स्वयंभुपुराण

तदनन्तरमष्टौ च वीतरागा निराश्रयाः / ज्योतिरूपा निराकाराः प्रादुर्भूता जगद्धिते // svayambhup_4.71 //

एकः शंखगिरेः पार्श्वे मणिचूडाश्रमान्तिके / मणिलिंग इति ख्यातः सो ऽद्यापि संप्रतिष्ठितः // svayambhup_4.72 //

द्वितीयो भुच्च गोकर्ण स्थले ज्योतिर्षयाकृतिः / चारुगिरौ तृतीयश्च कुम्भतीर्थे चतुर्थकः // svayambhup_4.73 //

पंचमः फणिशैलश्च षष्ठश्च गर्तकस्थले / सप्तमो गन्धवत्यां च अष्टमो विक्रमस्थले // svayambhup_4.74 //

एते ऽष्टौ महादेवाः वीतरागा निरंजनाः / ज्योतिरूपा निरांकाराः प्रादुर्भूता जगद्धिते // svayambhup_4.75 //

अत्रैषां वीतरागान्यनुभावात् समन्ततः / मनोरमामही जाता सर्व पीठोक्तमावनौ // svayambhup_4.76 //

तदायोभू महास्वो महासंमत वंशजः / कृपाकारुण्य भद्रात्मा बोधिसत्त्वो नृपो ऽभवत् // svayambhup_4.77 //

तत्र स नृप राजेन्द्रः क्रकुछन्देन तायिना / सहात्र द्रष्टुमायातः स्वयंभुवं खगाननां // svayambhup_4.78 //

दूरात्स येनमालोक्य स्वयंभुवं जिनालयं / प्रणत्वा समुपागत्य चक्रे प्रदक्षिणात्रयं // svayambhup_4.79 // ततो ऽभ्यर्च्ये महोत्साहैरेणं पञ्चजिनात्मकं // svayambhup_4.80 // अष्टांगैश्च प्रणत्वा च प्राभजच्छरणाश्रितः / ततस्तथा च राजेन्द्रो मञ्जुदेवं च सङ्गुरुं // svayambhup_4.81 //

यथाविधि समभ्यर्च्य प्राभजत्संप्रमोदितः / ततस्तथा स राजेन्द्रः खगाननां जिनेश्वरीं // svayambhup_4.82 //

यथाविधि समभ्यर्च्य महोत्साहैर्मुदाभजत् / ततो ऽष्टौ वीतरागाश्च सर्वानता त्स्वयंभुवः // svayambhup_4.83 //

दृष्ट्वा समुदितो राजा महोत्साहैस्तथा भजत् / एतत्पुण्यानुभावैः स महत्पुण्याशयः कृती // svayambhup_4.84 //

सर्वधर्म्माधि राजेन्द्रः सर्वलोकाधिपो वभौ / सर्व विद्याधिपो राजा भद्रश्री सद्गुणाश्रयः // svayambhup_4.85 //

तेन धर्माकरो नाम्नो प्रसिद्धौ ऽभूद्विराजितेः / ततः सो ऽत्र महाराजः संस्थास्तुं काम आत्मना // svayambhup_4.86 //

क्रकुछन्दं मुनीन्द्रन्तं प्रणत्वैवं न्यवेदयत् / भगवन्यह वांछास्ता विजानीयात् ममेच्छितं // svayambhup_4.87 //

तदनुज्ञां पदत्वामेनुग्रहं कर्तुमर्हति / इति संप्रार्थिते तेन भगवान्स मुनीश्वरः // svayambhup_4.88 //

धर्म्माकरं नरेन्द्रंन्तं सम्पश्यन्नेवमादिशत् / साधु राजन् महासत्त्व यदेवं त्वं समीच्छसि // svayambhup_4.89 //

तथात्वमिह सन् स्थित्वा पालयं बोधयन् प्रजाः / तथात्रसकरलाल्लोकान् संस्थाप्य संप्रबोधयन् // svayambhup_4.90 //

बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य चारयस्व सदा शुभे / धर्म्मेण पालयन् सर्वाल्लोकान् स्वयं समाचरन् // svayambhup_4.91 //

यथाकाम सुखं तु प्रासचरस्व जगद्धिते / धर्म्मनीत्या समाधाय कृत्वा लोकहितं सदा // svayambhup_4.92 //

साधयन्वोधि सम्भारं सदेह निवसाश्रिताः / सदास्य शरणे स्थित्वा धर्म्मधातोः स्वयम्भुवः // svayambhup_4.93 //

श्रद्धया भजनं कृत्वा संचरस्व जगद्धिते / अस्याः खगाननायाश्च देव्याः शरण आश्रितः // svayambhup_4.94 //

सर्वदा भजनं कृत्वा चरस्व बोधिसंवरं / अस्यापि मञ्जुदेवस्य सद्गुरोः समुपाश्रितः // svayambhup_4.95 //

बुद्धानुशासनं धृत्वा सद्धर्म्मे संचरंस्व स / एषां च वीतरागानामष्टानामपि सर्वदा // svayambhup_4.96 //

श्रद्धया भजनं कृत्वाः साधय धर्म्ममुक्तमं / वाग्मती प्रमुखानाञ्च तीर्थानां समुपाश्रयेन // svayambhup_4.97 //

स्नान दानादिकं कृत्वा पित्तृन्देवाञ्च तोषयन् / लब्धा त्रिकाय संशुद्धिं धृत्वा संबोधिमानसं // svayambhup_4.98 //

सर्वसत्त्वा हितं कृत्वा निवसस्व यथासुखं / एवं राजेन्द्र लोकांश्च सर्वानपि प्रवोधयं // svayambhup_4.99 //

एतेषामपि सर्वेषां संस्थाप्य शरणे सदा / पूजा भक्ति महोत्साहैः चारयित्वा समादरात् // svayambhup_4.100 //

बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य चारयस्व सदा शुभे / एवं कृत्वा महाराज संबोधि निहिताश्रयः // svayambhup_4.101 //

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संचरस्व जगद्धिते / एतत्पुण्याभिलिप्तात्मा भविष्यसि जिनात्मजः // svayambhup_4.102 //

बोधिसत्त्व महाभिज्ञा भद्रश्री सद्गुणाश्रयः / कदाचिदपि नैवत्वं दुर्गतौ च क्वचित्सरेः // svayambhup_4.103 //

सदासद्गति संजातोः समृद्धि सिद्धिमान्सुधीः / श्रीमान्सर्वगुणाधीशः सर्वलोकाधिपः कृति // svayambhup_4.104 //

क्रमेण बोधिसंभारं पूरयित्वा समाहितं / त्रिरत्न भजनोत्साह महानन्दसुखं सदा // svayambhup_4.105 //

भुंजाना निर्म्मलाचारश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः / निःक्लेशो निर्जयन् मारान् सर्वानर्हन्त्वमाप्तवान् // svayambhup_4.106 //

त्रिविधां बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयाः / लोकाः सर्वे ऽपि चैवंहि परिशुद्धत्रिमण्डलाः // svayambhup_4.107 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः सदा सद्गति संभवाः / बोधिचर्या व्रतं धृत्वा संचरन्तो जगद्धिते // svayambhup_4.108 //

जित्वा मारगणान्सर्वाश्वतुर्ब्रह्म विहारिणः / निःक्लेशा निर्म्मलात्मानः संसारगति निःस्पृहा // svayambhup_4.109 //

अर्हन्त त्रिविधासम्बोधिं प्राप्य बुद्धत्वमाप्नुयुः / एषां च वीतरागानां अष्टानामपि साम्प्रतं // svayambhup_4.110 //

पूजाफल विशेषत्वं व क्ष्यामि शृणु तन्नृपः / वाग्मतिसलिले यस्तु स्नात्वा नित्यं समाहितः // svayambhup_4.111 //

अष्टावेतान् महेशान् वीतरागान् सदा भजेत् / यतत्पुण्य विशुद्धात्मा श्री समृद्धि सुखान्वितः // svayambhup_4.112 //

संसारे सर्वदा सौख्यं भुक्त्वा यायाच्छिवालयं / घृतेन स्नापयेत् यस्तु वीतरागान् स्वयंभूवः // svayambhup_4.113 //

शिवालयं व्रजेत् सो ऽपि मधुरा ब्रह्ममन्दिरं / दध्ना यः स्नापयेद् देवान् वीतरागान् स्वयंभुवः // svayambhup_4.114 //

स यायाद् वैष्णवं लोकं श्री समृद्धि सुखाश्रयं / स्नानादिक्षुरसेनापि विद्याधरं पदं व्रजेत् // svayambhup_4.115 //

गन्धोदकेन गान्धर्व क्षीरेण शशिनः पदं / शीतोदकेन शुद्धात्मा निष्पापा निर्मलेन्द्रियं // svayambhup_4.116 //

एषां पूजां च यः कुर्यान्नानापुष्पैः सुगन्धितैः / सर्व काम सुखं भुक्त्वा मोदते मनुजाधिपः // svayambhup_4.117 //

विल्वपत्राणि श्रेष्ठानि रोहणर्च्चं अतन्द्रितः / शिवं सर्वत्र प्राप्नोति यज्ञानां च सहस्रकं // svayambhup_4.118 //

नैवेद्यं ढोकयेद्यः स दीर्धायुः स्याद् वलि नृपः / दीपमालां च यो दद्यात्तेजस्वी स्यात्सुदृष्टिमान् // svayambhup_4.119 //

गुग्गुरुं यो दहेत्तस्य नश्यते सर्वपातकं / तिलपात्रं च योदद्यादुर्ग्गति स व्रजेन्नहि // svayambhup_4.120 //

सुवर्णं ये प्रदद्याच्च स यायात् सङ्गतौ सदा / तिलधेनुं प्रदद्याद्योः स सं यायाच्छिवालयं // svayambhup_4.121 //

रौप्यखुरां हेम शृंगी रणद् घण्ठावलं विना / सवत्सां कपिलां दद्याद्यः स यज्ञफलं लभेत् // svayambhup_4.122 //

यो रत्नकंचुकं दद्यात् स भवेद् बहुरत्नवान् / वस्त्रवान् वस्त्रदानेन भूमिदानेन भूमिवान् // svayambhup_4.123 //

तूर्यसंगीति नृत्यादि महोत्साहं प्रचारयेत् / यः सदिव्य श्रुतिप्राप्तः शिवपार्श्वचरो भवेत् // svayambhup_4.124 //

नीलोत्पलार्कपद्मानि यो दद्यात् स श्रियं लभेत् / यो ऽर्चयेद् विल्वपत्रेण स बलिष्ठो भवेत् कृती // svayambhup_4.125 //

धत्तुरकेन निर्वार्य केन वीरेण सद् वनो / सुगन्धिकुसुमैः सर्वै योष्टावपि समर्चयत् // svayambhup_4.126 //

स श्रीमान् सुभगो धीमान् भवेत्सौगन्धिताश्रये / दिव्यातिसुन्दरः कान्ता भद्रश्री सद्गुणाद्धिमान् // svayambhup_4.127 //

पुष्पैः पत्रैः फलमूलैस्तोत्रै र्वा यो ऽर्चयेच्छिवान् / स देवालयमासाद्य भुक्त्वा दिव्यसुखं चरेत् // svayambhup_4.128 //

यश्च प्रदक्षिणां कृत्वा भजेन्नित्यं समादरात् / रूपवान्स भवेदन्ते संप्रयायाच्छिवालयं // svayambhup_4.129 //

यश्च स्तोत्रैः प्रसन्नात्मा भजेतेतान्महेश्वरान् / स तु पित्रालयं गत्वा महानन्द सुखं लभेत् // svayambhup_4.130 //

यश्चनाम समुच्चार्य जपित्वा च समाहितः / सो ऽपि श्रीमान् महाभिज्ञः प्रान्ते यायाच्छिवालयं // svayambhup_4.131 //

अष्टांगैः प्रणतिं कृत्वा यो भजेत् तान् महेश्वरान् / स यायात् सङ्गतावेव दुर्गतिं न कदाचन् // svayambhup_4.132 //

स्मृत्वा ध्यात्वा समुच्चार्य नामपि यो भजत् सदा / स दिव्यामृतभुंजानो रमेद् दिवि यथासुखं // svayambhup_4.133 //

यश्च दृष्टा प्रसन्नात्मा प्रणमेत् सांजलिर्मुदा / सो ऽपि दिव्यामृतं भुक्त्वा रमेत् स्वर्गे सुरैः सह // svayambhup_4.134 //

इत्येषां वीतरागाणामष्टानां भजनाद् ध्रुवं / विशेषफलमाज्ञाय भजस्वैनां यथेच्छया // svayambhup_4.135 //

तदत्र भूतले शुद्ध विधाय पुरमाश्रयन् / सर्वाल्लोकान् प्रतिष्ठाप्य पालयन्सर्वदा वस // svayambhup_4.136 //

तदात्र सर्वदिग्भ्यो ऽपि सर्वलोकाः प्रमोदिताः / आगत्य संस्थिति कृत्वानि वसेयुः सदा मुदा // svayambhup_4.137 //

तदा जानपदाश्चात्र ग्रामाश्चनगराण्यपि / निर्गम पक्तनं चापि प्रवर्क्तेयुः समन्ततः // svayambhup_4.138 //

तथा देवा सुरेन्द्राश्चं सर्वे लोकाधिपा अपि / आगत्यात्र समालोक्य धर्मधातोः स्वयंभुवः // svayambhup_4.139 //

गन्धर्वा गुह्यका यक्षाः किन्नरा राक्षसा अपि / कुम्भाण्डा गरुडा नागाः सिद्धा विद्याधरा अपि // svayambhup_4.140 //

साध्याश्च मातृका श्चापि स भैरवगणा अपि / ऋषयो योगिनश्चापि यतय स्तीर्थिका अपि // svayambhup_4.141 //

श्रावका भिक्षवो ऽर्हन्त श्चैलकाश्चाप्युपासकाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः शैव कौलाश्च वैष्णवाः // svayambhup_4.142 //

आगत्यात्र समालोक्य धर्म्मधातोः स्वयंभुवः / देव्याः खगाननायाश्च मञ्जुदेवस्य सङ्गुरोः // svayambhup_4.143 //

एषां च वीतरागानां तीर्थानां चानुभावतां / प्रसादिताः समाश्रित्य भजेयुः सर्वदा मुदा // svayambhup_4.144 //

तदात्र सर्वदैतेषां सर्वा पुण्यानुभावतः / सुभिक्षं मंगलोत्साहं निरुत्पातं भवेद्ध्रुव्रं // svayambhup_4.145 //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण क्रकुछन्देन सप्रतुः / धर्म्माकर समाकर्ण्य तथेति प्रतिबुध्यत // svayambhup_4.146 //

ततः सःनृप उत्थाय साञ्जलिस्तं मुनीश्वरं / क्रकुच्छन्द स संघं य प्रणत्वेवं न्यवेदयत // svayambhup_4.147 //

