बोधिचर्यावतार (bản khác)

यो मान्द्यक्षुत्पिपासादिप्रतीकारचिकीर्षया / पक्षिमत्स्यमृगान् हन्ति परिपन्थं च तिष्ठति // sbca_8.122 //

यो लाभसत्क्रियाहेतोः पितरावपि मारयेत् / रत्नत्रयस्वमादद्याद्येनावीचीन्धनो भवेत् // sbca_8.123 //

कः पण्डितस्तमात्मानमिच्छेद्रक्षेत्प्रपूजयेत् // न पश्येच्छत्रुवच्चैनं कश्चैनं प्रतिमानयेत् // sbca_8.124 // यदि दास्यामि किं भोक्ष्ये इत्यात्मार्थे पिशाचता / यदि भोक्ष्ये किं ददामीति परार्थे देवराजता // sbca_8.125 //

आत्मार्थं पीडयित्वान्यं नरकादिषु पच्यते / आत्मानं पीडयित्वा तु परार्थं सर्वसंपदः // sbca_8.126 //

दुर्गतिर्नीचता मौर्ख्यं ययैवात्मोन्नतीच्छया / तामेवान्यत्र संक्राम्य सुगतिः सत्कृतिर्मतिः // sbca_8.127 //

आत्मार्थं परमाज्ञप्य दासत्वाद्यनुभूयते / परार्थं त्वेनमाज्ञप्य स्वामित्वाद्यनुभूयते // sbca_8.128 //

ये केचिद्दुःखिता लोके सर्वे ते स्वसुखेच्छया / ये केचित्सुखिता लोके सर्वे ते ऽन्यसुखेच्छया // sbca_8.129 //

बहुना वा किमुक्तेन दृश्यतामिदमन्तरम् / स्वार्थार्थिनश्च बालस्य मुनेश्चान्यार्थकारिणः // sbca_8.130 //

न नाम साध्यं बुद्धत्वं संसारे ऽपि कुतः सुखम् / स्वसुखस्यान्यदुःखेन परिवर्तमकुर्वतः // sbca_8.131 //

आस्तां तावत्परो लोके दृष्टो ऽप्यर्थो न सिध्यति / भृत्यस्याकुर्वतः कर्म स्वामिनो ऽददतो भृतिम् // sbca_8.132 //

त्यक्त्वान्योन्यसुखोत्पादं दृष्टादृष्टसुखोत्सवम् / अन्योन्यदुःखनाद् घोरं दुःखं गृह्णन्ति मोहिताः // sbca_8.133 //

उपद्रवा ये च भवन्ति लोके यावन्ति दुःखानि भयानि चैव / सर्वाणि तान्यात्मपरिग्रहेण तत्किं ममानेन परिग्रहेण // sbca_8.134 //

आत्मानमपरित्यज्य दुःखं त्यक्तुं न शक्यते / यथाग्निमपरित्यज्य दाहं त्यक्तुं न शक्यते // sbca_8.135 //

तस्मात्स्वदुःखशान्त्यर्थं परदुःखशमाय च / ददाम्यन्येभ्य आत्मानं परान् गृह्णामि चात्मवत् // sbca_8.136 //

अन्यसंबद्धमस्मीति निश्चयं कुरु हे मनः / सर्वसत्त्वार्थमुत्सृज्य नान्यच्चिन्त्यं त्वयाधुना // sbca_8.137 //

न युक्तं स्वार्थदृष्ट्यादि तदीयैश्चक्षुरादिभिः / न युक्तं स्यन्दितुं स्वार्थमन्यदीयैः करादिभिः // sbca_8.138 //

तेन सत्त्वपरो भूत्वा काये ऽस्मिन् यद्यदीक्षसे / तत्तदेवापहत्यास्मात् परेभ्यो हितमाचर // sbca_8.139 //

हीनादिष्वात्मतां कृत्वा परत्वमपि चात्मनि / भावयेर्ष्यां च मानं च निर्विकल्पेन चेतसा // sbca_8.140 //

एष सत्क्रियते नाहं लाभी नाहमयं यथा / स्तूयते ऽहमहं निन्द्यो दुःखितो ऽहमयं सुखी // sbca_8.141 //

अहं करोमि कर्माणि तिष्ठत्येष तु सुस्थितः / अयं किल महांल्लोके नीचो ऽहं किल निर्गुणः // sbca_8.142 //

किं निर्गुणेन कर्तव्यं सर्वस्यात्मा गुणान्वितः / सन्ति ते येष्वहं नीचः सन्ति ते येष्वहं वरः // sbca_8.143 //

शीलदृष्टिविपत्त्यादिक्लेशशक्त्या न मद्वशात् / चिकित्स्यो ऽहं यथाशक्ति पीडाप्यङ्गीकृता मया // sbca_8.144 //

अथाहमचिकित्स्यो ऽस्य कस्मान्मामवमन्यसे / किं ममैतद्गुणैः कृत्यमात्मा तु गुणवानयम् // sbca_8.145 //

दुर्गतिव्यालबक्त्रस्थेनैवास्य करुणा जने / अपरं गुणमानेन पण्डितान् विजिगीषते // sbca_8.146 //

सममात्मानमालोक्य यतः स्वाधिक्यवृद्धये / कलहेनापि संसाध्यं लाभसत्कारमात्मनः // sbca_8.147 //

अपि सर्वत्र मे लोके भवेयुः प्रकटा गुणाः / अपि नाम गुणा ये ऽस्य न श्रोष्यन्त्यपि केचन // sbca_8.148 //

छाद्येरन्नपि मे दोषाः स्यान्मे पूजास्य नो भवेत् / सुलब्धा अद्य मे लाभाः पूजितो ऽहमयं न तु // sbca_8.149 //

पश्यामो मुदितास्तावच्चिरादेनं खलीकृतम् / हास्यं जनस्य सर्वस्य निन्द्यमानमितस्ततः // sbca_8.150 //

अस्यापि हि वराकस्य स्पर्धा किल मया सह / किमस्य श्रुतमेतावत् प्रज्ञा रूपं कुलं धनम् // sbca_8.151 //

एवमात्मगुणान् श्रुत्वा कीर्त्यमानानितस्ततः / संजातपुलको हृष्टः परिभोक्ष्ये सुखोत्सवम् // sbca_8.152 //

यद्यप्यस्य भवेल्लाभो ग्राह्यो ऽस्माभिरसौ बलात् / दत्वास्मै यापनामात्रमस्मत्कर्म करोति चेत् // sbca_8.153 //

सुखाच्च च्यावनीयो ऽयं योज्यो ऽस्मद्व्यथया सदा / अनेन शतशः सर्वे संसारव्यथिता वयम् // sbca_8.154 //

अप्रमेया गताः कल्पाः स्वार्थं जिज्ञासतस्तव / श्रमेण महतानेन दुःखमेव त्वयार्जितम् // sbca_8.155 //

मद्विज्ञप्त्या तथात्रापि प्रवर्तस्वाविचारतः / द्रक्ष्यस्येतद्गुणान् पश्चाद्भूतं हि वचनं मुनेः // sbca_8.156 //

अभविष्यदिदं कर्म कृतं पूर्वं यदि त्वया / बौद्धं संपत्सुखं मुक्त्वा नाभविष्यदियं दशा // sbca_8.157 //

तस्माद्यथान्यदीयेषु शुक्रशोणितबिन्दुषु / चकर्थ त्वमहंकारं तथान्येष्वपि भावय // sbca_8.158 //

