उदानवर्ग

यद्.ईरयसि.ह.आत्मानम्.कंसी.इव.उपहता.सदा / जाति.मरण.संसारम्.चिरम्.ह्य्.अनुभविष्यसि // Uv_26.4

न.त्व्.ईरयसि.ह.आत्मानम्.कंसिर्.न.उपहता.यथा / एष.प्राप्तो.असि.निर्वाणम्.संरम्भस्.ते.न.विद्यते // Uv_26.5

आरोग्य.परमा.लाभा.संतुष्टि.परमम्.धनम् / विश्वास.परमम्.मित्रम्.निर्वाण.परमम्.सुखम् // Uv_26.6

क्षुधा.परम.रोगाणाम्.संस्कारा.दुह्खम्.एव.तु /[.परमा.]? एतज्.ज्ञात्वा.यथा.भूतम्.निर्वाण.परमो.भवेत् // Uv_26.7

अल्पकाः.सुगतिम्.यान्ति.बहवो.यान्ति.दुर्गतिम् // एतज्.ज्ञात्वा.यथा.भूतम्.निर्वाण.परमो.भवेत् // Uv_26.8

सहेतुम्.सुगतिम्.यान्ति.सहेतुम्.यान्ति.दुर्गतिम् / सहेतुम्.परिनिर्वान्ति.ह्य्.एवम्.एतत्.सहेतुकम् // Uv_26.9

गतिर्.मृगाणाम्.प्रवणम्.आकाशम्.पक्षिणाम्.गतिः / धर्मो.गतिर्.विभागीनाम्.निर्वाणम्.त्व्.अर्हताम्.गतिः // ....... / ....... / ..........न.संवसेत् / ................... / Uv_26.10

न.हि.इदम्.हीन.वीर्येण.मन्देन.अप्य्.अविजानता / निर्वाणम्.शक्यम्.अधिगन्तुम्.सर्व.ग्रन्थ.प्रदालनम् // ..तः.कामेषु.नि............ / ........................... / Uv_26.11

सिञ्च.भिक्षोर्.इमाम्.नावम्.सिक्ता.लघ्वी.भविष्यति / हित्वा.रागम्.च.दोषम्.च.ततो.निर्वाणम्.एष्यसि // Uv_26.12

अभूत्.पूर्वे.ततो.न.अभून्.न.अभूत्.पूर्वे.ततो.ह्य्.अभूत् / न.च.अभून्.न.भविष्यति.न.वा.अप्य्.एतर्हि.विद्यते // Uv_26.13

दुर्दृशम्.सत्यम्.अचलम्.सुदृशम्.प्रतिविध्यतः / तृष्णा.क्षयम्.पश्यतो.हि.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.14

छित्त्वा.तृष्णाम्.प्रशाम्य.इह.रजः.सर्वम्.समाहितः / विशोषयित्वा.सरिताम्.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.15

भित्त्वा.कायम्.च.संज्ञाम्.च.वेदनाम्.व्युपशाम्य.च / विज्ञान.अस्त.गमम्.लब्ध्वा.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.16

दृष्टे.तु.दृष्ट.मात्रेण.श्रुते.च.श्रुत.मात्रता / मते.तथैव.विज्ञाते.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.17

एने.मेमे.तथा.दप्फे.दडप्फे.च.इति.बुध्यतः / सर्वस्माद्.विरतिः.पापाद्.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.18

माशा.तुषा.संशमा.च.सर्वत्र.विरडी.तथा / सर्वस्माद्.विरतिः.पापाद्.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.19

अनिह्श्रितस्य.अचलितम्.प्रस्रब्धिश्.च.इह.विद्यते / न.गतिर्.न.च्युतिश्.चैव.दुह्खस्य.अन्तो.निरुच्यते // Uv_26.20

अजाते.सति.जातस्य.वदेन्.निह्सरणम्.सदा / असंस्कृतम्.च.सम्पश्यन्.संस्कृतात्.परिमुच्यते // Uv_26.21

जातम्.भूतम्.समुत्पन्नम्.कृतम्.संस्कृतम्.अध्रुवम् / जरा.मरण.संघातम्.मोष.धर्म.प्रलोपनम् / आहार.नेत्री.प्रभवम्.न.अलम्.तद्.अभिनन्दितुम् // Uv_26.22

तस्य.निह्ह्सरणम्.शान्तम्.अतर्क.अवचरम्.पदम् /[.अतर्कावचरम्.] निरोधो.दुह्ख.धर्माणाम्.संस्कार.उपशमम्.सुखम् // Uv_26.23

अभिजानाम्य्.अहम्.स्थानम्.यत्र.भूतम्.न.विद्यते / न.आकाशम्.न.च.विज्ञानम्.न.सूर्यश्.चन्द्रमा.न.च // Uv_26.24

न.एव.अगतिर्.न.च.गतिर्.न.उपपत्तिश्.च्युतिर्.न.च / अप्रतिष्ठम्.अनालम्बम्.दुह्ख.अन्तः.स.निरुच्यते // Uv_26.25

यत्र.न.आपो.न.पृथिवी.तेजो.वायुर्.न.गाहते / न.तत्र.शुक्ला.द्योतन्ति.तमस्.तत्र.न.विद्यते // Uv_26.26

न.तत्र.चन्द्रमा.भाति.न.आदित्यो.वै.प्रकाश्यते / यथा.त्व्.इह.आत्मना.वेत्ति.मुनिर्.मौनेयम्.आत्मनः / अथ.रूपाद्.अरूपाच्.च.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // Uv_26.27

निष्ठा.गतो.ह्य्.असंत्रासी.न.विकन्थी.न.कौकृतिः /[.विकण्ठी.]? अच्छेत्ता.भव.शल्यानाम्.अन्तिमो.अस्य.समुच्छ्रयः // Uv_26.28

एषा.हि.परमा.निष्ठा.शान्तम्.पदम्.अनुत्तरम् / क्षयः.सर्व.निमित्तानाम्.प्रदान.पदम्.अच्युतम् // Uv_26.29

तुल्यम्.अतुल्यम्.च.सम्भवम्.भव.संस्कारम्.अवासृजन्.मुनिः / आध्यात्म.रतः.समाहितो.ह्य्.अभिनत्.कोशम्.इव.अण्ड.सम्भवम् // Uv_26.30

जयते.दानम्.धर्म.दानम्.च.सर्वम्.जयते.रतिम्.धर्म.रतिंश्.च.सर्वाम् / जयते.बलम्.क्षान्ति.बलम्.च.सर्वम्.जयते.सुखम्.सर्व.तृष्णा.निरोधः // सर्वम्.दानम्.धर्म.दानम्.जिनाति.सर्वाम्.रतिम्.धर्म.रतिम्.जिनाति / सर्वम्.बलम्.क्षान्ति.बलम्.जिनाति.तृष्णा.क्षयः.सर्व.सुखम्.जिनाति // Uv_26.31

27 पश्यवर्ग

सुपश्यम्.पर.वद्यम्.स्याद्.आत्म.वद्यम्.तु.दुर्दृशम् / परः.परस्य.वद्यानि.तु.उत्पुनाति.बुसम्.यथा // उव्_.27.1

पर.वद्य.अनुदर्शिनो.नित्य.अवध्यान.संज्ञिनः / वामा.धर्माः.प्रवर्धन्ते.स.ह्य्.आराद्.धर्म.दर्शनात् // उव्_.27.2

अह्रीकेन.सुजीवम्.स्यात्.काक.शूरेण.ध्वाङ्क्षिणा / प्रस्कन्दिना.प्रगल्भेन.संक्लिष्टम्.त्व्.इह.जीवते // उव्_.27.3

ह्रीमता.त्व्.इह.दुर्जीवम्.नित्यम्.शुचि.गवेषिणा / सुलीनेन.अप्रगल्भेन.शुद्ध.आजीवेन.पश्यता // उव्_.27.4

अन्ध.भूतो.ह्य्.अयम्.लोकस्.तनुको.अत्र.विपश्यतः / शकुन्तो.जाल.मुक्तैव.ह्य्.अल्पम्.स्वर्गेषु.मोदते // उव्_.27.5

मोष.सम्बन्धनो.लोको.भव्य.रूप;इव.दृश्यते / उपधी.बन्धना.बालास्.तमसा.परिवारिताः / असत्.सद्.इव.दृश्यते.पश्यतो.न.अस्ति.किंचनम् // उव्_.27.6

अहम्.कार.सृता.मर्त्याः.पर.कार.उपसंहिताः / एतद्.एके.न.जानन्ति.पश्यन्ति.न.हि.शल्यतः // उव्_.27.7

एतत्.तु.शल्यम्.प्रतियत्य.पश्यतो.ह्य्.अध्यवसिता.यत्र.प्रजाः.प्रसक्ताः / अहम्.करोमि.इति.न.तस्य.हिंस्यात्.परः.करोति.इति.न.तस्य.हिंस्यात् // उव्_.27.8

मान.उपेतो.ह्य्.अयम्.लोको.मान.सक्तः.सदा.स्थितः / दृष्टिभिश्.चैव.संरब्धः.संसारम्.न.अतिवर्तते // उव्_.27.9

यत्.प्राप्तम्.यच्.च.प्राप्तव्यम्.रजः.कीर्णम्.इदम्.द्वयम् / आतुर्यम्.इति.तम्.ज्ञात्वा.जह्याद्.विद्वान्.समाहितः // उव्_.27.10

शिक्षा.साराश्.च.ये.सत्त्वा.जीविनो.ब्रह्म.जीविनः / उपस्थान.रतये.च.स;एको.अन्तः.प्रकीर्तितः // उव्_.27.11

भोक्तव्याः.शुचयः.कामा.न.दोषस्.तेषु.विद्यते / य;एवम्.दर्शिनो.बाला.द्वितीयो.अन्तः.प्रकीर्तितः // उव्_.27.12

एताव्.अन्ताव्.अनज्ञाय.त्व्.अतिलीयन्ति.बालिशः / [.अनज्ञाय.]? अपरे.त्व्.अतिधावन्ति.चक्षुष्मांस्.ताम्.प्रपश्यति // उव्_.27.13

एताव्.अन्तौ.विदित्वा.तु.न.अभवंस्.तत्र.ये.बुधाः / न.चैव.तेन.मन्यन्ते.वर्त्मस्.तेषाम्.न.विद्यते // उव्_.27.14

यथा.बुद्बुदिकाम्.पश्येद्.यथा.पश्येन्.मरीचिकाम् / एवम्.लोकम्.अवेक्षम्.वै.मृत्यु.राजम्.न.पश्यति // उव्_.27.15

यथा.बुद्बुदिकाम्.पश्येद्.यथा.पश्येन्.मरीचिकाम् / एवम्.कायम्.अवेक्षम्.वै.मृत्यु.राजम्.न.पश्यति // उव्_.27.16

पश्यत.इमम्.सदा.कायम्.चित्रम्.राज.रथ.उपमम् / यत्र.बालाः.प्रमुह्यन्ते.सङ्गो.न.अस्ति.प्रजानताम् // पश्यत.इमम्.सदा.कायम्.चित्रम्.राज.रथ.उपमम् / यत्र.बाला.विषीदन्ति.पण्डितो.अत्र.विरज्यते // उव्_.27.17

पश्यत.इमम्.सदा.कायम्.चित्रम्.राज.रथ.उपमम् / यत्र.बाला.विषीदन्ति.यथा.पङ्के.जरद्गवः // उव्_.27.18

पश्यत.इमम्.सदा.कायम्.चित्रम्.राज.रथ.उपमम् / यत्र.बालाः.प्रमुह्यन्ते.पण्डितो.अत्र.विरज्यते / उव्_.27.19

पश्य.चित्र.कृतम्.बिम्बम्.अरुकम्.काय.संज्ञितम् / आतुरम्.मोष.संकल्पम्.यस्य.न.अस्ति.ध्रुव.स्थितिः // ................ / ..........सङ्गो.न.अस्ति.प्रजानताम् // ................. / ................. / उव्_.27.20

पश्य.चित्र.कृतम्.बिम्बम्.मणिभिः.कुण्डलैस्.तथा / अलम्.बालस्य.मोहाय.न.तु.पार.गवेषिणाम् // उव्_.27.21

पश्य.चित्र.कृतम्.बिम्बम्.मणिभिः.कुण्डलैस्.तथा / अलम्.बालस्य.मोहाय.पण्डितो.अत्र.विरज्यते // गन्धेन.गात्राम्.अनुलिप्तः.पादौ.गैरिक.रञ्जितौ / अलम्.बालस्य.मोहाय.न.तु.पार.गवेषिणाम् // गन्धेन.गात्राम्.अनुलिप्तः.पादौ.गैरिक.रञ्जितौ / अलम्.बालस्य.मोहाय.पण्डितो.अत्र.विरज्यते // पश्य.चित्र.कृतम्.बिम्बम्.मणिभिः.कुण्डलैस्.तथा / अलम्.बालस्य.मोहाय................ / पश्य.चित्र.कृतम्.बिम्बम्.मणिभिः.कुण्डलैस्.तथा / अलम्.बालस्य.मोहाय................ / उव्_.27.22

