रत्नमालावदान

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स नृपतिर् मुदा / तथेति हि प्रतिज्ञाय प्राभ्यनंदत् प्रसादितः // rm_25.183{92} //

ततः स नृप उत्थाय नत्वा तं जगदीश्वरं / महानंदमहोत्साहैः स्वपुरं सजनो ययौ // rm_25.184{93} //

तत्र स नृपती राजा प्रासादतलम् आश्रितः / स मंत्रिपौरिकान् सर्वान् समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_25.185{94} //

मंत्रिणः पौरिकाः सर्वे शृणुध्वं वचनं मम / यदि वांछास्ति वो भद्रे त्रिरत्नं भजतादरत् // rm_25.186{95} //

यवद् अयं जगच्छास्ता विहरत्य् अत्र सांघिकः / तावद् अस्य मुनीन्द्रस्य भजत सर्वदोत्सवैः // rm_25.187{96} //

विहारे सर्वदा गत्वा श्रद्धया समुपाश्रिताः / तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा मुदा चरत सद्वृतौ // rm_25.188{97} //

सर्वांश् च सौगतान् भिक्षून् सर्वोपकरणैर् अपि / सत्कृत्य श्रद्धयामंत्र्य मानयध्वं सदादरात् // rm_25.189{98} //

एतन् मे वचनं श्रुत्वा त्रिरत्नशरणं गताः / संबोधिप्रणिधानेन चरत बोधिचारिकां // rm_25.190{99} //

तथा ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य लभत सौगतिं गतिं // rm_25.191{100} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते मंत्रिणो जनाः / सर्वे वीरादयो लोकास् तथेति प्रतिशुश्रुवुः // rm_25.192{1} //

तदा सर्वे ऽपि ते लोकाः सद्धर्मसाधनोद्यताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचेरिरे समोदिताः // rm_25.193{2} //

तदारभ्य सदा तत्र मंगलं निरुपद्रवं / सर्वत्र सर्वदाप्य् आसीत् त्रिरत्नस्यानुभावतः // rm_25.194{3} //

इति मे गुरुणादिष्टं तथा ते कथ्यते मया / त्वम् अप्य् एवं सदा राजन् त्रिरत्नं शरणं गतः // rm_25.195{4} //

सद्धर्मं समुपाश्रित्य चर नित्यं सदा शुभे / लोकाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / त्रिरत्नशरणे स्थाप्य पालनीयाः सदा त्वया // rm_25.196{5} //

एवं ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_25.197{6} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूमिपः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा प्राभ्यनंदत् सपार्षदः // rm_25.198{7} //

दूतावदानं यद् इदं मुदा ये शृण्वंति ये चापि निशामयन्ति / ते सर्व एवं त्रिदिवे व्रजन्ति संबुद्धलोके ऽपि सरन्ति चान्ते // rm_25.199{8} //

++ इति श्रिरत्नावदानतत्वे दूतावदानं समाप्तम् ++

xxvi tairthikāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं तम् अर्हन्तं प्रणत्वैवम् अब्रवीत् // rm_26.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_26.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा स सुगतात्मजः / उपगुप्तो नरेंद्रं तं समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_26.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथात्राहं प्रवक्ष्यामि श्रुत्वानुमोदनां कुरु // rm_26.4{4} //

तद्यथा भगवांच् छास्ता श्रीघनो ऽर्हन् मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतो नाथो धर्मराजो विनायकः // rm_26.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं तथा सर्वैश् च सांघिकैः / तत्रैव जेतकोद्याने विहारे व्यहरत् पुरा // rm_26.6{6} //

तद् धर्मदेशनां श्रोतुं सर्वे लोकैः समागतैः / देवदानवगंधर्वैर् यक्षकिन्नरराक्षसैः // rm_26.7{7} //

सिद्धैर् विद्याधरैश् चापि नागेन्द्रैर् गरुडैर् अपि / लोकपालैः ससैन्यैश् च ब्राह्मणैश् च महर्षिभिः // rm_26.8{8} //

योगिभिर् यतिभिश् चापि निर्ग्रन्थिभिश् च तापसैः / राजभिः क्षत्रियैश् चापि तथा राजकुमारकैः // rm_26.9{9} //

वैश्यैश् च मंत्रिभिः श्रेष्ठैर् गृहस्थैश् च महाजनैः / वणिग्भिः सार्थवाहैश् च शिल्पिभिः पौरिकैर् अपि // rm_26.10{10} //

ग्राम्यैर् जानपदैश् चापि कार्पटिकैस् तथापरैः / त्रिरत्नदर्शनोत्साहैः सद्धर्मगुणवांछिभिः // rm_26.11{11} //

सत्कृतो मानितो नित्यं पूज्यमानो ऽभिवंदितः / सर्वसत्वहितार्थेन वर्षं धर्मामृतं सदा // rm_26.12{12} //

तदा तत्र पुरे राजा प्रसेनजिन् नृपाधिपः / संबुद्धशासनं धृत्वा त्रिरत्नम् अभजन् मुदा // rm_26.13{13} //

तद् दृष्ट्वा तीर्थिकाः सर्वे ईर्ष्यारोषाहताशयाः / संमील्य सौगतं धर्मं प्रतिक्षिप्यैवम् अब्रुवन् // rm_26.14{14} //

भवन्तो यद् अयं बुद्धः सर्वज्ञ ऋद्धिमान् कृती / तत्सर्वान् इमां लोकान् स्वं धर्मे संनियोजयेत् // rm_26.15{15} //

तदास्मद्वचनं श्रोतुम् अपीछेन् नात्र कश्चन / सर्वे नः श्रावकाश् चापि भजेयुः सुगतं जिनं // rm_26.16{16} //

तदा सर्वे वयं लोकै निंद्यमानः समंततः / कथम् अत्र चरिष्यामस् तद् अन्यत्र चरेमहि // rm_26.17{17} //

इति सर्वैर् अपि प्रोक्ते तीर्थिकोपासको द्विजः / सर्वान्स् तान्स् तीर्थिकं दृष्ट्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_26.18{18} //

भवंतो म विषीदत्वं कर्तुं अर्हति सर्वथा / तद् उपायं करिष्यामि येनान्यत्र चरेज् जिनः // rm_26.19{19} //

इति तान्स् तीर्थिकान् सर्वान् बोधयित्वा स दुर्मतिः / नृपतेर् अन्तिके गत्वा सादरम् एवम् अब्रवीत् // rm_26.20{20} //

शृणु राजन् महाभाग यद् धितं ते तद् उच्यते / तथा त्वया समाधाय चरितव्यं सदादरात् // rm_26.21{21} //

यद् अयं मुण्डितो भिक्षुः कुलधर्मविनाशकृत् / जातिधर्मपरिभ्रष्टः संसारवृत्तिनिंदकः // rm_26.22{22} //

मायावी कुत्सिताचारो दुःशीलो लोकवंचकः / स्वयं नष्टः परांश् चापि नाशयितुम् इहागतः // rm_26.23{23} //

तद् अस्य दर्शनं राजं कर्त्तव्यं न कदा चन / ग्रहीतव्यं न नामापि श्रोतव्यं नापि तद् वचः // rm_26.24{24} //

सत्कारं न च कर्त्तव्यं दातव्यं नापि किं चन / आश्रमे ऽपि न गन्तव्यं स्थातव्यं न तदन्तिके // rm_26.25{25} //

दर्शनं ये प्रकुर्वन्ति तस्य भिक्षोर् दुरात्मनः / ते सर्वे नरके यायुः सद्गतिं न कदा चन // rm_26.26{26} //

ये च शृण्वन्ति तद् वाक्यं सर्वे ते निलयं गताः / तीव्रदुःखाभिसंतप्ता वसेयुर् अनुतापिताः // rm_26.27{27} //

सत्कारं ये च कुर्वंति सर्वे ते विलयं गताः / दरिद्रा दुर्गतिं गत्वा भ्रमेयुर् निहताशयाः // rm_26.28{28} //

ये च दानं प्रकुर्वन्ति तत्राशिर्लुहिताशयाः / ते ऽपि च नरके याता दुःखान्य् एवम् अवाप्नुयुः // rm_26.29{29} //

तदाश्रमे च गछंति सर्वे ते दुरिताङ्किताः / कुष्ठादि रोगसंतप्ता यायुश् च निरये ऽचिरात् // rm_26.30{30} //

ये च तैः सह तिष्ठन्ति ते सर्वे पापसंगिताः / तीव्रदुःखाग्निसंदग्धा चरेयु निरये सदा // rm_26.31{31} //

गृह्नन्ति ये च मन्नाम तेषां गेहेषु सर्वदा / लक्ष्मीर् मैव श्रयेत् तत्र नैरृतिर् एव संश्रयेत् // rm_26.32{32} //

ये बुद्धं भजन्त्य् अत्र ते ते सर्वे ऽप्य् अधर्मिणः / कदापि सद्गतिं नैव यांति दूरगतिम् एव हि // rm_26.33{33} //

इति मत्वा महाराज सदा भद्रं यदीछसि / सत्कारं दर्शनं तस्य कर्त्तव्यं नैव के चन // rm_26.34{34} //

किं धर्मं सौगतं धर्मं यन् मिथ्या परिकल्पितं / तत् तस्य दुर्यतेर् धर्मं श्रोतव्यं नैव केन चित् // rm_26.35{35} //

यस्य धर्मो हि सर्वत्र वेदशास्त्रे न गण्यते / स किं धर्मात्मको बुद्धस् तत् तत्र मंगलं न हि // rm_26.36{36} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स परिबोधितः / त्रिरत्नभजनोत्साहशैथिल्यक्षुभितो ऽभवत् // rm_26.37{37} //

ततस् तस्य वचः श्रुत्वा तीर्थिकोपासकस्य सः / नृपतिस् तैर्थिके धर्मे ऽभिललाष प्रसादितः // rm_26.38{38} //

तत्रैको गृहभृच् छ्रेष्ठी संबुद्धोपासकः सुधीः / तं तीर्थ्योपासकं दृष्ट्वा बोधयितुम् अभाषत // rm_26.39{39} //

किम् एवं दुर्मते बुद्धो धर्मराजो ऽपि निंद्यते / मा मैवं वदताम् अत्र त्वम् एव नरकं व्रजेः // rm_26.40{40} //

यो लोके समुत्पन्नः सर्वक्लेशान् विनिर्जयन् / जित्वा मारगणान् सर्वान् संबोधिज्ञानम् आप्तवान् // rm_26.41{41} //

सर्वै ब्रह्मादिभिर् लोकैः संस्तुतो वंदितो ऽर्चितः / मानितः सत्कृतो बुद्धस् त्वयैव निंद्यते कथं // rm_26.42{42} //

येनैव त्रिजगल्लोकां पुत्रवत् प्रतिपालितं / पूजनीयः कथं नाथं धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_26.43{43} //

बुद्ध एव जगन्नाथो दयालुः सद्गुणाकरः / सर्वसत्वहिताधानो ऽद्वयवादी विनायकः // rm_26.44{44} //

सर्वज्ञः सुगतो भद्ररूपः सर्वहितार्थभृत् / सर्वविद्याधिपः शास्ता संबोधिमार्गदेशकः // rm_26.45{45} //

निर्जितक्लेश आत्मज्ञः षडभिज्ञो जगद्गुरुः / संबुद्धो ऽर्हञ् जिनस् त्रायी धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_26.46{46} //

ततः स भगवान्न् एव सर्वत्रैधातुकेष्व् अपि / अग्रः श्रेष्ठो महाञ् जेष्ठो नान्यः कश्चिद् अतो ऽधिकः // rm_26.47{47} //

तस्माद् अस्य मुनीन्द्रस्य सत्कारं श्रद्धया सदा / शरणगमनं कृत्वा श्रोतव्यं धर्मम् आदरात् // rm_26.48{48} //

ये बुद्धे शरणं यान्ति न ते गछंति दुर्गतिं / सर्वदा सद्गतौ सौख्यं भुक्त्वा यान्ति जिनालये // rm_26.49{49} //

