शार्दूलकर्णावदान [= अवदान 33 of the दिव्यावदान]

उ1.66च्द्/.स्त्रीणाम् एव भवेत् तत्र मरणं ह्य् अतिदारुणं//

उ1.67अब्/.गर्भ^स्था दारका यत्र हसन्ति च वदन्ति च/

उ1.67च्द्/.तस्य देशस्य जानीयाद् विनाशं समुपस्थितं//

उ1.68अब्/.एक^पादां स्त्रिपादांश् च चतुर्^अङ्गांस् तथा^एव च/

उ1.68च्द्/.नार्यो यत्र प्रसूयन्ते राज्ञो व्यसनम् आदिशेत्//

उ1.69अब्/.सूयन्ते विकृतान् गर्भान् सन्तानान् भय^व्यञ्जनान्/

उ1.69च्द्/.प्रमदा यत्र देशे तु राजा तत्र विनश्यति//

उ1.70अब्/.लघु^हस्त^शीर्ष^मुखान् मानुषं कायम् अश्रितान्/

उ1.70च्द्/.प्रमदा यत्र सूयन्ते राष्ट्रं तत्र विनश्यति//

उ1.71अब्/.खराश् च महिषाश् च^अपि पशवो +अथ तथाविधाः/

उ1.71च्द्/.द्वि^त्रि^शीर्षाः प्रसूयन्ते देशे यत्र स नश्यति//

उ1.72अब्/.शृगाल^श्वान^मकर^हयरूपाश् च मानवाः/

उ1.72च्द्/.जायन्ते यत्र देशे तु स देशो लघु नश्यति//

उ1.73अब्/.पादाव् उभौ यदा वैश्या गुर्विणी संप्रसूयते/

उ1.73च्द्/.देशस्य विलयं ब्रूयात् पर^चक्रेण दारुणं//

उ1.74अब्/.पूर्वार्धः पक्षिनरयोर् गर्भो यत्र प्रसूयते/

उ1.74च्द्/.राजा वा राजामात्यो वा सह देशेन नश्यति//

उ1.75अब्/.कुम्भाण्डो जायते यत्र द्विसुखो +अथ चतुर्^मुखः/(p.142)

उ1.75च्द्/.त्रिनेत्रस् त्रिमुखो वा^अपि विद्यात् तत्र महद्^भयं//

उ1.76अब्/.सौकरेण तु वक्रेण शरीरं मानुषं यदि/ उ1.76च्द्/.सूतं चतुर्^दिशं राष्ट्रं हन्यात् तत्र न संशयः//

उ1.77अब्/.आदित्यस्य तु रूपेण मानुषो यत्र जायते/

उ1.77च्द्/.विभ्रमात् सकलं राष्ट्रं विनाशम् उपगच्छति//

उ1.78अब्/.उत्तानशायी बालस् तु देशं यत्र द्विजोत्तमः/

उ1.78च्द्/.दृष्टः प्रव्याहरन् वेदान् क्षिप्रं देशो विनश्यतेइ//

उ1.79अब्/.कुक्षिं भित्वा यदा बालो गर्भान् निष्क्रमते स्वयं/

उ1.79च्द्/.अत्राणां मातरं कृत्वा स देशो नश्यते लघु//

उ1.80अब्/.गर्भ^स्थाः सूकरा; उष्ट्राः सर्पाश् च शकुनिस् तथा/

उ1.80च्द्/.स्त्रीणां गर्भात् प्रसूयन्ते देशे तु भयम् आदिशेत्//

उ1.81अब्/.पौरुषं गार्दभं च^अथ सौकरं च^अर्ध^विग्रहं/

उ1.81च्द्/.गावो यत्र प्रसूयन्ते निर्दिशेद् भयम् आगतं//

उ1.82अब्/.नारी गृह्णाति गर्भं वा; अदृष्ट^स्तन^रूपिणी/

उ1.82च्द्/.विनाशं तस्य देशस्य सनृपस्य विनिर्दिशेत्//

उ1.83अब्/.जटी दीर्घनखो यत्र सुकृष्णः परुष^च्छविः/

उ1.83च्द्/.सजनो जायते यत्र राष्ट्रं साधिपतिं दहेत्//

उ1.84अब्/.अग्रीवा दन्त^सहिता जायन्ते यत्र बालकाः/

उ1.84च्द्/.शुष्येत सकलं शस्यं जनश् च विलयं व्रजेत्/

उ1.85अब्/.एक^बाहुर^शीर्षो +अथ गर्भो यत्र प्रसूयते/

उ1.85च्द्/.स्वयं क्षुभ्येत तद्^राष्ट्रं विनश्येत न संशयः//

उ1.86अब्/.फले फलं यदा पश्येत् पुष्पे वा पुष्पम् आश्रितं/

उ1.86च्द्/.गर्भाः स्रवेयुर् नारीणां युवराजश् च वध्यते//

उ1.87अब्/.अकाले पादपा यत्र पुष्प्यन्ति च फलन्ति च/(p.143)

उ1.87च्द्/.लता गुल्मो +अथ वल्ली वा देशे तत्र भयं भवेत्//

उ1.88अब्/.वृक्ष^उपरिष्टात् पश्येद् वा स्रवन्तम् आत्म^शोणितम्/

उ1.88च्द्/.कूजमानं पतङ्गं वा तदा विद्यान् महद्^भयं//

उ1.89अब्/.वृक्षाणां मण्डपानां वा छाया न परिवर्तते/

उ1.89च्द्/.चतुर्^वर्ण^भयं तत्र कलिकर्म च जायते//

उ1.90अब्/.पुष्प्येग्रुः पादपा यत्र विविधाः पुष्प^जातयः/

उ1.90च्द्/.कल्प^वृक्ष^प्रकृतयस् ततो विद्यान् महद्^भयं//

उ1.91अब्/.अनावर्तं यदा पुष्पं फलं च^अपि प्रदृश्यते/ उ1.91च्द्/.विनाशं तस्य देशस्य दुर्भिक्षं कलहं वदेत्//

उ1.92अब्/.स्थानास्थानं गता वृक्षा दृश्येयुर् यत्र कुत्रचित्/

उ1.92च्द्/.पूर्वप्रतिष्ठिता राजा न चिरेण विचाल्यते//

उ1.93अब्/.दैव^असुरं च संग्रामं पश्येद् अद्भुत^दर्शनं/

उ1.93च्द्/.शस्त्रं मूर्च्छयते तत्र तस्करैश् च^अपि पूर्ववत्//

उ1.94अब्/.कम्पते रुदते शास्ता गच्छन् वा यत्र दृश्यते/

उ1.94च्द्/.पर^चक्रात् तदा विद्याद् अत्यर्थं तत्प्रराजयं//

उ1.95अब्/.देवता यत्र देशे तु नृत्यन्ति च हसन्ति च/

उ1.95च्द्/.अश्रूणि पातयेयुर् वा तदा विद्यान् महद्^भयं//

उ1.96अब्/.देवता यत्र क्रीडन्ति ज्वलन्ति निमिषन्ति वा/

उ1.96च्द्/.चलेयुर् अथवा यत्र क्षिति^पो +अन्यो भवेत् तदा//

उ1.97अब्/.शिवलिङं यदा कम्पेद् गगने वा^अथ दृश्यते/

उ1.97च्द्/.निमज्जते धरण्यां वा ध्रुवं राज^वधो भवेत्//

उ1.98अब्/.प्रतिमाः परिवर्तन्ते धूमायन्ते रुदन्ति च/

उ1.98च्द्/.प्रस्विद्येयुः प्रधावेयुर् अन्यो राजा भविष्यति//

उ1.99अब्/.अचलो वा चलेत् स्थानाच् चलं वा^अप्य् अचलं भवेत्/

उ1.99च्द्/.अमात्यो हन्ति राजानं कलहं च^अत्र निर्दिशेत्//

उ1.100अब्/.वमन्ति रुधिरं कन्या नमन्ते वा दिशो दश/(p.144)

उ1.100च्द्/.अयुक्ता वा प्रवर्तन्ते क्षत्रियाणां महद्^भयं//

उ1.101अब्/.वर्षते कुसुमं यत्र रक्त^विन्दुम् अथ^अपि वा/

उ1.101च्द्/.प्राणिनो विविधान् वा^अपि विद्याच् चौर^भयं तदा//

उ1.102अब्/.यूपाः पुराणा निगमा देव^आगाराणि चैतियाः/

उ1.102च्द्/.नगराण्य् अथ धूम्यन्ते क्षिप्रं राजा विनश्यति//

उ1.103अब्/.इन्दुर् वा दीप^वृक्सो वा दीपो यत्र न दीप्यते/

उ1.103च्द्/.राज्यकामः कुमारो वा क्षुभ्येद् विटपको +अपि वा//

उ1.104अब्/.अन्तःपुरे यदा नीडां कुर्वते मधु^मक्षिकाः/

उ1.104च्द्/.अस्त्रं वा^अपि गृहं दह्याद् राज्ञो व्यसनम् आदिशेत्//

उ1.105अब्/.पतेद् अन्तःपुरे विद्युद् वृक्षे वा^अप्य् आश्रमे तथा/

उ1.105च्द्/.पुरि चैत्यच्छायायां वा राजार्थे पतिता हि सा//

उ1.106अब्/.प्राकारे वा +अयुधागारे गोपुरास्थानकेषु वा/

उ1.106च्द्/.वायसः कुरुते नीडं स^अमात्यो ध्वंसते नृपः//

उ1.107अब्/.अनाहतेभ्यस् तूर्येह्भ्यः स्वयं शब्दो विनिश्चरेत्/

उ1.107च्द्/.स्वचक्र^क्षोभदोषेण सर्वं राष्ट्रं विलुप्यते//

उ1.108अब्/.मांस^शोणित^वर्षं वा पत्र^पुष्प^फलानि वा/

उ1.108च्द्/.यदाभिवर्षेत् तद्वर्षं चक्रै राष्ट्रं विलुप्यते//

उ1.109अब्/.मधु^फाणित^पुष्पाणि गन्ध^वर्षाण्य् अथ^अपि वा/

उ1.109च्द्/.दिशो दाहाश् च दृश्येयुर् मार^दुर्भिक्ष^लक्षणं//

उ1.110अब्/.मेघः समन्ततो गर्जेद् उपवर्षेत् सचातकं/

उ1.110च्द्/.शोणितं सकरकं स्यात् तदा विद्यात् पराद् भयं//

उ1.111अब्/.विद्युच् च पतते घोरा करकाणां च वर्षणं/

उ1.111च्द्/.गन्धर्व^नगरं च^अथ दृष्ट्वा विद्यान् महद्^भयं//

उ1.112अब्/.शशी शोणित^संकाशो मध्ये कृष्णो विवर्णवान्/(p.145)

उ1.112च्द्/.सामन्तकेन पीड्यते विद्याद् राष्ट्रे महद्^भयं//

उ1.113अब्/.प्रदीपित^अग्नि^संकाशो यदा दृश्येत चन्द्रमाः/

उ1.113च्द्/.गगनं दह्यते तत्र लोक^पीडा ज्वरेण च//

उ1.114अब्/.यदा गैरिक^संकाशः क्षिप्रम् एव^उपशाम्यति/

उ1.114च्द्/.वर्षणस्य^आगमो विद्याद् यदि वायुः प्रवायते//

उ1.115अब्/.सन्ध्यायां धूम्र^वर्णायां दृश्येतेन्दुश् च भास्करः/

उ1.115च्द्/.विच्छिन्नो ब्रह्म^रूपेण वर्षं तत्र विनिर्दिशेद्//

उ1.116अब्/.नाप्सु मज्जति न^अप्य् अग्नौ पूर्ववच् च न दृश्यते/

उ1.116च्द्/.अग्निर् उत्पत्स्यते तत्र कोष्ठ^आगारं दहेत सः//

उ1.117अब्/.ध्वज^अग्रे वायसो यत्र लम्ब^पक्षो विधावते/

उ1.117च्द्/.उदकं संहरेत् क्षिप्रम् अग्नितः सुमहद्^भयं//

उ1.118अब्/.जलं जाज्वल्यमानं तु मत्स्यो निर्दहति स्वयं/

उ1.118च्द्/.अनावृष्टिं तदा ब्रूयाद् दुर्भिक्षं च महद्^भयं//

उ1.119अब्/.पुरद्वारे यदा^आगच्छेत् स्वयम् आरण्यको मृगः/

उ1.119च्द्/.चक्र^द्वये +अपि दुर्भिक्षं राष्ट्रे रोगं च निर्दिशेत्//

उ1.120अब्/.त्रिशीर्षः पञ्च^शीर्षो वा यदा सर्पो +अथ दृश्यते/

उ1.120च्द्/.अनावृष्ट्या तदा विद्यात् सर्व^शस्यं विनश्यति//

उ1.121अब्/.कुशूलो यत्र दृश्येत कम्पयन् तु वसुन्धरां/

उ1.121च्द्/.कोष्ठ^आगाराणि नश्येयुर् ये च^अन्ये धन^सञ्चयाः/

उ1.122अब्/.सर्प; उद्यत^शीर्षस् तु युध्यते पुरुषैः सह/

उ1.122च्द्/.चक्र^द्वयाद् रोगतश् च विद्यात् तत्र महद्^भयं//

उ1.123अब्/.बिल; एकत्र बहवः सर्पाः सुपरिवेष्टिताः/

उ1.123च्द्/.शस्त्र^मृत्युं तदा विद्यात् क्षत्रियाणां महद्^भयं//

उ1.124अब्/.निश्चरन्त्य् अवधानेन खड्गाः प्रज्वलिता यदा/

उ1.124च्द्/.ततस् तं न चिरात् पश्येत् संग्रामं प्रत्युपस्थितं//

उ1.125अब्/.काकः श्येनश् च गृध्रो वा यस्य नीयेत मूर्धनि/(146)

उ1.125च्द्/.षण्^मास^अभ्यन्तरे राजा म्रियते सपुरोहितः//

उ1.126अब्/.प्रासादाश् च प्रकम्पन्ते शरणानि गृहाणि च/

उ1.126च्द्/.महा^बलं च वध्येत राष्ट्रस्य राज^पालकः//

उ1.127अब्/.वज्र^उद्धृता दिशः सर्वाः कृष्ण^पक्षे चतुर्^दिशं/

उ1.127च्द्/.वर्षेयुः शोणितं यत्र क्षिति^पालो +अत्र वध्यते//

उ1.128अब्/.सूर्यस्य^उदय^काले तु महोल्का निपतेद् यदा/

उ1.128च्द्/.राज^पुत्र^सहस्राणां भूमिः पास्याति शोणितं//

उ1.129अब्/.वृक्षाः सर्पाः प्रकम्पेयुर् मुच्येयुस् त्वचो वा तथा/

उ1.129च्द्/.सर्वस्मिन् एव राष्ट्रे तु विद्याच् छत्रु^भयं महत्//

उ1.130अब्/.दिने ह्य् उल्का^प्रयुक्तिर् वा ज्वलन्ती यदि दृश्यते/

उ1.130च्द्/.रक्त^उत्पादं तदा विद्यात् संग्रामं भीम^दर्शनं//

उ1.131अब्/.असिं प्रज्वलितं पश्येत् तोमरं चक्रम् एव च/

उ1.131च्द्/.विद्यात् पश्यन्ति शस्त्राणि संग्रामं भीम^दर्शनं//

उ1.132अब्/.दीर्घम् उच्छ्वसते वा +अश्वः अश्रूणि च निपातयेत्/

उ1.132च्द्/.पादेन कर्षते शीघ्रं युद्धे राज^वधो ध्रुवं//

उ1.133अब्/.काकश् चेद् गृहम् आरुह्य हा पुत्र; इति वाशति/

उ1.133च्द्/.सर्वः प्रणश्यते देशो नगर^ग्राम^कर्वटः//

उ1.134अब्/.अनग्नौ जायते धूमः स्थले पद्मानि वा यदा/

उ1.134च्द्/.विनाशं तस्य देशस्य नियमाच् छीघ्रम् आदिशेत्//

उ1.135अब्/.आरवन्ति यदा घोरं मेघा वृकमृगास् तथा/

उ1.135च्द्/.विनाशं तस्य देशस्य विद्याच् छीघ्रम् उपस्थितं//

उ1.136अब्/.छिन्नस्रोता भवेन् नद्यश् चिरकारवहा; अपि/

उ1.136च्द्/.गृहाः शून्योदकेन^अपि शुष्कास् तत्र भयं भवेत्//

उ1.137अब्/.प्रतिस्रोता यदा नद्यो वहन्त्य् अप्रतिवारिताः/

उ1.137च्द्/.नित्योद्विग्ना जनपदा निर्दिशेच् च जन^क्षयं//

u1.138ab/.dhanūṃṣy ākṛzyamāṇāni dhūmāyanti jvalanti ca/(p.147)

