उदानवर्ग

उदानवर्ग

1 अनित्य.वर्ग

सिद्धम्(Uv_1.0)

स्तीनम्.इद्धम्.विनोद्य.इह.सम्प्रहर्ष्य.च.मानसम् /[.स्तीनमिद्धम्.] शृणुत.इमम्.प्रवक्ष्यामि उदानम्.जिन.भाषितम् // Uv_1.1

एवम्.उक्तम्.भगवता.सर्व.अभिज्ञेन.तायिना / अनुकम्पकेन.ऋषिणा शरीर.अन्तिम.धारिणा // Uv_1.2

अनित्या.बत.संस्कारा.उत्पाद.व्यय.धर्मिणः / उत्पद्य.हि.निरुध्यन्ते.तेषाम्.व्युपशमः.सुखम् // Uv_1.3

को.नु.हर्षः.क;आनन्द;एवम्.प्रज्वलिते.सति / अन्ध.कारम्.प्रविष्टाः.स्थ.प्रदीपम्.न.गवेषथ // Uv_1.4

यानि.इमान्य्.अपविद्धानि.विक्षिप्तानि.दिशो.दिशम् / कपोत.वर्णान्य्.अस्थीनि.तानि.द्र्ष्ट्वा.इह.का.रतिः // Uv_1.5

याम्.एव.प्रथमाम्.रात्रिम्.गर्भे.वसति.मानवः / अविष्ठितः.स.व्रजति.गतश्.च.न.निवर्तते // Uv_1.6

सायम्.एके.न.दृश्यन्ते.काल्यम्.दृष्टा.महा.जनाः / काल्यम्.च.एके.न.दृष्यन्ते.सायम्.दृष्टा.महा.जनाः // Uv_1.7

तत्र.को.विश्वसेन्.मर्त्यो.दहरो.अस्मि.इति.जीविते / दहरा.अपि.ंरियन्ते.हि.नरा.नार्यश्.च.न्.एकशः //[.अनेकशः.] Uv_1.8

गर्भ;एके.विनश्यन्ते.तथा.एके.सूतिका.कुले / परिसृप्तास्.तथा.ह्य्.एके.तथा.एके.परिधाविनः // Uv_1.9

ये.च.वृद्धा.ये.च.दह्रा.ये.च.मध्यम.पुरुषाः /[.पूरुषाः.] अनुपूर्वम्.प्रव्रजन्ति.फलम्.पक्वम्.व.बन्धनात् // Uv_1.10

यथा.फलानाम्.पक्वानाम्.नित्यम्.पतनतो.भयम् / एवम्.जातस्य.मर्त्यस्य.नित्यम्.मरणतो.भयम् // Uv_1.11

यथा.अपि.कुम्भ.कारेण.मृत्तिका.भाजनम्.कृतम् / सर्वम्.भेदन.पर्यन्तम्.एवम्.मर्त्यस्य.जीवितम् // Uv_1.12

यथा.अपि.तन्त्रे.वितते.यद्.यद्.उक्तम्.समुप्यते / अल्पम्.भवति.वातव्यम्.एवम्.मर्त्यस्य.जीवितम् // Uv_1.13

यथा.अपि.व - - - - - - - - - - - - - - - - - / - - - घतनो.भवति;एवम्.मर्त्यस्य.जीवितम् // Uv_1.14

यथा.नदी.पार्वतीया.गच्छते.न.निवर्तते / एवम्.आयुर्.मनुष्याणाम्.गच्छते.न.निवर्तते // Uv_1.15

किसरम्.च.परित्तम्.च.तच्.च.दुह्खेन.सम्युतम् / उदके.दण्ड.राजी.इव.क्षिप्रम्.एव.विनश्यति // Uv_1.16

यथा.दण्डेन.गोपालो.गाः.प्रापयति.गोचरम् / एवम्.रोगैर्.जरा.मृत्युः.आयुः.प्रापयते.नृणाम् // Uv_1.17

अतियान्ति.ह्य्.अहो.रात्रा.जीवितम्.च.उपरुध्यते / आयुः.क्षीयति.मर्त्यानाम्.कुनदीषु.यथा.ओदकम् // ........................ जीवितम्.च.उपरुध्यते / ................................................ // Uv_1.18

दीर्घा.जागरतो.रात्रिर्.दीर्घम्.श्रान्तस्य.योजनम् / दीर्घो.बालस्य.संसारः.सद्धर्मम्.अविजानतः // Uv_1.19

पुत्रो.मे.अस्ति.धनम्.मे.अस्ति.इत्य्.एवम्.बालो.विहन्यते / आत्मा.एव.ह्य्.आत्मनो.न.अस्ति.कस्य.पुत्रः.कुतो.धनम् // मरणे ........................................... / ................................................. // Uv_1.20

अनेकानि.सहस्राणि.नर.नारी.शतानि.च / भोगान्.वै.समुदानीय.वशम्.गच्छन्ति.मृत्युनः // Uv_1.21

सर्वे.क्षय.अन्ता.निचयाः.पतन.अन्ताः.समुच्छ्रयाः / सम्योगा.विप्रयोग.अन्ता.मरण.अन्तम्.हि.जीवितम् // Uv_1.22

सर्वे.सत्त्वा.मरिष्यन्ति.मरण.अन्तम्.हि.जीवितम् /[.सत्वा.] यथा.कर्म.गमिष्यन्ति.पुण्य.पाप.फल.उपगाः // Uv_1.23

नरकम्.पाप.कर्माणः.कृत.पुण्यास्.तु.सद्.गतिम् / अन्ये.तु.मार्गम्.भाव्य.इह.निर्वास्यन्ति.निरास्रवाः //[.भाव्येह.] Uv_1.24

न.एव.अन्तरीक्.से.न.समुद्र.मध्ये.न.पर्वतानाम्.विवरम्.प्रविश्य / न.विद्यते.असौ.पृथिवी.प्रदेशो.यत्र.स्थितम्.न.प्रसहेत.मृत्युह् // Uv_1.25

ये.च.इह.भूता.भविष्यन्ति.वा.पुनः.सर्वे.गमिष्यन्ति.प्रहाय.देहम् / ताम्.सर्व.हानिम्.कुशलो.विदित्वा.धर्मे.स्थितो.ब्रह्मचर्यम्.चरेत // Uv_1.26

जीर्णम्.च.दृष्ट्वा.इह.तथा.एव.रोगिणम्.मृतम्.च.दृष्ट्वा.व्यपयात.चेतसम् / जहौ.स.धीरो.गृह.बन्धनानि.कामा.हि.लोकस्य.न.सुप्रहेयाः // Uv_1.27

जीर्यन्ति.वै.राज.रथाः.सुचित्रा.ह्य्.अथो.शरीरम्.अपि.जराम्.उपैति / सताम्.तु.धर्मो.न.जराम्.उपैति.सन्तो.हि.तम्.सत्सु.निवेदयन्ति // Uv_1.28

धिक्.त्वाम्.अस्तु.जरे.ग्राम्ये.विरूप.करणी.ह्य्.असि / तथा.मनो.रमम्.बिम्बम्.जरया.ह्य्.अभिमर्दितम् // Uv_1.29

यो.अपि.वर्ष.शतम्.जीवेत्.सो.अपि.मृत्यु.परायणः / अनु.ह्य्.एनम्.जरा.हन्ति.व्याधिर्.वा.यदि.वा.अन्तकः // Uv_1.30

सदा.व्रजन्ति.ह्य्.अनिवर्तमाना.दिवा.च.रात्रौ.च.विलुज्यमानाः / मत्स्या;इव.अतीव.हि.तप्यमाना.दुह्खेन.जाति.मरणेन.युक्ताः // .......... / .......... / Uv_1.31

आयुर्.दिवा.च.रात्रौ.च.चरतस्.तिष्ठतस्.तथा / नदीनाम्.वा.यथा.स्रोतो.गच्छते.न.निवर्तते // Uv_1.32

येषाम्.रात्रि.दिव.अपाये.ह्य्.आयुर्.अल्पतरम्.भवेत् / अल्प.उदके.व.मत्स्यानाम्.का.नु.तेषाम्.रतिर्.भवेत् // Uv_1.33

परिजीर्णम्.इदम्.रूपम्.रोग.नीडम्.प्रभङ्गुरम् / भेत्स्यते.पूत्य्.असंदेहम्.मरण.अन्तम्.हि.जीवितम् // Uv_1.34

अचिरम्.बत.कायो.अयम्.पृथिवीम्.अधिशेष्यते / शुन्यो.व्यपेत.विज्ञानो.निरस्तम्.वा.कडङ्गरम् //[.शून्यो.] Uv_1.35

किम्.अनेन.शरीरेण.स्रवता.पूउतिना.सदा / नित्यम्.रोग.अभिभूतेन.जरा.मरण.भीरुणा // Uv_1.36

अनेन.पूति.कायेन.ह्य्.आतुरेण.प्रभङ्गुणा / निगच्छथ.पराम्.शान्तिम्.योग.क्षेमम्.अनुत्तरम् // Uv_1.37

इह.वर्षम्.करिष्यामि.हेमन्तम्.ग्रीष्मम्.एव.च / बालो.विचिन्तयत्य्.एवम्.अन्तरायम्.न.पश्यति // Uv_1.38

तम्.पुत्र.पशु.सम्मत्तम्.व्यासक्त.मनसम्.नरम् / सुत्पम्.ग्रामम्.महौघ.एव.मृत्युर्.आदाय.गच्छति //[.महौघैव.] Uv_1.39

न.सन्ति.पुत्रास्.त्राणाय.न.पिता.न.अपि.बान्धवाः / अन्तकेन.अभिभूतस्य.न.हि.त्राणा.भवन्ति.ते // Uv_1.40

इदम्.कृतम्.मे.कर्तव्यम्.इदम्.कृत्वा.भविष्यति / इत्य्.एवम्.स्पन्दतो.मर्त्यान्.जरा.मृत्युश्.च.मर्दति // Uv_1.41

तस्मात्.सदा.ध्यान.रताः.समाहिता.ह्य्.आतापिनो.जाति.जरा.अन्त.दर्शिनः / मारम्.ससैन्यम्.ह्य्.अभिभूय.भिक्षवो.भवेत.जाती.मरणस्य.पारगाः // Uv_1.42

2 कामवर्ग

काम.जानामि.ते.मूलम्.संकल्पात्.काम.जायसे / न.त्वाम्.संकल्पयिष्यामि.ततो.मे.न.भविष्यसि // Uv_2.1

कामेभ्यो.जायते.शोकः.कामेभ्यो.जायते.भयम् / कामेभ्यो.विप्रमुक्तानाम्.न.अस्ति.शोकः.कुतो.भयम् // Uv_2.2

रतिभ्यो.जायते.शोको.रतिभ्यो.जायते.भयम् / रतिभ्ह्यो.विप्रमुक्तानाम्.न.अस्ति.शोकः.कुतो.भयम् // Uv_2.3

मधुर.अग्रा.विपाके.तु.कटुका.ह्य्.अभिनन्दिताः / कामा.दहन्ति.वै.बालान्.उल्का.इव.अमुञ्चतः.करम् // Uv_2.4

न.तद्.दृढम्.बन्धनम्.आहुर्.आर्या.यद्.आयसम्.दारवम्.बल्बजम्.वा / संरक्त.चित्तस्य.हि.मन्द.बुद्धेः.पुत्रेषु.दारेषु.च.या;अवेक्षा // Uv_2.5

एतद् दृढम्.बन्धनम्.आहुर्.आर्याः.समन्ततः.सुस्थिरम्.दुष्प्रमोक्षम् / एतद्.अपि.छित्त्वा.तु.परिव्रजन्ति.ह्य्.अनपेक्षिणः.काम.सुखम्.प्रहाय // Uv_2.6

न.ते.कामा.यानि.चित्राणि.लोके.संकल्प.रागः.पुरुषस्य.कामः / तिष्ठन्ति.चित्राणि.तथा.एव.लोके;अथ.अत्र.धीरा.विनयन्ति.छन्दम् //[.च्छन्दम्.] Uv_2.7

न.सन्ति.नित्या.मनुजेषु.कामाः.सन्ति.त्व्.अनित्याः.कामिनो.यत्र.बद्धाः / तांस्.तु.प्रहाय.ह्य्.अपुनर्.भवाय.ह्य्.अनागतम्.मृत्यु.धेयम्.वदामि // Uv_2.8

छन्द.जातो.ह्य्.अवस्रावी.मनसा.अनाविलो.भवेत् / कामेषु.त्व्.अप्रतिबद्ध.चित्त;ऊर्ध्व.स्रोतो.निरुच्यते // Uv_2.9

अनुपूर्वेण.मेधावी.स्तोकम्.स्तोकम्.क्षणे.क्षणे / कर्मारो.रजतस्य.एव.निर्धमेन्.मलम्.आत्मनः // Uv_2.10

रथ.कार;इव.चर्मणः.परिकर्तन्न्.उपानहम् / यद्.यज्.जहाति.कामानाम्.तत्.तत्.सम्पद्यते.सुखम् // Uv_2.11

सर्वम्.चेत्.सुखम्.इच्छेत.सर्व.कामान्.परित्यजेत् /[.कामाम्.] सर्व.काम.परित्यागी.ह्य्.अत्यन्तम्.सुखम्.एधते // Uv_2.12

यावत्.कामान्.अनुसरन्.न.तृप्तिम्.मनसो.अध्यगात् / ततो.निवृत्तिम्.प्रतिपश्यमानास्.ते.वै.तृप्ताः.प्रज्ञया.ये.सुतृप्ताः // Uv_2.13

श्रेयसी.प्रज्ञया.तृप्तिर्.न.हि.कामैर्.वितृप्यते / प्रज्ञया.पुरुषम्.तृप्तम्.तृष्णा.न.कुरुते.वशम् // Uv_2.14

गृद्धा.हि.कामेषु.नराः.प्रमत्ता.ह्य्.अधर्मे.बत.ते.रताः / अन्तरायम्.न.ते.पश्यन्त्य्.अल्पके.जीविते.सति / Uv_2.15

दुर्मेधसम्.हन्ति.भोगो.न.त्व्.इह.आत्म.गवेषिणम् / दुर्मेधा.भोग.तृष्णाभिर्.हन्त्य्.आत्मानम्.अथो.परान् // Uv_2.16

न.कर्षापण.वर्षेण.तृप्तिः.कामैर्.हि.विद्यते / अल्प.आस्वाद.सुखाः.कामा;इति.विज्ञाय.पण्डितः // Uv_2.17

अपि.दिव्येषु.कामेषु.स.रतिम्.न.अधिगच्छति / तृष्णा.क्षय.रतो.भवति.बुद्धानाम्.श्रावकः.सदा // Uv_2.18

पर्वतो.अपि.सुवर्णस्य.समो.हिमवता.भवेत् / वित्तम्.तम्.नालम्.एकस्य.एतज्.ज्ञात्वा.समम्.चरेत् //[.वित्तम्.तम्.न.अलम्.एकस्य.] Uv_2.19

दुह्खम्.हि.यो.वेद.यतो.निदानम्.कामेषु.जन्तु.स.कथम्.रमेत / उपधिम्.हि.लोके.शल्यम्.इति.मत्वा.तस्य.एव.धीरो.विनयाय.शिक्षेत् // Uv_2.20

3 तृष्णावर्ग

वितर्क.प्रमथितस्य.जन्तुनस्.तीव्र.रागस्य.शुभ.अनुदर्शिनः / भूयस्.तृष्णा.प्रवर्धते.गाढम्.ह्य्.एष.करोति.बन्धनम् // Uv_3.1

वितर्क.व्युपशमे.तु.यो.रतो.ह्य्.अशुभम्.भावयते.सदा.स्मृतः / तृष्णा.ह्य्.एष.प्रहास्यते.स.तु.खलु.पूति.करोति.बन्धनम् //[.एषा.]? Uv_3.2