भगवन् भवतामाज्ञां धृत्वाहमत्र सर्वदा / पुरं विधाय लोकानां हितार्थे निवसे खलु // svayambhup_4.148 //

तद् भवान् कृपयालोक्य सर्वदात्र हिमालये / ससंघो धर्म्ममादिश्य विहरंतु जगद्धिते // svayambhup_4.149 //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / धर्म्माकरं महासत्त्वं तं पश्यन्नेवमव्रवीत् // svayambhup_4.150 //

नाहं सदात्र तिष्ठेयं चरेयं सर्व भूतले / सर्वसत्त्व हितार्थ हि भवामि धर्म्मदिक्षिणः // svayambhup_4.151 //

इत्यादिश्य मुनीन्द्रेण क्रकुछन्दः स सांधिकः / ततः संप्रस्थितो ऽन्यत्र देशें संभाषयन् ययौ // svayambhup_4.152 //

ततो धर्माकरः सो ऽत्र विधाय नगरं तथा / राज्यांगानि प्रतिस्थाप्य राज्यं कृत्वाध्यतिष्ठत // svayambhup_4.153 //

तदात्र सर्वे आगत्य मन्दिरेषु समन्ततः / आश्रित्य संस्थितिं कृत्वा निवसन्तो मुदा चरन् // svayambhup_4.154 //

ततो ऽन्येपि समायाताः सर्वदिग्भ्यो ऽत्र सर्वतः // जानपदे पुरेनेकं ग्रामेषु न्यवसन् मुदा // svayambhup_4.155 // तथा देवा सुराद्याश्च सर्वे लोकाधिपा अपि / स्वस्वपरिजनैः सार्द्धं आगत्यात्र मुदा वसन् // svayambhup_4.156 //

तथा महर्षयश्चापि यतयो ब्रह्मचारिणः / योगिनो भिक्षवो ऽर्हन्तो व्रतिनश्चाप्युपासकाः // svayambhup_4.157 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा श्चैलकाः श्रावका अपि / यथाभिलषिते देशे कृत्वा श्रमं समाश्रयन् // svayambhup_4.158 //

तथान्य तीर्थिकाः शैवा वैष्णवाः कौलिका अपि / यथाभिलषिते स्थाने कृत्वाश्रमं समाश्रयन् // svayambhup_4.159 //

प्रत्येक सुगताश्चापि समागत्य समन्ततः / विविक्ते आश्रमे रम्ये समाश्रित्य मुदा वसन् // svayambhup_4.160 //

मुनीन्द्रा अपि चागत्य विहृत्यात्र ससांधिकाः / प्रार्य सम्बोधि सद्धर्म्मं समादेश्यन् त्वरागताः // svayambhup_4.161 //

एवं पुण्यतमा भूमीरियं हिमालयाहवया / सुखावतिनिभारम्या बोधिसत्त्व समाश्रय // svayambhup_4.162 //

वहूनि चात्र तीर्थानि सर्वपापहराण्यपि / जातानि सन्ति सर्वार्थ समृद्धि सिद्धिदाण्यपि // svayambhup_4.163 //

तदेतेषु च तीर्थेषु स्नात्वा चरत सद्व्रतं / पापं हन्तुं शुभं प्राप्तुं समीछन्त्यत्र ये नराः // svayambhup_4.164 //

ये ऽत्र तीर्थेषु सर्वेषु स्नात्वा नित्यं समाहित / जप यज्ञादि कर्म्माणि कृत्वा चरन्ति सम्वरं // svayambhup_4.165 //

पितृञ्चापि समभ्यर्च्य देवाञ्च श्रद्धयादरात् / दत्वा दानं समाधाय ध्यात्वापीशं भजन्ति च // svayambhup_4.166 //

ते ऽपि सर्वे विकल्माषाः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः / श्रीमन्तः सिद्धि मन्तश्च भवेयुः सद्गुणाश्रयाः // svayambhup_4.167 //

ततस्ते सर्व सत्त्वानां हितार्थे धर्म साधकाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः भवेयुः सुगतात्मजाः // svayambhup_4.168 //

ततस्ते बोधिसम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं / त्रिरत्न भजनं कृत्वा संचरेरञ्जगद्धिते // svayambhup_4.169 //

ततस्ते विमलात्मानो निःक्लेशा विजितेन्द्रियाः / अर्हन्त स्त्रिविधां बोधिं प्राप्येयुः सौगतं पदं // svayambhup_4.170 //

एवं मत्वात्र तीर्थेषु सर्वेषु बोधिवांछिभिः / नात्वा दानादि कर्म कर्त्तव्य सर्वदा भवे // svayambhup_4.171 //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण समादिष्टं निसम्य ते / सर्व सभाश्रिता लोकाः प्राभ्यनन्दन् प्रवोधिताः // svayambhup_4.172 //

इति श्री स्वयंभू चैत्य समुत्पत्ति कथा वीतरागतीर्थ राष्ट्र प्रवर्त्तनो नाम चतुर्थो ऽध्यायः समाप्तः /

पञ्चम अध्यायः स्वयम्भूत्पत्यनेक तीर्थसंजातपुण्यमहात्म्यवर्णनो नाम

अथासौ च महासत्त्व मैत्रेय साञ्जलिर्मुदा / भगवन्तं तमानस्य प्रार्थयेदेवमादरात् // svayambhup_5.1 //

भगवन् तत्र तीर्थानां स्नात्वा दानादि कर्म्मजं / पुण्यफल विशेषत्वं समादिशतु साम्प्रतम् // svayambhup_5.2 //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान्स मुनीश्वरः / मैत्रेयं तं महासत्त्वं सम्पश्यन्नेवमादिशत् // svayambhup_5.3 //

साधु शृणु महासत्त्व तीर्थ सेवा फलोद्भवं / पुण्यं तद् विशेषत्वं वक्षामि सर्व बोधने // svayambhup_5.4 //

तद्यथा मूलतीर्थानि कथ्यन्ते द्वादशात्र हि / महापुण्यानि सर्वेषां तीर्थानां यानि भूतले // svayambhup_5.5 //

अमोघ फलदायिन्यां वाग्मत्यां यत्र संगमे / तत्तीर्थ शोधनं ख्यातं दशपापविशोधनात् // svayambhup_5.6 //

तत्र नागाधिपा रक्तस्तक्षकाख्यः सुकान्तिमान् / समुज्वलन्महारत्नंश्रीमत्फणा विभूषितः // svayambhup_5.7 //

येनरा श्रद्धया तत्र पुण्यतीर्थे यथाविधिः / स्नानं कुर्युमुदा यावदेक विंशति वासरं // svayambhup_5.8 //

जप यज्ञादि कर्म्माणि कुर्युः सप्तदिनान्यपि / पितृन् देवाञ्च संपूज्य कुर्युः संतृप्तमोदितान् // svayambhup_5.9 //

दद्युर्दानानिचार्थिभ्यो यथेप्सितं समादरात् / शुद्धशीलाः समाधायैश्चरेयुश्च व्रतं तथा // svayambhup_5.10 //

एतत्पुण्यविशुद्धास्ते निःक्लेशा निर्म्मलेन्द्रियाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयुः श्री गुणाश्रयाः // svayambhup_5.11 //

ततस्ते बोधिसम्भारं पूरयित्वायथाक्रमं / त्रिविधां बोधिमासाद्य संवुद्ध पदमाप्नुयुः // svayambhup_5.12 //

ततश्च मारदायिण्यो वाग्मत्या यत्र संगमः / तच्छान्ततीर्थमाख्यातं क्लेश दोष विशोधनं // svayambhup_5.13 //

तत्रनागाधिपः शुक्लः सोम शिखीतिविश्रुतः / विलसन्मणिरत्नश्रीफणामण्डल भूषितः // svayambhup_5.14 //

तत्रापि शान्त तीर्थ च ये क्लेश दुःषिता नराः / कुर्यु स्नानं सदा यावदेकविंशति वासरं // svayambhup_5.15 //

जप यज्ञादिक कुर्युश्चरेयुश्चाधि पोषधं / पितृन् देवाञ्च संपूज्य कुर्युः संतुष्टनन्दितान् // svayambhup_5.16 //

दद्युर्दानांनि चार्थि भ्यो यथाभिलषितं मुदा / शुद्धशीला समाचाराः ध्यात्वा भजेयुरीश्वरं // svayambhup_5.17 //

एतत्पुण्याभिलिप्तास्ते परिशुद्ध त्रिमण्डलाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयुः श्रीगुणालयाः // svayambhup_5.18 //

ततस्ते बोधि सम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं / अर्हन्त स्त्रिविधाम्बोधि प्राप्येयुः सौगतं पदं // svayambhup_5.19 //

ततश्च मणिरोहिण्या वाग्मत्या यत्रसंगमे / तत्रोर्द्धनिःसृता शुद्ध स्फटिकादारसंन्निभां // svayambhup_5.20 //

रुद्रधारा मृताख्याता तया च तत्र संगमे / त्रिवेणी संगमे तेन शंकर तीर्थ मुच्यते // svayambhup_5.21 //

तत्र नागाधिप शंखपालो गौराति सुन्दरः / मणिरस्मि समुद्दिप्त श्रीमत्फणा विभूषितः // svayambhup_5.22 //

तत्र शंकर तीर्थे ये मानवाश्च यथाविधिः / स्नानं कुर्युर्मुदा यावदेकविंशतिवासरं // svayambhup_5.23 //

जप यज्ञादिकर्म्माणिः कुर्युश्च सप्तवासरं / पितृन्देवाञ्च संपूज्य तर्प्पयेयुर्यथाविधि // svayambhup_5.24 //

दद्युर्दानानि चार्थिभ्य श्रद्धया बोधिमानसाः / ध्यात्वा भजेयुरीशं चसंचरेञ्चपोषढं // svayambhup_5.25 //

एतत्पुण्य विशुद्धात्मा निःक्लेशाः निर्म्मलेन्द्रियाः / लभेयुः श्री महापुष्टिशान्ति गुणा च शान्त्यपि // svayambhup_5.26 //

दुर्ग्गति तेन यायुश्च संजाताः सङ्गतौ सदा / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयु भद्रचारिणः // svayambhup_5.27 //

ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं / अर्हन्त स्त्रिविधां बोधि प्राप्येयुः सौगतं पदं // svayambhup_5.28 //

ततश्च राजमञ्चर्या वाग्मत्या यत्र संगमं / तद्राजतीर्थमाख्यातं राज्यारोग्यसुखपदं // svayambhup_5.29 //

तत्र नागाधिपः शुक्लः सुरुपाख्यातिसुन्दरः / मणिरत्न महादीप्ति श्रीप्रभा मण्डिताश्रयः // svayambhup_5.30 //

तत्र ये मानवाया वदेक विंशतिवासरं / स्नान दान जप ध्यानं कुर्यु दद्युश्च संवरं // svayambhup_5.31 //

एतत्पुण्य विशुद्धास्ते निर्दोषा विमलेन्द्रियाः / राज्यश्वर्य सदारोग्य भद्र सौख्यम वाप्नुयुः // svayambhup_5.32 //

ते ऽपि न दुर्ग्गति यायुः सदासद्गति संभवाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयुः श्रीगुणाश्रयाः // svayambhup_5.33 //

ततस्ते बोधिसम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं / अर्हन्त स्त्रिविधां बोधि प्राप्ययायु जिनालयं // svayambhup_5.34 //

तथात्र विमलावत्या केशावत्या च संगमेः / मनोरथं तदाख्यातं स्वेच्छालंकार संप्रदं // svayambhup_5.35 //

तत्र नागाधिपो भीमः कुलिकाख्यो ऽतिकर्वुरः / फणामणि समुद्दीप्त श्रीप्रभामण्डिताश्रयः // svayambhup_5.36 //

तत्र मनोरथे तीर्थे मनुजा ये यथाविधिः / स्नान दानादिकं कुर्युरेकविशति वासरं // svayambhup_5.37 //

ते ऽपि न दुर्गतिं यायुः सदा सद्गतिसंभवाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भद्रश्री सद्गुणाश्रयाः // svayambhup_5.38 //

पट्टसुवस्त्ररत्नादि स्वेच्छालंकारभूषिताः / सर्वसत्त्व हिताधान चरेर्युर्बोधिसवरं // svayambhup_5.39 //

ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं / त्रिविधां बोधिमासाद्य संबुद्ध पदमाप्नुयुः // svayambhup_5.40 //

ततश्च कुसुमावत्या केशावत्यापि संगमे / निर्म्मलतीर्थमाख्यातं कल्पनाविघ्ननाशनं // svayambhup_5.41 //

तत्र नागो पलालाख्यः पीतवर्ण्णो महाकृतिः / दिव्यरत्न प्रभोज्ज्वाल श्रीमत्फणा विभूषितः // svayambhup_5.42 //

तत्र ये मानवा यावदेकविंशतिवासरं / स्नानदानादिकं कुर्युस्तथासर्वे च पूर्ववत् // svayambhup_5.43 //

ते ऽपि न दुर्गतिं यायुः सदा सङ्गतिसंभवाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भद्रश्रीसद्गुणायाः // svayambhup_5.44 //

कलि विघ्न मल क्लेश निर्मुक्त भद्रचारिणः / सर्वसत्त्व हितारक्ता भवेयु ब्रह्मचारिणः // svayambhup_5.45 //

ततस्ते बोधिसंभार पुरयित्वा यथाक्रमं / अर्हन्तो बोधिमासाद्य सम्बुद्धपदमाप्नुयुः // svayambhup_5.46 //

ततः सुवर्ण्णवत्या च बागमत्या यत्र संगमे / निधानतीर्थमाख्यातं सर्व सम्पतिदायकं // svayambhup_5.47 //

तत्र नागौ हरितवर्णौ नन्दौपनन्दनावुभौ / नाना रत्न प्रभाद्दीप्तिः श्री मत्फणाविभूषितौ // svayambhup_5.48 //

तत्र ये मनुजा यावदेक विंशतिवासरं / स्नानादि पूर्ववत्सर्व कर्म्मं कुर्युर्यथाविधिः // svayambhup_5.49 //

ते ऽपि न दुर्ग्गतिं यायुः सदा सङ्गतिसंभवाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भद्रश्री सद्गुणाश्रयाः // svayambhup_5.50 //

सर्वसत्त्वार्थ सम्पन्ना भवेयुः धर्म्मचारिणः / तेप्यैवं बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.51 //

अर्हन्तो बोधिमासाद्य सौगतं पदमाप्नुयुः / ततश्च पाप नाशिन्या केशवत्याभिसंगमे // svayambhup_5.52 //

ज्ञानतीर्थं तदाख्यातं दिव्यभोग सुखप्रदं / तत्र नागाधिपः शुक्ल वाशुकिर्नाम भीषणः // svayambhup_5.53 //

दिव्य रत्न प्रभाश्री मत्फणालंकारमण्डितः / तत्र येमानवा या वदेकविंशतिवासरं // svayambhup_5.54 //

स्नान दानादि कर्म्माणि कुर्युः सर्वाणि पुर्ववत् / ते ऽपि न दुर्ग्गति यायुर्जाताः सदापि सङ्गतौ // svayambhup_5.55 //