शृण्वन्ति ये च तद् धर्मं ते ऽपि नो यान्ति दुर्गतिं / सदा स्वर्गे सुखं भुक्त्वा यायुश् चान्ते सुनिर्वृतिं // rm_26.50{50} //

भजन्ति ये च संघेषु ते ऽपि न यान्ति दुर्गतिं / सदा धर्मरताः सौख्यं भुक्त्वा यान्ति सुखावतिं // rm_26.51{51} //

एवं ये ये त्रिरत्नानां सर्वदा शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं भजन्ति बोधिमानसाः // rm_26.52{52} //

सर्वे ते सद्गुणाधाराः सर्वसत्वहितार्थिनः / क्रमाद् बोधिचरीः पूर्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_26.53{53} //

तेनायं भगवान्न् एव जगन्नाथो जगद्गुरुः / धर्मराजो जगद्भर्त्ता जगत्त्रायी विनायकः // rm_26.54{54} //

तेनास्य सद्गुरोः शास्तुः श्रद्धया शरणं गताः / सद्धर्मं सर्वदा श्रुत्वा कर्तुम् अर्हति सत्कृतिं // rm_26.55{55} //

ये चाप्य् अस्य मुनीन्द्रस्य प्रतिक्षिपन्ति शासनं / सद्गतिं नैव ते यान्ति दुर्गतिम् एव सर्वदा // rm_26.56{56} //

इति मत्वा न कर्त्तव्या बुद्धे निंदा कथं चन / त्रिरत्नभजनान्य् एव कर्त्तव्यानि शुभार्थिभिः // rm_26.57{57} //

ये त्रिरत्नं भजन्त्य् अत्र सर्वे ते बोधिभागिनः / बोधिसत्वा महासत्वा भवेयुः सुगतात्मजाः // rm_26.58{58} //

तेन ते ऽपि महासत्वास् त्रिरत्नोपासका अपि / श्रद्धया प्रणतिं तेसां कर्त्तुम् अर्हन्ति सर्वदा // rm_26.59{59} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा तीर्थिकोपासकश् च सः / तं बुद्धोपासकं दृष्ट्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_26.60{60} //

आ किम् एवं त्वया प्रोक्तं किं बुद्धो ऽतापसा ऽयतिः / पूरणो ब्रह्मविज्ञस् तपस्वी संयमी सुधीः // rm_26.61{61} //

तत् तस्य पूरणस्याग्रे बुद्धः किं वक्तुम् उत्सहेत् / बालकान् एव वञ्चित्वा ह्य् असद्धर्म्मे युनक्ति सः // rm_26.62{62} //

पूरण एव सर्वेषां यतीनां ब्रह्मचारिणां / ऋद्धिमतां महान् अग्रो मात्रैकश् चित् ततो ऽधिकः // rm_26.63{63} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स बुद्धोपासकस् ततः / तीर्थिकोपासिकं दृष्ट्वा पुनर् एव तम् अब्रवीत् // rm_26.64{64} //

अरे किं ज्ञायते तस्य संबुद्धस्य गुणस् त्वया / येनैव कृपया दृष्ट्वा पालितं पुत्रवज् जगत् // rm_26.65{65} //

यस्य लोके दया नास्ति तेन किं पाल्यते जगत् / केवललोभसत्कारं हेतुनादोम्भिको हि सः // rm_26.66{66} //

तपस्वी योगवित् प्राज्ञ ऋद्धिमान् सिद्धिमान् अपि / यस्य नास्ति दया सत्वे स किम् शास्ता जगद्गुरुः // rm_26.67{67} //

यो दृष्ट्वा सकलान् सत्वान् कृपया संप्रबोधयन् / सद्धर्मे योजयत्य् अत्र स एव जगतां गुरुः // rm_26.68{68} //

तस्माद् अत्र जगच्छास्ता सर्वसत्वहितार्थभृत् / बुद्ध एव जगन्नाथो जगत्त्रायी जगद्गुरुः // rm_26.69{69} //

नास्ति बुद्धसमः कश् चित् सर्वसत्वहितंकरः / तेन ब्रह्मादिदेवैः स वंदनीयो मुनीश्वरः // rm_26.70{70} //

यतो ऽयं श्रीघनः त्रायी षडभिज्ञो विनायकः / मुनीन्द्रो ऽर्हं सुभद्रांशस् तेन तस्याधिको हि कः // rm_26.71{71} //

तेनायं सुगतो बुद्धो धर्मराजस् तथागतः / सत्कृत्य श्रद्धया सर्वे भजनीयः शुभेछुभिः // rm_26.72{72} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा तीर्थिकोपासको ऽथ सः / रोषाग्निपरिदग्धास्यस् तं बौद्धम् एवम् अब्रवीत् // rm_26.73{73} //

आ एवम् उच्यते को ऽत्र पूरणात् पर उत्तमः / यतीर् विज्ञो महाभिज्ञः स एव त्रिजगद्गुरुः // rm_26.74{74} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा संबुद्धोपासको ऽपि सः / सांजलिः प्रणतिं कृत्वा भूमाव् एवं तम् अब्रवीत् // rm_26.75{75} //

बुद्धाद् अन्यो विशिष्टः कस् त्रैधातुभुवनेष्व् अपि / बहुधा किं प्रवादेन बुद्ध एव जगत्प्रभुः // rm_26.76{76} //

तेनेत्य् उक्ते स रुष्टात्मा तीर्थिकोपासकस् तदा / कोपाग्निपरिदग्धांगस् तं बुद्धम् एवम् अब्रवीत् // rm_26.77{77} //

यदि बुद्धो विशिष्टः स्यात् पूरणाद् अर्हतो यतेः / सर्वस्वं मे तवाधीनं दासश् चापि भवाम्य् अहं // rm_26.78{78} //

यदि बुद्धाद् विशिष्टो हि पूरणो ऽर्हं महामतिः / सर्वस्वं ते ममाधीनं दासश् चापि भवेः खलु // rm_26.79{79} //

इति तेनोदिते तत्र संबुद्धोपासको ऽपि सः / तथेति वंधनिक्षेपं कृत्वा स्वीकरणं व्यधात् // rm_26.80{80} //

तयोर् एतत् प्रवादत्वं प्रसेनजिन् नराधिपः / मत्वामात्यान् समाहूय पुरर् एवम् अभाषत // rm_26.81{81} //

गछध्वं मंत्रिणः सर्वे बुद्धतैर्थिकयोर् अपि / निर्णयित्वा विवादत्वे मिमांसा क्रियताम् इह // rm_26.82{82} //

इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा ते मंत्रिणो जनाः / सहसा तज् जनान् सर्वान् समाहूयैवम् आदिशत् // rm_26.83{83} //

भवन्तो नृपतेर् एवम् आज्ञां श्रुत्वा समाहिताः / सर्वत्र विजिते घण्टानादैश् चोदय तद् द्रुतं // rm_26.84{84} //

इति तैर् मंत्रिभिः प्रोक्तैः श्रुत्वा ते सजनास् तथा / घण्टावघोषनं कृत्वा सर्वत्रैवं घोषयन् // rm_26.85{85} //

शृण्वन्तु पौरिकाः सर्वे इतो ऽह्नि सप्तमे ऽहनि / बौद्धतैर्थिकसंवादे मिमांसात्र भविष्यति // rm_26.86{86} //

ये ये ऽत्र द्रष्टुम् इछन्ति सर्वे ते समुपागताः / बुद्धस्य तीर्थिकस्यापि प्रभावं द्रष्टुम् अर्हत // rm_26.87{87} //

एवं ते विजिते तत्र सर्वत्र विषयेष्व् अपि / घण्टावघोषणं कृत्वा मंत्रिणां पुर आययुः // rm_26.88{88} //

ततस् ते सजनाः सर्वे राज्ञो ऽन्तिकम् उपागताः / प्रणत्वैतत् प्रवृत्तांतं पुरतः संन्यवेदयन् // rm_26.89{89} //

ततो ऽह्नि सप्तमे प्राप्ते सर्वे लोकाः समागताः / विस्तीर्णे भूतले रम्ये तद् द्रष्टुम् उपतस्थिरे // rm_26.90{90} //

तथा देवा अनेके च तद्दर्शनकुतूहलाः / अन्तरीक्षे समाश्रित्य संतस्थुः प्रतिमोदिताः // rm_26.91{91} //

एवं सर्वेषु लोकेषु नृपमंत्रिजनादिषु / नैकशतसहस्रेषु सन्निपातेषु सर्वतः // rm_26.92{92} //

तीर्थिकोपासकस् तत्र स गोमये प्रलेषिते / मंडले गंधपुष्पादिपूजांगैः समपूजयत् // rm_26.93{93} //

ततः स सांजलिर् नत्वा जानुभ्यां भुवि संस्थितः / उद्वहन्न् उत्तरासंगं प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_26.94{94} //

येन सत्येन षड्विज्ञाः शास्तारः पूरणादयः / भगवंतो महाभिज्ञा अर्हन्तो ब्रह्मचारिणः // rm_26.95{95} //

अनेन सत्यभावेन सर्वान् एतान् यतीश्वरान् / एतत्पूजोपहाराणि प्रानुगंछंतु संमुखं // rm_26.96{96} //

एवं संप्रार्थनां कृत्वा तीर्थिकोपासको मुदा / तानि पंचोपहाराणि प्रादाय गगणे ऽक्षिपत् // rm_26.97{97} //

तेन क्षिप्रक्षिप्तमात्राणि तानि सर्वाणि भूतले / पतितान्य् अस्तंगतान्य् एव सहसादर्शने ययुः // rm_26.98{98} //

तद् दृष्ट्वा ससुरा लोकाः सर्वे ते भूमिपादयः / उच्चैर् नादैर् हसन्तस् तं तैर्थिकम् एव मेनिरे // rm_26.99{99} //

तद् दृष्ट्वा धिक्प्रवादं च श्रुत्वा स तैर्थिको ऽपतत् / ततश् चिरात् समुत्थाय लज्जाभिन्नमुखाशयः // rm_26.100{100} //

त्रसितो ऽधोमुखोद्रष्टो निष्प्रभः परिकंपितः / भ्रस्तस्कंधः करे कण्डं स्थाप्य तस्थौ विमुर्छितः // rm_26.101{1} //

तद् दृष्ट्वा स प्रसन्नात्मा बुद्धोपासको मुदा / प्रकृत्वा मण्डलं तत्र गोमयप्रतिलेपिते // rm_26.102{2} //

पंचोपहारपूजंगैः समभ्यर्च्य यथाविधिः / उद्वहन्न् उत्तरासङ्गं जानुभ्यां भुवि संस्थितः // rm_26.103{3} //

सांजलिः पुरतः स्थित्वा संबुद्धं तं मुनीश्वरं / स्मृत्वा नत्वा तथा सत्यं प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_26.104{4} //

यतो ऽयं भगवान् बुद्धः सर्वलोकविनायकः / तेन सत्येन सर्वाणि पुष्पाणीमानि सूदकं // rm_26.105{5} //

इदं सौरभ्यधूपं च भगवन्तं मुनीश्वरं / संबुद्धं श्रीघनं नाथं प्राभियान्तु विहायसा // rm_26.106{6} //

इति संप्रार्थनां कृत्वा स बुद्धोपासको मुदा / तानि सर्वोपहाराणि प्रादाय गगणे ऽक्षिपत् // rm_26.107{7} //

तानि तेन प्रक्षिप्तानि सर्वाणि गगणे ऽसरन् / तानि सर्वाणि पुष्पाणि छत्रीभूत्वाचरन् क्रमात् // rm_26.108{8} //

धूपो मेघवद् अम्भो ऽपि वैडूर्य्यवत् तदाचरत् / तद् दृष्ट्वा जनता सर्वा महाश्चर्य्यं प्रलेहिरे // rm_26.109{9} //