अन्यदीयश्चरो भूत्वा काये ऽस्मिन् यद्यदीक्षसे / तत्तदेवापहृत्यर्थं परेभ्यो हितमाचर // sbca_8.159 //

अयं सुस्थः परो दुःस्थो नीचैरन्यो ऽयमुच्चकैः / परः करोत्ययं नेति कुरुष्वेर्ष्यां त्वमात्मनि // sbca_8.160 //

सुखाच्च च्यावयात्मानं परदुःखे नियोजय / कदायं किं करोतीति छल(फल)मस्य निरूपय // sbca_8.161 //

अन्येनापि कृतं दोषं पातयास्यैव मस्तके / अल्पमप्यस्य दोषं च प्रकाशय महामुनेः // sbca_8.162 //

अन्याधिकयशोवादैर्यशो ऽस्य मलिनीकुरु / निकृष्टदासवच्चैनं सत्त्वकार्येषु वाहय // sbca_8.163 //

नागन्तुकगुणांशेन स्तुत्यो दोषमयो ह्ययम् / यथा कश्चिन्न जानीयाद्गुणमस्य तथा कुरु // sbca_8.164 //

संक्षेपाद्यद्यदात्मार्थे परेष्वपकृतं त्वया / तत्तदात्मनि सत्त्वार्थे व्यसनं विनिपातय // sbca_8.165 //

नैवोत्साहो ऽस्य दातव्यो येनायं मुखरो भवेत् / स्थाप्यो नववधूवृत्तौ ह्रीतो भीतो ऽथ संवृतः // sbca_8.166 //

एवं कुरुष्व तिष्ठैवं न कर्तव्यमिदं त्वया / एवमेव वशः कार्यो निग्राह्यस्तदतिक्रमे // sbca_8.167 //

अथैवमुच्यमाने ऽपि चित्त नेदं करिष्यसि / त्वामेव निग्रहीष्यामि सर्वदोषास्त्वदाश्रिताः // sbca_8.168 //

क्व यास्यसि मया दृष्टः सर्वदर्पान्निहन्मि ते / अन्यो ऽसौ पूर्वकः कालस्त्वया यत्रास्मि नाशितः // sbca_8.169 //

अद्याप्यस्ति मम स्वार्थ इत्याशां त्यज सांप्रतम् / त्वं विक्रीतो मयान्येषु बहुखेदमचिन्तयन् // sbca_8.170 //

त्वां सत्त्वेषु न दास्यामि यदि नाम प्रमोदतः / त्वं मां नरकपालेषु प्रदास्यसि न संशयः // sbca_8.171 //

एवं चानेकधा दत्वा त्वयाहं व्यथितश्चिरम् / निहन्मि स्वार्थचेटं त्वां तानि वैराण्यनुस्मरन् // sbca_8.172 //

न कर्तव्यात्मनि प्रीतिर्यद्यात्मप्रीतिरस्ति ते / यद्यात्मा रक्षितव्यो ऽयं रक्षितव्यो न युज्यते // sbca_8.173 //

यथा यथास्य कायस्य क्रियते परिपालनम् / सुकुमारतरो भूत्वा पतत्येव तथा तथा // sbca_8.174 //

अस्यैवं पतितस्यापि सर्वापीयं वसुंधरा / नालं पूरयितुं वाञ्छां तत्को ऽस्येच्छां करिष्यति // sbca_8.175 //

अशक्यमिच्छतः क्लेश आशाभङ्गश्च जायते / निराशो यस्तु सर्वत्र तस्य संपदजीर्णिका // sbca_8.176 //

तस्मान्न प्रसरो देयः कायस्येच्छाभिवृद्धये / भद्रकं नाम तद्वस्तु यदिष्टत्वान्न गृह्यते // sbca_8.177 //

भस्मनिष्ठावसानेयं निश्चेष्टान्येन चाल्यते / अशुचिप्रतिमा घोरा कस्मादत्र ममाग्रहः // sbca_8.178 //

किं ममानेन यन्त्रेण जीविना वा मृतेन वा / लोष्टादेः को विशेषो ऽस्य हाहंकारं न नश्यसि // sbca_8.179 //

शरीरपक्षपातेन वृथा दुःखमुपार्ज्यते / किमस्य काष्ठतुल्यस्य द्वेषेणानुनयेन वा // sbca_8.180 //

मया वा पालितस्यैवं गृध्राद्यैर्भक्षितस्य वा / न च स्नेहो न च द्वेषस्तत्र स्नेहं करोमि किम् // sbca_8.181 //

रोषो यस्य खलीकारात्तोषो यस्य च पूजया / स एव चेन्न जानाति श्रमः कस्य कृतेन मे // sbca_8.182 //

इमं ये कायमिच्छन्ति ते ऽपि मे सुहृदः किल / सर्वे स्वकायमिच्छन्ति ते ऽपि कस्मान्न मे प्रियाः // sbca_8.183 //

तस्मान्मयानपेक्षेण कायस्त्यक्तो जगद्धिते / अतो ऽयं बहुदोषो ऽपि धार्यते कर्मभाण्डवत् // sbca_8.184 //

तेनालं लोकचरितैः पण्डिताननुयाम्यहम् / अप्रमादकथां स्मृत्वा स्त्यानमिद्धं निवारयन् // sbca_8.185 //

तस्मादावरणं हन्तुं समाधानं करोम्यहम् / विमार्गाच्चित्तमाकृष्य स्वालम्बननिरन्तरम् // sbca_8.186 //

बोधिचर्यावतारे ध्यानपारमिता नाम अष्टमः परिच्छेदः ॥

9 प्रज्ञापारमिता नाम नवमः परिच्छेदः /

इमं परिकरं सर्वं प्रज्ञार्थं हि मुनिर्जगौ / तस्मादुत्पादयेत्प्रज्ञां दुःखनिवृत्तिकाङ्क्षया // sbca_9.1 //

संवृतिः परमार्थश्च सत्यद्वयमिदं मतम् / बुद्धेरगोचरस्तत्त्वं बुद्धिः संवृतिरुच्यते // sbca_9.2 //

तत्र लोको द्विधा दृष्टो योगी प्राकृतकस्तथा / तत्र प्राकृतको लोको योगिलोकेन बाध्यते // sbca_9.3 //

बाध्यन्ते धीविशेषेण योगिनो ऽप्युत्तरोत्तरैः / दृष्टान्तेनोभयेष्टेन कार्यार्थमविचारतः // sbca_9.4 //

लोकेन भावा दृश्यन्ते कल्प्यन्ते चापि तत्त्वतः / न तु मायावदित्यत्र विवादो योगिलोकयोः // sbca_9.5 //

प्रत्यक्षमपि रूपादि प्रसिद्ध्या न प्रमाणतः / अशुच्यादिषु शुच्यादिप्रसिद्धिरिव सा मृषा // sbca_9.6 //

लोकावतारणार्थं च भावा नाथेन देशिताः / तत्त्वतः क्षणिका नैते संवृत्या चेद्विरुध्यते // sbca_9.7 //

न दोषो योगिसंवृत्या लोकात्ते तत्त्वदर्शिनः / अन्यथा लोकबाधा स्यादशुचिस्त्रीनिरूपणे // sbca_9.8 //

मायोपमाज्जिनात्पुण्यं सद्भावे ऽपि कथं यथा / यदि मायोपमः सत्त्वः किं पुनर्जायते मृतः // sbca_9.9 //