काम.अन्ध.जाल.प्रक्षिप्तास्.तृष्णया.आच्छादिताः.प्रजाः / प्रमत्ता.बन्धने.बद्धा.मत्स्यवत्.कुपिना.मुखे / जरा.मरणम्.आयान्ति.वत्सः.क्षीरपक;इव.मातरम् // Uv_3.3

मनुजस्य.प्रमत्त.चारिणस्.तृष्णा.वर्धति.मालुता.इव.हि /[.मालुतेव.हि.] स.हि.संसरते.पुनः.पुनः.फलम्.इच्छन्न्.इव.वानरो.वने // Uv_3.4

सरितानि.वै.स्नेहितानि.वै.सौमनस्यानि.भवन्ति.जन्तुनः / ये.सातसिताः.सुख.एषिणस्.ते.वै.जाति.जरा.उपगा.नराः // Uv_3.5

तृष्णाभिर्.उपस्कृताः.प्रजाः.परिधावन्ति.शशा.व.वागुराम् / सम्योजनैः.सङ्ग.सक्ता.दुह्खम्.यान्ति.पुनः.पुनश्.चिर.रात्रम् // Uv_3.6

तृष्णया.ग्रथिताः.सत्त्वा.रक्त.चित्ता.भवा.भवे /[.सत्वा.] ते.योग.युक्त.मारेण.ह्य्.अयोग.क्षेमिणो.जनाः / जरा.मरणम्.आयान्ति.योगा.हि.दुरतिक्रमाः // Uv_3.7

यस्.तु.तृष्णाम्.प्रहाय.इह.वीत.तृष्णो.भवा.भवे / तृष्णया.विभवद्.भिक्षुर्.अनिच्छुः.परिनिर्वृतः // Uv_3.8

य;एताम्.सहते.ग्राम्याम्.तृष्णाम्.लोके.सुदुस्त्यजाम् / शोकास्.तस्य.प्रवर्धन्ते.ह्य्.अववृष्टा.बीरणा.यथा // Uv_3.9

यस्.त्व्.एताम्.त्यजते.ग्राम्याम्.तृष्णाम्.लोके.सुदुस्त्यजाम् / शोकास्.तस्य.निवर्तन्ते;उद.बिन्दुर्.इव.पुष्करात् // Uv_3.10

तद्.वै.वदामि.भद्रम्.वो.यावन्तः.स्थ.समागताः / तृष्णाम्.समूलम्.खनत.उशीर.अर्थी.इव.बीरणाम् / तृष्णायाः.खात.मूलाया.न.अस्ति.शोकः.कुतो.भयम् // Uv_3.11

तृष्णा.द्वितीयः.पुरुषो.दीर्घम्.अध्वानम्.आशया / पुनः.पुनः.संसरते.गर्भम्.एति.पुनः.पुनः / इत्थम्.भाव.अन्यथी.भावः.संसारे.त्व्.आगतिम्.गतिम् // Uv_3.12

ताम्.तु.तृष्णाम्.प्रहाय.इह.वीत.तृष्णो.भवा.भवे / न.असौ.पुनः.संसरते.तृष्णा.ह्य्.अस्य.न.विद्यते // Uv_3.13

यया.देवा.मनुष्याश्.च.सितास्.तिष्ठन्ति.हार्थिकाः / तरत.एताम्.विषक्तिकाम्.क्षणो.वो.मा.ह्य्.उपत्यगात् / क्षण.अतीता.हि.शोचन्ते.नरकेषु.समर्पिताः // Uv_3.14

तृष्णा.हि.हेतुः.सरिता.विषक्तिका.गण्डस्य.नित्यम्.विसृता.इह.जालिनी / लताम्.पिपासाम्.अपनीय.सर्वशो.निवर्तते.दुह्खम्.इदम्.पुनः.पुनः // Uv_3.15

यथा.अपि.मूलैर्.अनुपद्रुतैः.सदा.छिन्नो.अपि.वृक्षः.पुनर्.एव.जायते / एवम्.हि.तृष्णा.अनुशयैर्.अनुद्धृतैर्.निर्वर्तते.दुह्खम्.इदम्.पुनः.पुनः // Uv_3.16

यथा.अपि.शल्यो.दृढम्.आत्मना.कृतस्.तम्.एव.हन्याद्.बलसा.त्व्.अधिष्ठितः / तथा.त्व्.इह.आध्यात्म.समुत्थिता.लतास्.तृष्णा.वधाय.उपनयन्ति.प्राणिनाम् // Uv_3.17

एतद्.आदीनवम्.ज्ञात्वा.तृष्णा.दुह्खस्य.सम्भवम् / वीत.तृष्णो.ह्य्.अनादानः.स्मृतो.भिक्षुः.परिव्रजेत् // Uv_3.18

4 अप्रमादवर्ग

अप्रमादो.ह्य्.अमृत.पदम्.प्रमादो.मृत्युनः.पदम् / अप्रमत्ता.न.ंरियन्ते.ये.प्रमत्ताः.सदा.मृताः // Uv_4.1

एताम्.विशेषताम्.ज्ञात्वा.ह्य्.अप्रमादस्य.पण्डितः / अप्रमादम्.प्रमुद्येत.नित्यम्.आर्यः.स्व.गोचरम् // Uv_4.2

अप्रमत्ताः.साततिका.नित्यम्.दृढ.पराक्रमाः / स्पृशन्ति.धीरा.निर्वाणम्.योग.क्षेमम्.अनुत्तरम् // Uv_4.3

प्रमादम्.अप्रमादेन.यदा.नुदति.पण्डितः / प्रज्ञा.प्रसादम्.आरुह्य.त्व्.अशोकः.शोकिनीम्.प्रजाम् / पर्वतस्था.एव.भूमिस्थान्.धीरो.बालान्.अवेक्षते // Uv_4.4

उत्तानेन.अप्रमादेन.सम्यमेन.दमेन.च / द्वीपम्.करोति.मेधावी.तम्.ओघो.न.अभिमर्दति // Uv_4.5

उत्थानवतः.स्मृत.आत्मनः.शुभ.चित्तस्य.निशाम्य.चारिणः / सम्यतस्य.हि.धर्म.जीविनो.ह्य्.अप्रमत्तस्य.यशो.अभिवर्धते // Uv_4.6

अधिचेतसि.मा.प्रमद्यत.प्रततम्.मौन.पदेषु.शिक्षत / शोका.न.भवन्ति.तायिनो.ह्य्.उपशान्तस्य.सदा.स्मृत.आत्मनः // Uv_4.7

हीनाम्.धर्माम्.न.सेवेत.प्रमादेन.न.संवसेत् / मिथ्या.दृष्टिम्.न.रोचेत.न.भवेल्.लोक.वर्धनः // Uv_4.8

सम्यग्.दृष्टिर्.अधीमात्रा.लौकिकी.यस्य.विद्यते / अपि.जाति.सहस्राणि.न.असौ.गच्छति.दुर्गतिम् // Uv_4.9

प्रमादम्.अनुवर्तन्ते.बाला.दुर्मेधसो.जनाः / अप्रमादम्.तु.मेधावी.धनम्.श्रेष्ठी.इव.रक्षति // Uv_4.10

प्रमादम्.अनुवर्तन्ते.बाला.दुर्मेधसो.जनाः / अप्रमत्तः.सदा.ध्यायी.प्राप्नुते.ह्य्.आस्रव.क्षयम् // Uv_4.11

प्रमादम्.न.अनुयुज्येत.न.काम.रति.संस्तवम् / अप्रमत्तः.सदा.ध्यायी.प्राप्नुते.ह्य्.अचलम्.सुखम् // Uv_4.12

न.अयम्.प्रमाद.कालः.स्याद्.अप्राप्ते.ह्य्.आस्रव.क्षये / मारः.प्रमत्तम्.अन्वेति.सिंहम्.वा.मृग.मातृका // Uv_4.13

स्थानानि.चत्वारि.नरः.प्रमत्त;आपद्यते.यः.पर.दार.सेवी / अपुण्य.लाभम्.ह्य्.अनिकाम.शय्याम्.निन्दाम्.तृतीयम्.नरकम्.चतुर्थम् // Uv_4.14

अपुण्य.लाभम्.च.गतिम्.च.पापिकाम्.भीतस्य.भीताभिर्.अथ.अल्पिकाम्.रतिम्/ nindām.ca.paśyan.nwpateś.ca.daṇḍam.parasya.dārāṇi.vivarjayeta // अपुण्य.लाभश्.च.गतिश्.च.पापिका.भीतस्य.भीताभिर्.अथ.अल्पिका.रतिः / राजा.च.दण्डम्.गुरुकम्.ददाति.कायस्य.भेदाद्.नरकेषु.पश्यते // Uv_4.15

प्रतियत्या.इव.तत्.कुर्याद्.यज्.जानेद्द्.हितम्.आत्मनः / न.शाकटिक.चिन्ताभिर्.मन्दम्.धीरः.पराक्रमेत् // Uv_4.16

यथा.शाकटिको.मार्गम्.समम्.हित्वा.महा.पथम् / विषमम्.मार्गम्.आगम्य.छिन्न.अक्षः.शोचते.भृशम् // Uv_4.17

एवम्.धर्माद्.अपक्रम्य.ह्य्.अधर्मम्.अनुवर्त्य.च / बालो.मृत्यु.वशम्.प्राप्तश्.छिन्न.अक्ष;इव.शोचते // Uv_4.18

यत्.कृत्यम्.तद्.अपविद्धम्.अकृत्यम्.क्रियते.पुनः / उद्धतानाम्.प्रमत्तानाम्.तेषाम्.वर्धन्ति;आस्रवाः / आस्रवास्.तेषु.वर्धन्ते;आरात्.ते.ह्य्.आस्रव.क्षयात् // Uv_4.19

येषाम्.तु.सुसमारब्धा.नित्यम्.काय.गता.स्मृतिः / अकृत्यम्.ते.न.कुर्वन्ति.कृत्ये.सातत्य.कारिणः / स्मृतानाम्.सम्प्रजानानाम्.अस्तम्.गच्छन्ति.आस्रवाः // Uv_4.20

न.तावता.धर्म.धरो.यावता.बहु.भाषते / यस्.त्व्.इह.अल्पम्.अपि.श्रुत्वा.धर्मम्.कायेन.वै.स्पृशेत् / स.वै.धर्म.धरो.भवति.यो.धर्मे.न.प्रमाद्यते // Uv_4.21

सुबह्व्.अपि.इह.सहितम्.भाषमाणो.न.तत्.करो.भवति.नरः.प्रमत्तः / गोपा.एव.गाः.संगणयन्.परेषाम्.न.भागवान्.श्रामण्य.अर्थस्य.भवति //[भागवान्.श्रामण्य.अर्थस्य.] Uv_4.22

अल्पम्.अपि.चेत्.सहितम्.भाषमाणो.धर्मस्य.भवति.ह्य्.अनुधर्म.चारी / रागम्.च.दोषम्.च.तथैव.मोहम्.प्रहाय.भागी.श्रामण्य.अर्थस्य.भवति // Uv_4.23

अप्रमादम्.प्रशंसन्ति.प्रमादो.गर्हितः.सदा / अप्रमादेन.मघवान्.देवानाम्.श्रेष्ठताम्.गतः // Uv_4.24

अप्रमादम्.प्रशंसन्ति.सदा.कृत्येषु.पण्डिताः / अप्रमत्तो.ह्य्.उभाव्.अर्थाव्.अतिगृह्णाति.पण्डितः // Uv_4.25

दृष्ट.धार्मिक;एको.अर्थस्.तथा.अन्यः.साम्परायिकः / अर्थ.अभिसमयाद्.धीरः.पण्डितो.हि.निरुच्यते // Uv_4.26

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / दुर्गाद्.उद्धरते.त्मानम्.पङ्क.सन्नैव.कुञ्जरः //[.आत्मानम्.][.पङ्कसन्नैव.] Uv_4.27

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / धुनाति.पापकाम्.धर्माम्.पत्त्राणि.इव.हि.मारुतः // Uv_4.28

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / सम्योजनम्.अणु.स्थूलम्.दहन्न्.अग्निर्.इव.गच्छति // Uv_4.29

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / स्पृशति.ह्य्.अनुपूर्वेण.सर्व.सम्योजन.क्षयम् // Uv_4.30

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / प्रतिविध्यते.पदम्.शान्तम्.संस्कार.उपशमम्.सुखम् // Uv_4.31

अप्रमाद.रतो.भिक्षुः.प्रमादे.भय.दर्शकः / अभव्यः.परिहाणाय.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_4.32

उत्तिष्ठत.व्यायमत.दृढम्.शिक्षत शान्तये / अस्मृतिश्.च.प्रमादश्.चैव.अनुत्थानम्.असम्यमः // Uv_4.33

निद्रा.तन्द्रीर्.अनायोग;एते.शिक्षा.अन्तरायिकाः / तद्.अङ्गम्.परिबुध्यध्वम्.स्मृतिर्.मा.अन्तर्.अधीयत // Uv_4.34

उत्तिष्ठेन्.न.प्रमाद्येत.धर्मम्.सुचरितम्.चरेत् / धर्म.चारी.सुखम्.शेते.ह्य्.अस्मिंल्.लोके.परत्र.च /[.अस्मिम्.लोके.] Uv_4.35

अप्रमाद.रता.भवत.सुशीला.भवत.भिक्षवः / सुसमाहित.संकल्पाः.स्व.चित्तम्.अनुरक्षत // Uv_4.36

आरभध्वम्.निष्क्रमध्वम्.युज्यध्वम्.बुद्ध.शासने / धुनिध्वम्.मृत्युनः.सैन्यम्.नडागारम्.इव.कुञ्जरः //[.नड.अगारम्.] Uv_4.37

यो.ह्य्.अस्मिन्.धर्म.विनये.त्व्.अप्रमत्तो.भविष्यति / प्रहाय.जाति.संसारम्.दुह्खस्य.अन्तम्.स.यास्यति // Uv_4.38

5 प्रियवर्ग

प्रियेभ्यो.जायते.शोकः.प्रियेभ्यो.जायते.भयम् / प्रियेभ्यो.विप्रमुक्तानाम्.न.अस्ति.शोकः.कुतो.भयम् // Uv_5.1

प्रियेभ्यो.जायते.शोकः.प्रियेभ्यो.जायते.भयम् / प्रियाणाम्.अन्यथी.भावाद्.उन्मादम्.अपि.गच्छति // Uv_5.2

शोका.हि.ये.वै.परिदेवितम्.च.दुह्खम्.च.लोकस्य.हि.नैकरूपम् / प्रियम्.प्रतीत्य.इह.तद्.अस्ति.सर्वम्.प्रिये.असति.स्यान्.न.कथंचिद्.एतत् // Uv_5.3

तस्माद्द्.हि.ते.सुखिता.वीत.शोका.येषाम्.प्रियम्.न.अस्ति.कथंचिद्.एव / तस्माद्.अशोकम्.पदम्.एषमाणः.प्रियम्.न.कुर्वीत.हि.जीव.लोके // Uv_5.4

मा.प्रियैः.संगमो.जातु.मा.च.स्याद्.अप्रियैः.सदा / प्रियाणाम्.अदर्शनम्.दुह्खम्.अप्रियाणाम्.च.धर्शनम् // Uv_5.5

प्रियाणाम्.च.विना.भावाद्.अप्रियाणाम्.च.संगमात् / तीव्र;उत्पद्यते.शोको.जीर्यन्ते.येन.मानवाः // Uv_5.6

प्रियम्.मृतम्.काल.गतम्.ज्ञातयः.सहिताः.स्थिताः / शोचन्ति.दीर्घम्.अध्वानम्.दुह्खो.हि.प्रिय.संगमः // Uv_5.7