अष्टापदी.कृताः.केशा.नेत्रे.च.अञ्जन.रञ्जिते / अलम्.बालस्य.मोहाय.न.तु.पार.गवेषिणाम् // उव्_.27.23

अष्टापदी.कृताः.केशा.नेत्रे.च.अञ्जन.रञ्जिते / अलम्.बालस्य.मोहाय.पण्डितो.अत्र.विरज्यते // ................................ / अलम्.बालस्य.मोहाय.यस्य.न.अस्ति.ध्रुव.स्थितिः // ............................... / अलम्.बालस्य.मोहाय.सङ्गो.न.अस्ति.प्रजानताम् // उव्_.27.24

अञ्जनी.इव.नवा.चित्रा.पूति.कायो.ह्य्.अलंकृतः / अलम्.बालस्य.मोहाय.न.तु.पार.गवेषिणाम् // उव्_.27.25

अञ्जनी.इव.नवा.चित्रा.पूति.कायो.ह्य्.अलंकृतः / अलम्.बालस्य.मोहाय.पण्डितो.अत्र.विरज्यते // गन्धेन.गात्राम्.अनुलिप्तः.पादौ.गैरिक.रञ्जितौ / अलम्.बालस्य.मोहाय.यस्य.न.अस्ति.ध्रुव.स्थितिः // गन्धेन.गात्राम्.अनुलिप्तः.पादौ.गैरिक.रञ्जितौ / अलम्.बालस्य.मोहाय.सङ्गो.न.अस्ति.प्रजानताम् // अञ्जनी.इव.नवा.चित्रा.पूति.कायो.ह्य्.अलंकृतः / अलम्.बालस्य.मोहाय.यस्य.न.अस्ति.ध्रुव.स्थितिः // अञ्जनी.इव.नवा.चित्रा.पूति.कायो.ह्य्.अलंकृतः / अलम्.बालस्य.मोहाय.सङ्गो.न.अस्ति.प्रजानताम् // उव्_.27.26

कामेषु.सक्ताः.सततम्.हि.मूढाः.सम्योजने.वद्यम्.अपश्यमानाः / न.जातु.सम्योजन.सङ्ग.सक्ता.ह्य्.ओघम्.तरेयुर्.विपुलम्.महान्तम् // उव्_.27.27

ऊर्ध्वम्.च.अधः.सर्वतो.वीत.रागो.ह्य्.अयम्.अहम्.अस्मि.इति.च.न.अनुपश्यन् / एवम्.विमुक्तो.हि.तरेद्.इह.ओघम्.अतीर्ण.पूर्वम्.ह्य्.अपुनर्.भवाय // उव्_.27.28

यो.निर्वनगैर्.विमोक्षितः.संवन.मुक्तो.वनम्.एव.धावति / [.निर्वनगैर्.]? तम्.पश्यथ.पुद्गलम्.त्व्.इमम्.मुक्तो.बन्धनम्.एव.धावति // उव्_.27.29

नेलाङ्गः.श्वेत.संछन्न;एकारो.वर्तते.रथः /[.नील.अङ्गः.]? अनिघम्.पश्यत.आयान्तम्.छिन्न.योक्त्रम्.अबन्धनम् // उव्_.27.30

बहवः.शरणम्.यान्ति.पर्वतांश्.च.वनानि.च / आरामाम्.वृक्ष.चैत्यांश्.च.मनुष्या.भय.तर्जिताः // उव्_.27.31

न.एतद्द्.हि.शरणम्.क्षेमम्.न.एतत्.शरणम्.उत्तमम् / न.एतत्.शरणम्.आगम्य.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // उव्_.27.32

यस्.तु.बुद्धम्.च.धर्मम्.च.संघम्.च.शरणम्.गतः / चत्वारि.च.आर्य.सत्यानि.प्रज्ञया.पश्यते.यदा // उव्_.27.33

दुह्खम्.दुह्ख.समुत्पादम्.दुह्खस्य.समतिक्रमम् / आर्यम्.च.अष्ट.अङ्गिकम्.मार्गम्.दुह्ख.उपशम.गामिनम् // उव्_.27.34

एतद्द्.हि.शरणम्.क्षेमम्.एतत्.शरणम्.उत्तमम् / एतत्.शरणम्.आगम्य.सर्व.दुह्खात्.प्रमुच्यते // उव्_.27.35

पश्यतः.पश्यते.पश्यम्.पश्यते.च.अप्य्.अपश्यतः / अपश्यन्.पश्यते.न.एव.पश्यतो.न.अप्य्.अपश्यतः // उव्_.27.36

अनुपश्यनया.च.पश्यना.नानात्वम्.हि.तयोर्.इह.उच्यते / दिवसस्य.यथा.एव.रात्रिभिः.संधानम्.च.तयोर्.न.विद्यते // उव्_.27.37

अनुपश्यति.चेन्.न.पश्यति.त्व्.अथ.चेत्.पश्यति.न.अनुपश्यति / पश्यन्न्.अयम्.न.अनुपश्यति.त्व्.अनुपश्यंस्.तु.सदा.न.पश्यति // उव्_.27.38

पश्यन्.नु.किम्.न.अनुपश्यते.किम्.अपश्यन्.न.अनुपश्यते.सदा / कस्मिन्.सति.ह.अनुपश्यना.कस्मिन्.न.सति.न.अनुपश्यना // उव्_.27.39

दुह्खम्.यद्.अयम्.न.पश्यति.तद्.अपश्यन्न्.आत्मा.इति.पश्यति / दुह्खम्.तु.यथा.तथा.प्रपश्यन्न्.अयम्.आत्मा.इति.सदा.अनुपश्यति // उव्_.27.40

येन.आवृतः.पृथग्.जनः.संस्कारान्.दुह्खम्.न.पश्यति / तस्मिन्.सति.ह.अनुपश्यना.विगते.अस्मिन्.विगत.अनुपश्यना // उव्_.27.41

28 पापवर्ग

सर्व.पापस्य.अकरणम्.कुशलस्य.उपसम्पदः / स्व.चित्त.पर्यवदनम्.एतद्.बुद्धस्य.शासनम् // Uv_28.1

ददतः.पुण्यम्.प्रवर्धते.वैरम्.न.क्रियते.च.सम्यमात् / कुशली.प्रजहाति.पापकम्.राग.दोष.मोह.क्षयात्.तु.निर्वृतिः // Uv_28.2

सार्धम्.चरन्न्.एककः.सदा.मिश्रो.ह्य्.अन्य.जनेन.वेदकः / कुशली.प्रजहाति.पापकम्.क्रौञ्चः.क्षीरपको.यथा.उदकम् // Uv_28.3

दृष्ट्वा.ह्य्.आदीनवम्.लोके.ज्ञात्वा.धर्म.निरौपधिम् / आर्यो.न.रमते.पापे.पापो.न.रमते.शुभे // Uv_28.4

प्रविवेक.रसम्.ज्ञात्वा.रसम्.च.उपशमस्य.वै / निर्ज्वरो.भवति.निष्पापो.धर्म.प्रीति.रसम्.पिबन् // Uv_28.5

अनवस्रुत.चित्तस्य.त्व्.अनुनहन.चेतसः / पुण्य.पाप.प्रहीणस्य.न.अस्ति.दुर्गतितो.भयम् // Uv_28.6

निषेद्धारम्.प्रवक्तारम्.यज्.जानेद्.वद्य.दर्शिनम् / निगृह्य.वादिनम्.धीरम्.तादृशम्.सततम्.भजेत् / तादृशम्.भजमानस्य.श्रेयो.भवति.न.पापकम् // Uv_28.7

उपशान्तो.ह्य्.उपरतो.मन्द.भाषी.ह्य्.अनुद्धतः / धुनाति.पापकान्.धरमान्.द्रुम.पत्त्रम्.यथा.अनिलः // Uv_28.8

यो.ह्य्.अप्रदुष्टस्य.नरस्य.दुष्यते.शुद्धस्य.नित्यम्.विगत.अङ्गणस्य / तम्.एव.बालम्.प्रतियाति.पापम्.क्षिप्तम्.रजः.प्रतिवातम्.यथैव // Uv_28.9

यद्.यत्.करोति.पुरुषस्.तत्.तत्.पश्यति.ह.आत्मनः / कल्याण.कारी.कल्याणम्.पाप.कारी.च.पापकम् // Uv_28.10

आत्मना.हि.कृते.पापे.त्व्.आत्मना.क्लिश्यते.सदा / आत्मना.त्व्.अकृते.पापे.ह्य्.आत्मना.एव.विशुध्यते // Uv_28.11

अशुद्ध.बुद्धिम्.प्रत्यात्मम्.न.अन्यो.ह्य्.अन्यम्.विशोधयेत् / अभिमथ्नाति.तम्.पापम्.वज्रम्.अश्म.मणिम्.यथा // Uv_28.12

चक्षुष्मान्.विषमानी.इव.विद्यमाने.पराक्रमेत् / पण्डितो.जीव.लोके.अस्मिन्.पापानि.परिवर्जयेत् // Uv_28.13

वणिग्.वा.सभयम्.मार्गम्.अल्प.शास्त्रो.महा.धनो / विषम्.जीवित.कामो.वा.पापानि.परिवर्जयेत् // Uv_28.14

पणौ.च.अस्य.व्रणो.न.स्याद्.धारयेत्.पाणिना.विषम् / न.अव्रणे.क्रामति.विषम्.न.अस्ति.पापम्.अकुर्वतः // Uv_28.15

सुकराणि.ह्य्.असाधूनि.स्व.आत्मनो.ह्य्.अहितानि.च / यद्.वै.हितम्.च.पथ्यम्.च.तद्.वै.परम.दुष्करम् // Uv_28.16

सुकरम्.साधुना.साधु.साधु.पापेन.दुष्करम् / पापम्.पापेन.सुकरम्.पापम्.आर्येण.दुष्करम् // Uv_28.17

मधुवद्.मन्यते.बालो.यावत्.पापम्.न.पच्यते / यदा.तु.पच्यते.पापम्.अथ.दुह्खम्.निगच्छति // Uv_28.18

पापो.अपि.पश्यते.भद्रम्.यावत्.पापम्.न.पच्यते / यदा.तु.पच्यते.पापम्.अथ.पापानि.पश्यति // Uv_28.19

भद्रो.अपि.पश्यते.पापम्.यावद्.भद्रम्.न.पच्यते / यदा.तु.पच्यते.भद्रम्.अथ.भद्राणि.पश्यति // Uv_28.20

कुर्याच्.चेत्.पुरुषः.पापम्.न.एनम्.कुर्यात्.पुनः.पुनः / न.तत्र.छन्दम्.कुर्वीत.दुह्खम्.पापस्य.संचयः //[.च्छन्दम्.] Uv_28.21

कुर्यात्.तु.पुरुषः.पुण्यम्.कुर्याच्.च.एनम्.पुनः.पुनः / तत्र.छन्दम्.च.कुर्वीत.सुखम्.पुण्यस्य.संचयः /[.च्छन्दम्.] Uv_28.22

अभित्वरेत.कल्याणे.पापाच्.चित्तम्.निवारयेत् / धन्धम्.हि.कुर्वतः.पुण्यम्.पापेषु.रमते.मनः //[.द्वन्द्वम्.]? Uv_28.23

अल्पकम्.पि.कृतम्.पापम्.दुह्खाय.परतः.सदा / महते.भवत्य्.अनर्थाय.विषम्.कोष्ठ.गतम्.यथा // Uv_28.24

अल्पकम्.पि.कृतम्.पुण्यम्.पर.लोके.सुखावहम् / अर्थाय.महते.नित्यम्.सस्यानाम्.इव.संचयः // Uv_28.25

अदण्डेषु.हि.दण्डेन.यो.अप्रदुष्टेषु.दुष्यते / दशानाम्.अन्यतमम्.स्थानम्.क्षिप्रम्.एव.निगच्छति // Uv_28.26

ज्ञातीनाम्.वा.विना.भावम्.भोगानाम्.वा.परिक्षयम् / राजतो.ह्य्.उपसर्गम्.वा.अप्य्.अभ्याख्यानम्.च.दारुणम् // Uv_28.27

वेदनाम्.कटुकाम्.वा.अपि.शरीरस्य.च.भेदनम्/ आबाधम्.वा.अपि.परुषम्.चित्त.क्षेपम्.अथ.अपि.वा // Uv_28.28

अथ.वा.अस्य.अप्य्.अगाराणि.ह्य्.अग्निर्.दहति.सर्वथा / भेदात्.कायस्य.च.अप्राज्ञो.दशमाम्.दुर्गतिम्.व्रजेत् // Uv_28.29