यावत्प्रत्ययसामग्री तावन्मायापि वर्तते / दीर्घसंतानमात्रेण कथं सत्त्वो ऽस्ति सत्यतः // sbca_9.10 //

मायापुरुषघातादौ चित्ताभावान्न पापकम् / चित्तमायासमेते तु पापपुण्यसमुद्भवः // sbca_9.11 //

मन्त्रादीनामसामर्थ्यान्न मायाचित्तसंभवः / सापि नानाविधा माया नानाप्रत्ययसंभवा / नैकस्य सर्वसामर्थ्यं प्रत्ययस्यास्ति कुत्रचित् // sbca_9.12 //

निर्वृतः परमार्थेन संवृत्या यदि संसरेत् / बुद्धो ऽपि संसरेदेवं ततः किं बोधिचर्यया // sbca_9.13 //

प्रत्ययानामनुच्छेदे मायाप्युच्छिद्यते न हि / प्रत्ययानां तु विच्छेदात्संवृत्यापि न संभवः // sbca_9.14 //

प्रत्ययानां तु विच्छेदात् संवृत्यापि न संभवः / यदा न भ्रान्तिरप्यस्ति माया केनोपलभ्यते // sbca_9.15 //

यदा मायैव ते नास्ति तदा किमुपलभ्यते / चित्तस्यैव स आकारो यद्यप्यन्यो ऽस्ति तत्त्वतः // sbca_9.16 //

चित्तमेव यदा माया तदा किं केन दृश्यते / उक्तं च लोकनाथेन चित्तं चित्तं न पश्यति // sbca_9.17 //

न च्छिनत्ति यथात्मानमसिधारा तथा मनः / आत्मभावं यथा दीपः संप्रकाशयतीति चेत् // sbca_9.18 //

नैव प्रकाश्यते दीपो यस्मान्न तमसावृतः / न हि स्फटिकवन्नीलं नीलत्वे ऽन्यमपेक्षते // sbca_9.19 //

तथा किंचित्परापेक्षमनपेक्षं च दृश्यते / अनीलत्वे न तन्नीलं नीलहेतुर्यथेक्ष्यते // sbca_9.20 //

नीलमेव हि को नीलं कुर्यादात्मानमात्मना / अनीलत्वे न तन्नीलं कुर्यादात्मानमात्मना // sbca_9.21 //

दीपः प्रकाशत इति ज्ञात्वा ज्ञानेन कथ्यते / बुद्धिः प्रकाशत इति ज्ञात्वेदं केन कथ्यते // sbca_9.22 //

प्रकाशा वाप्रकाशा वा यदा दृष्टा न केनचित् / वन्ध्यादुहितृलीलेव कथ्यमानापि सा मुधा // sbca_9.23 //

यदि नास्ति स्वसंवित्तिर्विज्ञानं स्मर्यते कथम् / अन्यानुभूते संबन्धात् स्मृतिराखुविषं यथा // sbca_9.24 //

प्रत्ययान्तरयुक्तस्य दर्शनात्स्वं प्रकाशते / सिद्धाञ्जनविधेर्दृष्टो घटो नैवाञ्जनं भवेत् // sbca_9.25 //

यथा दृष्टं श्रुतं ज्ञातं नैवेह प्रतिषिध्यते / सत्यतः कल्पना त्वत्र दुःखहेतुर्निवार्यते // sbca_9.26 //

चित्तादन्या न माया चेन्नाप्यनन्येति कल्प्यते / वस्तु चेत्सा कथं नान्यानन्या चेन्नास्ति वस्तुतः // sbca_9.27 //

असत्यपि यथा माया दृश्या द्रष्टृ तथा मनः / वस्त्वाश्रयश्चेत्संसारः सो ऽन्यथाकाशवद्भवेत् // sbca_9.28 //

वस्त्वाश्रयेणाभावस्य क्रियावत्त्वं कथं भवेत् / असत्सहायमेकं हि चित्तमापद्यते तव // sbca_9.29 //

ग्राह्यमुक्तं यदा चित्तं तदा सर्वे तथागताः / एवं च को गुणो लब्धश्चित्तमात्रे ऽपि कल्पिते // sbca_9.30 //

मायोपमत्वे ऽपि ज्ञाते कथं क्लेशो निवर्तते / यदा मायास्त्रियां रागस्तत्कर्तुरपि जायते // sbca_9.31 //

अप्रहीणा हि तत्कर्तुर्ज्ञेयसंक्लेशवासना / तद्दृष्टिकाले तस्यातो दुर्बला शून्यवासना // sbca_9.32 //

शून्यतावासनाधानाद्धीयते भाववासना / किंचिन्नास्तीति चाभ्यासात्सापि पश्चात्प्रहीयते // sbca_9.33 //

यदा न लभ्यते भावो यो नास्तीति प्रकल्प्यते / तदा निराश्रयो ऽभावः कथं तिष्ठेन्मतेः पुरः // sbca_9.34 //

यदा न भावो नाभावो मतेः संतिष्ठते पुरः / तदान्यगत्यभावेन निरालम्बा प्रशाम्यति // sbca_9.35 //

चिन्तामणिः कल्पतरुर्यथेच्छापरिपूरणः / विनेयप्रणिधानाभ्यां जिनबिम्बं तथेक्ष्यते // sbca_9.36 //

यथा गारुडिकः स्तम्भं साधयित्वा विनश्यति / स तस्मिंश्चिरनष्टे ऽपि विषादीनुपशामयेत् // sbca_9.37 //

बोधिचर्यानुरूप्येण जिनस्तम्भो ऽपि साधितः / करोति सर्वकार्याणि बोधिसत्त्वे ऽपि निर्वृते // sbca_9.38 //

अचित्तके कृता पूजा कथं फलवती भवेत् / तुल्यैव पठ्यते यस्मात्तिष्ठतो निर्वृतस्य च // sbca_9.39 //

आगमाच्च फलं तत्र संवृत्या तत्त्वतो ऽपि वा / सत्यबुद्धे कृता पूजा सफलेति कथं यथा // sbca_9.40 //

सत्यदर्शनतो मुक्तिः शून्यतादर्शनेन किम् / न विनानेन मार्गेण बोधिरित्यागमो यतः // sbca_9.41 //

नन्वसिद्धं महायानं कथं सिद्धस्त्वदागमः / यस्मादुभयसिद्धो ऽसौ न सिद्धो ऽसौ तवादितः // sbca_9.42 //

यत्प्रत्यया च तत्रास्था महायाने ऽपि तां कुरु / अन्योभयेष्टसत्यत्वे वेदादेरपि सत्यता // sbca_9.43 //

सविवादं महायानमिति चेदागमं त्यज / तीर्थिकैः सविवादत्वात्स्वैः परैश्चागमान्तरम् // sbca_9.44 //

शासनं भिक्षुतामूलं भिक्षुतैव च दुःस्थिता / सावलम्बनचित्तानां निर्वाणमपि दुःस्थितम् // sbca_9.45 //

क्लेशप्रहाणान्मुक्तिश्चेत्तदनन्तरमस्तु सा / दृष्टं च तेषु सामर्थ्यं निष्क्लेशस्यापि कर्मणः // sbca_9.46 //

तृष्णा तावदुपादानं नास्ति चेत्संप्रधार्यते / किमक्लिष्टापि तृष्णैषां नास्ति संमोहवत् सती // sbca_9.47 //