तस्मात्.प्रियम्.न.कुर्वीत.प्रिय.भावो.हि.पापकः / ग्रन्थास्.तेषाम्.न.विद्यन्ते.येषाम्.न.अस्ति.प्रिय.अप्रियम् / Uv_5.8

अयुगे.युज्य.च.आत्मानम्.युगे.च.अयुज्य.सर्वदा / अर्थम्.हित्वा.प्रिय.ग्राही.स्पृहयत्य्.अर्थ.योगिने // Uv_5.9

प्रिय.रूप.सात.ग्रथिता.देव.कायाः.पृथक्.स्थिताः / आघादिनः.परिद्यूना.मृत्यु.राज.वशम्.गताः // Uv_5.10

ये.वै.दिवा.च.रात्रौ.चैव;अप्रमत्ताः.प्रियम्.जहति.नित्यम् / ते.वै.खनन्ति.त्व्.अघ.मूलम्.मृत्यु-र्-आमिषम्.दुरतिवर्त्यम् // Uv_5.11

असाधु.साधु.रूपेण.प्रिय.रूपेण.च.अप्रियम् / दुह्खम्.सुखस्य.रूपेण.प्रमत्तान् अभिमर्दति // Uv_5.12

आत्मानम्.चेत्.प्रियम्.विद्यान्.न.एनम्.पापेन.योजयेत् / न.ह्य्.एतत्.सुलभम्.भवति.सुखम्.दुष्कृत.कारिणा // Uv_5.13

आत्मानम्.चेत्.प्रियम्.विद्यान्.न.एनम्.पापेन.योजयेत् / एतद्द्.हि.सुलभम्.भवति.सुखम्.सुकृत.कारिणा // Uv_5.14

आत्मानम्.चेत्.प्रियम्.विद्याद्.रक्षेद्.एनम्.सुरक्षितम् / यथा.प्रत्यन्त.नगरम्.गम्भीर.परिखम्.दृढम् / त्रयाणाम्.अन्यतमम्.यामम्.प्रतिजाग्रेत.पण्डितः // Uv_5.15

आत्मानम्.चेत्.प्रियम्.विद्याद्.गोपयेत्.तम्.सुगोपितम् / यथा.प्रत्यन्त.नगरम्.गुप्तम्.अन्तर्.बहिस्थिरम् /[.अन्तर्.बहिः.स्थिरम्.] Uv_5.16

एवम्.गोपयत.आत्मानम्.क्षणो.वो.मा.ह्य्.उपत्यगात् / क्षण.अतीता.हि.शोचन्ते.नरकेषु.समर्पिताः // Uv_5.17

सर्वा.दिशस्.त्व्.अनुपरिगम्य.चेतसा.न.एव.अध्यगात्.प्रियतरम्.आत्मनः.क्वचित् / एवम्.प्रियः.पृथग्.आत्मा.परेषाम्.तस्मान्.न.हिंस्यात्.परम्.आत्म.कारणम् // Uv_5.18

सर्वे.दण्डस्य.बिभ्यन्ति.सर्वेषाम्.जीवितम्.प्रियम् / आत्मानम्.उपमाम्.कृत्वा.न.एव.हन्यान्.न.घातयेत् // Uv_5.19

चिर.प्रवासिनम्.यद्वद्.दूरतः.स्वस्तिना.आगतम् / ज्ञातयः.सुहृदो.मित्राश्.च.अभिनन्दन्ति.आगतम् // Uv_5.20

कृत.पुण्यम्.तथा.मर्त्यम्.अस्मांल्.लोकात्.परम्.गतम् /[.अस्माल्.लोकात्.] पुण्यान्य्.एव.अभिनन्दन्ति.प्रियम्.ज्ञातिम्.इव.आगतम् // Uv_5.21

तस्मात्.कुरुत.पुण्यानाम्.निचयम्.साम्परायिकम् / पुण्यानि.पर.लोके.हि.प्रतिष्ठा.प्राणिनाम्.हि.सा // Uv_5.22

पुण्यम्.देवाः.प्रशंसन्ति.सम.चर्याम्.च.यश्.चरेत् / इह.च.अनिन्दितो.भवति.प्रेत्य.स्वर्गे.च.मोदते // Uv_5.23

धर्मस्थम्.शील.सम्पन्नम्.ह्रीमन्तम्.सत्य.वादिनम् / आत्मनः.कारकम्.सन्तम्.तम्.जनः.कुरुते.प्रियम् // Uv_5.24

परेषाम्.च.प्रियो.भवति.ह्य्.आत्म.अर्थम्.क्रियते.अपि.च / दृष्टे.च.धर्मे.प्राशंस्यः.साम्पराये.च.सद्.गतिः // Uv_5.25

अववदेत.अनुशासीत.च.असभ्याच्.च.निवारयेत् / असताम्.न.प्रियो.भवति.सताम्.भवति.तु.प्रियः // Uv_5.26

असन्तश्.चैव.सन्तश्.च.नाना.यान्ति.त्व्.इतश्.च्युताः / असन्तो.नरकम्.यान्ति.सन्तः.स्वर्ग.परायणाः // Uv_5.27

6 शीलवर्ग

शीलम्.रक्षेत.मेधावी.प्रार्थयन्.वै.सुख.त्रयम् /[.प्रार्थयं.] प्रशंसा.वित्त.लाभम्.च.प्रेत्य.स्वर्गे.च.मोदनम् // Uv_6.1

स्थानान्य्.एतानि.सम्पश्यन्.शीलम्.रक्षेत.पण्डितः / आर्यो.दर्शन.सम्पन्नः.स.लोके.लभते.शिवम् // Uv_6.2

सुखम्.शील.समादानम्.कायो.न.परिदह्यते / सुखम्.च.रात्रौ.स्वपति.प्रतिभुद्धश्.च.नन्दति // Uv_6.3

शीलम्.यावज्.जरा.साधु.श्रद्धा.साधु.प्रतिष्ठिता / प्रज्ञा.नराणाम्.रत्नम्.वै.पुण्यम्.चोरैः.सुदुर्हरम् // Uv_6.4

कृत्वा.पुण्यानि.सप्रज्ञो.दत्त्वा.दानानि.शीलवान् /[.दत्वा.] इह.च.अथ.परत्र.असौ.सुखम्.समधिगच्छति // Uv_6.5

शीले.प्रतिष्ठितो.भिक्षुर्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतः / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञो.युक्तो.जागरिकासु.च // Uv_6.6

विहरन्न्.एवम्.आतापी.ह्य्.अहो.रात्रम्.अतन्द्रितः / अभव्यः.परिहाणाय.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_6.7

शीले.प्रतिष्ठितो.भिक्षुश्.चित्तम्.प्रज्ञाम्.च.भावयेत् / आतापी.निपको.नित्यम्.प्राप्नुयाद्.दुह्ख.संक्षयम् // Uv_6.8

तस्मात्.सतत.शीली.स्यात्.समाधेर्.अनुरक्षकः / विपश्यनायाम्.शिक्षेच्.च.सम्प्रजान.प्रतिस्मृतः // Uv_6.9

स.तु.विक्षीण.सम्योगः.क्षीण.मानो.निरौपधिः / कायस्य.भेदत्.सप्रज्ञः.संख्यान्.न.उपैति.निर्वृतः // Uv_6.10

शीलम्.समाधिः.प्रज्ञा.च.यस्य.ह्य्.एते.सुभाविताः / Uv_6.111

सो.अत्यन्त.निष्ठो.विमलस्.त्व्.अशोकः.क्षीण.सम्भवः // Uv_6.11

सङ्गात्.प्रमुक्तो.ह्य्.असित;आज्ञातावी.निरौपधिः / अतिक्रम्य.मार.विषयम्.आदित्यो.वा.विरोचते // Uv_6.12

उद्धतस्य.प्रमत्तस्य.भिक्षुणो.बहिर्.आत्मनः / शीलम्.समाधिः.प्रज्ञा.च.पारिपूरिम्.न.गच्छति // Uv_6.13

छन्नम्.एव.अभिवर्षति.विवृतम्.न.अभिवर्षति / तस्माद्द्.हि.छन्नम्.विवरेद्.एवम्.तम्.न.अभिवर्षति //[.च्छन्नम्.] Uv_6.14

एतद्द्.हि.दृष्ट्वा.शिक्षेत.सदा.शीलेषु.पण्डितः / निर्वाण.गमनम्.मार्गम्.क्षिप्रम्.एव.विशोधयेत् // Uv_6.15

न.पुष्प.गन्धः.प्रतिवातम्.एति.न.वाह्निजात्.तगराच्.चन्दनाद्.वा / सताम्.तु.गन्धः.प्रतिवातम्.एति.सर्वा.दिशः.सत्.पुरुषः.प्रवाति // Uv_6.16

तगराच्.चन्दनाच्.च.अपि.वार्षिकायास्.तथा.उत्पलात् / एतेभ्यो.गन्ध.जातेभ्यः.शील.गन्धस्.त्व्.अनुत्तरः // Uv_6.17

अल्प.मात्रो.ह्य्.अयम्.गन्धो.यो.अयम्.तगर.चन्दनात् / यस्.तु.शीलवताम्.गन्धो.वाति.देवेष्व्.अपि.इह.सः / Uv_6.18

तेषाम्.विशुद्ध.शीलानाम्.अप्रमाद.विहारिणाम् / सम्यग्.आज्ञा.विमुक्तानाम्.मारो.मार्गम्.न.विन्दति // Uv_6.19

एष.क्षेम.गमो.मार्ग;एष.मार्गो.विशुद्धये / प्रतिपन्नकाः.प्रहास्यन्ति.ध्यायिनो.मार.बन्धनम् // Uv_6.20

7 सुचरितवर्ग

काय.प्रदोषम्.रक्षेत.स्यात्.कायेन.सुसंवृतः / काय.दुश्चरितम्.हित्वा.कायेन.सुकृतम्.चरेत् // Uv_7.1

वाचः.प्रदोषम्.रक्षेत.वचसा.संवृतो.भवेत् / वाचो.दुश्चरितम्.हित्वा.वाचा.सुचरितम्.चरेत् // Uv_7.2

मनः.प्रदोषम्.रक्षेत.मनसा.संवृतो.भवेत् / मनो.दुश्चरितम्.हित्वा.मनः.सुचरितम्.चरेत् // Uv_7.3

काय.दुश्चरितम्.हित्वा.वचो.दुश्चरितानि.च / मनो.दुश्चरितम्.हित्वा.यच्.च.अन्यद्.दोष.संहितम् // Uv_7.4

कायेन.कुशलम्.कुर्याद्.वचसा.कुशलम्.बहु / मनसा.कुशलम्.कुर्याद्.अप्रमाणम्.निरौपधिम् // Uv_7.5

कायेन.कुशलम्.कृत्वा.वचसा.चेतसा.अपि.च / इह.च.अथ.परत्र.असौ.सुखम्.समधिगच्छति // Uv_7.6

अहिंसका.वै.मुनयो.नित्यम्.कायेन.संवृताः / ते.यान्ति.ह्य्.अच्युतम्.स्थानम्.यत्र.गत्वा.न.शोचति // Uv_7.7

अहिंसका.वै.मुनयो.नित्यम्.वाचा.सुसंवृताः / ते.यान्ति.ह्य्.अच्युतम्.स्थानम्.यत्र.गत्वा.न.शोचति // Uv_7.8

अहिंसका.वै.मुनयो.मनसा.नित्य.संवृताः / ते.यान्ति.ह्य्.अच्युतम्.स्थानम्.यत्र.गत्वा.न.शोचति // Uv_7.9

कायेन.संवृता.धीरा.धीरा.वाचा.सुसंवृताः / मनसा.संवृता.धीरा.धीराः.सर्वत्र.संवृताः / ते.यान्ति.ह्य्.अच्युतम्.स्थानम्.यत्र.गत्वा.न.शोचति // Uv_7.10

कायेन.संवरः.साधु.साधु.वाचा.च.संवरः / मनसा.संवरः.साधु.साधु.सर्वत्र.संवरः / सर्वत्र.संवृतो.भिक्षुः.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // Uv_7.11

वाचा.अनुरक्षी.मनसा.सुसंवृतः.कायेन.चैव.अकुशलम्.न.कुर्यात् / एताम्.शुभाम्.कर्म.पथाम्.विशोधयन्न्.आराधयेन्.मार्गम्.ऋषि.प्रवेदितम् // Uv_7.12

8 वाचवर्ग

अभूत.वादी.नरकान्.उपैति.यश्.च.अन्यद्.अप्य्.आचरति.इह.कर्म / उभौ.हि.तौ.प्रेत्य.समौ.निरुक्तौ.निहीन.धर्मौ.मनुजौ.परत्र // Uv_8.1

पुरुषस्य.हि.जातस्य.कुठारी.जायते.मुखे / यया.छिनत्ति.ह.आत्मानम्.वाचा.दुर्भाषितम्.वदन् // Uv_8.2

यो.निन्दियाम्.प्रशंसति.तान्.अपि.निन्दति.ये.प्रशंसियाः / स.चिनोति.मुखेन.तम्.कलिम्.कलिना.तेन.सुखम्.न.विन्दति // Uv_8.3

अल्प.मात्रो.ह्य्.अयम्.कलिर्.य;इह्ह.अक्षेण.धनम्.पराजयेत् / अयम्.अत्र.महत्तरः.कलिर्.यः.सुगतेषु.मनः.प्रदूषयेत् // Uv_8.4

शतम्.सहस्राणि.निरर्बुदानि.षट्.त्रिंशतिम्.पञ्च.तथा.अर्बुदानि / यान्.आर्य.गर्ही.नरकान्.उपैति.वाचम्.मनश्.च.प्रणिधाय.पापकम् // Uv_8.5

असतम्.हि.वदन्ति.पाप.चित्ता.नरकम्.वर्धयते.वधाय.नित्यम् / अनवद्य.बलस्.तितीक्षते.ताम्.मनसो.ह्य्.आविलताम्.विवर्जयित्वा //[.तितिक्षते.] Uv_8.6

यः.शासनम्.ह्य्.अर्हताम्.आर्याणाम्.धर्म.जीविनाम् / प्रतिक्रोशति.दुर्मेधा.दृष्टिम्.निह्श्रित्य.पापिकाम् / Uv_8.7

कल्याणिकाम्.विमुञ्चेत.न.एव.मुञ्चेत.पापिकाम् / मुक्ता.कल्याणिकी.श्रेयो.मुक्ता.तपति.पापिका // Uv_8.8

न.च.मुक्ते.प्रमुञ्चेत्.ताम्.मुञ्चमानो.हि.बाध्यते / न.एवम्.आर्याः.प्रमुञ्चन्ति.मुक्ता.बालैर्.हि.पापिका // Uv_8.9

मुखेन.सम्यतो.भिक्षुर्.मन्द.भाषी.ह्य्.अनुद्धतः / अर्थम्.धर्मम्.च.देशयति.मधुरम्.तस्य.भाषितम् // Uv_8.10

सुभाषितम्.ह्य्.उत्तमम्.आहुर्.आर्या.धर्मम्.वदेन्.न.अधर्मम्.तद्.द्वितीयम् / प्रियम्.वदेन्.न.अप्रियम्.तत्.तृतीयम्.सत्यम्.वदेन्.न.असत्यम्.तच्.चतुर्थम् // Uv_8.11

ताम्.एव.वाचम्.भाषेत.यया.आत्मानम्.न.तापयेत् / परांश्.च.न.विहिंसेत.सा.हि.वाक्.साधु.भाषिता // Uv_8.12

प्रिय.उद्यम्.एव.भाषेत.या.हि.वाचा.अभिनन्दिता / न.आददाति.यया.पापम्.भाषमाणः.सदा.प्रियम् // Uv_8.13

सत्या.स्याद्.अमृता.वाचा.सत्य.वाचा.ह्य्.अनुत्तरा / सत्यम्.अर्थे.च.धर्मे.च.वाचम्.आहुः.प्रतिष्ठिताम् // Uv_8.14