पापे.तु.कृते.हि.न.आश्वसेच्.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.न.आश्वसेत् / रहसि.च.कृते.अपि.न.आश्वसेद्.अस्ति.तस्य.विपाक;इति.न.आश्वसेत् // Uv_28.30

पुण्ये.तु.कृते.त्व्.इह.आश्वसेच्.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.च.आश्वसेत् / रहसि.च.कृते.अपि.च.आश्वसेद्.अस्ति.तस्य.विपाक;इति.च.आश्वसेत् // Uv_28.31

पापे.तु.कृते.हि.शोचते.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.शोचते / रहसि.च.कृते.अपि.शोचते.अस्ति.तस्य.विपाक;इति.शोचते // Uv_28.32

पुण्ये.तु.कृते.हि.नन्दते.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.नन्दते / रहसि.च.कृते.अपि.नन्दते.अस्ति.तस्य.विपाक;इति.नन्दते // Uv_28.33

इह.शोचति.प्रेत्य.शोचति.पाप.कर्मा.ह्य्.उभयत्र.शोचति / स.हि.शोचति.स.प्रशोचति.दृष्ट्वा.कर्म.हि.क्लिष्टम्.आत्मनः // Uv_28.34

इह.नन्दति.प्रेत्य.नन्दति.कृत.पुण्यो.ह्य्.उभयत्र.नन्दति / स.हि.नन्दति.स.प्रमोदते.दृष्ट्वा.कर्म.विशुद्धम्.आत्मनः // Uv_28.35

पापे.तु.कृते.हि.शोचते.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.शोचते / रहसि.च.कृते.अपि.शोचते.भूयः.शोचति.दुर्गतिम्.गतः // Uv_28.36

पुण्ये.तु.कृते.हि.नन्दते.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.नन्दते / रहसि.च.कृते.अपि.नन्दते.भूयो.नन्दति.सद्गतिम्.गतः // Uv_28.37

पुण्ये.तु.कृते.हि.मोदते.चिर.कृते.दूर.कृते.अपि.मोदते / रहसि.च.कृते.अपि.मोदते.भूयो.मोदति.सद्गतिम्.गतः // Uv_28.38

कृते.च.पापे.अप्य्.अकृते.च.पुण्ये.धर्मम्.समादाय.विहाय.धर्मम् / बिभेति.मृत्योर्.इह.पाप.कर्मा.भिन्न.प्लवो.मध्य;इव.उदकस्य // Uv_28.39

कृतम्.च.पुण्यम्.ह्य्.अकृतम्.च.पापम्.सताम्.च.धर्मश्.चरितः.पुराणः / बिभेति.मृत्योर्.न.कदंचिद्.एव.यथैव.नावा.दृढया.तरन्तः // Uv_28.40

29 युगवर्ग

अवभासति.तावत्.स.कृमिर्.यावन्.न.उदयते.दिवा.करः / वैरोचने.तु.उद्गते.भृशम्.श्यावो.भवति.न.च.अवभासते // Uv_29.1

एवम्.भाषितम्.आसि.तार्किकैर्.यावन्.न.उदयते.तथा.गतः /[.आसि.]? बुद्ध.प्रतिभासिते.तु.लोके.न.तार्किको.भासति.न.अस्य.श्रावकः // Uv_29.2

असारे.सार.मतयः.सारे.च.असार.संज्ञिनः / ते.सारम्.न.अधिगच्छन्ति.मिथ्या.संकल्प.गोचराः // Uv_29.3

सारम्.तु.सारतो.ज्ञात्वा.ह्य्.असारम्.च.अप्य्.असारतः / ते.सारम्.अधिगच्छन्ति.सम्यक्.संकल्प.गोचराः // Uv_29.4

उप.अतिधावन्ति.हि.सार.बुद्ध्या.नवम्.नवम्.बन्धनम्.आददन्तः / पतन्ति.हि.द्योतम्.इव.अन्ध.काराद्.दृष्ट्ते.श्रुते.चैव.निविष्ट.चित्ताः // Uv_29.5

काङ्क्षा.हि.या.स्याद्.इह.वा.पृथग्.वा.इह.वेदिका.वा.पर.वेदिका.वा / ताम्.ध्यायिनो.विप्रजहन्ति.सर्वा.ह्य्.आतापिनो.ब्रह्मचर्यम्.चरन्तः // Uv_29.6

अनिष्कषायः.काषायम्.यो.वस्त्रम्.परिधास्यति / अपेत.दम.सौरत्यो.न.असौ.काषायम्.अर्हति // Uv_29.7

यस्.तु.वान्त.कषायः.स्यात्.शीलेषु.सुसमाहितः / उपेत.दम.सौरत्यः.स.वै.काषायम्.अर्हति // Uv_29.8

यस्य.दोषाः.समुच्छिन्नास्.ताल.मस्तकवद्.धताः /[.हताः.] स.वान्त.दोषो.मेधावी.साधु.रूपो.निरुच्यते // Uv_29.9

न.नाम.रूप.मात्रेण.वर्ण.पुष्कलया.न.च / साधु.रूपो.नरो.भवति.मायावी.मत्सरी.शठः // Uv_29.10

न.वर्ण.रूपेण.नरो.हि.सर्वो.विज्ञायते.नेत्वर.दर्शनेन /? सुसंवृतानाम्.इह.व्यञ्जनेन.त्व्.असंवृता.लोकम्.इमम्.चरन्ति // Uv_29.11

प्रतिरूपकम्.धूपित.कर्णिका.वा.लोह.अर्ध.माष;इव.हिरण्यच्.छन्नः / चरन्ति.ह.एके.परिवारवन्तस्.त्व्.अन्तर्.ह्य्.अशुद्धा.बहि.शोभमानाः /[.बहिः.शोभमानाः.] Uv_29.12

मिद्धी.च.यो.भवति.महा.ग्रसश्.च.रात्रिम्.दिवम्.सम्परिवर्त.शायी / महा.वराहैव.निवाप.पुष्टः.पुनः.पुनर्.मन्दम्.उपैति.गर्भम् // Uv_29.13

मनुजस्य.सदा.स्मृतीमतो.लब्ध्वा.भोजन.मात्र.जानतः /[.स्मृतिमतो.] तनुका.अस्य.भवन्ति.वेदनाः.शनकैर्.जीर्यति.आयुः.पालयम् // Uv_29.14

शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.रागो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुपश्यी.विहरन्न्.इन्द्रियैर्.हि;असंवृतः / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञः.कुसीदो.हीन.वीर्यवान् / तम्.वै.प्रसहते.रागो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.द्वेषो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.मोहो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.मानो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.लोभो.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // शुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.अप्य्.असंवृतम् / भोजने.च.अप्य्.अमात्रज्ञम्.हीनम्.जागरिकासु.च / तम्.वै.प्रसहते.तृष्णा.वातो.वृक्षम्.इव.अबलम् // Uv_29.15

अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.रागो.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // अशुभ.अनुपश्यी.विरहन्न्.इन्द्रियैर्.हि.सुसंवृतः / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञः.श्राद्ध;आरब्ध.वीर्यवान् / तम्.न.प्रसहते.रागो.वातः.शैलम्.इव.पर्वतम् // अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.द्वेषो.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.मोहो.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.मानो.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.लोभो.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // अशुभ.अनुदर्शिनम्.नित्यम्.इन्द्रियैश्.च.सुसंवृतम् / भोजने.च.अपि.मात्रज्ञम्.युक्तम्.जागरिकासु.च / तम्.न.प्रसहते.तृष्णा.वातः.शैलम्.इव.स्थिरम् // Uv_29.16

रमणीयान्य्.अरण्यानि.न.च.अत्र.रमते.जनः / वीत.रागा.अत्र.रंस्यन्ते.न.तु.काम.गवेषिणः // Uv_29.17

ग्रामे.वा.यदि.वा.अरण्ये.निम्ने.वा.यदि.वा.स्थले / यत्र.अर्हन्तो.विहरन्ति.ते.देशा.रमणीयकाः // Uv_29.18

दूरात्.सन्तः.प्रकाश्यन्ते.हिमवान्.इव.पर्वतः / असन्तो.न.प्रकाश्यन्ते.रात्रि.क्षिप्ताः.शरा.यथा // Uv_29.19

सद्भिर्.एव.सह.आसीत.पण्डितैर्.अर्थ.चिन्तकैः / अर्थम्.महान्तम्.गम्भीरम्.प्रज्ञया.प्रतिविध्यते // Uv_29.20

अहम्.नाग;इव.संग्रामे.चापाद्.उत्पतितान्.शरान् / अतिवाक्यम्.तितीक्षामि.दुह्शीलो.हि.महा.जनः //[.तितिक्षामि.] Uv_29.21

भवे.च.अहम्.भयम्.दृष्ट्वा.भूयश्.च.विभवम्.भवे / तस्माद्.भवम्.न.अभिनन्दे.नन्दी.च.विभवेन.मे // Uv_29.22

अश्राद्धश्.च.अकृतज्ञश्.च.संधिच्.छेत्ता.च.यो.नरः /[.अश्रद्धश्.च.] हत.अवकाशो.वान्त.आशः.स.वै.तु.उत्तम.पूरुषः // Uv_29.23

मातरम्.पितरम्.हत्वा.राजानम्.द्वौ.च.श्रोत्रियौ / राष्ट्रम्.सानुचरम्.हत्वा.अनिघो.याति.ब्राह्मणः // Uv_29.24

येषाम्.सम्निचयो.न.अस्ति.ये.परिज्ञात.भोजनाः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.विवेकश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.पदम्.तेषाम्.दुरन्वयम् // Uv_29.25

येषाम्.सम्निचयो.न.अस्ति.ये.परिज्ञात.भोजनाः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.विवेकश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.गतिस्.तेषाम्.दुरन्वया // Uv_29.26

येषाम्.सम्निचयो.न.अस्ति.ये.परिज्ञात.भोजनाः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.समाधिश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.पदम्.तेषाम्.दुरन्वयम् // Uv_29.27

येषाम्.सम्निचयो.न.अस्ति.ये.परिज्ञात.भोजनाः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.समाधिश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.गतिस्.तेषाम्.दुरन्वया // Uv_29.28

येषाम्.भवः.परिक्षीणो.ह्य्.अपरान्तम्.च.न.आश्रिताः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.विवेकश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.पदम्.तेषाम्.दुरन्वयम् // Uv_29.29

येषाम्.भवः.परिक्षीणो.ह्य्.अपरान्तम्.च.न.आश्रिताः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.विवेकश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.गतिस्.तेषाम्.दुरन्वया // Uv_29.30

येषाम्.भवः.परिक्षीणो.ह्य्.अपरान्तम्.च.न.आश्रिताः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.समाधिश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.पदम्.तेषाम्.दुरन्वयम् // Uv_29.31

येषाम्.भवः.परिक्षीणो.ह्य्.अपरान्तम्.च.न.आश्रिताः / शुन्यता.च.अनिमित्तम्.च.समाधिश्.चैव.गोचरः /[.शून्यता.] आकाशैव.शकुन्तानाम्.गतिस्.तेषाम्.दुरन्वया // Uv_29.32

अल्पकास्.ते.मौष्येषु.ये.जनाः.पारगामिनः / अथ.इयम्.इतराः.प्रजास्.तीरम्.एव.अनुधावति // Uv_29.33

ये.तर्हि.सम्यग्.आख्याते.धर्मे.धर्म.अनुदर्शिनः / ते.जनाः.पारम्.एष्यन्ति.मृत्यु.धेयस्य.सर्वशः // Uv_29.34

गत.अध्वानो.विशोकस्य.विप्रमुक्तस्य.तायिनः / सर्व.ग्रन्थ.प्रहीणस्य.परिदाघो.न.विद्यते // Uv_29.35

उत्तीर्णः.सभयो.मार्गः.पातालः.परिवर्जितः / मुक्तो.योगैस्.तथा.ग्रन्थैः.सर्वम्.राग.विषम्.हतम् // Uv_29.36

न.अस्ति.काम.समो.ह्य्.ओघो.न.अस्ति.दोष.समो.ग्रहः / न.अस्ति.मोह.समम्.जालम्.न.अस्ति.तृष्टा.समा.नदी // Uv_29.37

आकाशे.तु.पदम्.न.अस्ति.श्रमणो.न.अस्ति.बाह्यकः / प्रपञ्च.अभिरता.बाला.निष्प्रपञ्चास्.तथागताः // Uv_29.38

योगैः.समुह्यते.बालो.योगान्.नुदति.पण्डितः / योगान्.प्रणुद्य.मेधावी.ये.दिव्या.ये.च.मानुषाः // Uv_29.39

योगाद्.भवः.प्रभवति.वियोगाद्.भव.संक्षयः / एतद्.द्वैधा.पथम्.ज्ञात्वा.भवाय.विभवाय.च / तत्र.शिक्षेत.मेधावी.यत्र.योगान्.अतिक्रमेत् // Uv_29.40