वेदनाप्रत्यया तृष्णा वेदनैषां च विद्यते / सालम्बनेन चित्तेन स्थातव्यं यत्र तत्र वा // sbca_9.48 //

विना शून्यतया चित्तं बद्धमुत्पद्यते पुनः / यथासंज्ञिसमापत्तौ भावयेत्तेन शून्यताम् // sbca_9.49 //

यत्सूत्रेऽवतरेद्वाक्यं तच्चेद्बुद्धोक्तमिष्यते / महायानं भवत्सूत्रैः प्रायस्तुल्यं न किं मतम् // sbca_9.50 //

एकेनागम्यमानेन सकलं यदि दोषवत् / एकेन सूत्रतुल्येन किं न सर्वं जिनोदितम् // sbca_9.51 //

महाकाश्यपमुख्यैश्च यद्वाक्यं नावगाह्यते / तत्त्वयानवबुद्धत्वादग्राह्यं कः करिष्यति // sbca_9.52 //

सक्तित्रासात्त्वनिर्मुक्त्या संसारे सिध्यति स्थितिः / मोहेन दुःखिनामर्थे शून्यताया इदं फलम् // sbca_9.53 //

तदेवं शून्यतापक्षे दूषणं नोपपद्यते / तस्मान्निर्विचिकित्सेन भावनीयैव शून्यता // sbca_9.54 //

क्लेशज्ञेयावृतितमःप्रतिपक्षो हि शून्यता / शीघ्रं सर्वज्ञताकामो न भावयति तां कथम् // sbca_9.55 //

यद्दुःखजननं वस्तु त्रासस्तस्मात्प्रजायताम् / शून्यता दुःखशमनी ततः किं जायते भयम् // sbca_9.56 //

यतस्ततो वास्तु भयं यद्यहं नाम किंचन / अहमेव च किंचिच्चेद्भयं कस्य भविष्यति // sbca_9.57 //

दन्तकेशनखा नाहं नास्थि नाप्यस्मि शोणितम् / न सिंघाणं न च श्लेष्मा न पूयं लसिकापि वा // sbca_9.58 //

नाहं वसा न च स्वेदो न मेदो ऽस्त्राणि नाप्यहम् / न चाहमन्त्रनिर्गुण्डी गूथमूत्रमहं न च // sbca_9.59 //

नाहं मांसं न च स्नायु नोष्मा वायुरहं न च / न च च्छिद्राण्यहं नापि षड् विज्ञानानि सर्वथा // sbca_9.60 //

शब्दज्ञानं यदि तदा शब्दो गृह्येत सर्वदा / ज्ञेयं विना तु किं वेत्ति येन ज्ञानं निरुच्यते // sbca_9.61 //

अजानानं यदि ज्ञानं काष्ठं ज्ञानं प्रसज्यते / तेनासंनिहितज्ञेयं ज्ञानं नास्तीति निश्चयः // sbca_9.62 //

तदेव रूपं जानाति तदा किं न शृणोत्यपि / शब्दस्यासंनिधानाच्चेत्ततस्तज्ज्ञानमप्यसत् // sbca_9.63 //

शब्दग्रहणरूपं यत्तद्रूपग्रहणं कथम् / एकः पिता च पुत्रश्च कल्प्यते न तु तत्त्वतः // sbca_9.64 //

सत्त्वं रजस्तमो वापि न पुत्रो न पिता यतः / शब्दग्रहणयुक्तस्तु स्वभावस्तस्य नेक्ष्यते // sbca_9.65 //

तदेवान्येन रूपेण नटवत्सो ऽप्यशाश्वतः / स एवान्यस्वभावश्चेदपूर्वेयं तदेकता // sbca_9.66 //

अन्यद्रूपमसत्यं चेन्निजं तद्रूपमुच्यताम् / ज्ञानता चेत्ततः सर्वपुंसामैक्यं प्रसज्यते // sbca_9.67 //

चेतनाचेतने चैक्यं तयोर्येनास्तिता समा / विशेषश्च यदा मिथ्या कः सादृश्याश्रयस्तदा // sbca_9.68 //

अचेतनश्च नैवाहमाचैतन्यात्पटादिवत् / अथ ज्ञश्चेतनायोगादज्ञो नष्टः प्रसज्यते // sbca_9.69 //

अथाविकृत एवात्मा चैतन्येनास्य किं कृतम् / अज्ञस्य निष्क्रियस्यैवमाकाशस्यात्मता मता // sbca_9.70 //

न कर्मफलसंबन्धो युक्तश्चेदात्मना विना / कर्म कृत्वा विनष्टे हि फलं कस्य भविष्यति // sbca_9.71 //

द्वयोरप्यावयोः सिद्धे भिन्नाधारे क्रियाफले / निर्व्यापारश्च तत्रात्मेत्यत्र वादो वृथा ननु // sbca_9.72 //

हेतुमान् फलयोगीति दृश्यते नैष संभवः / संतानस्यैक्यमाश्रित्य कर्ता भोक्तेति देशितम् // sbca_9.73 //

अतीतानागतं चित्तं नाहं तद्धि न विद्यते / अथोत्पन्नमहं चित्तं नष्टे ऽस्मिन्नास्त्यहं पुनः // sbca_9.74 //

यथैव कदलीस्तम्भो न कश्चिद्भागशः कृतः / तथाहमप्यसद्भूतो मृग्यमाणो विचारतः // sbca_9.75 //

यदि सत्त्वो न विद्येत कस्योपरि कृपेति चेत् / कार्यार्थमभ्युपेतेन यो मोहेन प्रकल्पितः // sbca_9.76 //

कार्यं कस्य न चेत्सत्त्वः सत्यमीहा तु मोहतः / दुःखव्युपशमार्थं तु कार्यमोहो न वार्यते // sbca_9.77 //

दुःखहेतुरहंकार आत्ममोहात्तु वर्धते / ततो ऽपि न निवर्त्यश्चेत् वरं नैरात्म्यभावना // sbca_9.78 //

कायो न पादौ न जङ्घा नोरू कायः कटिर्न च / नोदरं नाप्ययं पृष्ठं नोरो बाहू न चापि सः // sbca_9.79 //

न हस्तौ नाप्ययं पार्श्वौ न कक्षौ नांसलक्षणः / न ग्रीवा न शिरः कायः कायो ऽत्र कतरः पुनः // sbca_9.80 //

यदि सर्वेषु कायो ऽयमेकदेशेन वर्तते / अंशा अंशेषु वर्तन्ते स च कुत्र स्वयं स्थितः // sbca_9.81 //

सर्वात्मना चेत्सर्वत्र स्थितः कायः करादिषु / कायास्तावन्त एव स्युर्यावन्तस्ते करादयः // sbca_9.82 //

नैवान्तर्न बहिः कायः कथं कायः करादिषु / करादिभ्यः पृथङ् नास्ति कथं नु खलु विद्यते // sbca_9.83 //

तन्नास्ति कायो मोहात्तु कायबुद्धिः करादिषु / संनिवेशविशेषेण स्थाणौ पुरुषबुद्धिवत् // sbca_9.84 //

यावत्प्रत्ययसामग्री तावत्कायः पुमानिव / एवं करादौ सा यावत्तावत्कायो ऽत्र दृश्यते // sbca_9.85 //