याम्.बुद्धो.भाषते.वाचम्.क्षेमाम्.निर्वाण.प्राप्तये / दुह्खस्य.अन्त.क्रिया.युक्ताम्.सा.हि.वाक्.साधु.भाषिता // Uv_8.15

9 कर्मवर्ग

एक.धर्मम्.अतीतस्य.मृषा.वादस्य.जन्तुनः / वितीर्ण.पर.लोकस्य.न.अकार्यम्.पापम्.अस्ति.यत् // Uv_9.1

श्रेयो.ह्य्.अयोगुडा.भुक्तास्.तप्ता.ह्य्.अग्नि.शिखा.उपमाः / न.तु.भुञ्जीइत.दुह्शीलो.राष्ट्र.पिण्डम्.असम्यतः // Uv_9.2

स.चेद्.बिभेषि.दुह्खस्य.स.चेत्.ते.दुह्खम्.अप्रियम् / मा.कार्षीः.पापकम्.कर्म.त्व्.आविर्.वा.यदि.वा.रहः // Uv_9.3

स.चेत्.पापानि.कर्माणि.करिष्यसि.करोषि.वा / न.ते.दुह्खात्.प्रमोक्षो.अस्ति.ह्य्.उत्प्लुत्य.अपि.पलायतः // Uv_9.4

न.एव.अन्तरीक्षे.न.समुद्र.मध्ये.न.पर्वतानाम्.विवरम्.प्रविश्य / न.विद्यते.असौ.पृथिवी.प्रदेशो.यत्र.स्थितम्.न.प्रसहेत.कर्म // कृष्ण.शुक्लानि.कर्माणि.न.प्रणश्यन्ति.देहिनः / कालम्.प्रा - - - इष्यन्ते.कृतान्य्.उप---नानि.च // Uv_9.5

यत्.परेषाम्.विगर्हेत.कर्म.दृष्ट्वा.इह.पापकम् / आत्मना.तन्.न.कुर्वीत.कर्म.बद्धो.हि.पापकः / Uv_9.6

ये.कूट.मान.योगेन.विषमेण.च.कर्मणा / मनुष्यान्.उपहिंसन्ति.परतो.उपक्रमेण.वा /[.परतोपक्रमेण.वा.] ते.वै.प्रपातम्.प्रपतन्ति.कर्म.बद्धा.हि.ते.जनाः // Uv_9.7

यत्.करोति.नरः.कर्म.कल्याणम्.अथ.पापकम् / तस्य.तस्य.एव.दायादो.न.हि.कर्म.प्रणश्यति // Uv_9.8

विलुम्पते.हि.पुरुषो.यावद्.अस्य.उपकल्पते / ततो.अन्ये.तम्.विलुम्पन्ति.स.विलोप्ता.विलुप्यते // Uv_9.9

कुर्वन्.हि.मन्यते.बालो.न.एतम्.माम्.आगमिष्यति / साम्पराये.तु.जानाति.या.गतिः.पाप.कर्मणाम् // Uv_9.10

कुर्वन्.हि.मन्यते.बालो.न.एतम्.माम्.आगमिष्यति / पश्चात्.तु.कटुकम्.भवति.विपाकम्.प्रतिषेवतः // Uv_9.11

स.चेत्.पापानि.कर्माणि.कुर्वन्.बालो.न.बुध्यते / कर्मभिः.स्वैस्.तु.दुर्मेधा.ह्य्.अग्नि.दग्ध.एव.तप्यते //[.अग्नि.दग्धैव.तप्यते.] Uv_9.12

चरन्ति.बाला.दुष्प्रज्ञा.ह्य्.अमित्रैर्.इव.च.आत्मभिः / कुर्वन्तः.पापकम्.कर्म.यद्.भवति.कटुकम्.फलम् // Uv_9.13

न.तत्.कर्म.कृतम्.साधु.यत्.कृत्वा.ह्य्.अनुतप्यते / रुदन्न्.अश्रु.मुखो.यस्य.विपाकम्.प्रतिषेवते // Uv_9.14

तत्.तु.कर्म.कृतम्.साधु.यत्.कृत्वा.न.अनुतप्यते / यस्य.प्रतीतः.सुमना.विपाकम्.प्रतिषेवते // Uv_9.15

हसन्तः.पापकम्.कर्म.कुर्वन्त्य्.आत्म.सुख.एषिणः / रुदन्तस्.तस्य.वीपाकम्.प्रतिविन्दन्ति.दुह्खिताः //[.विपाकम्.] Uv_9.16

न.हि.पाप.कृतम्.कर्म.सद्यः.क्षीरम्.इव.मूर्छति /[.मूर्च्छति.] दहन्.तद्.बालम्.अन्वेति.भस्म.आच्छन्न;इव.अनलः // Uv_9.17

न.हि.पाप.कृतम्.कर्म.सद्यः.शस्त्रम्.इव.कृन्तति / साम्पराये.तु.जानाति.या.गतिः.पाप.कर्मणाम् / पश्चात्.तु.कटुकम्.भवति.विपाकम्.प्रतिषेवतः // Uv_9.18

अयसो.हि.मलः.समुत्थितः.स.तद्.उत्थाय.तम्.एव.खादति / एवम्.ह्य्.अनिशाम्य.चारिणम्.स्वानि.कर्माणि.नयन्ति.दुर्गतिम् // Uv_9.19

10 श्रद्धावर्ग

श्रद्धा.अथ.ह्री.शीलम्.अथ.अपि.दानम्.धर्मा;इमे.सत्.पुरुष.प्रशस्ताः / एतम्.हि.मार्गम्.दिव्यम्.वदन्ति;एतेन.असौ.गच्छति.देव.लोकम् // Uv_10.1

न.वै.कदर्या.देव.लोकम्.व्रजन्ति.बाला.हि.ते.न.प्रशंसन्ति.दानम् / श्राधस्.तु.दानम्.ह्य्.अनुमोदमानो.अप्य्.एवम्.ह्य्.असौ.भवति.सुखी.परत्र // Uv_10.2

श्रद्धा.हि.वित्तम्.पुरुषस्य.श्रेष्ठम्.धर्मः.सुचीर्णः.सुखम्.आदधाति / सत्यम्.हि.वै.स्वादुतमम्.रसानाम्.प्रज्ञा.आजीवी.जीविनाम्.श्रेष्ठ;उक्तः // Uv_10.3

श्रद्धा.धनो.ह्य्.अर्हताम्.धर्मम्.निर्वाण.प्राप्तये / शुश्रूषुर्.लभते.प्रज्ञाम्.तत्र.तत्र.विचक्षणः /[.शुश्रुशुर्.] Uv_10.4

श्रद्धया.तरति.ह्य्.ओघम्.अप्रमादेन.च.अर्णवम् / वीर्येण.त्यजते.दुह्खम्.प्रज्ञया.परिशुध्यते // Uv_10.5

श्रद्धा.द्वितीया.पुरुषस्य.भवति.प्रज्ञा.च.एनम्.प्रशासति / निर्वाण.अभिरतो.भिक्षुश्.छिनत्ति.भव.बन्धनम् // Uv_10.6

यस्य.श्रद्धा.च.शीलम्.चैव.अहिंसा.सम्यमो.दमः / स.वान्त.दोषो.मेधावी.साधु.रूपो.निरुच्यते // Uv_10.7

श्राद्धः.शीलेन.सम्पन्नस्.त्यागवान्.वीत.मत्सरः / व्रजते.यत्र.यत्र.एव.तत्र.तत्र.एव.पूज्यते // Uv_10.8

यो.जीव.लोके.लभते.श्रद्धाम्.प्रज्ञाम्.च.पण्डितः / तद्द्.हि.तस्य.धनम्.श्रेष्ठम्.हीनम्.अस्य.इतरद्.धनम् // Uv_10.9

आर्याणाम्.दर्शनः.कामः.सद्.धर्म.श्रवणे.रतः / विनीत.मात्सर्य.मलः.स.वै.श्राद्धो.निरुच्यते // Uv_10.10

श्राद्धो.गृह्णाति.पाथेयम्.पुण्यम्.चोरैः.सुदुर्हरम् / चोरम्.हरन्तम्.वारयति.हरन्तः.श्रमणाः.प्रियाः / श्रमणान्.आगतान्.दृष्ट्वा;अभिनन्दन्ति.पण्डिताः // Uv_10.11

ददन्त्य्.एके.यथा.श्रद्धा.यथा.विभवतो.जनाः / तत्र.यो.दुर्मना.भवति.परेषाम्.पान.भोजने / न.असौ.दिवा.च.रात्रौ.च.समाधिम्.अधिगच्छति // Uv_10.12

यस्य.त्व्.एते.समुच्छिन्नास्.ताल.मस्तकवद्द्.हताः /[.मस्तकवद्.धताः.] स.वै.दिवा.च.रात्रौ.च.समाधिम्.अधिगच्छति // Uv_10.13

वीत.श्रद्धम्.न.सेवेत.ह्रदम्.यद्वद्द्.हि.निर्जलम् / स.चेत्.खनेल्.लभेत्.तत्र.वारि.कर्दम.गन्धिकम् // Uv_10.14

श्राद्धम्.प्राज्ञम्.तु.सेवेत.ह्रदम्.यद्वज्.जल.अर्थिकः / अच्छोदकम्.विप्रसन्नम्.शीत.तोयम्.अनाविलम् /[.अच्छ.उदकम्.] Uv_10.15

न.अनुरक्ता;इति.रज्येत.ह्य्.अत्र.वै.दीर्यते.जनः / अप्रसन्नाम्.वर्जयित्वा.प्रसन्नान्.उपसेवते //[10 श्रद्धावर्गह्] Uv_10.16 अनित्य.काम.तृष्णा.च;अप्रमादस्.तथा.प्रियः /[p.184]शीलम्.सुचरितम्.वाच.कर्म.श्रद्धा.च.ते.दशः //[p.184]

11 श्रमणवर्ग

छिन्धि.स्रोतः.पराक्रम्य.कामान्.प्रणुद.सर्वशः / न.अप्रहाय.मुनिः.कामान्.एकत्वम्.अधिगच्छति // Uv_11.1

कुर्वाणो.हि.सदा.प्राज्ञो.दृढम्.एव.पराक्रमेत् / शिथिला.खलु.प्रव्रज्या.ह्य्.आददाति.पुनो.रजः // Uv_11.2

यत्.किंचित्.शिथिलम्.कर्म.संक्लिष्टम्.वा.अपि.यत्.तपः / अपरिशुद्धम्.ब्रह्मचर्यम्.न.तद्.भवति.महा.फलम् // Uv_11.3

शरो.यथा.दुर्गृहीतो.हस्तम्.एव.अपकृन्तति / श्रामण्यम्.दुष्परामृष्टम्.नरकान्.उपकर्षति // Uv_11.4

शरो.यथा.सुगृहीतो.न.हस्तम्.अपकृन्तति / श्रामण्यम्.सुपरामृष्टम्.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_11.5

दुष्करम्.दुस्तितीक्षम्.च.श्रामण्यम्.मन्द.बुद्धिना /[.दुस्तितिक्षम्.] बहवस्.तत्र.सम्बाधा.यत्र.मन्दो.विषीदति // Uv_11.6

श्रामण्ये.चरते.यस्.तु.स्व.चित्तम्.अनिवारयेत् / पुनः.पुनर्.विषीदेत्.स.संकल्पानाम्.वशम्.गतः // Uv_11.7

दुष्प्रव्रज्यम्.दुरभिरमम्.दुरध्यावसिता.गृहाः / दुह्खा.असमान.संवासा.दुह्खाश्.च.उपचिता.भवाः //[.दुह्खासमान.संवासा.] Uv_11.8

काषाय.कण्ठा.बहवः.पाप.धर्मा.ह्य्.असम्यताः / पापा.हि.कर्मभिः.पापैर्.इतो.गच्छन्ति.दुर्गतिम् / Uv_11.9

यो.असाव्.अत्यन्त.दुह्शीलः.सालवान्.मालुता.यथा / करोत्य्.असौ.तथा.आत्मानम्.यथा.एनम्.द्विषद्.इच्छति // Uv_11.10

स्थविरो.न.तावता.भवति.यावता.पलितम्.शिरः / परिपक्वम्.वयस्.तस्य.मोह.जीर्णः.स;उच्यते // Uv_11.11

यस्.तु.पुण्यम्.च.पापम्.च.प्रहाय.ब्रह्मचर्यवान् / विश्रेणयित्वा.चरति.स.वै.स्थविर;उच्यते // Uv_11.12

न.मुण्ड.भावात्.श्रमणो.ह्य्.अवृतस्.त्व्.अनृतम्.वदन् / इच्छा.लोभ.समापन्नः.श्रमणः.किम्.भविष्यति // Uv_11.13

न.मुण्ड.भावात्.श्रमणो.ह्य्.अवृतस्.त्व्.अनृतम्.वदन् / शमितम्.येन.पापम्.स्याद्.अणु.स्थूलम्.हि.सर्वशः / शमितत्वात्.तु.पापानाम्.श्रमणो.हि.निरुच्यते // Uv_11.14

ब्राह्मणो.वाहितैः.पापैः.श्रमणः.शमित.अशुभः / प्रव्राजयित्वा.तु.मलान्.उक्तः.प्रव्रजितस्.त्व्.इह // Uv_11.15

12 मार्गवर्ग

आर्य.सत्यानि.चत्वारि.प्रज्ञया.पश्यते.यदा / एष.मार्गम्.प्रजानाति.भव.तृष्णा.प्रदालनम् // Uv_12.1

उद्धतम्.हि.रजो.वातैर्.यथा.वृष्टेन.शाम्यति / एवम्.शाम्यन्ति.संकल्पाः.प्रज्ञया.पश्यते.यदा // Uv_12.2

श्रेष्ठा.हि.प्रज्ञा.लोके.अस्मिन्.या.इयम्.निर्वेद.गामिनी / यया.सम्यक्.प्रजानाति.जाति.मरण.संक्षयम् // Uv_12.3

मार्गेष्व्.अष्ट.अङ्गिकः.श्रेष्ठश्.चत्वार्य्.आर्याणि.सत्यतः / श्रेष्ठो.विरागो.धर्माणाम्.चक्षुष्मान्.द्विपदेषु.च // Uv_12.4

अनित्यान्.सर्व.संस्कारान्.प्रज्ञया.पश्यते.यदा / अथ.निर्विद्यते.दुह्खाद्.एष.मार्गो.विशुद्धये // Uv_12.5

दुह्खम्.हि.सर्व.संस्कारान्.प्रज्ञया.पश्यते.यदा / अथ.निर्विद्यते.दुह्खाद्.एष.मार्गो.विशुद्धये // Uv_12.6

शुन्यतः.सर्व.संस्कारान्.प्रज्ञया.पश्यते.यदा /[.शून्यतः.] अथ.निर्विद्यते.दुह्खाद्.एष.मार्गो.विशुद्धये // Uv_12.7

सर्व.धर्मा;अनात्मानः.प्रज्ञया.पश्यते.यदा / अथ.निर्विद्यते.दुह्खाद्.एष.मार्गो.विशुद्धये // Uv_12.8

आख्यातो.वो.मया.मार्गस्.त्व्.अज्ञायै.शल्य.कृन्तनः / युष्माभिर्.एव.करणीयम्.आख्यातारस्.तथा.गताः // Uv_12.9

देशितो.वो.मया.मार्गस्.तृष्णा.शल्य.निकृन्तनः / युष्माभिर्.एव.करणीयम्.देष्टारो.हि.तथा.गताः // Uv_12.10

एषो.हि.मार्गो.न.अस्त्य्.अन्यो.दर्शनस्य.विशुद्धये / प्रतिपन्नकाः.प्रहास्यन्ति.ध्यायिनो.मार.बन्धनम् // Uv_12.11

