शिक्षासमुच्चय

पुनर् अ-परं शारिपुत्र बुभुक्षा-कान्तार-मध्य-गतेन बोधि-सत्वेन महा-सत्वेन न + उत्त्रसितव्यं न संत्रसितव्यं न संत्रासम् आपत्तव्यं । एवं च + अनेन संनाहः संनद्धव्यः । तथा दृढं वीर्यम् आरप्स्ये तथा च स्वं बुद्ध-क्षेत्रं परिशोधयिष्यामि यथा मे * अन्-उत्तरां सम्यक्-संबोधिम् अभिसंबुद्धस्य सतस् तत्र बुद्ध-क्षेत्रे सर्वेण सर्वं सर्वथा सर्वं एवं-रूपाणि बुभुक्षा-कान्ताराणि न भविष्यन्ति न प्रज्ञास्यन्ते । सुखिता एव ते सत्वा भविष्यन्ति सुख-समङ्गिनः । सर्व-सुख-समर्पितास् तथा च करिष्यामि यथा तेषां सत्वानां यो य एव + अभिप्रायो भविष्यति यद् यद् एव + आकाङ्क्षिष्यन्ति मनसा तत् तद् एव प्रादुर्-भविष्यति । तद् यथा + अपि नाम देवानां त्रायस्त्रिंशानां मनसा सर्वं प्रादुर्-भवति मनसा सर्वम् उत्पद्यते । तथा दृढं वीर्यम् आरप्स्ये यथा तेषां सत्वानां धार्मिका अभिप्रायाः परिपूरिं गमिष्यन्ति । अ-वैकल्यं च जीवित-परिष्कारैः सर्व-सत्वानां भविष्यति सर्वेषां सर्वतः सर्वदा + इति ॥

एवम् अयं ... सर्व-अवस्थासु सत्व-अर्थः ... पुण्य-वृर्धि-हेतुः । विस्तरतस् त्व् आर्य-गो-चर-परिशुद्धि-सूत्रे द्रष्टव्यः ॥

किं च । ... धर्म-दानं निर्-आमिषं । पुण्य-वृद्धि-निमित्तं भवति ॥

यथा + उक्तम् आर्य-अध्याशय-संचोदन-सूत्रे । विंशतिर् इमे मैत्रेय + अनुशंसा निर्-आमिष-दाने । यो लाभ-सत्-कारम् अ-प्रतिकाङ्क्षन् धर्म-दानं ददामि । कतमे विंशतिः । यद् उत । स्मृतिमांश् च भवति मतिमांश् च भवति बुद्धिमांश् च भवति गतिमांश् च भवति धृतिमांश् च भवति प्रज्ञावांश् च भवति । लोक-उत्तरां च प्रज्ञाम् अनुविध्यति । अल्प-रागो भवति । अल्प-द्वेषो * अल्प-मोहः । मारश् च + अस्य + अवतारं न लभते । बुद्धैर् भगवद्भिः समन्वाह्रियते । अ-मनुष्याश् च + एनं रक्षन्ति । देवाश् च + अस्य + ओजः काये प्रक्स्.इपन्ति । अ-मित्राश् च + अस्य + अवतारं न लभन्ते । मित्राणि च + अस्य + अ-भेद्यानि भवन्ति । आदेय-वचनश् च भवति । वैशारद्यांश् च प्रतिलभते । सौमनस्य-बहुलश् च भवति विद्वत्-प्रशस्तश् च । अनुस्मरणीयं च + अस्य तद् धर्म-दानं भवति । इमे मैत्रेय विंशतिर् अनुशंसा इति ॥