एवमङ्गुलिपुञ्जत्वात्पादो ऽपि कतरो भवेत् / सो ऽपि पर्वसमूहत्वात् पर्वापि स्वांशभेदतः // sbca_9.86 //

अंशा अप्यणुभेदेन सो ऽप्यणुर्दिग्विभागतः / दिग्विभागो निरंशत्वादाकाशं तेन नास्त्यणुः // sbca_9.87 //

एवं स्वप्नोपमे रूपे को रज्येत विचारकः / कायश्चैवं यदा नास्ति तदा का स्त्री पुमांश्च कः // sbca_9.88 //

यद्यस्ति दुःखं तत्त्वेन प्रहृष्टान् किं न बाधते / शोकाद्यार्ताय मृष्टादि सुखं चेत्किं न रोचते // sbca_9.89 //

बलीयसाभिभूतत्वाद्यदि तन्नानुभूयते / वेदनात्वं कथं तस्य यस्य नानुभवात्मता // sbca_9.90 //

अस्ति सूक्ष्मतया दुःखं स्थौल्यं तस्य हृतं ननु / तुष्टिमात्रापरा चेत्स्यात्तस्मात् साप्यस्य सूक्ष्मता // sbca_9.91 //

विरुद्धप्रत्ययोत्पत्तौ दुःखस्यानुदयो यदि / कल्पनाभिनिवेशो हि वेदनेत्यागतं ननु // sbca_9.92 //

अत एव विचारो ऽयं प्रतिपक्षो ऽस्य भाव्यते / विकल्पक्षेत्रसंभूतध्यानाहारा हि योगिनः // sbca_9.93 //

सान्तराविन्द्रियार्थौ चेत्संसर्गः कुत एतयोः / निरन्तरत्वे ऽप्येकत्वं कस्य केनास्तु संगतिः // sbca_9.94 //

नाणोरणौ प्रवेशो ऽस्ति निराकाशः समश्च सः / अप्रवेशे न मिश्रत्वममिश्रत्वे न संगतिः // sbca_9.95 //

निरंशस्य च संसर्गः कथं नामोपपद्यते / संसर्गे च निरंशत्वं यदि दृष्टं निदर्शय // sbca_9.96 //

विज्ञानस्य त्वमूर्तस्य संसर्गो नैव युज्यते / समूहस्याप्यवस्तुत्वाद्यथा पूर्वं विचारितम् // sbca_9.97 //

तदेवं स्पर्शनाभावे वेदनासंभवः कुतः / किमर्थमयमायासः बाधा कस्य कुतो भवेत् // sbca_9.98 //

यदा न वेदकः कश्चिद्वेदना च न विद्यते / तदावस्थामिमां दृष्ट्वा तृष्णे किं न विदीर्यसे // sbca_9.99 //

दृश्यते स्पृश्यते चापि स्वप्नमायोपमात्मना / चित्तेन सहजातत्वाद्वेदना तेन नेक्ष्यते // sbca_9.100 //

पूर्वं पश्चाच्च जातेन स्मर्यते नानुभूयते / स्वात्मानं नानुभवति न चान्येनानुभूयते // sbca_9.101 //

न चास्ति वेदकः कश्चिद्वेदनातो न तत्त्वतः / निरात्मके कलापे ऽस्मिन् क एवं बाध्यते ऽनया // sbca_9.102 //

नेन्द्रियेषु न रूपादौ नान्तराले मनः स्थितम् / नाप्यन्तर्न बहिश्चित्तमन्यत्रापि न लभ्यते // sbca_9.103 //

यन्न काये न चान्यत्र न मिश्रं न पृथक् क्वचित् / तन्न किंचिदतः सत्त्वाः प्रकृत्या परिनिर्वृताः // sbca_9.104 //

ज्ञेयात्पूर्वं यदि ज्ञानं किमालम्ब्यास्य संभवः / ज्ञेयेन सह चेज्ज्ञानं किमालम्ब्यास्य संभवः // sbca_9.105 //

अथ ज्ञेयाद्भवेत् पश्चात् तदा ज्ञानं कुतो भवेत् / एवं च सर्वधर्माणामुत्पत्तिर्नावसीयते // sbca_9.106 //

यद्येवं संवृतिर्नास्ति ततः सत्यद्वयं कुतः / अथ साप्यन्यसंवृत्या स्यात्सत्त्वो निर्वृतः कुतः // sbca_9.107 //

परचित्तविकल्पो ऽसौ स्वसंवृत्या तु नास्ति सः / स पश्चान्नियतः सो ऽस्ति न चेन्नास्त्येव संवृतिः // sbca_9.108 //

कल्पना कल्पितं चेति द्वयमन्योन्यनिश्रितम् / यथाप्रसिद्धमाश्रित्य विचारः सर्व उच्यते // sbca_9.109 //

विचारितेन तु यदा विचारेण विचार्यते / तदानवस्था तस्यापि विचारस्य विचारणात् // sbca_9.110 //

विचारिते विचार्ये तु विचारस्यास्ति नाश्रयः / निराश्रितत्वान्नोदेति तच्च निर्वाणमुच्यते // sbca_9.111 //

यस्य त्वेतद्दूयं सत्यं स एवात्यन्तदुःस्थितः / यदि ज्ञेयवशादर्थो ज्ञानास्तित्वे तु का गतिः // sbca_9.112 //

अथ ज्ञेयवशाज्ज्ञानं ज्ञेयास्तित्वे तु का गतिः / अथान्योन्यवशात्सत्त्वमभावः स्याद्दूयोरपि // sbca_9.113 //

पिता चेन्न विना पुत्रात्कुतः पुत्रस्य संभवः / पुत्राभावे पिता नास्ति तथासत्त्वं तयोर्द्वयोः // sbca_9.114 //

अङ्कुरो जायते बीजाद्बीजं तेनैव सूच्यते / ज्ञेयाज्ज्ञानेन जातेन तत्सत्ता किं न गम्यते // sbca_9.115 //

अङ्कुरादन्यतो ज्ञानाद्बीजमस्तीति गम्यते / ज्ञानास्तित्वं कुतो ज्ञातं ज्ञेयं यत्तेन गम्यते // sbca_9.116 //

लोकः प्रत्यक्षतस्तावत्सर्वं हेतुमुदीक्षते / पद्मनालादिभेदो हि हेतुभेदेन जायते // sbca_9.117 //

किंकृतो हेतुभेदश्चेत् पूर्वहेतुप्रभेदतः / कस्माच्चेत्फलदो हेतुः पूर्वहेतुप्रभावतः // sbca_9.118 //

ईश्वरो जगतो हेतुः वद कस्तावदीश्वरः / भूतानि चेद्भवत्वेवं नाममात्रे ऽपि किं श्रमः // sbca_9.119 //

अपि त्वनेके ऽनित्याश्च निश्चेष्टा न च देवताः / लङ्घ्याश्चाशुचयश्चैव क्ष्मादयो न स ईश्वरः // sbca_9.120 //

नाकाशमीशो ऽचेष्टत्वात् नात्मा पूर्वनिषेधतः / अचिन्त्यस्य च कर्तृत्वमप्यचिन्त्यं किमुच्यते // sbca_9.121 //

तेन किं स्रष्टुमिष्टं च आत्मा चेत् नन्वसौ ध्रुवः / क्ष्मादिस्वभाव ईशश्च ज्ञानं ज्ञेयादनादि च // sbca_9.122 //