क्रमेण तानि सर्वाणि प्रचरन्ति विहायसा / झटिति जेतकारण्ये विहारे संमुखं ययुः // rm_26.110{10} //

दृष्ट्वा सजनकायो ऽपि प्रतिहार्यं तद् अद्भुतं / जयशब्दं प्रकुर्वन्तः पश्यन्तो ऽनुययुर् मुदा // rm_26.111{11} //

तत्र सर्वाणि पुष्पाणि छत्रीभूत्वा जगद्गुरोः / संबुद्धस्य जगच्छास्तुर् उपरि समुपाश्रयन् // rm_26.112{12} //

तद् धूपम् अग्रतस् तस्य तस्थौ कृत्वा प्रदक्षिणां / पदाम्बुजं तद् अम्भो ऽपि पपात वियतः सरत् // rm_26.113{13} //

तत् समालोक्य सर्वे ते द्विजादि पौरिका जनाः / प्रसादिता मुनीन्द्रस्य सभायां समुपाचरन् // rm_26.114{14} //

सर्वे प्रदक्षिणीकृत्य कृतांजलिपुटा मुदा / भगावन्तं मुनिं नत्वा सर्वे ते समुपाश्रयन् // rm_26.115{15} //

स बुद्धोपासकश् चापि नत्वा तं श्रीघनं मुदा / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थौ कृतांजलिः // rm_26.116{16} //

तीर्थिकोपासकः सो ऽपि तद् दृष्ट्वा विस्मयान्विताः / महद् बुद्धानुभावत्वं मत्वा द्रष्टुम् उपाश्रयत् // rm_26.117{17} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा सर्वान्स् तान् समुपस्थितान् / आर्यसत्यम् उपादिश्य पुनर् एवम् उपादिशत् // rm_26.118{18} //

शृणुध्वं साधवः सर्वे आर्यधर्मं समुच्यते / यत् त्रिरत्नं समाख्यातं तत् त्रिलोक्ये महत्तरं // rm_26.119{19} //

तद्यथा सर्वलोकानां त्रैधातुकनिवासिनां / सर्वेषाम् अपि भद्रार्थं सद्धर्मं संप्रकाशये // rm_26.120{20} //

स संबुद्धो जगच्छास्ता सर्वसत्वहितंकरः / जगन्नाथो जगत्त्राता बुद्धरत्नम् इदं वरं // rm_26.121{21} //

अत्र यैः श्रद्धया कर्मं दानादि सुकृतं कृतं / तेषाम् अग्रप्रसन्नानां विपाकैः फलम् उत्तमं // rm_26.122{22} //

अप्रमेयम् असंख्येयं संबोधिपददायकं / एवं मत्वात्र संबुद्धं भजत सर्वदा मुदा // rm_26.123{23} //

यावतश् चात्र संसारे संस्कृता वाप्य् असंस्कृताः / धर्मास् तेषां महान् अग्रो विरागो धर्मं उत्तमः // rm_26.124{24} //

धर्मरत्नम् इदं ये ऽत्र प्रभजन्ति प्रसादिताः / तेषाम् अग्रप्रसन्नानां विपाके फलम् उत्तमं // rm_26.125{12} //

अप्रमेयम् असंख्येयं संबोधिज्ञानदायकं / तद् एतत् सौगतं धर्मं श्रुत्वा भजंति संवरं // rm_26.126{13} //

यावन्तश् चात्र त्रैलोक्ये संघाः पूगा गणाः स्मृताः / तेषाम् अग्रो महान् ख्यातो बुद्धसंघो जगद्वरः // rm_26.127{14} //

संघरत्नम् इदं ये ऽत्र भजन्ति श्रद्धया मुदा / तेषाम् अग्रप्रसन्नानां विपाके फलम् उत्तमं // rm_26.128{15} //

अप्रमेयम् असंख्येयं संबोधिमार्गचालकं / तद् अत्र सौगते संघे भजत श्रद्धयादरात् // rm_26.129{16} //

इदं रत्नत्रयं ख्यातं सर्वसत्वशुभंकरं / वाञ्छितार्थप्रदं सिद्धं संबोधिज्ञानदायकं // rm_26.130{17} //

तद् एतत् त्रितयं रत्नं संबोधिपदवांछिभिः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं पूजनीयं समादरात् // rm_26.131{18} //

ये त्रिरत्नं सदा नित्यं पूजयन्ति प्रसादिताः / न ते मारवशं याता भवंति बोधिलाभिनः // rm_26.132{19} //

इति मत्वा त्रिरत्नं तद् दृष्ट्वा कृत्वानुमोदनां / साञ्जलिप्रणतिं कृत्वा दूराद् वन्दितुम् अर्हथ // rm_26.133{20} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते ब्राह्मणादयः / सर्वे लोकाः प्रसीदन्तस् त्रिरत्नशरणं ययुः // rm_26.134{21} //

तत्र के चिज् जना भद्राः संबुद्धशरणं गताः / शिक्षापदं समादाय प्राचरत् सौगतं व्रतं // rm_26.135{22} //

के चिद् भद्राशया विज्ञा संबुद्धशरणं गताः / प्रव्रज्याव्रतम् आदाय प्राचरद् ब्रह्मचारिकां // rm_26.136{23} //

ततः क्लेशान् विनिर्जित्य संसारभोग्यनिस्पृहाः / साक्षाद् अर्हत्पदं प्राप्य बभूव ब्रह्मचारिणः // rm_26.137{24} //

एतत् सर्वं समालोक्य तीर्थिकोपासको ऽपि सः / विस्मितः सुप्रसन्नात्मा त्रिरत्नं शरणं ययौ // rm_26.138{25} //

ततः स तैर्थिकस् तस्य मुनीन्द्रस्य पदाम्बुजे / साञ्जलिप्रणतश् चैवं प्रणिधानं व्यधान् मुदा // rm_26.139{26} //

अद्यारभ्य सदाप्य् अस्य मुनीन्द्रस्य जगद्गुरोः / सद्धर्मं समुपाश्रित्य त्रिरत्नोपासको भवे // rm_26.140{27} //

एतत्पुण्यविपाकेन लोके ऽन्धे ऽपरिनायके / संबोधिज्ञानम् आसाद्य भवेयं सुगतो जिनः // rm_26.141{28} //

अतीर्णां तारयिष्यामि मोचयिष्याम्य् अमोचितान् / सर्वान् आश्वासयिष्यामि ह्य् अनाश्वस्तान् सुदुःखिनः // rm_26.142{29} //

सत्वान् निर्वापयिष्यामि भवालयाद् अनिर्वृतान् / करिष्यामि सदा भद्रं त्रैधातुभुवनेष्व् अपि // rm_26.143{30} //

इति तेन कृतं बोधिप्रणिधानं स्वचेतसा / मत्वा स भगवान् स्मितं विससर्ज सरश्मिकं // rm_26.144{31} //

तदा ता रश्मयः पंचवर्णाः सर्वाः समंततः / लोकेषु प्रसृता भद्रं सौख्यं कृत्वा प्रसेरिरे // rm_26.145{32} //

या अधस्ताद् गताभासो सर्वत्र नरकेषु ताः / प्रसृता अवभास्यैवं भद्रसौख्यं प्रचक्रिरे // rm_26.146{33} //

तत्प्रभाभिः परिस्पृष्टा सर्वे ते नरकाश्रिताः / निर्दुःखा सौख्यम् आसाद्य विस्मयं समुपाययुः // rm_26.147{34} //

ततस् ते नारकाः सत्वाः सर्वे ते नरके स्थिताः / एकैकनरकेष्व् एवं संमील्य संवभाषिरे // rm_26.148{35} //

अहो चित्रं किम् अद्यैवं महत् सौख्यं प्रजायते / इतश् च्युताः किम् अन्यत्र समुत्पन्ना वयं खलु // rm_26.149{36} //

इति संवादिनां तेसां सर्वेषां संप्रबोधने / भगवान् निर्मितं बुद्धं प्रेरयन् नरके प्रति // rm_26.150{37} //

तं दृष्ट्वा नारकाः सर्वे विस्मिताः संप्रसादिताः / भूय एकत्र संमील्य मिथ एवं वभाषिरे // rm_26.151{38} //

अहो वयम् इतश् च्युत्वा नैवान्यत्र गताः खलु / किं त्व् अस्यापूर्वरूपस्य प्रभावान् नः शुभायते // rm_26.152{39} //

नूनम् अयं जगन्नाथो बुद्धो ऽस्मान् दुःखपीडितान् / समीक्ष्य कृपया दृष्ट्या समुद्धर्त्तुम् इहागतः // rm_26.153{40} //

तद् अस्यात्र वयं सर्वे सत्कृत्य श्रद्धयादरात् / सर्वदा शरणं गत्वा भक्तुम् अर्हामहे ऽधुना // rm_26.154{41} //

इति संभाषणां कृत्वा सर्वे ते संप्रसादिताः / अस्यैव शरणं गत्वा प्रणत्वा संप्रभेजिरे // rm_26.155{41!} //

ततस् ते नारकाः सर्वे तत्पापपरिमोचिताः / परिशुद्धाः शुभात्मानः सद्गतिं सहसा ययुः // rm_26.156{42} //

एवं तान् नारकान् सर्वाः समुद्धृत्य प्रभाश् च ताः / सर्वाः प्रत्यागतास् तत्र संबुद्धस्य पुरो ऽसरन् // rm_26.157{43} //

एवम् ऊर्द्धं गतायाश् च रश्मयस् ताः समंततः / सर्वान् देवालयां लोकान् अवभास्य प्रसेरिरे // rm_26.158{44} //

यावद् भवाग्रपर्यन्तम् अवभास्य समंततः / प्रसारिताः ततो गाथा निसृताः समचोदयन् // rm_26.159{45} //

अनित्यं खलु संसारं दुःखं शून्यम् अनात्मकं / पुण्यम् एव जगत्सारं तत् पुण्यं चिनुतादरात् // rm_26.160{46} //

निष्क्रामतारभध्वं तद् युज्यध्वं बुद्धशासने / धुनीत मृत्युसैन्यानि चरत सौगतं व्रतं // rm_26.161{47} //

यो ह्य् अस्मिन् सौगते धर्मे चरिष्यति समाहितः / स हित्वा जन्म संसारे दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_26.162{48} //

तत् त्रिरत्नं सदा यूयं संस्मृत्वा शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं भजत बोधिप्राप्तये // rm_26.163{49} //

एवं तद् घोषम् आकर्ण्य सर्वदेवाः प्रबोधिताः / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा प्रभेजिरे सदादरात् // rm_26.164{50} //

एवं ता रश्मयो देवाञ् चोदयित्वा समंततः / पुनः प्रत्यागतास् तत्र बुद्धान्तिकम् उपाययुः // rm_26.165{51} //

तत्र ता रश्मयः सर्वा एकीभूत्वाभिपिण्डिताः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य सूष्णीषे ऽन्तर्दधुर् मुनेः // rm_26.166{52} //

तद्दृष्ट्वा ससभालोकाः सर्वे ते विस्मयान्विताः / शास्ता किम् आदिशेद् धर्मम् इति ध्यात्वा निषेदिरे // rm_26.167{53} //

अथायुष्मान् महानन्दो मत्वा तल् लोकचिंतितं / उत्थाय सांजालिर् नत्वा पप्रछ तं मुनीश्वरं // rm_26.168{54} //

विगतोद्धवा दैन्यमदप्रहीणा बुद्धा जगत्य् उत्तमहेतुभूताः / नाकारणे शंखमृणालगौरं स्मितम् उपदेशयन्ति जिना जितारयः // rm_26.169{55} //

तत् कालं स्वयम् एवम् अधिगम्य धीर बुद्ध्या श्रोतॄणां श्रमण जिनेंद्र काङ्क्षितानां धीरभिर् / मुनिवृष वाग्भिर् उत्तमाभिर् उत्पन्नं व्यपनय संशयं शुभाभिः // rm_26.170{56} //