आर्य-प्रज्ञा-पारमितायां त्व् आह । सचेत् त्वम् आनन्द श्रावक-यानिकानां पुद्गलानां श्रावक-भूमौ धर्मं देशेयः । तस्यां च धर्म-देशनायां ये त्रि-साहस्र-महा-साहस्रे लोक-धातौ सत्वास् ते सर्वे * अर्हत्वं साक्षात् कुर्युस् तद् अद्य + अपि त्वया मे श्रावकेण श्रावक-कृत्यं न कृतं स्यात् । सचेत् पुनः त्वम् आनन्द बोधि-सत्वस्य महा-सत्वस्य + एकम् अपि प्रज्ञा-पारमिता-प्रतिसंयुक्तं पदं देशयेः प्रकाशयेर् एवम् अहं त्वया श्रावकेण + आराधितः स्यां । तया च पूर्विकया धर्म-देशनया ये त्रि-साहस्र-महा-साहस्रे लोक-धातौ सत्वास् ते सर्वे * अर्हत्वं प्राप्नुयुस् तेषां च + अर्हतां यद् दान-मयं पुण्य-क्रिया-वस्तु शील-मयं पुण्य-क्रिया-वस्तु भावना-मयं पुण्य-क्रिया-वस्तु । तत् किं मन्यसे आनन्द + अपि तु स बहु पुण्य-स्कन्धः । आह । बहु भगवन् बहु सु-गत । भगवान् आह । अतः स आनन्द श्रावक-यानिक-पुद्गलो बहुतरं पुण्य-स्कन्धं प्रसवति यो बोधि-सत्वानां महा-सत्वानां प्रज्ञा-पारमिता-प्रतिसंयुक्तं धर्मं देशयति । अतो * अप्य् आनन्द बहुतरं पुण्य-स्कन्धं प्रसवति यो बोधि-सत्वो महा-सत्वो * अ-परस्य बोधि-सत्वस्य प्रज्ञा-पारमिता-प्रतिसंयुक्तं धर्मं देशयति । अन्तश एक-दिवसम् अपि । तिष्ठत्व् आनन्द एक-दिवसः । अन्तशः प्राग्-भक्तम् अपि । तिष्ठत्व् आनन्द प्राग्-भक्तं । अन्तश एक-नालिकाम् अपि । यावद् अन्तश एक-क्षण-संनिपातम् अपि । पेयालं ॥

इदम् आनन्द तस्य बोधि-सत्वस्य महा-सत्वस्य धर्म-दानं सर्व-श्रावक-यानिकानाम् अपि सर्व-प्रत्य्-एक-बुद्ध-यानिकानां च पुद्गलानां कुशल-मूलम् अभिभवति । एवं कुशल-मूल-समन्वागतो बोधि-सत्वो महा-सत्वः । एवं कुशल-मूलं समन्वाहरन्न् अ-स्थानम् आनन्द + अन्-अवकाशो यत् स बोधि-सत्वो महा-सत्वो विवर्तेत + अन्-उत्तरायाः सम्यक्-संबोधेः । न + एतत् स्थानं विद्यतए इति ॥

कथं धर्म-दानं दातव्यं । यथा + आर्य-सd-dharma-puण्डरीके * अभिहितं । कालेन च + उ चिन्तयमानु पण्डितः प्रविश्य लयनं तथ घट्टयित्वा । विपश्य धर्मं इमि सर्व योनिशो उत्थाय देशेत अ-लीन-चित्तः ॥

सुख-स्थितो भोति सदा विचक्षणो सुखं निषण्णस् तथ धर्म भासते । उदार-प्रज्ञप्त करित्व आसनं चौक्षे मनो-ज्ञे पृथिवी-प्रदेशे ॥

चौक्षं च सो चीवर प्रावरित्वा सु-रक्त-रङ्गं च प्रसन्न-रङ्गैः । आसेवकं कृष्ण तथा ददित्वा महा-प्रमाणं च निवासयित्वा ॥

स-पाद-पीठस्मि निषद्य आसने विचित्र-दुष्येहि सु-संस्तृतस्मिन् । सु-धौत-पादश् च उपारुहित्वा स्निग्धेन शीर्षेण मुखेन च + अपि ॥

धर्म-आसने तत्र निषीदियानः एक-अग्र सत्वेषु समं विपश्यन् । उपसंहरेच् चित्र-कथा बहूश् च भिक्षूनश् च + उ भिक्षुनिकास् तथा + एव ॥