अकृतम्.कुकृतात्.श्रेयः.पश्चात्.तपति.दुष्कृतम् / शोचते.दुष्कृतम्.कृत्वा.शोचते.दुर्गतिम्.गतः // Uv_29.41

कृतम्.तु.सुकृतम्.श्रेयो.यत्.कृत्वा.न.अनुतप्यते / नन्दते.सुकृतम्.कृत्वा.नन्दते.सुगतिम्.गतः // Uv_29.42

न.अभाषमाना.ज्ञायन्ते.मिश्रा.बालैर्.हि.पण्डिताः / ज्ञायन्ते.भाषमानास्.तु.देषयन्तो.अरजः.पदम् // Uv_29.43

भाषयेद्.द्योतयेद्.धर्मम्.उच्छ्रयेद्.ऋषिणाम्.ध्वजम् / सुभाषित.ध्वजा.नित्यम्.ऋषयोर्.धर्म.गौरवाः // Uv_29.44

निन्दन्ति.तुष्णिम्.आसीनम्.निन्दन्ति.बहु.भाषिणम् /[.तूष्णीम्.आसीनम्.] अल्प.भाणिम्.च.निन्दन्ति.न.अस्ति.लोकेष्व्.अनिन्दितः // Uv_29.45

एकान्त.निन्दितः.पुरुषः.एकान्तम्.वा.प्रशंसितः / न.अभूद्.भविष्यति.च.नो.न.च.अप्य्.एतर्हि.विद्यते // Uv_29.46

यम्.तु.विज्ञाः.प्रशंसन्ति.ह्य्.अनुयुज्य.शुभ.अशुभम् / प्रशंसा.सा.समाख्याता.न.त्व्.अज्ञैर्.यः.प्रशंसितः // Uv_29.47

मेधाविनम्.वृत्त.युक्तम्.प्राज्ञम्.शीलेषु.संवृतम् / निष्कम्.जाम्बुनदस्य.एव.कस्.तम्.निन्दितुम्.अर्हति // Uv_29.48

शैलो.यथा.अप्य्.एक.घनो.वायुना.न.प्रकम्प्यते / एवम्.निन्दा.प्रशंसाभिर्.न.कम्प्यन्ते.हि.पण्डिताः // Uv_29.49

यस्य.मूले.त्वचा.न.अस्ति.पर्णा.न.अस्ति.तथा.लताः / तम्.धीरम्.बन्धनान्.मुक्तम्.कस्.तम्.निन्दितुम्.अर्हति // Uv_29.50

यस्य.ह.प्रपञ्चितम्.हि.नो.सत्.संतानम्.परिखम्.च.यो.निवृत्तः / तृष्णा.विगतम्.मुनिम्.चरन्तम्.न.विजानाति.सदेवको.अपि.लोकः // Uv_29.51

यस्य.जितम्.न.उपजीयते.जितम्.अन्वेति.न.कंचिद्.एव.लोके / तम्.बुद्धम्.अनन्त.गोचरम्.ह्य्.अपदम्.केन.पदेन.नेष्यसि // Uv_29.52

यस्य.जालिनी.विषक्तिका.तृष्णा.न.अस्ति.हि.लोक.नायिनी / तम्.बुद्धम्.अनन्त.गोचरम्.ह्य्.अपदम्.केन.पदेन.नेष्यसि // Uv_29.53

यस्य.मूलम्.क्षितौ.न.अस्ति.पर्णा.न.अस्ति.तथा.लताः / तम्.धीरम्.बन्धनान्.मुक्तम्.को.नु.निन्दितुम्.अर्हति // Uv_29.54

यस्य.जालिनी.विषक्तिका.तृष्णा.न.अस्ति.हि.लोक.नायिनी / तम्.बुद्धम्.अनन्त.विक्रमम्.ह्य्.अपदम्.केन.पदेन.नेष्यसि // Uv_29.55

यस्य.वितर्का.विधूपितास्.त्व्.आध्यात्मम्.विनिवर्तिता.ह्य्.अशेषम् / स.हि.सङ्गम्.अतीत्य.सर्व.संज्ञाम्.योग.अपेतम्.अतीर्ण.सङ्गम्.एति // Uv_29.56

मुञ्च.पुरतो.मुञ्च.पश्चतो.मध्ये.मुञ्च.भवस्य.पारगः.[.पश्चातो.] सर्वत्र.विंकुत.मानसो.न.पुनर्.जाति.जराम्.उपेष्यसि // Uv_29.57

30 सुखवर्ग

जयाद्.वैरम्.प्रसवते.दुह्खम्.शेते.पराजितः / उपशान्तः.सुखम्.शेते.हित्वा.जय.पराजयौ // Uv_30.1

पर.दुह्ख.उपधानेन.य;इच्छेत्.सुखम्.आत्मनः / वैर.संसर्ग.संसक्तो.दुह्खान्.न.परिमुच्यते // Uv_30.2

सुख.कामानि.भूतानि.यो.दण्डेन.विहिंषति / आत्मनः.सुखम्.एषाणः.स.वै.न.लभते.सुखम् // Uv_30.3

सुख.कामानि.भूतानि.यो.दण्डेन.न.हिंसति / आत्मनः.सुखम्.एषाणः.स.प्रेत्य.लभते.सुखम् // Uv_30.4

धर्मम्.चरेत्.सुचरितम्.न.एनम्.दुश्चरितम्.चरेत् / धर्म.चारी.सुखम्.शेते.ह्य्.अस्मिन्.लोके.परत्र.च // Uv_30.5

धर्मः.सदा.रक्षति.धर्म.चारिणम्.छत्रम्.महद्.वर्ष.काले.यथैव / एष.अनुशंसो.धर्मे.सुचीर्णे.न.दुर्गतिम्.गच्छति.धर्म.चारी // Uv_30.6

धर्मः.सदा.रक्षति.धर्म.चारिणम्.धर्मः.सुचीर्णः.सुखम्.आदधाति / एष.अनुशंसो.धर्मे.सुचीर्णे.न.दुर्गतिम्.गच्छति.धर्म.चारी // Uv_30.7

अल्पा.अपि.सन्तो.बहवो.जयन्ति.सुसंविधाने.न.संविधानम् / अल्पम्.अपि.चेत्.श्रद्दधानो.ददाति.तेन.एव.असौ.भवति.सुखी.परत्र // Uv_30.8

दानम्.च.युद्धम्.च.समानम्.आहुर्.न.एते.गुणाः.कापुरुषा.इव.सन्ति / संग्राम.वेला.इव.हि.दान.वेला.तुल्यम्.भवेत्.कारण.संग्रहेण // Uv_30.9

अयम्.हि.प्रत्यूह.शतानि.जित्वा.मात्सर्यम्.आक्रम्य.च.शत्रु.भूतम् / शुराद्द्.हि.तम्.शूरतरम्.वदामि.ददाति.यो.दानम्.असक्त.चित्तः /[.शूराद्.] Uv_30.10

सुखो.विपाकः.पुण्यानाम्.अभिप्रायः.समृध्यते / क्षिप्रम्.च.परमाम्.शान्तिम्.निर्वृतिम्.सो.अधिगच्छति // Uv_30.11

परतो.ह्य्.उपसर्गांश्.च.देवता.मार.कायिकाः / अन्तरायम्.न.शक्तिष्ठाः.कृत.पुण्यस्य.कर्तु.वै // Uv_30.12

धर्म.प्रीतिः.सुखम्.शेते.विप्रसन्नेन.चेतसा / आर्य.प्रवेदिते.धर्मे.रमते.पण्डितः.स्मृतः // Uv_30.13

येषाम्.धर्म.रतम्.चित्तम्.अनुपादाय.निर्वृतिम् / स्मृत्य्.उपस्थान.निरतम्.बोध्य्.अङ्गेषु.च.सप्तसु // Uv_30.14

येषाम्.धर्म.रत्म्.चित्तम्.अनुपादाय.निर्वृतिम् / ऋद्धि.पाद.रतम्.चैव.मार्गे.च.अष्ट.अङ्गिके.रतम् // Uv_30.15

सुखम्.ते.भुञ्जते.पिण्डम्.धारयन्ति.च.चीवरम् / सुखम्.चङ्क्रमणम्.तेषाम्.पर्वतेषु.गुहासु.च // Uv_30.16

क्षेम.प्राप्ता.हि.सुखिता.दृष्ट.धर्म.अभिनिर्वृताः / सर्व.वैर.भय.अतीतास्.तीर्णा.लोके.विषक्तिकाम् // Uv_30.17

सुखो.विवेकस्.तुष्टस्य.श्रुत.धर्मस्य.पश्यतः / अव्यावध्यः.सुखम्.लोके.प्राण.भूतेषु.सम्यमः // Uv_30.18

सुखम्.विरागता.लोके.कामानाम्.समतिक्रमः / अस्मि.मानस्य.विनय;एतद्.वै.परमम्.सुखम् // Uv_30.19

सुखम्.यावज्.जरा.शीलम्.सुखम्.श्रद्धा.प्रतिष्ठिता / सुखम्.च.अर्थ.रता.वाचा.पापस्य.अकरणम्.सुखम् // Uv_30.20

सुखम्.मातृव्यता.लोके.सुखम्.चैव.पितृव्यता / सुखम्.श्रामण्यता.लोके.तथा.ब्राह्मण्यता.सुखम् // Uv_30.21

सुखम्.बुद्धस्य.च.उत्पादः.सुखम्.धर्मस्य.देशना / सुखम्.संघस्य.सामग्री.समग्राणाम्.तपः.सुखम् // Uv_30.22

शीलवन्तः.सुखम्.दृष्टुम्.सुखम्.दृष्टुम्.बहु.श्रुताः /[.द्रष्टुम्.] अर्हन्तश्.च.सुखम्.दृष्टुम्.विप्रमुक्त.पुनर्.भवाः // Uv_30.23

सुखा.नदी.सूपतीर्था.सुखम्.धर्मजिनो.जिनः / प्रज्ञा.लाभः.सुखो.नित्यम्.अस्मि.मान.क्षयः.सुखम् // Uv_30.24

सुखम्.दर्शनम्.आर्याणाम्.संवासो.अपि.सदा.सुखम् / अदर्शनेन.बालानाम्.नित्यम्.एव.सुखी.भवेत् // Uv_30.25

बाल.संसर्ग.चारी.हि.दीर्घ.अध्वानम्.प्रशोचति / दुह्खो.बालैर्.हि.संवासो.ह्य्.अमित्रैर्.इव.सर्वशः / धीरैस्.तु.सुख.संवासो.ज्ञातीनाम्.इव.संगमः // Uv_30.26

दुर्लभः.पुरुषो.जात्यो.न.असौ.सर्वत्र.जायते / यत्र.असौ.जायते.वीरस्.तु.कुलम्.सुखम्.एधते // Uv_30.27

सर्वथा.वै.सुखम्.शेते.ब्राह्मणः.परिनिर्वृतः / यो.न.लिप्यते.कामेभिर्.विप्रमुक्तो.निरास्रवः // Uv_30.28

सर्वा.ह्य्.आशास्तयश्.छित्त्वा.विनीय.हृदय.ज्वरम् / उपशान्तः.सुखम्.शेते.शान्तिम्.प्राप्य.इह.चेतसः // Uv_30.29

मात्रा.सुख.परित्यागाद्.यः.पश्येद्.विपुलम्.सुखम् / त्यजेन्.मात्रा.सुखम्.धीरः.सम्पश्यन्.विपुलम्.सुखम् // Uv_30.30

यच्.च.काम.सुखम्.लोके.यच्.च.अपि.दिविजम्.सुखम् / तृष्णा.क्षय.सुखस्य.एतत्.कलाम्.न.अर्घति.षोडशीम् // Uv_30.31

निक्षिप्य.हि.गुरुम्.भारम्.न.आदद्याद्.भारम्.एव.तु / भार.आदानम्.परम्.दुह्खम्.भार.निक्षेपणम्.सुखम् // Uv_30.32

सर्व.तृष्णाम्.विप्रहाय.सर्व.सम्योजन.क्षयात् / सर्व.उपधिम्.परिज्ञाय.न.आगच्छन्ति.पुनर्.भवम् // Uv_30.33

अर्थेषु.जातेषु.सुखम्.सहायाः.पुण्यम्.सुखम्.जीवित.संक्षयेषु / तुष्टिः.सुखा.या.त्व्.इतरेतरेण.सर्वस्य.दुह्खस्य.सुखो.निरोधः // Uv_30.34

अयोघन.हतस्य.एव.ज्वलतो.जात.वेदसः / अनुपूर्व.उपशान्तस्य.यथा.न.ज्ञायते.गतिः // Uv_30.35

एवम्.सम्यग्.विमुक्तानाम्.काम.पङ्क.ओघ.तारिणाम् / प्रज्ञापयितुम्.गतिर्.न.अस्ति.प्राप्तानाम्.अचलम्.सुखम् // Uv_30.36