एषो.अञ्जसो.ह्य्.एष.च.वै.पराक्रमे.त्व्.एक.अयनो.हंस.पथो.यथा.ह्रदे / यम्.अध्यगात्.शाक्य.मुनिः.समाहितस्.तम्.एव.च.आख्याति.गणेष्व्.अभीक्ष्णशः // Uv_12.12

एक.अयनम्.जाति.जरा.अन्त.दर्शी.मार्गम्.वदत्य्.एष.हित.अनुकम्पी / एतेन.मार्गेण.हि.तीर्णवन्तस्.तरिष्यते.ये.प्रतरन्ति.च.ओघम् // Uv_12.13

अत्यन्त.निष्ठाय.दमाय.शुद्धये.संसार.जाती.मरण.क्षयाय / अनेक.धातु.प्रतिषंविधाय.मार्गो.ह्य्.अयम्.लोकविदा.प्रकाशितः // Uv_12.14

गङ्गा.गतम्.यद्वद्.अपेत.दोषम्.संस्यन्दते.वारि.तु.सागरेण / तथा.एव.मार्गः.सुगत.प्रदेशितः.संस्यन्दते.अयम्.ह्य्.अमृतस्य.प्राप्तये // Uv_12.15

यो.धर्म.चक्रम्.ह्य्.अननुश्रुतम्.पुरा.प्रावर्तयत्.सर्व.भूत.अनुकम्पी / तम्.तादृशम्.देव.नर.अग्र.सत्त्वम्.नित्यम्.नमस्येत.भवस्य.पारगम् //[.देवनराग्रसत्वम्.] Uv_12.16

सदा.वितर्कान्.कुशलान्.वितर्कयेत्.सदा.पुनश्.च.अकुशलान्.विवर्जयेत् / ततो.वितर्कांश्.च.विचारितानि.च.प्रहास्यते.वृष्टिर्.इव.उद्धतम्.रजः // Uv_12.17

स.वै.वितर्क.उपशमेन.चेतसा.स्पृशेत.सम्बोधि.सुखम्.ह्य्.अनुत्तरम् / शुभम्.समाधिम्.मनसा.निबन्धयेद्.विवेकजम्.भावयित्वा.अप्रमाणम् / प्रदालयित्वा.त्रिभिर्.आलयांस्.त्रीन्.जहाति.बन्धान्.निपकः.प्रतिस्मृतः // Uv_12.18

प्रज्ञा.आयुधो.ध्यान.बल.उपपेतः.समाहितो.ध्यान.रतः.स्मृत.आत्मा / लोकस्य.बुद्ध्वा.ह्य्.उदय.व्ययम्.च.विमुच्यते.वेदकः.सर्वतो.असौ // Uv_12.19

सुखम्.सुख.अर्थी.लभते.समाचरन्.कीर्तिम्.समाप्नोति.यशश्.च.सर्वतः / य;आर्यम्.अष्ट.अङ्गिकम्.आञ्जसम्.शिवम्.भावयति.मार्गम्.ह्य्.अमृतस्य.प्राप्तये // Uv_12.20

13 सत्कारवर्ग

फलम्.वै.कदलिम्.हन्ति.फलम्.वेणुम्.फलम्.नडम् / सत्कारः.कापुरुषम्.हन्ति.स्व.गर्भो.अश्वतरीम्.यथा // Uv_13.1

यावद्.एव.ह्य्.अनर्थाय.ज्ञातो.भवति.बालिशः / हन्ति.बालस्य.शुक्ल.अंशम्.मूर्धानम्.च.अस्य.पातयेत् // Uv_13.2

असन्तो.लाभम्.इच्छन्ति.सत्कारम्.च.एव.भिक्षुषु / आवासेषु.च.मात्सर्यम्.पूजाम्.पर.कुलेषु.च // Uv_13.3

माम्.एव.नित्यम्.जानीयुर्.गृही.प्रव्रजितस्.तथा / मम.प्रतिवशाश्.च.स्युः.कृत्य.अकृत्येषु.केषुचित् // Uv_13.4

इति.बालस्य.संकल्पा;इच्छा.मान.अभिवर्धकाः / अन्या.हि.लाभ.उपनिषद्.अन्या.निर्वाण.गामिनी // Uv_13.5

एतज्.ज्ञात्वा.यथा.भूतम्.बुद्धानाम्.श्रावकः.सदा / सत्कारम्.न.अभिनन्देत.विवेकम्.अनुबृंहयेत् // Uv_13.6

न.व्यायमेत.सर्वत्र.न.अन्येषाम्.पुरुषो.भवेत् / न.अन्याम्.निह्श्रित्य.जीवेत.धर्मेण.न.वणिक्.चरेत् // Uv_13.7

स्व.लाभम्.न.अवमन्येत.न.अन्येषाम्.स्पृहको.भवेत् / अन्येषाम्.स्पृहको.भिक्षुः.समाधिम्.न.अधिगच्छति // Uv_13.8

सुखम्.जीवितुम्.इच्छेत्.चेत्.श्रामण्य.अर्थेष्व्.अवेक्षवान् / अहिर्.मूषक.दुर्गम्.वा.सेवेत.शयन.आसनम् // Uv_13.9

सुखम्.जीवितुम्.इच्छेत्.चेत्.श्रामण्य.अर्थेष्व्.अवेक्षवान् / इतरेतरेण.संतुष्येद्.एक.धर्मम्.च.भावयेत् // Uv_13.10

सुखम्.जीवितुम्.इच्छेत्.चेत्.श्रामण्य.अर्थेष्व्.अवेक्षवान् / सांघिकम्.न.अवमन्येत.चीवरम्.पान.भोजनम् // Uv_13.11

अल्प.ज्ञातो.अपि.चेद्.भवति.शीलेषु.सुसमाहितः / विद्वांसस्.तम्.प्रशंसन्ति.शुद्धाजीवम्.अतन्द्रितम् //[.शुद्ध.आजीवम्.] Uv_13.12

त्रैविद्यः.स्यात्.स.चेद्.भिक्षुर्.मृत्यु.हन्ता.निरास्रवः / अल्प.ज्ञातम्.इति.ज्ञात्वा.ह्य्.अवजानन्त्य्.अजानकाः // स.चेद्.भवति.त्रैविद्यो.मृत्यु.हायी.निरास्रवः / ज्ञात्वा.अल्प.ज्ञात;इति.तम्.अवजानन्त्य्.अजानकाः // Uv_13.13

स.चेत्.त्व्.इह.अन्न.पानस्य.लाभी.भवति.पुद्गलाः / पाप.धर्मा.अपि.चेद्.भवति.स.तेषाम्.भवति.पूजितः // Uv_13.14

बहून्.अमित्रान्.लभते.संघाटी.प्रावृतः.सदा / लाभी.यो.ह्य्.अन्न.पानस्य.वस्त्र.शय्या.आसनस्य.च // Uv_13.15

एतद्.आदी.नवम्.ज्ञात्वा.सत्कारेषु.महा.भयम् /[.आदीनवम्.] अल्प.ज्ञातो.ह्य्.अनुत्सुकः.स्मृतो.भिक्षुः.परिव्रजेत् // Uv_13.16

न.अयम्.अनशनेन.जीवते.न.आहारो.हृदयस्य.शान्तये / आहारः.स्थितये.तु.विद्यते.तज्.ज्ञात्वा.हि.चरेत;एषणाम् // Uv_13.17

पङ्कस्.त्व्.इति.यो.हि.विन्दते.नित्यम्.वन्दन.मानना.कुले / सूक्ष्मः.शल्यो.दुरुद्धरः.सत्कारः.कापुरुषेण.दुस्त्यजः // Uv_13.18

14 द्रोहवर्ग

अक्रुद्धस्य.हि.यः.क्रुध्येत्.कर्म.पापम्.अकुर्वतः / दुह्खम्.तम्.एव.स्पृशति.लोके.अस्मिंश्.च.परत्र.च // Uv_14.1

पूर्वम्.क्षिणोति.ह.आत्मानम्.पश्चाद्.बाह्यम्.विहिंसति / स.हतस्.त्व्.इतरम्.हन्ति.वीतंसेन.इव.पक्षिणः // Uv_14.2

हन्तारम्.लभते.हन्ता.वैरी.वैराणि.पश्यति / अक्रोष्टारम्.तथा.आक्रोष्टा.रोषितारम्.च.रोषकः //[.आक्रोष्टारम्.] Uv_14.3

अन्यत्र.अश्रवणाद्.अस्य.सद्धर्मस्य.अविजानकाः / आयुष्य्.एवम्.परित्ते.हि.वैरम्.कुर्वन्ति.केनचित् // Uv_14.4

पृथक्.शब्दाः.समुत्पन्नास्.तम्.च.श्रेष्ठम्.इति.मन्यथा /[.पृथक्.छब्दाः.] संघे.हि.भिद्यमाने.अस्मिन्.श्रेष्ठम्.इत्य्.अभिमन्यथा // Uv_14.5

अस्थि.छिदाम्.प्राण.हृताम्.गव.अश्व.धन.हारिणाम् /[.अस्थिच्छिदाम्.] राष्ट्रम्.विलुम्पताम्.चैव.पुनर्.भवति.संगतम् / युष्माकम्.नु.कथम्.न.स्याद्.इमम्.धर्मम्.विजानताम् // अस्थि.छिन्नाः.प्राण.हरा.गव.अश्व.धन.हारकाः /[.अस्थिच्छिनाः.] राष्ट्राणाम्.च.विलोप्तारस्.तेषाम्.भवति.संगतम् / युष्माकम्.नु.कथम्.न.स्याद्.इमम्.धर्मम्.विजानताम् // Uv_14.6

पण्डित.आभा.परामृष्टा.वाग्.या.गोचर.भाषिणी / व्यायच्छन्ति.मुखम्.वामा.यया.नीता.न.ते.बुधाः // Uv_14.7

परे.हि.न.विजानन्ति.वयम्.अत्र.उद्यमामहे / अत्र.ये.तु.विजानन्ति.तेषाम्.शाम्यन्ति.मेधकाः // Uv_14.8

आक्रोशन्.माम्.अवोचन्.माम्.अयोजन्.माम्.अजापयेत् / अत्र.ये.ह्य्.उपनह्यन्ति.वैरम्.तेषाम्.न.शाम्यति // Uv_14.9

आक्रोशन्.माम्.अवोचन्.माम्.अजयन्.माम्.अजापयेत् / अत्र.ये.न.उपनह्यन्ति.वैरम्.तेषाम्.प्रशाम्यति // Uv_14.10

न.हि.वैरेण.वैराणि.शाम्यन्ति.इह.कदाचन / क्षान्त्या.वैराणि.शाम्यन्ति.एष.धर्मः.सनातनः // Uv_14.11

वैरम्.न.वैरेण.हि.जातु.शाम्येत्.शाम्येद्.अवैरेण.तु.वैर.भावः / वैर.प्रसङ्गो.ह्य्.अहिताय.दृष्टस्.तस्माद्द्.हि.वैरम्.न.करोति.विद्वान् // Uv_14.12

स.चेल्.लभेद्.वै.निपकम्.सहायम्.लोके.चरन्.साधु.हि.नित्यम्.एव / अभिभूय.सर्वाणि.परिस्रवाणि.चरेत.तेन.आप्त.मना.स्मृत.आत्मा // Uv_14.13

नो.चेल्.लभेद्.वै.निपकम्.सहायम्.लोके.चरन्.साधु.हि.नित्यम्.एव / राजा.इव.राष्ट्रम्.विप्लुअम्.प्रहाय.एकश्.चरेन्.न.च.पापानि.कुर्यात् // Uv_14.14

चरंश्.च.न.अधिगच्छेत.सहायम्.तुल्यम्.आत्मनः / एक.चर्याम्.दृढम्.कुर्यान्.न.अस्ति.बाले.सहायता // Uv_14.15

एकस्य.चरितम्.श्रेयो.न.तु.बालः.सहायकः / एकश्.चरेन्.न.च.पापानि.कुर्याद्.अल्प.उत्सुको.अरण्य.गतैव.नागः // एकस्य.चरितम्.श्रेयो.न.तु.बाल.सहायता / अल्प.उत्सुकश्.चरेद्.एको.मातङ्ग.अरण्ये.नागवत् // Uv_14.16

15 स्मृतिवर्ग

आनापान.स्मृतिर्.यस्य.परिपूर्णा.सुभाविता / अनुपूर्वम्.परिजिता.यथा.बुद्धेन.देशिता / स;इमम्.भासते.लोकम्.अभ्र.मुक्तैव.चन्द्रमाः // Uv_15.1

स्थितेन.कायेन.तथैव.चेतसा.स्थितो.निषण्णो.अप्य्.अथवा.शयानः / नित्यम्.स्मृतो.भिक्षुर्.अधिष्ठमानो.लभेत.पूर्व.अपरतो.विशेषम् / लब्ध्वा.च.पूर्व.अपरतो.विशेषम्.अदर्शनम्.मृत्यु.राजस्य.गच्छेत् // Uv_15.2

स्मृतिः.काय.गता.नित्यम्.संवरश्.च.इन्द्रियैः.सदा / समाहितः.स.जानीयात्.तेन.निर्वाणम्.आत्मनः // Uv_15.3

यस्य.स्यात्.सर्वतः.स्मृतिः.सततम्.काय.गता.ह्य्.उपस्थिता / नो.च.स्यान्.नो.च.मे.स्यान्.न.भविष्यति.न.च.मे.भविष्यति / अनुपूर्व.विहारवान्.असौ.कालेन.उत्तरते.विषक्तिकाम् // Uv_15.4

यो.जागरेत्.स्मृतिमान्.सम्प्रजानः.समाहितो.मुदितो.विप्रसन्नः / कालेन.धर्मान्.मीमांसमानः.सो.अतिक्रमेज्.जाति.जराम्.सशोकाम् // Uv_15.5

तस्मात्.सदा.जागरिकाम्.भजेत.यो.वीर्यवान्.स्मृतिमान्.अप्रमत्तः / सम्योजनम्.जाति.जराम्.च.हित्वा.इह.एव.दुह्खस्य.करोति.सो.अन्तम् // Uv_15.6

जागरन्तः.शृणुध्वम्.मे.सुप्ताश्.च.प्रतिबुध्यत / सुप्तेषु.जागरम्.श्रेया.न.हि.जागरतो.भयम् // Uv_15.7

जागर्यम्.अनुयुक्तानाम्.अहो.रात्र.अनुशिक्षिणाम् / अमृतम्.च.अधिमुक्तानाम्.अस्तम्.गच्छन्ति.आस्रवाः // Uv_15.8

लाभस्.तेषाम्.मनुष्याणाम्.ये.बुद्धम्.शरणम्.गताः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.बुद्ध.गता.स्मृतिः // Uv_15.9

लाभस्.तेषाम्.मनुष्याणाम्.ये.धर्मम्.शरणम्.गताः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.धर्म.गता.स्मृतिः // Uv_15.10

लाभस्.तेषाम्.मनुष्याणाम्.ये.संघम्.शरणम्.गताः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.संघ.गता.स्मृतिः // Uv_15.11

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.बुद्ध.गता.स्मृतिः // Uv_15.12

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.धर्म.गता.स्मृतिः // Uv_15.13

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.संघ.गता.स्मृतिः // Uv_15.14

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.काय.गता.स्मृतिः // सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.समाधयः.स्मृताः // Uv_15.15

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.शील.गता.स्मृतिः // सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.त्याग.गता.स्मृतिः // सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.देव.गता.स्मृतिः // Uv_15.16

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.चैव.अहिंसायाम्.रतम्.मनः // Uv_15.17

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.चैवा.अव्यापादे.रतम्.मनः // Uv_15.18

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नैष्क्रम्ये.अभिरतम्.मनः //[.नैष्कर्म्ये.?] Uv_15.19

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.नित्यम्.ध्यान.रतम्.मनः // Uv_15.20