किलासिताश् च + अपि विवर्जयीत न च + अपि उत्पादयि खेद-संज्ञां । अ-रतिं च सर्वां विजहीत पण्डितः मैत्री-बलं पर्षदि भावयेच् च ॥

भाषेच् च रात्रिं-दिवम् अग्र-धर्मान् दृष्ट-अन्त-कोटी-नियुतैः स पण्डितः । संहर्षयेत् तां च तथा + एव तोषयेत् न च + अपि किञ्-चित् तत्र जातु प्रार्थयेत् ॥

खाद्यं च भोज्यं च तथा + अन्न-पानं वस्त्राणि शय्या-आसन-चीवराणि । गिलान-भैषज्य न चिन्तयेत् सः न विज्ञपेत् पर्षदि किञ्-चिद् अन्यत् ॥

अन्यत्र चिन्तेय सदा विचक्षणः भवेय बुद्धो * अहम् इमे च सत्वा । एतच् च मे सर्व-सुख-उपधानं यं धर्म श्रावेमि हिताय लोके ॥

अत्र + एव + आह ॥

न कस्य-चिद् अन्तशो धर्म-प्रेम्णा + अप्य् अधिकतरम् अनुग्रहं करोति ॥

आर्य-चन्द्र-प्रदीप-सूत्रे * अप्य् आह । अध्येषयेयुर् यदि त्वां ते धर्म-दानस्य कारणात् । प्रथमं वाच भाषेया न + अहं वैतुल्य-शिक्षितः ॥

एवं त्वं वाच भाषेया युष्मे वा विज्ञ-पण्डिताः । कथं महा-आत्मनां शक्यं पुरतो भाषितुं मया ॥

सहसा + एषां न जल्पेत तुलयित्वा तु भाजनं । यदि भाजनं विजानीयाः अन्-अधीष्टो * अपि देशयेः ॥

यदि दुः-शीलान् पश्येसि परिषायां बहून् स्थितान् । संलेखं मा प्रभाषे त्वं वर्णं दानस्य कीर्तयेः ॥

भवेयुर् यदि च + अल्प-इच्छाः शुद्धाः शीले प्रतिष्ठिताः । मैत्रं चित्तं जनित्वा त्वं कुर्याः संलेखिकीं कथाम् ॥

परीत्ता यदि पाप-इच्छाः शीलवन्तो * अत्र विस्तराः । लब्ध-पक्षस् तदा भूत्वा वर्णं शीलस्य कीर्तयेः । इति ॥

उक्तं च + आर्य-सागर-मति-सूत्रे । तद् यथा । समे । समवति । शमित-शत्रु । अङ्कुरे । मङ्कुरे । मार-जिते । कराडे । केयूरे । ओघवति । ओहोकयति । विशठ-निर्-मले । मल-अपनये । ओखरे । खरोग्रसे । ग्रसने । हे-मुखी । पराङ्-मुखी । आ-मुखी । शमितानि सर्व-ग्रह-बन्धनानि । निगृहीताः सर्व-पर-प्रवादिनः । विमुक्ता मार-पाशाः । स्थापिता बुद्ध-मुद्राः समुद्घातिताः सर्व-माराः । अ-चलित-पद-परिशुद्ध्या विगच्छन्ति सर्व-मार-कर्माणि ॥

इमानि सागरमते मन्त्र-पदानि धर्म-भाणकेन सु-प्रवृत्तानि कृत्वा धर्म-आसनकेन सु-प्रवृत्तानि कृत्वा धर्म-आसन-निषण्णेन सर्वां पर्षदं बोध्य्-आकार-अभिनिर्हृतया मैत्र्या स्फरित्वा । आत्मनि वैद्य-संज्ञाम् उत्पाद्य धर्मे भैषज्य-संज्ञां धर्म-श्रवणिकेष्व् आतुर-संज्ञां तथा-गते सत्-पुरुष-संज्ञां धर्म-नेत्र्यां चिर-स्थितिक-संज्ञाम् उत्पाद्य + इमानि मन्त्र-पदान्य् आ-मुखी-कृत्य धर्म-संकथा करणीया । तस्य समन्ताद् यो जन-शते न मारो न मार-कायिका वा देवता उपसंक्रमयिष्यन्ति वि-चक्षुः-करणे । ये * अप्य् एनम् उपसंक्रमिष्यन्ति ते * अप्य् अस्य न शक्ष्यन्त्य् अन्तरायं कर्तुम् इति ॥

