛṣimanveṣate sma / tena ca samayena bhīṣmottaranirghoṣarṣiranyatamasminnāśramapade viharati sma asaṃkhyeyavicitradrumalatāvanaramaṇīye vividhavṛkṣapatrasaṃchanne sadāpraphullitavicitrapuṣpavṛkṣe sadāphalopacitaphalavṛkṣe nānāratnavṛkṣodāramaṇiphalakasaṃskṛtatale suvibhaktamahācandanadrume manojñāgaruvṛkṣasadāpramuktagandhopaśobhite caturdikṣuvibhaktagandhopaśobhite caturdikṣu vibhaktapāṭalīvṛkṣasamalaṃkṛte nyagrodhavṛkṣapādaparucirasaṃsthāne sadāpakvaphalajambūvṛkṣapravarṣaṇe navanalinīpadmotpalakumudopaśobhite / adrākṣītsudhanaḥ śreṣṭhidārako bhīṣmottaranirghoṣamṛṣiṃ daśaṛṣisahasraparivṛtaṃ candanatalāvabaddhāyāṃ kuṭyāṃ jaṭāmakuṭadhāriṇamajinadarbhacīvaravalkalavasanaṃ tṛṇasaṃstaropaviṣṭam / dṛṣṭvā ca punaryena bhīṣmottaranirghoṣa ṛṣistenopajagāma /
upetya bhūtakalyāṇamitrapratilambanāśayakalyāṇamitrāyadvārāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, bhūtamārgopanayāya kalyāṇamitrānuśāsanyadhīnāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, sarvajñatābhūmyupanayena kalyāṇamitradāsādhīnāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, daśabalajñānaratnadvīpopanayena kalyāṇamitrolkāvabhāsitāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, daśabalajñānālokasaṃjananatayā kalyāṇamitramārgāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, akṣuṇṇasarvajñatāpuraprāpaṇatayā kalyāṇamitrapradīpāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, samaviṣamasaṃdarśanatayā kalyāṇamitraṃ setuṃ sarvajñatāyāḥ saṃpaśyan, sarvaprapātabhayavigamanatayā kalyāṇamitracchatrāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, mahāmaitrībalāhlādasaṃjananatayā kalyāṇamitravegāṃ sarvajñatāṃ saṃpaśyan, mahākaruṇāsaṃjananatayā kalyāṇamitrādhīnāṃ sarvajñatādarśanaparipuṣṭiṃ saṃpaśyan, dharmasvabhāvanayāvabhāsanatayā sarvaśarīreṇa praṇipatya utthāya bhīṣmottaranirghoṣamṛṣiṃ anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya prāñjalibhūtaḥ purataḥ sthitvā manojñopacāreṇa manojñāṃ vācamudīrayan evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu bhīṣmottaranirghoṣaṛṣistāni daśa māṇavakasahasrāṇyanuvilokya evamāhaanena māṇavakāḥ kulaputreṇa anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / sarvasattvāścābhayenopanimantritāḥ / ayaṃ sa kulaputrāḥ sarvasattvahitasukhāya pratyupasthito jñānasāgarābhimukhaḥ (gv 88) sarvatathāgatānāṃ dharmameghān dhātukāmaḥ sarvadharmanayasāgarānavagāhayitukāmaḥ mahājñānāloke 'vasthātukāmo mahākaruṇāmeghamupasthāpayitukāmo mahādharmavarṣamabhipravarṣayitukāmo mahājñānāloke candre udāgatya sarvakleśapratāpaṃ praśamayitukāmo sarvasattvakuśalamūlāni vardhayitukāmaḥ //
atha khalu tāni daśa māṇavakasahasrāṇi nānāvarṇaiḥ suruciraiḥ sugandhaiḥ puṣpaiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakamavakīrya abhyavakīrya abhivandya namaskṛtvā praṇipatya pradakṣiṇīkṛtya evaṃ vācamudīrayāmāsuḥ - eṣa trātā bhaviṣyati, sarvasattvānāṃ sarvanirayaduḥkhāni praśamayiṣyati / sarvatiryagyonigatiṃ vyavacchetsyati / sarvayamalokagatiṃ vinivartayiṣyati / sarvākṣaṇadvārakapāṭāni pithapayiṣyati / tṛṣṇāsamudramucchoṣayiṣyati / tṛṣṇābandhanaṃ chetsyati / duḥkhaskandhaṃ vinivartayiṣyati / avidyāndhakāraṃ vidhamayiṣyati / puṇyacakravālaṃ loke parisaṃsthāpayiṣyati / jñānaratnākaramupadarśayiṣyati / jñānasūryamudāgamiṣyati / dharmacakṣurviśodhayiṣyati / samaviṣamaṃ loke saṃprakāśayiṣyati / atha khalu bhīṣmottaranirghoṣa ṛṣiḥ tān māṇavakānevamāha - yena māṇavakā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ bhavati, sa bodhisattvacaryāṃ caran sarvasattvānāṃ sukhamutpādayati, anupūrveṇa ca sarvajñatāṃ pratilabhate / anena māṇavakāḥ kulaputreṇa anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / sa eṣa sarvabuddhaguṇabhūmiṃ paripūrayiṣyati / atha khalu bhīṣmottaranirghoṣa ṛṣiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ kulaputra aparājitadhvajasya bodhisattvasya vimokṣasya lābhī / sudhana āha - ka etasya ārya aparājitadhvajasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? tato bhīṣmāttaranirghoṣaṛṣiḥ dakṣiṇaṃ pāṇiṃ prasārya sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ śirasi parimārjya dakṣiṇena pāṇinā paryagṛhṇāt /
samanantaraparigṛhītaśca sudhanaḥ śreṣṭhidārako bhīṣmottaranirghoṣeṇa ṛṣiṇā dakṣiṇena pāṇinā, atha tāvadeva sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'paśyaddaśasu dikṣu daśabuddhakṣetraśatasahasraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇi / teṣu ca daśabuddhakṣetraśatasahasraparamāṇurajaḥsamānāṃ tathāgatānāṃ pādamūlagatamātmānaṃ saṃjānāti sma / tāni ca buddhakṣetrāṇyapaśyadasaṃkhyeyākāraviśuddhavyūhāni / teṣu ca tathāgataparṣanmaṇḍalasamudrānnānāvarṇavicitravyūhānapaśyat / teṣu ca parṣanmaṇḍalasamudreṣu tathāgataśarīrāṇi lakṣaṇānuvyañjanojjvalitopacitānyapaśyat / tebhyaśca dharmadeśanāṃ śṛṇotyekapadavyañjanāparāṅbhukhām / tāni ca tathāgatadharmacakrāṇyanyonyāsaṃbhinnāni saṃdhārayati / tāṃśca dharmameghānnānāsattvāśayeṣu pravarṣaṇāṃ saṃpratīcchati / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ nānādhimuktibalaviśodhitaṃ pūrvapraṇidhānasamudrānavatarati / tāṃśca nānāpraṇidhānasāgaraviśuddhān buddhasamudāgamasamudrānavatarati / tāṃśca yathāśayasarvasattvasahasrasaṃtoṣaṇavijñāpanān buddhavarṇānadrākṣīt / tāni ca buddharaśmijālāni nānāvirāgaviśuddhavyūhamaṇḍalānyapaśyat / tāni ca buddhabalānyanāvaraṇajñānālokānugamenāvatarati / sa kvacittathāgatapādamūle rātriṃdivaṃ saṃjānāti / kvacitsapta rātriṃdivāni, kvacidardhamāsam, kvacinmāsam,kvacitsaṃvatsaraṃ kvacidvarṣaśataṃ kvacidvarṣasahasraṃ kvacidvarṣaśatasahasraṃ kvacidvarṣakoṭiṃ (gv 89) kvacidvarṣakoṭīśataṃ kvacidvarṣakoṭisahasraṃ kvacidvarṣakoṭīśatasahasraṃ kvacidvarṣakoṭyayutaṃ kvacidvarṣakoṭīniyutaṃ kvacidardhakalpaṃ saṃjānāti /
kvacitkalpaṃ kvacitkalpaśataṃ kvacitkalpasahasraṃ kvacitkalpaśatasahasraṃ kvacitkalpakoṭīṃ kvacitkalpakoṭīśataṃ kvacitkalpakoṭīsahasraṃ kvacitkalpakoṭīśatasahasraṃ kvacitkalpakoṭīniyutaśatasahasraṃ kvacittathāgatapādamūle yāvadanabhilāpyānabhilāpyān kalpān saṃjānāti / kvacittathāgatapādamūle jambūdvīpaparamāṇurajaḥsamān kalpān saṃjānāti / kvacidyāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpān saṃjānāti aparājitadhvajabodhisattvavimokṣajñānāvabhāsito vairocanagarbhasamādhyavabhāsapratilabdhaḥ akṣayajñānavimokṣasamādhyanugataḥ samantadikpañjaradhāraṇīmukhāvalokapratilabdho vajramaṇḍaladhāraṇīmukhāvabhāsitacittaḥ suvibhaktajñānakūṭaviṣayasamādhivihārapratilabdhaḥ samantatalavyūhamārgaprajñāpāramitāvihāraviṣayo buddhagaganagarbhamaṇḍalasamādhyālokaprasṛtaḥ sarvabuddhadharmacakranemisamādhyavabhāsitacittaḥ tryadhvajñānaratnākṣayamaṇḍalasamādhyālokaprāptaḥ //