नाकस्माल् लवणजलाद्रिराजधैर्याः संबुद्धाः स्मितम् उपदर्शयन्ति नाथाः / यस्यार्थे स्मितम् उपदर्शयंति धीरास् तं श्रोतुं समभिलषन्ति जनोघाः // rm_26.171{57} //

तद् भवान् सर्वसत्वानां चित्ताभिपरिबोधने / यद् अभिलषितं कार्यं तद् उपदेष्टुम् अर्हति // rm_26.172{58} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / आयुष्मन्तं तम् आनंदं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_26.173{59} //

एवम् एतन् महानंद नाहेतुप्रत्ययं जिनाः / संबुद्धाः सुगताः सर्वे दर्शयन्ति स्मितं क्वचित् // rm_26.174{60} //

शृण्व् आनंद यदर्थे ऽहं स्मितं मुञ्चामि सांप्रतं / तदर्थं संप्रवक्ष्यामि सर्वसत्वप्रबोधने // rm_26.175{61} //

पश्यसि यद् अयं श्रेष्ठी तीर्थिकोपासको मुदा / ममात्र शरणं गत्वा प्रणिधानं करोति हि // rm_26.176{62} //

एतत्पुण्यविपाकेन त्रिकल्पान्तम् अनात्मवित् / क्रमाद् बोधिचारीः सर्वाः परिपूर्य भवेत् सुधीः // rm_26.177{63} //

ततः क्लेशगणाञ् जित्वा सर्वान् मारगणान् अपि / बोधिं प्राप्याचलो नाम तथागतो भविष्यति // rm_26.178{64} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वानंदादि भिक्षवः / सर्वे ते सुप्रसन्नास्याः प्राभ्यनन्दन् सविस्मयाः // rm_26.179{65} //

तथा तेन मुनीन्द्रेण व्याख्यातं स तैर्थिकः / श्रुत्वानुमोदनां कृत्वा प्राभ्यनन्दन् सविस्मयः // rm_26.180{66} //

ततः स सर्वदा नित्यं सत्कृत्य श्रद्धया मुदा / त्रिरत्नभजानं कृत्वा प्राचरत् सौगतं व्रतं // rm_26.181{67} //

इति मे गुरुणाख्यातं श्रुतं मया तथोच्यते / त्वम् अप्य् एवं महाराज त्रिरत्नसेवको भव // rm_26.182{68} //

प्रजाश् चापि तथा राजं बोधयित्वा प्रयत्नतः / त्रिरत्नभजनोत्साहे संचारयितुम् अर्हसि // rm_26.183{69} //

तथा ते सर्वदा नित्यं सर्वत्रापि शुभं भवेत् / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_26.184{70} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / सत्यम् इति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनान्दत् स पार्थिकः // rm_26.185{71} //

शृण्वन्तीदं नरा ये मुनिवरकथितं तैर्थिकस्यावदानं ये चापि श्रावयन्ति प्रमुदितमानसः श्रद्धया भक्तियुक्ताः / ते सर्वे बोधिसत्वाः सकलगुणभरा भद्रचर्या चरन्तो भुक्त्वा सत्सौख्यभद्रं जिनवरनिलये संप्रयान्ति प्रमोदाः // rm_26.186{72} //

++ इति श्रीरत्नावदानतत्वे तैर्थिकावदानं समाप्तम् ++

xxvii mālikāvadāna अथाशोको महीनाथः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं तम् अर्हन्तं प्रणत्वा प्रार्थयत् पुनः // rm_27.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं त्वं अर्हति // rm_27.2{2} //

इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थितं स यतीश्वरः / उपगुप्तो नरेन्द्रन् तं समालोक्यैवं आदिशत् // rm_27.3{3} //

शृणु साधु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं तत् प्रवक्ष्यामि तव पुण्यविवृद्धये // rm_27.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो जगद्गुरुः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_27.5{5} //

एकस्मिन् समये तत्र श्रावस्त्या उपकण्ठिके / जेतारण्ये महोद्याने विहारे श्रावकैः सह // rm_27.6{6} //

भिक्षुभिश् चैलकैश् चापि भिक्षुणीभिर् उपासकैः / उपासिकाभिर् अन्यैश् च बोधिसत्वगणैर् अपि // rm_27.7{7} //

सर्वसत्वहितार्थेन बोधिचर्यं प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार प्रभासयन् // rm_27.8{8} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः / शक्रादयो ऽपि देवेन्द्रा ब्रह्मादिलोकपालकाः // rm_27.9{9} //

दैत्येंद्रा गरुडा नागा यक्षगंधर्वकिंनराः / सिद्धा विद्याधराश् चापि राक्षसाश् च महर्द्धिकाः // rm_27.10{10} //

ऋषयो ब्राह्मणा चापि क्षत्रियाश् च नराधिपाः / वैश्या राजकुमाराश् च मंत्रिणो ऽमात्यका जनाः // rm_27.11{11} //

गृहस्थाः सार्थवाहाश् च वणिजः शिल्पिनो ऽपि च / पौरा जानपदा ग्राम्या अन्ये कार्पटिका अपि // rm_27.12{12} //

सर्वे ते समुपागत्य तत्र तं श्रीघनं मुनिं / दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य प्रणत्वा समुपाचरन् // rm_27.13{13} //

यथाक्रमं समभ्यर्च्य नत्वा सांजलयो मुदा / परिवृत्य पुरस्कृत्य सर्वे ते समुपाश्रयन् // rm_27.14{14} //

तान् सर्वान् समुपासीनां दृष्ट्वा स भगवान् मुनिः / आर्यसत्यं समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_27.15{15} //

तद् धर्मं समुपाकर्ण्य सर्वे ते संप्रबोधिताः / धर्मवैशेषम् आज्ञाय बभुवुर् बोधिवांछिताः // rm_27.16{16} //

तदा तत्र पुरे राजा प्रसेनजित् कौशलः / यदा न सुगतस् तत्र तदा तीर्थिकभाग् अभूत् // rm_27.17{17} //

यदा तु सुगतस् तत्र ससांघिकः समागतः / तदा स नृपतिर् नित्यं श्रीघनं तं सदाभजत् // rm_27.18{18} //

तस्मिंश् च समये तत्र कश्चिद् आरामिको वनात् / नवं पद्मैः समादाय राज्ञे दातुं पुरे ऽविशत् // rm_27.19{19} //

तत्रैकपथि तं दृष्ट्वा तीर्थिकोपासिको मुदा / सहसा तस्य पुरो गत्वा प्रार्थयत् तं सरोरुहं // rm_27.20{20} //

भो मालिन्न् इदं पद्मं यदि विक्रेतुम् इछसि / उचितं मूल्यम् आदाय मह्यं दातुं त्वम् अर्हसि // rm_27.21{21} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा मालिकः लुभिताशयः / यदीछति भवान् दद्याम् इति तं दातुम् ऐछत // rm_27.22{22} //

तस्मिन्न् एव क्षणे तत्र गृहस्थो ऽनाथपिण्डदः / पुष्पार्थी समुपायातो मालिकं तम् अपृछत // rm_27.23{22} //

भो मालिन्न् इदं पद्मं यदि विक्रेतुम् इछति / द्विगुणं मूल्यम् आदाय भवान् मे दातुम् अर्हति // rm_27.24{23} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा तीर्थिकोपासको ऽपि सः / तद्द्विगुणेन मूल्येन तद् पद्मं समयाचत // rm_27.25{24} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा स चाप्य् अनाथपिण्डदः / तद्द्वैगुण्येन मूल्येन कमलं तम् अयाचत // rm_27.26{25} //

तच् छ्रुत्वा तैर्थिकः सो ऽपि मददर्पाभिमानिनः / तत्त्रिगुणमूल्येन गृहीतुं तं समैछत // rm_27.27{26} //

तद् दृष्ट्वा स गृहस्थेणानाथपिण्डदोत्सही / चतुर्गुणेन मूल्येन पद्मं तम् अभ्ययाचत // rm_27.28{27} //

एवं तौ गृहपती सो थ यावच् छतसहर्स्रकैः / मूल्य तं पद्मम् आदाय मालिनं तं ययाचतुः // rm_27.29{28} //

तद् दृष्ट्वारामिकः स ऽपि प्रवर्द्धयन् परस्परं / तयोर् द्वयोर् अदत्वैव मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_27.30{29} //

अयं गृहपतिः श्रेष्ठो ह्य् अनाथपिण्डदः सुधीः / अचपलो महाधीरः स्थिरसत्वो विचक्षणः // rm_27.31{30} //

कस्यार्थे न्व् इदं पद्मम् इयन् मूल्येन याचते / नूनम् अत्र महद्धेतुर् भविष्यति न संशयः // rm_27.32{31} // तद् एतत् परिपृछाव दास्यामि सद्गुणार्थिने // rm_27.33{32} // इति ध्यात्वा स्वचित्तेन स आरामिक उत्सुकः / तैर्थिकं तं समालोक्य पप्रछैवं समादरात् // rm_27.34{33} //

भो पुरुष भवान् कस्य कार्यस्यार्थे इदं कजं / इयन्मूल्येन विक्रेतुम् इछति तद् वदस्व मे // rm_27.35{34} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स तैर्थिकः प्रमोदितः / आरामिकं तम् आलोक्य प्रबोधयितुम् अब्रवीत् // rm_27.36{35} //

यः श्रीपतिर् जगद्भर्त्ता नारायनो जनार्दनः / तस्य पूजां करिष्यामि तद् इदं देहि मे ऽम्बुजं // rm_27.37{36} //

इति तेनोदितं श्रुत्वारामिको सानुबोधितः / अनाथपिण्डदं तं च दृष्ट्वा कार्यम् अपृछत // rm_27.38{37} //

भो साधो भवंश् चापि किम् अर्थम् इदम् अम्बुजं / बहुमूल्यैव समाहर्त्तुम् इछति तद् वदस्व मे // rm_27.39{38} //

इति तद् वचनं श्रुत्वा सो ऽनाथपिण्डदः सुधीः / आरामिकं तम् आलोक्य प्रबोधयितुम् अब्रवीत् // rm_27.40{39} //

साधु साधु महाभाग यद् इदं ते सरोरुहं / बहुमूल्येन वांछामि तद् अर्थं कथ्यते शृणु // rm_27.41{40} //

यो ऽत्र शौद्धोदनी राजा चक्रवर्त्ती नृपाधिपः / सर्वसत्वहितार्थेन संबोधिसाधनोद्यतः // rm_27.42{41} //

सर्वत्र भुवने लोके क्लेशाकुलासमाहिते / बोधिचर्याविहीने ऽत्र म्लेछधर्मप्रवर्त्तते // rm_27.43{42} //

बोधिचर्यां स्वयं धृत्वा प्रकाशयितुम् उद्यतः / सर्वराज्यं परित्यज्य सर्वांश् चापि परिग्रहान् // rm_27.44{43} //

वैराग्यधर्मम् आश्रित्य संसारभोगनिस्पृहः / गयाशीर्षे नगे गत्वा कृत्वा तपः सुदुष्करं // rm_27.45{44} //

ततो लोके हितं कर्तुं समुत्थाय समाहितः / बोधिवृक्षतलासीनस् तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_27.46{45} //

तत्र मारगणान् सर्वाञ् जित्वा क्लेशगणान् अपि / संबोधिज्ञानं आसाद्य बुद्धो भवति सांप्रतं // rm_27.47{46} //

सो ऽयं बुद्धो जगच्छास्ता जगन्नाथो जगद्गुरुः / जगद्भर्त्ता जगत्त्रायी धर्मराजा मुनीश्वरः // rm_27.48{47} //

सर्वज्ञः सुगतः श्रिमान् षडभिज्ञो विनायकः / सत्यवादी महाधीरः सत्यधर्मशुभार्थभृत् // rm_27.49{48} //

समन्तभद्ररूपांशः सौम्यरूपो जितेंद्रियः / द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनप्रतिमंडितः // rm_27.50{49} //