यस्य.अन्तरतो.न.सन्ति.कोपा;इत्थम्.भाव.गतम्.च.यो.निवृत्तः / अखिलम्.तम्.सुखिनम्.सदा.विशोकम्.देवा.न.अनुभवन्ति.दर्शनेन // Uv_30.37

सुखम्.हि.यस्य.इह.न.किंचनम्.स्यात्.स्वाख्यात.धर्मस्य.बहु.श्रुतस्य /[.किंचन.] सकिंचनम्.पश्य.विहन्यमानम्.जनम्.जनेषु.प्रतिबद्ध.चित्तम् // Uv_30.38

सुखम्.हि.यस्य.इह.न.किंचनम्.स्यात्.स्वाख्यात.धर्मस्य.बहु.श्रुतस्य /[.किंचन.] सकिंचनम्.पश्य.विहन्यमानम्.जनम्.जनेषु.प्रतिबद्ध.रूपम् //[इदेन्तिचल् ऋइह् 38] Uv_30.39

सुखिनो.हि.जना.ह्य्.अकिंचना.वेद.गुणा.हि.जना.ह्य्.अकिंचनाः / सकिंचनम्.पश्य.विहन्यमानम्.जनम्.जनेषु.बद्ध.चित्तम् // Uv_30.40

सुखिनो.हि.जना;अकिंचना.वेद.गुणा.हि.जना.ह्य्.अकिंचनाः / सकिंचनम्.पश्य.विहन्यमानम्.जनम्.जनेषु.प्रतिबद्ध.रूपम् // Uv_30.41

सर्वम्.पर.वशम्.दुह्खम्.सर्वम्.आत्म.वशम्.सुखम् / साधारणे.विहन्यन्ते.योगा.हि.दुरतिक्रमाः // Uv_30.42

सुसुखम्.बत.जीवामो.ह्य्.उत्सुकेषु.त्व्.अनुत्सुकाः / उत्सुकेषु.मनुष्येषु.विहरामो.ह्य्.अनुत्सुकाः // Uv_30.43

सुसुखम्.बत.जीवामो.येषाम्.नो.न.अस्ति.किंचनम् /[.किंचन.] मिथिलायाम्.दह्यमानायाम्.न.नो.दह्यति.किंचनम् // Uv_30.44

सुसुखम्.बत.जीवामो.ह्य्.आतुरेषु.त्व्.अनातुराः / आतुरेषु.मनुष्येषु.विहरामो.ह्य्.अनातुराः // Uv_30.45

सुसुखम्.बत.जीवामो.हिंसकेषु.त्व्.अहिंसकाः / हिंसकेषु.मनुष्येषु.विहरामो.ह्य्.अहिंसकाः // Uv_30.46

सुसुखम्.बत.जीवामो.वैरिकेषु.त्व्.अवैरिकाः / वैरिकेषु.मनुष्येषु.विहरामो.ह्य्.अवैरिकाः // Uv_30.47

सुसुखम्.बत.जीवामो.हेठकेषु.त्व्.अहेठकाः / हेठकेषु.मनुष्येषु.विहरामो.ह्य्.अहेठकः // Uv_30.48

सुसुखम्.बत.जीवामो.येषाम्.नो.न.अस्ति.किंचनम् /[.किंचन.] प्रीति.भक्षा.भविष्यामो.देवा.ह्य्.आभस्वरा.यथा //[.आभास्वरा.] Uv_30.49

सुसुखम्.बत.जीवामो.येषाम्.नो.न.अस्ति.किंचनम् /[.किंचन.] प्रीति.भक्षा.भविष्यामो.सत्कायेन.उपनिह्श्रिताः // Uv_30.50

ग्रामे;अरण्ये.सुख.दुह्ख.स्पृष्टो.न.एव.आत्मनो.न.परतो.दधाति / स्पर्शाः.स्पृशन्ति.ह्य्.उपधिम्.प्रतीत्य.निरौपधिम्.किम्.स्पर्शाः.स्पृशेयुः // Uv_30.51

सापत्रपाः.सत्.पुरुषा.भवन्ति.न.काम.हेतोर्.लपयन्ति.सन्तः / स्पृष्टा.हि.दुह्खेन.तथा.सुखेन.न.उच्च.अवचाः.सत्.पुरुषा.भवन्ति // Uv_30.52

31 चित्तवर्ग

दुर्निग्रहस्य.लघुनो.यत्र.काम.निपातिनः / चित्तस्य.दमनम्.साधु.चित्तम्.दान्तम्.सुखावहम् // Uv_31.1

वारिजो.वा.स्थले.क्षिप्त;ओकाद्.ओघात्.समुद्धृतः / परिस्पन्दति.वै.चित्तम्.मार.धेयम्.प्रहातवै // Uv_31.2

पृथग्.विधावते.चित्तम्.सूर्यस्य.इव.हि.रश्मयः / तत्.पण्डितो.वारयति.ह्य्.अङ्कुशेन.एव.कुञ्जरम् // Uv_31.3

भ्रूण.धेयम्.इदम्.चित्तम्.निह्सारम्.अनिदर्शनम् / सदा.एनम्.अनुशासामि.मा.मे.अनर्थाय.निश्चरेत् // Uv_31.4

इदम्.पुरा.चित्तम्.अचारि.चारिकाम्.येन.इच्छकम्.येन.कामम्.यथा.इष्टम् / तत्.सम्निगृह्णामि.हि.योनिशस्.त्व्.इदम्.नागम्.प्रभिन्नम्.हि.यथा.अङ्कुशेन // Uv_31.5

अनेकम्.जाति.संसारम्.संधावित्वा.पुनः.पुनः / गृह.कारक.एषमाणस्.त्वम्.दुह्खा.जातिः.पुनः.पुनः // Uv_31.6

गृह.कारक.दृष्टो.असि.न.पुनर्.गेहम्.करिष्यसि / सर्वे.ते.पार्शुका.भग्ना.गृह.कूटम्.विसंस्कृतम् / विसंस्कार.गते.चित्ते;इह.एव.क्षयम्.अध्यगाः // Uv_31.7

स्पन्दनम्.चपलम्.चित्तम्.दुरक्ष्यम्.दुर्निवारणम् /[.दूरक्ष्यम्.] ऋजुम्.करोति.मेधावी;इषु.कार;इव.तेजसा // दूरम्.गमम्.एक.चरम्.अशरीरम्.गुहाशयम् / ये.चित्तम्.दमयिष्यन्ति.विमोक्ष्यन्ते.महा.भयात् / Uv_31.8

न.द्वेषी.द्वेषिणः.कुर्याद्.वैरी.वा.वैरिणो.हितम् / मिथ्या.प्रणिहितम्.चित्तम्.यत्.कुर्याद्.आत्मना.आत्मनः // Uv_31.9

न.तम्.माता.पिता.वा.अपि.कुर्याज्.ज्ञातिस्.तथा.अपरः / सम्यक्.प्रणिहितम्.चित्तम्.यत्.कुर्याद्द्.हितम्.आत्मनः // Uv_31.10

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.रागः.समतिभिन्दति // Uv_31.11

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.द्वेषः.समतिभिन्दति // Uv_31.12

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.मोहः.समतिभिन्दति // Uv_31.13

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.मानः.समतिभिन्दति // Uv_31.14

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.लोभः.समतिभिन्दति // Uv_31.15

यथा.ह्य्.अगारम्.दुच्छन्नम्.वृष्टिः.समतिभिन्दति / एवम्.ह्य्.अभावितम्.चित्तम्.तृष्णा.समतिभिन्दति // Uv_31.16

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.रागो.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.17

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.द्वेषो.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.18

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.मोहो.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.19

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.मानो.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.20

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.लोभो.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.21

यथा.अगारम्.सुच्छन्नम्.वृष्टिर्.न.व्यतिभिन्दति / एवम्.सुभावितम्.चित्तम्.तृष्णा.न.व्यतिभिन्दति // Uv_31.22

मनः.पूर्वम्.गमा.धर्मा.मनः.श्रेष्ठा.मनो.जवाः / मनसा.हि.प्रदुष्टेन.भाषते.वा.करोति.वा / Uv_31.23

मनः.पूर्वम्.गमा.धर्मा.मनः.श्रेष्ठा.मनो.जवाः / मनसा.हि.प्रसन्नेन.भाषते.वा.करोति.वा / ततस्.तम्.सुखम्.अन्वेति.छाया.वा.ह्य्.अनुगामिनी // Uv_31.24

न.अप्रसन्नेन.चित्तेन.दुष्टेन.क्षुभितेन.वा / धर्मो.हि.शक्यम्.आज्ञातुम्.संरम्भ.बहुलेन.वा // Uv_31.25

विनीय.यस्.तु.संरम्भम्.अप्रसादम्.च.चेतसा / आघातम्.चैव.निह्सृज्य.प्रजानीयात्.सुभाषितम् // Uv_31.26

न.प्रत्यनीक.सारेण.सुविज्ञेयम्.सुभाषितम् / उपक्लिष्टेन.चित्तेन.संरम्भ.बहुलेन.वा // Uv_31.27

अनवस्थित.चित्तस्य.सद्धर्मम्.अविजानतः / पारिप्लव.प्रसादस्य.प्रज्ञा.न.परिपूर्यते // Uv_31.28

स्रोतांसि.यस्य.षट्.त्रिंशन्.मनः.प्रस्रवणानि.हि / वहन्ति.नित्यम्.दुर्दृष्टेः.संकल्पैर्.ग्रेध.निह्श्रितैः // Uv_31.29

रतिम्.अनुसृतम्.इन्द्रिय.अनुगम्.पुरुषम्.चित्त.वश.अनुवर्तकम् / यश;इह.हि.जहाति.सर्वदा.द्रुमम्.इव.शीर्ण.फलम्.यथा.अण्डजः // Uv_31.30

आतापी.विहर.त्वम्.अप्रमत्तो.मा.ते.काम.गुणो.मथेत.चित्तम् / मा.लोह.गुडाम्.गिलेः.प्रमत्तः.क्रन्दन्.वै.नरकेषु.पच्यमानः // Uv_31.31

उत्थान.कालेषु.निहीन.वीर्यो.वाचा.बली.त्व्.आलसिको.निराशः / सदा.एव.संकल्प.हतः.कुसीदो.ज्ञानस्य.मार्गम्.सततम्.न.वेत्ति // Uv_31.32

स्थूलान्.वितर्कान्.अथ.वा.अपि.सूक्ष्मान्.समुद्गतान्.मान.सम्प्लव.अर्थम् / वितर्कयन्.वै.सततम्.वितर्कान्.एताम्.सदा.धावति.भ्रान्त.चित्तः // Uv_31.33

एतांस्.तु.विद्यान्.मनसो.वितर्कान्.आतापवान्.संवरवान्.स्मृत.आत्मा / जहात्य्.अशेषान्.अपुनर्.भवाय.समाहितो.ध्यान.रतः.सुमेधाः // Uv_31.34

कुम्भ.उपमम्.कायम्.इमम्.विदित्वा.नगर.उपमम्.चित्तम्.अधिष्ठितम्.च / युध्येत.मारम्.प्रज्ञा.युद्धेन.जितम्.च.रक्षेद्.अनिवेशनः.स्यात् // Uv_31.35

फेन.उपमम्.कायम्.इमम्.विदित्वा.नगर.उपमम्.चित्तम्.अधिष्ठितम्.च / युध्येत.मारम्.प्रज्ञा.युद्धेन.जितम्.च.रक्षेद्.अनिवेशनः.स्यात् // Uv_31.36

कुम्भ.उपमम्.लोकम्.इमम्.विदित्वा.नगर.उपमम्.चित्तम्.अधिष्ठितम्.च / युध्येत.मारम्.प्रज्ञा.युद्धेन.जितम्.च.रक्षेद्.अनिवेशनः.स्यात् // Uv_31.37

फेन.उपमम्.लोकम्.इमम्.विदित्वा.नगर.उपमम्.चित्तम्.अधिष्ठितम्.च / युध्येत.मारम्.प्रज्ञा.युद्धेन.जितम्.च.रक्षेद्.अनिवेशनः.स्यात् // Uv_31.38

सम्भोध्य्.अङ्गेषु.येषांस्.तु.सम्यक्.चित्तम्.सुभावितम् / आदानम्.प्रतिनिह्सृज्य.च.अनुपादायम्.आश्रिताः / क्षीण.आस्रवा.वान्त.दोषास्.ते.लोके.परिनिर्वृताः // Uv_31.39

स्व.चित्तम्.अनुरक्षम्.वै.स्व.वालम्.चमरी.यथा / भूतेषु.च.दया.आपन्नः.सुखान्.न.परिहीयते // Uv_31.40

एतम्.नागस्य.नागेन.त्व्.ईषा.दन्तस्य.हस्तिनः / समेति.चित्तम्.चित्तेन.यद्.एको.रमते.वने // Uv_31.41