atha khalu bhīṣmottaranirghoṣa ṛṣiḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ vyamuñcat / sa punarapi bhīṣmottaranirghoṣasya ṛṣeḥ purataḥ sthitamātmānaṃ saṃjānāti / taṃ bhīṣmottaranirghoṣa ṛṣirāha - smarasi kulaputra? āha - smarāmi ārya kalyāṇamitrādhiṣṭhānena / āha - etamahaṃ kulaputra aparājitadhvajaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvajagadviśeṣajñānābhijñāvatārasamādhipratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvakālacakravaśavartināṃ buddhalakṣaṇajñānābhinirhārakuśalānāṃ tathāgatadivasāvakrāntivijñaptivyūhānāṃ tryadhvaviṣayaikalakṣaṇajñānasamavasaraṇānāṃ sarvalokadhātusuvibhaktakāyānāṃ sarvadharmadhātvavabhāsitajñānaśarīrāṇāṃ sarvasattvayathāśayābhimukhābhyutthitānāṃ yathāśayasattvacaryāvicārānukūlopacārāṇāṃ samantābhirucitarocanānām amalavipularucirajñānamaṇḍalaviśuddhānāṃ caryā jñātuṃ guṇā vā vaktuṃ praṇidhiviśeṣo vā sūcayituṃ kṣetrābhisaṃskāro vā jñātuṃ jñānaviṣayo avagāhituṃ samādhigocaro vā anusartuṃ ṛdvivikurvitaṃ vā avatarituṃ vimokṣavṛṣabhitāvikrīḍitaṃ vā anugantuṃ śarīravibhaktinimittaṃ vā udgrahītuṃ svaramaṇḍalaviśuddhirvā prabhāvayituṃ jñānāvabhāso vā nidarśayitum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe īṣāṇo nāma janapadaḥ / tatra jayoṣmāyatano nāma brāhmaṇaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhīṣmottaranirghoṣasya ṛṣeḥ pādau śirasābhivandya bhīṣmottaranirghoṣaṃ ṛṣimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya bhīṣmottaranirghoṣasya ṛṣerantikātprakrāntaḥ // 9 // 12 jayoṣmāyatanaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'parājitadhvajabodhisattvavimokṣajñānāvabhāsitaḥ acintyabuddhaviṣayavikurvitapratyakṣavihārī acintyabodhisattvavimokṣapratyakṣajñānābhijñaḥ acintyabodhisattvasamādhijñānāvabhāsitacittaḥ sarvakālasamavasaraṇasamādhijñānāvabhāsapratilabdhaḥ sarvasaṃjñāsaṃgatasamavasaraṇasamādhiviṣayāvabhāsitaḥ sarvajagadviśeṣavatijñānālokapratilabdhaḥ sarvatryadhvānugatagocaravihārābhimukhaḥ advayavikalpasamatānirdeśajñānaparamaḥ sarvārambaṇaprasaritajñānālokaḥ sattvaśraddhābhimukhakṣāntiviśuddhayadhimuktikośakuśalaḥ svabhāvadharmakṣāntiniścayajñānālokapratilabdhaḥ sarvatrānugatābhijñabodhisattvacaryāsvabhāvabhāvanāvirahitacittaḥ sarvajñatāvegāvivartyacitto daśabalajñānavidyudavabhāsapratilabdhaḥ dharmadhātunirghoṣābhilāṣāvitṛptacittaḥ sarvajñatāvihāragocarāvataraṇapratipatticittaḥ anantabodhisattvacaryāvyūhābhinirhāracitto 'nantabodhisattvamahāpraṇidhānamaṇḍalapariśodhanacittaḥ anantamadhyalokadhātujālākṣayānugamajñānābhimukhacittaḥ anantasattvasāgaraparipākavinayāsaṃkucitacittaḥ anantabodhisattvacaryāviṣayaṃ saṃpaśyan anantalokadhātugativimātratāṃ saṃpaśyan anantalokadhātuvibhaktivicitratāṃ saṃpaśyan ananta lokadhātusūkṣmodārārambaṇāntargatāṃ saṃpaśyan anantalokadhātupratiṣṭhānasaṃjñājālavicitritāṃ saṃpaśyan anantalokadhātuvyavahāraprajñaptisaṃvṛtivimātratāṃ saṃpaśyan anantasattvādhimuktivimātratāṃ saṃpaśyan anantasattvavibhaktivimātratāṃ saṃpaśyan anantasattvaparipākavinayānugamaṃ saṃpaśyan anantasattvadikkālasaṃjñāgatavicitratāṃ saṃpaśyan kalyāṇamitrāṇyabhimukhīkurvāṇo 'nupūrveṇa yena īṣāṇe janapade jayoṣmāyatano brāhmaṇaḥ, tenopasaṃkrāntaḥ / tena ca samayena jayoṣmāyatano brāhmaṇa ugraṃ tapaḥ tapyati sarvajñatāmārambaṇīkṛtya / tasya caturdiśaṃ mahānagniskandhaḥ parvatamātrojjvalitaḥ / abhyudgatamahāparvataprapātaḥ kṣuradhārāmārgaḥ saṃdṛśyate //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako jayoṣmāyatanasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam, śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / sa āha - gaccha kulaputra, etaṃ kṣuradhāramārgaṃ parvatamabhiruhya atra agnikhadāyāṃ prapata / evaṃ te bodhisattvacaryā pariśuddhiṃ gamiṣyati //
atha khalu sudhanasya śreṣṭhidārakasya etadabhavat - durlabhā aṣṭākṣaṇavinivṛttiḥ / durlabho mānuṣyapratilābhaḥ / durlabhā kṣaṇasaṃpadviśuddhiḥ / durlabho buddhotpādaḥ / durlabhā avikalendriyatā / durlabho buddhadharmaśravaḥ / durlabhaṃ satpuruṣasamavadhānam / durlabhāni bhūtakalyāṇamitrāṇi / durlabho bhūtanayānuśāsanopasaṃhāraḥ / durlabhaṃ samyagjīvitaṃ manuṣyaloke / durlabhā dharmānudharmapratipattiḥ / mā haivāyaṃ māro bhaviṣyati mārādhiṣṭhito vā mārakāyiko vā kalyāṇamitrapratirūpako vā bodhisattvakhaṇḍako vā, yo mama kuśalamūlāntarāyāya pratipannaḥ, yo mama jīvitanirodhāya (gv 91) abhyutthitaḥ / mā haiva mamāntarāyaṃ kartukāmaḥ sarvajñatāyām / mā khalu māṃ viṣameṇa pathā praṇetukāmaḥ / mā khalu me dharmamukhāntarāyaṃ kartukāmo buddhadharmādhigamāya / tasyaivaṃ cintāmanasikāraprayuktasya daśa brahmasahasrāṇyuparyantarikṣe sthitvā evamāhuḥ - mā kulaputra evaṃ cetanāṃ dṛḍhīkārṣīḥ / eṣa kulaputra āryo vajrārciḥsamādhyavabhāsalabdhaḥ avivartyavīryo mahārambhottāraṇapratipannaḥ, sarvajagatsnehaparyādānāyābhyutthitaḥ, sarvadṛṣṭigatajāladālanāya prayuktaḥ, sarvakleśakarmakakṣanirdahanāya pratyupasthitaḥ, sarvākṣaṇajñānakāntārāvabhāsanāyodyuktaḥ, sarvasattvajarāmaraṇaprapātabhayavinivartanāya vyavasthitaḥ, tryadhvāndhakāravidhamanatāyai abhiyuktaḥ, sarvadharmaraśmipramuñcanatāyai pratipannaḥ / etasya hi kulaputra, pañcatapastapyamānasya yāvantaḥ kecidbrāhmaṇāḥ kartṛtvamīśvaratvaṃ sarvalokajyeṣṭhatvamātmani manyante vividhadṛṣṭigatābhiniviṣṭāḥ tasya asamogratapovratasamādānaprabhāveṇa sarve svabhavaneṣu na ramante / te dhyānaratimanāsvādayanto 'sya sakāśamupasaṃkrāmanti / tāneṣa āgatānṛddhayanubhāvenābhibhūya ugravratatapasā ca tebhyaḥ sarvadṛṣṭigatavinivartanāya sarvamānamadaprahāṇāya ca dharmaṃ deśayati / sarvajaganmahāmaitrīmahākarūṇāspharaṇatāyai bodhyāśayadṛḍhīkaraṇatāyai bodhicittotpādavipulakaraṇatāyai sarvabuddhasaṃdarśanābhimukhatāyai buddhasvaramaṇḍalapratilambhaparipūraṇāya sarvatrānuravaṇabuddhaghoṣāpratighātānāvaraṇatāyai ca dharmaṃ deśayati //
daśa ca mārasahasrāṇyuparyantarīkṣe sthitvā divyairmaṇiratnairabhyavakīrya evamāhuḥ - asya kulaputra, pañcatapastapyato 'smādarciḥskandhādābhā niścaritvā asmadbhavanānyātmabhāvanābhavanābharaṇaparibhogāṃśca jihmīkurvanti / te vayaṃ saṃvegajātāḥ saparivārāḥ etasya sakāśamupasaṃkramāma / upasaṃkrāntānāṃ caiṣā 'smākaṃ tathā dharmaṃ deśayati, yathā svacittapratilabdhā bodhāya cittamutpādya avinivartanīyā bhavāmo 'nuttarayāṃ samyaksaṃbodhau //
daśa ca vaśavartidevarājasahasrāṇi divyaiḥ puṣpairabhyavakīrya evamāhuḥ - vayaṃ kulaputra, asya pañcatapastapyataḥ svabhavaneṣu ratiṃ na vindāmaḥ / te vayaṃ svasvajanaparivārā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / sa eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ svacittavaśavartitāpratilābhāya dharmaṃ deśayati / sarvakleśavaśitāpratilābhāya yathābhiprāyopapattivaśitāpratilābhāya sarvakarmāvaraṇaviśuddhivaśitāpratilābhāya sarvasamāpattivaśavartitāpratilābhāya pariṣkāravaśitāvyūhapariśuddhaye yathābhiprāyavaśavartitāyai ca dharmaṃ deśayati //
daśa ca sunirmitadevarājasahasrāṇyuparyantarikṣe sthitvā divyasaṃgītaprayoganirnādamadhuranirghoṣeṇa pūjāṃ kṛtvā evamāhuḥ - etasya kulaputra pañcatapastapyata ebhyo 'gnikūṭebhyastadrūpā prabhā niścarati, yayā asmākamimāni vimānānyuttapyante, viśudhyanti, prabhāsvaratarāṇi bhavanti / imāni cābharaṇāni, imāścāpsarasaḥ, vayamapīdānīṃ sadevaputrāpsarogaṇaparivārā na kāmeṣu ratiṃ vindāmaḥ / na kāmasukhamabhinandāmaḥ / te vayaṃ prahlāditakāyacittāḥ etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / sa eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ cittaviśuddhaye dharmaṃ deśayati / cittaprabhāsvaratāyai cittakalyāṇatāyai cittakarmaṇyatāyai cittaprītisaṃjananatāyai daśabalajñānapratilābhaviśuddhaye (gv 92) mahādharmavegavivardhanatayai kāyaviśuddhaye apramāṇabuddhakāyābhinirharaṇatāyai vāgviśuddhaye tathāgataghoṣapratilābhāya cittaviśuddhaye sarvajñatāpratilābhāya dharmaṃ deśayati //
daśa ca saṃtuṣitadevarājasahasrāṇi sadevaputrāpsaragaṇoparivārāṇi uparyantarikṣe sthitvā sarvagandhacūrṇameghavarṣamabhipravṛṣya pūjayitvā namaskṛtya evamāhuḥ - asya kulaputra, pañcatapastapyamānasya asmākaṃ svabhavaneṣu ratirna bhavati / te vayamanabhiratāḥ santaḥ etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / tata eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ sarvaviṣayānavekṣatāyai dharmaṃ deśayati / saṃtuṣṭicittatāyai cittaparituṣṭitāyai kuśalamūlasaṃjananatāyai bodhicittotpādapratilābhāya yāvatsarvabuddhadharmaparipūraṇāya dharmaṃ deśayati //
daśa ca suyāmadevarājasahasrāṇi sadevaputrāpsarogaṇaparivārāṇi divyāni māndāravakusumavarṣāṇyabhipravṛṣya evamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyamānasya asmākaṃ divyasaṃgītiṣu ratirna bhavati / te vayamanabhiratā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / tata eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ sarvakāmarativinivartanatāyai yāvatsarvabuddhadharmapratilābhāya dharmaṃ deśayati //