कर्मणः सुखदुःखे च वद किं तेन निर्मितम् / हेतोरादिर्न चेदस्ति फलस्यादिः कुतो भवेत् // sbca_9.123 //

कस्मात्सदा न कुरुते न हि सो ऽन्यमपेक्षते / तेनाकृतो ऽन्यो नास्त्येव तेनासौ किमपेक्षताम् // sbca_9.124 //

अपेक्षते चेत्सामग्रीं हेतुर्न पुनरीश्वरः / नाकर्तुमीशः सामग्र्यां[न कर्तुं तदभावतः] // sbca_9.125 //

करोत्यनिच्छन्नीशश्चेत्परायत्तः प्रसज्यते / इच्छन्नपीच्छायत्तः स्यात् कुर्वतः कुत ईशता // sbca_9.126 //

ये ऽपि नित्यानणूनाहुस्ते ऽपि पूर्वं निवारिताः / सांख्याः प्रधानमिच्छन्ति नित्यं लोकस्य कारणम् // sbca_9.127 //

सत्त्वं रजस्तमश्चेति गुणा अविषमस्थिताः / प्रधानमिति कथ्यन्ते विषमैर्जगदुच्यते // sbca_9.128 //

एकस्य त्रिस्वभावत्वमयुक्तं तेन नास्ति तत् / एवं गुणा न विद्यन्ते प्रत्येकं ते ऽपि हि त्रिधा // sbca_9.129 //

गुणाभावे च शब्दादेरस्तित्वमतिदूरतः / अचेतने च वस्त्रादौ सुखादेरप्यसंभवः // sbca_9.130 //

तद्धेतुरूपा भावाश्चेन्ननु भावा विचारिताः / सुखाद्येव च ते हेतुः न च तस्मात्पटादयः // sbca_9.131 //

पटादेस्तु सुखादि स्यात्तदभावात्सुखाद्यसत् / सुखादीनां च नित्यत्वं कदाचिन्नोपलभ्यते // sbca_9.132 //

सत्यामेव सुखव्यक्तौ संवित्तिः किं न गृह्यते / तदेव सूक्ष्मतां याति स्थूलं सूक्ष्मं च तत्कथम् // sbca_9.133 //

स्थौल्यं त्यक्त्वा भवेत्सूक्ष्ममनित्ये स्थौल्यसूक्ष्मते / सर्वस्य वस्तुनस्तद्वत्किं नानित्यत्वमिष्यते // sbca_9.134 //

न स्थौल्यं चेत्सुखादन्यत् सुखस्यानित्यता स्फुटम् / नासदुत्पद्यते किंचिदसत्त्वादिति चेन्मतम् // sbca_9.135 //

व्यक्तस्यासत उत्पत्तिरकामस्यापि ते स्थिता / अन्नादो ऽमेध्यभक्षः स्यात् फलं हेतौ यदि स्थितम् // sbca_9.136 //

पटार्घेणैव कर्पासबीजं क्रीत्वा निवस्यताम् / मोहाच्चेन्नेक्षते लोकः तत्त्वज्ञस्यापि सा स्थितिः // sbca_9.137 //

लोकस्यापि च तज्ज्ञानमस्ति कस्मान्न पश्यति / लोकाप्रमाणतायां चेत् व्यक्तदर्शनमप्यसत् // sbca_9.138 //

प्रमाणमप्रमाणं चेन्ननु तत्प्रमितं मृषा / तत्त्वतः शून्यता तस्माद्भावानां नोपपद्यते // sbca_9.139 //

कल्पितं भावमस्पृष्ट्वा तदभावो न गृह्यते / तस्माद्भावो मृषा यो हि तस्याभावः स्फुटं मृषा // sbca_9.140 //

तस्मात्स्वप्ने सुते नष्टे स नास्तीति विकल्पना / तद्भावकल्पनोत्पादं विबध्नाति मृषा च सा // sbca_9.141 //

तस्मादेवं विचारेण नास्ति किंचिदहेतुतः / न च व्यस्तसमस्तेषु प्रत्ययेषु व्यवस्थितम् // sbca_9.142 //

अन्यतो नापि चायातं न तिष्ठति न गच्छति / मायातः को विशेषो ऽस्य यन्मूढैः सत्यतः कृतम् // sbca_9.143 //

मायया निर्मितं यच्च हेतुभिर्यच्च निर्मितम् / आयाति तत्कुतः कुत्र याति चेति निरूप्यताम् // sbca_9.144 //

यदन्यसंनिधानेन दृष्टं न तदभावतः / प्रतिबिम्बसमे तस्मिन् कृत्रिमे सत्यता कथम् // sbca_9.145 //

विद्यमानस्य भावस्य हेतुना किं प्रयोजनम् / अथाप्यविद्यमानो ऽसौ हेतुना किं प्रयोजनम् // sbca_9.146 //

नाभावस्य विकारो ऽस्ति हेतुकोटिशतैरपि / तदवस्थ कथं भावः को वान्यो भावतां गतः // sbca_9.147 //

नाभावकाले भावश्चेत्कदा भावो भविष्यति / नाजातेन हि भावेन सो ऽभावो ऽपगमिष्यति // sbca_9.148 //

न चानपगते ऽभावे भावावसरसंभवः / भावश्चाभावतां नैति द्विस्वभावप्रसङ्गतः // sbca_9.149 //

एवं न च निरोधो ऽस्ति न च भावो ऽस्ति सर्वदा / अजातमनिरुद्धं च तस्मात्सर्वमिदं जगत् // sbca_9.150 //

स्वप्नोपमास्तु गतयो विचारे कदलीसमाः / निर्वृतानिर्वृतानां च विशेषो नास्ति वस्तुतः // sbca_9.151 //

एवं शून्येषु धर्मेषु किं लब्धं किं हृतं भवेत् / सत्कृतः परिभूतो वा केन कः संभविष्यति // sbca_9.152 //

कुतः सुखं वा दुःखं वा किं प्रियं वा किमप्रियम् / का तृष्णा कुत्र सा तृष्णा मृग्यमाणा स्वभावतः // sbca_9.153 //

विचारे जीवलोकः कः को नामात्र मरिष्यति / को भविष्यति को भूतः को बन्धुः कस्य कः सुहृत् // sbca_9.154 //

सर्वमाकाशसंकाशं परिगृह्णन्तु मद्विधाः / प्रकुप्यन्ति प्रहृष्यन्ति कलहोत्सवहेतुभिः // sbca_9.155 //

शोकायासैर्विषादैश्च मिथश्छेदनभेदनैः / यापयन्ति सुकृच्छ्रेण पापैरात्मसुखेच्छवः // sbca_9.156 //

मृताः पतन्त्यपायेषु दीर्घतीव्रव्यथेषु च / आगत्यागत्य सुगतिं भूत्वा भूत्वा सुखोचिताः // sbca_9.157 //

भवे बहुप्रपातश्च तत्र चातत्त्वमीदृशम् / तत्रान्योन्यविरोधश्च न भवेत्तत्त्वमीदृशम् // sbca_9.158 //

तत्र चानुपमास्तीव्रा अनन्ता दुःखसागराः / तत्रैवमल्पबलता तत्राप्यल्पत्वमायुषः // sbca_9.159 //

तत्रापि जीवितारोग्यव्यापारेइः क्षुत्क्लमश्रमैः / निद्रयोपद्रवैर्बालसंसर्गैर्निष्फलैस्तथा // sbca_9.160 //