अव्यापन्नेन.चित्तेन.यो.भूतान्य्.अनुकम्पते / मैत्रः.स.सर्व.सत्त्वेषु.वैरम्.तस्य.न.केनचित् // अव्यापन्नेन.चित्तेन.यो.भूतान्य्.अनुकम्पते / मैत्रः.स.सर्व.प्राणेषु.वैरम्.तस्य.न.केनचित् // अव्यापन्नेन.चित्तेन.यो.भूतान्य्.अनुकम्पते / मैत्रः.स.सर्व.भूतेषु.वैरम्.तस्य.न.केनचित् // Uv_31.42

एकम्.अपि.चेत्.प्राणम्.अदुष्ट.चित्तो.मैत्रायते.कुशलम्.तेन.हि.स्यात् / सर्वांस्.तु.सत्त्वान्.मनसा.अनुकम्पयन्.प्रभूतम्.आर्यः.प्रकरोति.पुण्यम् /[.सत्त्वाम्.]* Uv_31.43

यो.ह्य्.उदग्रेण.चित्तेन.त्व्.अदीनेन.सदा.नरः / भावयेत्.कुशलान्.धर्मान्.योग.क्षेमस्य.प्राप्तये // Uv_31.44

शान्तम्.अस्य.मनो.भवति.शान्ता.वाक्.काय.कर्म.च / सम्यग्.आज्ञा.विमुक्तस्य.ह्य्.उपशान्तस्य.भिक्षुणः // Uv_31.45

पञ्च.अङ्गिकेन.तूर्येण.न.रतिर्.भवति.तादृशी / यादृश्य्.एक.अग्र.चित्तस्य.सम्यग्.धर्मान्.विपश्यतः // Uv_31.46

सुखम्.स्वपन्ति.मुनयो.न.ते.शोचन्ति.मामिकाम् / येषाम्.ध्यान.रतम्.चित्तम्.कामस्.तेषाम्.न.विद्यते // Uv_31.47

सुखम्.मोदन्ति.मुनयो.न.ते.शोचन्ति.मामिकाम् / येषाम्.ध्यान.रतम्.चित्तम्.वर्त्मस्.तेषाम्.न.विद्यते // Uv_31.48

यस्य.शैल.उपमम्.चित्तम्.स्थितम्.न.अनुप्रकम्पते / विरक्तम्.रजनीयेभ्यः.कोपनीये.न.कुप्यते / यस्य.एवम्.भावितम्.चित्तम्.कुतस्.तम्.दुह्खम्.एष्यति // Uv_31.49

न.उपवादी.न.उपघाती.प्रीति.मोक्षे.च.संवरः / मात्रज्ञता.च.भक्तेषु.प्रान्तम्.च.शयन.आसनम् / अधिचित्ते.समायोग;एतद्.बुद्धस्य.शासनम् // Uv_31.50

चित्त.निमित्तस्य.कोविदः.प्रविवेकस्य.रसम्.प्रजानकः / ध्यायी.निपकः.प्रतिस्मृतो.वेत्ति.प्रीति.सुखम्.निरामिषम् // Uv_31.51

मनश्.च.यो.रक्षति.भाषितम्.च.चेष्टे.च.कायस्य.सदा.एव.युक्तः / स.प्राप्य.शोकम्.हि.न.दुह्खितः.स्यात्.सत्य.स्थितः.सत्यविदः.सुमेधाः // Uv_31.52

अरक्षितेन.चित्तेन.मिथ्या.दृष्टि.हतेन.च / स्तीन.मिद्ध.अभिभूतेन.वशम्.मृत्योर्.निगच्छति /[.स्तीनमिद्धाभिभूतेन.] Uv_31.53

तस्माद्.रक्षित.चित्तः.स्यात्.सम्यक्.संकल्प.गोचरः / सम्यग्.दृष्टि.पुरस्कारो.ज्ञात्वा.चैव.उदय.व्ययम् / स्तीन.मिद्ध.अभिभूर्.भिक्षुः.सर्व.दुर्गतयो.जहेत् // Uv_31.54

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्तेन.हि.वञ्चिता.प्रजा.ह्य्.एकत्या.नरकेषु.पच्यते // Uv_31.55

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्तेन.हि.वञ्चिता.प्रजा.ह्य्.एकत्या.तीर्यक्षु.पच्यते //[.तिर्यक्षु.] Uv_31.56

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्तेन.हि.वञ्चिता.प्रजा.ह्य्.एकत्या.प्रेतेषु.पच्यते // Uv_31.57

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्ते.तु.सुरक्षिते.प्रजा.ह्य्.एकत्या.मनुजेषु.मोदते // Uv_31.58

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्ते.तु.सुरक्षिते.प्रजा.ह्य्.एकत्या.स्वर्गेषु.मोदते // Uv_31.59

चित्तस्य.हि.सम्यमः.सुखम्.चित्तम्.रक्षत.मा.प्रमद्यत / चित्ते.तु.सुरक्षिते.प्रजा.ह्य्.एकत्या.निर्वाणम्.आप्नुते // Uv_31.60

32 भिक्षुवर्ग

पिण्ड.चारिकाय.भिक्षवे.ह्य्.आत्म.भराय.हि.न.अन्य.पोषिणे / देवाः.स्पृहयन्ति.तायिने.ह्य्.उपशान्ताय.सदा.स्मृत.आत्मने // Uv_32.1

पिण्ड.पातिकाय.भिक्षवे.ह्य्.आत्म.भराय.हि.न.अन्य.पोषिणे / देवाः.स्पृहयन्ति.तायिने.न.तु.सत्कार.यशो.अभिकाङ्क्षिने // Uv_32.2

सर्व.कर्म.जहस्य.भिक्षुणे.धुन्वानस्य.पुरस्कृतम्.रजः / अममस्य.सदा.स्थित.आत्मनो.ह्य्.अर्थो.न.अस्ति.जनस्य.लापनम् // Uv_32.3

तुदन्ति.वाचाभिर्.असम्यता.जनाः.शरैर्.हि.संग्राम.गतम्.यथा.गजम् / श्रुत्वा.तु.वाचाम्.परुषाम्.उदीरिताम्.अधिवासयेद्.भिक्षुर्.अदुष्ट.चित्तः // Uv_32.4

यस्.त्व्.अल्प.जीवी.लघुर्.आत्म.कामो.यत.इन्द्रियः.सर्व.गतिः.प्रमुक्तः / अनोकसारी.ह्य्.अममो.निराशः.कामम्.जहश्.च.एक.चरः.स.भिक्षुः // Uv_32.5

मात्रम्.भजेत.प्रतिरूपम्.शुद्ध.आजीवो.भवेत्.सदा / प्रतिसंस्तार.वृत्तिः.स्याद्.आचार.कुशलो.भवेत् / ततः.प्रमोद्य.बहुलः.स्मृतो.भिक्षुः.परिव्रजेत् // Uv_32.6

हस्त.सम्यतः.पाद.सम्यतो.वाचा.सम्यतः.सर्व.सम्यतः / आध्यात्म.रतः.समाहितो.ह्य्.एकः.संतुषितो.हि.यः.स.भिक्षुः // Uv_32.7

धर्म.आरामो.धर्म.रतो.धर्मम्.एव.अनुचिन्तयन् / धर्मम्.च.अनुस्मरन्.भिक्षुर्.धर्मान्.न.परिहीयते // Uv_32.8

शुन्य.अगारम्.प्रविष्टस्य.प्रहित.आत्मस्य.भिक्षुणः /[.शून्य.अगारम्.] अमानुषा.रतिर्.भवति.सम्यग्.धर्मान्.विपश्यतः // Uv_32.9

यतो.यतः.संस्पृशति.स्कन्धानाम्.उदय.व्ययम् / प्रामोद्यम्.लभते.तत्र.प्रीत्या.सुखम्.अनल्पकम् / ततः.प्रामोद्य.बहुलः.स्मृतो.भिक्षुः.परिव्रजेत् // Uv_32.10

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.राग.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.11

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.द्वेष.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.12

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.मोह.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.13

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.मान.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.14

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.लोभ.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.15

यथा.अपि.पर्वतः.शैलो.वायुना.न.प्रकम्पते / एवम्.तृष्णा.क्षयाद्.भिक्षुः.शैलवन्.न.प्रकम्पते // Uv_32.16

यस्य.सम्निचयो.न.अस्ति.यस्य.न.अस्ति.ममायितम् / असन्तम्.शोचते.न.एव.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते / Uv_32.17

भिक्षुर्.न.तावता.भवति.यावता.भिक्षते.परान् / वेष्मान्.धर्मान्.समादाय.भिक्षुर्.भवति.न.तावता // Uv_32.18

यस्.तु.पुण्यम्.च.पापम्.च.प्रहाय.ब्रह्मचर्यवान् / विश्रेणयित्वा.चरति.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.19

मैत्रा.विहारी.यो.भिक्षुः.प्रसन्नो.बुद्ध.शासने / अधिगच्छेत्.पदम्.शान्तम्.असेचनक.दर्शनम् // Uv_32.20

मैत्रा.विहारी.यो.भिक्षुः.प्रसन्नो.बुद्ध.शासने / अधिगच्छेत्.पदम्.शान्तम्.संस्कार.उपशमम्.सुखम् // Uv_32.21

मैत्रा.विहारी.यो.भिक्षुः.प्रसन्नो.बुद्ध.शासने / अभव्यः.परिहाणाय.निर्वाणस्य.एव.सो.अन्तिके // Uv_32.22

उदग्र.चित्तः.सुमना.ह्य्.अभिभूय.प्रिय.अप्रियम् /[.प्रिया.प्रियम्.] प्रामोद्य.बहुलो.भिक्षुर्.दुह्ख.क्षयम्.अवाप्नुयात् // Uv_32.23

शान्त.कायः..............शान्त.वाक्.सुसमाहितः / वान्त.लोक.आमिषो.भिक्षुर्.उपशान्तो.निरुच्यते // Uv_32.24

न.अस्त्य्.अप्रज्ञस्य.वै.ध्यानम्.प्रज्ञा.न.ध्यायतो.अस्ति.च / यस्य.ध्यानम्.तथा.प्रज्ञा.स.वै.निर्वाण.सान्तिके // Uv_32.25

तस्माद्.ध्यानम्.तथा.प्रज्ञाम्.अनुयुज्येत.पण्डितः / तस्य.अहम्.आदिर्.भवति.तथा.प्राज्ञस्य.भिक्षुणः // Uv_32.26

संतुष्टिर्.इन्द्रियैर्.गुप्तिः.प्रातिमोक्षे.च.संवरः / मात्रज्ञता.च.भक्तेषु.प्रान्तम्.च.शयन.आसनम् // अधिचित्ते.समायोगम्.यस्य.असौ.भिक्षुर्.उच्यते // Uv_32.27

यस्य.कायेन.वाचा.च.मनसा.च.न.दुष्कृतम् / कल्याण.शीलम्.आहुस्.तम्.ह्रीमन्तम्.भिक्षुम्.उत्तमम् // Uv_32.28

धर्माः.सुभाविता.यस्य.सप्त.सम्भोध.पक्षिकाः / कल्याण.धर्मम्.आहुस्.तम्.सदा.भिक्षुम्.समाहितम् // Uv_32.29

इह.एव.यः.प्रजानाति.दुह्खस्य.क्षयम्.आत्मनः / कल्याण.प्रज्ञम्.आहुस्.तम्.सदा.शीलम्.अनास्रवम् // Uv_32.30

न.शील.व्रत.मात्रेण.बहुश्रुत्येन.वा.पुनः / [.बाहुश्रुत्येन.] तथा.समाधि.लाभेन.विविक्त.शयनेन.वा // Uv_32.31

भिक्षुर्.विश्वासम्.आपद्येद्.अप्राप्ते.ह्य्.आस्रव.क्षये / स्पृशेत्.तु.सम्बोधि.सुखम्.अकापुरुष.सेवितम् // Uv_32.32

ताप.जातो.ह्य्.अयम्.लोकः.स्कन्धा.न.आत्मा.इति.मन्यते / मन्यते.येन.येन.अहम्.तत्.तद्.भवति.च.अन्यथा // Uv_32.33

लोको.अयम्.अन्यथा.भूतो.भव.सक्तो.भवे.रतः / भव.अभिनन्दी.सततम्.भवान्.न.परिमुच्यते // Uv_32.34

यन्.नन्दते.स.हि.भवो.दुह्खस्य.स.बिभेति.च / उष्यते.भव.हानाय.ब्रह्मचर्यम्.मम.अन्तिके // Uv_32.35

ये.भवेन.भवस्य.एव.प्राहुर्.निह्सरणम्.सदा / अनिह्सृतान्.भवा.सर्वांस्.तान्.वदामि.सदा.व्.अहम् //? Uv_32.36

प्रतीत्य.दुह्खम्.उपधिम्.भवत्य्.उपधि.सम्भवम् / क्षयात्.सर्व.उपधीनाम्.तु.न.अस्ति.दुह्खस्य.सम्भवः // Uv_32.37