भगवाञ् छ्रीघनो ब्रह्मविहारिको गुणाकरः / सर्वत्रैधातुकाधीशःसर्वदुष्टप्रशान्तकृत् // rm_27.51{50} //

सर्वमारविजेतार्हं संबोधिमार्गदेशकः / वाञ्छितार्थप्रदातारश् चिंतामणिगुणाधिकः // rm_27.52{51} //

शुद्धशीलः शुभाचारः क्षान्तिव्रतधरः सुधीः / सर्वसत्वहितोद्योगी निःक्लेशः सर्वजित् कृती // rm_27.53{52} //

समाधिध्यानसंरक्तः संबोधिधर्मभास्करः / प्रज्ञानिधिर् महाविज्ञः सर्वविद्याविशारदः // rm_27.54{53} //

सर्वोपायविधानज्ञः प्रणिधिपारतारकः / त्रैलोकविजयी वीरः संबोधिकार्यपूरकः // rm_27.55{54} //

विज्ञानोर्मिसमाधिस्थः संबोधिज्ञानरत्नभृत् / सर्वसत्वशुभंकारी सर्वाकारस्वरूपिकः // rm_27.56{55} //

शाक्यमुनिर् महाबुद्धो जिनेश्वरस् तथागतः / सर्वसत्वहितार्थेन सर्वत्र समुपाचरन् // rm_27.57{56} //

भासयन् सकलान् लोकान् भद्रं कृत्वा समंततः / इहापि सर्वसत्वानां भद्रं कर्तुं समागतः // rm_27.58{57} //

सांप्रतं जेतकारामे विहारे सह सांघिकैः / सद्धर्मम् आदिशन् नित्यं विहरति प्रभासयन् // rm_27.59{58} //

तस्य पूजाम् अहं कर्तुम् इछामि सांप्रतं खलु / तदर्थे बहुमूल्येन याचामीदं सरोरुहं // rm_27.60{59} //

तद् भवान् मूल्यम् आदाय देहि मे इदम् अम्बुजं / यथाभिलषितं द्रव्यं दास्यामि ते प्रसाणयन् // rm_27.61{60} //

श्रद्धयेदं प्रदत्तं चेत् त्वयाहं संप्रमोदितः / एतत्पुण्यविपाकेन बोधिचित्तम् अवाप्स्यसि // rm_27.62{61} //

सर्वदा सद्गतिं यायाद् दुर्गतिं न कदा चन / क्रमाद् बोधिचरीः पूर्य संबोधिम् अपि प्राप्नुयाः // rm_27.63{62} //

एवं मत्वा भवान् साधो यदि संबोधिम् इछति / यथाभिलषितं द्रव्यम् आदायेदं प्रदेहि मे // rm_27.64{63} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा स मालिकः प्रमोदितः / तं गृहस्थम् अनाथानां भर्त्तारम् एवम् अब्रवीत् // rm_27.65{64} //

अहो बुद्धो महाभिज्ञो दृश्यते न कदा चन / ईदृग् महद् गुणं चापि श्रुयते न क्वचिन् मया // rm_27.66{65} //

तद् अहं तं जगन्नाथं द्रष्टुम् इछामि सांप्रतं / तत् सद्धर्मामृतं पातुं वांछा मे जायते खलु // rm_27.67{66} //

तस्मात् तत्र स्वयं गत्वा संबुद्धं तं मुनीश्वरं / अनेन पुण्डरीकेन पूजयिष्ये ऽहम् आदरात् // rm_27.68{67} //

तद् भवान् कृपया साधो संबुद्धस्य जगद्गुरोः / नीत्वा माम् आश्रमे तत्र सद्धर्मे योक्तुम् अर्हति // rm_27.69{68} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा सो ऽनाथपिण्डदो मुदा / मालिकं तं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_27.70{67} //

साधु साधु महाभाग कुरुष्वेवं यदीछसि / प्रागछ त्वं मया सार्द्धं पूजये तं मुनीश्वरं // rm_27.71{68} //

इत्य् उक्त्वा मालिकं तं स गृहपतिः प्रसादयन् / आदाय जेतकारामे विहारे समुदाचरत् // rm_27.72{69} //

तत्र तेन सहायेभ्य सो ऽनाथपिण्डदो गृही / सांजलिस् तं जगन्नाथं नत्वैकान्ते समाश्रयत् // rm_27.73{70} //

ततः स मालिको द्राक्षीच् छ्रीघनं तं मुनीश्वरैः / सभामध्यासनासीनं भिक्षुसंघपुरस्कृतं // rm_27.74{71} //

द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यांजनप्रतिमण्डितं / रत्नराशिम् इवोज्वालं व्योमप्रभाभ्यलंकृतं // rm_27.75{72} //

समंतभद्ररूपांशं सौम्यरूपं शुभेन्द्रियं / दृष्ट्वा स मुदितो नत्वा कृत्वा त्रिधा प्रदक्षिणं // rm_27.76{73} //

तत् पद्मं पुरतः क्षिप्त्वा कृतांजलिः पुरो मुदा / नत्वा पादौ मुनेस् तस्य तत्रैकान्ते समाश्रयत् // rm_27.77{74} //

क्षिप्तमात्रं च तत्पद्मं सहसाकाशं संसरन् / छत्रीभूत्वा मुने मूर्द्ध्नर् उपरिस्थं व्यराजत // rm_27.78{75} //

तद् दृष्ट्वा ते सभालोकः सर्वे ते विस्मयान्विताः / अहो बुद्धस्य माहात्म्यम् इति प्रोक्त्वा प्रसेदिरे // rm_27.79{76} //

तद् दृष्ट्वा मालिकः स ऽतिविस्मयानंदिताशयः / उत्थाय सहसा शस्तुः पादयो न्यपतन् नतः // rm_27.80{77} //

ततः स सांजलिर् नत्वा पादाब्जवोर् जगद्गुरोः / संबुद्धपदलाभाय प्रणिधानं व्यधाद् धृदो // rm_27.81{78} //

एतत्पुण्यविपाकेन लोके ऽन्धे ऽपरिनायके / क्लेशाकुले विनष्टे ऽहं भूयासं सुगतो जिनः // rm_27.82{79} //

स्वयं तर्त्तुम् अशक्तानं तारयिता भवोदधिं / तथा क्लेशाब्धिमग्नानां समुद्धर्त्ता विमोचाकाः // rm_27.83{80} //

धर्मे ऽनाश्वसितानं च सादाश्वासयितापि वै / अदृष्टबोधिमार्गानां दर्शयिता भवेय हि // rm_27.84{81} //

इति तेन कृतं मत्वा प्रणिधानम् स सर्ववित् / भगवान् मुदितः प्राविरकार्षीत् स स्मितं तदा // rm_27.85{82} //

तत्र स्मिते मुनीन्द्रस्य मुखपद्माद् विनिर्गताः / सुरश्मयः पंचवर्णाः प्रसेस्रुस् त्रिजगत्स्व् अपि // rm_27.86{83} //

या अधस्ताद् गताभासस् ता सर्वनरकेष्व् अपि / अवभास्य शुभं कृत्वा प्रचक्रु दुःखनाशणं // rm_27.87{84} //

तत्प्रभाभिः परिस्पृष्ट्वा सर्वे ते नरकाश्रिताः / दुःखमुक्ता सुखस्पृष्टा विस्मिता एवम् अब्रुवन् // rm_27.88{85} //

अहो किं नु महासौख्यम् अस्माकं जायते ऽधुना / इतश् च्युताः कुहान्यत्र समुत्पन्ना वयं नु किं // rm_27.89{86} //

इति चिन्तापरितानां तेषां चित्तप्रबोधने / भगवान् निर्मितं बुद्धं प्रेषयत् प्रति नैरयं // rm_27.90{87} //

तद् दृष्ट्वा नरकस्थास् ते सर्वे ऽतिविस्मयान्विताः / परस्परं समालोक्य पुनर् एवं वभाषिरे // rm_27.91{88} //

भवन्तो नो इतश् च्युत्वा नान्यत्र संगता वयं / इहैव नरके स्थाः स्म कुत्रापि चलिता न हि // rm_27.92{89} //

किं त्व् अयं समुपायाता ह्य् अपूर्वदर्शनः पुमान् / नूनम् अस्यानुभावेन जायते शुभता ऽधुना // rm_27.93{90} //

नूनम् अयं महासत्वो दृष्ट्वास्मान् दुःखपीडितान् / कृपया सर्वथोद्धर्त्तुं नरके ऽत्र समागतः // rm_27.94{91} //

तद् अस्य समुपाश्रित्य प्रकृत्वा शरणं सदा / प्रणत्वा श्रद्धया नित्यं भजेमहि समादरात् // rm_27.95{92} //

इति संभाष्य ते सर्वे नारकीयाः प्रबोधिताः / तं बुद्धं शरणं गत्वा प्रणत्वा प्राभजन् मुदा // rm_27.96{93} //

तद्भजनोद्भवैः पुण्यैः सर्वे ते नरकोत्थिताः / सहसा सद्गतिं याता बभूवुर् धर्मभाजनाः // rm_27.97{94} //

एवं ता रश्मयः सर्वाः सर्वांस् तान् नरकाश्रितान् / समुद्धृत्य पुनस् तत्र जगच्छास्तुर् उपाययुः // rm_27.98{95} //

या चाप्य् ऊर्द्ध्वं गताभासस् तावभास्य दिशो ऽष्ट च / यावद् भवाग्रपर्यन्तम् अवभास्याभिप्रासरन् // rm_27.99{96} //

गाथाभिश् च सुरान् सर्वान् दिव्यकायसुखारतान् / समन्ततो महच्छब्दं रुच्चैर् एवम् अचोदयन् // rm_27.100{97} //

अनित्यं सर्वसंसारं दुःखं शून्यम् अनात्मकं / इति मत्वा शुभे धर्मं सर्वदा चरतादरात् // rm_27.101{98} //

निष्क्रामतारभध्वं तद् युज्यध्वं बुद्धशासने / त्रिरत्नशरणं कृत्वा भजध्वं सर्वदादरात् // rm_27.102{99} //

यो ह्य् अस्मिं सौगते धर्मे चरिष्यति समाहितः / स हित्वा जन्म संसारे दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_27.103{100} //

एतच् छब्दं समाकर्ण्य सर्वे देवाः प्रबोधिताः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा प्रभेजिरे समाहिताः // rm_27.104{1} //

एवं ताः रश्मयः पंचः सर्वांल् लोकान् सुरान् अपि / त्रिरत्नशरणे स्थाप्य पुनर् मुनेर् उपाययुः // rm_27.105{2} //

तत्र ता रश्मयः सर्वा एकीभूता च पिण्डिताः / जिनं प्रदक्षिणीकृत्य तद् उष्णीषे विशेत् पुनः // rm_27.106{3} //

तद् दृष्ट्वा ते सभालोकाः सर्वे ते विस्मयान्विताः / किम् आदेशेन् मुनीन्द्रो ऽयम् इति ध्यात्वा निषेदिरे // rm_27.107{2} //

अथा युष्मान् स आनन्दो मत्वा तेषां वितर्कितं / उत्थाय सांजलिर् नत्वा भगवन्तं तम् अब्रवीत् // rm_27.108{5} //

भगवन् भवता केन हेतुना सृज्यते स्मितं / नाहेतु सुगताः सर्वे विहसन्ति कदा चन // rm_27.109{6} //

यदर्थे हेतुना स्मितं भवान् मुंचति सांप्रतं / तदर्थं श्रोतुम् इछन्ति सर्वे लोका इमे खलु // rm_27.110{7} //

यदर्थेन भवान् स्मितं प्रकरोति जगद्गुरो / तदर्थं समुपादिश्य सर्वान् लोकान् प्रबोधय // rm_27.111{8} //

इत्य् आनन्दोदितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / सर्वान् लोकान् समालोक्य तम् आनंदं चाब्रवीत् // rm_27.112{9} //

एवम् एतन् महानंद नाहेतुप्रत्ययं क्वचित् / सर्वबुद्धाः प्रमुंचन्ति स्मितं किंचित् कदा चन // rm_27.113{10} //