daśa ca śakradevendraśatasahasrāṇi pratyekaṃ dvātriṃśadbhirupendraiḥ sadevaputrāpsarogaṇaparivāraiḥ sārdhaṃ divyavastraratnābharaṇakusumameghavarṣamabhipravṛtya evamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyamānasya asmākaṃ sarvaśakrabhavanodyānakrīḍāvanadivyatūryatālopacārasaṃgītiparibhogeṣu ratirna bhavati / te vayamanabhiratā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / tata eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ sarvakāmaratiprahāṇāya dharmaṃ deśayati / sarvamidamanityaṃ calaṃ vyayadharmamiti vācamudīrayati / sarvamadapramādasamucchedanāya dharmaṃ deśayati anuttarabodhicchandavivardhanatāyai / api tu khalu punaḥ kulaputra asya saṃprekṣitena imāni meruśikharāṇi saṃprakampitāni / te vayaṃ vyathitasaṃvignacittāḥ sarvajñatācittotpādanadṛḍhatayā sarvajñatājñāne praṇidhimabhinirharāmaḥ //
daśa ca nāgasahasrāṇi airāvatanandopanandanāgarājapramukhāni uparyantarikṣe gatāni divyakālānusāricandanameghairnāgakanyāsaṃgītinirnādamadhuranirghoṣairdivyagandhodakadhārāprasṛtapramuktairabhipravṛṣya evamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyata ebhyo mahāgniskandharāśibhya ābhāḥ pramuktāḥ sarvanāgabhavanānyavabhāsya vālikāvarṣasuparṇibhayānyapanayanti / krodhapravṛttiṃ caiṣāṃ praśamayitvā āśayaṃ prahlādya manaḥ prasādayanti / tata eṣo 'smākaṃ prasannacittānāṃ dharmaṃ deśayati, yaduta hīnanāgagativijugupsanatāyai sarvāvaraṇīyakarmaprahāṇāya / atyayaṃ deśayitvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpādya sarvajñatāyāṃ pratiṣṭhāpayati //
daśa ca yakṣendrasahasrāṇi gaganatale sthitvā nānāvidhayā pūjayā pūjayitvā jayoṣmāyatanaṃ brāhmaṇaṃ sudhanaṃ ca śreṣṭhidārakamevamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyamānasya asmatpārṣadānāṃ manuṣyeṣu maitraṃ cittaṃ saṃjāyate / sarvayakṣarākṣasakumbhāṇḍāśca maitracittā bhavanti / te maitracittā (gv 93) aviheṭhanapratipannā asmatsakāśamupasaṃkrāmanti - vayamapīdānīṃ maitryādhipatyenābhibhūtāḥ sveṣu sveṣu bhavaneṣu ratiṃ na vindāmaḥ / te vayaṃ sasvajanaparivārā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / tadasmākamupasaṃkrāntānāmasya śarīraniryātā prabhā avabhāsya sarvaśarīraṃ sukhena spharati / sa eṣo 'smākaṃ prīṇitakāyacittānāṃ tathā dharmaṃ deśayati, yadanekeṣāṃ yakṣarākṣasakumbhāṇḍakaṭapūtanānāṃ bodhāya cittānyutpadyante //
daśa ca gandharvendrasahasrāṇyuparyantarikṣe sthitvā evamāhuḥ - asmākamapi kulaputra svabhavaneṣu vasatāmasya pañcatapastapyata ebhyo 'gnikūṭebhya ābhā niścaritvā asmadbhavanānyavabhāsayati / te vayaṃ tayā prabhayā spṛṣṭā acintyasukhasamarpitā etasyāntikamupasaṃkramāmaḥ / upasaṃkrāntānāmeṣo 'smākaṃ tathā dharmaṃ deśayati, yadavivartyā bhavāmo 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ //
daśa ca asurendrasahasrāṇi mahāsamudrādabhyudgamya ākāśe dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalamavanāmyakṛtāñjalipuṭāni namasyamānāni evamāhuḥ - asya kulaputra, pañcatapastapyato 'smākaṃ sarve 'suralokāḥ sasāgarāṇi saśailāni ca mahāpṛthivīmaṇḍalāni prakampante / tato vayaṃ save nihatamānamadadarpā vratatapobhibhūtā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / upasaṃkrāntānāmeṣo 'smākaṃ sarvamāyāśāṭhyaprahāṇāya gambhīradharmakṣāntyavatārāya acaladharmatāpratiṣṭhānāya daśabalajñānapariniṣpattaye ca dharmaṃ deśayati //
daśa ca garuḍendrasahasrāṇi mahāvegadhārigaruḍendrapramukhāni udāraṃ māṇavakarūpamabhinirmāya evamāhuḥ - asya kulaputra, pañcatapastapyata ebhyo 'gnirāśibhyaḥ prabhā niścaritvā asmadbhavanānyavabhāsya saṃkampayati / te vayaṃ bhītāstrastāḥ saṃvignamanasa etasyāntikamupasaṃkramāmaḥ / sa eṣa kulaputra, asmān dharmadeśanayā mahāmaitryāṃ saṃniyojayati / mahākaruṇāyāṃ samādāpayati / saṃsārasāgarāvagāhanatāyāṃ saṃniyojayati / kāmapaṅkanimagnasattvābhyuddharaṇāya saṃniyojayati / bodhyāśayamukhaviśuddhau prayojayati / prajñopāyatīkṣṇatāyāṃ saṃniyojayati / yathāparipakvasattvavinayāyodyojayati //
daśa ca kinnarendrasahasrāṇi uparyantarikṣe sthitvā evamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyato vāyusamīritābhyo 'smadbhavanagatatālapaṅktibhyaḥ kiṅkiṇījālaratnasūtradāmavādyavṛkṣebhyo sarvavādyabhāṇḍaratnābharaṇagṛhaparibhogebhyo buddhaśabdo niścarati / dharmaśabdo 'vivartyabodhisattvasaṃghaśabdo bodhisattvaprasthānapraṇidhānaśabdo niścarati / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmamuko nāma bodhisattvo bodhāya praṇidadhāti / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmamuko nāma bodhisattvo duṣkaraparityāgaṃ karoti / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmevaṃnāmā bodhisattvo sarvajñatājñānamaṇḍalaṃ pariśodhayati / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmevaṃnāmā bodhisattvo bodhimaṇḍamupasaṃkrāmati / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmevaṃnāmā bodhisattvo savāhanaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmevaṃnāmā tathāgato dharmacakraṃ pravartayati / amuṣyāṃ lokadhātusaṃkhyāyāmamuko nāma tathāgato 'navaśeṣabuddhakāryaṃ kṛtvā anupadhiśeṣanirvāṇadhātau (gv 94) parinirvātīti / aparyantaḥ kulaputra bhavejjambudvīpe sarvatṛṇakāṣṭhaśākhāpatrapalāśānāṃ paramāṇubhāgaśaḥ paricchinnānām, na tveva teṣāṃ tathāgatanāmnāṃ bodhisattvapraṇidhīnāṃ bodhisattvacaryāprasthānaviśeṣāṇām, ye 'smadbhavanagatatālapaṅkibhyo yāvatsarvavādyabhāṇḍaratnābharaṇagṛhaparibhogebhyo vāyusamīritebhyo buddhadharmabodhiśabdā niścaranti anuravanti, śrotravijñaptimāgacchanti / te vayaṃ kulaputra, buddhasaṃghabodhisattvaprasthānapraṇidhicaryānāmanirghoṣeṇa mahāprītivegaharṣasaṃjātā etasya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / sa eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ tathā dharmaṃ deśayati, yadasmatpariṣadi aneke sattvā avivartyā bhavantyanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ //
aparimāṇāni ca kāmāvacaradevaputrasahasrāṇyudārodāravarṇānyākāśe sthitvā manomayyā pūjayā pūjayitvā evamāhuḥ - asya kulaputra pañcatapastapyata ebhyo 'gnikūṭebhyastathārūpā prabhā niścaranti, yayā prabhayā avīciparyantān sarvanirayānavabhāsya sarvanairayikasattvaduḥkhāni pratiprasrabdhāni / tayaiva prabhayā ayamasmākaṃ cakṣuṣu ābhāsamāgacchati / te vayamasyopari cittāni prasādayitvā praṇīteṣu kāmāvacaradevanikāyeṣūpapannāḥ / ye vayamasya kṛtajñatayā darśanenāvitṛptāḥ sarvakāmaratimutsṛjya asya sakāśamupasaṃkramāmaḥ / tata eṣo 'smākamupasaṃkrāntānāṃ tathā dharmaṃ deśayati, yadaparimāṇāḥ, sattvā bodhāya praṇidadhati //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ imamevaṃ rūpaṃ dharmanayaṃ śrutvā jayoṣmāyanate brāhmaṇe bhūtakalyāṇamitrāsaṃjñāmutpādya jayoṣmāyatanasya brāhmaṇasya pādayoḥ praṇipatya evamāha - atyayamatyayato deśayāmyārya yo 'haṃ kalyāṇamitrājñāṃ prativāhayāmi / atha khalu jayoṣmāyatano brāhmaṇaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ gāthayādhyabhāṣata -