अनित्या.हि.भवाः.सर्वे.दुह्खा.विपरिणामिनः / पश्यतः.प्रज्ञया.सर्वे.क्षीयन्ते.न.अभिनन्दिताः // Uv_32.38

निर्वृतस्य.सदा.भिक्षोर्.आयत्याम्.उपशाम्यते / अभिभूतो.भवः.सर्वो.दुह्ख.अन्तः.स.निरुच्यते // Uv_32.39

सदा.उपशान्त.चित्तस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.मुक्तो.असौ.मार.बन्धनात् // Uv_32.40

सदा.उपशान्त.चित्तस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.न.अस्ति.इदानीम्.पुनर्.भवः // Uv_32.41

अनवस्रुत.चित्तस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.मुक्तो.असौ.मार.बन्धनात् // Uv_32.42

अनवस्रुत.चित्तस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.न.अस्ति.इदानीम्.पुनर्.भवः // Uv_32.43

विक्षीण.भव.तृष्णस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.मुक्तो.असौ.मार.बन्धनात् // Uv_32.44

विक्षीण.भव.तृष्णस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.न.अस्ति.इदानीम्.पुनर्.भवः // Uv_32.45

उच्छिन्न.भव.तृष्णस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.मुक्तो.असौ.मार.बन्धनात् // Uv_32.46

उच्छिन्न.भव.तृष्णस्य.वस्तुच्.छिन्नस्य.भिक्षुणः / विक्षीणो.जाति.संसारो.न.अस्ति.इदानीम्.पुनर्.भवः // Uv_32.47

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.राग.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.48

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.द्वेष.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.49

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.मोह.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.50

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.मान.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.51

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.लोभ.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.52

उत्तीर्णो.येन.वै.पङ्को.मर्दिता.ग्राम.कण्टकाः / यश्.च.तृष्णा.क्षयम्.प्राप्तः.स.वै.भिक्षुर्.निरुच्यते // Uv_32.53

येन.जिता.ग्राम.कण्टका.ह्य्.आक्रोशाश्.च.वधाश्.च.बन्धनम्.च / यः.पर्वतवत्.स्थितो.ह्य्.अनेयः.सुख.दुह्खेन.न.वेथते.स.भिक्षुः // Uv_32.54

यो.न.अत्यसरम्.न.च.अत्यलीयम्.ज्ञात्वा.वितथम्.इमम्.हि.सर्व.लोकम् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.55

यो.रागम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.56

यो.द्वेषम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.57

यो.मोहम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.58

यो.मानम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.59

यो.लोभम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.60

तृष्णाम्.य;उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.बिस.पुष्पम्.इव.जले.रुहम्.विगाह्य / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.61

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.रागम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.62

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.द्वेषम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.63

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.मोहम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.64

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.मानम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.65

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.लोभम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.66

यस्.तु.उत्पलितम्.निहन्ति.तृष्णाम्.विसृतम्.सर्प.विषम्.यथा.औषधेन / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.67

यो.रागम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.68

यो.द्वेषम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.69

यो.मोहम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.70

यो.मानम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.71

यो.लोभम्.उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.72

तृष्णाम्.य;उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.नड.सेतुम्.इव.सुदुर्बलम्.महौघः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.73

तृष्णाम्.य;उदाच्छिनत्त्य्.अशेषम्.सरिताम्.शीघ्र.जवाम्.अशोषयज्ञः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.74

यः.काम.गुणान्.प्रहाय.सर्वान्.छित्त्वा.काम.गतानि.बन्धनानि / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.75

यो.नीवरणाम्.प्रहाय.पञ्च.त्व्.अनिघश्.छिन्न.कथम्.कथो.विशल्यः / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.76

यस्य.वितर्का.विधूपितास्.त्व्.आध्यात्मम्.विनिवर्तिता.ह्य्.अशेषम् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.77

यस्य.हि.वनसा.न.सन्ति.केचिन्.मूलम्.च.अकुशलस्य.यस्य.नष्टम् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.78

यस्य.ज्वरथा.न.सन्ति.केचिन्.मूलम्.च.अकुशलस्य.यस्य.नष्टम् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.79

यस्य.अनुशया.न.सन्ति.केचिन्.मूलम्.च.अकुशलस्य.यस्य.नष्टम् / स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.80

स.भिक्षुर्.यस्य.शीलानि.स.ध्यायी.यत्र.शुन्यता /[.शून्यता.] स.तु.भिक्षुर्.इदम्.जहात्य्.अपारम्.ह्य्.उरगो.जीर्णम्.इव.त्वचम्.पुराणम् // Uv_32.81

अरति.रति.सहो.हि.भिक्षुर्.एवम्.................. / ..................राग.अनुशयम्.समुद्धरम्.हि // Uv_32.82

न.नग्न.चर्या.न.जटा.न.पङ्का.नो.अनाशनम्.स्थण्डिल.शायिका.वा / न.रजो.मलम्.न.उत्कुटुक.प्रहाणम्.शोधेत.मर्त्यम्.ह्य्.अवितीर्ण.काङ्क्षम् // Uv_33.1

अलंकृतश्.च.अपि.चरेत.धर्मम्.क्षान्तो.दान्तो.नियतो.ब्रह्म.चारी / सर्वेषु.भूतेषु.निधाय.दण्डम्.स.ब्राह्मणः.स.श्रमणः.स.भिक्षुः // Uv_33.2

भवेष्व्.एव.हि.सज्यन्त;एके.श्रमण.ब्राह्मणाः / अन्तरेण.विषीदन्ति.ह्य्.अप्राप्य.एव.आस्रव.क्षयम् // Uv_33.3

भवेष्व्.एव.हि.सज्यन्त;एके.श्रमण.ब्राह्मणाः / विगृह्य.विवदन्ति.इमे.बाला.ह्य्.एकान्त.दर्शिनः // Uv_33.4

भवेष्व्.एव.हि.सज्यन्त;एके.श्रमण.ब्राह्मणाः / अन्तरेण.विषीदन्ति.अप्राप्य.एव.उत्तमम्.पदम् // Uv_33.5

किम्.ते.जटाभिर्.दुर्बुद्धे.किम्.च.अप्य्.अजिन.शाटिभिः / अभ्यन्तरम्.ते.गहनम्.बाह्यकम्.परिमार्जसि // किम्.ते.जटाभिर्.दुर्बुद्धे.किम्.च.अप्य्.अजिन.शाटिभिः / अभ्यन्तरम्.ते.कलुषम्.बाह्यकम्.परिमार्जसि // Uv_33.6

न.जटाभिर्.न.गोत्रेण.न.जात्या.ब्राह्मणः.स्मृतः / यस्य.सत्यम्.च.धर्मम्.च.स.शुचिर्.ब्राह्मणः.स.च // Uv_33.7

न.जटाभिर्.न.गोत्रेण.न.जात्या.ब्राह्मणः.स्मृतः / यस्.तु.वाहयते.पापान्य्.अणु.स्थूलानि.सर्वशः // वाहितत्वात्.तु.पापानाम्.ब्राह्मणो.वै.निरुच्यते // Uv_33.8

न.मुण्डितेन.श्रमणो.न.भोः.कारेण.ब्राह्मणः / यस्य.सत्यम्.च.धर्मम्.च.ब्राह्मणः.श्रमणः.स.च // Uv_33.9

न.मुण्डितेन.श्रमणो.न.भोः.कारेण.ब्राह्मणः / यस्.तु.वाहयते.पापान्य्.अणु.स्थूलानि.सर्वशः / वाहितत्वात्.तु.पापानाम्.ब्राह्मणः.श्रमणः.स.च // Uv_33.10

न.उदकेन.शुचिर्.भवति.बह्व्.अत्र.स्नाति.वै.जनः / यस्य.सत्यम्.च.धर्मम्.च.स.शुचिर्.ब्राह्मणः.स.च // Uv_33.11

प्रवाह्य.पापकान्.धर्मान्.ये.चरन्ति.सदा.स्मृताः / क्षीण.सम्योजना.बुद्धा.ब्राह्मणास्.ते.प्रकीर्तिताः // Uv_33.12

यो.ब्राह्मणो.वाहित.पाप.धर्मो.निष्कौटिल्यो.निष्कषायः.स्थित.आत्मा / वेद.अन्तगश्.च.उषित.ब्रह्म.चर्यः.कालेन.असौ.ब्रह्म.वादम्.वदेत // Uv_33.13

यस्मिन्.न.माया.वसते.न.मानो.यो.वीत.लोभो.ह्य्.अममो.निराशः / प्रणुन्न.दोषो.ह्य्.अभिनिर्वृत.आत्मा.स.ब्राह्मणः.स.श्रमणः.स.भिक्षुः // Uv_33.14

ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.न.अहम्.योनिजम्.मातृ.सम्भवम् / भो.वादी.नाम.स.भवति.स.चेद्.भवति.सकिंचनः / अकिंचनम्.अनादानम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.15

यस्य.कायेन.वाचा.च.मनसा.च.न.दुष्कृतम् / सुसंवृतम्.तृभिः.स्थानैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.16

यो.अकर्कशाम्.विज्ञपनीम्.गिरम्.नित्यम्.प्रभाषते / यया.न.अभिषजेत्.कश्चिद्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.17

आक्रोशान्.वध.बन्धांश्.च.यो.अप्रदुष्टस्.तितीक्षते /[.तितिक्षते.] क्षान्ति.व्रत.बल.उपेतम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.18

अक्रोधनम्.व्रतवन्तम्.शीलवन्तम्.बहु.श्रुतम् / दान्तम्.अन्तिम.शारीरम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.19

असंसृष्टम्.गृहस्थेभिर्.अनगारैस्.तथा.उभयम् / अनोकसारिणम्.तुष्टम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.20

आगतम्.न.अभिनन्दन्ति.प्रक्रमन्तम्.न.शोचति / सङ्गात्.संग्रामजिन्.मुक्तो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.21

आगतम्.न.अभिनन्दन्ति.प्रक्रमन्तम्.न.शोचति / अशोकम्.विरजम्.शान्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.22

अनन्य.पोषी.ह्य्.आज्ञाता.दान्तः.सारे.प्रतिष्ठितः / क्षीण.आस्रवो.वान्त.दोषो.यः.स.वै.ब्राह्मणः.स्मृतः // Uv_33.23

यस्य.पारम्.अपारम्.च.पार.अपारम्.न.विद्यते / पारगम्.सर्व.धर्माणाम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.24

यस्.तु.दीर्घम्.तथा.ह्रस्वम्.अणु.स्थूलम्.शुभ.अशुभम् / लोके.न.किंचिद्.आदत्ते.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.25

यस्य.पारम्.अपारम्.च.पार.अपारम्.न.विद्यते / असक्तम्.त्रिषु.लोकेषु.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.26

इह.एव.यः.प्रजानाति.दुह्खस्य.क्षयम्.आत्मनः / वीत.रागम्.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.27

यस्.तु.पुण्यैस्.तथा.पापैर्.उभयेन.न.लिप्यते / अशोकम्.निर्ज्वरम्.शान्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.28

यस्.तु.पुण्यम्.च.पापम्.च.अप्य्.उभौ.सङ्गाव्.उपत्यगात् / सङ्ग.अतिगम्.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // यस्य.पश्चात्.पुरे.च.अपि.मध्ये.च.अपि.न.विद्यते / विरजम्.बन्धनम्.मुक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.29

वारि.पुष्कर.पत्त्रेण.इव.आराग्रेण.इव.सर्षपः /? न.लिप्यते.यो.हि.कामैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.30

वारि.पुष्कर.पत्त्रेण.इव.आराग्रेण.इव.सर्षपः /? न.लिप्यते.यो.हि.पापैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // चन्द्रो.वा.विमलः.शुद्धो.विप्रसन्नो.ह्य्.अनाविलः / न.लिप्यते.यो.हि.कामैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // चन्द्रो.वा.विमलः.शुद्धो.विप्रसन्नो.ह्य्.अनाविलः / न.लिप्यते.यो.हि.पापैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // चन्द्रो.वा.विमलः.शुद्धो.विप्रसन्नो.ह्य्.अनाविलः / नन्दी.भव.परिक्षीणम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.31

ध्यायिनम्.वीत.रजसम्.कृत.कृत्यम्.अनास्रवम् / क्षीण.आस्रवम्.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.32

गम्भीर.बुद्धिम्.मेधा.आढ्यम्.मार्ग.अमार्गेषु.कोविदम् / उत्तम.अर्थम्.अनुप्राप्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.33

यस्.तु.कश्चिन्.मनुष्येषु.भैक्षाचर्येण.जीवति / अममो.अहिंसको.नित्यम्.धृतिमान्.ब्रह्मचर्यवान् / आज्ञाय.धर्मम्.देशयति.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.34

सर्व.कामान्.विप्रहाय.यो.अनगारः.परिव्रजेत् / काम.आस्रव.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.35