पश्य त्वं यद् अयं साधु आरामिकः प्रसादितः / ममैवं श्रद्धया पूजां करोति श्रद्धया मुदा // rm_27.114{11} //

एतत्पुण्यविपाकेन मालिको ऽयं सुबुद्धिमान् / बोधिचित्तं समासाद्य बोधिचर्यां चरन् क्रमात् // rm_27.115{12} //

सर्वाः पारमिताः पूर्य्य सर्वान् मारगणान् विनिजयन् / सम्यक्षंबोधिम् आसाद्य निःक्लेशो ऽर्हन् मुनीश्वरः // rm_27.116{13} //

दशबलो जगन्नाथः सर्वसत्वहितार्थभृत् / पद्मोत्तमो ऽभिधो बुद्धस् तथागतो भविष्यति // rm_27.117{14} //

यद् अयं मम सद्धर्मसाधने ऽभिप्रसादितः / संबोधिप्रणिधिं धृत्वा करोति श्रद्धयार्चनां // rm_27.118{15} //

एवं ये श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नं शरणं गताः / भजन्ति ते जनाः सर्वे भवेयुः सुगतात्मजाः // rm_27.119{16} //

ततस् ते सर्वसत्वानां हितार्थेषु समुद्यताः / बोधिसत्वा महासत्वा भविष्यंति गुणाकराः // rm_27.120{17} //

ततः पारमिताः सर्वाः परिपूर्य यथाक्रमं / ततः संबोधिम् आसाद्य भवेयुः सुगता अपि // rm_27.121{18} //

एवं मत्वात्र संसारे संबोधिज्ञानवांछिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं सदा शुभे // rm_27.122{19} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वानंदादयो ऽपि ते / भिक्षवः सांघिकाः सर्वे प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_27.123{20} //

सर्वे लोकाश् च ते सर्वे श्रुत्वैवं श्रीघनोदितं / त्रिरत्नशरणं कृत्वा प्रभेजिरे ऽनुमोदिताः // rm_27.124{21} //

एवं शास्त्रा मुनीन्द्रेण व्याकृतं स्वयम् आत्मनः / श्रुत्वा सभान्तिकश् चापि प्राभ्यनन्दत् प्रमोदितः // rm_27.125{22} //

तदारभ्य सदा नित्यं मालिकः सो ऽनुमोदितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्राचरद् बोधिचारिकां // rm_27.126{23} //

ततः सानाथपिण्डो ऽपि तेन सह प्रमोदितः / सांजलिस् तं जगन्नाथं नत्वा स्वे निलये ययौ // rm_27.127{24} //

तत्र स मालिको गेहे भार्यया सह मोदितः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा प्राचरत् सर्वदा शुभं // rm_27.128{25} //

ततस् तं सौगते धर्मे ऽनुचरन्तं निशम्य सः / तीर्थिकोपासिको रुष्टो उपेत्य पर्यभाषत // rm_27.129{26} //

अरे रे दुर्मते पापिन् किम् एवं चरसे ऽशुभे / सर्वथा त्वं परिभ्रष्टो नरके दुःखम् आप्स्यसि // rm_27.130{27} //

यद् अपात्रे दुराचारे मिथ्याधर्माभिभाषिनी / उपेत्य भजनं कृत्वा विनोषि किल्विषं महत् // rm_27.131{28} //

भजन्ते ये नरा बुद्धं न ते गछन्ति सद्गतिं / दुर्गतिम् एव ते याताश् चरन्त्य् अशुभे सदा // rm_27.132{29} //

कदा चिद् अपि तद् गेहे भद्रं न जायते क्वचित् / लक्ष्मीश् चापि वसेन् नैव यतो धर्मो विनश्यते // rm_27.133{30} //

किं चिन् नास्ति शुभाचारं तस्य भिक्षाशिनो ऽयतेः / किम् एवं श्रद्धया नित्यं भजसे सद्गुरोर् इव // rm_27.134{31} //

कृपणो यः स्वयं भ्रष्टः परांश् च भ्रंशयेद् इह / अधर्मे ये ऽपि सद्धर्मम् इत्य् आख्यायाभिवंचते // rm_27.135{32} //

स किं शास्ता सुधीर् विज्ञो धर्मराजो मुनीश्वरः / सद्भिर् न पूजनीयो ऽसौ निंदनीयो हि दुर्गतिः // rm_27.136{33} //

इति सत्यं मयाख्यातं हितार्थं ते शुभार्थिनः / यदि धर्मे ऽस्ति ते वांछा श्रुत्वास्मद्वचनं चर // rm_27.137{34} //

तद् बुद्धसंगतिं त्यक्त्वा तीर्थे स्नात्वा समाहितः / ब्रह्मणं विष्णुम् ईशानं भज नित्यं यथाविधिं // rm_27.138{35} //

ब्राह्मणं ये भजंत्य् अत्र सर्वे ते ब्रह्मचारिणः / परिशुद्धाशया भद्रा संप्रयान्ति सुरालयं // rm_27.139{31} //

ये भजन्ति सदा विष्णुं न ते गछंति दुर्गतिं / सद्गतिं सर्वदा याता भवन्ति मनुजाधिपाः // rm_27.140{32} //

ये भजन्ति महारुद्रं न ते गछन्ति नारके / सर्वसौख्यानि संभुक्त्वा यान्ति चान्ते शिवालयं // rm_27.141{33} //

एवं मत्वात्र संसारे यदि सौख्यं सदेछसि / तद् एताण् त्रिजगन्नाथान् भज नित्यं प्रपूजयन् // rm_27.142{34} //

एतन् मे वचनैः श्रुत्वा भज तान् सद्गुरून् यतीन् / तेषां सद्धर्मम् आकर्ण्य चर नित्यं शुभे व्रते // rm_27.143{35} //

तथा ते मंगलं नित्यं सर्वदात्र भवेद् ध्रुवं / अन्ते पापविनिर्मुक्ताः प्रयान्ति त्रिदशालयं // rm_27.144{36} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा मालिकः स विरोषितः / तैर्थिकं तं समारभ्य परिभाष्यैवम् अब्रवीत् // rm_27.145{37} //

आ किम् एवं वदस्य् अत्र मा मैवं वदथाः पुनः / त्वम् एव नरकं याया निन्दसे यन् मुनीश्वरं // rm_27.146{38} //

शृण्व् अत्राहं प्रवक्ष्यामि संबुद्धे गुणम् अल्पकं / विस्तरेण कथं वक्तुं शक्यते ऽल्पशिया मया // rm_27.147{39} //

तथापि कथ्यते ऽल्पत्वात् तवाभिबोधने मया / श्रुत्वा त्वया विचार्यैव सद् असच् च परीक्ष्यतां // rm_27.148{40} //

संबुद्ध एव भगवान् सुगुणी न विष्णुः संशस्यते न हिरण्यगर्भः / तेषां सुभद्रचरितातिशयप्रभावाञ् छ्रुत्वा विचारयत को गुणवान् न वेति // rm_27.149{41} //

विष्णुः समुद्यततहो विघृणैः प्रमायी रुद्रो विभूत्यजकयोलधरः प्रमत्तः / एकान्तशान्तचरिताशयस् तु बुद्धः कं पूजयेमहि सुशान्तम् अशान्तरूपं // rm_27.150{36!} //

दुर्योधनादि नृपनाशकरः स चक्री हरस् त्रिपूरनाशकः पिनाकी / क्रौंचं गुहो ऽपि दृढशक्ति हते चकार बुद्धस्तोकवलमयस् तु जगतां हितेषी // rm_27.151{67} //

पीड्याममायमयम् एव तु रक्षणीयो वध्यो यम् इत्य् अपि सुरोत्तमनीतिर् एषा / निःश्रेयसात्युदयसौख्यहितैकबुद्धिर् बुद्धस्य नैवरिदवोनहिवं // rm_27.152{68} //

रागादि दोषजनितानि वचान्सि विष्णोर् उन्मत्तचेष्टितकराणि च यानि शम्भोः / निःशेषदोषशमकारिततथागतस्य वंद्यत्वम् अर्हति च को ऽत्र विचारयध्वं // rm_27.153{69} //

यश् चोद्यतः परिवधाय घृणां विहाय त्राणाय यश् च जगतः कृपया प्रवृत्तः / रागी च यो भवति यश् च विमुक्तरागः पूज्यंस् तयोः क इह तं वदतानुचिन्त्य // rm_27.154{70} //

शक्रं वज्रधरं बलं हलधरं कृष्णं च चक्रायुधं स्कंदं शक्तिधरं श्मशानविलयं रुद्रं त्रिशूलायुधं / एतान् दुःखभयाङ्कितान् गतघृणान् बालान् विचित्रायुधान् नित्यं प्राणिवधोद्युते प्रहरणान् कस् तान् नमस्येद् बुधः // rm_27.155{71} //

न यः शूलं धत्ते न च सुरतिम् अङ्के सुवदनां न चक्रं शक्तिं वा न च कुलिशम् उग्रं रव हलं विनिर्मुक्तं क्लेशैः परहितविधानाद्यतधियं / शरण्यं लोकानं तम् ऋषिम् उपयातास्मि शरणं // rm_27.156{72} //

रुद्रो रागवशात् स्त्रियं वहति यो हिंस्या ह्रिया वर्जिता विष्णुः क्रूरतरः कृतघ्नचरितः स्कंधः स्वयंज्ञाति ह / क्रूरास्या महिषान्तकृन् नरवशा मान्साशिनी पार्वती पानेप्सी च विनायको दशबलो स्रस्तो ह्य् अदोषः सुहृत् // rm_27.157{73} // वंधुर् नभे स भगवान् न रिपुर् न चान्यः शास्ता त्रिलोकगुरुर् एकतमो ऽपि धीरः श्रुत्वा वचःसुचरितातिशयप्रभावं बुद्धं गुणातिशयलोभतयाश्रिताः स्मः // rm_27.158{74} // नास्माकं सुगतः पिता न रिपवस् तीर्थ्यांधनं नैव ते / दत्तं तेन तथागतेन च हृतं किंचित् कणादादिभिः / किं त्व् एकांतजगद्धितः स भगवान् बुद्धो यतश् चामलं वाक्यं सर्वमलापहारिच यतस् तद् भिक्तवंतो वयं // rm_27.159{75} //

हितेषी यो नित्यं सततम् उपकारीव जगतः कृतं येन स्वास्थ्यं बहुविधरुजार्त्तस्य जगतः / गूढं यश् च ज्ञे भयं करतलम् इवावैति सकलं प्रपद्यध्वं सन्तस् तेमृषिवरदरं भक्तिमनसः // rm_27.160{76} //

असर्वभावेन यदृच्छया वा परानुवृत्य विचिकित्सया वा / ये तं नमस्यन्ति मुनीन्द्रचंद्रं ते ऽप्य् आमरीसंपदम् आप्नुवंति // rm_27.161{77} //

पौराणीश्रुतिनेष लोकमहितो बुद्धः किलायं हरिर् दृष्ट्वा जन्मजराविपत्तिवशगं लोकं कृपाभ्युद्यतः / जातः शाक्यकुलेन्दुरच्युतमतिस् त्राता नृणां गौतमः शास्तारं हितम् एव कस् तम् अधुना नावैति मूढो जनः // rm_27.162{78} //

यदा रागद्वेषाद् असुरसुरदारापहरणं कृतं मायाद्वित्वं धरणिहरणाशक्तमतिना / तदा पूज्यो वन्द्यो हरिर् अपरिमुक्तो ऽबुधतया विनिर्मुक्तं बुद्धं न नमति जनो माहवहुलः // rm_27.163{79} //

चतुर्जलधिमेखलाकुरतम्बभारालसां महीं महतीं विसृज्य हरयेवापकष्टां वलिः / प्रदाय मुनये तु पांशुलवम् अप्य् अशोको नृपः क्षितिं सकलचंद्रमण्डलतराञ् च संप्राप्तवान् // rm_27.164{80} //