pradakṣiṇaṃ ya bodhisattva ānuśāsti kurvatī na kāṅkṣaye gurubhya ekadhā sthapitva mānasam / tato 'sya sarva artha bhonti te 'pi ca pradakṣiṇāḥ pradakṣiṇaṃ ca buddhajñānu bodhimūli budhyate // 1 //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastaṃ kṣuradhārācitaṃ parvataprapātamārgamabhiruhya tatra mahāgniskandhe prāpatat / tena prapatatā supratiṣṭhito nāma bodhisattvasamādhiḥ pratilabdhaḥ / tena cāgnisparśanena praśamasukhābhijño nāma bodhisattvasamādhiḥ pratilabdhaḥ / sa evamāha - āścaryamārya yāvatsukhasaṃsparśo 'yaṃ agniskandhaḥ, eṣa ca kṣuradhārācitaḥ parvataprapātamārgaḥ / sa āha - ahaṃ kulaputra, aparyādattamaṇḍalasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / etamahaṃ kulaputra aparyādattamaṇḍalaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ tejoraśmikalpānāṃ bodhisattvānāṃ sarvajagatkleśadṛṣṭiparyādattapraṇidhānānāmapratyudāvartyaketūnāmaparyādattahṛdayānāmadīnacittānāmasaṃkucitamānasānāṃ vajragarbhanārāyaṇakalpānāṃ mahārambhottaraṇāviṣaṇṇānāmaśithilaprayogānāṃ (gv 95) vātamaṇḍalīkalpānāṃ sarvajagadarthaprayuktānāmavivartyavīryāṇāmapratyudāvartyasaṃnāhānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum? gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe siṃhavijṛmbhitaṃ nāma nagaram / tatra maitrāyaṇī nāma kanyā, rājñaḥ siṃhaketorduhitā, pañcakanyāśataparivārā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako jayoṣmāyatanasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya jayoṣmāyatanaṃ brāhmaṇamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya jayoṣmāyatanasya brāhmaṇasyāntikātprakāntaḥ // 10 // 13 maitrāyaṇī /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitrācintyagocaraniryātaḥ udārādhimuktiviśuddho mahāyānābhimukho buddhajñānābhilāṣī buddhadharmasamavasaraṇaḥ kalyāṇamitrānubandhanābhikāṅkṣī dharmagocaravicārī asaṅgajñānābhimukho bhūtakoṭīsuviniścitaḥ jñānakoṭīsthitaviṣayaḥ tradhvakṣaṇakoṭyanugataḥ ākāśakoṭyadvayābhimukhaḥ advayakoṭīviniścayaprāpto dharmadhātukoṭyavikalpavihārī anāvaraṇakoṭīvinayapratiṣedhapraviṣṭaḥ karmakoṭyavirodhaparamaḥ tathāgatakoṭyavikalpavihārī sarvasattvasaṃjñājālavikiraṇajñānaparamaḥ sarvakṣetrābhiniveśavigataḥ sarvabuddhaparṣanmaṇḍaleṣvanunītacittaḥ sarvabuddhapariśuddhiṣvaniketavihārī sarvasattveṣu nirātmaniḥsattvasaṃjñī sarvaśabdeṣu vākpathopamāvatīrṇaḥ sarvarūpeṣu rūpapratibhāṣavijñaptiparamo 'nupūrveṇa yena siṃhavijṛmbhitaṃ nagaraṃ tenopasaṃkramya maitrāyaṇīṃ kanyāmanveṣamāṇaḥ parimārgamāṇo 'śrauṣīt - eṣā maitrāyaṇī kanyā rājñaḥ siṃhaketorduhitā pañcakanyāśataparivārā vairocanagarbhaprāsādatalābhirūḍhā uragasāracandanapāde suvarṇasūtrajālaścyote divyacīvaraprajñapte bhadrāsane upaviṣṭā dharmaṃ deśayati / śrutvā ca punaḥ siṃhavijṛmbhitaṃ nagaraṃ praviśya yena rājñaḥ siṃhaketorgṛhaṃ tenopasaṃkramya rājño bahirdvāraśālāyāṃ pratyasthāt maitrāyaṇyāḥ kanyāyā darśanakāmaḥ / sa tatrādrākṣīdanekāni prāṇiśatāni, anekāni prāṇisahasrāṇi, anekāni prāṇiśatasahasrāṇi praviśamānāni / dṛṣṭvā ca paripṛcchati - kva yūyaṃ gacchatha kulaputrāḥ, kva vā āgacchatha? te 'vocan - maitrāyaṇyāḥ sakāśaṃ dharmaśravaṇāya / tasyaitadabhavat - nātra kaścitpratinivāryate 'nupraviśan /
iti sa prāviśat / praviṣṭo 'drākṣīttaṃ vairocanagarbhaṃ prāsādaṃ sphaṭikasaṃsthitatalāyāṃ pṛthivyāṃ vaiḍūryamayaiḥstambhairvajramayairbhittibhirjāmbūnadakanakakūṭaniryūhaśatasahasrālaṃkāramasaṃkhyeyamaṇiratnavicitrasahasragarbharatnādarśamaṇḍalaracitaṃ jagadrocanamaṇiratnavyūhamasaṃkhyeyaratnajālaparikṣiptaṃ suvarṇaghaṇṭānāṃ śatasahasrasamīritaṃ madhuranirghoṣācintyavyūhālaṃkāram, tāṃ ca maitrāyaṇīkanyāmadrākṣīt abhinīlanetrāmabhinīlakeśīṃ suvarṇavarṇacchavim / sa tasyāḥ pādau śirasābhivandya anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - prekṣasva kulaputra mama bhavanavyūhāniti / sa samantādanuvilokayannadrākṣīdekaikasyā bhitterekaikasmātstambhādekaikasmādādarśamaṇḍalādekaikasmādākārādekaikasmātsaṃsthānādekaikasmānmaṇiratnāt ekaikasyāḥ suvarṇaghaṇṭāyāḥ ekaikasmādratnavṛkṣādekaikasmādromavivarādekaikasmādratnahārāt dharmadhātugarbhāṃstathāgatān saprathamacittotpādān sacaryāpraṇidhānaviṣayān saniryāṇavyūhān sābhisaṃbodhivikurvitān sadharmacakrapravartanān saparinirvāṇadarśanān pratibhāsayogena / yathā ca (gv 97) ekasmādārambaṇāt, tathā sarvārambaṇebhyaḥ /
tadyathāpi nāma udakasarasi svacche 'nāvile viprasanne gaganaṃ candrādityaṃ jyotirgaṇapratimaṇḍitaṃ saṃdṛśyate pratibhāsayogena, evameva vairocanagarbhaprāsādasya ekaikasmādārambaṇāddharmadhātugatāstathāgatāḥ saṃdṛśyante pratibhāsayogena, yaduta maitrāyaṇyāḥ kanyāyāḥ pūrvakuśalamūlaniṣyandena / so 'nuvilokya tadbuddhadarśanavyūhanimittaṃ saṃdhārayan prāñjalībhūto maitryāyaṇyāḥ kanyāyā vacanaṃ saṃprekṣate sma / sā provāca - ahaṃ kulaputra samantavyūhasya prajñāpāramitāmukhaparivartasya lābhinī / eṣa ca me samantavyūhaḥ prajñāpāramitāmukhaparivartaḥ ṣaṭtriṃśadgaṅgānadīvālikāsamānāṃ tathāgatanāmantikātparyanviṣṭaḥ / te ca me tathāgatā nānāmukhapraveśairetaṃ samantavyūhaṃ prajñāpāramitāmukhaparivartamavatārayāmāsuḥ / yaccaikena deśitam, na tad dvitīyena /
āha - ka etasya ārye samantavyūhasya prajñāpāramitāmukhaparivartasya viṣayaḥ? āha - etanmama kulaputra samantavyūhaṃ prajñāpāramitāmukhaparivartamabhimukhīkurvantyā upanidhyāyantyā anusarantyā vyavacārayantyā anuvicintayantyā ākārayantyā ādhārayantyā vyūhayantyā abhinirharantyāḥ samalaṃkurvantyāḥ pravicinvantyāḥ samantamukhā nāma dhāraṇī ājāyate, yatra dhāraṇīmaṇḍale daśa dharmamukhāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyāvartante samavasaranti āmukhībhavanti abhipatanti parivartante - yaduta buddhakṣetramukhaṃ buddhamukhaṃ dharmamukhaṃ sarvasattvamukhamatītamukhamanāgatamukhaṃ pratyutpannamukhaṃ sthitakoṭīmukhaṃ puṇyamukhaṃ puṇyasaṃbhāramukhaṃ jñānamukhaṃ jñānasaṃbhāramukhaṃ praṇidhānamukhaṃ praṇidhānavikalpamukhaṃ caryāmukhaṃ caryāviśuddhimukhaṃ caryāsamudayamukhaṃ caryāparipūrimukhaṃ karmamukhaṃ karmavirocanamukhaṃ karmasrotamukhaṃ karmābhisaṃskāramukhaṃ karmaviṣayamukhaṃ viṣamakarmaparivarjanamukhaṃ samyakkarmapratipattimukhaṃ karmavaśitāmukhaṃ sucaritamukhaṃ sucaritasamādāpanamukhaṃ samādhimukhaṃ samādhyanucāramukhaṃ samādhivicāramukhaṃ samādhigocaramukhaṃ samādhivyutthānamukhamabhijñāmukhaṃ cittasāgaramukhaṃ cittaparyāyamukhaṃ cittalatāpariśuddhimukhaṃ cittagahanāvabhāsamukhaṃ cittasaraḥprasādanamukhaṃ cittasaṃbhavamukhaṃ cittavicāramukhaṃ sattvasaṃkleśapracāramukhaṃ kleśavāsanāmukhaṃ kleśaprayogamukhamadhimuktimukhaṃ sattvacaryāmukhaṃ sattvacaryāvimātratāmukhaṃ lokasaṃbhavamukhaṃ sattvāśayamukhaṃ sattvasaṃjñāgatamukhaṃ diṅmukhaṃ dharmadiṅmukhaṃ mahākaruṇāmukhaṃ mahāmaitrīmukhaṃ
śāntimukhaṃ vākpathamukhaṃ nayamukhamanugamamukhaṃ vibhaktimukhaṃ samavasaraṇamukhamasaṅgakoṭīmukhaṃ samantamukhaṃ buddhadharmamukhaṃ bodhisattvadharmamukhaṃ śrāvakadharmamukhaṃ pratyekabuddhadharmamukhaṃ lokadharmamukhaṃ lokasaṃbhavadharmamukhaṃ lokavibhavadharmamukhaṃ lokasaṃsthānadharmamukhaṃ lokadhātuviśuddhimukhaṃ lokadhātusaṃkliṣṭamukhaṃ saṃkliṣṭaviśuddhilokadhātumukhaṃ viśuddhisaṃkliṣṭalokadhātumukhamekāntasaṃkliṣṭalokadhātumukhamekāntaviśuddhalokadhātumukhaṃ lokadhātusamatalānugamamukhaṃ vyatyastalokadhātumukhamavamūrdhahāramukhamindrajālapraveśamukhaṃ lokadhātuparivartamukhaṃ pratiṣṭhānasaṃjñāgatamukhaṃ sūkṣmodārānugamamukhamudārasūkṣmapraveśamukhaṃ buddhadarśanamukhaṃ buddhakāyavaimātryamukhaṃ buddharaśmijālavaicitryamukhaṃ buddhasvaramaṇḍalavibhaktimukhaṃ buddhadharmacakrābhinirhāramukhaṃ buddhadharmacakrāsaṃbhedamukhaṃ buddhadharmacakraniruktimukhaṃ buddhadharmacakrāvartaparivartamukhaṃ buddhakāyamukhaṃ buddhaparṣanmaṇḍalamukhaṃ (gv 98) buddhaparṣanmaṇḍalavibhaktimukhaṃ buddhaparṣanmaṇḍalasāgarāvataraṇamukhaṃ buddhabalāvabhāsamukhaṃ buddhasamādhimukhaṃ buddhasamādhivikurvaṇamukhaṃ buddhavihāramukhaṃ buddhādhiṣṭhānamukhaṃ buddhanirmāṇamukhaṃ buddhaparasattvacittavijñaptimukhaṃ buddhavikurvitamukhaṃ tuṣitabhavanasaṃvāsamukhaṃ yāvatparinirvāṇasaṃdarśanamukham apramāṇasattvārthakriyāmukhaṃ gambhīradharmanayamukhaṃ vicitradharmanayamukhaṃ bodhisattvadharmarūpamukhaṃ bodhicittasaṃbhavarūpadharmamukhaṃ bodhicittasaṃbhārarūpamukhaṃ praṇidhirūpamukhaṃ
caryārūpamukhamabhijñārūpamukhaṃ niryāṇarūpamukhaṃ dhāraṇīviśuddhirūpamukhaṃ jñānamaṇḍalaviśuddhirūpamukhaṃ prajñāpariśuddhirūpamukhaṃ bodhyapramāṇarūpamukhaṃ smṛtiviśuddhirūpamukham /