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.विवेके.अभिरतम्.मनः // Uv_15.21

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.शुन्यतायाम्.रतम्.मनः //[.शून्यतायाम्.] Uv_15.22

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.चैव.अनिमित्ते.रतम्.मनः // Uv_15.23

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च;आकिंचन्ये.रतम्.मनः // Uv_15.24

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.भावनायाम्.रतम्.मनः // Uv_15.25

सुप्रबुद्धम्.प्रबुध्यन्ते;इमे.गौतम.श्रावकाः / येषाम्.दिवा.च.रात्रौ.च.निर्वाणे.अभिरतम्.मनः // Uv_15.26

16 प्रकीर्णकवर्ग

पूर्वम्.हि.कृत्यम्.प्रतिजागरेत.मा.मे.कृत्यम्.कृत्य.काले.विहन्यात् / तम्.नित्य.काले.प्रतियत्य.कारिणम्.न.एव.कृत्यम्.कृत्य.काले.विहन्ति // Uv_16.1

व्यायमेत.एव.पुरुषो.यावद्.अर्थस्य.निष्पदः / पश्येद्.असौ.तथा.आत्म.अर्थम्.यथा.एव.इच्छेत्.तथा.भवेत् // Uv_16.2

उत्तिष्ठत.व्यायमत.कुरुध्वम्.द्वीपम्.आत्मनः / कर्मारो.रजतस्य.एव.हरध्वम्.मलम्.आत्मनः // निर्धान्त.मला.ह्य्.अनङ्गणा.न.पुनर्.जाति.जराम्.उपेष्यथ // Uv_16.3

अलज्जितव्ये.लज्जन्ते.लज्जितव्ये.त्व्.अलज्जिनः / अभये.भय.दर्शीनो.भये.च.अभय.दर्शिनः /[.भय.दर्शिनो.] मिथ्या.दृष्टि.समादानात्.सत्त्वा.गच्छन्ति.दुर्गतिम् // Uv_16.4

यस्.तु.पूर्वम्.प्रमाद्य.इह.पश्चाद्.वै.न.प्रमाद्यते / स;इमम्.भासते.लोकम्.अभ्र.मुक्तैव.चन्द्रमाः // Uv_16.5

यस्.तु.पूर्वम्.प्रमाद्य.इह.पश्चाद्.वै.न.प्रमाद्यते / स;इमाम्.विषक्तिकाम्.लोके.स्मृतः.समतिवर्तते // Uv_16.6

दहरो.अपि.चेत्.प्रव्रजते.युज्यते.बुद्ध.शासने / स;इमम्.भासते.लोकम्.अभ्र.मुक्तैव.चन्द्रमाः // Uv_16.7

दहरो.अपि.चेत्.प्रव्रजते.युज्यते.बुद्ध.शासने / स;इमाम्.विषक्तिकाम्.लोके.स्मृतः.समतिवर्तते // Uv_16.8

यस्य.पाप.कृतम्.कर्म.कुशलेन.पिथीयते /[.पिधीयते.] स;इमम्.भासते.लोकम्.अभ्र.मुक्तैव.चन्द्रमाः // Uv_16.9

यस्य.पाप.कृतम्.कर्म.कुशलेन.पिथीयते /[.पिधीयते.] स;इमाम्.विषक्तिकाम्.लोके.स्मृतः.समतिवर्तते // Uv_16.10

यो.जीविते.न.तपते.मरण.अन्ते.च.सर्वशः / स.वै.दृष्ट.पदो.धीरो.मरण.अन्ते.न.शोचति // Uv_16.11

यो.जीविते.न.तपते.मरण.अन्ते.च.सर्वशः / स.वै.दृष्ट.पदो.धीरः.शोक.मध्ये.न.शोचति // Uv_16.12

यो.जीविते.न.तपते.मरण.अन्ते.च.सर्वशः / स.वै.दृष्ट.पदो.धीरो.ज्ञाति.मध्ये.विरोचते // Uv_16.13

कृष्णान्.धर्मान्.विप्रहाय.शुक्लान्.भावयत.भिक्षवः / ओकाद्.अनोकम्.आगम्य.विवेकम्.अनुबृंहयेत् / तत्र.च.अभिरमेत.आर्यो.हित्वा.कामान्.अकिंचनः // Uv_16.14

शुद्धस्य.हि.सदा.फल्गुः.शुद्धस्य.पोषथः.सदा / शुद्धस्य.शुचि.कर्मणः.सदा.सम्पद्यते.व्रतम् // Uv_16.15

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.राग.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.रागेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.16

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.द्वेष.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.द्वेषेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.17

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.मोह.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.मोहेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.18

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.मान.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.मानेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.19

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.लोभ.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.लोभेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.20

क्षेत्राणि.तृण.दोषाणि.तृष्णा.दोषा.त्व्.इयम्.प्रजा / तस्माद्.विगत.तृष्णेभ्यो.दत्तम्.भवति.महा.फलम् // Uv_16.21

षष्ठ;अधिपती.राजा.रज्यमाने.रजस्वलः / अरक्ते.विरजा.भवति.रक्ते.बालो.निरुच्यते // Uv_16.22

नगरम्.ह्य्.अस्थि.प्राकारम्.मांस.शोणित.लेपनम् / यत्र.रागश्.च.द्वेषश्.च.मानो.ंरक्षश्.च.बाध्यते // Uv_16.23

हेतु.प्रभवम्.सदा.हि.दुह्खम्.तद्.अपश्यन्.स.हि.तेन.तत्र.बद्धः / तस्य.तु.समयाज्.जहाति.सङ्गम्.न.हि.बाह्या.प्रजहन्ति.तम्.महौघम् //[.महा.ओघम्.] Uv_16.24

17 उदकवर्ग

स्मृतिमन्तः.प्रयुज्यन्ते.न.निकेते.रमन्ति.ते / हंसवत्.पल्वलम्.हित्वा.ह्य्.ओकम्.ओघम्.जहन्ते.ते //[.जहन्ति.ते.] Uv_17.1

हंसा.आदित्य.पथे.यान्ति.आकाशे.जीवित.इन्द्रियाः / निर्यान्ति.धीरा.लोकान्.मार.सैन्यम्.प्रमथ्य.ते // Uv_17.2

अचरित्वा.ब्रह्मचर्यम्.अलब्ध्वा.यौवने.धनम् / जीर्ण.क्रौञ्चैव.ध्यायन्ते.अल्प.मत्स्य;इव.पल्वले // Uv_17.3

अचरित्वा.ब्रह्मचर्यम्.अलब्ध्वा.यौवने.धनम् / शेन्ति.चापाति.कीर्णा.वा.पौराणान्य्.अनुचिन्तिताः // Uv_17.4

न.अल्पम्.मन्येत.पापस्य.न.एतम्.माम्.आगमिष्यति / उद.बिन्दु.निपातेन.महा.कुम्भो.अपि.पूर्यते / पूर्यन्ति.बालाः.पापैर्.हि.स्तोक.स्तोकम्.कृतैर्.अपि // Uv_17.5

न.अल्पम्.मन्येत.पुण्यस्य.न.एतम्.माम्.आगमिष्यति / उद.बिन्दु.निपातेन.महा.कुम्भो.अपि.पूर्यते / पूर्यन्ति.धीराः.पुण्यैर्.हि.स्तोक.स्तोकम्.कृतैर्.अपि // Uv_17.6

ये.तरन्त्य्.आर्णवम्.नित्यम्.कोलम्.बद्ध्वा.जनाः.शुभम् / न.ते.तरन्ति.सरिताम्.तीर्णा.मेधाविनो.जनाः // Uv_17.7

उत्तीर्णो.भगवान्.बुद्धः.स्थले.तिष्ठति.ब्राह्मणः / भिक्षवः.स्नान्ति.चैव.अत्र.कोलम्.बध्नन्ति.च.अपरे // Uv_17.8

किम्.कुर्याद्.उद.पानेन.यत्र.आपः.सर्वतो.भवेत् / तृष्णाया.मूलम्.उद्धृत्य.कस्य.पर्येषणाम्.चरेत् // Uv_17.9

उदकेन.निजन्ति.नेजका;इषु.कारा.नमयन्ति.तेजसा / दारुम्.नमयन्ति.तक्षका.ह्य्.आत्मानम्.दमयन्ति.पण्डिताः // Uv_17.10

यथा.ह्रदः.सुगम्भीरो.विप्रसन्नो.ह्य्.अनाविलः / एवम्.श्रुत्वा.हि.सद्धर्मम्.विप्रसीदन्ति.पण्डिताः // Uv_17.11

पृथिवी.सदृशो.न.लिप्यते.तायी.कीलवद्.अप्रकम्पयः / ह्रद;इव.हि.विनीत.कर्दमो.निष्कलुषा.हि.भवन्ति.पण्डिताः // Uv_17.12

18 पुष्पवर्ग

क;इमाम्.पृथिवीम्.विजेष्यते.यम.लोकम्.च.तथा.सदेवकम् / को.धर्म.पदम्.सुदेशितम्.कुशलः.पुष्पम्.इव.प्रचेष्यते // Uv_18.1

शैक्षः.पृथिवीम्.विजेष्यते.यम.लोकम्.च.तथा.सदेवकम् / स.हि.धर्म.पदम्.सुदेशितम्.कुशलः.पुष्पम्.इव.प्रचेष्यते // Uv_18.2

वनम्.छिन्दत.मा.वृक्षम्.वनाद्.वै.जायते.भयम् / छित्त्वा.वनम्.समूलम्.तु.निर्वणा.भवत.भिक्षवः // Uv_18.3

न.छिद्यते.यावता.वनम्.ह्य्.अनुमात्रम्.अपि.नरस्य.बन्धुषु /[.अणु.मात्रम्.]? प्रतिबद्ध.मनाः.स.तत्र.वै.वत्सः.क्षीरपक;इव.मातरम् // Uv_18.4

उच्छिन्द्धि.हि.स्नेहम्.आत्मनः.पद्मम्.शारदकम्.यथा.उदकात् / शान्ति.मार्गम्.एव.बृंहयेन्.निर्वाणम्.सुगतेन.देशितम् // Uv_18.5

यथा.अपि.रुचिरम्.पुष्पम्.वर्णवत्.स्याद्.अगन्धवत् / एवम्.सुभाषिता.वाचा.निष्फला.असाव्.अकुर्वातः // Uv_18.6

यथा.अपि.रुचिरम्.पुष्पम्.वर्णवत्.स्यात्.सुगन्धवत् / एवम्.सुभाषिता.वाचा.सफला.भवति.कुर्वतः // Uv_18.7

यथा.अपि.भ्रमरः.पुष्पाद्.वर्ण.गन्धाव्.अहेठयन् / परैति.रसम्.आदाय.तथा.ग्रामान्.मुनिश्.चरेत् // Uv_18.8

न.परेषाम्.विलोमानि.न.परेषाम्.कृत.अकृतम् / आत्मनस्.तु.समीक्षेत.समानि.विषमानि.च // Uv_18.9

यथा.अपि.पुष्प.राशिभ्यः.कुर्यान्.माला.गुणान्.बहून् / एवम्.जातेन.मर्त्येन.कर्तव्यम्.कुशलम्.बहु // Uv_18.10

वर्षासु.हि.यथा.पुष्पम्.वगुरो.विप्रमुञ्चति /[.वागुरो.]? एवम्.रागम्.च.दोषम्.च.विप्रमुञ्चत.भिक्षवः // Uv_18.11

यथा.संकार.कूटे.तु.व्युज्झिते.हि.महा.पथे / पद्मम्.तत्र.तु.जायेत.शुचि.गन्धि.मनो.रमम् // Uv_18.12

एवम्.संकार.भूते.अस्मिन्न्.अन्ध.भूते.पृथग्.जने / प्रज्ञया.व्यतिरोचन्ते.सम्यक्.सम्बुद्ध.श्रावकाः // Uv_18.13

पुष्पाण्य्.एव.प्रचिन्वन्तम्.व्यासक्त.मनसम्.नरम् / सुप्तम्.ग्रामम्.महौघैव.मृत्युर्.आदाय.गच्छति // ...............................................नरम् / सुप्तम्.ग्रामम्.महौघैव.मृत्युर्.आदाय.गच्छति // Uv_18.14

पुष्पाण्य्.एव.प्रचिन्वन्तम्.व्यासक्त.मनसम्.नरम् / अतृप्तम्.एव.कामेषु.त्व्.अन्तकः.कुरुते.वशम् // Uv_18.15

पुष्पाण्य्.एव.प्रचिन्वन्तम्.व्यासक्त.मनसम्.नरम् / अनुत्पन्नेषु.भोगेषु.त्व्.अन्तकः.कुरुते.वशम् // Uv_18.16

कुम्भ.उपमम्.कायम्.इमम्.विदित्वा.मरीचि.धर्मम्.परिबुध्य.चैव / छित्त्वा.इह.मारस्य.तु.पुष्पकाणि.त्व्.अदर्शनम्.मृत्यु.राजस्य.गच्छेत् // Uv_18.17

फेन.उपमम्.कायम्.इमम्.विदित्वा.मरीचि.धर्मम्.परिबुध्य.चैव / छित्त्वा.इह.मारस्य.तु.पुष्पकाणि.त्व्.अदर्शनम्.मृत्यु.राजस्य.गच्छेत् // Uv_18.18

कुम्भ.उपमम्.लोकम्.इमम्.विदित्वा.मरीचि.धर्मम्.परिबुध्य.चैव / छित्त्वा.इह.मारस्य.तु.पुष्पकाणि.त्व्.अदर्शनम्.मृत्यु.राजस्य.गच्छेत् // Uv_18.19

फेन.उपमम्.लोकम्.इमम्.विदित्वा.मरीचि.धर्मम्.परिबुध्य.चैव / छित्त्त्वा.इह.मारस्य.तु.पुष्पकाणि.त्व्.अदर्शनम्.मृत्यु.राजस्य.गच्छेत् // Uv_18.20

यो.न.अध्यगमद्.भवेषु.सारम्.बुद्ध्वा.पुष्पम्.उदुम्बरस्य.यद्वत् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // यो.रागम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // यो.द्वेषम्.उदाछिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // यो.मोहम्.उदाछिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // यो.मानम्.उदाछिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // यो.लोभम्.उदाछिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // तृष्णाम्.य;उदाछिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जलेरुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.त्व.त्वचम्.पुराणम् // Uv_18.21

19 अश्ववर्ग

भद्रो.यथा.अश्वः.कशया.अभिस्पृष्ट.ह्य्.आतापिनः.संविजिताश्.चरेत /[.अभिस्पृष्टो.]? श्राद्धस्.तथा.शील.गुणैर्.उपेतः.समाहितो.धर्म.विनिश्चयज्ञः / जित.इन्द्रियः.क्षान्ति.बलैर्.उपेतो.जहाति.सर्वान्.स.भवान्.अशेषान् // Uv_19.1

भद्रो.यथा.अश्वः.कशया.अभिताडित.ह्य्.आतापिनः.संविजिताश्.चरेत /[.अभिताडितो.]? श्राद्धस्.तथा.शील.गुणैर्.उपेतः.समाहितो.धर्म.विनिश्चयज्ञः / सम्पन्न.विद्या.चरणः.प्रतिस्मृतस्.तायी.स.सर्वम्.प्रजहाति.दुह्खम् // Uv_19.2

यस्य.इन्द्रियाणि.समताम्.गतानि.अश्वो.यथा.सारथिना.सुदान्तः / प्रहीण.दोषाय.निरास्रवाय.देवा.अपि.तस्मै.स्पृहयन्ति.नित्यम् // Uv_19.3

अप्रमत्तः.प्रमत्तेषु.सुप्तेषु.बहु.जागरः / अबल.अश्व;इव.भद्र.अश्वम्.हित्वा.याति.सुमेधसम् / Uv_19.4