यक्षपातो न मे बुद्धेन द्वेषटकपिलादिषु / मुक्तिमच् च वचो यस्य कार्यस् तस्य परिग्रहः // rm_27.165{81} //

अवश्यम् एषां कतमो ऽपि सर्ववित् जगर्द्धितैकान्तविशालसारः / स एव मृग्यो ह्य् अतिसूक्ष्मचेतसा जनेन शेषैः किम् अनर्थपण्डितैः // rm_27.166{82} //

यस्यापि किञ्चिन् न हि दोषलेशं शरद्गुणाः सन्ति जगद्धितार्थे / ब्रह्मापि विष्णुतिरिणो हरिर् वा समेहि शास्ता शुभकारिमित्रं // rm_27.167{83} //

यस्य न विद्यते दोषो विद्यन्ते सकला गुणाः / सर्वज्ञः स जगच्छास्ता तम् अहं शरणं व्रजे // rm_27.168{84} //

यो ऽस्मिन् सुदृष्ट्यात् संरक्ष्यति जगच्छुभे / तस्याहं शरणं गत्वा भजामि सततं मुदा // rm_27.169{85} //

यं दृष्ट्वा सुप्रसन्नास् ते भवन्ति निर्मलाशयाः / तम् एव सुगतं नाथं भजामि शरणं गतः // rm_27.170{86} //

येनैव त्रिजगल्लोकं पुत्रवत् प्रतिपालितं / तम् एव त्रिजगन्नाथं भजामि शरणं ततः // rm_27.171{87} //

यस्मै सुश्रद्धया दत्तं तत् फलं बोधिसाधनं / तम् एव श्रीघनं भक्त्या भजामि शरणं गतः // rm_27.172{88} //

यस्माद् धर्मामृतं पीत्वा सर्वे सत्वाः प्रमोदिनः / तम् एव संति सर्वे ऽपि दुःखछेदनसद्गुणाः / तम् एव श्रीप्रदातारं भजामि श्रद्धयादरात् // rm_27.173{89} //

बुद्ध एव जगच्छास्ता बुद्ध एव जगद्गुरुः / बुद्ध एव जगन्नाथो बुद्ध एव मुनीश्वरः // rm_27.174{90} //

तद् अहं सर्वभावेन बुद्धस्य शरणं गतः / श्रद्धया धर्मम् आसाद्य भजामि बोधिप्राप्तये // rm_27.175{91} //

ये बुद्धं शरणं यान्ति न ते गछन्ति दुर्गतिं / निर्मुक्तपापकाः सौख्यं भुक्त्वा यांति जिनालयं // rm_27.176{92} //

शृण्वन्ति सौगतं वाक्यं ये ते न यान्ति दुर्गतिं / समन्तभद्रसौख्यानि भुक्त्वा यांति सुखावतिं // rm_27.177{93} //

भजन्ति लोकनाथं ये ते ऽपि न यान्ति दुर्गतिं / पापमुक्ताः सुखान्य् एव भुक्त्वा यांति सुरालयं // rm_27.178{94} //

एतद् रत्नत्रयं लोके उत्पन्नं सद्गुणाकरं / तद् अहं शरणं गत्वा भजामि समुपासिकः // rm_27.179{95} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वसत्वहितार्थकः / क्रमाद् बोधिचराः पूर्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_27.180{96} //

तदाहं सुगतो भूत्वा सर्वसत्वशुभार्थभृत् / सत्वान् बोधौ प्रतिष्ठाप्य निर्वृतिं समवाप्नुयात् // rm_27.181{97} //

एवं विज्ञाय सद्धर्मं यदीछति भवान् अपि / त्रिरत्नशरणं गत्वा भज नित्यं समादरात् // rm_27.182{98} //

एतत्पुण्यविपाकेन सदा त्वं सद्गतिं ततः / बोधिं चापि समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_27.183{99} //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा स परिबोधितः / तैर्थ्यधर्मं प्रतिक्षिप्य संबुद्धश्रावको ऽभवत् // rm_27.184{100} //

तदारभ्य सदा नित्यं सद्धर्मश्रवणोत्सुकः / विहारे समुपाश्रित्य प्राभजत् तं मुनीश्वरं // rm_27.185{1} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / त्वं चाप्य् एवं महाराज त्रिरत्नं सर्वदा भज // rm_27.186{2} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयस्व समाहितः // rm_27.187{3} //

एतत्पुण्यविपाकेन सदा ते मंगलं भवेत् / क्रमाद् बोधिचरीः पूर्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_27.188{4} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूमिपः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_27.189{5} //

शृण्वन्तीदं मुदा ये जिनवरकथितं मालिकस्यावदानं ये चापि श्रावयन्ति प्रमुदितमनसः श्रद्धया भद्रकामाः / ते सर्वे लोकनाथास् त्रिमलकलिजिता बोधिसत्वा महेशा भुक्त्वा सौख्यं सदान्ते जिनवरनिलये संप्रयान्ति प्रसन्नाः /

++ इति रत्नावदानतत्वे मालिकावदानं समाप्तम् ++

xxviii pāñcālarājāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं गुरुं भिक्षुं नत्वैवं पुनर् अब्रवीत् // rm_28.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_28.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा स उपगुप्त आत्मवित् / तम् अशोकं महीपालं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_28.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वानुमोदनां कुरु // rm_28.4{4} //

तद्यथासौ जगच्छास्ता शाक्यसिंहस् तथागतः / सर्वज्ञः सुगतो नाथो धर्मराजा मुनीश्वरः // rm_28.5{5} //

एकस्मिन् समये तत्र श्रावस्त्या बहिर् आश्रमे / विहारे जेतकोद्याने विजहार ससांघिकः // rm_28.6{6} //

तदा स भगवांस् तत्र भिक्षुसंघैः पुरस्कृतः / सभामध्यासनासीनो धर्मम् आदेष्टुम् आरभत् // rm_28.7{7} //

तद् धर्मदेशनां श्रोतुं सर्वे लोकाः समागताः / देवा दैत्याश् च नागाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः // rm_28.8{8} //

सिद्धा विद्याधराश् चापि गरुडा राक्षसा अपि / ऋषयो ब्राह्मणा विज्ञा राजानः क्षत्रिया अपि // rm_28.9{9} //

वैश्या राजकुमाराश् च मंत्रिणश् च महाजनाः / वणिजः सार्थवाहाश् च गृहस्थाः शिल्पिनो ऽपि च // rm_28.10{10} //

ग्राम्या जानपदाश् चापि कार्पटिकादयो ऽपि च / तीर्थिका अपि ते सर्वे जेतारामे उपागताः // rm_28.11{11} //

विहारे तं जगन्नाथं दृष्ट्वा सांजलयो मुदा / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्य यथाक्रमं // rm_28.12{12} //

ततस् ते मुदिताः सर्वे परिवृत्य समंततः / तत् सद्धर्मामृतं पतुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_28.13{13} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वान्स् तान् समुपस्थितान् / आदिमध्यान्तकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_28.14{14} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रबोधिताः / संबुद्धं शरणं कृत्वा प्रचेरुर् बोधिसंवरं // rm_28.15{15} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र पंचाल उत्तराधिपः / दक्षिणाधिपपंचालं पराजेतुम् उपाक्रमत् // rm_28.16{16} //

तयोः पंचालयो राज्ञो विरुद्धास्य् अभिमानिनोः / महायुद्धम् अभून् नित्यं परस्परविघातनं // rm_28.17{17} //

प्रवर्त्तिते सदा युद्धे तयो राज्ञो हि मानिनोः / दुर्भिक्षम् अपि तत्राभूद् बहुलोकविघातनं // rm_28.18{18} //

तदा तौ क्षत्रियौ क्रूरौ परस्परविघातिनौ / विरुद्धमानसौ वीरौ वैरशाम्यं न जग्मतः // rm_28.19{19} //

तद् दृष्ट्वा नृपती राजा प्रसेनजिन् स कौशलः / तद् वैरशमनोपायं चिरं ध्यात्वा व्यचिंतयत् // rm_28.20{20} //

यद् एतौ नृपती वीरौ नित्यं युद्धाभिकांक्षिणौ / संबोधिसाधनं धर्मं श्रोतुं नैवाभिवांछत // rm_28.21{21} //

सर्वे ऽपि मंत्रिणो ऽमात्याः सर्वे लोकाश् च योधिनः / संबुद्धदर्शने चापि नात्रागछन्ति के चन // rm_28.22{22} //

एवं तेषां सदा नित्यं हिंसाकर्माभिरागिणां / सद्धर्मे श्रवणे वापि गोचरं नैव विद्यते // rm_28.23{23} //

धर्मं विनात्र संसारे किं सारं जन्म मानुषे / परस्परं निहत्यैव यास्यंति नरके ध्रुवं // rm_28.24{24} //

धिग् जन्म मानुषे तेषां केवलं पापसाधनं / ये क्लेशमानदर्प्यान्धा न पश्यंति मुनीश्वरं // rm_28.25{25} //

ये चात्र सौगतं धर्मं न शृण्वन्ति कदा चन / कथं ते भद्रचर्यायां गोचरं समवाप्नुयुः // rm_28.26{26} //

सदा ते मारचर्यायां स्थित्वा क्लेशाभिमानिनः / बोधिचर्यां प्रतिक्षिप्य चरेयुः कामचारिणः // rm_28.27{27} //

ततः स्वयं परिभ्रष्टा भ्रंशयन्तः परान् अपि / यथेछया चरन्तस् ते चिनुयुर् बहुपातकं // rm_28.28{28} //

ततस् ते क्लेशसंतप्ताः स्वपरार्थाभिघातिनः / तीव्रदुःखाग्निसंतप्ताः पतेयुर् नरके ध्रुवं // rm_28.29{29} //

नरकेषु भ्रमन्तस् ते सदा दुःखाभिभोजिनः / पश्चात्तापाग्निसंतप्ताश् चरेयुर् आभवं तथा // rm_28.30{30} //

तद् एषां सर्वलोकानां भद्रार्थं हितकारणं / सर्वथोपायम् आधातुम् अर्हामि सांप्रतं द्रुतं // rm_28.31{31} //

यावद् एतौ नृपौ वीरौ विरुद्धौ नोपशाम्यतः / तावद् अत्र भुवि क्वापि मंगलं न भवेत् सदा // rm_28.32{32} //

तद् एतौ नृपती तावद् बोधयित्वा प्रयत्नतः / मैत्रस्नेहसंबद्धौ कुर्यां निर्वैरभाविनौ // rm_28.33{33} //

एतौ हि क्षत्रियौ वीरौ पांचालौ मानगर्वितौ / अनयोर् मित्रवंधं को बोधयित्वा करिष्यति // rm_28.34{34} //

बुद्ध एव जगच्छास्ता धर्मराजः प्रबोधयन् / अनयोश् चिरवैर्याग्निं शमयितुं प्रशक्नुयात् // rm_28.35{35} //

तद् अत्र सहसा गत्वा प्रार्थयेयं मुनीश्वरं / नूनं बुद्धानुभावात् तौ नृपौ मित्रत्वम् आप्स्यतः // rm_28.36{36} //

इति निश्चित्य राजा स प्रसेनजित् समुत्थितः / विहारे सहसा गत्वा ननाम तं मुनीश्वरं // rm_28.37{37} //

तत्र स पुरतो गत्वा सांजलिः समुपाश्रयन् / एतत् सर्वप्रवृत्तांतं निवेद्यैवम् अभाषत // rm_28.38{38} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ विजानीयाद् भवान् अपि / यत् तौ पांचालभूपालौ विरुद्धौ भवतो ऽधुना // rm_28.39{39} //

यद् एतयोर् विरुद्धे त सर्वे लोका विरोधिताः / तद् अत्र सर्वदा युद्धं प्रवर्त्तते दिवानिशं // rm_28.40{40} //