वृथैवायुर्वहत्याशु विवेकस्तत्र दुर्लभः / तत्राप्यभ्यस्तविक्षेपनिवारणगतिः कुतः // sbca_9.161 //

तत्रापि मारो यतते महापायप्रपातने / तत्रासन्मार्गबाहुल्याद्विचिकित्सा च दुर्जया // sbca_9.162 //

पुनश्च क्षणदौर्लभ्यं बुद्धोत्पादो ऽतिदुर्लभः / क्लेशौघो दुर्निवारश्चेत्यहो दुःखपरंपरा // sbca_9.163 //

अहो बतातिशोच्यत्वमेषां दुःखौघवर्तिनाम् / ये नेक्षन्ते स्वदौःस्थित्यमेवमप्यतिदुःस्थिताः // sbca_9.164 //

स्नात्वा स्नात्वा यथा कश्चिद्विशेद्वह्निं मुहुर्मुहुः / स्वसौस्थित्यं च मन्यन्ते एवमप्यतिदुःस्थिताः // sbca_9.165 //

अजरामरलीलानामेवं विहरतां सताम् / आयास्यन्त्यापदो घोराः कृत्वा मरणमग्रतः // sbca_9.166 //

एवं दुःखाग्नितप्तानां शान्तिं कुर्यामहं कदा / पुण्यमेघसमुद्भूतैः सुखोपकरणैः स्वकैः // sbca_9.167 //

कदोपलम्भदृष्टिभ्यो देशयिष्यामि शून्यताम् / संवृत्यानुपलम्भेन पुण्यसंभारमादरात् // sbca_9.168 //

इति प्रज्ञाकरमतिविरचितायां बोधिचर्यावतारपञ्जिकायां प्रज्ञापारमितापरिच्छेदो नवमः ॥

10 परिणामनापरिच्छेदो दशमः /

बोधिचर्यावतारं मे यद्विचिन्तयतः शुभम् / तेन सर्वे जनाः सन्तु बोधिचर्याविभूषणाः // sbca_10.1 //

सर्वासु दिक्षु यावन्तः कायचित्तव्यथातुराः / ते प्राप्नुवन्तु मत्पुण्यैः सुखप्रामोद्यसागरान् // sbca_10.2 //

आसंसारं सुखज्यानिर्मा भूत्तेषां कदाचन / बोधिसत्त्वसुखं प्राप्तं भवत्वविरतं जगत् // sbca_10.3 //

यावन्तो नरकाः केचिद्विद्यन्ते लोकधातुषु / सुखावतीसुखामोद्यैर्मोदन्तां तेषु देहिनः // sbca_10.4 //

शीतार्ताः प्राप्नुवन्तूष्णमुष्णार्ताः सन्तु शीतलाः / बोधिसत्त्वमहामेघसंभवैर्जलसागरैः // sbca_10.5 //

असिपत्रवनं तेषां स्यान्नन्दनवनद्युति / कूटशाल्मलिवृक्षाश्च जायन्तां कल्पपादपाः // sbca_10.6 //

कादम्बकारण्डवचक्रवाकहंसादिकोलाहलरम्यशोभैः / सरोभिरुद्दामसरोजगन्धैर् भवन्तु हृद्या नरकप्रदेशाः // sbca_10.7 //

सो ऽङ्गारराशिर्मणिराशिरस्तु तप्ता च भूः स्फाटिककुट्टिमं स्यात् / भवन्तु संघातमहीधराश्च पूजाविमानाः सुगतप्रपूर्णाः // sbca_10.8 //

अङ्गारतप्तोपलशस्त्रवृष्टिर् अद्यप्रभृत्यस्तु च पुष्पवृष्टिः / तच्छस्त्रयुद्धं च परस्परेण क्रीडार्थमद्यास्तु च पुष्पयुद्धम् // sbca_10.9 //

पतितसकलमांसाः कुन्दवर्णास्थिदेहा दहनसमजलायां वैतरण्यां निमग्नाः / मम कुशलबलेन प्राप्तदिव्यात्मभावाः सह सुरवनिताभिः सन्तु मन्दाकिनीस्थाः // sbca_10.10 //

त्रस्ताः पश्यन्त्वकस्मादिह यमपुरुषाः काकगृध्राश्च घोरा ध्वान्तं ध्वस्तं समन्तात्सुखरतिजननी कस्य सौम्या प्रभेयम् / इत्यूर्ध्वं प्रेक्षमाणा गगनतलगतं वज्रपाणिं ज्वलन्तं दृष्ट्वा प्रामोद्यवेगाद्व्यपगतदुरिता यान्तु तेनैव सार्धम् // sbca_10.11 //

पतति कमलवृष्टिर्गन्धपानीयमिश्राच्छमिति (?)नरकवह्निं दृश्यते नाशयन्ती / किमिदमिति सुखेनाह्लादितानामकस्माद् भवतु कमलपाणेर्दर्शनं नारकाणाम् // sbca_10.12 //

आयातायात शीघ्रं भयमपनयत भ्रातरो जीविताः स्मः संप्राप्तो ऽस्माकमेष ज्वलदभयकरः को ऽपि चीरीकुमारः / सर्वं यस्यानुभावाद्व्यसनमपगतं प्रीतिवेगाः प्रवृत्ताः जातं संबोधिचित्तं सकलजनपरित्राणमाता दया च // sbca_10.13 //

पश्यन्त्वेनं भवन्तः सुरशतमुकुटैरर्च्यमानाङ्घ्रिपद्मं कारूण्यादार्द्रदृष्टिं शिरसि निपतितानेकपुष्पौघवृष्टिम् / कूटागारैर्मनोज्ञैः स्तुतिमुखरसुरस्त्रीसहस्रोपगीतै - र्दृष्ट्वाग्रे मञ्जुघोषं भवतु कलकलः सांप्रतं नारकाणाम् // sbca_10.14 //

इति मत्कुशलैः समन्तभद्रप्रमुखानावृतबोधिसत्त्वमेघान् / सुखशीतसुगन्धवातवृष्टीन् अभिनन्दन्तु विलोक्य नारकास्ते // sbca_10.15 //

शाम्यन्तु वेदनास्तीव्रा नारकाणां भयानि च / दुर्गतिभ्यो विमुच्यन्तां सर्वदुर्गतिवासिनः // sbca_10.16 //

अन्योन्यभक्षणभयं तिरश्चामपगच्छतु / भवन्तु सुखिनः प्रेता यथोत्तरकुरौ नराः // sbca_10.17 //

संतर्प्यन्तां प्रेताः स्नाप्यन्तां शीतला भवन्तु सदा / आर्यावलोकितेश्वरकरगलितक्षीरधाराभिः // sbca_10.18 //

अन्धाः पश्यन्तु रूपाणि शृण्वन्तु बधिराः सदा / गर्भिण्यश्च प्रसूयन्तां मायादेवीव निर्व्यथाः // sbca_10.19 //

वस्त्रभोजनपानीयं स्रक्चन्दनविभूषणम् / मनोभिलषितं सर्वं लभन्तां हितसंहितम् // sbca_10.20 //

भीताश्च निर्भयाः सन्तु शोकार्ताः प्रीतिलाभिनः / उद्विग्नाश्च निरुद्वेगा धृतिमन्तो भवन्तु च // sbca_10.21 //

आरोग्यं रोगिणामस्तु मुच्यन्तां सर्वबन्धनात् / दुर्बला बलिनः सन्तु स्निग्धचित्ताः परस्परम् // sbca_10.22 //