अत्र + एव + आह । धर्म-भाणकेन चौक्षेण शुचि-समुदाचारेण सु-स्नातेन शुचि-निवासितेन भवितव्यम् इति ॥

एवं धर्म-दानं ॥

बोधि-चित्तं च पुण्यस्य वृद्धि-हेतुः समासतः ॥

यथा + उक्तम् आर्य-रत्न-करण्डक-सूत्रे । तद् यथा + अपि नाम मञ्जुश्रीर् नाना-गन्ध-वृक्षाश् च चतुर्-धातु-संगृहीता विवर्धन्ते । एवम् एव मञ्जुश्रीर् नाना-संभार-उपचितं बोधि-सत्वस्य कुशल-मूलं । बोध्i-citta-saंगृहीतं सर्व-ज्ञता-परिणामितं विवर्धतए । इति ॥

एषा + आदिका आदि-कर्मिकाणां सहसा बोधि-सत्व-शिक्षा स्मरण-अर्थम् उपदर्शिता । विस्तरतस् तु बुद्ध-विषय एव ॥

अत्र च + अस्या यथा-उक्तायाः शिक्षायाः । सिद्धिः सम्यक्-प्रहाणानाम् अ-प्रमाद-अ-वियोजनात् । स्मृत्या + अथ संप्रजन्येन योनिशश् चिन्तनेन च ॥

तत्र + अन्-उत्पन्नानां पापकानाम् अ-कुशलानां धर्माणाम् अन्-उत्पादाय + एव छन्दं जनयति व्यायच्छति वीर्यम् आरभते चित्तं प्रगृह्णाति सम्यक्-प्रणिदधाति + इत्य् अनेन रक्षा ॥

उत्पन्नानां च प्रहाणाय छन्दं जनयति + इत्य् अनेन शुद्धिः । अन्-उत्पन्नानां कुशलानां धर्माणाम् उत्पादाय छन्दं जनयति । यावद् उत्पन्नानां च स्थितये भूयो-भावाय छन्दं जनयति + इत्य् आदि । अनेन वृद्धिः । एतानि च नित्यम् अ-प्रमाद-अधिष्ठितानि कार्याणि सर्व-कुशल-मूलानां तन्-मूलत्वात् ॥

यथा + उक्तम् आर्य-चन्द्र-प्रदीप-सूत्रे । यावन्त धर्माः कुशलाः प्रकीर्तिताः शील-श्रुतं त्यागु तथा + एव क्षान्तिः । सर्वेषु मूलं ह्य् अयम् अ-प्रमादो निधान-लम्भः सु-गतेन देशित । इति ॥

को * अयम् अ-प्रमादो नाम । इष्ट-विघात-अन्-इष्ट-आगम-शङ्का-पूर्वकं प्रति-कार-तात्पर्यं । तद् यथा तीव्र-कोप-प्रसादस्य राज्ञो भैषज्य-तैल-परिपूर्ण-भाजनं गृहीत्वा पिच्छिल-संक्रमेण भृत्यस्य गच्छतः ॥

उक्तं ह्य् आर्य-तथा-गत-गुह्य-सूत्रे ।तत्र कतमो * अ-प्रमादो ।यद् इन्द्रिय-संवरः । स चक्षुषा रूपाणि दृष्ट्वा न निमित्त-ग्राही भवति । न + अनुव्यञ्जन-ग्राही । एवं यावन् मनसा धर्मान् विज्ञाय न निमित्त-ग्राही भवति । न + अनुव्यञ्जन-ग्राही । सर्व-धर्मेष्व् आस्वादं च + आदीनवं च निः-शरणं च यथा-भूतं प्रजानाति । अयम् उच्यते * अ-प्रमादः ॥