ह्री.निषेवी.हि.पुरुषः.प्राज्ञो.यः.सुसमाहितः / सर्व.पापम्.जहात्य्.एष.भद्र.अश्वो.हि.कशाम्.इव // Uv_19.5

दान्तो.वै.समितिम्.याति.दान्तम्.राजा.अधिरोहति / दान्तः.श्रेष्ठो.मनुष्याणाम्.यो.अतिवाक्यम्.तितीक्षति //[.तितिक्षति.] Uv_19.6

यो.ह्य्.अश्वम्.दमयेज्.जान्यम्.आजानेयम्.च.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्मा.दान्तस्.ततो.वरम् // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // Uv_19.7

न.हि.असौ.तेन.यानेन.ताम्.भूमिम्.अधिगच्छति / आत्मना.हि.सुदान्तेन.क्षिप्रम्.शान्तिम्.निगच्छति // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.दान्तो.दान्तेन.गच्छति // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्दवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // Uv_19.8

न.ह्य्.असौ.तेन.यानेन.ताम्.भूमिम्.अधिगच्छति / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्वास्.त्यजति.दुर्गतीः // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.सर्वान्.त्यजत्य्.दुर्गतिः // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // Uv_19.9

न.ह्य्.असौ.तेन.यानेन.ताम्.भूमिम्.अधिगच्छति / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्वम्.छिनत्ति.बन्धनम् // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.सर्वम्.छिन्दति.बन्धनम् // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // Uv_19.10

न.ह्य्.असौ.तेन.यानेन.ताम्.भूमिम्.अधिगच्छति / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.सर्वाम्.जहाति.सम्पदम् // यच्.च.इह.अश्वतरम्.दमयेद्.आजन्यम्.वा.अपि.सैन्धवम् / कुञ्जरम्.वा.महा.नागम्.आत्म.दान्तस्.ततो.वरम् // Uv_19.11

न.ह्य्.असौ.तेन.यानेन.ताम्.भूमिम्.अधिगच्छति / आत्मना.हि.सुदान्तेन.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // न.हि.तेन.स.यानेन.ताम्.भूमिम्.अभिसम्भवेत् / याम्.आत्मना.सुदान्तेन.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_19.12

आत्मानम्.एव.दमयेद्.भद्र.अश्वम्.इव.सारथिः / आत्मा.हि.सुदान्तेन.स्मृतिमान्.दुह्ख.पारगः // Uv_19.13

आत्मा.एव.ह्य्.आत्मनो.नाथः.आत्मा.शरणम्.आत्मनः / तस्मात्.सम्यमय.आत्मानम्.भद्र.अश्वम्.इव.सारथिः // Uv_19.14

20 क्रोधवर्ग

क्रोधम्.जहेद्.विप्रजहेच्.च.मानम्.सम्योजनम्.सर्वम्.अतिक्रमेत / तम्.नाम्ने.रूपे.च;असज्यमानम्.अकिंचनम्.न.अनुपतन्ति.संगाः // Uv_20.1

क्रोधम्.जहेद्.उत्पतितम्.रागम्.जातम्.निवारयेत् / अविद्याम्.प्रजहेद्.धीरः.सत्य.अभिसमयात्.सुखम् // Uv_20.2

क्रोधम्.हत्वा.सुखम्.शेते.क्रोधम्.हत्वा.न.शोचति / क्रोधस्य.विष.मूलस्य.मधुर.घ्नस्य.भिक्षवः / वधम्.आर्याः.प्रशंसन्ति.तम्.च.हत्वा.न.शोचति // Uv_20.3

यत्.तु.रोचयति.क्रुद्धो.दुष्कृतम्.सुकृतम्.त्व्.इति / पश्चात्.स.विगते.क्रोधे.स्पृष्ट्वा.अग्निम्.इव.तप्यते // Uv_20.4

अह्रीकश्.च.अनवत्रापी.च.अव्रतश्.चैव.रोषणः / क्रोधेन.ह्य्.अभिभूतस्य.द्वीपम्.न.अस्ति.इह.किंचन // अह्रीक्यो.अप्य्.अनवत्रापी.भवति.क्रोधनो.अव्रतः / क्रोधेन.च.अभिभूतस्य.न.द्वीपो.भवति.कश्चन // Uv_20.5

अबलम्.हि.बलम्.तस्य.यस्य.क्रोधे.बलम्.बलम् / क्रुद्धस्य.धर्म.हीनस्य.प्रतिपत्तिर्.न.विद्यते // Uv_20.6

यस्.त्व्.अयम्.बलवान्.भूत्वा.दुर्बलस्य.तितीक्षति /[.तितिक्षति.] ताम्.आहुः.परमाम्.क्षान्तिम्.नित्यम्.क्षमति.दुर्बलः // Uv_20.7

यः.परेषाम्.प्रभूः.संस्.तु.दुर्बलान्.संतितीक्षति /[.तितिक्षति.] ताम्.आहुः.परमाम्.क्षान्तिम्.नित्यम्.क्षमति.दुर्बलः // Uv_20.8

अत्युक्तो.हि.परैर्.यो.वै.बलवान्.संतितीक्षति /[.तितिक्षति.] ताम्.आहुः.परमाम्.क्षान्तिम्.नित्यम्.क्षमति.दुर्बलः // Uv_20.9

आत्मानम्.च.परम्.चैव.महतो.रक्षते.भयात् / यः.परम्.कुपितम्.ज्ञात्वा.स्वयम्.तत्र.उपशाम्यति // Uv_20.10

उभयोश्.चरते.सो.अर्थम्.आत्मनस्य.परस्य.च / यः.परम्.कुपितम्.ज्ञात्वा.स्वयम्.तत्र.उपशाम्यति // Uv_20.11

उभ.अर्थे.चरमाणम्.तम्.ह्य्.आत्मनस्य.परस्य.च / अबलम्.मन्यते.बालो.धर्मेष्व्.अवविचक्षणः // Uv_20.12

जयम्.हि.मन्यते.बालो.वचोभिः.परुषैर्.वदन् / नित्यम्.इव.जयस्.तस्य.यो.अतिवाक्यम्.तितीक्षति //[.तितिक्षति.] Uv_20.13

श्रेष्ठस्य.वाक्यम्.क्षमते.भयेन.संरम्भ.हेतोः.सदृशस्य.चैव / यो.वै.निहीनस्य.वचः.क्षमेत.ताम्.उत्तमाम्.क्षान्तिम्.इह.आहुर्.आर्याः // Uv_20.14

क्रुद्धो.वाचम्.न.भाषेत.परिषत्स्व्.अथ.वा.मिथः / क्रोध.अभिभूतः.पुरुषः.स्वम्.अर्थम्.हि.न.बुध्यते // Uv_20.15

सत्यम्.वदेन्.न.च.क्रुध्येद्.दद्याद्.अल्पाद्.अपि.स्वयम् / स्थानैर्.एभिस्.त्रिभिर्.युक्तो.देवानाम्.अन्तिकम्.व्रजेत् // Uv_20.16

शान्तस्य.हि.कुतः.क्रोधो.दान्तस्य.सम.जीविनः / सम्यग्.आज्ञा.विमुक्तस्य.क्रोधो.न.अस्ति.प्रजानतः // Uv_20.17

तस्य.एव.पापम्.भवति.यः.क्रुद्धे.क्रुध्यते.पुनः / क्रुद्धेष्व्.अक्रुद्धमानस्.तु.संग्रामम्.दुर्जयम्.जयेत् //[.अक्रुधमानस्.]? Uv_20.18

अक्रोधेन.जयेत्.क्रोधम्.असाधुम्.साधुना.जयेत् / जयेत्.कदर्यम्.दानेन.सत्येन.त्व्.अनृतम्.जयेत् // Uv_20.19

अक्रुद्धस्य.कुतः.क्रोधो.दान्तस्य.सम.जीविनः / सम्यग्.आज्ञा.विमुक्तस्य.क्रोधस्.तस्य.न.विद्यते // Uv_20.20

अक्रोधश्.च.अविहिंसा.च.वसत्य्.आर्येषु.सर्वदा / सदा.पाप.जने.क्रोधस्.तिष्ठति.पर्वतो.यथा // Uv_20.21

यस्.त्व्.इह.उत्पतितम्.क्रोधम्.रथम्.भ्रान्तम्.इव.धारयेत् / वदामि.सारथिम्.तम्.तु.रश्मि.ग्राहो.अयम्.अन्यथा // Uv_20.22

20 उद्दानम् श्रमणो.मार्ग.सत्कारो.द्रोह.स्मृति.प्रकीर्णकः /उदकम्.पुष्पम्.अश्वश्.च.सह.क्रोधेन.ते.दशः //

21 तथागत.वर्ग

सर्व.अभिभूः.सर्वविद्.एव.च.अस्मि.सर्वैश्.च.धर्मैः.सततम्.न.लिप्तः / सर्वम्.जहः.सर्व.भयाद्.विमुक्तः.स्वयम्.ह्य्.अभिज्ञाय.कम्.उद्दिशेयम् // Uv_21.1

कम्.उद्दिशेयम्.त्व्.असमो.ह्य्.अतुल्यः.स्वयम्.प्रवक्ता.ह्य्.अधिगम्य.बोधिम् / तथागतो.देव.मनुष्य.शास्ता.सर्वज्ञताम्.प्राप्य.बलैर्.उपेतः // Uv_21.2

अहम्.हि.लोकेष्व्.अरहन्न्.अहम्.लोकेष्व्.अनुत्तरः.सदेवकेषु.लोकेषु.च.अहम्.मार.अभिभूर्.जिनः // Uv_21.3

आचार्यो.मे.न.वै.कश्चित्.सदृशस्.च.न.विद्यते / एको.अस्मिन्.लोके.सम्बुद्धः.प्राप्तः.सम्बोधिम्.उत्तमाम् // Uv_21.4

जिना.हि.मादृशा.ज्ञेया.ये.प्राप्ता.ह्य्.आस्रव.क्षयम् / जिता.मे.पापका.धर्मास्.ततो.अहम्.उपगा.जिनः // Uv_21.5

बाराणसीम्.गमिष्यामि.हनिष्ये.अमृत.दुन्दुभिम् / धर्म.चक्रम्.प्रवर्तयिष्ये.लोकेष्व्.अप्रतिवर्तितम् // Uv_21.6

न.हि.सन्तः.प्रकाश्यन्ते.विदित्वा.लोक.पर्यायम् / आदेशयन्तो.विरजः.पदम्.शान्त.मनीषिणः // Uv_21.7

नदन्ति.इह.महा.वीरः.सद्.धर्मेण.तथागताः / धर्मेण.नदमानानाम्.के.त्व्.असूयेद्.विजानकाः // Uv_21.8

ये.ध्यान.प्रसृता.धीरा.नैष्क्रम्य.उपशमे.रताः / देवा.अपि.स्पृहयन्त्य्.एषाम्.बुद्धानाम्.श्रीमताम्.सदा // Uv_21.9

तेषाम्.देवा.मनुष्याश्.च.सम्बुद्धानाम्.यशस्विनाम् / स्पृहयन्त्य्.आशु.बुद्धीनाम्.शरीर.अन्तिम.धारिणाम् // Uv_21.10

ये.च.अभ्यतीताः.सम्बुद्धा.ये.च.बुद्धा.ह्य्.अनागताः / यश्.च.अप्य्.एतर्हि.सम्बुद्धो.बहूनाम्.शोक.नाशकः // Uv_21.11

सर्वे.सद्.धर्म.गुरवो.व्याहार्षु.विहरन्ति.च / अथ.अपि.विहरिष्यन्ति;एषा.बुद्धेषु.धर्मता // Uv_21.12

तस्माद्.इह.आत्म.कामेन.माहात्म्यम्.अभिकाङ्क्षता / सद्.धर्मो.गुरु.कर्तव्यः.स्मरता.बुद्ध.शासनम् // Uv_21.13

न.श्रद्धास्यन्ति.वै.ये.तु.नरा.बुद्धस्य.शासनम् / व्यसनम्.ते.गमिष्यन्ति.वणिजो.राक्षसीष्व्.इव // Uv_21.14

श्रद्धास्यन्ति.तु.ये.नित्यम्.नरा.बुद्धस्य.शासनम् / स्वस्तिना.ते.गमिष्यन्ति.वालाहेन.एव.वाणिजाः // Uv_21.15

तथागतम्.बुद्धम्.इह.स्वयम्भुवम्.द्वौ.वै.वितर्कौ.बहुलम्.समुदाचरेते / क्षेमस्.तथैव.प्रविवेक.युक्तस्.तमो.नुदम्.पार.गतम्.महर्षिम् // Uv_21.16

प्राप्तः.स.च.आर्यो.वशिताम्.अशेषाम्.विश्व.उत्तरः.सर्व.भयाद्.विमुक्तः / तृष्णा.प्रहीणो.विमलो.निराशश्.च.आलोकयन्.लोक.हिताय.सत्त्वान् // Uv_21.17

शैले.यथा.पर्वत.मूर्धनि.स्थितो.यथा.एव.पश्येज्.जनताम्.समन्तात् / तथा.ह्य्.असौ.धर्म.मयम्.सुमेधाः.प्रासादम्.आरुह्य.समन्त.चक्षुः / शोक.अभिभूताम्.जनताम्.अशोको.अद्राक्षीद्.इमाम्.जाति.जरा.अभिभूताम् // Uv_21.18

22 श्रुतवर्ग

साधु.श्रुतम्.सुचरितम्.साधु.च.अप्य्.अनिकेतता / प्रदक्षिणम्.प्रव्रज्या.च.श्रामण्यस्य.अनुलोमिकम् // Uv_22.1

बाला;इह.अविजानन्तश्.चरन्ति.ह्य्.अमरा;इव / विजानताम्.तु.सद्.धर्मम्.आतुरस्य.एव.शर्वरी // Uv_22.2

यथा.ह्य्.अगारम्.सुच्छन्नम्.प्रविश्य.तमसा.स्फुटम् /[.सु.छ्हन्नम्.] विद्यमानानि.रूपाणि.चक्षुष्मान्.हि.न.पश्यति // Uv_22.3

तथैव.इह.नरो.नित्यम्.ज्ञानवान्.अपि.यो.भवेत् / अश्रुत्वा.न.विजानाति.धर्मान्.कल्याण.पापकान् // Uv_22.4

प्रदीपेन.तु.रूपाणि.चक्षुष्मान्.पश्यते.यथा / एवम्.श्रुत्वा.विजानाति.धर्मान्.कल्याण.पापकान् // Uv_22.5

श्रुत्वा.धर्मान्.विजानाति.श्रुत्वा.पापम्.न.सेवते / श्रुत्वा.ह्य्.अनर्थम्.वर्जयते.श्रुत्वा.प्राप्नोति.निर्वृतिम् // Uv_22.6

बहु.श्रुतो.अपि.चेद्.भवति.शीलेषु.त्व्.असमाहितः / शीलतस्.तम्.विगर्हन्ति.न.अस्य.सम्पद्यते.श्रुतम् // Uv_22.7

अल्प.श्रुतो.अपि.चेद्.भवति.शीलेषु.सुसमाहितः / शीलतस्.तम्.प्रशंसन्ति.तस्य.सम्पद्यते.श्रुतम् // Uv_22.8

अल्प.श्रुतो.अपि.चेद्.भवति.शीलेषु.त्व्.असमाहितः / उभयतस्.तम्.विगर्हन्ति.न.अस्य.सम्पद्यते.व्रतम् // Uv_22.9

बहु.श्रुतो.अपि.चेद्.भवति.शीलेषु.सुसमाहितः / उभयतस्.तम्.प्रशंसन्ति.तस्य.सम्पद्यते.व्रतम् // Uv_22.10

बहु.श्रुतम्.धर्म.धरम्.प्राज्ञम्.नित्यम्.समाहितम् / निष्कम्.जाम्बुनदस्य.एव.कस्.तम्.निन्दितुम्.अर्हति // Uv_22.11