सर्वा दिशः शिवाः सन्तु सर्वेषां पथिवर्तिनाम् / येन कार्येण गच्छन्ति तदुपायेन सिध्यतु // sbca_10.23 //

नौयानयात्रारूढाश्च सन्तु सिद्धमनोरथाः / क्षेमेण कूलमासाद्य रमन्तां सह बन्धुभिः // sbca_10.24 //

कान्तारोन्मार्गपतिता लभन्तां सार्थसंगतिम् / अश्रमेण च गच्छन्तु चौरव्याघ्रादिनिर्भयाः // sbca_10.25 //

सुप्तमत्तप्रमत्तानां व्याध्यारण्यादिसंकटे / अनाथाबालवृद्धानां रक्षां कुर्वन्तु देवताः // sbca_10.26 //

सर्वाक्षणविनिर्मुक्ताः श्रद्धाप्रज्ञाकृपान्विताः / आकाराचारसंपन्नाः सन्तु जातिस्मराः सदा // sbca_10.27 //

भवन्त्वक्षयकोशाश्च यावद्गगनगञ्जवत् / निर्द्वन्द्वा निरुपायासाः सन्तु स्वाधीनवृत्तयः // sbca_10.28 //

अल्पौजसश्च ये सत्त्वास्ते भवन्तु महौजसः / भवन्तु रूपसंपन्ना ये विरूपास्तपस्विनः // sbca_10.29 //

याः काश्चन स्त्रियो लोके पुरुषत्वं व्रजन्तु ताः / प्राप्नुवन्तूच्चतां नीचा हतमाना भवन्तु च // sbca_10.30 //

अनेन मम पुण्येन सर्वसत्त्वा अशेषतः / विरम्य सर्वपापेभ्यः कुर्वन्तु कुशलं सदा // sbca_10.31 //

बोधिचित्ताविरहिता बोधिचर्यापरायणाः / बुद्धैः परिगृहीताश्च मारकर्मविवर्जिताः // sbca_10.32 //

अप्रमेयायुषश्चैव सर्वसत्त्वा भवन्तु ते / नित्यं जीवन्तु सुखिता मृत्युशब्दो ऽपि नश्यतु // sbca_10.33 //

रम्याः कल्पद्रुमोद्यानैर्दिशः सर्वा भवन्तु च / बुद्धबुद्धात्मजाकीर्णा धर्मध्वनिमनोहरैः // sbca_10.34 //

शर्करादिव्यपेता च समा पाणितलोपमा / मृद्वी च वैडूर्यमयी भूमिः सर्वत्र तिष्ठतु // sbca_10.35 //

बोधिसत्त्वमहापर्षन्मण्डलानि समन्ततः / निषीदन्तु स्वशोभाभिर्मण्डयन्तु महीतलम् // sbca_10.36 //

पक्षिभ्यः सर्ववृक्षेभ्यो रश्मिभ्यो गगनादपि / धर्मध्वनिरविश्रामं श्रूयतां सर्वदेहिभिः // sbca_10.37 //

बुद्धबुद्धसुतैर्नित्यं लभन्तां ते समागमम् / पूजामेघैरनन्तैश्च पूजयन्तु जगद्गुरुम् // sbca_10.38 //

देवो वर्षतु कालेन सस्यसंपत्तिरस्तु च / स्फीतो भवतु लोकश्च राजा भवतु धार्मिकः // sbca_10.39 //

शक्ता भवन्तु चौषध्यो मन्त्राः सिध्यन्तु जापिनाम् / भवन्तु करुणाविष्टा डाकिनीराक्षसादयः // sbca_10.40 //

मा कश्चिद्दुःखितः सत्त्वो मा पापी मा च रोगितः / मा हीनः परिभूतो वा मा भूत्कश्चिच्च दुर्मनाः // sbca_10.41 //

पाठस्वाध्यायकलिला विहाराः सन्तु सुस्थिताः / नित्यं स्यात्संघसामग्री संघकार्यं च सिध्यतु // sbca_10.42 //

विवेकलाभिनः सन्तुः शिक्षाकामाश्च भिक्षवः / कर्मण्यचित्ता ध्यायन्तु सर्वविक्षेपवर्जिताः // sbca_10.43 //

लाभिन्यः सन्तु भिक्षुण्यः कलहायासवर्जिताः / भवन्त्वखण्डशीलाश्च सर्वे प्रव्रजितास्तथा // sbca_10.44 //

दुःशीलाः सन्तु संविग्नाः पापक्षयरताः सदा / सुगतेर्लाभिनः सन्तु तत्र चाखण्डितव्रताः // sbca_10.45 //

पण्डिताः संस्कृताः सन्तु लाभिनः पैण्डपातिकाः / भवन्तु शुद्धसंतानाः सर्वदिक्ख्यातकीर्तयः // sbca_10.46 //

अभुक्त्वापायिकं दुःखं विना दुष्करचर्यया / दिव्येनैकेन कायेन जगद्बुद्धत्वमाप्नुयात् // sbca_10.47 //

पूज्यन्तां सर्वसंबुद्धाः सर्वसत्त्वैरनेकधा / अचिन्त्यबौद्धसौख्येन सुखिनः सन्तु भूयसा // sbca_10.48 //

सिध्यन्तु बोधिसत्त्वानां जगदर्थं मनोरथाः / यच्चिन्तयन्ति ते नाथास्तत्सत्त्वानां समृध्यतु // sbca_10.49 //

प्रत्येकबुद्धाः सुखिनो भवन्तु श्रावकास्तथा / देवासुरनरैर्नित्यं पूज्यमानाः सगौरवैः // sbca_10.50 //

जातिस्मरत्वं प्रव्रज्यामहं च प्राप्नुयां सदा / यावत्प्रमुदिताभूमिं मञ्जुघोषपरिग्रहात् // sbca_10.51 //

येन तेनासनेनाहं यापयेयं बलान्वितः / विवेकवाससामग्रीं प्राप्नुयां सर्वजातिषु // sbca_10.52 //

यदा च द्रष्टुकामः स्यां प्रष्टुकामश्च किंचन / तमेव नाथं पश्येयं मञ्जुनाथमविघ्नतः // sbca_10.53 //

दशदिग्व्योमपर्यन्तसर्वसत्त्वार्थसाधने / यथा चरति मञ्जुश्रीः सैव चर्या भवेन्मम // sbca_10.54 //

आकाशस्य स्थितिर्यावद्यावच्च जगतः स्थितिः / तावन्मम स्थितिर्भूयाज्जगद्दुःखानि निघ्नतः // sbca_10.55 //

यत्किंचिज्जगतो दुःखं तत्सर्वं मयि पच्यताम् / बोधिसत्त्वशुभैः सर्वैर्जगत्सुखितमस्तु च // sbca_10.56 //

जगद्दुःखैकभैषज्यं सर्वसंपत्सुखाकरम् / लाभसत्कारसहितं चिरं तिष्ठतु शासनम् // sbca_10.57 //

मञ्जुघोषं नमस्यामि यत्प्रसादान्मतिः शुभे / कल्याणमित्रं वन्दे ऽहं यत्प्रसादाच्च वर्धते // sbca_10.58 //

॥ बोधिचर्यावतारे परिणामनापरिच्छेदो दशमः ॥

॥ समाप्तो ऽयं बोधिचर्यावतारः । कृतिराचार्यशान्तिदेवस्य ॥