पुनर् अ-परम् अ-प्रमादो यत् स्व-चित्तस्य दमनं पर-चित्तस्य + आरक्षा क्लेश-रतेर् अ-परिकर्मणा धर्म-रतेर् अनुवर्तनं यावद् * अयम् उच्यते * अ-प्रमादः । यस्य गुह्यक-अधिपते श्रद्धा च + अ-प्रमादश् च तस्य + अनुलोमिकेन वीर्येण कार्यं । येन तान् अ-प्रमाद-कारणान् श्रद्धा-कारणांश् च धर्मान् समुदानयति । यस्य गुह्यक-अधिपते श्रद्धा च + अ-प्रमादश् च वीर्यं च तेन स्मृति-संप्रजन्ये योगः करणीयः । येन स्मृति-संप्रजन्येन सर्वान् बोधि-पक्षान् धर्मान् न विप्रणाशयति । यस्य गुह्यक-अधिपते श्रद्धा च + अ-प्रमादश् च वीर्यं च स्मृति-संप्रजन्यं च तेन योनिशः प्रयोगे योगः करणीयः । योनिशः प्रयुक्तो हि गुह्यक-अधिपते बोधि-सत्वो यद् अस्ति तद् अस्ति + इति प्रजानाति । यन् न + अस्ति तन् न + अस्ति + इति प्रजानाति । यावद् अस्ति संवृत्या चक्षुर् इत्य् आदि ॥

तथा + अत्र + एव + आह । सदा + अ-प्रमादो ह्य् अ-मृतस्य मूलं सत्व-अर्थ-युक्तस्य च बोधि-चित्तं । यद् योनिशश् च + एव विवेक-चित्तम् अ-परिग्रहः सर्व-सुखस्य मूलम् इति ॥

आह च । पर-आत्म-समता-अभ्यासाद् बोधि-चित्तं दृढी-भवेत् । आपेक्षिकं पर-आत्मत्वं पार-अवारं यथा-मृषा ॥

तत्-कूलं न स्वतः पारं किम् अपेक्ष्य + अस्त्व् अ-पारता । आत्मत्वं न स्वतः सिद्धं किम् अपेक्ष्य परो भवेत् ॥

तद्-दुष्खेन न मे बाधा + इत्य् अतो यदि न रक्षसि । न + आगामि-काय-दुष्खात् ते बाधा तत् केन रक्षसि ॥

अहम् एव तदा + अपि + इति मिथ्या + इयं परिकल्पना । अन्य एव मृतो यस्माद् अन्यस् तत्र प्रजायते ॥

अन्यश् चेज् जायते तत्र किं पुण्येन प्रयोजनं । यूनः किं वृद्ध-कायस्य सुखाय धन-संचयैः ॥

मृते गर्भ-गते तावद् अन्यो बालः प्रजायते । मृते बाल्ये कुमारत्वं तन्-नाशाय + आगतो युवा ॥

तन्-नाशाच् च + आगतो वृद्धः । एकः कायः कथं मतः । एवं प्रति-क्षणं च + अन्यः कायः केश-नख-आदि-वत् ॥

अथ बाल्या-परित्यागाद् बालो याति कुमारतां । काय-स्व-भावो वक्तव्यो यो * अवस्था-रहितः स्थितः । कायश् चेत् प्रतिमा-आकारः पेसी-भस्मसु न + अस्ति सः ॥

सूक्ष्म-भावेन चेत् तत्र स्थौल्यं त्यक्त्वा व्यवस्थितः । अ-निर्देश्यः स्वतः प्राप्तः । काय इत्य् उच्यते न सः ॥

तत्र चिन्ता + एव मे न + अस्ति दृश्य-कायस् तु नाशवान् । अवस्थाभिश् च संबन्धः संवृत्या च + एव दृश्यते ॥

आगमाच् च तद् अस्तित्वं युक्त्य्-आगम-निवारितम् । न गुण-व्यतिरेकेण प्रधानं विद्यते यतः ॥

न च त्रीणि प्रधानानि तथा सत्ता गुणा अपि । प्रत्य्-एकं त्र्य्-आत्मकास् ते * अपि शेषं न + एक-विधं जगत् ॥