उ1.138च्द्/.अन्यद् वा^अपि प्रहरणं परेभ्यो जायते भयं//

उ1.139अब्/.मयूर^ग्रीव^संकाशः परिवेशो निशाकरे/

उ1.139च्द्/.विद्याद् राज^सहस्राणां मही पास्यति शोणितं//

उ1.140अब्/.नराणां प्रमदानां च रति^हर्षो न जायते/

उ1.140च्द्/.सर्वत्र शोक^चिन्ता वा महत् तत्र भयं भवेत्//

उ1.141अब्/.निर्ग्रन्था; ऋषयः सन्तो देशान् प्रक्रमेयुर् यतः/

उ1.141च्द्/.नदीं भित्वा निकुञ्जान्वा स देशो नश्यते +अचिरात्//

उ1.142अब्/.यत्रौषध्यश् च विरसा जलं च परिहीयते/

उ1.142च्द्/.विद्याद् देशं तम् उत्सृष्टं देवता^ऋषिसाधुभिः//

उ1.143अब्/.मत्स्याः कूर्माश् च सर्पाश् च म्रियन्ते यत्र जाङ्गलाः/

उ1.143च्द्/.धन^स्कन्धः स्त्रियास् तत्र सपत्नैर् विप्रलोप्स्यते//

उ1.144अब्/.अपूर्वाः पक्षिणो यत्र स्थले वारिणि; एव वा/

उ1.144च्द्/.दृश्येयुः पर^चक्रेण धन^स्कन्धो विलोप्स्यते//

उ1.145अब्/.महा^पथो यदा कक्षैः प्रसृतैर् अपथो भवेत्/

उ1.145च्द्/.सग्राम^कर्वटं राष्ट्रं पुत्रेण सह नश्यते//

उ1.146/.नानोत्पातचक्र^निर्देशो नाम^अध्यायः/

उ1.147/.पठ भोस् त्रिशङ्को पुरुष^पिन्याध्यायं/ अथ किं/ कथयतु भगवान्/

उ1.148/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् पुरुष^पिन्याध्यायं व्याखामि तच् छ्रूयतां/ कथयतु भगवान्/

उ1.149/.अष्टाविंशतिः पुष्करसारिन् नक्षत्राणि प्रकीर्तितानि/ यानि चन्द्र^सूर्य^निःसृतान्य् अनुवहन्ति/ तत्र सुकुगृष्ट्या अष्टाङ्गुल^प्रमाणया द्वादशाक्षगृष्टयः स्वशरीरं (p.148) दैर्घ्येण ज्ञातव्यं/ एकाक्षगृष्टिः शीर्ष^मूर्ध्नि एक^पाद^तलं भवेत्/ चतुर्^दश गृष्टयो नक्षत्राणां पदं यत्र संदृश्यते/ तद् अन्यथा न भवति/ नक्षत्रे यत्र यो जातस् तत्र तत्र संकृश्यते/

उ2 पुरुष^पिन्यः

उ2.1अब्/.कृत्तिकायां हि जातस्य मुखे वै चतुर्^अङ्गुलः/ उ2.1च्द्/.पिन्यो दक्षिणतो यस्य लोमशः कृष्ण^लोहितः//

उ2.2अब्/.भोगवान् यशसा युक्तः पण्डितो ज्वलति श्रिया/

उ2.2च्द्/.कृत्तिकास्व् अथ जातस्य भवत्य् एतद् धि लक्षणं//

उ2.3अब्/.दृश्यते व्रण; एवायं यस्य वै चतुर्^अङ्गुलः/

उ2.3च्द्/.रोहिण्यां जातकः सो +अपि विद्वान् धर्म^रतः सदा//

उ2.4अब्/.मण्डितो भोग^सम्पन्नो ह्री^युक्तश् च^अपि सर्वतः/

उ2.4च्द्/.शूरो विजय^सम्पन्नो नित्यं शत्रु^प्रमर्दकः//

उ2.5अब्/.ग्रीवायाम् अर्ध^गृष्ट्या तु दाहो यस्य प्रदृश्यते/

उ2.5च्द्/.मृगशीर्षे ह्य् असौ जातः शूरो भोग^समर्पितः//

उ2.6अब्/.अर्ध^द्वितीय^गृष्ट्या तु पिन्यो वामे हि यस्य तु/

उ2.6च्द्/.आर्द्रायां क्रोधनो जातो मूर्खो गोपतिकश् च सः//

उ2.7अब्/.वामे कक्षे व्रणो यस्य कृष्णश् च^एव पुनर्वसौ/

उ2.7च्द्/.धन^धान्य^समृद्धो हि जायते स्वल्प^मेधसः//

उ2.8अब्/.तथा^एव पुष्ये जातो +असौ दृश्यते वर^लक्षणः/

उ2.8च्द्/.चक्र^मध्ये च हस्ते च सूर्यश् चन्द्रो विराजते//

उ2.9अब्/.अर्ध^प्रदक्षिणावर्ताः केशाः सर्वे हि संस्थिताः/(p.149)

उ2.9च्द्/.परिमण्डलश् च कायेन जितक्लेशो +अपि नायकः//

उ2.10अब्/.हृदये यस्य दाहः स्याद् श्लेषायां कलि^प्रियः/

उ2.10च्द्/.दुःशीलो दुःखसंवासो मैथुनाभिर् अतश् च सः//

उ2.11अब्/.अध; उरसि पृष्ठे वा यस्य व्रणः प्रदृश्यते/

उ2.11च्द्/.मघायां धनवान् जातो महा^आत्म धार्मिको नरः//

उ2.12अब्/.नाभ्यां दक्षिण^वामाभ्यां व्रणो यस्य प्रदृश्यते/

उ2.12च्द्/.पूर्वफाल्गुनीजातो +असौ मत्सरी च^अल्प^जीवितः//

उ2.13अब्/.चतुर्^अङ्गुलतो नाभ्या यस्य पिन्यः प्रदृश्यते/

उ2.13च्द्/.उत्तरफाल्गुनीजातो भोग^शीलः श्रुतोद्यतः//

उ2.14अब्/.श्रोण्यामलोहितः पिन्यो हस्ते जातस्य दृश्यते/

उ2.14च्द्/.चौरः शठश् च मायावी मन्दपुण्यो +अल्प^मेधसः//

उ2.15अब्/.व्यंजने यस्य पिन्यस् तु दृश्यते नियमेनहि/

उ2.15च्द्/.चित्रा^जातः स चेद् रोगी नृत्यगीतरतस् तथा//

उ2.16अब्/.व्यञ्जने +अपि च; ऊर्ध्वे वा पीतः पिन्यःप्रदृश्यते/

उ2.16च्द्/.जातः स्वात्याम् असौ लुब्धो गुणद्विष्टो ह्य् अपण्डितः//

उ2.17अब्/.कुगृष्ट्या यस्य; ऊरूभ्यां पिन्यो लोहित; एव हि/

उ2.17च्द्/.आकीर्णो नरनारीभिर् विशाखायां भटो +अग्रणीः//

उ2.18अब्/.विद्वान् शूरो जितमित्रो नित्यं सौख्यपरायणः/

उ2.18च्द्/.श्रिया धृत्या च सम्पन्नो +अच्युतः स्वरुपपद्यते//

उ2.19अब्/.द्वितीयगृष्ट्याम् ऊरुभ्याम् अङ्गे यस्य प्रदृश्यते/

उ2.19च्द्/.शीलवान् अनुराधायां धर्म^भोग^समन्वितः//

उ2.20अब्/.अधो यस्य^इह च^ऊरुभ्यां पिन्यो ज्येष्ठे स जायते/ उ2.20च्द्/.अल्प^अयुर् अप्रियो दुःखी दुःशीलः कृपणस् तथा//

उ2.21अब्/.जानुभ्याम् ऊर्ध्वतः सूक्ष्मो व्रणो यस्य^इह दृश्यते/(p.150)

उ2.21च्द्/.मूलेन भाग्यवान् जातः स्वगृहं नाशयेल् लघु//

उ2.22अब्/.पूर्वाषाढासु जातस्य पिन्यः स्याज् जानु^मण्डले/

उ2.22च्द्/.दायको धर्म; आसङ्ग्य^च्युतः स्वर्गपरायणः//

उ2.23अब्/.उत्तरायाम् आषाढायां जातस्य तिलकस् त्रिके/

उ2.23च्द्/.यदि दृश्येत् स मेधावी भोगवान् स्याज् जन^प्रियः//

उ2.24अब्/.द्वितीयः पिन्यो दृश्येत धनवान् भोगवान् सदा/

उ2.24च्द्/.सत्य^प्रियस् तथारोगो +अच्युतः स्वर्गं च गच्छति//

उ2.25अब्/.धनिष्ठायां च जङ्घायां कृष्णः पिन्यः प्रदृश्यते/

उ2.25च्द्/.क्रोधनो मन्दरागश् च प्राज्ञो भोग^विवर्जितः//

उ2.26अब्/.द्विकुगृष्ट्या च जङ्घायां कृष्णः पिन्यः प्रदृश्यते/

उ2.26च्द्/.मूर्खः शतभिषायां तु म्रियते ह्य् अदकेन सः//

उ2.27अब्/.अधो जङ्घां कुगृष्ट्या तु पूर्वभाद्रपदे व्रणः/

उ2.27च्द्/.परोपतापको मूर्खो दरिद्रश् चौर; इत्य् अपि//

उ2.28अब्/.कुगुष्ट्या यस्य पिन्यः स्याज् जातो भाद्रपद^उत्तरे/

उ2.28च्द्/.दानशीलः स्मृतिप्राप्तो दयापन्नो विशारदः//

उ2.29अब्/.उभयोः पादयोः सूक्ष्मः पिन्यो यस्य प्रदृश्यते/

उ2.29च्द्/.रेवत्यां जायते नीचो नापितः स हवत्य् अपि//

उ2.30अब्/.अङ्गुष्ठविवरे पिन्यो नीलो यस्य प्रदृश्यते/

उ2.30च्द्/.अरोगो बलवान् नित्यम् अश्विन्यां जात; एव सः//

उ2.31अब्/.अथ पाणितले पिन्यो भरण्याम् अक्षयः स्मृतः/

उ2.31च्द्/.वध्यघातश् च दुःशीलः स्यान् नरकपरायणः//

उ2.32अब्/.नक्षत्राणां पदं ह्य् एतद् येन चर्या प्रजायते/

उ2.32च्द्/.एतद् धि लोक^प्रज्ञानं लोको यत्र समाश्रितः//इति पिन्याध्यायाः//

उ2.33/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् पिटकाध्यायं नाम^अध्यायं व्याखास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ कथयतु भगवान् त्रिसङ्कुः/(p.151)

उ3 पिटकाध्यायः

उ3.1अब्/.अतः ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्व^स्थान^गतं पुनः/

उ3.1च्द्/.स्त्रीणां च पुरुषाणां च पिटकं सर्व^कर्मकं//

उ3.2अब्/.लाभ^अलाभं सुखं दुःखं जीवितं मरणं तथा/

उ3.2च्द्/.प्राज्ञा येनाभिजानन्ति तं च सर्वं निबोधतां//

उ3.3अब्/.तत्राभिघातदग्धा वा तिलास् तद् रूपका; अपि/

उ3.3च्द्/.विस्फोटवर्नभेदाश् च पिटकाभिहिताः स्मृताः//

उ3.4अब्/.श्वेतवर्णेन पिटको विप्राणां पूजितो भवेत्/

उ3.4च्द्/.क्षतोपमः क्षत्रियाणां वैश्यानां पीतकः स्मृतः//

उ3.5अब्/.शूद्राणाम् असितः श्रेष्ठो विवर्णो म्लेच्छ^जातिषु/

उ3.5च्द्/.यदा सवर्ण^पिटको मूर्ध्नि राजा महान् स्मृतः/

उ3.6अब्/.शीर्षे तु धन^धान्याभ्यां कान्तये सुभगाय च/

उ3.6च्द्/.उपघातं भ्रूवोर् विद्यात् स्त्री^लाभो भ्रूवसङ्गमे//

उ3.7अब्/.अक्षिस्थाने तु पिटकःकरोति प्रिय^दर्शनं/

उ3.7च्द्/.अक्षिभ्रूभागे शोकाय गण्डे पुत्रवधो ध्रुवं//

उ3.8अब्/.अश्रूपातः ध्रुवं शोकः श्रवणे गोषु नाशकः/

उ3.8च्द्/.कर्ण^पीठे विभूषाय नासावंशे तु जातये//

उ3.9अब्/.नासागण्डे पुत्र^लाभं वस्त्र^लाभं ध्रुवं वदेत्/

उ3.9च्द्/.नास^अग्रे जातेनाप्नोति गन्ध^भोगान् अभीप्सितान्//

उ3.10अब्/.उत्तरोष्ठे तथाधरे च^अन्न^पानं शुभ^अशुभं/(p.152)

उ3.10च्द्/.चिबुके हनुदेशे च धनं गावः सतां श्रियः//

उ3.11अब्/.गले तु दानम् आप्नोति पानम् आभरणानि च/

उ3.11च्द्/.शिरः^सन्धौ च ग्रीवायां शिरश्छेदनम् आदिशेत्//

उ3.12अब्/.जातो +अयं शिरसो मूले हनुनि च धन^क्षयः/

उ3.12च्द्/.भैक्षचर्या भवेत् सन्धौ हृदये प्रिय^सङ्गमः//

उ3.13अब्/.पृष्ठे तु दुःखशय्यायै; अन्न^पानक्षयाय च/

उ3.13च्द्/.पार्श्वे तु सुख^शय्यायै स्तने तु सुतजन्यता//

उ3.14अब्/.जातेन शिवम् आप्नोति न च^अप्रिय^समागमः/

उ3.14च्द्/.बाह्वोः शत्रु^विनाशाय युक्तं स्त्री^लाभ; एव च//

उ3.15अब्/.ददात्य् आभरणं जातः प्रबाह्वोः कुर्परे क्षुधा/

उ3.15च्द्/.मणिबन्धे नियमनमंसाभ्यां हर्ष; एव च//

उ3.16अब्/.सौभगं धन^लाभंच जातः पाणौ ददाति च/

उ3.16च्द्/.पुष्पितो ह्य् एकदेशे तु दशनेषु नखेषु च//

उ3.17अब्/.जातेन हृदि जानीयाद् भ्रातृपुत्रसमागमं/

उ3.17च्द्/.जठरे सोम^दानाय नाभ्यां स्त्री^लाभम् आदिशेत्//

उ3.18अब्/.जघने व्यसनं विद्यान् नार्य दौःशील्यम् एव च/

उ3.18च्द्/.पुत्रोत्पत्तिस् तु वृषणे लिङ्गे भार्या तु शोभना//

उ3.19अब्/.पृष्ठान्ते सुख^भागित्वं स्फिचि च^अपि धन^क्षयः/

उ3.19च्द्/.ऊरुजाताश् च पिटका धन^सौभाग्यदायकाः//

उ3.20अब्/.जानौ शत्रु^भयं विद्यात् तथा^एव च धन^क्षयं/

उ3.20च्द्/.जानु^संधौ विजानीयान् मेढ्रके ह्य् अथ जातकैः/

u3.20ef/.vijayaṃ jñāna^lābhaṃ ca putra^janma vinirdiśet//

उ3.21अब्/.स्त्री^लाभं वक्षसि च^एव भवेद् अन्यो निरर्थकः/

उ3.21च्द्/.जङ्घायां परसेवा तु परदेशात् तु भुज्यते//

उ3.22अब्/.मणिबन्धे तु पिटको बन्धनं निर्दिशेद् ध्रुवं/(p.153)

u3.22cd/.parivādhaṃ sa labhate bandhanaṃ ca na saṃśayaḥ/ u3.22ef/.pārśve gulphe ca jānīyāc chastreṇa maraṇaṃ dhruvaṃ//