etamahaṃ kulaputra samantasmṛtivyūhaṃ prajñāpāramitāmukhaparivartaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamākāśadhātusamacittānāṃ bodhisattvānāṃ dharmadhātuvipulamatīnāṃ puṇyasaṃbhāropastabdhasaṃtānānāṃ lokottarapratipatpratipannānāmasamudācāralokadharmāṇāṃ vitimirajñānālokacakṣuḥpratilabdhānāmatamaḥsarvadharmadhātupratividdhānāṃ gaganakalpāpramāṇabuddhīnāṃ sarvārambaṇānusmṛtacakṣuṣāṃ asaṅgabhūmyālokagarbhāṇāṃ sarvadharmārthapadaprabhedakuśalānāṃ sarvalokānābhibhūtānāṃ lokacāritravidhivicārāṇāṃ sarvalokagatyanavadyānāṃ sarvalokārthakriyāparamāṇāṃ sarvajagatpratiśaraṇānāṃ sarvajagadvāgupacāravidhijñānāṃ sarvajagannivāsāśayānāṃ yathāśayavijñaptinidarśanānāṃ sarvakālacakravaśavartināṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe trinayano nāma janapadaḥ / tatra sudarśano nāma bhikṣuḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako maitrāyaṇyāḥ kanyāyāḥ pādau śirasābhivandya maitrāyaṇīṃ kanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya maitrāyaṇyāḥ kanyāyāḥ sakāśāt prakrāntaḥ // 11 // 14 sudarśanaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako gambhīraṃ bodhisattvajñānavicāramanuvicintayan, gambhīraṃ dharmadhātutalānugamanamanuvicintayan, gambhīraṃ sarvasūkṣmajñānamanuvicintayan, lokasaṃjñāgatagambhīratāmanuvicintayan, anabhisaṃskāratalagambhīratāmanuvicintayan, cittasrotastalagambhīratāmanuvicintayan, pratītyasamutpādatalagambhīratāmanuvicintayan, svabhāvasatyatalagambhīratāmanuvicintayan, sarvajagadvayavahārasatyatalagambhīratāmanuvicintayan, dharmadhātupratimaṇḍitavyūhatalagambhīratāmanuvicintayan, kāyayantrāpekṣatalagambhīratāmanuvicintayan, karmacittalokatalagambhīratāmanuvicintayan, anupūrveṇa yena trinayano janapadastenopasaṃkramya sudarśanaṃ bhikṣuṃ mārgayamāṇo janapadavyavacāreṣu nagaravyavacāreṣu paṭṭanavyavacāreṣu nigamavyavacāreṣu grāmavyavacāreṣu ghoṣavyavacāreṣu ṛṣyāśramavyavacāreṣu deśapradeśavyavacāreṣu jalapathavyavacāreṣu giridarivyavacāreṣu mahāvanaṣaṇḍavyavacāreṣu so 'drākṣīt sudarśanaṃ bhikṣumanyatamasmin vanaṣaṇḍe caṃkramyamāṇaṃ daharaṃ taruṇamabhirūpaṃ prāsādikaṃ darśanīyamabhinīlapradakṣiṇāvartakeśaṃ chatrākāramūrdhānamuṣṇīṣaśirasaṃ pṛthulalāṭamabhinīlaviśālagopakṣmanayanaṃ madhuronnatacārutuṅganāsikāvaṃśaṃ hiṅgulukasuvarṇasuśliṣṭoṣṭhaṃ samasahitasuśuklapūrṇacatvāriṃśaddantaṃ siṃhahanuṃ paripūrṇopacitakapolaṃ suruciracāpāyatabhruvaṃ śaśāṅkavarṇorṇayā kṛtatilakamāyatamuktapralambakarṇaṃ pūrvacandrasaumyavadanaṃ kamburuciravṛttagrīvaṃ śrīvatsālaṃkṛtahṛdayaṃ siṃhapūrvārdhakāyaṃ citāntarāṃsaṃ susaṃvṛtaskandhaṃ pralambabāhuṃ jālāvanaddhāṅguliṃ
cakrāṅkitahastapādaṃ mṛdutaruṇopacitapāṇiīpādaṃ saptotsadaṃ vajrasadṛśamadhyaṃ bṛhadṛjugātraṃ suvartitoruṃ kośagatabastiguhyaṃ aiṇeyajaṅghaṃ dīrghāṅgulimāyatapādapārṣṇiṃ vyāmaprabhaṃ suvarṇavarṇacchavimekaikapradakṣiṇāvartaromaṃ nyagrodharājaparimaṇḍalaṃ lakṣaṇānuvyañjanopacitaśarīraṃ animiṣāvibhrāntadṛṣṭimupasthitasmṛtiṃ himavatparvarājamiva nānātṛṇavanauṣadhilatopaśobhitaṃ vipulabuddhimasaṃhāryajñānagocaraviṣayaṃ jaladharākārasvaramaṇḍalavyūhaṃ sarveñjanamanyanaspandanaprapañcanāpagatacittam asaṃbhinnajñānagocaraṃ vipulabuddhajñānaviṣayāvabhāsapratilabdhaṃ sarvasattvaparipākavinayāvyucchinnāśayaṃ saṃjātavipulamahākaruṇāmaṇḍalaṃ sarvatathāgatadharmanetrīsaṃdhāraṇārthaṃ sarvasattvajñānālokasaṃjananārthaṃ tathāgatagatimanusmarantaṃ sarvajagadarthacaṃkramābhirūḍhamadrutamavilambitaṃ nibhṛtaṃ suvyavasthitaṃ caṃkramyamāṇaṃ śuddhāvāsadevakalpavasanaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālamanuṣyāmanuṣyaiḥ parivṛtam //
tasya khalu punaḥ sudarśanasya bhikṣoścaṃkramyamāṇasyābhimukhadigāvṛtā digdevatā diṅbhaṇḍalamāvartayanti / padagāminyo devatā ratnapadmaiḥ kramavikṣepaṃ saṃpratīcchanti / aparyādattālokamaṇḍalopajvalanadevatāstamondhakāraṃ vidhamanti / jambudhvajavanadevatāḥ kusumaughavarṣamabhipravarṣanti / acalagarbhabhūmidevatā ratnākarāṇyupadarśayanti / samantāvabhāsaśrīgaganadevatā gaganatalamalaṃkurvanti / śrīsaṃbhavāḥ sāgaradevatā mahāmaṇiratnairabhyavakiranti / vimalagarbhāḥ sumerudevatāḥ (gv 100) kṛtāñjalipuṭā namasyanti / asaṅgabalā vāyudevatā gandhadhūpapuṣpākulaṃ mārutaṃ pramuñcanti / vāsantīrātridevatāḥ svalaṃkṛtaśarīrāḥ praṇatāṅgā namasyanti / sadāvibodhanamaṇḍalā divasadevatā digrocanamaṇiratnadhvajagṛhītā gaganatale tiṣṭhanti ālokasaṃjananārthāya //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena sudarśano bhikṣustenopasaṃkramya sudarśanasya bhikṣoḥ kramatalābhyāṃ nipatya sudarśanasya bhikṣoḥ kramatalaṃ paricumbya parilikhya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau saṃprasthito bodhisattvacaryāṃ parimārgāmi / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadāti, anuśāsanīmanuprayacchati / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / sa āha - ahaṃ kulaputra daharo jātyā, navakastu pravajyayā / tena me kulaputra ekajanmanā aṣṭatriṃśadgaṅgānadīvālukāsamānāṃ tathāgatānāmantike brahmacaryaṃ cīrṇam / kvacinme tathā rātriṃdivaṃ brahmacaryaṃ cīrṇam, kvacitsapta rātriṃdivāni, kvacidardhamāsam, kvacinmāsam, kvacidvarṣam, kvacidvarṣaśatam, kvacidvarṣasahasram, kvacidvarṣaśatasahasram, kvacidvarṣakoṭīm, kvacidvarṣakoṭīniyutam, kvacid yāvadanabhilāpyānabhilāpyāni varṣāṇi, kvacidantarakalpam, kvacidardhakalpam, kvacitkalpam, kvacinme tathāgate yāvadanabhilāpyānabhilāpyān kalpān brahmacaryaṃ cīrṇamanayaiva kalpasaṃkhyayā / sarveṣāmeva tathāgatānāmantikāddharmadeśanā śrutā / avavādānuśāsanī saṃpratīcchitā / praṇidhānavyūhāḥ pariśodhitāḥ / samudāgamaviṣayāvatīrṇacaryāmaṇḍalaṃ pariśodhitam / pāramitāsāgarāḥ paripūritāḥ / abhisaṃbodhivikurvitāni ājñātāni / dharmacakrapravartanāni caiṣāmanyonyāsaṃbhinnāni saṃdhāritāni / balasamatā caiṣāmavatīrṇā / śāsanaṃ caiṣāṃ saṃdhāritaṃ yāvatsaddharmaniṣṭhāparyantam /
sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ pūrvapraṇidhānāni svabuddhakṣetrapariśuddhaye 'bhinirhṛtāni praṇidhimaṇḍalasamādhyabhinirhārabalena / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ pūrvabodhisattvacaryā svacaryāpariśuddhaye 'bhinirhṛtā sarvacaryāvatārasamādhipratilambhabalena / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ pāramitāviśuddhirabhinirhṛtā samantabhadracaryāniryāṇabalena / api tu khalu punarme kulaputra evaṃ caṃkramyamāṇasya sarvadiksrotomukhānyāvartante suvilokitajñānamukhatayā / sarvalokadhātusrotomukhāni vyāvartante ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyalokadhātvatikramaṇapariśodhanatāyai yaduta mahāpraṇidhānābhinirhārabalena / ekacittakṣaṇena anabhilāpyānabhilāpyasattvacaryānayamukhānyabhimukhamāvartante daśabalajñānaparipūraye / samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetradarśanaviśuddhayo 'bhimukhībhavanti anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamatathāgatapūjopasthānaparicāraṇatāyai / pūrvottaratathāgatapūjāpraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyatathāgatadharmameghā āśaye 'bhipatanti / asaṃkhyeyadharmagatividhyanugamadharmacakrasaṃdhāraṇadhāraṇīpraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyabodhisattvacaryāsamudrā (gv 101) abhimukhā āvartante sarvacaryāmaṇḍalapariśodhanatāyai / indrabalopamabodhisattvacaryāparipūripraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyasamādhisāgarā abhimukhā āavartante sarvasamādhimaṇḍalapariśodhanatāyai /
ekasamādhimukhaiḥ sarvasamādhimukhasamavasaraṇapraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyendriyasamudrā abhimukhamāvartante sarvendriyacakrakālacakrānuvartanatāyai / smṛtikoṭīndriyapratilābhapraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyakālacakrāṇyabhimukhamāvartante sarvakāladharmacakrapravartanatāyai / aniṣṭhasattvaniṣṭhāpraṇidhyabhinirhārabalena ekacittotpādena anabhilāpyānabhilāpyasarvatryadhvasāgarā abhimukhamāvartante sarvalokadhātuṣu tryadhvavyavasthānatayā anugamajñānālokapraṇidhyabhinirhārabalena / etamahaṃ kulaputra aniśāntajñānapradīpaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi /
kiṃ mayā śakyaṃ vajrakalpāśayānāṃ bodhisattvānāṃ sarvatathāgatakulakulīnatābhijātānāmanuparuddhajīvitendriyāṇāmaniśāntajñānapradīpānāmanācchedyābhedyakāyānāṃ māyāgatarūpānirvṛttānāṃ pratyayadharmasamāṅgapratyaṅgaśarīrāṇāṃ yathāśayajagadvijñaptikāyānāṃ sarvajagadupamarūpakāyavarṇasaṃsthānārohapariṇāhasaṃdarśakāyānāmagnijvālāviṣaśastrānupaghātaśarīrāṇāṃ vajradṛḍhacakravālānavamṛdyātmabhāvānāṃ sarvamāraparapravādibalābalakaraṇānāṃ jāmbūnadakanakaparvatasaṃnibhānāṃ sarvajagadabhyudgataśarīrāṇāṃ sarvajagadvijñaptyāśrayāṇāṃ samantamukhavijñaptiśravaṇānāṃ sarvajagadullokitamukhānāṃ sarvadharmajaladharākārabhūtānāṃ samantadigvirocanānāṃ sarvāvaraṇaparvatavikiraṇatvādapratikūladarśanānāṃ sarvākuśalamūlātyantasamuddhāṭitatvātparamaśūradarśanānāṃ vipulakuśalamūlaniṣyandasaṃbhūtatvādabhilaṣitadarśanānāṃ paramadurlabhaprādurbhāvatvādudumbarapuṣpasadṛśānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe śramaṇamaṇḍale janapade sumukhaṃ nāma nagaram / tatra indriyeśvaro nāma dārakaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako bodhisattvavikramapratipadviśuddhiparamaḥ bodhisattvabalālokāvabhāsitacitto 'parājitabodhisattvavairyaparyādattahṛdayaḥ bodhisattvadṛḍhapraṇidhisaṃnāhāsaṃkucitacitto bodhisattvāśayadṛḍhasaṃsthānapariṇāhaparamo bodhisattvacaryāmeghasaṃdhāraṇasaṃprasthānāśayo bodhisattvadharmameghāparitṛptasaṃtānaḥ sarvabodhisattvaguṇāvatārābhimukhapraṇidhānaḥ sarvajagatsārathisaṃgrāhakabhūtamātmānamupanāmayitukāmaḥ sarvajaganmahāsaṃsārāṭavīkāntārādatikrāmayitukāmaḥ kalyāṇamitradarśanaśravaṇaparyupāsanāparitṛpta eva apramāṇadharmagauravasaṃjātaḥ sudarśanasya bhikṣoḥ pādau śirasābhivandya sudarśanaṃ bhikṣumanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sudarśanasya bhikṣorantikātprakrāntaḥ // 12 // 15 indriyeśvaraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakastāṃ sudarśanasya bhikṣoranuśāsanīmanumantrayan, pravartayan, anuprayacchan pravicinvan, prabhāṣamāṇaḥ pratibhāvayan udīrayan darśayan anuvicintayan abhyavacaran, nayaṃ vigamayan, taddharmanayamanuvicārayan avabhārayan samavasaran āvartayan saṃbhindan pradarśayan avabhāsayan anuvilokayan devanāgayakṣagandharvaparivāro 'nupūrveṇa yena śramaṇamaṇḍale janapade sumukhaṃ nagaraṃ tenopasaṃkrāntaḥ indriyeśvaraṃ dārakaṃ parimārgamāṇaḥ / tasyoparyantarikṣe gatā devanāgayakṣagandharvā ārocayanti - eṣa kulaputra indriyeśvaro dārako nadīsaṃbhedābhyāśe daśadārakasahasraparivṛtaḥ pāṃśukrīḍayā krīḍatīti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena sumukhaṃ nagaraṃ nadīsaṃbhedābhyāśastenopasaṃkrāntaḥ / so 'drākṣīt indriyeśvaraṃ dārakaṃ daśadārakasahasraparivṛtaṃ pāṃśukrīḍayā krīḍantam / dṛṣṭvā ca punaryenendriyeśvaro dārakastenopasaṃkramya indriyeśvarasya dārakasya pādau śirasābhivandya indriyeśvaraṃ dārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya indriyeśvarasya dārakasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarayāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyam śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - ahaṃ kulaputra mañjuśriyā kumārabhūtena lipisaṃkhyāmudrāgaṇanānayaṃ śikṣayatā sarvaśilpābhijñāvabhāsajñānamukhamavatāritaḥ /
so 'haṃ kulaputra, yāni imāni loke lipisaṃjñāgatāni saṃkhyāgaṇanāmudrānikṣepajñānavividhaśilpajñānānidhātutantrāṇi viṣayaprayogapratibhānakāni śoṣāpasmārabhūtapretagrahapratiṣedhakāni grāmanagaranigamapaṭṭanodyānatapovanāvasathaniveśanajñānāni abhiprāyaprakāraprāsādagavākṣakūṭāgārapariṇāhajñānāni vividhayantrarathakriyopacārajñānāni kṣemākṣemabhayābhayanimittajñānāni kṛṣivāṇijyavyavahārakriyāprayogajñānāni sarvāṅgapratyaṅgalakṣaṇacāropacāravicārajñānāni sugatidurgatikarmapathaviśuddhayanugamajñānāni kuśalākuśaladharmagaṇapūjājñānāni sugatidurgatisaṃbhārajñānāni śrāvakapratyekabuddhayānasaṃbhārajñānāni tathāgatabhūmisaṃbhārajñānāni hetukriyāprayogopacārajñānāni, tāni sarvāṇi prajānāmi / teṣu ca sattvānavatārayāmi, niveśayāmi pratiṣṭhāpayāmi śikṣayāmi śīlayāmi dṛḍhīkaromi sārikaromi saṃtarāmi saṃbhāvayāmi saṃvartayāmi unnāmayāmi vivardhayāmi nimittīkaromi koṭīkaromi viśodhayāmi vimalīkaromi uttāpayāmi prabhāsvarīkaromi vipulīkaromi / so 'haṃ kulaputra bodhisattvānāṃ gaṇanānayaṃ jānāmi /
sa punaḥ katamaḥ? śataṃ śatasahasrāṇāṃ koṭiḥ, koṭiḥ koṭīnāmayutam, ayutamayutānāṃ niyutam, niyutaṃ niyutānāṃ bimbaram, bimbaraṃ bimbarāṇāṃ kiṃkaram, kiṃkaraṃ kiṃkarāṇāmagaram, agaramagarāṇāṃ pravaram, pravaraṃ pravarāṇāṃ maparam, maparaṃ maparāṇāṃ taparam, taparaṃ taparāṇāṃ sīmam, sīmaṃ sīmānāṃ yāmam, yāmaṃ yāmānāṃ nemam, nemaṃ nemānāmavagam, avagamavagānāṃ mṛgavam, mṛga vaṃmṛgavānāṃ virāgam, (gv 103) virāgaṃ virāgānāṃ vigavam, vigavaṃ vigavānāṃ saṃkramam, saṃkramaṃ saṃkramāṇāṃ visaram, visaraṃ visarāṇāṃ vibhajam, vibhajaṃ vibhajānāṃ vijaṅgham, vijaṅghaṃ vijaṅghānāṃ viśodham, viśodhaṃ viśodhānāṃ vivāham, vivāhaṃ vivāhānāṃ vibhaktam, vibhaktaṃ vibhaktānāṃ vikhatam, vikhataṃ vikhatānāṃ ḍalanam, ḍalanaṃ ḍalanānāṃ avanam, avanaṃ avanānāṃ thavanam, thavanaṃ thavanānāṃ viparyam, viparyaṃ viparyāṇāṃ samayam, samayaṃ samayānāṃ vitūrṇam, vitūrṇaṃ vitūrṇānāṃ heturam, heturaṃ heturāṇāṃ vicāram, vicāraṃ vicārāṇāṃ vyatyastam, vyatyastaṃ vyatyastānāmabhyudgatam, abhyudgatamabhyudgatānāṃ viśiṣṭam, viśiṣṭaṃ viśiṣṭānāṃ nilambam, nilambaṃ nilambānāṃ haritam, haritaṃ haritānāṃ vikṣobham, vikṣobhaṃ vikṣobhāṇāṃ halitam, halitaṃ halitānāṃ hariḥ, hariḥ harīṇāmālokaḥ, ālokaḥ ālokānāṃ dṛṣṭvāntaḥ, dṛṣṭvāntaḥ dṛṣṭvāntānāṃ hetunam, hetunaṃ hetunānāṃ elam, elamelānāṃ dumelam, dumelaṃ dumelānāṃ kṣemuḥ, kṣemuḥ kṣemūnāṃ eludam, eludameludanāṃ bhāludam, bhāludaṃ bhāludānāṃ samatā, samatā samatānāṃ visadam, visadaṃ visadānāṃ pramātram, pramātraṃ pramātrāṇāṃ amantram, amantramamantrāṇāṃ bhramantram,
bhramantraṃ bhramamantrāṇāṃ gamantram, gamantraṃ gamantrāṇāṃ namantram, namantraṃ namantrāṇāṃ nahimantram, nahimantraṃ nahimantrāṇāṃ vimantram, vimantraṃ vimantrāṇāṃ paramantram, paramantraṃ paramantrāṇāṃ śivamantram, śivamantraṃ śivamantrāṇāṃ delu, delu delūnāṃ velu, velu velūnāṃ geluḥ, geluḥ gelūnāṃ kheluḥ, kheluḥ khelūnāṃ neluḥ, neluḥ, nelūnāṃ bheluḥ, bheluḥ bhelūnāṃ keluḥ, keluḥ kelūnāṃ seluḥ, seluḥ selūnāṃ peluḥ, peluḥ, pelūnāṃ meluḥ, meluḥ melūnāṃ saraḍaḥ, saraḍaḥ saraḍānāṃ bheruduḥ, bheruduḥ bherudūnāṃ kheluduḥ, kheluduḥ kheludūnāṃ māluduḥ, māluduḥ mālūdūnāṃ samulaḥ, samulaḥ samulānāmathavam, athavamathavānāṃ kamalam, kamalaṃ kamalānāmagavam, agavamagavānāmatarum, atarumatarūṇāṃ heluvaḥ, heluvaḥ hetuvānāṃ mirahuḥ, mirahuḥ mirahūṇāṃ caraṇam, caraṇaṃ caraṇānāṃ dhamanam, dhamanaṃ dhamanānāṃ pramadam, pramadaṃ pramadānāṃ nigamam, nigamaṃ nigamānāmupavartam, uparvatam, pavartānāṃ nirdeśam, nirdeśaṃ nirdeśānāmakṣayam, akṣayamakṣayāṇāṃ saṃbhūtam, saṃbhūtaṃ saṃbhūtānāṃ mamamam, mamamaṃ mamamānāṃmavadam, avadamavadānāmutpalam, utpalamutpalānāṃ padma, padmaṃ padmānāṃ saṃkhyā, saṃkhyā saṃkhyānāṃ gati, gatiḥ gatīnāmupagam, upagamupagānāmaupamyam, aupamyamaupamyānāmasaṃkhyeyam, asaṃkhyeyamasaṃkhyeyānāmasaṃkhyeyaparivartam, asaṃkhyeyaparivartamasaṃkhyeyaparivartānāmapramāṇam, apramāṇamapramāṇānāmaparimāṇam, aparimāṇamaparimāṇānāmaparimāṇaparivartam, aparimāṇaparivartamaparimāṇaparivartānāmaparyantam, aparyantamaparyantānāmaparyantaparivartam,
aparyantaparivartamaparyantaparivartānāmasamantam, asamantamasamantānāmasamantaparivartam, asamantaparivartamasamantaparivartānāmagaṇanīyam, agaṇanīyamagaṇanīyānāmagaṇanīyaparivartam, agaṇanīyaparivartamagaṇanīyaparivartānāmatulyam, atulyamatulyānāmatulyaparivartam, atulyaparivartamatulyaparivartānāmacintyam, acintyamacintyānāmaciantyaparivartam, acintyaparivartamacintyaparivartānāmamāpyam, amāpyamamāpyānāmamāpyaparivartam, amāpyaparivartamamāpyaparivartānāmanabhilāpyam, (gv 104) anabhilāpyamanabhilāpyānāmanabhilāpyaparivartam, anabhilāpyaparivartamanabhilāpyaparivartānāmanabhilāpyānabhilāpyam, anabhilāpyānabhilāpyamanabhilāpyānabhilāpyānāmanabhilāpyānabhilāpyaparivartam, tasya purato mahān vālikārāśirabhūdanekayojanapramāṇaḥ /