अ-चेतनं च वस्त्र-आदि तत्-सुख-आद्य्-आत्मकं कथम् । सुख-आदेर् न पट्ट-उत्पत्तिः पट्ट-आदेस् तु सुख-आदयः । पट्ट-आदीनाम् अ-हेतुत्वाद् अ-भावस् तत्-सुखं कुतः ॥

तस्माद् आगम-युक्तिभ्यां अ-नित्यं सर्व-संस्कृतं ।तद् * धेतु-फल-संबन्धः प्रत्य्-अक्षत्वान् न साध्यते ॥

sva-saṃtāne ca dṛṣṭo * asau nityeṣu ca kathaṃ yathā | param aṇus [doubtful] tu na + eko * asti dig-bheda-an-upapattitaḥ ||

दीप-तैलं क्षयं याति क्षीयमानं न लक्ष्यते । एवं भावा न लक्ष्यन्ते क्षीयमानाः प्रति-क्षणं ॥

संतानः समुदायश् च पङ्क्ति-सेना-आदि-वन् मृषा । तत्र + अभ्यासाद् अहं-कारः परस्मिन् किं न जायते ॥

तस्माद् एवं जगत् ज्ञेयं यथा + आयतन-संचयः । अ-प्राप्तम् एव तद् दुष्खं प्रति-कार्यं पर-आत्मनोः ॥

अ-युक्तम् अपि चेद् एतत् स्व-आत्मन्य् अस्ति + इतरत्र न । यद् अ-युक्तं निवर्त्यं तत् स्वम् अन्यद् वा यथा-बलं ॥

कृपया बहु दुष्खं चेत् कस्माद् उत्पाद्यते बलात् । जगद्-दुष्खं निरूप्य + इदं कृपा-दुष्खं कथं बहु ॥

एवं भावित-संतानाः पर-दुष्ख-सम-प्रियाः । अवीचीम् अवगाहन्ते हंसाः पद्म-वनं यथा ॥

सत्वेषु मुच्यमानेषु ये ते प्रामोद्य-सागराः । तैर् एव ननु पर्याप्तं मोक्षेण + अप्य् अ-रसेन किम् ॥

evaṃ para-arthaṃ kṛtvā + api na mado na ca vismayaḥ | na vipāka-phala-ākāṅkṣā para-artha-eka-anta-tṛṣṇayā [doubtful] ||

दश-दिक्-सत्व-संपत्तिर् आत्मीया + अस्य न संशयः । न + अस्त्य् एर्ष्या-अवकाशो * अपि पर-सौख्ये स्व-संज्ञया ॥

परेषाम् आत्मनो वा + अपि सामान्या पाप-देशना । पुण्य-अनुमोदना च + एवं बुद्ध-अध्येषण-याचनं ॥

परिणामनम् अप्य् एवं निर्-विशेषं प्रवर्तते । पुण्यं प्रवर्तते तस्माद् अन्-अन्तं सत्व-धातु-वत् ॥

अयं स मार्ग-प्रवरः क्षेम-अन्-अन्त-सुख-उत्सवः । बोध्i-satva-mahआ-स-अर्थ कलिल-प्रीति-वर्धनः ॥

पाल्यमानश् च सततं वज्र-पाण्य्-आतियान्त्रिकैः । मार-गुल्मिक-संत्रास-जननैर् बुद्ध-किं-करैः ॥

संबुद्ध-राज-तनया बोध्i-citta-ratha-sthitआः । वहन्ते तेन मार्गेण स्तूयमानाः सुर-आदिभिः ॥

तस्माद् आत्मत्वम् आरोप्य सत्वेष्व् अभ्यास-योगतः । पर-आत्म-दुष्ख-शान्त्य्-अर्थम् आत्म-आदीन् सर्वथा + उत्सृजेत् ॥

तृष्णा परिग्रहो यस्य तस्य दुष्खं न शाम्यति । परिणाम-विनाशित्वात् स दुष्ख-जनको यतः ॥