उ3.23अब्/.अङ्गुलीषु ध्रुवं शोको व्याधिश् च^अङ्गुलिपर्वसु/

उ3.23च्द्/.प्रवासं प्रवसेन् नित्यं तथा^एव^उत्तरपादके//

उ3.24अब्/.यस्य पाद^तले जातस् तथा हस्त^तले +अपि च/

उ3.24च्द्/.धनं धान्यं सुता गावः स्त्रियो यानानि च^अप्नुयात्//

उ3.25अब्/.स्निग्धं स्निग्धेषु विज्ञेयं चलेषु च चलं फलं/ उ3.25च्द्/.स्थान^स्थे विपुलं दद्यात् फलं नृणां शुभोदयं//

उ3.26अब्/.विवर्णो विपरीतश् च फलं सर्वं प्रयच्छति/

उ3.26च्द्/.पुंसां मध्ये ये स्निग्धाश् च देशे दक्षिणतश् च ये/

u3.26ef/.tathā ca^abhyantare ca^eva sthāne tu pratipūjitāḥ//

उ3.27अब्/.स्त्रीणां मृदुषु देशेषु वक्त्रान् तेषु च पर्वतः/

उ3.27च्द्/.तत्त्वं विज्ञाय पिन्यानं स्थानं वर्णं च जन्म च//

उ3.28अब्/.स्थान^अस्थानं च मतिमान् विकारं गतिम् एव च/

उ3.28च्द्/.आदिशेत् तु नरः पश्चाद् यथ^एवं समुदाहृतं//

उ3.29अब्/.वामभागे तु नारीणां विज्ञेएयाः पिटकाः शुभाः/

उ3.29च्द्/.दक्षिणे तु मनुष्याणां भवन्ति ह्य् अर्थ^साधकाः//

उ3.30अब्/.विपरीतास् तु पिटका मोघास् तु बहवः स्मृताः/

उ3.30च्द्/.यथोक्तानं च सन्धिस्थाः सर्वे विफलदाः स्मृताः//

उ3.31अब्/.सिद्धाः ध्रुवा व्रणा भिद्यास् तथा सद्यः^कृताश् च ये/

उ3.31च्द्/.धर्म^कीलसमाश् च^एव सर्वे ते पिटकाः स्मृताः//

उ3.32अब्/.गुणदोषाश् च सर्वेषां तथा^अप्य्^अन्ये प्रकीर्त्तिताः/

उ3.32च्द्/.इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः शिष्येभ्यो नित्य^दर्शनं//

उ3.33अब्/.न नखेन न शस्त्रेण न^आयसेन कथंचन/(p.154)

उ3.33च्द्/.काञ्चनेन सुवर्णेन दहेद् विप्रांश् च भोजयेद्//

उ3.34/.अयं भोः पुष्करसारिन् पिटकाध्याय^नाम^अध्यायः/

उ3.35/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् स्वप्न^अध्यायं व्याख्यास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवान्/

उ4 स्वप्न^अध्यायः

उ4.1अब्/.शुभ^अशुभं च स्वप्नानां यत् फलं समुदाहृतं/

उ4.1च्द्/.देवता^ब्राह्मणौ गावौ बह्निं प्रज्वलितं तथा/

u4.1ef/.yas tu paśyati svapna^ante kuṭumbaṃ tasya vardhate//

उ4.2अब्/.यस् तु पश्यति स्वप्न^अन्ते राजान्नं कुञ्जरं हयं/

उ4.2च्द्/.सुवर्णं वृषभं च^एव कुटुम्बं तस्य वर्धते/

उ4.3अब्/.सारसांश् च शुकान् हंसान् क्रौञ्चान् श्वेतांश् च पक्षिणः/

उ4.3च्द्/.यस् तु पश्यति स्वप्ने वै कुटुम्बं तस्य वर्धते/

उ4.4अब्/.समृद्धानि च शस्यानि नवानि सुरभीणि च/

उ4.4च्द्/.पद्मिनीं पुष्पितां च^अपि पुर्ण^कुम्भांस् तथा^एव च//

उ4.5अब्/.प्रसन्नम् उदकं च^एव पुष्पाणि विविधानि च/

उ4.5च्द्/.यस् तु पश्यति स्वप्न^अन्ते कुटुम्बं तस्य वर्धते//

उ4.6अब्/.पाणौ पादे +अथ वा जानौ शस्तेर्ण धनुषा^अपि वा/

उ4.6च्द्/.प्रहारा यस्य दीयन्ते तस्य^अम्बरो +अभिवर्धते//

उ4.7अब्/.तारा^चन्द्रमसौ सूर्यं नक्षत्राणि ग्रहांस् तथा/

उ4.7च्द्/.यस् तु पश्यति स्वप्न^अन्ते कुटुम्बं तस्य वर्धते//

उ4.8अब्/.अश्व^पृष्ठं गज^स्कन्धं यानानि शयनानि च/

उ4.8च्द्/.यो +अभिरोहति स्वप्न^अन्ते महद्^ऐश्वर्यम् आप्नुयात्//

उ4.9अब्/.पतितश् च^अरुहेद् भूयस् तत्रस्थश् च विबुध्यते/(p.155)

उ4.9च्द्/.ऐश्वर्य^धन^लाभाय नष्ट^लाभाय निर्दिशेत्//

उ4.10अब्/.गोयुतं च रथं स्वप्ने हयं वा यो +अभिरोहति/

उ4.10च्द्/.तत्रस्थश् च विबुध्येत; ऐश्वर्यम् अधिगच्छति//

उ4.11अब्/.प्रपातं पर्वतं च^एव यो +अभिरोहति मानवः/

उ4.11च्द्/.तत्रस्थश् च विबुध्येत; ऐश्वर्यम् अधिगच्छति//

उ4.12अब्/.आसने शयने यने शरीरे +अथ गृहे क्षयः/

उ4.12च्द्/.येषाम् आरोहणं शस्तं तेषाम् आरोहणात् क्षयः/

u4.12ef/.yeṣām ārohaṇād doṣās teṣām ārohaṇād guṇāḥ//

उ4.13अब्/.त्रि^साहस्रं भवेत् कण्ठे दश शीर्षस्य छेदने/

उ4.13च्द्/.राज्यं शत^सहस्रं वा लभते शीर्ष^भक्षणे//

उ4.14अब्/.शुष्कां नदीं ह्रदं वा^अपि शून्य^आगार^प्रवेशनं/

उ4.14च्द्/.शुष्क^उदपान^ं तु लभते स्वप्ने दृष्ट्वा ध्रुवं भयं//

उ4.15अब्/.शृगालं मानुषं नग्नं गोधा^वृश्चिक^सूकरं/

उ4.15च्द्/.अजां वा पश्यतः स्वप्ने व्याधि^क्लेशं विनिर्दिशेत्//

उ4.16अब्/.काकं श्येनम् उलूकं वा गृध्रं वा^अप्य् अथ वर्तकं/

उ4.16च्द्/.मयूरं पश्यतः स्वप्ने तस्य व्यसनम् आदिशेत्//

उ4.17अब्/.नग्नं पश्यति ह्य् आत्मानं पांशुना ध्वस्तम् एव वा/

उ4.17च्द्/.कर्दमेन^उपलिप्तं वा व्याधि^क्लेशम् अवाप्नुयात्//

उ4.18अब्/.कुण्ड्थाः स्त्रियो +अथ संलोक्य चौरान् द्यूत^करांस् तथा/

उ4.18च्द्/.कुशीलांश् चारणान् धूर्तान् स्वप्ने दृष्ट्वा ध्रुवं भयं//

उ4.19अब्/.वमि^मूत्र^पुरीषाणि विरेकं वसानो जनः/

उ4.19च्द्/.उद्वर्तनं वा कुर्वाणः स्वप्न^अन्ते रोगम् अर्च्छति//

उ4.20अब्/.ध्वजं छत्रं वितानं वा स्वप्न^अन्ते यस्य धार्यते/

उ4.20च्द्/.तत्रस्थो +अपि विबुध्येत महद्^ऐश्वर्यम् आदिशेत्//

उ4.21अच्द्/.अन्त्रैस् तु यस्य नगरं समन्तात् परिवार्यते/(p.156)

उ4.21च्द्/.ग्रसते चन्द्र^सूर्यौ तु महद्^ऐश्वर्यम् आदिशेत्//

उ4.22अब्/.मनुष्यं भूमि^भागं वा स्वप्न^अन्ते ग्रसते यदि/

उ4.22च्द्/.ह्रदश् च वा समुद्रो +अयं महद्^ऐश्वर्यम् आप्नुयात्//

उ4.23अब्/.धनुः प्रहरणं शस्त्रं रक्तम् आभरणं ध्वजं/

उ4.23च्द्/.कवचं वा लभेत् स्वप्ने धन^लाभं विनिर्दिशेत्//

उ4.24अब्/.प्रपातं पर्वतं तालं वृषभं कुञ्जरं हयं/

उ4.24च्द्/.तोरणं नगरं द्वारं चन्द्र^आदित्यौ सतारकौ/

u4.24ef/.svapne prapatitau dṛṣṭvā rājñāṃ vyasanam ādiśet//

उ4.25अब्/.उदयं चन्द्र^सूर्याणं स्वप्ने दृष्टं प्रशस्यते/

उ4.25च्द्/.तयोर् अस्तं गतं दृष्ट्वा राज्ञो व्यसनम् आदिशेत्//

उ4.26अब्/.श्मशान^वृक्ष^यूपं वा नरो यद्य् अभिरोहति/

उ4.26च्द्/.वल्मीकं भस्म^राशिं वा स्वप्ने व्यसनम् आदिशेत्//

उ4.27अब्/.कृष्ण^वस्त्रा तु या नारी काली कामयते नरं/

उ4.27च्द्/.करवीर^स्रजा स्वप्ने तदन्तं तस्य जीवितं//

उ4.28अब्/.तमसि प्रविशेत् स्वप्ने शम्भोर् वा च^अमरं तथा/

उ4.28च्द्/.वृक्षाद् वा प्रपतेत् स्वप्ने मरणं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.29अब्/.वृक्षां काष्ठं तृणं वा^अपि विरुचं यस् तु पश्यति/

उ4.29च्द्/.स्वप्ने शीर्षं शरीरं वा मरणं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.30अब्/.देवो वा वर्षते यत्र यत्र च^एव^अशनिः पतेत्/

उ4.30च्द्/.भूमिर् वा कम्पते यत्र स्वप्ने व्यसनम् आदिशेत्//

उ4.31अब्/.चन्द्र^आदित्यौ यदि स्वप्ने खण्डौ भिन्नौ च पश्यति/

उ4.31च्द्/.पतितौ पतमानौ वा चक्षुस् तस्य विनश्यति//

उ4.32अब्/.काषाय^प्रावृतां मुण्डां नारीं मलिन^वाससं/

उ4.32च्द्/.नील^रक्त^अम्बरां दृष्ट्वा; आयासम् अधिगच्छति//

उ4.33अब्/.त्रपु^सीसे; अयस्ताम्रलोहरजतम् अञ्जनं/(p.157)

उ4.33च्द्/.लब्ध्वा तु पुरुषः स्वप्ने धन^नाशं समर्च्छति//

उ4.34अब्/.गायन्ती वा हसन्ती वा नृत्यन्ती वा विबुध्यते/

उ4.34च्द्/.वादित्रवाद्यमानैर् वा; आयासं तत्र निर्दिशेत्//

उ4.35अब्/.कर्दमे यदि वा पङ्के सिकतास्ववसीदति/

उ4.35च्द्/.तत्रस्थो वा विबुध्येत व्याधिं समधिगच्छति//

उ4.36अब्/.अष्टापदैर् अथान्यैर् वा क्रीडेज् जय^पराजये/

उ4.36च्द्/.क्रीडेद् अकुशलाङ्कैर् वा स्वप्ने दृष्ट्वा ध्रुवं कलिः//

उ4.37अब्/.आसने शयने यने वास्त्रे साभरणे गृहे/

उ4.37च्द्/.नष्टे भ्रष्टे विशीर्णे वा; आयासम् अधिगच्छति//

उ4.38अब्/.सुरामैरेयपानानि शार्करम् आसवं मधु/

उ4.38च्द्/.पिवते पुरुषः स्वप्ने; आयासम् अधिगच्छति//

उ4.39अब्/.प्रसन्ने +अम्भसि च^आदर्शे छायां पश्यति नात्मनः/

उ4.39च्द्/.उत्पद्यते ध्रुवं तस्य स्कन्ध^न्यासो न संशयः//

उ4.40अब्/.अभीक्ष्णं वर्षते देवो जलं पांशुम् अथ^अपि वा/

उ4.40च्द्/.अङ्गारं वा^अपि वर्षेत मरणं तत्र निर्दिशेत्//

उ4.41अब्/.जन^घातं विजानीयात् तत्र देशे महा^भयं/

उ4.41च्द्/.रज्जु जालेन वा स्वप्ने पर^चक्राद् विनिर्दिशेत्//

उ4.42अब्/.उदकेन समन्ताद् वै नगरं परिवार्यते/

उ4.42च्द्/.जालेनान्येन वा स्वप्ने पर^चक्र^उद्गमो भवेत्//

उ4.43अब्/.तैल^कर्दम^लिप्त^अङ्गो रक्त^कण्ठ^गुणो नरः/

उ4.43च्द्/.गायते हसते च^एव प्रहारं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.44अब्/.यं कृष्ण^वसना नारी; आर्द्रा वा मलिनाथ वा/

उ4.44च्द्/.परिष्वजेत् नरं स्वप्ने बन्धनं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.45अब्/.कृष्ण^सर्पो यदि स्वप्ने ह्य् अभिरोहति यं नरं/

उ4.45च्द्/.गात्राणि वेष्टयेद् वा^अपि बन्धनं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.46अब्/.लताभिः स्थाणु^वृन्दैर् वा यन्त्रै वा परिवार्यते/(p.158)

उ4.46च्द्/.स्वप्न^अन्ते पुरुषो यस् तु बन्धनं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.47अब्/.यन्त्राणि यदि सर्वाणि वागुराबन्धनानि वा/

उ4.47च्द्/.यस्य छिद्येरन् स्वप्न^अन्ते बन्धनात् स विमुच्यते//

उ4.48अब्/.विषमाणि च निम्नानि पर्वतान् नगराणि च/

उ4.48च्द्/.यस् तु पश्यति स्वप्न^अन्ते क्षिप्रं क्लेशाद् विमुच्यते//

उ4.49अब्/.पूतना वा पिशाचा वा दुश्चला मलिना^अथ वा/

उ4.49च्द्/.एवंरूपाणि रूपाणि दृष्ट्वा स्वप्ने ध्रुवं कलिः//

उ4.50अब्/.सुस्नातं च सुवेशं च सुगन्धं शुक्ल^वाससं/

उ4.50च्द्/.पुरुषं वा^अथ नारीं वा दृष्ट्वा स्वप्ने महत्^सुखं//

उ4.51अब्/.तृणं वृक्षम अथो काष्ठं विरूढं यत्र दृश्यते/

उ4.51च्द्/.गृहे वा यदि वा क्षेत्रे क्षिप्रं द्रव्य^क्षयो भवेत्//

उ4.52अब्/.भद्रासने वा^श्भ्यासीनो शयने वा सुसंस्कृते/

उ4.52च्द्/.नरो वा लभते नारीं नारी वा लभते नरं//

उ4.53अब्/.नरः शुक्लम् अथो वस्त्रं शुक्ल^गन्ध^अनुलेपितं/

उ4.53च्द्/.स्वप्न^अन्ते यस् तु पश्येत स्त्री^लाभं तस्य निर्दिशेत्//

उ4.54अब्/.यस् तु ह्य् अन्नानि पश्येत भूषणं निगडैस् तथा/

उ4.54च्द्/.नरस् तु लभते भार्यां नारी वा लभते पतिं//

उ4.55अब्/.मेखलां कर्णिकां मालां स्त्रीणाम् आभरणानि च/

उ4.55च्द्/.लब्ध्वा नरो लभेद् भार्यां नारी च लभते पतिं//

उ4.56अब्/.कुञ्जरं वृषभं नागं चन्द्र^आदित्यौ सतारकौ/

उ4.56च्द्/.अभिवदेत या नारी पतिं सा लभते +अचिरात्//

उ4.57अब्/.एषाम् अन्यतमः कुषौ प्रविशेच् च यदि स्त्रियाः/

उ4.57च्द्/.सा काले सर्व^पूर्ण^अङ्गं श्रीमत्^पुत्रं प्रसूयते//

उ4.58अब्/.फलानि च समग्राणि वनानि हरितानि च//

उ4.58च्द्/.स्वप्न^अन्ते लभते नारी श्रीमत्^पुत्रं प्रसूयते//

उ4.59अब्/.उत्पलं कुमुदं पद्मं पुण्डरीकं सकुड्मलं/(p.159)