सर्व भोग महासम्पत्सुखवन्तो निरामयाः / बोधिसत्त्वा महसत्त्वाश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_5.56 //

भद्रश्रीसद्गुणाधारा भवेयु बोधिचारिणः / तथा ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.57 //

अर्हन्तो बोधिमासाद्य सर्वज्ञ पद्माप्नुयुः / भद्श्री सद्गुणाधाराः सम्बुद्धगुणसाधिनः // svayambhup_5.58 //

ततश्च यत्र वाग्मत्याः केशावत्या च संगमेः / तच्चिन्तामणिमाख्यातं सर्वकामार्थ संपदम् // svayambhup_5.59 //

गंगा च यमुनाचापि तथा देवी सरस्वती / पर्व प्रत्यागता तत्र तेन पञ्च समागमा // svayambhup_5.60 //

तत्र नागाधिपः शुक्लो वरुणा सर्व नागरात् / दिव्यरत्न प्रभाश्रीमत्फणामण्डल भूषितः // svayambhup_5.61 //

तत्र ये मानवा यावदेकविंशति वासरं / स्नानदानादिकं सर्वे कुर्युः पूर्ववदादरात् // svayambhup_5.62 //

ते ऽपि न दुर्ग्गतिं यायुः सदा सद्गतिसंभवाः / संपूर्ण्ण परमायुष्काः विद्याधिपा विचक्षणाः // svayambhup_5.63 //

सुसन्ताना महाभोगा धम्मार्थ कामभोगिनः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा श्चतुर्ब्रह्मविहारिणः // svayambhup_5.64 //

भद्रश्री सद्गुणाधारा भवेयुः बोधिचारिणः / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.65 //

अर्हन्तो बोधिमासाद्य संबुद्ध पदमाप्नुयुः / ततश्च यत्र वाग्मत्या रत्नावत्याः समागमे // svayambhup_5.66 //

प्रमोदतीर्थमाख्यातं रतिप्रीतिवशार्थदः / तत्र नागाधिपः पद्मो धवलदिव्य सुन्दरः // svayambhup_5.67 //

दिव्यरत्न महाकान्ति फणामण्डल भूषितः / तत्र ये मानवा यावदेकविंशतिवासरं // svayambhup_5.68 //

स्नान दानानि सर्वाणि कुर्युः कर्म्माणि पूर्ववत् / ते ऽपि नदुर्गतीं यायुः सदा सद्गति संभवाः // svayambhup_5.69 //

रति प्रीति वशानन्द महासौख्य समन्विता / बोधिसत्त्वो महासत्त्वोः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः // svayambhup_5.70 //

भद्रश्री सद्गुणाधारा भवेयुः बोधिसाधिनः / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.71 //

अर्हन्त श्त्रिविधां बोधिंप्राप्य यायु र्जिनालयं / तत्रश्चयत्र वाग्मत्या चारुमत्या समागमे // svayambhup_5.72 //

तत्सुलक्षणमाख्यातं श्री तेजो भाग्यसम्पदं / तत्र नागो महापद्मो ऽति धवलो ऽति सुन्दरः // svayambhup_5.73 //

दिव्यरत्न प्रभाश्री मत्फणामण्डलमण्डितः / तत्र ये मानवा यावदेकविंसतिवासरं // svayambhup_5.74 //

स्नान दानं जप ध्यानं कुर्युर्यज्ञं च पूर्ववत् / ते ऽपिन दुर्गतिं यायुः सदा सद्गति संभवाः // svayambhup_5.75 //

श्रीतेजो भोग्यसंपन्ना सुरुपालक्षणान्विता / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः भद्रश्रीसद्गुणाश्रयाः // svayambhup_5.76 //

सर्वसत्त्व हितोद्युक्ताः भवेयुः बोधिचारिणः / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.77 //

अर्हन्त त्रिविधां बोधि प्राप्येयुः सौगतं पदं / ततश्च यत्र वाग्मत्या प्रभामत्या समागमेः // svayambhup_5.78 //

जयतीर्थ समाख्यातं सर्वशत्रुभयान्तकृत् / तत्र नागाधिपः शुक्रः श्रीकान्ति दिव्य सुन्दरः // svayambhup_5.79 //

दिव्यरत्न प्रभाश्री मत्फणामण्डलमण्डितः / तत्र ये मानवा यावदेक विंशतिवासरं // svayambhup_5.80 //

स्नात्वा यज्ञादि कर्म्माणि कुर्युः सर्वाणि पूर्ववत् / ते ऽपि न दुर्ग्गतीं यायुः सदा सद्गति संभवाः // svayambhup_5.81 //

निर्भया स्त्रिगुणोत्साहाजयिनो निर्जितारयः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_5.82 //

भद्रश्री सद्गुणाचारा भवेयु बोधिचारिणः / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.83 //

अर्हन्तस्त्रिविधां बोधिप्राप्येयुः सौगतपदं / द्वादशैतानि नामानि तीर्थानि महान्त्यत्र हिमालये // svayambhup_5.84 //

अन्यान्यपि च संत्यत्र तानि वक्ष्याम्यहं शृणु / तद्यथो परि वाग्मत्याः श्रोतसिद्धारसंनिधौ // svayambhup_5.85 //

सौन्दर्य तीर्थमाख्यातं सौन्दर्य गुणसंपदं / तत्र येमानवा यावदेकविंशतिवासरं // svayambhup_5.86 //

स्नान दानानि कर्म्माणि कुर्युः सर्वाणि पूर्ववत् / ते ऽपिन दुर्ग्गतिं यायुः सदा सद्गतिसंभवाः // svayambhup_5.87 //

सुरूपा लक्षणोपेताः श्रीमन्त सद्गुणान्विताः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_5.88 //

सर्वसत्त्व हिताधानं चरेयु र्बोधिसंम्वरं / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.89 //

अर्हन्त स्त्रिविधां बोधिसंप्राप्येयुः जिनालयं / तदुपरिचयत्तीर्थ अगस्त्यो न महर्षिणा // svayambhup_5.90 //

नित्यस्नानं जप ध्यानं कृत्वा यज्ञं च सेवितं / तेनागस्त्यं महत्तीर्थ तदा ख्यान्तं मुनीश्वरैः // svayambhup_5.91 //

तत्र ये मनुजा स्नायूस्ते यायुः परमां गतिं / दान यज्ञ जपादिश्च कुर्यु ध्यात्वायि चेश्वरं // svayambhup_5.92 //

तोषययुस्तथापित्तृन्दद्युर्दानं यथेप्सितं / ते सर्वे विमलात्मानश्च चतुर्ब्रह्मविहारिणः // svayambhup_5.93 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयुः श्रीगुणाश्रयाः / तथा ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.94 //

अर्हन्त स्त्रिविधाम्बोधिं प्राप्य बुद्धत्वमाप्नुयुः / तत्रैवानन्तनागेन यदाश्रितं महाह्रदं // svayambhup_5.95 //

तेन तदह्रदमाख्यातं अनन्ततीर्थमर्थदं / तत्र ये मनुजायावदेकंविंशति वासरं // svayambhup_5.96 //

स्नान दान जप ध्यानं कुर्युर्यज्ञंच पूर्ववत् / ते ऽपि न दुर्गतिं यायुःसदा सद्गतिसम्भवाः // svayambhup_5.97 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा र्भवेयुः श्रीगुणाश्रयाः / तथा ते बोधिसम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.98 //

अर्हन्तो बोधिमासाद्य सर्वज्ञपदमाप्नुयुः / तत्रैव च महत्तीर्थ आर्यतारानिषेवितम् // svayambhup_5.99 //

तेनेदं प्राथितं प्रार्यतारा तीर्थ सुभाग्यदं / तत्रापि ये नरा र्यावदेकविंशतिवासरं // svayambhup_5.100 //

स्नानदानजप ध्यानं यज्ञं कुर्यु र्यथाविधि / ते ऽपि न दुर्गतिं यायुः संजाताः सद्गतौ सदा // svayambhup_5.101 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः परिशुद्धत्रिमण्डलाः / सौभाग्यशालिनो धीरा भद्रश्रीसद्गुणाश्रयाः // svayambhup_5.102 //

सर्वसत्त्वहितोत्साहा भवेयु र्बोधिचारिणः / तथा ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.103 //

अर्हन्त स्त्रिविधां बोधिं प्राप्येयुः सौगतंपदं / अर्द्धौर्द्धञ्च वाग्मन्त्याः प्रभवतीर्थमुक्तमं // svayambhup_5.104 //

सर्वेषामपि तीर्थानां प्रधानमग्रमुच्यते / तत्रैकस्नान मात्रेण गंगा स्नान शताधिकं // svayambhup_5.105 //

पुण्यं महत्तरं सिद्धं वाञ्छितार्थ सुखप्रदं / तत्र ये मानवा यावदेकविंसतिवासरं // svayambhup_5.106 //

स्नान दान जप ध्यानं यज्ञं कुर्युर्युयथाविधिः / शुविशुद्ध त्रिकायास्ते यथाकाम सुखाशिन च // svayambhup_5.107 //

धमार्थं श्रीसमृद्धाः स्युश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / क्वचिन्न दुर्ग्गतिं यायुः संजाता सद्गतो सदा // svayambhup_5.108 //

स्वपरात्महितं कृत्वा संचरेन्सदा शुभे / ततस्ते विमलात्मानो सुविशुद्धेन्द्रियाशयाः // svayambhup_5.109 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः भवेयुः सद्गुणाकराः / तथा ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाविधिः // svayambhup_5.110 //

अर्हन्तस्त्रिविधां बोधि प्राप्येयुः सौगतंपदं / तं शंखपर्वत नाम सर्व शिलोच्चयोत्तमं // svayambhup_5.111 //

समारोहण मात्रेण निष्णा येः सिद्धिमान् भवेत् / तत्रापि ये समाश्रित्य स्नात्वा ध्यात्वा समाहितः // svayambhup_5.112 //

जप यज्ञादि दानं च कुर्युः संबोधिमानसाः / ते ऽपि न दुर्गतिं यायुः सदासद्गति संभवाः // svayambhup_5.113 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः / निःक्लेशा विमलात्मानः सर्व सत्त्व हिताशयाः // svayambhup_5.114 //

भद्रश्री सद्गुणाधारा भवेयु र्ब्रह्मचारिणः / ततस्ते बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.115 //

अर्हन्तो बोधिमासाद्य संबुद्धपदमाप्नुयुः / वहूनि चोप तीर्थानि विद्यन्ते ऽत्र हिमालये // svayambhup_5.116 //

तानि तीर्थानि सर्वाणि भुक्ति मुक्ति प्रदान्यपि / यत्र यत्र श्रवन्तीनाम न्येषां च समागमे // svayambhup_5.117 //

तत्र तत्रापि तीर्थानि पुण्य फल प्रदानि हि / तेषां चाप्युप तीर्थानां पृथक्पृथत्फलं महत् // svayambhup_5.118 //

पाप संशोधनं पुण्यं सद्धर्म्मसुखसाधनं // तेष्वपि ये नराः स्नात्वा चरेयु पोषढं व्रतं // svayambhup_5.119 // दद्युर्दानानि चार्थिभ्यं कुर्युर्यज्ञानि च ये मुदा / पितृसंतर्प्य येयुश्च पूजयेयुः सुरानपि // svayambhup_5.120 //

स्मृत्वा ध्यात्वा त्रिरत्नानां भजेयुनेमिजल्यनैः / एवं लोकाधिपानां च स्मृत्वा ध्यात्वा समाहिताः // svayambhup_5.121 //

जपित्वा नाम मन्त्राणि साधयेयु र्यथाविधिः / तानि सर्वानि सिध्येयुः साधितानि जगद्धिते // svayambhup_5.122 //

दद्युश्चेह शुभोत्साहं परत्र निर्वृतं पदं / ते ऽपि न दुर्गतिं यायुः सदा सद्गतिसंभवाः // svayambhup_5.123 //

निःक्लेशा विमलात्मानः परिशुद्धा त्रिमण्डलाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_5.124 //

भद्रश्री सद्गुणाधारा भवेयुः बोधिचारिणः / ततस्ते बोधिसम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.125 //

अर्हन्त बोधिं प्राप्ययायु र्जिनालयं / एकं विज्ञाय सर्वेषां तीर्थानामपिसत्फलं // svayambhup_5.126 //

भद्रश्री सद्गुणात्साहं सौख्यसंबोधि साधनं / सर्वेष्वेतेषु तीर्थेषुभद्रश्री गुण वांछाभिः // svayambhup_5.127 //

स्नान दानादिकं कर्म कर्त्तव्यं बोधि प्राप्तये / ये ये एतेषु तीर्थेषु स्नात्वा नित्यं यथाविधिः // svayambhup_5.128 //

दत्वा दान व्रतं धृत्वा ध्यात्वा भजेयुरीश्वरं / ते ते सर्वे विकल्माषाः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः // svayambhup_5.129 //

निःक्लेशा विमलात्मानो भवेयुर्बोधिभागिनः / इति लोकाधिपैः सर्वे र्ब्रह्मेन्द्र प्रमुखैरपि // svayambhup_5.130 //

सर्वान्येतानि तीर्थानि संसेवितानि सर्वदा / तथा च मुनिभिः सर्वेस्ताप सैर्ब्रह्मचारिभिः // svayambhup_5.131 //

यतिभिर्योगिभिश्चापि तीर्थिकैः श्रावकै रपि / ब्राह्मणै वैष्णवैः शैवैः कौलिकैरपि शक्तिकैरपि // svayambhup_5.132 //

देवैश्च दानवैश्चापि यक्षगन्धर्वकिन्नरैः / गुह्यक सिद्धसाध्यै श्च ग्रहैः विद्याधरैरपि // svayambhup_5.133 //

अप्सरोभिश्च सर्वाभिः सदा संसेवितानि हि / नागेन्द्रै र्गरुडैश्चापि कुम्भाण्डै राक्षसैरपि // svayambhup_5.134 //

एवमन्यैरप्रिप्रेत्य सेवितानि शुभार्थिभिः / ग्रहैश्चः सांधिकैश्चापि व्रतिश्चाप्युपासकैः // svayambhup_5.135 //

बोधिसत्त्वै र्मुनीन्द्रैश्च सेवितानि जगद्धिते / अहमपितथैतेषु तीर्थेषु समुपाश्रयन् // svayambhup_5.136 //

स्नात्वा दानानि दत्वा च कृत्वा यज्ञं यथाविधि / पितृन्सतर्पयित्वापि समभ्यर्च्य सुरानपि // svayambhup_5.137 //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्राचरं पोषध व्रंतं / धर्म्मधातुं समाराध्य स्मृत्वा ध्यात्वा समाहितः // svayambhup_5.138 //

जपित्वा धारणी मन्त्रं प्रचरन्बोधिसम्वरं / एतत् पुण्यानुभावेन परिशुद्ध त्रिमण्डलाः // svayambhup_5.139 //