लोके दुष्ख-अग्नि-तप्ते च का रतिः सु-सुखे भवेत् । समन्ताद् दह्यमानस्य नख-अ-दाहे * अपि किं सुखम् ॥

आत्म-तृष्णा च सर्वेषां दुष्खाणां मूलम् उत्तमं । तस्मान् निहन्मि ताम् एव सत्वेभ्यः स्व-अर्थम् उत्सृजन् ॥

तद् अग्र-दूती ज्ञाता-इच्छा जेतव्या सर्व-यत्नतः । आत्म-तत्व-स्मृतिं कृत्वा प्रतीत्य-उत्पाद-चिन्तया ॥

यद् भयान् न + उत्सृजाम्य् एतत् तद् एव + आददतो भयं । प्रति-क्षणं हि यात्य् एव कायश् चित्तं च मे यतः ॥

यदि नित्या + अप्य् अ-नित्येन निर्-मला मल-वाहिना । बोधिः कायेन लभ्येत ननु लब्धा मया + एव सा ॥

एवम् आत्मानम् उत्सृज्य सर्व-सत्व-अर्थम् आचरेत् । भैषज्य-प्रतिमा-कल्पो लोक-धर्मेष्व् अ-चिन्तकः ॥

सर्व-सत्व-अर्थ-मन्त्रित्वे स्व-प्रज्ञां विनियोजयेत् । युक्त्या संरक्ष्य तु द्रव्यं सत्वेषु वा + उपयोजयेत् ॥

sva-kāye para-kāye vā yad duṣkhaṃ na + iha duṣkha-kṛt | satvānāṃ bhoga-vighnatvāt kleśāḥ śodhyāḥ prayatnataḥ | loka-upajīvyāt sat-tīrthād [doubtful] bhujaṅ-ga-kuṇapā iva ||

पुण्य-क्षेत्रम् इदं शुद्धं संपत्-सस्य-महा-फलं । सुख-दुर्-भिक्ष-संतप्तं जगत् संतर्पयिष्यति ॥

lābha-sat-kāra-kāya-ādi tyaktaṃ nanu-jane [doubtful] mayā | kopaḥ kasya + artham adya + api mṛṣā vā tan mayā + uditam ||

स्व-अर्थ-घ्नेषु यदि द्वेषः कृपा कुत्र भविष्यति । निर्-दयस्य + अपि कः कोपः पर-अर्थो यदि नश्यति ॥

आक्रोश-आदि-क्षमाः सत्यम् इक्षुकस् तूरिक-आदयः । स्वाम्य्--असनेन दुर्-न्यस्ता न + उपभोग्या भवन्ति ते ॥

चिन्तयति प्रतीकारं न च स्वाmi-hita-icchayआ । न + अपि संचोदयत्य् एनं भोग-अर्थं न + उपयाति च ॥

अनुस्मृत्या + उपस्मृत्य + एतान् अ-कृष्ट-उप्ता जिन-आत्म-जाः । नाना-विषय-धातूनां सार्व-इन्द्रिय-महा-गदान् ॥

विज्ञप्य स्मारयित्वा + एतान् क्रुद्धान् अप्य् उपकारिणः । स्व-भावा-त्यक्त-माधुर्याः सुखयन्त्य् एव दुष्खितान् ॥

धातवः पञ्च भू-वारि-तेजो * अनिल-ख-संज्ञिताः । यावत् सत्वाः स्थितास् तावत् सर्वेषाम् अर्थ-कारिणः ॥

सर्व-दुश्-चरितेन + एषां सत्व-अर्थाद् विनिवर्तनं । एवम् एतान् करोम्य् एष धातून् षड् अपि निर्-व्यथान् ॥

यावद् आकाश-निष्टस्य निष्ठा लोकस्य संभवेत् । तावत् स्थास्यामि लोक-अर्थं कुर्वन् ज्ञान-पुरः-सरः ॥

आत्म-आचार्यो * अनुशियष्याद् * धि सदा + आत्मानं सु-शिष्य-वत् । अ-पृष्ट्वा च + आत्मना + आत्मानं बलेन + अ-रक्षित-क्रियः ॥