उ4.59च्द्/.लब्धा नारी तु स्वप्न^अन्ते श्रीमत्^पुत्रं प्रसूयते//

उ4.60अब्/.उपायन^सूत्रयोर् अन्तः सज्जं तत्र तु पिण्डकं/

उ4.60च्द्/.स्वप्ने या लभते नारी सा^अपि पुत्रं प्रसूयते/

u4.60ef/.yamaṃ tu bhājanaṃ ca^api yamaṃ tu sā prasūyate//

उ4.61अब्/.म्लायन्तीम् अथ ग्रीष्मान् ते तरुणीम् आत्मिकाम् अपि/

उ4.61च्द्/.शुष्कां दृष्ट्वा तथा स्वप्ने स्वपक्ष^मरणं भवेत्//

उ4.62अब्/.बाहवो यस्य वर्धन्ते चक्षुर् अङ्गुलयो +अपि वा/

उ4.62च्द्/.ज्ञातयो तस्य वर्धन्ते शत्रुणां मरणं भवेत्//

उ4.63अब्/.बध्यन्ते बाहवो यस्य चक्षुश् च व्याकुलं भवेत्/

उ4.63च्द्/.बाहुर् वा प्रपतेद् यस्य स्व^पक्ष^मरनं भवेत्//

उ4.64अब्/.देवो वा यदि वा प्रेतो नार्या वस्त्रं फलानि वा/

उ4.64च्द्/.स्वप्ने प्रयच्छते यस्याः पुत्रस् तस्याः प्रजायते//

उ4.65अब्/.अपकृष्टो रुदन्यो वा नग्नो +अथ मलिनः कृशः/

उ4.65च्द्/.क्रोधं व (लचुन) विनिर्दिशेत्//

उ4.66अब्/.चर्म यन्त्रं गणितं वा कीलं वा^अथ किलाटकं/

उ4.66च्द्/.स्वप्ने लब्ध्वा च प्राप्नु[जानी]याद् ध्रुवं वस्त्र^आगमो भवेत्//

उ4.67अब्/.अमानुषो +अथ राजा वा देवः प्रेतो +अथ ब्राह्मणः/

उ4.67च्द्/.स्वप्ने यथा ते जल्प^न्ति स तथा^अर्थो भविष्यति//

उ4.68अब्/.(लचुन) पूर्वविचिन्तितं/

उ4.68च्द्/.यच् च^अनुस्मरते दृष्ट्वा यच् च^अपि बहु पश्यति//

उ4.69अब्/.अभ्युत्थितो यथा मार्गे स्वप्न^अन्ते प्रतिबुध्यते/

उ4.69च्द्/.विषमं वा तथा^अध्वानं छिद्रं वा प्रतिपद्यते//

उ4.70अब्/.अग्निं प्रज्वलितं तप्तं शमित्वा तु प्रशस्यते/(p.160)

उ4.70च्द्/.गृहाणां करणं शस्तं भेदनं न प्रशस्यते//

उ4.71अब्/.निर्मलं गगनं शस्तं समेघं न प्रशस्यते//

उ4.71च्द्/.प्रसन्नम् उदकं शस्तं कलुषं न प्रशस्यते/

उ4.72अब्/.अध्वानं गमनं शस्तं न क्वचित् संनिवर्तनं/

उ4.72च्द्/.सुवर्ण^दर्शनं शस्तं धारणं न प्रशस्यते//

उ4.73अब्/.मांसस्य दर्शनं साधु भक्षणं न प्रशस्यते/

उ4.73च्द्/.मद्यस्य दर्शनं शस्तं पानं तु न प्रशस्यते//

उ4.74अब्/.पृथिवी हरिता शस्ता विवर्णा न प्रशस्यते/

उ4.74च्द्/.यानस्य^आरोहणं शस्तं पतनं न प्रशस्यते//

उ4.75अब्/.स्वप्नेषु रुदितं शस्तं हसितं न प्रशस्यते/

उ4.75च्द्/.प्रच्छन्न^दर्शनं शस्तं नग्नं नैव प्रशस्यते//

उ4.76अब्/.माल्यस्य दर्शनं शस्तं धारणं न प्रशस्यते/

उ4.76च्द्/.गात्रं विकर्तितं साधु प्रोक्षितं न प्रशस्यते//

उ4.77अब्/.मृदुः प्रशस्यते वातो न^अतिवातः प्रशस्यते/

उ4.77च्द्/.व्याधितो मलिनः शस्तो भूषितो न प्रशस्यते/

u4.77ef/.parvata^ārohaṇaṃ śastaṃ na tu tatra^avatāraṇaṃ//

उ4.78अब्/.धूम्रा घना दुन्दुभि^शङ्ख^शब्दो वातो +अभ्र^वृष्टिश् च तथा समन्तात्/

उ4.78च्द्/.सर्व^स्थिराणां च चलश् च यः स्याद् ये च^अन्तरे दोष^कृता विकाराः//

उ4.79अब्/.पूर्वेषु रूपेषु यथावद् इष्टा राज^र्षयो देव^गणाश् च सर्वे/

उ4.79च्द्/.यद् ब्राह्मण^गात्र^विकर्तनं च; एतानि सर्वाण्य् अपि शोभनानि//

उ4.80अब्/.यत् पूर्व^रूपेषु भवेत् प्रशस्तं दुःस्वप्नम् एतानि शमं नयन्ति/

उ4.80च्द्/.गावः प्रदानं द्विज^पूजनं च दुःस्वप्नम् एतेन परिजितं स्यात्//

उ4.81अब्/.देवं च यं भक्तिगतो मनुष्यस् तं तु परांश् च^अर्चयितुं यतेत/(p.161)

उ4.81च्द्/.स्वप्नं तु दृष्ट्वा प्रथमे प्रदोषे संवत्सर^अन्ते +अस्य विपाकम् आहुः//

उ4.82अब्/.षण्^मासिकं यच् च भवेद् द्वितीये षट्पाक्षिकं यत् तु भवेत् तृतीये/

उ4.82च्द्/.अध्यर्ध^मासे तरम् एव यत् स्यात् फलेच् चतुर्थे रजनी^प्रभाते//

उ4.83अब्/.द्विजोत्तमे वा तिल^पात्र^दानं शान्ति^क्रियाः स्वस्त्ययन^प्रयोगाः/

उ4.83च्द्/.पूजा गुरूणां परिमिष्टम् अन्नं दुःस्वप्नम् एतानि विनाशयन्ति//

उ4.84अब्/.अयं भोः पुष्करसारिन् स्वप्न^अध्याय^नाम^अध्यायः/ अथ खलु भोः पुष्करसारिन्न् अपरम् अपि स्वप्न^अध्यायं व्याख्यास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ5 अपरः स्वप्न^अध्यायः

उ5.1अब्/.शुभ^अशुभानां स्वप्नानां यत् फलं समुदाहृतं/

उ5.1च्द्/.निमित्तं यादृशं यस्य शृणु वक्ष्यामि तत्वतः//

उ5.2अब्/.जाग्रतो यदि वा त्रस्तो दिवा स्वप्नानि पश्यति/

उ5.2च्द्/.न तु भयं भवेत् तस्य जानीयाद् एव बुद्धिमान्//

उ5.3अब्/.यस्य तु यो भवेच् छत्रुर् यस्य विधेयम् इच्छति/

उ5.3च्द्/.स्वप्ने तु कलहं दृष्ट्वा क्षिप्रं प्रीतिर् भविष्यति//

उ5.4अब्/.रजन्यां पुरिमे यामे यो +अद्राक्षीत् सुख^दुःखदं/

उ5.4च्द्/.अध्वानं चिर^कालेन तथा ह्य् एष निवर्तते//

उ5.5अब्/.मध्यमे भवते नैव क्षिप्रं भवति पश्चिमे/

उ5.5च्द्/.वैवार्गं त्वरितं दृष्ट्वा स्त्री^लाभम् अभिनिर्दिशेत्//

उ5.6अब्/.दृष्ट्वा जलचरान् मत्स्यान् एवं जानीत बुद्धिमान्/

उ5.6च्द्/.यत् किञ्चिद् आरभिष्यामि क्षिप्रम् एव भविष्यति//

उ5.7अब्/.चम्पायां धृषणं हस्ते धृषेत् स्वप्न^अन्तरेषु वा/

उ5.7च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् वर्णम् एवं भविष्यति//

उ5.8अब्/.सर्वाणि खलु पानानि मधुराणि सुखानि च/

उ5.8च्द्/.यस् तु पिबति स्वप्न^अन्ते स च लाभैः प्रयुज्यते//

उ5.9अब्/.श्व^शृगालैर् भक्ष्यते +अत्र स्वप्ने संपरिवार्यते/(p.162)

उ5.9च्द्/.प्रतिबुद्धस् तु जानीयात् शत्रुर् एव प्रमूर्च्छति//

उ5.10अब्/.उपरि काका गृध्राश् च धावन्त्य् उपरि यान्ति च/

उ5.10च्द्/.प्रतिबद्धो विजानीयाच् छत्रुर् मा वधयिष्यति//

उ5.11अब्/.यस्य पर^गृह^श्वानो द्वारे मूत्रं प्रकुर्वते/

उ5.11च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् भार्या मे जारम् इच्छति//

उ5.12अब्/.एकश् च धरणौ पादो द्वितीयः शिरसि स्थितः/

उ5.12च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् राज्य^लाभो भविष्यति//

उ5.13अब्/.समुद्रं यदि पश्येद् वा पातुम् इच्छति तज्जलं/

उ5.13च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् राज्य^लाभो भविष्यति//

उ5.14अब्/.वृक्षं पर्वतम् आरुह्य नागं च तुरगं तथा/

उ5.14च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् राज्य^लाभो भविष्यति//

उ5.15अब्/.यस् तु स्वप्न^अन्तरे पश्येत् पितॄन् यान् इह च^अन्यथा/

उ5.15च्द्/.तथा माता पिता च^एव तस्य जीवन्ति ते चिरं//

उ5.16अब्/.यस् तु स्वप्न^अन्तरे पश्येत् केश^श्मश्रू^विकर्तितं/

उ5.16च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् अर्थ^सिद्धिर् भविष्यति//

उ5.17अब्/.आननं च^उदके दृष्ट्वा मध्ये +अग्नौ च विधावितं/

उ5.17च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् कुल^वृद्धिर् भविष्यति//

उ5.18अब्/.धावनं लङ्घनं च^एव ग्रामाणां परिवर्तनं/

उ5.18च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् आत्मानं शातितम् इति//

उ5.19अब्/.चौराणाम् अपि सामग्रीं स्वप्न^अन्ते यस् तु पश्यति/

उ5.19च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् आत्मानं शातितम् इति//

उ5.20अब्/.कृष्ण^सर्प^गृहीतं तु स्वप्न^अन्ते यस् तु पश्यति/

उ5.20च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाच् छत्रुपीडा भविष्यति//

उ5.21अब्/.कटकान् कर्णिकाश् च^एव हंस^केयूर^कुण्डलं/(p.163)

उ5.21च्द्/.यस् तु च^आभरणं पश्येद् बन्धु^वर्गो भविष्यति//

उ5.22अब्/.कुड्ये च गृह^प्राकारे धावतीह परस्परं/

उ5.22च्द्/.नाविके धन^संयोगे; अंगते क्षणयं खजः//

उ5.23अब्/.यस् तु स्वप्न^अन्तरे पश्येच् च^आत्मानम् अग्नितापितं/

उ5.23च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाज् ज्वरं क्षिप्रं भविष्यति//

उ5.24अब्/.राजानं कुपितं दृष्ट्वा; आत्मानं मलिनीकृतं/

उ5.24च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयात् कुटुम्बं तस्य नश्यति//

उ5.25अब्/.काष्ठभारं तृणं च^एव बहु^भारम् अभीक्ष्णशः/

उ5.25च्द्/.आत्मनः शिरसो दृष्ट्वा गुरु^व्याधिर् भविष्यति//

उ5.26अब्/.यस्तु बानर^युक्तेन गच्छते पुर् इमां दिशं/

उ5.26च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् रात्रिर् एषा ह्य् अपश्चिमा//

उ5.27अब्/.चन्द्र^सूर्यौ च संगृह्य पाणिना परिमार्जति//

उ5.27च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् आर्य^धर्मागमो हि सः//

उ5.28अब्/.सुमनां वार्षिकं [कीं] च^एव कुमुदान्य् उत्पलानि च/

उ5.28च्द्/.यस्तु पश्यति स्वप्न^अन्ते दक्षिणीयसमागमः//

उ5.29अब्/.ब्राह्मणं श्रमणं दृष्ट्वा क्षपणं सुरनायकं/

उ5.29च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् यक्षा मे ह्य् अनुकम्पकाः//

उ5.30अब्/.रुधिरेण विल्लिप्तस्य स्नात्वा चैव^आत्म^लोहितैः/

उ5.30च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् ऐश्वर्याधिसमागमः//

उ5.31अब्/.मुद्गमाषयवांश् च^एव धान्यं ज्वलनदर्शनं/

उ5.31च्द्/.यस् तु स्वप्न^अन्तरे पश्येत् सुभिक्षं तत्र निर्दिशेत्//

उ5.32अब्/.सुवर्णं च तथा रूप्यं मुक्ताहारं तथाइव च/

उ5.32च्द्/.यस् तु स्वप्न^अन्तरे पश्यन् निधिं तत्र विनिर्दिशेत्//

उ5.33अब्/.बन्धनं बहु दृष्ट्वा तु छेदनं कुट्टनं तथा/

उ5.33च्द्/.प्रतिबुद्धो विजानीयाद् अर्थ^सिद्धिर् भविष्यति//

उ5.34/.अयं भोः पुष्करसारिन्न् अपरः स्वप्न^अध्यायः/

उ5.35/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् मास^परीक्षा^नाम^अध्यायं व्याख्यास्यामि/ तच् छूयतां/ कथयतु भगवांस् त्रिशङ्कुः//(ए)35

उ6 मास^परीक्षा (p.164)

उ6.1/.यदि फाल्गुने मासे निर्घोष उपरि भवेत् मनुष्याणां मरणं चोदयति/ नवचन्द्रो लोहित^आभासो दृश्यते/ सर्व^सस्य^अनुत्पत्तिं चोदयति/ यदि देवो गर्जति प्रथमं महा^सस्यानि भवन्ति/ पश्चिमसस्यं न भवेत्/ कलहं चोदयति/

उ6.2/.यदि चैत्रे मासे देवो गर्जति तदा सर्व^सस्य^समुत्पत्तिं चोदयति/ यदि चन्द्र^ग्रहो भवति महान् सन्निपातो भवति/ शून्यानि ग्राम^क्षेत्राणि भविष्यन्ति/ यदि नीहारं भूमिं छादयति सुभिक्षं चोदयति/

उ6.3/.यदि वैशाखे मासे देवो गर्जति सुभिक्षं चोदयति/ यदि पूर्वे पश्चिमे शङ्खे चन्द्र^ग्रहो भवति क्षेमं चोदयति/ यदि च^उल्का^पातो भवति यस्मिंश् च जनपदे निपतति तत्र देशे प्रधान^पुरुषस्य विनाशो भवति/ यदि भूमि^चालो भवति सुभिक्षं चोदयति/