निःक्लेशो निर्म्मलात्मोहं चतुर्ब्रह्मविहारिणः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः भद्रश्री सद्गुणाद्धिर्मान् // svayambhup_5.140 //

आशु संबोधिं संभार पूरयित्वा यथाक्रमं / जित्वा मारगणान्सर्वान् कलावपि जगद्धिते // svayambhup_5.141 //

त्रविधबोधिमासाद्य संबुद्धो धर्म्मरात्भुवे / थुयमपिज्ञात्वानि विघ्न बोधि प्राप्तये // svayambhup_5.142 //

सर्वेषु तेषु तीर्थेषु प्रवध्वं यथाविधिः / धर्म्मधातुं सदाभ्यर्च्य स्मृत्वा ध्यात्वा समाहिताः // svayambhup_5.143 //

जपित्वा धारणीमन्त्रं संभजध्वं जगद्धिते / एत्पुण्यु प्रभोवण परिशुद्धत्रिमण्डलाः // svayambhup_5.144 //

दुर्ग्गतिन्नैवगछेत जायध्वं संद्गतौ सदां / तत्र सदा त्रिरत्नानो शरणे समुपस्थिताः // svayambhup_5.145 //

सत्कारै र्भजन कृत्वा संचरध्वं जगद्धिते / तेषां हि विमलात्मानश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_5.146 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवेयु भद्रचारिणः / ततः श्री सद्गुणाधाराः सर्वविद्याविचक्षणाः // svayambhup_5.147 //

सर्व सत्त्वाहिताधानं संचरध्व जगद्धिते / ततः संबोधिं संभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_5.148 //

आशु त्रिबोधिमासाद्य प्राप्स्यथ सौगतं पदं / इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे प्रवोधिताः // svayambhup_5.149 //

मैत्रेयादि सभालोकाः प्राप्यनन्द प्रवोधिताः /

इति श्री स्वयंभू समुत्पत्ति कथायां अनेक तीर्थ संजात पुण्य महात्म्य वर्णनो नाम पञ्चमो ऽध्याय /

षष्ठम अध्यायः स्वयम्भूधर्मधातुवागीश्वराभिधानप्रसिद्धप्रवर्तनो नाम

अथासौ च महासत्त्वो मैत्रेयः सुगतात्मजः / मुनीन्द्रं श्रीघनं नत्वा साञ्जलिरेवमब्रवीत् // svayambhup_6.1 //

यदस्य भगवन् धर्म्मधातु वागीश्वराभिधं / प्रसिद्ध हेतुना केन तत्समादेष्टुमर्हति // svayambhup_6.2 //

इति संप्रार्थिते तेनः मैत्रेयेण स सर्ववित् / भगवान्स्तं महासत्त्वं संपश्यन्निदमादिशत् // svayambhup_6.3 //

येनास्य हेतुना धर्म्मधातु वागीश्वराभिधं / प्रसिद्धिं तत्प्रवक्षामि शृणु मैत्रेय सादरं // svayambhup_6.4 //

तद्यथायुर्यदा नृणां त्रिंशद्वर्ष सहस्रिके / शोभावत्यां महापूर्यामुदपादि तदा जिनः // svayambhup_6.5 //

संबुद्धो ऽर्हञ्जगच्छास्ता धर्म्मराजो मुनीश्वरः / कनक मुनीरित्याख्यास्तथागतो विनायकः // svayambhup_6.6 //

तदाहं कुलपुत्रो स सुधर्म्माख्य आत्मवित् / बोधिसत्त्वो महासत्त्वो धर्म्मश्री सद्गुणार्थभृत् // svayambhup_6.7 //

स कनकमुनेः शास्तुः शासने समुपाश्रितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वाः प्राचरम् बोधिसंवरं // svayambhup_6.8 //

यदा च भगवाञ्छास्ता शोभावत्या उपाश्रमे / विहारे शोभितारामे विजहार स सांघिकः // svayambhup_6.9 //

तदा तत्र सभालोके ब्रह्मेन्द्र प्रमुखाः सुराः / सर्वलोकाधिपाश्चापि धर्म्मं श्रोतुमुदागताः // svayambhup_6.10 //

सर्वे ग्रहाश्च ताराश्च सर्वा विद्याधरा अपि / सिद्धाः साध्याश्च रुद्राश्च मुनयो ऽपि महर्षयः // svayambhup_6.11 //

गन्धर्वाः किन्नरा यक्षा गुह्यका राक्षसा अपि / कुम्भाण्डा गरुडा नागा दैत्याश्चापि समागताः // svayambhup_6.12 //

यतयो योगिनश्चापि तीर्थिकाश्च तपस्विनः / पाखण्डाश्च परिव्राजको निर्ग्रन्था ब्रह्मचारिणः // svayambhup_6.13 //

श्रमणाः श्रावकाश्चापि व्रतिनश्चाप्युपासकाः / तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं सादरं समुपागताः // svayambhup_6.14 //

ब्राह्मणा क्षत्रिया श्चापि वैश्याश्च मन्त्रिणोजनाः / गृहाधिपाश्च श्रेष्टाश्चः भृत्याः सैन्याधिपा अपि // svayambhup_6.15 //

शिल्पिनो वणिजश्चापि सार्थवाहा महाजनाः / पौरा जानपदा ग्राम्याः कार्पटिकाश्च शैरिकाः // svayambhup_6.16 //

तथान्य वासिनश्चापि सर्वलोकाः प्रसादिताः / तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं सादरं समुपागताः // svayambhup_6.17 //

तान्सर्वान्समुपायातान् दृष्ट्वा स भगवान्मुदा / सभा मध्यासनासीनस्तस्थौ ध्यात्वा प्रभासयन् // svayambhup_6.18 //

तं मुनीन्द्रं प्रभाकान्तं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि सांधिकाः / श्रवणाः श्रावकाः सर्वे भिक्षवो ब्रह्मचारिणः // svayambhup_6.19 //

भिक्षुण्यो ब्रह्मचारिण्यो उपासिकाश्च चैलिकाः / चैलका व्रतिनश्चापि धर्मकामा उपासकाः // svayambhup_6.20 //

सर्वे ऽपि ते समागत्य प्रणत्वा तं मुनीश्वरं / परिवृत्य परिस्कृत्य धर्म्म श्रोतुमुपाश्रयन् // svayambhup_6.21 //

ततो ब्रह्मदयो देवाः सर्वे लोकाधिपा अपि / तं मुनीन्द्रं समभ्यर्च्य प्रणत्वा च यथाक्रमं // svayambhup_6.22 //

परिवृत्य पुरस्कृत्य तत्सभायां समन्ततः / संपश्यन्तं मुनीन्द्रं तं उपतस्थुः समाहिताः // svayambhup_6.23 //

ततस्ते मानवाः सर्वे ऋषि विप्रनृपादयः / तं मुनीन्द्रं समभ्यर्च्य संप्रणत्वा यथाक्रमं // svayambhup_6.24 //

तत्सभां समुपाश्रित्य परिवृत्य समन्ततः / पुरस्कृत्य समुद्वीक्ष्य संतस्थिरे समाहिताः // svayambhup_6.25 //

ततस्तान् समुपासीनान् दृष्ट्वा स भगवान् मुदा / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्म्म समुपासदित् // svayambhup_6.26 //

क्रमेन बोधिचर्यागमार्याष्टांङ्ग च सत्पथं / आदिश्य बोधिमार्गे तान् सर्वाल्लोकान् योजयेत् // svayambhup_6.27 //

तत्सद्धर्म्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रवोधिताः / सद्धर्म्म साधना युक्ता बभूवु र्बोधिमानसाः // svayambhup_6.28 //

तदा विक्रमशीलाख्ये विहारे भिक्षुरात्मवित् / ससंघा व्यहरद् धर्म्मश्रीमित्राख्यः सुधीर्यतिः // svayambhup_6.29 //

स तत्र सर्वलोकानां हितार्थेन समाश्रितः / स संघा नामसंगीतिं व्याख्यातुमभ्यवाञ्छत // svayambhup_6.30 //

ततः स सत्मतिः सर्वान् संघा नाम प्रसादरं / सभामध्यासनासीनस्तस्थौ ध्यानसमाहितः // svayambhup_6.31 //

तं सभासन आसीनं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि सांघिकाः / तत्सद्धर्म्मामृतं पातुमिच्छतः समुपागताः // svayambhup_6.32 //

तत्र ये यतिं नत्वा परिवृत्य समन्ततः / पुरस्कृत्य समीक्षन्त उपतस्थुः समाहिताः // svayambhup_6.33 //

तत्रान्ये ऽपि समायाता लोकद्विजनृपादयः / वैश्याश्च मन्त्रिनो ऽमात्याः भृत्या सैन्याधिपा अपि // svayambhup_6.34 //

शिल्पिनो वनिजश्चापि सार्थवाहा महाजनाः / पौरा जानपदाग्राम्यास्तथान्यदेशवासिनः // svayambhup_6.35 //

सर्वे ते समुपागत्य प्रणत्वा तं यतिं मुदा / परिवृत्य पुरस्कृत्य सपश्यन्तमुपाश्रयन् // svayambhup_6.36 //

ततः स यतिरालोक्य सर्वान्स्तान्समुपाश्रितान् / मञ्जुश्रीनाम संगीतिं समाख्यातं यथात्क्रमात् // svayambhup_6.37 //

तत्समादिष्टमाकर्ण्यं सर्वे लोकाः सभाश्रिताः / संबुद्ध गुणमहात्म्यं मत्वानन्दप्रवोधिताः // svayambhup_6.38 //

ततः सर्वे ऽपि लोकास्ते ब्राह्मण भूमिपादयः / नत्वा तं यतिमामन्त्र्य स्वस्वालयं मुदाययुः // svayambhup_6.39 //

ततस्ते श्रावका विज्ञा यतयो ब्रह्मचारिणः / द्वादशाक्षर गुह्यार्थं सम्यक् श्रोतुंममीच्छिरे // svayambhup_6.40 //

ततस्ते योगिनः सर्वे कृताञ्जलि पुटा मुदा / शास्तारं तं यतिं नत्वा समामत्र्यैवमव्रुवन् // svayambhup_6.41 //

भदन्त द्वादशानां यदक्षराणां विशेषतः / विशुद्धिं श्रोतुमिच्छामस्तत्समादेष्टुमर्हति // svayambhup_6.42 //

इति तै र्प्रार्थितं धर्म्मश्री मित्रः ससुधीरपि / द्वादशाक्षर गुह्यार्थं विशुद्धिं न समादिशत् // svayambhup_6.43 //

तं विशुद्धा नभिज्ञाता विषण्णात्मा स उत्थितः / ध्यानागारं समासीनो ध्यात्वैवं समचिन्तयन् // svayambhup_6.44 //

नैतदक्षरं गुह्यार्थं विशुद्धिर्ज्ञायते मया / तत्कथं उपदेक्ष्यामि हाहा कुत्र भ्रमेयहि // svayambhup_6.45 //

इति चिन्ता विषर्ण्णो ऽत्मा लज्जा संमोहिताशयः / स्मृत्वा रत्नत्रयं ध्यात्वा तस्थौ धैर्यसमाहितः // svayambhup_6.46 //

तत्क्षणे स त्रिरत्नानां स्मृति पुण्यानुभावतः / एवं मतिं महावीर्य महोत्साहिनिमाप्तवान् // svayambhup_6.47 //

ततस्तत्मति शौण्डौ ऽसौः पुन ध्यात्वा समाहितः / मनसा सर्व लोकेषु विचारयन् व्यलोकयन् // svayambhup_6.48 //

तदापश्यन्महाचीने उत्तरस्यां नगोत्तमे / मञ्जुश्रीयं महाभिज्ञं सर्व विद्याधिपेश्वरं // svayambhup_6.49 //

बोधिसत्त्वं महासत्त्वं सर्व धर्म्माधिपप्रभुं / सर्व गुह्य विशुद्धार्थ विज्ञानज्ञानदायकं // svayambhup_6.50 //

तं पश्यन् मनसा धर्म्मश्री मित्रः समुत्सुकः / सहसोत्थाय तान्संघान् सभामन्त्र्यैवमव्रवीत् // svayambhup_6.51 //

भो भदन्तो गमिष्यामि महाचीने नगोत्तमे / मञ्जुश्रीयं महासत्त्वं द्रष्टुमिच्छामि सांप्रतं // svayambhup_6.52 //

एतस्या नामसंगीत्या गुह्य विशुद्धि विस्तरं / पृष्टा सम्यक् विज्ञाय आगमिष्याम्यहं द्रुतं // svayambhup_6.53 //

यावन्नाहमिहायात स्तावत्सर्वे समाहिताः / त्रिरत्न भजनं कृत्वा तिष्ठत मा विषीदत // svayambhup_6.54 //

इत्युक्त्वा स महाभिज्ञस्ततः संप्रस्थितो द्रुतं / सञ्चरन्नत्र नेपालविषये समुपाययौ // svayambhup_6.55 //

तमायातं यतिं नत्वा मञ्जुदेवः स सर्ववित् / स्वान्तिके समुपाद्रष्टुमेच्छत् ऋद्धिं प्रदर्शयन् // svayambhup_6.56 //

ततः मंजुदेवो ऽपि भूत्वा कृषिकरः स्वयं / शार्दूल मृगराजाभ्यां हलेनाकर्षयन् महीं // svayambhup_6.57 //

तं दृष्ट्वा दूरतो धर्म्मश्रीमित्रो अतिविस्मितः / किमेतत् महदाश्चर्यमितिद्रष्टुमुयाचरत् // svayambhup_6.58 //

ततः समुपाश्रित्य दृष्ट्वा तन्महदद्भुतं / कृषिकरं तमामन्त्र्यपप्रच्छैव व्यवलोकयन् // svayambhup_6.59 //

भो साधो इतो देशान्महाचीन नगोक्तमः / पञ्चशीर्षः कियद्दूरे तदुपदेष्टुमर्हति // svayambhup_6.60 //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा स हलवाहकः / सुचिरं तं यतिं पश्यन्सादरमेवमव्रवीत् // svayambhup_6.61 //

यत्त्वं कुत इहायासि किमर्थमुक्तरापथे / महाचीनस्य दूरतो गन्तुं त्वं परिपृच्छ से // svayambhup_6.62 //

अद्य प्रवर्तते सायं तद् विहारे ममाश्रमे / उषित्वा प्रात रुत्थाय गच्छ मद्देशितात्पथः // svayambhup_6.63 //

इति तेनोदितं धर्मश्री मित्रो निशंम्य सः / तथेत्यनुमतं धृत्वा तूष्णीं भूत्वा व्यतिष्ठतः // svayambhup_6.64 //

ततः संबोधितं भिक्षु मत्वा स हलवाहकः / तौ शार्दुल मृगेन्द्रो द्वौतत्रैवान्तव्यर्धापयेत् // svayambhup_6.65 //

हलं तु सर्वलोकानां संप्रवोधन हेतुना / तत्रैवोच्च स्थल क्षेत्रे यूप वदवरोपयत् // svayambhup_6.66 //