sa taṃ bālikārāśiṃ gaṇayaṃstulayan prasiñcan saṃkhyāmakārṣīt - iyantīmāni vālikāphalakāni, yāvadiyantyetāni vālikāphalakānyanabhilāpyaparivartānīti / sa taṃ vālikārāśiṃ gaṇanāsaṃketanirdeśena nirdiśya evamāha - eṣa kulaputra gaṇanāyogo lokadhātuparaṃparayā supravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvāḥ pūrvasyāṃ diśi lokadhātuprasarān gaṇayanti / evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarayāmuttarapūrvāyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāmadha ūrdhvāyāṃ diśi / anena gaṇanānayena bodhisattvā lokadhātuprasarān gaṇayanti / eṣa kulaputra gaṇanānayo daśasu dikṣu lokadhātunāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā daśasu dikṣu lokadhātunāmaparaṃparāṃ gaṇayanti / yathā lokadhātunāmaparaṃparānirdeśeṣu, evaṃ daśasu dikṣu kalpanāmaparaṃparānirdeśeṣu buddhanāmaparaṃparānirdeśeṣu dharmanāmaparaṃparānirdeśeṣu sattvanāmaparaṃparānirdeśeṣu karmanāmaparaṃparānirdeśeṣu / eṣa eva gaṇanānayo yāvaddaśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā daśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparānirdeśeṣu pravartate bodhisattvānām / anena gaṇanānayena bodhisattvā daśasu dikṣu sarvanāmaparaṃparāṃ gaṇayanti / etamahaṃ kulaputra, sarvadharmajñānaśilpābhijñāvantaṃ bodhisattvajñānālokaṃ jānāmi /
kiṃ mayā śakyaṃ sarvajagatsaṃkhyānupraviṣṭānāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmavidhisaṃkhyānupraviṣṭānāṃ tryadhvasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvasattvasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvadharmaskandhasaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvabuddhabodhisaṃkhyānupraviṣṭānāṃ sarvadharmanāmacakravaśavartināṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, gocaro vā sūcayitum, viṣayo vā prabhāvayitum, balaṃ vā saṃvarṇayitum, āśayo vā nidarśayitum, saṃbhāro vā paridīpayitum, praṇidhānaṃ vā nirdeṣṭum, caryāṃ vā saṃdarśayitum, pāramitāpariśuddhirvā abhidyotayitum, samudāgamapariśuddhirvā saṃprakāśayitum, samādhiviṣayo vā vaktum, jñānāloko vā anugantum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe samudrapratiṣṭhānaṃ nāma nagaram / tatra prabhūtā nāmopāsikā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitravacanaṃ śrutvā saṃharṣitatanuruho mahāprītivegasaṃjātaḥ pramuditamānasaḥ sudurlabhāścaryāśayaratnapratilabdho vipulajagaddhitacittaceṣṭāniryāto buddhotpādaparaṃparāvatāravaśavartī dharmamaṇḍalaviśuddhimatiparamaḥ sarvatrānugatavibhaktiniryāṇanidarśanaparamaḥ tryadhvatalāsaṃbhinnabuddhaviṣayaḥ akṣayapuṇyasāgarasaṃbhūtacetāḥ mahājñānāvabhāsavaśavartī tribhuvanapurabandhanakapāṭanirbhedaḥ indriyeśvarasya dārakasya pādau śirasābhivandya indriyeśvaraṃ dārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya indriyeśvarasya dārakasyāntikātprakrāntaḥ // 13 // 16 prabhūtā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ kalyāṇamitrānuśāsanīmeghaṃ saṃpratīcchan, atṛpto jalanidhiriva mahāmeghavarṣaiḥ, kalyāṇamitrabhāskarajñānāṃśuparipācanaśubhadharaṇītalendriyāṅkuraprarohasaṃjātaḥ kalyāṇamitrapūrṇacandrānuśāsanyaṃśujālaprahlāditakāyacittaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīsalilapipāsuḥ grīṣmadinakarakiraṇapratapta iva mṛgagaṇaḥ himavatprasravasalilakalyāṇamitrānuśāsanīprabodhitacittapauṇḍarīko bhramaragaṇodvighāṭanonmiṣitakamala iva kamalākaraḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīratnacaritāvabhāsitasaṃtānaḥ, ratnadvīpa iva vividharatnākīrṇaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīpuṇyajñānopacayasaṃpannaḥ mahājambuvṛkṣa iva puṣpaphalavinaddhaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīśrutasaṃbhārapravṛddhaḥ, mahābhujagendrapravarakrīḍāsaṃbhava iva gaganamahāghanaḥ, kalyāṇamitrānuśāsanīsamudgatāmalavicitradharmakūṭaḥ tridaśalokopaśobhita iva citrakūṭaḥ kalyāṇamitrānuśāsanyudbhūtavimalaguṇagaṇaparivṛtaḥ, abhibhūḥ, anabhibhūtaḥ, tridaśagaṇaparivṛtaḥ śakra iva asurendragaṇapramardanaḥ anupūrveṇa yena samudrapratiṣṭhānaṃ nagaraṃ tenopasaṃkrāntaḥ prabhūtāmupāsikāṃ parimārgamāṇaḥ / tasya mahājanakāya upadarśayati - eṣā kulaputra prabhūtopāsikā madhye nagarasya svagṛhe tiṣṭhatīti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena prabhūtāyā upāsikāyā niveśanaṃ tenopasaṃkramya prāñjalībhūto dvāraśālāyāṃ pratyasthāt / sa paśyati prabhūtāyā upasikāyāḥ tadgṛhaṃ vipulavistīrṇaṃ ratnaprākāraparikṣiptaṃ caturdikṣu vibhaktadvāramasaṃkhyeyāparimāṇaratnavyūhamacintyapuṇyavipākābhinirvṛttam / sa tadgṛhaṃ praviśya samantādanuvilokayannadrākṣītprabhūtāmupāsikāṃ ratnāsanopaviṣṭaṃ navāṃ daharāṃ taruṇīṃ prathamayauvanasamudgatāmabhirūpāṃ prāsādikāṃ darśaniyāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatāṃ muktakeśīṃ nirābharaṇagātrāmavadātavastranivasanām / sthāpayitvā buddhabodhisattvānna sa kaścitsattvastadgṛhamupasaṃkrāmati, yamasau nābhibhūya tiṣṭhati kāyena va, cittādhipatyena vā, tejasā vā, varṇena vā, śriyā vā / ye ca sattvāḥ prabhūtāmupāsikāṃ paśyanti devā vā manuṣyā vā, teṣāṃ sarveṣāṃ prabhūtāyāmupāsikāyāṃ śāstṛsaṃjñābhavati / tasmiṃśca gṛhe daśāsanakoṭīsahasrāṇi prajñaptāni divyamānuṣyasamatikrāntāni bodhisattvakarmavipākapariniṣpannāni / na ca tasmin gṛhe paśyatyannapānanicayaṃ vā vastrābharaṇaparibhoganicayaṃ vā anyatraikapiṭharikāyāḥ purastānnikṣiptāyāḥ / daśa cāsyāḥ strīsahasrāṇi purataḥ sthitānyapaśyadapsarovarṇāni apsarorūpāṇi apsaraḥkalpāni apsaraśceṣṭāni apsaraḥparibhogāni apsaraupacārāṇi divyakalpadūṣyadhārīṇi divyabhūṣaṇacaritāṅgāni apsarorutamanojñaghoṣāṇi apsaraḥsamārohapariṇāhani / tāḥ tasyāḥ striyaḥ kiṃkarā vacanapratikāriṇyaḥ purata upatiṣṭhanti upavicaranti saṃprekṣante upanidhyāyanti abhivandante ālokayanti avanamanti praṇamanti namasyanti / tāsāṃ ca gātrebhyo yo gandhaḥ pravāti, sa taṃ sarvaṃ (gv 106) nagaramabhidhūpayanti / ye ca sattvāstaṃ gandhaṃ jighranti, te sarve 'vyāpannacittā bhavanti avairacittā avihiṃsācittā īrṣyāmātsaryavigatacittā amāyāśāṭhyacittā anunītā apratihatacittā anavalīnānunnatacittāḥ samacittā maitracittā hitacittāḥ saṃvarasthacittāḥ paraparigrahānabhilāṣacittā bhavanti / ye ca tāsāṃ svaraṃ śṛṇvanti, te sarve praharṣitapramuditapraṇatacittā bhavanti / ye ca tāḥ paśyanti, te vigatarāgamātmānaṃ saṃjānanti //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ prabhūtāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya prabhūtāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjalīsthitvā evamāha - mayā ārye, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / āha - ahaṃ kulaputra akṣayavyūhapuṇyakoṣasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / ito 'haṃ kulaputra, ekapiṭharikāyā nānādhimuktān sattvān yathābhipretabhojanaiḥ saṃtarpayāmi nānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ / ato 'haṃ kulaputra ekapiṭharikāyāḥ sattvaśatamapi saṃtarpayāmi yathābhiprāyairbhojanaiḥ, sattvasahasramapi, sattvaśatasahasramapi, sattvakoṭīmapi, sattvakoṭīśatamapi, sattvakoṭīśatasahasramapi, sattvakoṭīniyutaśatasahasramapi, yāvadanabhilāpyānabhilāpyānapi sattvānnānānādhimuktān yathābhipretairbhojanaiḥ saṃtarpayāmi, saṃpravārayāmi, saṃtoṣayāmi, saṃpraharṣayāmi, saṃpramodayāmi, pariprīṇayāmi, āttamanaskān karomi / na caiṣā piṭharikā hīyate, na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ gacchati /