ये.मे.रूपेण.मिन्वन्ति.ये.मे.घोषेण.च.अन्वगाः / छन्द.राग.वश.उपेता.न.माम्.जानन्ति.ते.जनाः // ये.रूपेण.प्रमिण्वन्ति.माम्.घोषेण.अनुयान्ति.च / छन्द.राग.वश.उपेता.न.माम्.जानन्ति.ते.जनाः // Uv_22.12

आध्यात्मम्.च.न.जानाति.बहिर्धा.तु.विपश्यति / बहिर्धा.फल.दर्शी.तु.स.वै.घोषेण.नीयते // Uv_22.13

आध्यात्मम्.तु.प्रजानाति.बहिर्धा.च.न.पश्यति / आध्यात्म.फल.दर्शी.तु.स.वै.घोषेण.नीयते // Uv_22.14

आध्यात्मम्.च.न.जानान्ति.बहिर्धा.च.न.पश्यति / उभये.अफल.दर्शी.तु.स.वै.घोषेण.नीयते // Uv_22.15

आध्यात्मम्.च.प्रजानाति.बहिर्धा.च.विपश्यति / स.तु.निह्सरण.प्रज्ञो.न.वै.घोषेण.नीयते // Uv_22.16

बहु.शृणोति.श्रोत्रेण.बहू.पश्यति.चक्षुषा / न.तद्.दृष्टम्.श्रुतम्.धीरः.सर्वम्.श्रद्धातुम्.अर्हति // श्रोत्रेण.श्रूयते.बहु.दृश्यते.बहु.चक्षुषा / न.तद्.दृष्टम्.श्रुतम्.धीरः.सर्वम्.श्रद्धातुम्.अर्हति // Uv_22.17

विज्ञान.साराणि.सुभाषितानि.ज्ञातम्.श्रुतम्.चैव.समाधि.सारम् / न.तस्य.विज्ञान.श्रुतम्.महा.अर्थम्.यः.साहसो.भवति.नरः.प्रमत्तः // Uv_22.18

धर्मे.तु.ये.ह्य्.आर्य.निवेदिते.रतास्.तदा.चरन्ते.वचसा.यदा.आहुः / ते.क्षान्ति.सौरत्य.समाधि.गोचराः.श्रुतस्य.बुद्धेर्.अपि.सारम्.अध्यगुः // Uv_22.19

23 आत्मवर्ग

सुभाषितस्य.शिक्षेत.श्रमण.उपासनस्य.च / एक.आसनस्य.च.रहश्.चित्त.व्युपशमस्य.च //[.एकासनस्य.] Uv_23.1

एक.आसनम्.त्व्.एक.शय्याम्.एक.चर्याम्.अतन्द्रितः / रमयेच्.च.एकम्.आत्मानम्.वनेष्व्.एकः.सदा.वसेत् // Uv_23.2

यः.सहस्रम्.सहस्राणाम्.संग्रामे.द्विषताम्.जयेत् / यश्.च.आत्मानम्.जयेद्.एकम्.संग्रामो.दुजयः.स.वै // Uv_23.3

आत्मा.ह्य्.अस्य.जितः.श्रेयान्.यच्.च.इयम्.इतराः.प्रजाः /[यच्.चेयम्.] आत्म.दान्तस्य.पुरुषस्य.नित्यम्.संवृत.चारिणः // Uv_23.4

न.देवा.न.अपि.गन्धर्वा.न.मारो.ब्राह्मणा.सह / जितस्य.अपजितम्.कुर्युस्.तथा.प्राज्ञस्य.भिक्षुणः // Uv_23.5

आत्मानम्.एव.प्रथमम्.प्रतिरूपे.निवेशयेत् / ततो.अन्यम्.अनुशासीत.............यथा.ह्य्.अः. // Uv_23.6

आत्मानम्.एव.प्रथमम्.प्रतिरूपे.निवेशयेत् / ततो.अन्यम्.अनुशासीत.न.क्लिश्येत.हि.पण्डितः // Uv_23.7

आत्मानम्.हि.तथा.कुर्यात्.शासीत.अन्यम्.यथा.स्वयम् / सुदान्तो.बत.मे.नित्यम्.आत्मा.स.हि.सुदुर्दमः // Uv_23.8

आत्मानम्.हि.तथा.कुर्यात्.शासीत.अन्यम्.यथा.स्वयम् / आत्मा.दान्तो.मया.नित्यम्.आत्म.दान्तो.हि.पण्डितः // Uv_23.9

आत्मनो.अर्थम्.पर.अर्थेन.बहुना.अपि.न.हापयेत् / आत्म.अर्थम्.परमम्.ज्ञात्वा.स्वक.अर्थ.परमो.भवेत् // Uv_23.10

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.नाथम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.11

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.अर्थम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.12

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.धर्मम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.13

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.यशो.लभति.पण्डितः // Uv_23.14

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.कीर्तिम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.15

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सुखाम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.16

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.स्वर्गम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.17

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.चिरम्.स्वर्गे.प्रतिष्ठति // Uv_23.18

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.प्रज्ञाम्.लभति.पण्डितः // Uv_23.19

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.ज्ञाति.मध्ये.विरोचते // Uv_23.20

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.शोक.मध्ये.न.शोचति // Uv_23.21

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्वम्.छिन्दति.बन्धनम् // Uv_23.22

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्वास्.त्यजति.दुर्गतीः // Uv_23.23

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // Uv_23.24

आत्मा.त्व्.इह.आत्मनो.नाथः.को.नु.नाथः.परो.भवेत् / आत्मना.हि.सुदान्तेन.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_23.25

24 पेयालवर्ग

यच्.च.गाथा.शतम्.भाषेद्.अनर्थ.पद.संहितम् / एकम्.अर्थ.पदम्.श्रेयो.यत्.श्रुत्वा.ह्य्.उपशाम्यति // Uv_24.1

यच्.च.गाथा.शतम्.भाषेद्.अधर्म.पद.संहितम् / एकम्.धर्म.पदम्.श्रेयो.यत्.श्रुत्वा.ह्य्.उपशाम्यति // Uv_24.2

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.दुह्शीलो.ह्य्.असमाहितः / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.सदा.शीलवतः.शुचेः // Uv_24.3

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.दुष्प्रज्ञो.ह्य्.असमाहितः / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.प्राज्ञस्य.ध्यायिनः.सदा // Uv_24.4

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेत्.कुसीदो.हीन.वीर्यवान् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयो.वीर्यम्.आरभतो.दृढम् // Uv_24.5

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.उदय.व्ययम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.उदय.व्ययम् // Uv_24.6

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्.वेदना.क्षयम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.वेदना.क्षयम् // Uv_24.7

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.आस्रव.क्षयम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.आस्रव.क्षयम् // Uv_24.8

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.अचलम्.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.अचलम्.पदम् // Uv_24.9

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.अच्युतम्.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.अच्युतम्.पदम् // Uv_24.10

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.अरजः.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.अरजः.पदम् // Uv_24.11

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्.विरजः.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.विरजः.पदम् // Uv_24.12

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्.दुर्दृशम्.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.दुर्दृशम्.पदम् // Uv_24.13

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.उत्तमम्.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.उत्तमम्.पदम् // Uv_24.14

यच्.च.वर्ष.शतम्.जीवेद्.अपश्यन्न्.अमृतम्.पदम् / एक.अहम्.जीवितम्.श्रेयः.पश्यतो.ह्य्.अमृतम्.पदम् // Uv_24.15

यच्.च.वर्ष.शतम्.पूर्णम्.अग्निम्.परिचरेद्.वने / यच्.च.एकम्.भावित.आत्मानम्.मुहूर्तम्.अपि.पूजयेत् / सा.तस्य.पूजना.श्रेष्ठा.न.तद्.वर्ष.शतम्.हुतम् // Uv_24.16

मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तद्.बुद्धे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.17

मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तद्.धर्मे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.18

मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तद्.संघे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.19

मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तत्.शीले.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तम्.मैत्रस्य.चित्तस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तत्.सत्त्व.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तत्.प्राण.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तद्.भूत.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // मासे.मासे.कुश.अग्रेण.यो.हि.भुञ्जीत.भोजनम् / न.तत्.स्वाख्यात.धर्मस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.20

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तद्.बुद्धे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.21

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.जयेत.समा.शतम् / न.तद्.धर्मे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.22

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तद्.संघे.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.23

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तत्.शीले.प्रसादस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.24

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तम्.मैत्रस्य.चित्तस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.25

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तद्.सत्त्व.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.26

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तत्.प्राण.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.27

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तद्.भूत.अनुकम्पायाः.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.28

मासे.मासे.सहस्रेण.यो.यजेत.समा.शतम् / न.तत्.स्वाख्यात.धर्मस्य.कलाम्.अर्घति.षोडशीम् // Uv_24.29

यत्.किंचिद्.इष्टम्.च.हुतम्.च.लोके.संवत्सरम्.यजति.पुण्य.प्रेक्षी / सर्वम्.पि.तम्.न.चतुर्.भागम्.एति.अभिवादनम्.त्व्.ऋज्जु.गतेषु.श्रेयः // Uv_24.30

25 मित्रवर्ग

अश्राद्धेभिः.कदर्येभिः.पिषुनैर्.विभूति.नन्दिभिः / साख्यम्.कुर्वीत.न.प्राज्ञः.संगतिः.पापैर्.हि.पापिका // Uv_25.1

श्राद्धेभिः.पेशलेभिश्.च.शीलवद्भिर्.बहु.श्रुतैः / साख्यम्.कुर्वीत.सप्रज्ञः.संगतिर्.भद्रैर्.हि.भद्रिका //? Uv_25.2

न.भजेत्.पापकम्.मित्रम्.न.भजेत्.पुरुष.अधमम् / भजेत.मित्रम्.कल्याणम्.भजेद्.उत्तम.पूरुषम् // Uv_25.3

अद्धा.नराः.सेवितव्याः.श्रुत.आढ्याः.स्थान.चिन्तकाः / तेषाम्.हि.श्रुत्वा.तु.सुभाषितानि.विना.अपि.तेभ्यो.लभते.विशेषम् // Uv_25.4

हीयति.पुरुषो.निहीन.सेवी.न.तु.खलु.हायेत.तुल्य.सेवी / श्रेष्ठम्.उपगतो.ह्य्.उपैति.श्रैष्ठ्यम्.तस्मात्.श्रेष्ठम्.इह.आत्मनो.भजेत // Uv_25.5

श्रेयो.हि.लभते.नित्यम्.यः.श्रेष्ठान्.उपसेवते / प्रज्ञया.च.उत्तमतमान्.शीलेन.उपशमेन.च // Uv_25.6

पूति.मत्स्यान्.कुश.अग्रेण.यो.नरो.ह्य्.उपनह्यते / कुशा.अपि.पूतिका.वान्ति.ह्य्.एवम्.पाप.उपसेवनाः // Uv_25.7

तगरम्.पलाश.पत्त्रेण.यो.नरो.ह्य्.उपनह्यति / पत्त्राण्य्.अपि.सुगन्धीनि.सद्.एवम्.संगमात्.सताम् // Uv_25.8

अकुर्वन्न्.अपि.पापानि.कुर्वाणम्.उपसेवते / शङ्कितो.भवति.पापस्य.अवर्णश्.च.अस्य.वर्धते // Uv_25.9

संसेवमानः.पापो.हि.संस्पृष्टः.संस्पृशेत्.परान् / शरो.लिप्तः.कलापस्थान्.अलिप्तान्.उपलिम्पति / उपलेप.भयाद्.धीरो.न.एव.पाप.सखा.भवेत् // Uv_25.10

यादृशम्.कुरुते.मित्रम्.यादृशम्.च.उपसेवते / न.चिरात्.तादृशो.भवति.संसेवा.ह्य्.अस्य.तादृशी // Uv_25.11

तस्मात्.फल.पुटस्य.एव.दृष्ट्वा.सम्पाकम्.आत्मनः / असन्तो.न.उपसेवेत.सन्तः.सेवेत.पण्डितः // Uv_25.12

यावज्.जीवम्.पि.चेद्.बालः.पण्डितान्.पर्युपासते / न.स.धर्मम्.विजानाति.दर्वी.सूप.रसान्.इव // Uv_25.13

मुहूर्तम्.अपि.सप्रज्ञः.पण्डितान्.पर्युपासते / स.वै.धर्मम्.विजानाति.जिह्वा.सूप.रसान्.इव // Uv_25.14

यावज्.जीवम्.पि.चेद्.बालः.पण्डितान्.पर्युपासते / न.स.धर्मम्.विजानाति.प्रज्ञा.ह्य्.अस्य.न.विद्यते // Uv_25.15

मुहूर्तम्.अपि.सप्रज्ञः.पण्डितान्.पर्युपासते / स.वै.धर्मम्.विजानाति.प्रज्ञा.तस्य.हि.विद्यते // Uv_25.16

यावज्.जीवम्.पि.चेत्.बालः.पण्डितान्.पर्युपासते / न.स.धर्मम्.विजानाति.सम्यक्.सम्बुद्ध.देशितम् // Uv_25.17

मुहूर्तम्.अपि.सप्रज्ञः.पण्डितान्.पर्युपासते / स.वै.धर्मम्.विजानाति.सम्यक्.सम्बुद्ध.देशितम् // Uv_25.18

एकम्.अर्थ.पदम्.प्रोक्तम्.पण्डितस्य.अर्थ.कारकम् / बालस्य.तु.न.कृत्याय.स्यात्.सर्वम्.बुद्ध.भाषितम् // Uv_25.19

बालः.पद.सहस्रेण.पदम्.एकम्.न.बुध्यते / पदेन.एकेन.मेधावी.पदानाम्.विन्दते.शतम् // Uv_25.20

अमित्रः.पण्डितः.श्रेयान्.न.तु.बालो.अनुकम्पकः / बालो.अनुकम्पमानो.हि.नरकान्.उपकर्षति // Uv_25.21

यो.जानीयाद्.अहम्.बाल;इति.बालः.स.पण्डितः / बालः.पण्डित.मानी.तु.बाल;एव.निरुच्यते // Uv_25.22

यच्.च.बालः.प्रशंसेत.यच्.च.निन्देत.पण्डितः / निन्दा.तु.पण्डितात्.श्रेष्ठा.न.तु.बालात्.प्रशंसना // Uv_25.23

बालम्.न.पश्येत्.शृणुयान्.न.च.नो.तेन.संवसेत् / दुह्खो.बालैर्.हि.संवासो.ह्य्.अमित्रेण.एव.सर्वशः / धीरैस्.तु.सुख.संवासो.ज्ञातीनाम्.इव.संगमः // Uv_25.24

धीरम्.प्राज्ञम्.निषेवेत.शीलवन्तम्.बहु.श्रुतम् / धौरेयम्.जव.सम्पन्नम्.चन्द्रम्.तारा.गणा;इव //[.धैरेयम्.]? Uv_25.25

26 निर्वाणवर्ग

कूर्मो.यथा.अङ्गानि.स्वके.कपाले.समादधीत.आत्म.वितर्कितानि / अनिह्श्रितो.ह्य्.अन्यम्.अहेठयानः.परिनिर्वृतो.न.अपवदेत.कंचित् // Uv_26.1

क्षान्तिः.परमम्.तपस्.तितीक्षा.निर्वाणम्.परमम्.वदन्ति.बुद्धाः /[.तितिक्षा.] न.हि.प्रव्रजितः.पर.उपतापी.श्रमणो.भवति.परम्.विहेठयन्.वै // Uv_26.2

मा.कंचित्.परुषम्.ब्रूथः.प्रोक्ताः.प्रतिवदन्ति.तम् / दुह्खा.हि.संरम्भ.कथाः.प्रतिदण्डम्.स्पृशन्ति.हि // Uv_26.3