उ6.4/.यदि जेय्ष्ठे मासे देवो गर्जति रोगं चोदयति/ यदि सूर्य^ग्रहो भवति मनुष्याणां विनाशं चोदयति/ पूर्वे पश्चिमे वा शङ्खे यदि चन्द्रस्य सूर्यस्य किञ्चिन् निमित्तं लक्ष्यते तदा क्षेमं चोदयति/ यदि मध्य^रात्रौ चन्द्र^ग्रहो भवति मनुष्याणाम् अन्योन्य^घातं चोदयति/ यदि च^उपरि निर्घोषो भवति अध्यक्ष^पुरुषस्य पीडां चोदयति/ पर^चक्रागमं चेति/

उ6.5/.आषाढे मासे यदि सूर्य^ग्रहो रुचिर^आभासो भवति सुभिक्षं चोदयति/ यदि चन्द्र^ग्रहो भवति रोगं चोदयति/ यदि विद्युन् निश्चरति कल्पाणं चोदयति/ यदि नीहारं भूमिं छादयति/

उ6.6/.श्रावण^मासे यदि सूर्य^ग्रहो भवति राज्यं परिवर्तते/ यदि चन्द्र^ग्रहो भवति प्रथमे मासे दुर्भिक्षं चोदयति/ शरभैः शोभन^शस्यनाशो भविष्यति/ यदि (p.165) तारका यत्र देशे पतन्ति तत्र युद्धं चोदयति/ यदि च^अतिशयं भूमि^चालो भवति रोगं चोदयति/ यदि निर्घोषो भवति तत्र गृहे यो गृह^स्वामी भवति तस्य विनाशं चोदयति/ अत्र च मासे +अभिनवं प्रावरणं न प्रावरितव्यं/ आवाहो विवाहो न कर्तव्यः/ परिभूतो भवति/

उ6.7/.यद्य् अश्वयुजे मासे देवो गर्जति मनुष्याणां विनाशनं चोदयति/ यदि सूर्य^उपरागो भवति महा^पुरुष^विनाशं चोदयति/ यदि पूर्वे यामे चन्द्रस्य निमित्तं दृश्यते सुभिक्षं चोदयति/ यदि भूमि^चालो भवति आकुलं चोदयति/ परराजा देशं हनिष्यति/ तत्र च मनुष्या अन्योन्यं वधयिष्यन्ति^इति चोदयति/

उ6.8/.यदि कार्त्तिके मासे देवो वर्षति महद्^आकुलं चोदयति/ प्राणकाश् च धान्यं खादिष्यन्ति/ यद्य् एक^अन्तरूपं वातो वाति तत्र च मनुष्या जलेन विभ्रमिष्यन्ति/ महा^आत्मनः पुरुषस्य विनाशं चोदयति/ यदि पूर्वे यामे उत्पातो भवति महा^वर्षं भवति/ महा^पुरुषस्य च मरणं भवति/ यदि निर्घोषो भवति रोगं चोदयति/

उ6.9/.यदि मार्गशीर्षे मासि देवो गर्जति शस्य^विनाशो भवति/ अन्यश् च तत्र स्वामी भवति/ यदि च^आकाशे निर्घोषो भवति यत् पूर्व^भागीया मनुष्यास् तेषाम् आमयं चोदयति/ यदि भूमि^चालो भवति यस् तत्र जनपदे प्रधान^पुरुषो स वधान् मोक्ष्यति/

उ6.10/.यदि पौषे मासे देवो गर्जति प्रथमे यामे जनपद^नाशो भवति/ द्वितीये महा^आत्मनः पुरुषस्य बन्धनं चोदयति/ प्रथमे यामे च यदि चन्द्र^उपरागो भवति लोहित^वर्णश् च दृश्यते उदक^आगमं चोदयति/ महा^आत्ममनुष्यं चोदयति/ यदि सूर्य^ग्रहो भवति शुद्धपुरुषणां रणं/ यदि तारकाः पतन्त्यो विदृश्यन्ते तत्र जनपदे आकुलं चोदयति/ यत्य् आकाशे निर्घोषो भवति मनुष्याणां मरणं चोदयति/ यदि द्वितीये निर्घोषो भवति अम्नुष्याश् चौरैर् हन्यन्ते/ यद्य् अत्रैव मासे तारका उत्सृष्टा न चन्द्रो दृस्यते सस्यं संचोदयति/ यदि भूमि^चालो भवति महामनुष्यस्य मरणं भवति/ अत्रैव मासे देव^स्थानं कर्तव्यं/ वृक्षा रोपयितव्याः/ सूलवास्तु प्रतिष्ठापयितव्यं/

उ6.11/.अयं भोः पुष्करसारिन् मास^परीक्षा^नाम^अध्यायः/(p.166)

उ6.12/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् खञ्जरीटक^ज्ञानं^नाम^अध्यायं व्याख्यास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवान् त्रिशङ्कुः//म्छेच्केद्

उ7 खञ्जरीटक^ज्ञानं

उ7.1अब्/.खञ्जरीटक^शास्त्रं वै पर्वते गन्ध^मादने/

उ7.1च्द्/.कुचरैर् दृश्यते सौम्य^कुचरस्य महा^भयं//

उ7.2अब्/.यानि तानि निमित्तानि दर्शयेत् खञ्जरीटकः/

उ7.2च्द्/.प्रचरतो भवेद् दृष्ट्वा पञ्च^उत्तरपदो द्विजः//

उ7.3अब्/.तत्र सर्वे प्रवर्तेयुर् यत्र येषु भवेद् भवेत्/

उ7.3च्द्/.शाद्वले बहु^चेलत्वं गोमयेषु प्रबन्धता//

उ7.4अब्/.कञ्चारे बहु^चेलत्वं कर्दमे बहु^भक्षता/

उ7.4च्द्/.कृकरे स्वल्प^चेलत्वं पुरीषे तु दृशं श्रवः//

उ7.5अब्/.भस्मे विवादम् अफलं वालुकायां तु संभ्रमः/ उ7.5च्द्/.देव^द्वारे तु सम्मानं पद्मेषु बहु^वित्तता/

u7.5ef/.phale +artha^anuguṇaṃ proktaṃ puṣpeṣu priya^saṃamaḥ//

उ7.6अब्/.भयं प्राकार^शृङ्गेषु कटकेष्व् अरिदर्शनं/

उ7.6च्द्/.पक्षया चरते व्याधिः पतितो मृत्युम् आदिशेत्//

उ7.7अब्/.सुगन्ध^तैल^भूतानि मेथुने निधि^दर्शनं/

उ7.7च्द्/.वृक्ष^अग्रे विद्यते पानं गृहेष्व् अथ ... लसः//

उ7.8अब्/.देश^भङ्गः प्रवादे च बन्धनं विग्रहीकृते/

उ7.8च्द्/.अमृतं च स्थितं दृष्ट्वा; ओदनं न^अत्र संशयः//

उ7.9अब्/.गवां पृष्ठे ध्रुवं सिद्धिर् अश्वपृष्ठे ध्रुवं जयः/

उ7.9च्द्/.अविकानाम् अजानां च पृष्ठे सर्वत्र शस्यते//

उ7.10अब्/.उष्ट्रपृष्ठे घ्रुवं क्लेशः श्वानपृष्ठे च विद्रवः/(p.167)

उ7.10च्द्/.पृष्ठे च गर्दभस्य^इह मरणं न^अत्र संशयः//

उ7.11अब्/.कीले तु मरणं विद्याद् यूप^अग्रे च न संशयः/

उ7.11च्द्/.कुम्भ^स्थाने श्मशाने वा मृतो वा यत्र दृश्यते//

उ7.12अब्/.अन्तरीक्षे प्रडीनं तु; अफलं तु विनिर्दिशेत्/

उ7.12च्द्/.दृष्ट्वा समागतं वासं प्रहृष्टं खञ्जरीटकं/

u7.12ef/.yathā^sthānaṃaṃ yathāvarṇaṃ manuṣyāṇāṃ vinirdiśet//

उ7.13अब्/.विषमे स्वल्प^कक्षेषु प्रसक्तः कलहो भवेत्/

उ7.13च्द्/.समेषु समके क्षेत्रे समान् वर्णान् विनिर्दिशेत्/

u7.13ef/.nadyāṃ tu śaila^vāhinyāṃ pravāsam abhinirdiśet//

उ7.14अब्/.काष्ठेषु नातिका चिन्ता तथा^अस्थिषु धन^क्षयः/

उ7.14च्द्/.यां दिशं समुदागच्छत् पञ्च^उत्तरपदः खगः/

u7.14ef/.tāṃ diśaṃ gamanaṃ vidyād yathā tasya tathā punaḥ//

उ7.15अब्/.कीटा वा^अथ पतङ्गा वा भयं यद् इह दृश्यते/

उ7.15च्द्/.प्रचुरा^अपि यदा ज्ञेया नरस्य^अस्थीनि निर्दिशेत्//

उ7.16अब्/.अपां समीपे गजमस्तके वा सूर्य^उदये ब्राह्मण^सन्निधौ वा/

उ7.16च्द्/.मुख्य प्रकाशे +अप्य् अहिमस्तके वा यः पश्यते खञ्जनकं स धन्यः//

उ7.17अब्/.मातङ्ग^राजो मतिमांस् त्रिशङ्कुः प्रोवाच तत्त्वं कञ्जनं च शास्त्रं/

उ7.17च्द्/.स्निग्धे सरुक्षे विषमे समे च आदेश यद् दोष^गुणैर् यथोक्तैः/

u7.17ef/.tamādiśet tatra samīkṣya vidvān śubha^aśubhaṃ tatphalam ādiśec ca//

उ7.18/.अयं भोः पुष्करसारिन् खञ्जरीटक^ज्ञानं नाम^अध्यायः/

उ7.19/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् शिवा^रुतं नाम^अध्यायंव्याख्यास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवान् त्रिशङ्कुः/

उ8.शिवा^रुतं (p.168)

उ8.1/.नमः सर्वेषाम् आर्याणां/ नमः सर्वेषां सत्यवादिनां/ तेषां सर्वेषां तपसा वीर्येण च इमं शिवा^रुतं नाम^अध्यायं व्याखामि/

उ8.2/.इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/ शाण्डिल्यम् इदम् अब्रवीत्/ यादृशं च यथा वाशेत् तेषां सर्वेषां वाशान् शृणोथ मे/ पूर्वस्यां दिशि यदि वाशेत् शिवा पूर्व^मुखं स्थित्वा त्रीन् वारान् वाशेद् वृद्धिं निवेदयति/ चतुरो वारान् यदि वाशेद् अत्र मङ्गलं निवेदयति/ पञ्च वारान् वाशेद् वर्षां निवेदयति/ षड्वारान् वाशेत् पर^चक्र^भयं निवेदयति/ सप्तवारान् वाशेद् बन्धनं निवेदयति/ अष्ट वारान् वाशेत् प्रिय^समागमं निवेदयति/ अभीक्ष्णं वाशेत् पर^चक्र^भयं निवेदयति/ इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.3/.दक्षिणायां दक्षिण^मुखं स्थित्वा त्रिवारान् वाशेद् `अतृ अतृऽ कुरुते मरणं तत्र निवेदयति/ चतुरो वारान् वाशति दक्षिण^मुखं स्थित्वा दक्षिणाया एव दिशायाः प्रिय^समागमं निवेदयति/ अर्थ^लाभं च निवेदयति/ पञ्च^वारान् वाशेद् अर्थं निवेदयति/ षड्वारान् वाशेत् सिद्धिं निवेदयति/ सप्तवारान् वाशेद् विवाद^कलहं निवेदयति/ अष्टवारान् वाशेद् भयं निवेदयति/ अभीक्ष्णं वाशेद् आकुलं निवेदयति/ एत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.4/.पश्चिमायां पश्चिम^अभिमुखं स्थित्वा शिवा त्रिवारान् वाशति मरणं निवेदयति/ चतुर्वारान् वाशति बन्धनं निवेदयति/ पञ्च^वारान् वाशति वर्षं निवेदयति/ षड्वारान् वाशति अन्न^पानं निवेदयति/ सप्तवारान् वाशति मैथुनं निवेदयति/ अष्टवारान् वाशति अर्थ^सिद्धिं निवेदयति/ अभीक्ष्णं वाशति महा^मेघं निवेदयति/ इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.5/.उत्तरस्यां दिशि उत्तर^अभिमुखं स्थित्वा त्रिवारान् वाशति पुरुषस्य प्रस्थितस्य निरर्थकं गमनं भवति/ चतुर्वारान् वाशति राज^प्रतिभयं निवेदयति/ पञ्च^वारान् शाशति विवादं निवेदयति/ षड्वारान् वाशति कुशलं निवेदयति/ सप्तवारान् वाशति वर्षां निवेदयति/ अष्टवारान् वाशति राज^कुल^दण्डं निवेदयति/ (p.169)अभीक्ष्णं वाशति यक्ष^राक्षस^पिशाच^कुम्भाण्ड^भयं निवेदयति/ इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.6/.दिशि विदिशि च^एव गिरि^प्राग्भारेषु शिखरेषु निर्देशं तं च शृणोथ मे/ ``अमूं तुष्येत् पिपासार्ता विद्यासिद्ध्यै तथा^एव चऽऽ/

उ8.7अब्/.विद्यालम्भं धन^लम्भं निर्दिशेच् च विचक्षणः/

उ8.7च्द्/.तीर्थ^आकार^वृक्ष^मूले वाशती यदि दृश्यते//

उ8.8/.सर्वत्र सिद्धिं निर्दिशेत्/ न च शृगाल^भये शिवा (वा) मे समेति अप्रमत्तेन स्मृतिमता पूजयितव्या शिवा नित्यं/ गन्ध^पुष्प^उपहारेण शुश्रूषा कर्तव्या/ एवम् अर्चायमाना (?) सर्व^सिद्धिं निवेदयिष्यति/ एवं ``सर्वे +अर्थास् तस्य सिध्यन्ति त्रिशङ्कोर् वचनं यथाऽऽ / क्रौष्ट्रिको यदि वाशति अर्थ^लम्भं निवेदयति/ अधोमुखो यदि वाशति निधानं तत्र निवेदयति/ ऊर्ध्व^मुखो यदि वाशति वर्षां तत्र निवेदयति/ द्विपथे यदि वाशति पूर्व^मुखं स्थित्वा अर्थ^लाभं निवेदयति/ दक्षिण^अभिमुखो यदि वाशति यथा प्रिय^समागमनं निवेदयति/ द्विपथे पश्चिम^अभिमुखो यदि वाशति कलहं विवादं विग्रहं मरणं च निवेदयति/ कूपकण्ठके यदि वाशति अर्थं तत्र निवेदयति/ शाद्वले यदि वाशति अर्थ^सिद्धिं निवेदयति/ अतिमृदुकं यदि वाशति व्याधिकं तत्र निवेदयति/ गीतहारेण यदि वाशति अर्थम् अनर्थं च निवेदयति/ त्रिभिर् वारैर् अर्थं चतुर्भिर् अनर्थं पञ्चभिः प्रिय^समागमं षड्भिर् भोजनं सप्तभिर् भयम् अष्टभिर् विग्रहं विवादं च/ इत्य् आह भगवांस् त्रिसङ्कुः/