anena kulaputra paryāyeṇa jambudvīpaparamāṇurajaḥsamānapi sattvān, evaṃ cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥ samānapi, sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamānapi, yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamānapi sattvānupasaṃkrāntān nānādhimuktān yathābhipretairbhojanairnānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ saṃtarpayāmi, saṃpravārayāmi, saṃtoṣayāmi, saṃpraharṣayāmi, saṃpramodayāmi, pariprīṇayāmi, āttamanaskān karomi / na ca eṣā piṭharikā hīyate,na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ na paryantaṃ na pariniṣṭhāṃ gacchati / sacet kulaputra daśadiksarvalokadhātuparyāpannāḥ sarvasattvā madantikamupasaṃkrameyurnānādhimuktā nānābhiprāyāḥ, tānapi sarvān yathābhipretairbhojanaiḥ saṃtarpeyayam, yāvadāttamanaskān kuryām / yathā nānābhojanaiḥ evaṃ nānāpānavidhibhiḥ nānārasāgraiḥ nānāśayanairnānāvasraiḥ nānāpuṣpairnānāmālyairnānāgandhairnānādhūpairnānāvilepanairnānācūrṇairnānāratnairnānābharaṇairnānāratnarathairnānāchatrairnānādhvajairnānāpatākābhirnānāvidhopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayeyam, yāvadāttamanaskān kuryām / api tu khalu punaḥ kulaputra ye kecit pūrvasyāṃ diśi (gv 107) ekasmin, lokadhātau śrāvakapratyekabuddhā antimadehadhāriṇaḥ śrāvakapratyekabodhiphalamanuprāpnuvanti, sarve te mamāhāraṃ paribhujya /
yathā pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate, lokadhātusahasre, lokadhātuśatasahasre, lokadhātukoṭyām, lokadhātukoṭīśate, lokadhātukoṭīsahasre, lokadhātukoṭīśatasahasre, lokadhātukoṭīniyutaśatasahasreṣu, ye jambudvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu ye kecit kulaputra, pūrvasyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu śrāvakapratyekabuddhā antimadehadhāriṇaḥ śrāvakapratyekabodhiphalamanuprāpnuvanti, sarve te mamāhāraṃ paribhujya / yathā pūrvasyāṃ diśi, evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarāyāmuttarapūrvasyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāṃ adha ūrdhvāyāṃ diśi //
ye kecit, kulaputra, pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau ekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante / yathā pūrvasyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate, lokadhātusahasre, lokadhātuśatasahasre lokadhātukoṭyāṃ lokadhātukoṭīśate lokadhātukoṭīsahasre lokadhātukoṭīśatasahasre lokadhātukoṭīniyutaśatasahasre, ye jambūdvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣui sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣuḥ, ye kecit kulaputra pūrvasyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣvekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate / yathā pūrvasyāṃ diśi, evaṃ dakṣiṇāyāṃ paścimāyāmuttarāmuttarapūrvāyāṃ pūrvadakṣiṇāyāṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ paścimottarāyāmadho diśi, ye kecit kulaputra, ūrdhvāyāṃ diśi ekasmin lokadhātāvekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante / yathordhvāyāṃ diśi ekasmin lokadhātau, evaṃ ye lokadhātuśate lokadhātusahasre lokadhātuśatasahasre lokadhātukoṭyāṃ lokadhātukoṭīśate lokadhātukoṭīsahasre lokadhātukoṭīśatasahasre lokadhātukoṭīniyutaśatasahasre ye jambūdvīpaparamāṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu cāturdvīpakalokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu dvisāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu trisāhasramahāsāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsameṣu ye kecitkulaputra ūrdhvāyāṃ diśi yāvadanabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāaṇurajaḥsameṣu lokadhātuṣu ekajātipratibaddhā bodhisattvāḥ, sarve te mamāhāraṃ paribhujya bodhimaṇḍe niṣadya sasainyaṃ māraṃ parājitya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante //
paśyasi tvaṃ kulaputra imāni daśastrīsahasrāṇi mama parivāram? āha - paśyāmi (gv 108) ārye / āha - etatpramukhāni kulaputra strīṇāṃ daśāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi mama sabhāgacaritāni ekapraṇidhānāni ekakuśalamūlāni ekaniryāṇavyūhāni ekādhimuktipathaviśuddhāni mama sabhāgasmṛtiviśuddhāni sabhāgagativiśuddhāni sabhāgabudhyapramāṇāni sabhāgendriyapratilabdhāni sabhāgacittaspharaṇāni sabhāgagocaraviṣayāṇi sabhāgadharmanayāvatīrṇāni sabhāgārthaviniścatāni sabhāgadharmārthodyotanāni sabhāgarūpaviśuddhāni sabhāgabalāpramāṇāni, sabhāgavairyāparājitāni sabhāgadharmarutaghoṣāṇi, sabhāgasvaraviśuddhāni, sarvavyavahāreṣu sabhāgaguṇaviśuddhāni, apramāṇaguṇavarṇatayā sabhāgakarmaviśuddhāni, anavadyakarmavipākaviśuddhyā sabhāgamahāmaitrīspharaṇāni, sarvajagatparitrāṇatayā sabhāgamahākaruṇāspharaṇāni, sarvajagatparipācanākhedatayā sabhāgakāyakarmaviśuddhāni, yathāśayasarvasattvasaṃtoṣaṇakāyasaṃdarśanatayā sabhāgavākkarmaviśuddhāni dharmadhātuniruktivyavahāreṣu, sabhāgopasaṃkramaṇāni sarvabuddhaparṣanmaṇḍaleṣu, sabhāganirjavanāni sarvabuddhakṣetreṣu, sarvabuddhapūjopasthānatāyai sabhāgapratyakṣajñānāni sarvadharmanayānugameṣu, sabhāgacaryāviśuddhāni sarvabodhisattvabhūmipratilābheṣu / etāni kulaputra daśastrīsahasrāṇi ekakṣaṇena daśa diśaḥ spharanti, yadutaikajātipratibaddhān bodhisattvān bhojanena pratipādanatāyai asyā eva piṭharikāyā bhojanamādāya / daśa diśaḥ spharanti asyā eva piṭharikāyā bhojanamādāya /
daśa diśaḥ spharanti caramabhavikān sarvaśrāvakapratyekabuddhayānikān piṇḍapātena pratipādanatāyai / spharitvā sarvapretagaṇān bhojanena saṃtarpayanti / sā ahaṃ kulaputra asyā eva piṭharikāyā devān devabhojanena saṃtarpayāmi / nāgānnāgabhojanena, yakṣān yakṣabhojanena, gandharvān gandharvabhojanena, asurānasurabhojanena, garuḍān garuḍabhojanena, kinnarān kinnarabhojanena, mahoragān mahoragabhojanena, manuṣyān manuṣyabhojanena, amanuṣyānamanuṣyabhojanena saṃtarpayāmi / āgamayasva kulaputra muhūrtaṃ yāvatpratyakṣo bhaviṣyasi / samantarabhaṣitā ceyaṃ vāk prabhūtayopāsikayā, atha tāvadeva aparimāṇāḥ sattvāḥ pūrveṇa gṛhadvāreṇa praviśanti sma yaduta prabhūtayopāsikayā pūrvapraṇidhānanimantritāḥ / evaṃ dakṣiṇena paścimeṇottareṇa gṛhadvāreṇa aparimāṇāḥ sattvāḥ praviśanti sma yaduta prabhūtayopāsikayā pūrvapraṇidhānanimantritāḥ / tān prabhūtopāsikā teṣvāsaneṣu niṣadya yathābhipretairbhojanairnānāsūpairnānārasairnānāvarṇairnānāgandhaiḥ saṃtarpayati, saṃpravārayati, saṃtoṣayati, saṃpraharṣayati, saṃpramodayati pariprīṇayati, āttamanaskān karoti / yathā nānābhojanaiḥ, evaṃ nānāpānavidhibhiḥ, nānārasāgraiḥ, nānāsanaiḥ, nānāśayanaiḥ nānāyānairnānāvastraiḥ nānāpuṣpairnānāmālyaiḥ nānāgandhairnānādhūpaiḥ nānāvilepanairnānācūrṇaiḥ nānābharaṇaiḥ nānāratnarathaiḥ nānāchatrairnānādhvajairnānāpatākābhiḥ nānāvidhopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayati, yāvadāttamanaskān karoti / devān devabhojanena saṃtarpayati /
nāgān yakṣān gandharvānasurān garuḍān kinnarān mahoragān manuṣyānamanuṣyān tattadeva bhojanena saṃtarpayati yāvadāttamanaskān karoti / na ca sā piṭharikā hīyate, na parihīyate, nonībhavati, na kṣīyate, na paryādānaṃ gacchati, na sīmāmupaiti, na niṣṭhāṃ na paryantaṃ na pariniṣṭhāṃ gacchati //
atha khalu prabhūtopāsikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - etamahaṃ kulaputra akṣayavyūhapuṇyakośaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamakṣayapuṇyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāpuṇyasāgarākṣayatayā, gaganakalpānāṃ susaṃbhūtavipulapuṇyopacayatayā, cintārājamaṇiratnakalpānāṃ sarvajagatpraṇidhipūraṇatayā, mahāpuṇyacakravālānāṃ sarvajagatkuśalamūlārakṣaṇatayā, mahāpuṇyameghānāṃ sarvajagadratnapāṇyabhipravarṣaṇatayā, mahāpuṇyakośādhyakṣāṇāṃ dharmanagaradvāravivaraṇatayā, mahāpuṇyapradīpānāṃ sarvajagaddāridryāndhakāravidhamanatayā caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe mahāsaṃbhavaṃ nāma nagaram / tatra vidvānnāṃ gṛhapatiḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam // atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ prabhūtāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya prabhūtāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya prabhūtāyā upāsikāyā darśanāvitṛpto 'ntikātprakrāntaḥ // 14 // 17 vidvān /
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