अद्यापि तत्महीस्थानं मञ्जुश्रीभूः प्रसिध्यते / सावाचेति प्रसिद्धा च यत्रावरोपितं हलं // svayambhup_6.67 //

ततस्तं यतिमाहुय सायं स हलवाहकः / तत्र प्रविश्य धर्मश्रीमित्र संप्रति विस्मितः // svayambhup_6.68 //

ततो मूलफल स्कन्ध पत्रादि भोगमादरात् / दत्वा तस्मै स्वयं भुक्त्वा तस्थौ स हलवाहकः // svayambhup_6.69 //

ततः स विविधां धर्म्मश्रीमित्रोरजनी कथां / भाषित्वा तं महाभिज्ञं कृषिकरं व्यनोदयन् // svayambhup_6.70 //

ततः स मञ्जुदेवस्तं यति छात्रालये निशि / प्रेषयित्वा स्वयं गह्वागारे शय्यां समाश्रयत् // svayambhup_6.71 //

तत्र प्रविश्य धर्म्मश्री मित्र संप्रति विस्मितः / सुप्त्वाक्षणं समुत्थाय मनसैवं व्यचिन्तयत् // svayambhup_6.72 //

नाद्यात्र शयनीयं यदयंपुमान्महर्द्धिकः / भार्याया सहसाकथ्यं किंकिं कुर्याद् विनोदयं // svayambhup_6.73 //

इति ध्यात्वा सधर्म्मश्रीमित्र यतिरुत्थितः / संवर निभृतं तस्य द्वारमूलमुपाश्रयेत् // svayambhup_6.74 //

तत्क्षणे मञ्जुदेवं तं केशिनी सुप्रिया सती / शयासनसमासीना भर्क्तारमेवमव्रवीत् // svayambhup_6.75 //

स्वामिन्को ऽयं यति र्धीमान्किमर्थमस्मदाश्रमे / इह कुतः समायात स्तत्समादेष्दुमर्हति // svayambhup_6.76 //

इति संप्रार्थितं देव्या मञ्जुदेवो निशम्य सः / केशिनीं तां प्रियां भार्यां सम्पश्यन्नेवमव्रवीत् // svayambhup_6.77 //

साधु शृणु प्रिये देवी यदर्थ यमिमिहागतः / तदर्थ हि महद्धेतुं वक्ष्यामि ते विचारयत् // svayambhup_6.78 //

अयं भिक्षु महाभिज्ञो बोधिसत्त्वो महामतिः / विख्यातो यो महाधर्म्मश्रीमित्रोभिधो यति // svayambhup_6.79 //

विक्रमशील आख्याते विहारे स निवासकः / नामसंगीति व्याख्यानं शिक्षेभ्यो विस्तरं व्यधात् // svayambhup_6.80 //

द्वादशाक्षर गुह्यार्थ विशुद्धि ज्ञान विस्तरं / नाम सम्यगुपाख्यातुं शक्नोति न सुधीरपि // svayambhup_6.81 //

तदायं च विषण्णात्माः ध्यानागारे समाश्रितः / ध्यात्वा लोकेषु सर्वत्र विलोक्यैवं व्यचिन्तयन् // svayambhup_6.82 //

मञ्जुश्री रेव जानीयात्सर्व गुह्य विशुद्धिवित् / द्वादशाक्षर गुह्यार्थ विशुद्धिं समुपादिशत् // svayambhup_6.83 //

इति ध्यात्वा समुत्थाय सर्वान् शिष्यान्स सांघिकान् / बोधयित्वा महोत्साहः वीर्येण प्रचारक्ततः // svayambhup_6.84 //

उक्तरस्यां महाचीने पञ्चशीर्षेस्मदाश्रमे / गन्तुमनेन मार्ग्गेण चरन्नीह समागतः // svayambhup_6.85 //

तमिह समयायातं दृष्ट्वा समृद्धिभावतः / बोधयित्वैवमाहुयोः नयामि स्वाश्रमे ऽधुना // svayambhup_6.86 //

इति भक्ता समादिष्टं श्रुत्वा सा केशिनी प्रिया / स्वामिनं तं समालोक्य पप्रच्छैवं समादरात् // svayambhup_6.87 //

स्वामिनहं न जानामि शृणोमि न कदाचन / कथमेतद्विशुद्ध्यर्थं समुपादिश मे ऽधुना // svayambhup_6.88 //

इति संप्राथितं देव्या मञ्जुदेवो निशम्य सः / केशिनीं तां प्रियां भार्या सम्पश्यन्नेवमव्रवीत् // svayambhup_6.89 //

साधु देवी तव प्रीत्या साम्प्रतमुपदिश्यते / एतदर्थ महागुह्यं गोपनीयं प्रयत्नतः // svayambhup_6.90 //

इत्युक्त्वा मञ्जुदेवो ऽसौ तस्यै देव्यै यथाविधिः / द्वादशाक्षर गुह्यार्थं विशुद्धि समुपादिशत् // svayambhup_6.91 //

एतत्सर्व समाख्यातं विस्तरं स महामतिः / धर्मश्रीमित्र आकर्ण्य प्रात्यनन्द प्रवोधितः // svayambhup_6.92 //

तत समुदितो धर्म्मश्री मित्र उत्थिते मुदा / मञ्जुश्रीरयमेवेति निश्चयं समुपाययौ // svayambhup_6.93 //

ततः ससुप्रसन्नात्मा द्वारमूले कृताञ्जलिः / अष्टांग प्रणतिं कृत्वा तस्थौ तद्गत मानसः // svayambhup_6.94 //

ततः प्रातः समुत्थाय केशिनी मोक्षदायनी / द्वारकपारमुदधाटयः वहिर्गन्तुमुपाक्रमत् // svayambhup_6.95 //

तत्र तं यतिमालोक्य द्वारमूले व्यवस्थितं / भीता सा केशिनी देवी द्रुतमुपाचरत्प्रभोः // svayambhup_6.96 //

तां प्रत्यागतां दृष्ट्वा मञ्जुदेवः स सर्ववित् / विभिन्नास्यां समालोक्य पप्रच्छैवं अधीरवत् // svayambhup_6.97 //

देवी किंद्वारमुध्याट्य सत्त्वरं त्वमुपागताः / दृष्ट्वा किं तत्र भीतासि तत्सत्यं वद मे पुरः // svayambhup_6.98 //

इति पृष्टे जगच्छास्ता भर्क्ता सा केशिनी विरात् / स्वामिनं तं समालोक्य शनैरेवंन्यवेदयेत् // svayambhup_6.99 //

स्वामिन्यति नमस्कृत्वा द्वारमूले निपातितः / जीवितो वा मृतौ वासौ मया न ज्ञायते खलु // svayambhup_6.100 //

इत्युक्तं भार्यया श्रुत्वा मञ्जुदेवः स उत्थितः / उपेत्य द्वारमूले तं संददर्श निपातितं // svayambhup_6.101 //

दृष्ट्वा स मञ्जुदेवस्तं यतिं ध्यात्वा जितेन्द्रियं / हस्तं धृत्वा समुत्थाय संपश्यन्नेवव्रवीत् // svayambhup_6.102 //

यते किमर्थमत्रैवं द्वारं ध्यात्वावतिष्ठसि / तत्ममपुरतः सभ्यं वदय ते समाहितं // svayambhup_6.103 //

इत्युक्त्वा मञ्जुदेवेंन धर्मश्रीमित्र उन्मनाः / मञ्जुश्रियन्तमष्टांगैनत्वैवं प्रार्थयन्मुदा // svayambhup_6.104 //

भगवन्नाथ सर्वज्ञ सर्वविद्याधिप प्रभो / भवत्पादाम्बुजे भक्त्या शरणे समुपाश्रये // svayambhup_6.105 //

भवानेव जगच्छास्ता मञ्जुश्रीर्भगवानपि / ज्ञायते दृश्यते ह्यत्र ज्ञानरत्ननिधि र्मया // svayambhup_6.106 //

तद् भवाह्नि विजानीते यदर्थेहमिहा व्रज / तत्मेभिवांच्छितं शास्ताः संपूरयितुमर्हति // svayambhup_6.107 //

इति संप्रार्थितं तेन मञ्जुदेव निशम्य स / विज्ञाय तं महाभिज्ञं संपश्यन्नेवमव्रवीत् // svayambhup_6.108 // कथं विना अभिषेकं ते मन्त्रार्थमुपदेश्यते // svayambhup_6.109 // तावदत्रभिषेक त्वं गृह्वाण्हेदं यदीच्छसि / इत्युक्तं मञ्जुदेवेन निशम्य स यतिः सुधीः // svayambhup_6.110 //

मञ्जुदेवं नमोस्तस्य साञ्जलिरेवमव्रवीत् / सर्वज्ञ भगवाञ्छास्ता निर्धनो ऽहमकिंचनः // svayambhup_6.111 //

किं दास्ये भवतं शास्त्रे दक्षिणां गुरु भक्तिमान् / इति तेनोदितं श्रुत्वाः मञ्जुदेवः ससन्मतिः // svayambhup_6.112 //

संपश्यन्स्तेयती धर्मश्रीमित्रमेवमव्रवीत् / यतः किं धनसंपत्या श्रद्धा ते यदि विद्यते // svayambhup_6.113 //

तुष्यन्ते गुरुवो भक्तिमात्रेणात्र धनेनतु / इत्युक्त्वा मञ्जुदेवेन धर्मश्रीमित्र उन्मताः // svayambhup_6.114 //

अष्टांगेस्तं गुरुं नत्वा प्रार्थयदेवमादरात् / भगवन्यदि भक्त्यैव तुष्यते ऽत्र भवान् मम // svayambhup_6.115 //

भवतां सुश्रूषामेष करोमि भक्तिमानहं / इति मे कृपया शास्त अभिषेक यथाविधिः // svayambhup_6.116 //

दत्वा द्वादश मन्त्रार्थं विशुद्धि दातुमर्हसि / इति संप्रार्थितं तेन मञ्जुदेवं स सर्ववित् // svayambhup_6.117 //

भक्तिमन्त तमालोक्य पण्यमेवमभाषत / दास्यामि ते महाभाग भक्ति श्रद्धास्ति ते यदि // svayambhup_6.118 //

अभिषेक प्रसन्नात्मा समादत्स्व समाहितः / ततःस मञ्जुदेवः श्री वज्राचार्य यथाविधि // svayambhup_6.119 //

संस्थाप्य मण्डलं धर्मधातुवागीश्वराभिधं / तन्मण्डलं समाराध्य समभ्यर्च्य यथाविधिं // svayambhup_6.120 //

अभिषेकं प्रसन्नाय तस्मै ददौ स वज्रधृक् / ततस्तान् मण्डले देवान् संदर्शयं यथाक्रमात् // svayambhup_6.121 //

पूजयित्वा यथाशक्ति शरणे समयोजयेत् / ततस्तस्मै प्रसन्नाय मञ्जुदेवो यथाविधि // svayambhup_6.122 //

द्वादशाक्षर गुह्यार्थ विशुद्धिसमुपादिशत् / ततो लब्धाभिषेको ऽसौ धर्मश्रीमित्र उत्मना // svayambhup_6.123 //

द्वादशभूमि गुह्यार्थ विशुद्धिज्ञानमाप्तवान् / तस्मै शास्त्रे सभार्याय स्वमात्मानं स दक्षिणां // svayambhup_6.124 //

संकल्प्य श्रद्धया भक्त्या नत्वैवं प्रार्थयन् मुदा / भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवत् कृपा प्रसादतः // svayambhup_6.125 //

संप्राप्तपूर्ण संकल्पो भवामि श्रीगुणार्थभृत् / तत् सदाहं भवत्पादशरणे समुपाश्रितः // svayambhup_6.126 //

यथात्र भवादिष्टं तथैव संचरे भवे / तत् मे ऽनुज्ञादि दत्वात्र संबोधिज्ञानसाधनं // svayambhup_6.127 //

सर्वसत्त्व हितार्थेन चरेयं बोधिसंवरं / इति संप्रार्थ्य धर्मश्री मित्र स समुपाश्रितः // svayambhup_6.128 //

श्रद्धाभक्ति प्रसन्नात्मा गुरुसेवा परो ऽभवत् / ततः स मञ्जुदेवस्तं महासत्त्वं विचक्षणं // svayambhup_6.129 //

मत्वा संबोधि चर्यायां नियोक्तुं संव्यनोदयन् / साधु साधु महाभागः संचरत्वं जगद्धिते // svayambhup_6.130 //

संबोधि साधनं बोधिचर्या व्रत सदा भव / एतत्पुण्याभि लिप्तात्मा परिशुद्ध त्रिमण्डलाः // svayambhup_6.131 //

बोधिसत्त्वा महाभिज्ञा भवेः श्री सद्गुणाश्रयाः / ततस्त्वं बोधिसंभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_6.132 //

निःक्लेशो बोधिप्राप्तो ऽहं सम्बुद्धपदमाप्नुयाः / इति मे शासनं धृत्वा स्मृत्वा ध्यात्वा समाहितः // svayambhup_6.133 //

त्रिरत्नं समुपाश्रित्य संचरस्व जगद्धिते / यदि जगद्धितं कर्तुं संबोधिं प्राप्नुमिच्छसि // svayambhup_6.134 //

सद्धर्मं समुपादिश्य सर्वान् लोकान् प्रवोधय // ततस्तान् बोधितान् सर्वान् कमेन बोधिसाधनं // svayambhup_6.135 // बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य चारयस्व जगद्धिते / ततस्तेषां समालोक्य चित्तं संबोधि निश्चितं // svayambhup_6.136 //

त्रियानं समुपादिश्य परमार्थे नियोजये / एवं कृत्वा महद्धर्ममाशु सम्बोधिसाधनं // svayambhup_6.137 //

भद्रश्री सद्गुणापन्नां समाप्नुया जगच्छुभे / तेनाशुः परिशुद्धात्मा सम्बुद्धपदमाप्तवान् // svayambhup_6.138 //

जगद्धर्म्ममयं कृत्वा जिनालयं समाप्नुयाः / इति भद्रव्रतं धृत्वा गत्वा त्वं स्वाश्रमे पुनः // svayambhup_6.139 //

व्याख्याय नाम संगीतिं सद्धर्म्मं संप्रचारये / अहमपि महासत्त्व श्रोतुं त्वद् धर्म्मदेशनां // svayambhup_6.140 //

सांघिकांश्चापि तान्द्रुष्टुमायास्यामि तवाश्रमे / इति शास्ता समादिष्टं निशंम्य स महामतिः // svayambhup_6.141 //

धर्मश्री मित्र आलोक्यः तं गुरुमेवमव्रवीत् / महर्द्धिको भगवाञ्छास्त विज्ञास्य ते कथं मया // svayambhup_6.142 //

इति चिह्नं समाधाय तत्रागन्तुं समर्हति / इति तेनोदितं श्रुत्वा मञ्जुदेवः स सन्मति // svayambhup_6.143 //