उ8.9/.``अथ भूयः प्रवक्ष्यामि अनुपूर्वं शृणोथ मेऽऽ / नाना^आहारे यदि वाशति मार्गे संस्थितस्य^अपि सर्वं वक्ष्यामि तं शृणोथ मे/ संप्रस्थितस्य पुरुषस्य शिवा वाशति वा या पूर्व^मुखं स्थित्वा क्षिप्र^गमनम् अर्थ^सिद्धिं निवेदयति/ अथ दक्षिण^मुखं वाशति या अर्थ^सिद्धिं निवेदयति/ पञ्चान् मुखं वाशति भयं निवेदयति/ अथ^उत्तरमुखं वाशति अर्थ^लाभं निवेदयति/ अथ संप्रस्थितस्य वाशति या पुरतः स्थित्वा उपक्लेशं निवेदयति/ अथ दक्षिणे वाशति यदि दक्षिण^मुखा एव दिशः (p.170) कर्म^सिद्धिं च निवेदयति/ पश्चिमतो यदि वाशति चौरतो +अहितम् अस्य दुःख^दौर्मनस्यं निवेदयति/ अथ मार्गे व्रजतो दक्षिणतो वाशति महा^व्याधिम् अनर्थं चौरा मुषन्ति तन् निवेदयति/ ग्लानस्य यदि वाशति दक्षिण^मुखं, ``न स चिकित्सितुं शक्यो मृत्यु^दूतेन चोदितःऽऽ/ ग्लानस्य यदि वाशति उत्तर^मुखं स्थित्वा आरोग्यधन^लाभं च निवेदयति/ अथ मूर्ध्ना वाशति या उपक्रेशं निवेदयति/ अथ पश्चिममुखं स्थित्वा या अन्योन्यं व्याहरते यम^शासनं [निवेदयति]/ नाना^आहारे यदि वाशति, या संक्षोभं निवेदयति/ इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.10/.शिवा पुरतः पुरुषस्य मार्ग^प्रयातस्य यदि वाशति, या अग्रतः क्षेम^मार्गं विज्ञापयति/ अर्थ^सिद्धिं निवेदयति/ मार्गं व्रजतो +अस्य शिवा वामेन^आगत्य गच्छते दक्षिण^मुखं क्षेम^मार्गं विजानीयाद् अर्थ^सिद्धिं च निवेदयति/ मार्गे व्रजतः पुरुषस्य शिवा वामेन^आगत्य पुरता वाशति या तथा सभयं मार्गं विज्ञापयति/ निवर्तेत विचक्षणः/ दक्षिणां दिशं वामं गत्वा वामतः परिवर्तेत ``न तन् मार्गेण गन्तव्यं त्रिशङ्कु^वचनं यथाऽऽ / पुरतः शिवा गत्वा अग्रतश् च निषीदति सभयं मार्गं विजानीयात्/ निवर्तेत विचक्षणः/ शिवा पुरत आगत्य वामेन परिवर्तते भयम् एतीह+अ तेन^अपि भयं जानीयाद् विचक्षणः/ सेनायाम् आवाहितायां शिवा वशति पश्चिमं निवर्तनं निवेदयति/ यदि गच्छेत् पराजयः/ सेना न गच्छेत्/ सेनायां व्रज^मानायां शिवा आगच्छेद् अग्रतः सेनाजयं निवेदयति/ पर^चक्र^पराजयं च निवेदयति/ सार्थस्य व्रजमानस्य शिवा गच्छत्य् अग्रतः क्षेममार्गं निवेदयति/ अर्थ^सिद्धिं तथा^एव च/ पुरुषस्य पथि व्रजतो वामतो वाशति मार्गं निवेदयति/ ``तन्मार्गेण [हि} गन्तव्यं त्रिशङ्कु^वचनं यथाऽऽ/

उ8.11/.``ग्रामस्य नगरस्य^अपि चैत्यस्थाने तथा^एव चऽऽ/ पूर्वेण^उत्तरेण^अपि शिवा वाशति क्षेमं तत्र निवेदयति/ दक्षिणे पश्चिमे यदि वाशति या भयं तत्र निवेदयति/

उ8.12अब्/.वामतो न प्रशंसन्ति तथा^एव विदिशासु च/

उ8.12च्द्/.अतिदीर्घातिरूक्षा वा काले मासान्तिके तथा/

उ8.13अब्/.अधरां तु भयं वक्ष्ये त्रिशङ्कु^वचनं यथा//

उ8.13च्द्/.मधु^स्वरांशिवां ज्ञात्वा काले वेले उपस्थिते/(p.171)

उ8.14अब्/.क्षेमं चैव^अर्थसिद्धिश् च चिन्तितव्यं विचक्षणैः//

उ8.15/.व्याधिर् उपद्रवाश् च, ``सव तु प्रशमं यान्ति त्रिशङ्कु^वचनं यथाऽऽ / शिवा^रुतस्य^उपचारो दिग्^विदिशासु निमित्ता ग्रहीतव्याः/ यः शिवाया दिवसो भवति स दिवसो ज्ञातव्यः/ पुष्प^गन्ध^माल्य^उपहारस् तद्दिवसे उपपादयितव्यः/ नित्यं देवता^गुरुकेण भवितव्यं/ दैव्यागुरुकेण भवितव्यं/ देव्यै शुश्रूषा कर्तव्या/ सर्वार्थान् सम्पादयिष्यति/ सर्व^कार्याणि निवेदयति/

उ8.16/.यत् किञ्चित् कार्यम् आरभिष्यति तत्सर्वं निवेदयति/ देव्यै सर्ज्जरसो गुग्गुलु च धूपयितव्यं/ पुष्प^बलिश् च यथा^काले दापयितव्यः/ इत्य् आह भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ8.17/.शिवा^रुत^कथाने +अत्र विद्यां वक्ष्यामि यथासत्यं भविष्यति/

उ8.18/.नम आरण्यायै/ चीरिण्यै स्वाहा सर्ज्ज^रस^धूपं/

उ8.19/.अयं भोः पुष्करसारिन् शिवा^रुत^नाम^अध्यायः/

उ8.20/.अथातः पुष्करसारिन् पाणि^लेखा^नाम^अध्यायं व्याख्यास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं कथयतु भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ9 पाणिलेखा (p.172)

उ9.1अब्/.अथातः संप्रवक्ष्यामि नराणां कर^संस्थितं/

उ9.1च्द्/.लक्षणं सुख^दुःखानां जीवितं मरणं तथा//

उ9.2अब्/.अङ्गुष्ठमूलम् आश्रित्य ऊर्ध्व^रेखा प्रवर्तते/

उ9.2च्द्/.तत्र जातं सुखतरं द्वितीया ज्ञानम् अन्तरे//

उ9.3अब्/.तृतीया सा लेखा यत्र प्रदेशिन्या प्रवर्तते/

उ9.3च्द्/.तत्रोक्ता हेतवः शास्त्रे समासेन चतुर्^विधाः//

उ9.4अब्/.अपर्वसु च पर्वाणि नक्ष्त्राणाम् उपद्रवः/

उ9.4च्द्/.द्विनिःसृतो विशुद्ध^आत्मा जीवेद् वर्षशतं हि सः//

उ9.5अब्/.त्रिंशत् त्रिभागेन जायीयाद् अर्धे पञ्चाशद् आयुषः/

उ9.5च्द्/.सप्ततिस् त्र्यंशभागेषु अत्यन्तानुगते शतं//

उ9.6अब्/.आउइर्;एल्जा प्रदृश्य^एवं व्यन्तरायः प्रकाश्यते/

उ9.6च्द्/.नक्षत्र^संज्ञया ज्ञेया मनुजैर् अर्थशस् तथा//

उ9.7अब्/.अङ्गुष्ठ^उदरमार्गे तु यावत्यो यस्य राजयः/

उ9.7च्द्/.तस्यापत्यानि जानीयात् तावन्ति न^अत्र संशयः//

उ9.8अब्/.दीर्घायुषं विजानीयाद् दीर्घलेखा तु या भवेत्/

उ9.8च्द्/.ह्रस्वायुषं विजानीयाद् ध्रस्वलेखा तु या भवेत्//

उ9.9अब्/.अङ्गुष्ठमूले यवको रात्रौ जन्माभिनिर्दिशेद्/

उ9.9च्द्/.दिवा तु जन्म निर्दिष्टम् अङ्गुष्ठ^यवके ध्रवं//

उ9.10अब्/.अव्यक्तो यवको यत्र तत्र लग्नं विनिर्दिशेत्/

उ9.10च्द्/.लग्नं पुंसंज्ञको ज्ञेयो +अहो^रात्रं विनिर्दिशेत्//

उ9.11अब्/.दिवसं जन्म निर्दिशेद् रात्रौ स्त्री^संज्ञको भवेत्/(p.173)

उ9.11च्द्/.रात्रिः सन्ध्या समाख्याता भागैर् अन्यैर् न संशयः/

u9.11ef/.puṃsaṃjñād udayaṃ teṣām ahorātrāntikaṃ vadet//

उ9.12अब्/.अङ्गुष्ठमूले यवके शले सौख्यं विधीयते/

उ9.12च्द्/.अश्वाद् भद्रं विजानीयाद् अङ्गुष्ठ^यवकेष्व् इह//

उ9.13अब्/.यवमाला च मत्स्यः स्याद् अङ्गुष्ठ^यवको रतौ/

उ9.13च्द्/.बालयौवनमध्यान्ते सुखं तस्याभिनिर्दिशेत्//

उ9.14अब्/.यस्य स्याद् यवकश् च^अपि च^अपो वा स्वस्तिकस् तथा/

उ9.14च्द्/.तलेषु येषु दृश्यन्ते धन्यास् ते पुरुषा ह्य् अमी//

उ9.15अब्/.मत्स्यो धान्यं भवेद् भोगायामिषादौ यवे धनं/

उ9.15च्द्/.भोग^सौभाग्यं जानीयान् मीनादौ न^अत्र संशयः//

उ9.16अब्/.पताकाभिर् ध्वजैर् वा^अपि शक्तिभिस् तोमरैस् तथा/

उ9.16च्द्/.तलस्थाइर् अङ्कुशैश् च^अपि विज्ञेयः पृथिवीपतिः/

u9.16ef/.rāja^vaṃśaprasūtaṃ ca rāja^mātraṃ vinirdiśet//

उ9.17अब्/.प्रेक्ष्यन्ते शाख्या पञ्च हस्ते चत्वार एव च/

उ9.17च्द्/.क्षत्रियो वा भवेद् भोगी राजभिश् च^अपि सत्कृतः//

उ9.18अब्/.वैश्यो +अथ क्षत्रियो वाग्मी धन^धान्यं न संशयः/

उ9.18च्द्/.शूद्रो विपुलभागी स्यात् पर्वशीलो +अथ नैष्ठिकः//

उ9.19अब्/.सततम् अभिपूज्यः स्यात् सर्वेषां च प्रियंवदः/

उ9.19च्द्/.विशीलः शीलकुञ्चो वा बहुभिर् न बहुस् तथा//

उ9.20अब्/.श्यामवर्णा +अथ भिन्ना वा सा लेखा दुःखभागिनी/

उ9.20च्द्/.क्तिलेखा यस्य दृश्यन्ते यस्य पूर्णाः करथिताः/

u9.20ef/.mahā^bhogo mahā^vidvān jīved varṣaśataṃ ca saḥ//

उ9.21अब्/.अजपदं राज^छत्रं शङ्खचक्र^पुरस्कृतं/(p.174)

उ9.21च्द्/.तलेषु यस्य दृश्यन्ते तं विद्यात् पृथिवीपतिं//

उ9.22अब्/.भगस् तु भाग्याय ध्वजैः पताकैर् हस्त्यश्वमालाङ्कुशतश् च राजा/

उ9.22च्द्/.मत्स्यो नु पानाय यवो धनाय वेदिस् तु यज्ञाय गवां च गोष्ठः//

उ9.23अब्/.अनामिकापर्व अतिक्रमेद् यदि कनिष्ठिका वर्षशतं स जीवति/

उ9.23च्द्/.समेत्वशीतिर् वर्षाणि सप्तभिर् यथा नदीनां भरिताय निर्दिशेद्//

उ9.24अब्/.शरीरवर्ण^प्रभवां तु लेखां सवैशिखां वर्ण^विहीनकां च/

उ9.24च्द्/.समीक्ष्य नीचोत्तममध्यमानां दारिद्य्र्मध्ये चरतां विजानतां//

उ9.25अब्/.अभ्यञ्जनोद्वर्तन सत्करी[षैर]ध्यक्ष चूर्णैश् च विमृज्य पाणिं/

उ9.25च्द्/.प्रक्षाल्य चैक^अन्तरघृष्ट^लेखाम् एकाग्रचित्तस् तु करं परीक्षेत्//

उ9.26अब्/.वलयसमनराधिपं भजन्त्यः समनुगता मणिबन्धने तु तिस्रः/

उ9.26च्द्/.द्विर् अपि च [स] भव^अन्तरे महा^आत्मा विप्पुलधन^श्रिय आह वस्त्र^लाभः//

उ9.27अब्/.ददति सततम् उन्नतस् तु पाणिर् भवति चिराय तु दीर्घपीनपाणिः/

उ9.27च्द्/.परिपतति शिराविरुद्धपाणिर् धनम् अधिगच्छति मांस^गूढपाणिः//

उ9.28अब्/.सुदृश[कर^तलैश् च]साधवस्ते कुटिलकृतैर् विनिमीलितैश् च धूर्ताः/

उ9.28च्द्/.भवति रुधिरसन्निभः सुरक्तश् चिरम् इह पिण्डितपाणिरीश्वरः स्यात्//

उ9.29अब्/.धृतरुचिरमनाः शिलारविन्दैर् ज्वलनकषाय सुवर्ण^पाणिरा[जि]+/

उ9.29च्द्/.भवति बहु^धनो निगूढपाणिश् चिरम् इह जीवति पान^भोग^भोगी//

उ9.30अब्/.सुभग इह तथोष्णदीर्घपाणिर् ध्रुवम् इह शीतलपाणिकस् तु शण्ठः/

उ9.30च्द्/.इह हि बहु^धनो बलेन युक्तः सुतनु सुसञ्चितपाणिरेखको यः//

उ9.31अब्/.धनम् उपनयतीह पाणिलेखा कृत^जनिता जलवच् च या सुदीर्घा/(p.175)

उ9.31च्द्/.जलवदनुगता सुवर्ण^वर्णा धनम् अधिगच्छति निम्नशोन्नता या//

उ9.32अब्/.धनम् उपलभते सुरक्त^पाणिर् विपुलमथो च निरन्तराङ्गुलिः स्यात्/

उ9.32च्द्/.बलि^पुरुषम् अपि त्यजेद्धि वित्तं दितविवशा च विशीर्णवर्ण^लेखा//

उ9.33अब्/.अपगतघृत^वर्ण^पाणिलेखो भवति नरो धनवान् बलेन युक्तः/

उ9.33च्द्/.असुभृति सदृशा भवेत् तथा भूषण^वृत[रूपवती शुभा]एक^भार्या//

उ9.34अब्/.भवति बहु^धनो धनैर् विहीनः श्रुतम् अधिगम्य विशालपाणिलेखः/

उ9.34च्द्/.[सु]ऋजुभिर् अहिनील^निर्मला[भिः] कर^तल^राजि[भिरीश्वरः स धन्य]ः//

उ9.35/.अयं भोः पुष्करसारिन् कर^तल^लेखानाम् आध्यायः/

उ9.36/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् वायस^रुतं नाम^अध्यायं व्याखास्यामि तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवांस् त्रिशङ्कुः/ नमो +अर्हतां/ तेषां नमस्कृत्वा/

उ10 वायस^रुतं

उ10.1अब्/.इदं शास्त्रं प्रवक्ष्यामि वायसानां शुभ^अशुभं/

उ10.1च्द्/.जयम् पराजयं च^एव लाभ^अलाभं तथा^एव च//

उ10.2अब्/.सुखदुःखं प्रियाप्रियं जीवितं मरणं तथा/

उ10.2च्द्/.वायसानां वचःसिद्धिं प्रवक्ष्यामि यथाविधि//

उ10.3अब्/.देवाः प्रवदन्ति श्रेष्ठा वायसानां नमा नमः/

उ10.3च्द्/.आगता मानुषं लोकं वायसा बलि^भोजनाः//

उ10.4अब्/.प्रस्थितस्य यदा +अध्वानम् अग्रतो वायसो भवेत्/

उ10.4च्द्/.व्याहरन् क्षीरवृक्ष^स्थो निर्दिशेद् अर्थ^सिद्धितां//

उ10.5अब्/.स्वरेण परितुष्टेन फलवृक्ष^समाश्रितः/

उ10.5च्द्/.पुनर् आगमनं च^एव सिद्धर् अर्थ^निवेदितं//

उ10.6अब्/.विवृद्धवृक्ष^पत्राणि मधुरं च^अनुवासति/(p.176)