निक्षिप्त.दण्डम्.भूतेषु.त्रसेषु.थावरेषु.च / यो.न.हन्ति.हि.भूतानि.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.36

आकाशम्.इव.पङ्केन.रजसा.चन्द्रमा;इव / न.लिप्यते.यो.हि.कामैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.37

आकाशम्.इव.पङ्केन.रजसा.चन्द्रमा;इव / न.लिप्यते.यो.हि.पापैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // आकाशम्.इव.पङ्केन.रजसा.चन्द्रमा;इव / नन्दी.भाव.परिक्षीणम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.38

अविरुद्धो.विरुद्धेषु.त्व्.आत्त.दण्डेषु.निर्वृतः / हित.अनुकम्पी.भूतेषु.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.39

यस्य.रागश्.च.दोषश्.च.मानो.ंरक्षश्.च.शातितः / न.लिप्यते.यश्.च.दोषैर्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.40

य;इमाम्.परिखाम्.दुर्गाम्.संसार.ओघम्.उपत्यगात् / तीर्णः.पार.गतो.ध्यायी.ह्य्.अनेयो.निष्कथम्.कथः / निर्वृतश्.च.अनुपादाय.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // ......................... / ......................... / ............ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.41

न.विद्यते.यस्य.तृष्णा.च.अस्मिन्.लोके.परे.अपि.च / तृष्णा.भव.परिक्षीणम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.42

न.विद्यते.यस्य.च.आशा.ह्य्.अस्मिन्.लोके.परे.अपि.च / निराशिषम्.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.43

हित्वा.रतिम्.च.अरतिम्.च.शीती.भूतो.निरौपधिः / सर्व.लोक.अभिभूर्.धीरो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.44

हित्वा.मनुष्यकान्.कामान्.दिव्यान्.कामान्.उपत्यगात् / सर्व.लोक.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.45

गतिम्.यस्य.न.जानन्ति.देव.गन्धर्व.मानुषाः / अनन्त.ज्ञान.सम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.46

पूर्वे.निवासम्.यो.वेत्ति.स्वर्ग.अपायांश्.च.पश्यति /[.स्वर्गापायांश्.च.] अथ.जाति.क्षयम्.प्राप्तो.ह्य्.अभिज्ञा.व्यवसितो.मुनिः / दुह्खस्य.अन्तम्.प्रजानाति.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // ........................ / ..............ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.47

च्युतिम्.यो.वेत्ति.सत्त्वानाम्.उपपत्तिम्.च.सर्वशः / असक्तः.सुगतो.बुद्धो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.48

सर्व.सम्योजन.अतीतो.यो.वै.न.परितस्यते /[.परितप्यते.]? असक्तः.सुगतो.बुद्धो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.49

ऋषभम्.प्रवरम्.नागम्.महर्षिम्.विजिताविनम् / अनेयम्.स्नातकम्.बुद्धम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // ऋषभः.प्रवरो.नागो.महर्षिर्.विजिताविनः / यो.अनेयः.स्नातको.बुद्धो.ब्राह्मणम्.तम्.ब्रवीम्य्.अहम् // Uv_33.50

सर्व.अभिभूम्.भव.अतीतम्.ओघ.तीर्णम्.अनास्रवम् / पारम्.गतम्.विसम्युक्तम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // सर्व.अभिभूर्.भव.अतीत;ओघ.तीर्णो.विनायकः / पारगो.ह्य्.विसम्युक्तः.ब्राह्मणम्.तम्.ब्रवीम्य्.अहम् // Uv_33.51

गत.अभिध्यम्.वीत.जल्पम्.पाप.चित्त.विवर्जितम् / [.गताभिध्यम्.] ध्यायिनम्.वीत.रजसम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // न.अभिध्यायेन्.न.अभिजल्पेत्.पापकानाम्.विवर्जयेत् / आसीनो.विरजा.ध्यायी.ब्राह्मणम्.तम्.ब्रवीम्य्.अहम् // Uv_33.52

पांसु.कूल.धरम्.भिक्षुम्.कामेषु.निरवेक्षिणम् / ध्यायन्तम्.वृक्ष.मूलस्थम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // पांसु.कूल.धरो.ह्रीमान्.कामेषु.निरवेक्षकः / निषण्णो.वृक्ष.मूले.यो.ब्राह्मणम्.तम्.ब्रवीम्य्.अहम् // Uv_33.53

यस्य.आलयो.न.अस्ति.सदा.यो.ज्ञाता.निष्कथम्.कथः / अमृतम्.च.एव.यः.प्राप्तो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // Uv_33.54

यस्य.आलयो.न.अस्ति.सदा.यो.ज्ञाता.निष्कथम्.कथः / दूरम्.गमश्.च.एक.चरो.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // दूरम्.गमम्.एक.चरम्.अशरीरम्.गुहाशयम् / तेनै.............कस्य.ब्राह्मणम् / ......... उ..................ब्राह्मणम्.तम्.ब्रवीम्य्.अहम् // Uv_33.55

येषाम्.च.भावितो.मार्गः.आर्यो.ह्य्.अष्ट.अङ्गिकः.शिवः / सर्व.दुह्ख.प्रहाणाय.लोकेषु.ब्राह्मणा.हि.ते // Uv_33.56

अरूपिणम्.सदा.चित्तम्.असारम्.अनिदर्शनम् / दमयित्वा.ह्य्.अभिज्ञाय.ये.चरन्ति.सदा.स्मृताः / क्षीण.सम्योजना.बुद्धा.लोकेषु.ब्राह्मणा.हि.ते // अरूपम्.अनिदर्शनम्.अनन्तम्.असुदर्शनम् / सूक्ष्मम्.पदम्.अभिज्ञाय.ये.चरन्ति.सदा.स्मृताः / क्षीण.सम्योजना.बुद्धास्.ते.लोके.ब्राह्मणा;इह // ............................. / ............................. / Uv_33.57

छित्त्वा.नद्ध्रीन्.वरत्रान्.च.संतानम्.दुरतिक्रमम् / उत्क्षिप्त.परिखम्.बुद्धम्.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // छित्त्वा.नद्ध्रीन्.वरत्रान्.ये.संतानम्.दुरतिक्रमम् / उत्क्षिप्त.परिखा.बुद्धास्.ते.लोके.ब्राह्मणा;इह // Uv_33.58

छित्त्वा.नद्ध्रीन्.वरत्रान्.च.इच्छा.लोभम्.च.पापकम् / तृष्णाम्.समूलाम्.आवृह्य.ब्रवीमि.ब्राह्मणम्.हि.तम् // छित्त्वा.नद्ध्रीन्.वरत्रान्.ये.इच्छा.लोभम्.च.पापकम् / समूलाम्.च.उद्धृतास्.तृष्णाम्.ते.लोके.ब्राह्मणा;इह // Uv_33.59

छिन्द्धि.स्रोतः.पराक्रम्य.कामान्.प्रणुद.ब्राह्मण / संस्काराणाम्.क्षयम्.ज्ञात्वा.ह्य्.अकृतज्ञो.भविष्यति // छिन्द्धि.स्रोतः.पराक्रम्य.कामान्.सर्वान्.प्रणुद.च / संस्काराणाम्.क्षयम्.ज्ञात्वा.ब्राह्मणो.याति.ह.अनिघः // Uv_33.60

मातरम्.पितरम्.हत्वा.राजानम्.द्वौ.च.स्श्रोत्रियौ / राष्ट्रम्.सानुचरम्.हत्वा.अनिघो.याति.ब्राह्मणः // Uv_33.61

मातरम्.पितरम्.हत्वा.राजानम्.द्वौ.च.श्रोत्रियौ / व्याघ्रम्.च.पञ्चमम्.हत्वा.शुद्ध;इत्य्.उच्यते.नरः // Uv_33.62

न.ब्राह्मणस्य.प्रहरेन्.न.च.मुञ्चेत.ब्राह्मणः / धिग्.ब्राह्मणस्य.हन्तारम्.धिक्.तम्.यश्.च.प्रमुञ्चति // .............................. / .............................. / Uv_33.63

यस्य.धर्मम्.विजानीयाद्.वृद्धस्य.दहरस्य.वा / सत्कृत्य.एनम्.नमस्येत.ह्य्.अग्नि.होत्रम्.इव.द्विजः // Uv_33.64

यस्य.धर्मम्.विजानीयाद्.वृद्धस्य.दहरस्य.वा / सत्कृत्य.एनम्.परिचरेद्.अग्नि.होत्रम्.इव.द्विजः // Uv_33.65

यस्य.धर्मम्.विजानीयाद्त्.सम्यक्.सम्बुद्ध.देशितम् / सत्कृत्य.एनम्.नमस्येत.ह्य्.अग्नि.होत्रम्.इव.द्विजः // Uv_33.66

यस्य.धर्मम्.विजानीयात्.सम्यक्.सम्बुद्ध.देशितम् / सत्कृत्य.एनम्.परिचरेद्.अग्नि.होत्रम्.इव.द्विजः // Uv_33.67

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.च.एकः.पिशाचीम्.च.बक्कुलम्.च.अतिवर्तते // Uv_33.68

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.अस्य.वेदनाः.सर्वे;अस्तम्.गच्छन्ति.पश्यतः // Uv_33.69

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.अस्य.प्रत्ययाः.सर्वे;अस्तम्.गच्छन्ति.पश्यतः // Uv_33.70

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.अस्य.च.आस्रवाः.सर्वे;अस्तम्.गच्छन्ति.पश्यतः // Uv_33.71

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.अस्य.सर्व.सम्योगा;अस्तम्.गच्छन्ति.पश्यतः // Uv_33.72

यदा.हि.स्वेषु.धर्मेषु.ब्राह्मणः.पारगो.भवेत् / अथ.जाति.जराम्.चैव.मरणम्.च.अतिवर्तते // Uv_33.73

दिवा.तपति.ह.आदित्यो.रात्राव्.आभाति.चन्द्रमाः / सम्नद्धः.क्षत्रियस्.तपति.ध्यायी.तपति.ब्राह्मणः / अथ.नित्यम्.अहो.रात्रम्.बुद्धस्.तपति.तेजसा // Uv_33.74

न.ब्राह्मणस्य.ईदृशम्.अस्ति.किंचिद्.यथा.प्रियेभ्यो.मनसो.निषेधः / यथा.यथा.ह्य्.अस्य.मनो.निवर्तते.तथा.तथा.संवृतम्.एति.दुह्खम् // Uv_33.75

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अथ.अस्य.काङ्क्षा.व्यपयान्ति.सर्वा.यदा.प्रजानाति.सहेतु.दुह्खम् // Uv_33.76

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अथ.अस्य.काङ्क्षा.व्यपयान्ति.सर्वा.यदा.प्रजानाति.सहेतु.धर्मम् // Uv_33.77

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अथ.अस्य.काङ्क्षा.व्यपयान्ति.सर्वा.यदा.क्षयम्.प्रत्ययानाम्.उपैति // Uv_33.78

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अथ.अस्य.काङ्क्षा.व्यपयान्ति.सर्वा.यदा.क्षयम्.वेदनानाम्.उपैति // Uv_33.79

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अथ.अस्य.काङ्क्षा.व्यपयान्ति.सर्वा.यदा.क्षयम्.ह्य्.आस्रवाणाम्.उपैति // Uv_33.80

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अवभासयंस्.तिष्ठति.सर्व.लोकम्.सूर्यो.यथा.एव.अभ्युदितो.अन्तरीक्षम् // Uv_33.81

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / अवभासयंस्.तिष्ठति.सर्व.लोकम्.बुद्धो.हि.सम्योजन.विप्रमुक्तः // Uv_33.82

यदा.त्व्.इमे.तु.प्रभवन्ति.धर्मा;आतापिनो.ध्यायतो.ब्राह्मणस्य / विधूपयंस्.तिष्ठति.मार.सैन्यम्.बुद्धो.हि.सम्योजन.विप्रमुक्त;इति // Uv_33.83

उद्दानम्//(Uv_00.1)

अनित्य.काम.तृष्णा.च.अप्रमादस्.तथा.प्रियः / शीलम्.सुचरितम्.वाच.कर्म.श्रद्धा.च.ते.दशः // Uv_00.2

श्रमणो.मार्ग.सत्कारो.द्रोह.स्मृति.प्रकीर्णकः / उदकम्.पुष्पम्.अश्वश्.च.सह.क्रोधेन.ते.दशः // Uv_00.3

तथा.गतः.श्रुतम्.च.आत्मा.पेयालम्.मित्र.पञ्चमम् / निर्वाणम्.पश्य.पापम्.च.युग.वर्गः.सुखेन.च // Uv_00.4

चित्तम्.भिक्षुर्.ब्राह्मणश्.च.त्रयस्.त्रिंशतिमे.स्मृताः / वर्गाः.समाप्ताश्.च.उद्दानम्.सम्यक्.सम्बुद्ध.भाषिताः // Uv_00.5