धर्मश्री मित्रमालोक्यः पुनरेवमभाषत / वत्साहमुत्पलं धृत्वा समायास्यामि ते सभां // svayambhup_6.144 //

तेन चिह्नेन मां यात संजानीष्व समागतं / इति सत्यं समाधाय धृत्वानुशासनं मम // svayambhup_6.145 //

सद्धर्म्म समुपादेष्टुं प्रवाहि तेस्तु मंगलं / इति शास्ता समादिष्टं श्रुत्वा स यतिरुत्सुकः // svayambhup_6.146 //

शास्तारं तं समालोक्य प्रणत्वैवमभाषतः / प्रसीदतु भगवाञ्छास्ताः क्षन्तुमर्हति चागसं // svayambhup_6.147 //

भवत्प्रसादतः सर्वे सिध्यते मे समीहितं / तदनुशासनं धृत्वा भवतां तत्र जगद्धिते // svayambhup_6.148 //

व्याख्यातुं नामसंगीति संचरे साम्प्रतं गुरोः / इति संप्रार्थ्य धर्म्मश्री मित्र सः संप्रासादितः // svayambhup_6.149 //

शास्तुस्तस्य पदाम्भोजं नत्वा संप्रस्थितो ततः / मात्रोराचार्य याश्चापि मोक्षदा वरदाख्ययोः // svayambhup_6.150 //

पादाम्वुजेषु संनत्वा संप्रस्थितः प्रमोदितः / ततः स सन्मति धर्म्मश्रीमित्रः सहसाव्रजन् // svayambhup_6.151 //

आशु स्वाश्रममासाद्य विहारं समुपाविशत् / तत्र तं यतिमायातं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि सांघिकाः // svayambhup_6.152 //

प्रणत्वा कुशलं पृष्टवा प्रवेशयन् निजालये / ततः परेद्युरामन्त्रय सर्वान्संघान्स सन्मतिः // svayambhup_6.153 //

व्याख्यातुं नामसंगीति सभासनं समाश्रयत् / तं सभासनमासीनं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि सांधिकाः // svayambhup_6.154 //

दिव्ज भूपादयश्चापि सर्वे लोकाः समागताः / तत्र सर्वे ऽपि ते लोकाः प्रणत्वा तं यति क्रमात् // svayambhup_6.155 //

परिवृत्य पुरस्कृत्य समन्तत उपाश्रयत् / तान् सर्वान्समुपासीनान् दृष्ट्वा स यतिरात्मवित् // svayambhup_6.156 //

व्याख्याय नामसंगीतिं स विशुद्धि समादिशत् / तदा तत्र मनस्तस्य जिज्ञासितुं स मञ्जुवाक् // svayambhup_6.157 //

धृत्वोत्पलं विनिद्यांगः कुचीवरमुपाचरत् / तत्र स मक्षिकान् काये उत्पलेन निवारयन् // svayambhup_6.158 //

समागत्य सभैकान्ते पश्यल्लोकानुपाश्रयेत् / समाश्रितं स धर्म्मश्रीमित्रो दृष्ट्वात्मना गुरुं // svayambhup_6.159 //

उत्पलेन परिज्ञाय मनसैवं व्यचिन्तयत् / अहो नूनमयं शास्ता मनो जिज्ञासितुं मम // svayambhup_6.160 //

कुचरा दुर्भगाकारो धृत्वोत्पलमिहागतः / तत्कथमहमुत्थाय प्रत्युङ्गम्य न मेय हि // svayambhup_6.161 //

अथ पश्यन्नमस्कारं नकुर्याः गुरवे कथं / यद्यत्राहं समुत्थाय न मेयमेनमादरात् // svayambhup_6.162 //

दृष्ट्वा लोका इमे मां धिक्कुर्युः सर्वे विचारतः / एते न ज्ञायते यं हि मञ्जुश्री ऋद्धिमानपि // svayambhup_6.163 //

ईदृगेवास्य शास्ता यं मिति मे स्याद् विहास्यतां / इति ध्यात्वा स धर्म्मश्रीमित्रो लज्जाभिमोहितः // svayambhup_6.164 //

मनसैवं नमस्कृत्वा शास्तारन्तममानयेत् / ततः स विमुखी भूय पश्यन्नप्य विभावितः // svayambhup_6.165 //

अज्ञात वान्निवापश्यन् पदमात्रमुपादिशत् / ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः श्रुत्वा तत्सद्धर्म्मदेशनां // svayambhup_6.166 //

उत्थाय तं यतिं नत्वा स्वस्वालयमुपाचरन् / तत लोके गते धर्म्मश्री मित्रः स समुत्थितः // svayambhup_6.167 //

शास्तारं तं समालोक्य वन्दितुं समुपाचरत् / तं दृष्ट्वा मञ्जुदेवो ऽसौ वन्दितुं समुपागतं // svayambhup_6.168 //

अपश्यन् विमुखी भूय ततः संप्रस्थितो ऽचरत् / तं दृष्ट्वा विमुखी भूत धर्म्मश्री मित्र आत्मनः // svayambhup_6.169 //

अपराध महत्पापमनुस्मृत्वापतद्भुवि / निपतन्तं तमालोक्य मञ्जुश्रीः स कृपानिधिः // svayambhup_6.170 //

सहसा पाणिना धृत्वा समुत्थाय तथाचरत् / तत्र स उत्थितो धर्म्मश्री मित्रस्तं महामतिं // svayambhup_6.171 //

प्रचरन्तं समालोक्य नत्वाहैवं मृषा पुनः / भगवन्न मया दृष्टो भवानत्र समागतः // svayambhup_6.172 //

पश्चादुत्पलचिह्नेन ज्ञायते ऽत्र समाश्रितः / इत्युक्त्वा स मृषावादं साञ्जलिस्तस्य सङ्गुरोः // svayambhup_6.173 //

मञ्जुदेवस्य पादाब्जे प्रणनाम रुदन् पुनः / तत्र तस्य मृषा वक्तुं रुभे ऽपि नयने मुखात् // svayambhup_6.174 //

शास्तुः पादाब्जयो रग्रे निपेतंतु महीतले / तत्पतित स धर्म्मश्रीमित्रो विहतमानसः // svayambhup_6.175 //

चिराद्रुदं समुत्थायः शास्तारमेवमव्रवीत् / भगवन् यत्मयाज्ञानादपराधं कृतं गुरौ // svayambhup_6.176 //

भवति तद् भवाञ्छास्ता क्षन्तुंमर्हति दुर्मतेः / इति संप्रार्थितं तेन मञ्जुश्रीः स कृपानिधिः // svayambhup_6.177 //

विचक्षुष्कं तमालोक्यः कृपादृशैवमव्रवीत् / यदभिलज्जया कर्म्म ज्ञात्वापि दुष्कृतं त्वया // svayambhup_6.178 //

तस्येदं फलमासाद्य भोक्त अन्यंमेव भुज्यते / तथापि ज्ञान दृष्ट्वा त्वं सम्पश्य द्दृष्टिमान् यथा // svayambhup_6.179 //

ज्ञानं हि ते ऽस्ति यत्तेन ज्ञानश्री मित्र उच्यसे / इत्युक्त्यैव स मञ्जुश्रीः क्षणादन्तर्हित स्ततः // svayambhup_6.180 //

आकाशात् पक्षिवद् गत्वा स्वाश्रमे समुपाययौ / अत्रैतत्सर्ववृत्तान्तं भार्ययोः पुरतोर्मुदा // svayambhup_6.181 //

समाख्याय स मञ्जुश्री स्तस्थौ लोकहितार्थभृत् / ततः प्रभृतिस ज्ञानश्रीमित्रो ज्ञानचक्षुषा // svayambhup_6.182 //

पश्यन् सद्धर्म्ममाख्याय प्राचरच्च जगद्धिते / तदा मैत्रेय तेनास्य धर्मधातोः स्वयंभुवः // svayambhup_6.183 //

अभुत्प्रसिद्धितं धर्मधातुं वागीश्वराभिधं / इति मत्वात्र ये धर्मधातु वागीश्वर नराः // svayambhup_6.184 //

श्रद्धया विधिनाभ्यर्च्य भजन्ति शरणाश्रिताः / अभिषेकं च संप्राप्य बोधिचित्ता समाहिताः // svayambhup_6.185 //

सद्धर्म्म धारणी विद्यामन्त्राणि धारयन्ति ये / ते सर्वे विमलात्मानः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः // svayambhup_6.186 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वाश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः / भद्रश्री सद्गुणाधाराः सर्व विद्या विचक्षणाः // svayambhup_6.187 //

ऋद्धि सिद्धि महाभिज्ञा भवेयुर्भद्रचारिणः / आशुः सम्बोधि संभारं पूरयित्वा यथाक्रमं // svayambhup_6.188 // अर्हन्तस्त्रिविधां बोधिं प्राप्य यायु जिंनालयं // svayambhup_6.189 // इति मत्वाभिवाछन्ति प्राप्तुं ये सौगतं पदं / ते ऽत्र बौद्धालये धर्म्मधातु वागीश्वरे सदा // svayambhup_6.190 //

श्रद्धया भजनं कृत्वा प्राप्याभिषेकमादरात् / सधर्म्मधारणी विद्यामन्त्र साधारतत्पराः // svayambhup_6.191 //

यथाविधि समभ्यर्च्य संबोधि निहिताश्रयाः / बोधिचर्या व्रतं धृत्वा संचरते जगद्धिते // svayambhup_6.192 //

आशु ते विमलात्मानः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः / बोधिसत्त्व महासत्त्वश्चतुर्ब्रह्म विहारिणः // svayambhup_6.193 //

भद्रश्री सद्गुणाधाराः सर्वविद्या विचक्षणाः / ऋद्धिसिद्धि महाभिज्ञा भवेयु भर्द्रचारिणः // svayambhup_6.194 //

ततः संबोधिसंभारं पूरयित्वा द्रुतं क्रमात् / अर्हन्तम्त्रिविधां बोधिं प्राप्य यास्यथ निवृतिं // svayambhup_6.195 //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य ते सभाश्रिताः / सर्वे तथेति विज्ञाय प्राभ्यनन्दन् प्रवोधिताः // svayambhup_6.196 //

इतिश्री स्वयंभू धर्म्मधातु वागीश्वराभिधान प्रसिद्ध प्रवर्तनो नाम षष्ठो ऽध्यायः /

सप्तम अध्यायः स्वयम्भूधर्मधातुवागीश्वरगुतिकृतप्रवर्तनो नाम

अथ भूयः स मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महामतिः / भगवन्त त मानस्य साञ्जलिरेवमव्रवीत् // svayambhup_7.1 //

भगवच्छिलयाछाद्य धर्म्मधातुमिमं कदा / केनैव हेतुना स्तूपं को व्यधादीष्टिकामयं // svayambhup_7.2 //

भगवन्तत्समालोक्य सर्व्वाल्लोकान्सकौतुकान् / एतद्धेतु समादिश्य विनोदयितुमर्हति // svayambhup_7.3 //

इति संप्रार्थितं तेन मैत्रेयेन मुनीश्वरः / भगवान्स महासत्त्वं सम्पश्यन्नेवमादिशत् // svayambhup_7.4 //

शृणु मैत्रेय येनायं गुप्तिकृतो प्रकाशने / एतद्धेतुं समाख्यासि सर्वे लोकाभिबोधने // svayambhup_7.5 //

तद्यथा निवृतिं याते संबुद्धे कनकमुनौ / विंशति वर्ष साहस्र नृर्णामायु यदा भवेत् // svayambhup_7.6 //

तदाभू भगवांञ्छास्ता धर्म्मराजो मुनीश्वरः / सर्वज्ञो ऽर्हमहाभिज्ञः काश्यपाख्यस्तथागतः // svayambhup_7.7 //

स संबुद्धो महापुर्या वाराणस्यामुपाश्रमे / मृगदावे जिनावासे विजहार ससांधिकः // svayambhup_7.8 //

तदा संबोधिसत्त्वो ऽहं ज्योतिराजा भिधःकिल / काश्यपस्य जगच्छाम्तुः शरणस्थ उपासकः // svayambhup_7.9 //

यदा स काश्यपः शास्ता सर्वत्रैधातुकाधिपः / सद्धर्म्मं समुपादेष्टुं सभासने समाश्रयेत् // svayambhup_7.10 //

तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः / ब्रह्मशक्रादयो देवाः सर्वे लोकाधिपा अपि // svayambhup_7.11 //

ग्रहास्तारागणश्चापि विद्याधराश्चसाप्सराः / सिद्धासाध्याश्च रुद्राश्च यक्ष गुह्यक किन्नराः // svayambhup_7.12 //

कुम्भाण्डा राक्षसाश्चापि नागाश्च गरुडा अपि / ऋषयस्तापसाश्चापि तीर्थिका ब्रह्मचारिणः // svayambhup_7.13 //

यतयो योगिनश्चापि तथान्येचाप्युपासकाः / ब्राह्मणा क्षत्रियाश्चापि राजानोपि महीभृतः // svayambhup_7.14 //

वैश्याश्च मन्त्रिणो ऽमात्या भृत्या सैन्याधिपागणा अपिः / शिल्पिनो वणिजश्चापि सार्थवाहो महाजनाः // svayambhup_7.15 //

पौरा जानपदा ग्राम्यानैगमाः पार्वता अपि / तथोन्य देशिका लोका अपि सर्व्वे समागताः // svayambhup_7.16 //

तत्र सभासनासीनं संबुद्ध स्तं मुनीश्वरं / भगवन्तं समालोक्य सर्वे संघाः समाययुः // svayambhup_7.17 //

भिक्षवः श्रावकाः सर्वे यतयो योगिनो ऽपिः / चैलकाव्रतिनश्चापि सर्वे उपासका अपि // svayambhup_7.18 //

भिक्षुण्योपि तथा सर्वाश्चैलिकाः व्रतिण्यः / श्राविकाश्चापिः तथान्याः समुपागताः // svayambhup_7.19 //

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा ऋषयो ब्रह्मचारिणः / तीर्थिका वैष्णवाः शैवार्निर्गन्थाश्च तपस्विनः // svayambhup_7.20 //

तथान्ये ऽपि समायाताः सद्धर्मगुणलालसाः / सर्वे ऽपि ते मुनीन्द्र स्तं दृष्ट्वा ययौ प्रमोदिताः // svayambhup_7.21 //

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकास्तं मुनीन्द्रं यथाक्रमं / अभ्यर्च्य विधिना नत्वा तत्सभायामुपाश्रयन् // svayambhup_7.22 //

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समन्ततः / पुरस्कृत्य मुनीन्द्रन्तं संपश्यन्तः समाहिताः // svayambhup_7.23 //

तत्सद्धर्म्मामृतं पातुं तृषार्त्ता इव सागरं / साञ्जलयः प्रसन्नास्याः समातस्थु यथाक्रमं // svayambhup_7.24 //

तांलोकान्समुपासीनान्सर्वान्सघान्सुरानपि / सर्वाल्लोकाधिपांश्चापि दृष्ट्वा स भगवाञ्जिनः // svayambhup_7.25 //