उ10.6च्द्/.असूपं निर्दिशेद् भोज्यं गुडमिश्रं तु गोरसं//

उ10.7अब्/.दृष्टस् तु तुण्डपादेन आत्मनः परिमार्जति/

उ10.7च्द्/.पायसं सर्पिषा मिश्रं तत्र विद्यान्नसंशयः//

उ10.8अब्/.रूक्षं निर्घर्षते तुण्डं शिरश् च परिमार्जति/

उ10.8च्द्/.सफलं वृक्षम् आस्थाय ध्रुवं मांसेन भोजनं//

उ10.9अब्/.लोचयति व्याहरति फलवृक्ष^समाश्रितः/

उ10.9च्द्/.व्याधेन च हतं मांसं निवेदयति भोजनं//

उ10.10अब्/.घोरं व्याहरते कार्यं वायसो वृक्ष^माश्रितः/

उ10.10च्द्/.कलहं संग्राम^भयं तत्र विद्यान्न संशयः//

उ10.11अब्/.शुष्कवृक्षे निषीदित्वा क्षामं दीनं च व्याहरेत्/

उ10.11च्द्/.कलहं सुमहत् कृत्वा न च^अर्थं तत्र सिध्यति//

उ10.12अब्/.क्षीरवृक्षे निषीदित्वा क्षामं दीनं च व्याहरेत्/

उ10.12च्द्/.क्रमेण युगमात्रेण न च्चार्थं तत्र सिध्यति//

उ10.13अब्/.शुष्कवृक्षे निषीदित्वा कामुकाकं प्रवाशति/

उ10.13च्द्/.तत्क्षणं सन्निवेदेति तत्र चौर^भयं भवेत्//

उ10.14अब्/.शुष्कवृक्षे निषीदित्वा कामुकाकं प्रवाशति/

उ10.14च्द्/.पृष्ठेन दर्शयेद् भारं क्षुधापीडां च निर्दिशेत्//

उ10.15अब्/.पक्षं विधूयमानो यः पश्यन् पथस्य वाशति/

उ10.15च्द्/.न तत्र गमनं कुर्याच् चौरैः पथम् उपद्रुतं//

उ10.16अब्/.रज्जुं वा फलकं वा^अपि यदि कर्षति वायसः/

उ10.16च्द्/.न तत्र गमनं श्रेयश् चौरैः पथम् उपद्रुतं//

उ10.17अब्/.गोमये शुष्ककाष्ठे वा यदि वाशति वायसः/

उ10.17च्द्/.कलहः कुवचो व्याधिर् न च^अर्थं तत्र सिध्यति//

उ10.18अब्/.तृणं वा यदि वा काष्ठं दर्शयेच् च यदा खगः/(p.177)

उ10.18च्द्/.पुरतः शुष्कपाणिस् तु तत्र चौर^भयं भवेत्//

उ10.19अब्/.सार्थोपरि निषीदित्वा क्षामं दीनं च व्याहरेत्/

उ10.19च्द्/.निपतेत् सार्थमध्ये +अस्मिन् चौर^सैन्यं न संशयः//

उ10.20अब्/.यदा प्रदक्षिणं त्रस्तं वाशन्ति विविधं खगाः/

उ10.20च्द्/.शुष्कवृक्षे निषीदित्वा तत्र विद्यान् महा^भयं//

उ10.21अब्/.भीतस् त्रस्तः परीतश् च यस् तु व्याहरते खगः/

उ10.21च्द्/.परिबाधन् दिशः सर्वास् तत्र भयम् उपस्थितं//

उ10.22अब्/.गच्छन्तं समनुगच्छेत् पुरः स्थित्वा तु व्याहरेत्/

उ10.22च्द्/.न तत्र गमनं क्कुर्यान् मार्गम् अत्र प्रशातनं//

उ10.23अब्/.वास्तुमध्ये प्रतिस्थाने क्षामं दीनं च व्याहरेत्/

उ10.23च्द्/.व्याधिं तत्र विजानीयाद् वासे वा गृह^स्वामिनां//

उ10.24अब्/.शकटस्य यथा शब्दं विश्रब्धं वाशति वायसः/

उ10.24च्द्/.दूराद् अभ्यागतं ज्ञात्वा प्रसिद्धिं च^अभिनिर्दिशेत्//

उ10.25अब्/.गर्गरे घटके च^एव स्थालिकपिठरेषु वा/

उ10.25च्द्/.निषण्णो वाशते काकः प्रसिद्धं गमनं ध्रुवं//

उ10.26अब्/.आसने शयने वा^अपि स्थितो वाशति वायसः/

उ10.26च्द्/.प्रसिद्धं गमनं ब्रूयात् प्रोषितेन समागमः//

उ10.27अब्/.ब्रह्म^स्थाने निषीदित्वा ध्रुवं वाशति वायसः/

उ10.27च्द्/.अर्थ^लाभं विजानीयाद् धन^लाभं च आकरेत्//

उ10.28अब्/.ब्रह्म^स्थाने निषीदित्वा क्षामं दीनं च वाशति/

उ10.28च्द्/.सन्धिस्थाने हरेच् चौरस् तत्र वै नास्ति संशयः//

उ10.29अब्/.देवता^देवतानां च देवस्य^उपवनानि च/

उ10.29च्द्/.यस्य वाचं वदेत् तस्य^अर्थ^लाभं विनिर्दिशेत्//

उ10.30अब्/.लाक्षाहरिद्रामञ्जिष्ठाहरितालमनःशिलाः/

उ10.30च्द्/.यस्याहरेत् पुरस्तस्य स्वर्ण^लाभं विनिर्दिशेत्//

उ10.31अब्/.पात्रं च पात्रकं च^एव मृत्तिकावरभाजनं/(p.178)

उ10.31च्द्/.यस्य यस्य हरेत् तस्य द्रव्य^लाभं विनिर्दिशेत्//

उ10.32अब्/.सङ्घीभूत्वा युगमात्रं शुभं तिष्ठति वायसः/

उ10.32च्द्/.काष्ठं वा वायसा यत्र गृहम् आरोपयन्ति च/

u10.32ef/.nigadanty atra vijānīyād yācakāt tu mahā^bhayaṃ//

उ10.33अब्/.नीलं पीतं लोहितं च प्रतिसंहरणानि च/

उ10.33च्द्/.निगृह्णन्ति यत्र काका व्याधिं तत्र विनिर्दिशेत्//

उ10.34अब्/.ग्रामन्ते भयम् आख्याति काको वा वाशति ध्रुवं/

उ10.34च्द्/.प्रत्येकतो वा वाशन्ति विद्यात् तत्र महा^भयं//

उ10.35अब्/.वायसो +अस्थि गृहीत्वा वै प्रगच्छेद् अनुदक्षिणं/

उ10.35च्द्/.निषीदन् सफले वृक्षे स वदेन् मांस^भोजनं//

उ10.36अब्/.यस्य शीर्षे निषीदित्वा कर्णं कर्षति वायसः/

उ10.36च्द्/.अभ्यन्तरे सप्त^रात्रान् मरणं तस्य निर्दिशेत्//

उ10.37अब्/.करके च^उदके च^एव स्निग्धदेशेषु वाशति/

उ10.37च्द्/.ऊर्ध्व^मुखं निरीक्षन्तु जगद्वृष्टिं विनिर्दिशेत्//

उ10.38अब्/.स्वरेण परितुष्टेन तीर्थवृक्षेषु वाशति/

उ10.38च्द्/.ऊर्ध्व^मुखं तथा वक्ति वात^वृष्टिं विनिर्दिशेत्//

उ10.39अब्/.कायं किलकिलायन्तु स्निग्धदेशेषु वाशति/

उ10.39च्द्/.वक्षो विध्न्वन्वायसः सद्यो वृष्टिं विनिर्दिशेत्//

उ10.40अब्/.स्वरेण परितुष्टेन स्निग्धं मधुरं वाशति/

उ10.40च्द्/.सक्षर^सद्रवं भागं वाशति भोजनं भवेत्//

उ10.41अब्/.प्रकारे तोरण^अग्रे वा यदि वाशति वायसः/

उ10.41च्द्/.अभीक्ष्णं घर्षते तुण्डं संग्रामं तत्र निर्दिशेत्//

उ10.42अब्/.मण्डलानि वावर्तानि बहिर् वा नगरस्य च/

उ10.42च्द्/.वैरं च विग्रहं घोरं तत्र च^एव विनिर्दिशेत्//

उ10.43अब्/.ग्रामे वा नगरे वा^अपि कुर्वते यत्र मण्डलं/(p.179)

उ10.43च्द्/.ऊर्ध्व^मुखं वाशन्तो वै विषण्णत्वं समुत्थितं//

उ10.44अब्/.पूर्वेण च^एव ग्रामस्य यदा सूयति वायसी/

उ10.44च्द्/.अल्पोदकेनोत्प्लवन्ति वनानि नगराणि च//

उ10.45अब्/.पुरस्ताद् दक्षिणे पार्श्वे यदि सूयति वायसी/

उ10.45च्द्/.वर्षति प्रथमे मासे पश्चाद् देवो न वर्षति/

u10.45ef/.kṛṣṇa^dhānyāni vardhante māṣadhānyaṃ vinaśyati//

उ10.46अब्/.दक्षिणे वृक्ष^शिकह्रे यदा सूयति वायसी/

उ10.46च्द्/.मण्डूककीटकम् अक्षा चौरश् च बहुलीभवेत्//

उ10.47अब्/.पश्चिम^उत्तरपार्श्वे तु यदा सूयति वायसी/

उ10.47च्द्/.मध्यमं च भवेद् वर्षं मध्य^शस्यं च जायते//

उ10.48अब्/.पश्चिम^उत्तरपार्श्वे तु यदा सूयति वायसी/

उ10.48च्द्/.अशनिर् निपतेत् तत्र भयं च मृगपक्षीणां//

उ10.49अब्/.उत्तरे वृक्ष^शिखरे यदा सूयति वायसी/

उ10.49च्द्/.पूर्वम् उप्तं विजानीयाच् छस्यं समुपजायते//

उ10.50अब्/.उपरि वृक्ष^शिखरे यदा सूयति वायसी/

उ10.50च्द्/.अल्प^उदकं विजानीयात् स्थले बीजानि रोपयेत्//

उ10.51अब्/.यदा तु मध्ये वृक्षस्य निलयं करोति वायसी/

उ10.51च्द्/.मध्यमं वर्षते वर्षं मध्य^शस्यं प्रजायते//

उ10.52अब्/.स्कन्ध^मूले तु वृक्षस्य यदा सूयति वायसी/

उ10.52च्द्/.अनावृष्टिर् भवेद् घोरा दुर्भिक्षं तत्र निर्दिशेत्//

उ10.53अब्/.चतुरः पञ्च वा पोतान् यदा सूयति वायसी/

उ10.53च्द्/.सुभिक्षं च भवेत् तत्र फलानाम् उदितं भवेत्//

उ10.54/.अयं भोः पुष्करसारिन् वायस^रुतं नाम^अध्यायः/

उ10.55/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् द्वार^लक्षणं नाम^अध्यायं व्याख्यास्यामि तच् छ्रूयतां/ अथ किं/ कथयतु भगवांस् त्रिशङ्कुः/

उ11 द्वार^लक्षणं (p.180)

उ11.1अब्/.माहेन्द्रम् अथ दिव्यं च माङ्गल्यं पूर्वतः स्मृतः/

उ11.1च्द्/.दक्षिणे तु दिशो भागे पूषा च पित्र्यम् एव च//

उ11.2अब्/.सुग्रीवं पुष्प^दन्तं च पश्चिमेनात्र निर्दिशेत्/

उ11.2च्द्/.भल्लातकं राज^यक्ष्मं विद्याद् उत्तरतः शुभं//

उ11.3अब्/.जन्म^संपद्विपत्क्षेत्रक्षेमप्रत्यरिसाधनं/

उ11.3च्द्/.अथ वै धन्मित्रं च परमं मैत्रम् एव च//

उ11.4अब्/.उवाच विधिवत् प्राज्ञो विश्व^कर्मा महा^मतिः/

उ11.4च्द्/.वास्तूनां गुणदौषौ च प्रवक्ष्याम्य् अनुपूर्वशः//

उ11.5अब्/.समं स्याच् चतुरस्रं च विस्तीर्णा च^एव मृत्तिका/

उ11.5च्द्/.क्षीरवृक्षाकुलं धन्यं ब्राह्मणस्य प्रशस्यते//

उ11.6अब्/.पूर्वायतनतया वास्तु रथचक्राकृति च यत्/

उ11.6च्द्/.रक्त^पांशुर् भवेद् यत्र राज्ञां तत् तु प्रशस्यते//

उ11.7अब्/.त्रिकोणं कुशसंस्तीर्णम् उत्तानं मधुरं च यत्/

उ11.7च्द्/.व्यायाम् अतो जलं च^एव वास्तु तस्य धनौषधी//

उ11.8अब्/.अङ्गाराकार^संस्थानं गोमुखं शकटाकृति/

उ11.8च्द्/.अनावास्यं च तत् प्रोक्तं यच् च पुत्रक्षयावहं//

उ11.9अब्/.यत् तु कञ्जलकक्षैस् तत् त्यक्तं वर्षोदकेन च/(p.181)

उ11.9च्द्/.अपसव्य^उदकं च^एव दूरतः परिवर्जयेत्//

उ11.10अब्/.विप्रस्य चतुरस्रं तु क्षात्रियं परिमण्डलं/

उ11.10च्द्/.दश द्वादशकं वैश्ये शूद्रस्य तत्र लेखनं//

उ11.11अब्/.वास्तुपूर्व^उत्तरे देशे गोकुलं तत्र् कारयेत्/

उ11.11च्द्/.तथा^एव च^अग्निशालां तु पूर्व^दक्षिणतो दिशे//

उ11.12अब्/.वर्षवृष्यायुधागारान् दक्षीणेन निवेशयेत्/

उ11.12च्द्/.पश्चिम^उत्तरतश् च^अत्र वणिग्भाण्डं निवेशयेत्//

उ11.13अब्/.उत्तरायां तु कर्तव्यं वर्चः स्थानाम् अनुत्तरं/

उ11.13च्द्/.ऐशान्याम् एव सर्वाणि प्रासादश् च पुरोमुखः//

उ11.14अब्/.अविधिपरिवर्तेन तत्र वैरं वधो भवेत्/

उ11.14च्द्/.रचितसर्व^द्वाराणाम् आयामो द्विगुणो मतः//

उ11.15अब्/.कुर्यात् सुरभवनानां यथेष्टं द्वारकाण्य् अपि/

उ11.15च्द्/.तद्द्वार^बाहुपर्यन्ते स्त्रियो दृष्टा दोषावहाः//

उ11.16अब्/.विद्विषस्य सलोकस्य द्वारे स्यान् नु करग्रहः/

उ11.16च्द्/.महेन्द्रे पुरे वा राज्यं सूर्ये सूरप्रभावता//

उ11.17अब्/.सत्ये मृदुर् मृगे सूरो +अन्तरीक्षे धन^क्षयः/

उ11.17च्द्/.वायव्ये तु बहु^व्याधिर् भगे भाग्यविपर्ययः//

उ11.18अब्/.पुष्पे तु सुभगो नित्यं वितथे +अप्य् अशुभो भवेत्/

उ11.18च्द्/.शोके भूत^विकारः स्यात् सोषे तस्य विषण्णता//

उ11.19अब्/.बल्लातके गृहे वासो राज^यक्ष्मे समावृतिः/(p.182)

उ11.19च्द्/.ह्रदे रेणु परिश्राव आदित्ये तु कलिर् ध्रुवं//

उ11.20अब्/.नाग^राजे नाग^भयं महश्चेएद् दीर्घम् आयुषं/

उ11.20च्द्/.भवेद् अस्य च यद् द्वारं तत्र^अग्नि^भयम् आदिशेत्//

उ11.21अब्/.क्षयं विद्यात् तस्य तस्य धनस्य च कुलस्य च/

उ11.21च्द्/.यमे मृत्युं विजानीयात् कुले श्रेष्ठ^उत्तमस्य च/

u11.21ef/.bhṛṅgirāje t matimān gandharve gandhamālyatā//

उ11.22अब्/.भृङ्गे क्रोधः कलिश् च^एव पितरि भोग^सम्पदः/

उ11.22च्द्/.दौवारिके स्वल्प^धनं सुग्रीवे राज^पूजितः//

उ11.23अब्/.पुष्प^दन्ते धनावाप्तिर् वरुणे जलचित्रता/

उ11.23च्द्/.असुररे मरणं घोरं रोगे तु बहु^दोषता//

उ11.24अब्/.बलींश् च उपहारांश् च प्रवक्ष्यांइ यथागृहं/

उ11.24च्द्/.चिचित्रैर् विदिशैर् गन्धैः प्रैपूज्य बलिं हरेत्//

उ11.25अब्/.कलत्रे हेतुबीजानि मध्यमे +अर्जितम् एव तु/

उ11.25च्द्/.महेन्द्रे मुक्त^पुष्पाणि पावके च पयो दधि//

उ11.26अब्/.आदित्ये परिदेयं तु भक्तं च^एव प्रियङ्गवः/

उ11.26च्द्/.अन्तरीक्षे जलं दिव्यं पुष्पाणि जलजानि च//

उ11.27अब्/.नन्दा प्रतिपादा ज्ञेया षष्ठी त्रयोदशी जया/

उ11.27च्द्/.तासु तासु ध्रुवं कुर्यात् प्राज्ञो ह्य् एवं विचक्षणः//

उ11.28/.अयं भोः पुष्करसारिन् द्वार^लक्षणं नाम^अध्यायः/

उ11.29/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् द्वादश^राशिकं नाम^अध्यायं व्याखास्यामि/ तच् छ्रूयतां/ अथ किं / कथायतु भगवान् त्रिशङ्कुः/

उ12 द्वादश^रीशिकः (p.183)

उ12.1अब्/.अतः परं प्रवक्ष्यामि चित्तविज्ञान^काण्डकं/

उ12.1च्द्/.यथा दृष्टान्तेनैवैनं नराणां समुदाहृतं//

उ12.2अब्/.तद् अहं संप्रवक्ष्यामि चित्तविज्ञानम् उत्तमं/

उ12.2च्द्/.द्वादशैव तु चित्तास् ते ये लोके प्रचरन्ति वै//

उ12.3अब्/.तान् अहं संप्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन मे ततः/

उ12.3च्द्/.द्वादश^एव तु कुर्याच् च मण्डलानि विचक्षणः/.