क एव मम दुष्खेन दुष्खी स्यान् मे भयाद् भयी । तद्-दोष-अनुशय-ज्ञो वा यथा + आत्म-गुरुर् आत्मनः ॥

अ-विराग्य् अ-पलायी च करुणा-विषयो * अपि वा । नित्य-संनिहितश् च + अपि शिष्य आत्म-समः कुतः ॥

क्लेश-उन्मत्तो * अथ मोह-अन्धः प्रपात-बहुले पथि । स्खलन् पदे पदे शोच्यः पर आत्मा च सर्वदा ॥

स्खलित-अन्वेषणं तस्मात् समान-व्यसनाज् जनात् । न युक्तं युज्यते त्व् अत्र गुणान् दृष्ट्वा + अद्भुतं महत् ॥

न + एकेन शक्यम् आदातुं मया दोष-महा-उदधिः । कृत्यम् अन्यैर् मम + एव + अत्र को * अन्य-दोषेषु मा + ईक्षणः ॥

पर-चोदन-दक्षाणाम् अन्-अधीष्ट-उपकारिणां । वाक्यं मूर्ध्ना प्रतीच्छामि सर्व-शिष्यो भवाम्य् अहं ॥

संग्रामो हि मम + एकस्य बहुभिः क्लेश-शत्रुभिः । तत्र + एकेन रण-आसक्तम् अन्ये निघ्नन्ति मां सुखम् ॥

तत्र यः पृष्ठतो भीतिं श्रावयेद् अन्यतो * अपि वा । प्रद्विष्टो वा प्रसन्नो वा समे प्राण-प्रदः सु-हृत् ॥

अलि-संहात-नीलेन चीर-भारण-भारिणा । विचित्र-सुरभि-स्फीत-पुष्प-शेखर-हारिणा ॥

युगपत् सर्व-दिग्-बुद्ध-क्षेत्र-सागर-चारिणा । बलिना प्रति-कार्येण सर्व-मार-अपहारिणा ॥

नरक-प्रेत-संताप-प्रशम-उन्मुक्त-वारिणा । संसार-गहन-अन्त-स्थ-भव्य-सत्व-अर्थ-सारिणा ॥

जगन्-नेत्र-उच्छव-उत्पाdi-bala-alaङ्-कार-धारिणा । विदुषा बाल-वपुषा लोक-विस्मय-कारिणा ॥

मञ्जुश्री संज्ञकं यत् तत् पिण्डी-भूतं जगद्-धितं । सर्वेण + एव + आत्म-भावेन नमस् तस्मै पुनः पुनः ॥

अन्-एक-दुष्ख-संतप्त-प्रह्लादन-महा-ह्रदं । त्रैलोक्य-तृष्णा-पाताल-प्रपूरण-महा-अम्बु-दम् ॥

जगद्-इष्ट-फल-स्फीत-दश-दिक्-कल्प-पाद-पं ।प्रार्थित-प्राप्ति-संहृष्ट-जगन्-नेत्र-उत्पल-अर्चितं ॥

विस्मय-उद्गत-रोमाञ्चैर् बोधि-सत्व-शतैः स्तुतम् । मञ्जुश्रियं नमस्यामि प्रणामैर् उत्तर-उत्तरैः ॥

निः-शेष-दुष्ख-वैद्याय सुख-सत्त्र-प्रदायिने । सर्व-आकार-उपजीव्याय मञ्जुघोषाय ते नमः ॥

इति जिन-तनयानां सर्वथा + अत्य्-अद्भुतानां चरितम् उपनिब्ध्य + उपार्जितं यच् * छुभं मे । भवतु सुखम् अन्-अन्तं देहिनां तेन यावत् सु-गत-पदम् अन्-अन्त-व्योम-सीमा-आधिपत्यं ॥

पुण्य-वृद्धिः समाप्ता ॥

समाप्तश् च + अयं बोध्i-satva-vinayo * अन्-एक-सूत्र-अन्त-उद्धृतः शिक्षा-समुच्चय इति ॥