आर्यसत्यं समारभ्य संबोधि ज्ञानसाधनं / आदि मध्यान्त कल्याणं सद्धर्म्म समुपादिशत् // svayambhup_7.26 //

तत्सद्धर्म्मामृतं पीत्वा सर्वे ऽलोकाः प्रवोधिताः / सदा भद्रसुखं प्राप्नु समीच्छिरे सुसंवरं // svayambhup_7.27 //

ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः संबुद्ध गुणवाञ्छिनः / बोधिचर्या व्रतं धृत्वा संचरिरे सदा शुभे // svayambhup_7.28 //

तदा सर्वाणि कार्याणि कृत्वा वज्री स योगवित् / मञ्जुदेवः स भार्यान्ते स्वयं निर्वृतिमाययौ // svayambhup_7.29 //

ततो गत्वा महाचीने स मञ्जुश्री जिनाश्रमें / स्वदिव्यवपुराधाय तंस्थौ भार्या समन्वितः // svayambhup_7.30 //

अत्र तेषां शरीराणि शिष्याः सर्वे ऽपि पावके / संस्कृत्य विधिनास्थीनि गृहित्वा समशोधयन् // svayambhup_7.31 //

ततस्ते ऽत्र तदस्थीनिगर्व्यस्थाप्य यथाविधि / चैत्यं कृत्वा प्रतिस्थाप्य समभ्यर्च्य सदाभजन // svayambhup_7.32 //

येयीदं चैत्यमभ्यर्च्य भजन्ति श्रद्धया सदा / ते तस्य मञ्जुदेवस्य सद्धर्म्मगुणमाप्नुयुः // svayambhup_7.33 //

मत्वैवं येभिवाञ्छन्ति मञ्जुश्री धर्म्मसद्गुणं / अत्र मञ्जुश्री यश्चैत्य सर्वदा प्रभजन्तु ते // svayambhup_7.34 //

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण निशम्य ते सभाजनाः / सर्वे तथेति श्रुत्व प्रात्यनन्दत्प्रवोधिताः // svayambhup_7.35 //

अथासौ भगवान् भूयः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / मैत्रेय स्तं सभांचापि समालोक्यैवमादिशत् // svayambhup_7.36 //

तत श्चिराङ्गते काले गौडराष्ट्रे नराधिपः / अभूत्प्रचण्ड देवाख्यः श्रीमान् वज्रधरांशजः // svayambhup_7.37 //

स राजा सुचिरं राज्यं नीतिधर्म्मेण पालयन् / सर्वाल्लोकाञ्छुभे धर्मे नियुज्य समचारयत् // svayambhup_7.38 //

एतद्धर्म्मानुभावेन सदा तत्र समन्ततः / सुभिक्षं मंगलोत्साहं निरुत्पातनवर्क्तत // svayambhup_7.39 //

तदा सर्वे ऽपि ते लोकाः सद्धर्मगुणलालसाः / कुलधर्म समाचारा दानशीलव्रतारताः // svayambhup_7.40 //

सत्यसंघा निकाधीराश्चतुर्ब्रह्मविहारिणः / कुलेशभजनं कृत्वा प्राचरन्त मिथो हिते // svayambhup_7.41 //

दृष्ट्वा स नृपती राजा सर्वाल्लोकाञ्छुभार्थिनः / मुदितस्तान्समामन्त्रय सम्पश्यन्नेवमादिशत् // svayambhup_7.42 //

भो लोकाः पौरिकाः सर्वे सद्धर्म यदि वाञ्छथ / त्रिरत्न भजनं कृत्वा चरत बोधिसम्वरं // svayambhup_7.43 //

तेन यूयं शुभात्मानः परिशुद्धत्रिमण्डलाः / बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवत बोधिचारिणः // svayambhup_7.44 //

ततस्ते निर्मलात्मानो निःक्लेशो विमलेन्द्रियाः / अर्हन्ता बोधिमासाद्य सम्बुद्धपदमाप्स्यथः // svayambhup_7.45 //

इत्यादिष्टं नरेन्द्रेण सर्वे लोका निशंम्यते / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत्प्रवोधिताः // svayambhup_7.46 //

ततः सर्वे ऽपि ते लोका धृत्वा राज्ञानुशासनं / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्राचरन्त शुभाचरिं // svayambhup_7.47 //

दृष्ट्वा तान्सकलाल्लोकान् बोधिचर्या व्रतारतान् / महानन्द प्रसन्नात्मा पुनरेव व्यचिन्तयन् // svayambhup_7.48 //

सफलं जीवितं जन्म ममयेच्छासनारताः / सर्वे ऽलोकाः समाधाय प्रचरन्ति सदा शुभे // svayambhup_7.49 //

अथ प्रचण्डदेवौ ऽसौ दृष्ट्वा राज्यं महोत्सवं / संसारे ऽनर्थ संदृष्ट्वा चिन्तयामास सात्मवत् // svayambhup_7.50 //

अत्राहं जलसांक्रान्तो ऽनु नस्यां जिर्ण्णितेन्द्रियः / तदारोगाभिभूतो ऽपि व्रजेयंमणं ध्रुवं // svayambhup_7.51 //

तदत्रैव कियत्कालं तिष्ठेयं सन्सुखान्वितः / अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति भवचारिणां // svayambhup_7.52 //

सदा भवे भवेद् भद्रमेव सद्धर्म्मचारिणां / दुःखमेव सदा कामचारिणां भवचारणे // svayambhup_7.53 //

तस्मादहं परित्यज्य कामाश्रय गृहाश्रमं / निर्जने वन एकाकी विहरेयं समाहितः // svayambhup_7.54 //

स्मृत्वा रत्नत्रयं ध्यात्वा संबोधिनिहिताशयः / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संचरेयं जगद्धिते // svayambhup_7.55 //

इति निश्चित्य स प्राज्ञः प्रचण्डदेव आत्मवित् / नृपतिमन्त्रिणः सर्वान्समामन्त्र्यैवमादिशत् // svayambhup_7.56 //

भो सर्व मन्त्रिणो यूयं शृणुध्वं मे वचो हितं / अथ मयाख्यातं तथा चरितुमर्हथ // svayambhup_7.57 //

तद्यथा जरासाक्रान्तो वृद्धोस्यां जीर्णितेन्द्रियः / तथा रोगाभिभूतो ऽपि ग्रसिष्ये मृत्युना ध्रुवं // svayambhup_7.58 //

इति मे त्रस्यते चित्तं दुर्गति भयशंकितं / अवश्यं भाविनो भावा भवचारिणां // svayambhup_7.59 //

भवे भवेत् सदा भद्रमेव सद्धर्मचारिणां / दुःखमेव सदाकामचारिणां भवचारिणे // svayambhup_7.60 //

अनर्थराज्यं विषयोपभोग्यं भयंकरं सर्पभयाकुलं यत् / अनित्यमसारेति विचिन्त्य तत्र आगारमध्यावसितुं न रोचते // svayambhup_7.61 //

इति मत्वाहमुत्सृज्य कामाश्रयं गृहाश्रमं / वनाश्रमे शुभारामे विहर्तुमुत्सहे ऽधुना // svayambhup_7.62 //

तदहं स्वात्मजं पुत्रं शक्तिदेवं नृपासने / प्रतिष्ठाप्य नृपं कर्तुमिच्छामि सांप्रतं खलु // svayambhup_7.63 //

तद् भवन्तो निशम्यात्र सर्वे ऽपि मम शासनं / अभिषिंच्य नृपं कृत्वा भजतैनं ममात्मजं // svayambhup_7.64 //

इत्यादिष्टं नरेन्द्रेण श्रुत्वा ते मन्त्रिणो जनाः / प्रमाणं शासनं भर्तुरित्येवं प्रतिशुश्रुवः // svayambhup_7.65 //

तदा स राजा पुत्रं शक्तिदेवमामन्त्रयैवमाह / भेदो दण्डः सामदानमित्यत्युपायचतुष्टयं // svayambhup_7.66 //

अत्राहं जरसाभिक्रान्तं नूनं स्याद् निर्जितेन्द्रियं / तदा रोगाभिभूते ऽपि वज्रेयं मरणं धुवं // svayambhup_7.67 //

तद् वनाश्रयमिच्छामि श्रेयः श्लाघेन यत्मना / पुरो मृत्यु रिपुं हन्ति गृहसंरक्तमेव वा // svayambhup_7.68 //

तस्मात् संसारभीतो मे वहुधा भयशंकया / नात्र स्थातुं मनोरेमे गच्छामि निर्जनं वनं // svayambhup_7.69 //

तस्मात् मया यथा प्रोक्तं तथा चरितुमर्हसि / प्रजानां पालनं कृत्वा धर्मनीत्या समाचर // svayambhup_7.70 //

लोकान् मा खेख यत्तापैः कुलधर्म्म समाचर / परेष्वपि दयायुक्तैर्दानं हि श्रद्धया कुरु // svayambhup_7.71 //

प्राणातिपातादत्तादान काममिथ्यादिं मा कुरु / मा मृषावाद पैशून्यं पारुष्यं संभिन्नमेव च // svayambhup_7.72 //

माभिध्या व्यापाददोषैर्मिथ्यादृष्ट्यादि संत्यज / एतानि तानि सर्वाणि धारय दृढचेतसा // svayambhup_7.73 //

पापानां मूल एषो हि सुगतेनेति देशितः / इत्थं कृते ऽपि नृपतेरितयो न भविष्यति // svayambhup_7.74 //

तत्कस्मात् धर्म्मेण प्राप्यते राज्यं धर्म्मेण धनवर्द्धनं / धर्म्मेण धनसाध्यन्ते धर्म्मेण काम सिध्यते // svayambhup_7.75 //

कामसिध्येन मोक्षं च प्राप्यते नात्र संशयः / अनेन ज्ञानमार्गेण सशास नृपतिः सुतं // svayambhup_7.76 //

ततःस जनको राजा शक्तिदेवं ममात्मजं / अभिषिंच्य प्रतिस्थाप्य नृपासने नृपं व्यधात् // svayambhup_7.77 //

ज्ञानांकुशभयेनैव कुंचितः सगजो यथानिव / तत्र स जनकः सर्व पुत्राय सर्वमर्प्पयेत् // svayambhup_7.78 //

त्यक्त्वा परिग्रहान् सर्वान् पुनरेवमभाषत / अद्यारभ्यासि सर्वेषां लोकानामधिपः प्रभुं // svayambhup_7.79 //

सर्वधर्मानुशास्ता च सर्वसत्त्वहितार्थभृत् / नमाम पितरं तेन श्रुत्वा वाक्यं रसानिव // svayambhup_7.80 //

धृत्वाज्ञां ते यथा तात प्रजानां प्रतिपालने / इति प्रशाश्य ततो भूपः प्रचण्डदेव सन्मतिः // svayambhup_7.81 //

प्रबोध्य पुत्रपत्न्यादिं एको ययौ वनाश्रमे / तृणासनस तत्र स निर्जनेरण्ये विविक्ते उतजाश्रये // svayambhup_7.82 //

तृणासनसमासीन तस्थौ ध्यान समाहितः / तत्रैकं विहरन् कंचित्कालं स ऋषिधर्म्मभृत् // svayambhup_7.83 //

सर्वसत्त्वहितोत्साही मनसैवं व्यचिन्तयत् / किमेवं निर्ज्जने ऽरण्ये ध्यात्वैको विहरन्निह // svayambhup_7.84 //

कस्मै समुपदेक्ष्यामि सद्धर्म्म बोधिसाधनं / दानशीलक्षमावीर्यध्यानप्रज्ञासमुद्भवं // svayambhup_7.85 //

पुण्यं सत्त्वहितार्थाय समाख्यातं मुनीश्वरैः / तदेवं निर्ज्जने स्थित्वा किं मे धर्मार्थसाधनं // svayambhup_7.86 //

विना सत्त्वहितार्थेन निरर्थ तपसापि हि / किमत्र दुष्करेणापि तपसा सिद्धिसाधनं // svayambhup_7.87 //

केवलं सद्गतौ श्रीमत्सौख्यलाभार्थमेव यत् / विना सत्त्वहितार्थेन निष्फलं सिद्धिसाधनं // svayambhup_7.88 //

तदत्र निर्ज्जने स्थित्वा तपसा निष्फलं मम / यत्सत्त्वानां हितार्थाय धर्म्मश्रीगुणसाधनं // svayambhup_7.89 //

विद्यासिद्धिः समृद्धिश्च क्षणं वीर्यबलं शुभं / तत् ममैतानि सर्वाणि संसिद्धि संमितान्यपि // svayambhup_7.90 //

विना सत्त्वहितार्थेन निरर्थानि पशोरिव / तदिदं व्रतमृसृज्य दुष्करं बोधिमानसः // svayambhup_7.91 //

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा चरे ऽहं जगद्धिते / तस्मात् तीर्थेषु तीर्थेषु पीठेषु पुण्यभूमिषु // svayambhup_7.92 //

सद्धर्म्मदेशनां कुर्वन् सत्त्वेभ्यः प्रचराण्यहं / एतत्पुण्यविशुद्धात्मा परिशुद्धत्रिमण्डलः // svayambhup_7.93 //

आशु बोधिं समासाद्य संबुद्धपद माप्नुयां / इति निश्चित्य स प्राज्ञः प्रचण्डदेव उत्थितः // svayambhup_7.94 //

ततः सत्त्वहितार्थेन प्रचचार समाहितः / एवं सः प्रचरन् धर्म्ममुपदेश्य समन्ततः // svayambhup_7.95 //

पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु पीठेषु प्राग्रमन् मुदा / एवं भ्रमन् स सर्वत्र भूतलेषु यथाक्रमं // svayambhup_7.96 //

क्रमेण संचरन्नत्र हिमालये समाययौ / अत्रायातः स संविक्ष्य सर्वत्र संप्रमोदितः // svayambhup_7.97 //

अहो हीदं महापीठमितिप्रोक्ताभ्यनन्दत / ततः स इदमालोक्य धर्म्मधातुं जिनालयं // svayambhup_7.98 //

ज्योतिरूप्यं प्रसन्नात्मा प्रणत्वैह समाययौ / अत्र स समुपागत्य संमिक्ष्येनं जिनालयं // svayambhup_7.99 //

यथाविधि समभ्यर्च्य श्रद्धाभक्ति प्रसन्नधीः / नैकप्रदक्षिणीकृत्य स्तुत्वा गीतैर्मनोहरैः // svayambhup_7.100 //

अष्टांगै प्रणतिं कृत्वा ध्यात्वा जप्त्वा भजन् मुदा / ततश्चेदं स संवीक्ष्य मञ्जुदेवस्य निर्म्मितं // svayambhup_7.101 //

चैत्यमभ्यर्च्य संस्तुत्वा गीतैर्नत्वा भजन् मुदा / ततो ऽसौ च महादेवी योनिरूपां खगाननां // svayambhup_7.102 //

समालोक्य प्रसन्नात्मा यथाविधि समर्च्चयेत् / तत्रापि स महासत्त्व स्तुत्वा गीतैर्मनोहरैः // svayambhup_7.103 //