उ12.4अब्/.प्रथमं मेषो नाम स्याद् द्वितीयं तु वृषः स्मृतः/

उ12.4च्द्/.तृतीयं मिथुनं नाम चतुर्थं च^अपि कर्कटः//

उ12.5अब्/.पञ्चमं च^अपि सिंहस् तु षष्ठं कन्या इति स्मृतं/

उ12.5च्द्/.तुला तु सप्तमं ज्ञेया वृश्चिकस् तु तह्ताष्टमं//

उ12.6अब्/.द्नवी तु नवमं ज्ञेया दशमं मकरः स्मृतः/

उ12.6च्द्/.कुम्भश् चैकादशं ज्ञेयो द्वादशं मीन उच्यते//

उ12.7अब्/.होरा शरीरं जातस्य द्वितीये चिन्तितं धनं/

उ12.7च्द्/.तृतीये भ्रातुर च^एव चतुर्थे स्वजनस् तथा//

उ12.8अब्/.चिन्त्यते पञ्चमे पुत्रः षष्ठे मण्डले शत्रुता/

उ12.8च्द्/.सप्तमे दारसंयोगो ह्य् अष्टमे नैधनं स्मृतं//

उ12.9अब्/.नवमे चिन्त्यते धर्मो दशमे दर्मजं फलं/

उ12.9च्द्/.एकादशे च^अर्थ^लाभो द्वादशे व्यर्थ^संभवः//

उ12.10अब्/.एते द्वादश^चित्तास् तु यथा दृष्टा महर्षिभिः/

उ12.10च्द्/.सर्व^भूतात्मभूताश् च यथाज्ञेयास्त देहिनां//

उ12.11अब्/.आगस्त्य पृच्छते कश्चित् प्रथमं मण्डलं स्पृशेत्/(p.184)

उ12.11च्द्/.शिरस् तु स्पृशते यश् च शब्दश् च उपलक्ष्यते//

उ12.12अब्/.व्याधितं च^एव ह्य् आत्मानम् आग्नेयाश् च विनष्टयः/

उ12.12च्द्/.यदि ब्रूयात् तदा तस्य आत्मार्थं चिन्तितं भवेत्//

उ12.13अब्/.काञ्चनं रजतं ताम्रं लौहं च^एव भृशं हवेत्/

उ12.13च्द्/.स च सर्व^गतश् च^एव अग्निर् अश्नाति निश्चितं//

उ12.14अब्/.एतादृशं दृष्ट्वोत्पातम् आग्नेयं तस्य निर्दिशेत्/

उ12.14च्द्/.यादृशश् च भवेच् छब्दस् तादृशं तेन चिन्तितं//

उ12.15अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य द्वितीयं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.15च्द्/.ग्रीवां वा परिमार्जयेद् गलं च चिबुकं पुनः//

उ12.16अब्/.यदि शब्दश् च श्रूयेत दृष्टा गावस् तथा^एव च/

u12.16cd/.īdṛśaṃ ca dṛxṭvotpātaṃ gośabdaṃ tatra nirdiśet/

u12.16ef/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitam//

उ12.17अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य तृतीयं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.17च्द्/.मार्जयेन् मुखदेशं तु स्त्री^चित्तं तस्य निर्दिशेत्//

उ12.18अब्/.अथ शब्दो भवेत् तत्र श्रूयन्तां तादृशास् तु ते/

उ12.18च्द्/.जातं प्रजातम् उपजातं तथा जातो भविष्यति//

u12.19ab/.etādṛśaṃ dṛzṭvotpātaṃ garbhaṃ tasya vinirdiśet/

उ12.19च्द्/.अथ वा यादृशः शब्दस् तादृशं तेन चिन्तितं//

उ12.20अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य चतुर्थं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.20च्द्/.कच्छपं स्पृशते यस् तु कलहं तत्र निर्दिशेत्/

u12.20ef/.svajanaṃ vyavahāras tu sati kalahe na saṃśayaḥ//

उ12.21अब्/.आकट्टा कट्टेति शब्दा भवन्ति च निरन्तरं/(p.185)

उ12.21च्द्/.एतादृशं दृष्ट्वा^उत्पातं कलहं तत्र न्रिदिशेत्//

उ12.22अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य पञ्चमं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.22च्द्/.हृदयं स्पृशते यस् तु अपत्यं तत्र चिन्तितं//

उ12.23अब्/.प्रवासकश् च विज्ञेयः परग्राम^गतो मृतः/

उ12.23च्द्/.शस्त्र^द्रव्यं च यत् तस्य ब्राह्मणानं कुले स्थितं//

उ12.24अब्/.अथ शब्दो भवेत् तत्र यं दृष्ट्वा तु महर्षिभिः/

उ12.24च्द्/.पुत्रपुत्रेति यच्छब्दो यद् गतं गतम् एव च/

u12.24ef/.etādṛśaṃ dṛṣṭvā^utpātaṃ maraṇaṃ tatra nirdiśet//

उ12.25अब्/.पुरुषः कश् चिद् आगत्य षष्ठं तु मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.25च्द्/.स्पृशते च^अपि पार्श्वानि गात्रचिन्ता तु चिन्तिता//

उ12.26अब्/.विग्रहस् तु महा^घोरः शत्रुश् च^अपि प्रवध्यते/

उ12.26च्द्/.अथ वा तत्र ये शब्दाः श्रोतव्यास् ते न संशयः//

उ12.27अब्/.अयं तु प्रक्षरश् च^एव हतश् च विहतस् तथा/

u12.27cd/.etādṛśaṃ dṛzṭvā^utpātam arivigraham ādiśet/

u12.27ef/.atha vā yādṛśaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

उ12.28अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगताय् सप्तमं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.28च्द्/.हस्तेन मर्दयेद् हस्तं तथा नाडीं च मर्दयेद्//

उ12.29अब्/.निवेशचिन्ता विज्ञेया अन्यग्राम^गता भवेत्/ उ12.29च्द्/.तत्रेमे भवन्ति शब्दाः श्रोतव्या भूमिम् इच्छता//

उ12.30अब्/.स्थितं निविष्टं वर्तञ् च कृतं हस्त^गतं तथा/

उ12.30च्द्/.एतादृशं दृष्ट्वा^उत्पातं निवेशं तस्य निर्दिशेत्/

u12.30ef/.yādṛśo vā śrutaḥ śabdas tādṛśaṃ tena cintitaṃ//

उ12.31अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य अष्टमं मण्डलं स्पृशेत्/(p.186)

उ12.31च्द्/.उदरं च^एव फिचकं द्वे इमे परिमार्जयेत्//

उ12.32अब्/.निधनं दृश्यते तस्य मरणं च^अपि दृश्यते/

उ12.32च्द्/.यदि भवेद् भवेन् मृत्युर् यश् च^अन्य^प्रिय^सङ्गमः//

उ12.33अब्/.तत्रेमे शब्दाः श्रोतव्या मृत एव भविष्यति/

उ12.33च्द्/.एतादृशं दृष्ट्वा^उत्पातं व्यापत्तिं तस्य निर्दिशेत्//

उ12.34अब्/.पुरुषः कश् चिद् आगत्य नवमं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.34च्द्/.ऊरुं च स्पृशते भूया धर्म^चिन्ता च चिन्तिता//

उ12.35अब्/.तत्र शब्दाश् च श्रोतव्या भवन्ति हि न संशयः//

उ12.35च्द्/.यज हि याजकश् च^एव यजमानस् तथाइव च/

u12.35ef/.śabdānevaṃvidhān śrūtvā yajña^cintāṃ tu nirdiśet//

उ12.36अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य दशमं मण्डलं स्पृशेत्/

उ12.36च्द्/.कर्मचिन्ता विचिन्त्येति गृह^कर्म न संशयः//

उ12.37अब्/.स्पृशते जानुनी च^एव कर्म^चिन्तां तु निर्दिशेत्/

उ12.37च्द्/.तत्र शब्दा अह्ब्वन्तीमे श्रोतव्याश् च न संशयः//

उ12.38अब्/.भूमिकर्म च क्षेत्रं च क्षेत्रकर्म तथाइव च/

u12.38cd/.etādṛśaṃ dṛzṭvā^utpātaṃ karma^cintāṃ vinirdiset//

उ12.39अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य एकादशं तु संस्पृशेत्/

उ12.39च्द्/.जङ्घे तु स्पृशते भूयो ह्य् अर्थ^लाभं विनिर्दिशेत्//

उ12.40अब्/.तत्रेमे शब्दाः श्रोतव्या भवन्तीह न संशयः/

उ12.40च्द्/.पणसुवर्ण^चेलानि धान्यं समणिकुण्डलं//

उ12.41अब्/.एतादृशं रवं श्रूत्वा हिरण्यं तस्य निर्दिशेत्/

उ12.41च्द्/.अथ वा यादृशः शब्दस् तादृशं फलम् आदिशेत्//

उ12.42अब्/.पुरुषः कश्चिद् आगत्य द्वादशं मण्डलं स्पृशेत्/(p.187)

उ12.42च्द्/.पादौ च स्पृशते पृच्छन् चित्तं वा^अप्य् अनर्थिकं//

उ12.43अब्/.यस् तु तच् चिन्तितो ह्य् अर्थ^आशा आगन्तुका च या/

उ12.43च्द्/.अथ वा शब्दाः श्रोतव्या निमित्त^ज्ञान^पारगैः//

उ12.44अब्/.निराशश् च^एव घोषश् च निराशं तस्य निर्दिशेत्/

उ12.44च्द्/.अथ वा यादृशः शब्दस् तादृशं तेन चिन्तितं//

उ12.45/.अयं भोः पुष्करसारिन् द्वादश^राशिको नाम^अध्यायः/

उ12.46/.अथ खलु भोः पुष्करसारिन् कन्या^लक्षणं नाम^अध्यायं व्याखास्यामि/ तच् छ्रूयतां / अथ किं/ कथयतु भग्वांस् त्रिशङ्कुः//

उ13 कन्या^लक्षणं उ13.1अब्/.तत्वं विज्ञायते येन येन शुभम् उपस्थितं/

उ13.1च्द्/.निन्दितं च प्रशस्तं च स्त्रीणां वक्ष्यामि लक्षणं//

उ13.2अब्/.पितरं मातरम् च^एव मातुलं भ्रातरं तथा/

उ13.2च्द्/.विम्बाद् विम्बं परीक्षेत त्रिशङ्कु^वचनं यथा//

उ13.3अब्/.मुहूर्ते तिथि^सम्पन्ने नक्षत्रे च^अपि पूजिते/

उ13.3च्द्/.तद् विज्ञैः सह सङ्गम्य कन्यां पश्येत शास्त्र^वित्//

उ13.4अब्/.हस्तौ पादौ निरीक्षेत नखानि ह्य् अङ्गुलीस् तथा/

उ13.4च्द्/.पाणिलेखाश् च जञ्घए च कटिनाभ्यूरुम् एव च//

उ13.5अब्/.ओष्ठौ जिह्वां च दन्तांश् च कपोलौ नासिकां तथा/

उ13.5च्द्/.अक्षिभ्रवौ ललाटं च कर्णौ केशांस् तथा^एव च//

उ13.6अब्/.रोमराजीं सवरं वर्णं मन्त्रितं गतिम् एव च/(p.188)

उ13.6च्द्/.मतिं सत्त्वं समीक्षेत कन्यानां शास्त्र^कोविदः/

u13.6ef/.tatra pūrvaṃ parīkṣeta svayam eva vicakṣaṇaḥ//

उ13.7अब्/.कंसस्वरा मेघवर्णा नारी मधुर^लोचना/

उ13.7च्द्/.अष्टौ पुत्रान् प्रसूयेत दासीदासैः समावृता//

उ13.8अब्/.अव्यावर्ताश् चत्वारो यस्याः सर्वे च^एव प्रदक्षिणाः/

उ13.8च्द्/.समगात्रविभक्ताङ्गी पुत्रानष्टौ प्रसूयते//

उ13.9अब्/.मण्डूककुक्षिर् या नारी सैश्वर्यम् अधिगच्छति/

उ13.9च्द्/.धन्यान् सा जनयेत् पुत्रांस् तेषां प्रीतिं च भुञ्जते//

उ13.10अब्/.यस्याः पाणितले व्यक्तः कच्छपः स्वस्तिको धवजः/

उ13.10च्द्/.अङ्कुशं कुण्डलं माला दृश्यन्ते सुप्रतिष्ठिताः/

u13.10ef/.ekaṃ sā janayet putraṃ taṃ ca rājānam ādiśet//

उ13.11अब्/.यस्याः पाणौ प्रकृश्येत कोष्ठ^आगारं सतोरणं/

उ13.11च्द्/.अपि दासकुले जाता राज^पत्नी भविष्यति//

उ13.12अब्/.द्वात्रिंशद् दशना यस्याः सर्वे गोक्षीरपाण्डराः/

उ13.12च्द्/.समशिखरि स्निग्धाभा राजानं सा प्रसूयते//

उ13.13अब्/.स्निग्धा कारण्डवप्रेक्षा हरिणाक्षी तनुत्वचा/

उ13.13च्द्/.रक्त^उष्ठजिह्वा सुमुखी राजानम् उपतिष्ठति//

उ13.14अब्/.सूक्ष्मा च तुङ्गनासा च मुक्तम् आरक्तिमोदरी/

उ13.14च्द्/.सुभ्रूः सुवरकेशान्ता सा तु कन्या बहु^प्रजा//

उ13.15अब्/.अङ्गुल्यः संहिताः कान्ता नखाः कमलसन्निभाः/

उ13.15च्द्/.सुऋजुरक्त^चरणा सा कन्या सुख^मेधते//

उ13.16अब्/.यस्यावर्तौ समौ स्निघ्दौ उभौ पार्श्वौ सुसंस्थितौ/

उ13.16च्द्/......................राज^पत्नी तु सा भवेत्//

उ13.17अब्/.प्रदक्षिणं प्रक्रमेत प्रेक्षते च प्रदक्षिणं/(p.189)