अष्टाङ्गैः प्रणतिं कृत्वा प्रदक्षिणात्यनेकशः / श्रद्धया शरणं गत्वा स्मृत्वा ध्यात्वा समाहितः // svayambhup_7.104 //

तद् विद्या धारणीमन्त्रं जपित्वा प्राभ्यनन्दत / ततो ऽसौ च महासत्त्वो वाग्मतीप्रमुखान्यपि // svayambhup_7.105 //

तीर्थान्येतानि सर्वाणि स समीक्ष्य प्राभ्यनन्दत / तत स तेषु तीर्थेषु सर्वेष्वपि यथाक्रमं // svayambhup_7.106 //

स्नात्वा दानव्रतादीनि कृत्वा भजन् प्रमोदितः / ततो ऽष्टौ वीतरागांश्च दृष्ट्वा स संप्रहर्षितः // svayambhup_7.107 //

यथाविधि समभ्यर्च्य स्तुत्वा नत्वा भजन् क्रमात् / ततः प्रचण्डदेवः स बोधिसत्त्वः प्रसादितः // svayambhup_7.108 //

अत्रैव सर्वदाश्रित्य व्रतं चरितुमैच्छत / ततः स विमलालोक्य हिमालये समन्ततः // svayambhup_7.109 //

सद्धर्म परमानन्दं भुक्त्वोत्सहे सुनिवृत्तौ / ततः स मञ्जुदेवस्य शिष्यं शासन सम्भृतं // svayambhup_7.110 //

सद्गुरुं समुपाश्रित्य प्रार्थयदेवमानतः / भदन्तात्र पुण्यक्षेत्रे महापीठे हिमालये // svayambhup_7.111 //

प्रब्रज्यासम्बरं धृत्वा संस्थातुमुत्सहे सदाः / तद् भवान् कृपया महयं संबोधिज्ञानसाधनं // svayambhup_7.112 //

प्रब्रज्यासम्वरं दातुं समर्हति जगद्धिते / इति संप्रार्थितं तेन निशम्य स गुणाकरः // svayambhup_7.113 //

बोधिसत्त्वं सुविज्ञं तं सम्पश्यन्नेवमब्रवीत् / एहि भद्र समीच्छा ते यद्यस्ति बौद्धसम्बरे // svayambhup_7.114 //

प्रवज्या व्रतमाधाय संचरस्व समाहितः / इत्युक्त्वा स महाभिज्ञः प्रव्रजितं विधाय तं // svayambhup_7.115 //

बोधिचर्याव्रतं दत्वा प्रचारयेज्जगद्धिते / तत्र स मुण्डितपात्री सुरक्त चीवरावृतः // svayambhup_7.116 //

ब्रह्मचारी यतिर्भिक्षुनिः क्लेशोर्हन् सुधीरभूत् //

शान्तश्रीभिक्षुरिति नामो ऽभूत् / ततः स सर्वविच्छास्ता बोधिसत्त्वा हितार्थदिक् // svayambhup_7.117 //

स देवासुरलोकानामपि वन्द्यार्चितो ऽभवत् / तदारभ्य स शान्तश्रीधर्मधातो जिनालये // svayambhup_7.118 //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा तस्थौ बोधिव्रतं चरन् / स एकस्मिन् दिने चेमं ज्योतीरूपं प्रभास्वरं // svayambhup_7.119 //

रत्नपद्मासनासीनं पश्यन्नेवं व्यचिन्तयेत् / अहो ह्ययं स्वयं जातो ज्योतिरूपो प्रभास्वरः // svayambhup_7.120 //

रत्नपद्मासनासीनः संतिष्ठते जगद्धिते / कियत्कालमयं श्रीमान् धर्म्मधातुर्जिनालयः // svayambhup_7.121 //

एवं संभाषयन् लोकान् संस्थास्यते जगद्धिते / यतः कलौ समया ते लोक पञ्चकषायिते // svayambhup_7.122 //

सर्वे लोका दुराचारा भविष्यन्ति दुराशयाः / मदाभिमानिनो दुष्टा लोभिनः कामचारिणः // svayambhup_7.123 //

ईर्ष्यालवः प्रमत्ताश्च मात्सर्यव्याकुलाशयाः / क्लेशाहंकारगर्वान्धा निर्विवेकाः प्रमादिनः // svayambhup_7.124 //

कामभोगातिसंरक्ता दशाकुशलचारिणः / तदा कथमयं श्रीमान् ज्योतीरूपः प्रभास्वरः // svayambhup_7.125 //

रत्नपद्मासनासीन एवं तिष्ठेज्जगद्धिते / नूनं ये लोभिनो दुष्टाः क्लेशव्याकुलमानसाः // svayambhup_7.126 //

इमं चैत्यं प्रतिक्षिप्य रत्नानि संहरेत् तदा / दुष्टा च तथान्ये ऽपि दुष्टाः क्लेशाभिमानिनः // svayambhup_7.127 //

ज्योतीरूपमिमं चैत्यं ध्वंसयिष्यन्ति सर्वथा / एवं तदा कलौ काले ध्वंसिते ऽस्मिन् जिनालये // svayambhup_7.128 //

महापातकसंभूतं महोत्पातं भवेद् ध्रुवं / इति हेतोरहं धर्मधातोरस्य सुरक्षणे // svayambhup_7.129 //

गुप्तिकर्त्तु शिलाछाद्य चैत्यं कुर्या महोछ्रयं / तदा सर्वे ऽपि लोकास्ते इमं स्तूपं महोछ्रितं // svayambhup_7.130 //

समीक्ष्य श्रद्धया भक्त्या भजिष्यन्ति प्रसादिताः / तदैतत् पुण्यभावेन सर्वदात्र समन्ततः // svayambhup_7.131 //

सुभिक्षं मङ्गलोत्साहं निरुत्पातं भवेद् ध्रुवं / इति ध्यात्वा स शान्तश्रीः शास्तारं तं पुनर्मुदा // svayambhup_7.132 //

उपेत्य साञ्जलिर्नत्वा प्रार्थयदेवमादरात् / भदन्त सद्गुरोशास्तर्यदिच्छामिह साम्प्रतं // svayambhup_7.133 //

धर्म्माधातुमिमं चैत्यं गुप्ति कर्त्तुं सुरक्षणे / तदूर्द्ध शिलयाछाद्य स्वीष्टिकाभिः समुछ्रितं // svayambhup_7.134 //

स्तूपं कृत्वा प्रतिष्ठाप्य स्थिरीकर्त्तुं समुत्सहे / इत्यत्र मे भवाञ्छास्ता गुप्ति कृत्वाभिरक्षणे // svayambhup_7.135 //

धर्म्मधातोः जगद्भर्त्तुरनुज्ञां दातुमर्हति / इति संप्रार्थिते तेन शान्तश्रिया निशम्य सः // svayambhup_7.136 //

महामतिर्महासत्त्वं तं पश्यन्नेवमब्रवीत् / भद्रस्वंयम्भूवांस्तस्य गुप्तिकर्त्तुं यदीच्छसि // svayambhup_7.137 //

प्रत्येकं श्रावकं यानं मुक्त्वा महति संश्रितः / वज्राभिषेकमादाय चर वज्रव्रतं पुनः // svayambhup_7.138 //

ततो मारान् विनिर्ज्जित्य समाराध्य जिनेश्वरं / संप्रार्थ्य शिलयाच्छाद्य कुरु स्तूपं समुछ्रितं // svayambhup_7.139 //

इति शास्ता समादिष्टं निशम्य स प्रमोदितः / शास्तारं तं प्रणत्वा च प्रार्थयदेवमादरात् // svayambhup_7.140 //

सद्गुरुर्मे भवाञ्छास्ता धर्म्मधातुसुरक्षणे / वज्रचर्याव्रतं दत्वा चारय मां जगद्धिते // svayambhup_7.141 //

इति संप्रार्थिते तेन शान्तश्रिया निशम्य सः / महामतिर्महासत्त्वं तं समीक्ष्यैवमब्रवीत् // svayambhup_7.142 //

यदि श्रद्धास्ति ते भद्र वज्रचर्या महाव्रतं / यथाविधि प्रदास्यामि तद् गृहाण जगद्धिते // svayambhup_7.143 //

इत्युक्त्वा स महाचार्यस्तस्मै शान्तश्रिये क्रमात् / साभिषेकं महायाने वज्रचर्याव्रतं ददौ // svayambhup_7.144 //

शान्तश्रीवज्राचार्य इति स्थापितः तत्क्षणे ऽर्ये चाधिज्ञप्राप्तो ऽभूत् / ततः प्राप्ताभिषेकः स शान्तश्री वज्रयोगवित् // svayambhup_7.145 //

स स्वात्मा दक्षिणां तस्मै गुरवे प्रददौ मुदा / ततः स वज्रधृग् योगी महाभिज्ञः सुसिद्धिमान् // svayambhup_7.146 //

स्वकुलेशं समाराध्य सगणं प्राभजन् मुदा / ततः स वज्रधृग् योगी महाभिज्ञः सुसिद्धिमान् // svayambhup_7.147 //

सद्धर्म्मसाधनोत्साही सर्वविद्याधिपोप्यभूत् / ततः सास्तुरनुज्ञां स समासाद्य प्रसादितः // svayambhup_7.148 //

धर्मधातुं समाराध्य प्रार्थयदेवमानतः / भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां रक्षणाय यत् // svayambhup_7.149 //

ज्योतीरूपं समाच्छाद्य चैत्यं कर्त्तुमिहोत्सहे / तद् भवान् त्रिजगन्नाथ कृपया मे प्रसीदतु // svayambhup_7.150 //

यद त्राप्यपरार्ध मे तत्सर्व क्षन्तुमर्हति / इति संप्रार्थ्य स प्राज्ञ ज्योतीरूपं जिनालयं // svayambhup_7.151 //

स रत्नपद्माछाद्य शिलया समगोपयत् / तदुपरीष्टिकाभिश्च विधाय चैत्यमुच्छ्रितं // svayambhup_7.152 //

यथाविधि प्रतिष्ठाप्य महोत्साहैः सदाभजत् / तत इदञ्च पुच्छाग्रं मञ्जुदेवस्य निर्म्मितं // svayambhup_7.153 //

चैत्यं स शिलयाछाद्य स्तूपं व्यधात्तथोत्तमं / इदं स्तूपं च स शान्तश्रीः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि // svayambhup_7.154 //

सर्वदा श्रद्धया भक्त्या महोत्साहैर्मुदाभजत् / ततश्चासौ महाचार्यं आराध्य पञ्चदेवताः // svayambhup_7.155 //

पञ्च सुताः पुरेष्वेवं प्रतिष्ठाप्य सदाभजत् / तद् यथा देवता पञ्च प्रथमं वायुदेवता // svayambhup_7.156 //

वायुपुरे प्रतिष्ठाप्य वह्निपुरो ऽग्निदेवता / नागपुरे च नागेन्द्रो वसुपुरे वसुन्धरां // svayambhup_7.157 //

शान्तिपुरे महाश्रीमत्सम्बरं सुगणं तथा / एतान् सर्वान् समाराध्य स आचार्य यथाविधि // svayambhup_7.158 //

महोत्साहैः समभ्यर्च्य प्राभजन् सर्वदा मुदा / एवं कृत्वा स आचार्य शान्तश्रीः कृतकृत्यौ महर्द्धिकः // svayambhup_7.159 //

भद्रश्रीमन्त्रसंसिद्धः सर्वविद्याधिपो ऽभवत् / ततो भूयः स आचार्यो बोधिसत्त्वा महामतिः // svayambhup_7.160 //

सर्वसत्त्वहितोत्साही ध्यात्वैवं समचिन्तयत् / अत्रैवमहमाराध्य सर्वान् देवान् यथाविधि // svayambhup_7.161 //

प्रतिष्ठाप्य समभ्यर्च्य महोत्साहैर्भजे मुदा / तथात्र सर्वदा धर्म्मधातुवागीश्वरं सदा // svayambhup_7.162 //

स्मृत्वा ध्यात्वा समाराध्य संतिष्ठेयं जगद्धिते / इति ध्यात्वा स शान्तश्रीराचार्यस्त्रिगुणार्थभृत् // svayambhup_7.163 //

सर्वसत्त्वहितार्थेन तथावत्रैव नन्दितः / एवं ता देवता भक्त्या भजन्ति ये यथाविधि // svayambhup_7.164 //

ते भद्रश्रीगुणापन्ना भवेयुर्बोधिचारिणः / तद् विशेषफलं चापि शृणु मैत्रेय सांप्रतं // svayambhup_7.165 //

सर्व सत्त्वानुबोधार्थ वक्ष्याम्यत्र समासतः / तद्यथा ये समाराध्य सगणां वायुदेवतां // svayambhup_7.166 //

यथाविधि समभ्यर्च्य संभजन्ते समादरात् / तेषां वातमहोत्पातभयं क्वापि न विद्यते // svayambhup_7.167 //

नीरोग्यं श्रीसमापन्नं कामभोज्यं सदा भवे / ये चाप्येवं समाराध्य सगणां वह्निदेवतां // svayambhup_7.168 //

यथाविधि समभ्यर्च्य सम्भजन्ते समादरात् / तेषां वह्निमहोत्पातं भयं क्वापि न विद्यते // svayambhup_7.169 //

परिपुष्टेन्द्रियारोग्य महासौख्यं सदा भवे / ये चाप्येवं समाराध्य सगणां नागदेवतां // svayambhup_7.170 //

यथाविधि समभ्यर्च्य प्रभजन्ते सदा मुदा / तेषां न विद्यते क्वापि दुर्भिक्षोत्पातजं भयं // svayambhup_7.171 //

भद्रश्रीरत्नसंपत्तिकामभोज्यं सदा भवे / ये चाप्येवं समाराध्य सगणां श्रीबसुन्धरां // svayambhup_7.172 //

यथाविधि समभ्यर्च्य संभजन्ते समादरात् / तेषां दारिद्रयदुःखादि भयं नास्ति कदाचन // svayambhup_7.173 //

भद्रश्रीसद्गुणापन्नमहासंपत्सुखं सदा / ये चाप्येवं समाराध्य सगणं सम्बरं जिनं // svayambhup_7.174 //

यथाविधि समभ्यर्च्य संभजन्ते सदादरात् / तेषां मारापसर्ग्ग च भयं क्वापि न विद्यते // svayambhup_7.175 //

सद्धर्म्मरत्नसंपत्तिमहैश्वर्यसुखं सदा / ये चेदं चैत्यमाराध्य मञ्जुदेवस्य निर्म्मितं // svayambhup_7.176 //

यथाविधि समभ्यर्च्य संभजन्ते समादरात् / तद्दुर्भ्भगा दुराचारा दुष्टा स्युर्न कदाचन // svayambhup_7.177 //

सर्वे धर्माधिपा नाथा भवेयुः श्रीगुणाकराः / ये चापीदं समाराध्य धर्म्मधातुं जिनालयं // svayambhup_7.178 //