तत् तेसां सर्वलोकानां सद्धर्मे गोचरं कदा / सदा युद्धाभिसक्तास् ते साधयेयुः शुभं कथं // rm_28.41{41} //

तद् अत्र भगवाञ्च् छास्ता बोधयंस् तौ नराधिपौ / संबोधिमार्गम् आदिश्य शुभे चारयितुम् अर्हति // rm_28.42{42} //

इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् मुनिः / तस्य राज्ञे नरेंद्रस्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_28.43{43} //

ततः स नृपती राजा मत्वा शास्त्राधिवासितं / सांजलिस् तं मुनिं नत्वा मुदितः स्वालयं ययौ // rm_28.44{44} //

ततः स भगवान् पात्रम् आदाय चीवरावृतः / भासयन् भद्रतां कुर्वन् प्रतस्थे सह सांघिकैः // rm_28.45{45} //

एवं सर्वत्र मार्गेषु भासयं स मुनीश्वरः / कृत्वा भद्रं क्रमेणैवं वाराणसीम् उपाचरत् // rm_28.46{46} //

तत्र स भगवां प्राप्तो भाभिः संभासयन् क्रमात् / चरं कृत्वा सुभद्रत्वं मृगदावे उपाचरत् // rm_28.47{47} //

तत्र स भगवान् प्रातः ससंघः सौगताश्रमे / सभामध्यासनासीनः सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_28.48{48} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रमोदिताः / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा प्रभेजिरे समादरात् // rm_28.49{49} //

तदा दक्षिणपांचालनृपतिः स प्रमोदितः / संबुद्धदर्शनं कर्तुं मृगदावे उपाचरत् // rm_28.50{50} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा नृपतिः स प्रमोदितः / सांजलिः पुरतो गत्वा नत्वैकान्ते उपाश्रयत् // rm_28.51{51} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र मृगदावे समाश्रितः / भगवान्न् इति शुश्राव पांचालौत्तराधिपः // rm_28.52{52} //

स उत्तरपांचालो नृपतिः प्रतिरोषितः / तं नृपं याम्यपांचालं पराजेतुम् उपाचरत् // rm_28.53{53} //

तत्र स नृपतिर् वीरश् चतुरंगवलैः सह / जयवाद्यमहोत्साहैः सहसा समुपाचरत् // rm_28.54{54} //

तत्र स याम्यपांचालराजा तं रिपुम् आगतं / निशम्य सहसोत्थाय नत्वा ह तं मुनीश्वरं // rm_28.55{55} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ स मे वैरा इहागतः / तद् अत्र किं करिष्यामि तद् अनुज्ञां ददातु मे // rm_28.56{56} //

इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थिते स जिनेश्वरः / दृष्ट्वा तं याम्यपांचालं समाश्वास्यैवम् आदिशत् // rm_28.57{57} //

नृपते मा विभेषी त्वं धैर्य्यम् आलम्ब्य तिष्ठत / तद् उपायं करिष्यामि येनासौ ते वशे चरेत् // rm_28.58{58} //

इत्य् आदिश्य स सर्वज्ञश् चतुरङ्गबलान्वितं / महत्सैन्याधिपं वीरं निर्माय ऽप्रेषयत् ततः // rm_28.59{59} //

स सैन्याधिपतिर् वीरश् चतुरङ्गबलैः सह / चरन्न् उत्तरपांचालम् अभियोद्धुम् उपाचरत् // rm_28.60{60} //

तन् महत्सैन्यं आयातं समालोक्याभ्युपद्रुतं / सर्व उत्तरपांचालसैन्या भीताः पराययुः // rm_28.61{61} //

तद् दृष्ट्वोत्तरपांचालनृपतिश् चापि खेटितः / एकाकी रथम् आरुह्य भगवत्संमुखे ऽचरत् // rm_28.62{62} //

तत्र स दूरतो दृष्ट्वा श्रीघनं तं सभाश्रितं / अवतीर्य रथात् तत्र मृगदावे उपाचरत् // rm_28.63{63} //

तत्र स नृपति राजा समुपेत्य कृतांजलिः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य ननाम शरणं गतः // rm_28.64{64} //

ततश् चिरात् समुत्थाप्य स पांचलो नराधिपः / तत् सद्धर्मामृतं पातुं तत्रैकान्ते समाश्रयत् // rm_28.65{65} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा नृपतिं तं समाश्रितं / आर्य्यसत्यं समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_28.66{66} //

तद् आर्यसत्यम् आकर्ण्य नृपतिः सो ऽभिबोधितः / संसारसाधनं धर्मं पुनः श्रोतुं समैछत // rm_28.67{67} //

ततः स नृपती राजा समुत्थाय कृतांजलिः / प्रणत्वा भगवंतं तं प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_28.68{68} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे / तन् मे ऽत्रानुग्रहं कृत्वा सम्यग् आदेष्टुम् अर्हति // rm_28.69{69} //

यद् अत्र भगवन् सत्वाः प्रवर्त्तन्तो भवोदधौ / सुखदुःखाभिभुंजानो भ्रमंते षड्गतौ कथं // rm_28.70{70} //

कर्मणा केन देवाः स्युर् मानुषाः केन कर्मणा / दैत्याश् च कर्मणा केन तत् सम्यक् समुपादिश // rm_28.71{71} //

तिर्यञ्चः कर्मणा केन प्रेताश् च केन कर्मणा / नारकाः कर्मणा केन तत् सर्वं समुपादिश // rm_28.72{72} //

तत्राप्य् अनेकरूपाश् च सर्वे भिन्नाशया अपि / निहीनमध्यमोत्कृष्टाः सुखदुःखान्विता अपि // rm_28.73{73} //

एतत् सर्वं समाख्याय भवाञ् छास्ता जगद् गुरुः / संसारगतिसंचारं प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_28.74{74} //

इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् सुधीः / तं विशुद्धाशयं भूपं दृष्ट्वैवं समुपादिशत् // rm_28.75{75} //

साधु शृणु महाराज संसारगतिचारणं / सम्यग् धर्मं प्रवक्ष्यामि युष्माकं परिबोधने // rm_28.76{76} //

कायवाग्मानसं कर्मकृतं यच् च शुभाशुभं / लोकस् तस्य फलं भुक्ते कर्त्ता नान्यो ऽस्ति कस्य चित् // rm_28.77{77} //

इति सर्वे कृपाविष्टास् त्रैलोक्ये गुरवो जिनाः / उक्तवन्तस् तथा तद् धि कर्मणो यस्य यत् फलं // rm_28.78{78} //

कर्मं कर्तुं विहातुं च सदसद्गतिहेतुकं / लोभमोहभयक्रोधा ये नरा नरघातिनः // rm_28.79{79} //

संवद्ध्यान्याञ् च हि सन्ति संजीवं यान्ति ते ध्रुवं / संवत्सरसहस्राणि बहून्य् अपि हताहताः // rm_28.80{80} // संजीवन्ति यतस् तत्र तेन संजीव उच्यते // rm_28.81{81!} // मातापितृसुहृद्वंधुमित्रद्रोहकराश् च ये / पैशुन्यानृतवत्तारः कालसूत्राभिगामिनः // rm_28.82{82} //

कालसूत्रेण संसूड्य पाट्यन्ते दारुवद् यतः / ज्वलद्भिः क्रकचैस् तत्र कालसूत्रस् ततः स्मृतः // rm_28.83{83} //

दावादौ दहनैर् दाहं देहिनां विदधाति ये / स तीव्रज्वलनैर् जन्तुस् तप्यते तपने रटन् // rm_28.84{84} //

तीव्रं तपनसंतापं तनोत्य् एव निरंतरं / यत् ततो ऽन्वर्थम् आलोके ख्यातस् तपनसंज्ञया // rm_28.85{85} //

धर्माधर्मविपर्यासं नास्तिको यः प्रकाशयन् / संतापयति चान्यांश् च तप्यते स प्रतापने // rm_28.86{86} //

प्रतापयति तत्रस्थान् सत्वान्स् तीव्रेण वह्निना / तपनातिशयनो ऽसौ प्रोक्तस् तस्मात् प्रतापनः // rm_28.87{87} //

अजैडकशृगालांश् च शशाखुमृगासुकरान् / अन्यांश् च प्राणिनो घ्नंति संघातं यान्ति ते नराः // rm_28.88{88} //

संहतास् तत्र घात्यंते सम्यग्वाहैव वंययः / तस्मात् संघात इत्य् एवं विख्यातो ऽन्वर्थसंज्ञया // rm_28.89{89} //

कायवाग्मानसं तापं ये कुर्वन्तीह देहिनां / कटुक्यपटिका ये च रौरवं यान्ति ते नाराः // rm_28.90{90} //

तीव्रेण वह्निना तत्र दह्यमाना निरंतरं / रौद्रं रवं विमुंचन्ति यतस् तस्मात् स रौरवं // rm_28.91{91} //

देवद्विजगुरोर् द्रव्यं हृतं यैर् दुःखिनाम् इह / ते महारौरवं यान्ति ये चान्यस्वापहारिणः // rm_28.92{92} //

रौद्रत्वाद् वह्निदाहस्य रवस्य च महत्तया / रौरवो हि महांस् तस्य मन्त्व रौरवाद् अपि // rm_28.93{93} //

कृत्वा गुणाधिके तीव्रम् अपकारं निहत्य च / मातापितृगुरुन् कल्पम् अवीचौ पच्यते ध्रुवं // rm_28.94{94} //

अस्थीन्य् अपि विशीर्य्यन्ते रौद्राग्नौ तत्र देहिनां / यतो न वीचिः सौख्यस्य नावीचिर् उदाहृतः // rm_28.95{95} //

मिथोद्रोहरता ये त्रणे घ्नन्तीव देहिनः / पापाद् असिनखास् ते तु जायन्ते दुःखभागिनः // rm_28.96{96} //

नखा एवासयस् तेषाम् आयसा ज्वलिताः खराः / तैर् अन्योन्यं निकृन्तन्ति यत् तेनासिनखाः स्मृताः // rm_28.97{97} //

लोहज्वलिततीक्ष्णाग्राः षोडशाङ्गुलकण्टकाः / बलाद् आरोह्यत ह्रंदन् शाल्मलीः पालदारिकः // rm_28.98{98} //

लोहदम्ष्ट्रा महाकाया ज्वलितास् तीव्रभैरवाः / अश्लिष्य भक्षयन्त्य् एनं परदारोपहारिणं // rm_28.99{99} //

आरटन्तो ऽपि खाद्यन्ते श्वगृध्रोलूकवायसैः / अशिवं कुर्वते छिन्ना विश्वासघाटिनो नराः // rm_28.100{100} //

अयोगुडानि भुज्यन्ते प्रतप्तानि पुनः पुनः / याप्यन्ते क्वथितं ताम्रं ये परस्वापहारिणः // rm_28.101{1} //

क्रूरैः श्वभिर् अयोद्रंष्ट्रैः कृत्यन्ते विवशा भृशं / वर्षकोटि रटन्तो ऽपि ये नराः खेटके रताः // rm_28.102{2} //

मत्स्यादीञ् जलजान् हत्वा ज्वलन्त्य् अम्रद्रवोदकां / याति वैतरणीं शश्वद् वह्निना दह्यते नरः // rm_28.103{3} //

ये स्वार्थलवसंमूढो व्यवहारम् अधार्मिकं / करोति नरके क्रदन् स चक्रेणाभिपीड्यते // rm_28.104{4} //

पीडा वहुभिर् आकारैः कृता यैर् दुःखिनाम् इह / पीड्यन्ते ते चिरं तप्तैर् यत्र मुद्गरपर्वतैः // rm_28.105{5} //

भेदका धर्मसेतूनां ये चासन् मार्गवाहिनः / क्षुरधाराचितं मार्गं गत्वा क्रामन्ति ते नराः // rm_28.106{6} //

नखैः संचूर्ण्य यूकादीञ् चूर्ण्यन्ते मेषपर्वतै / भूयो भूयो महाकायाः क्रन्दन्तस् ते शरच्छतं // rm_28.107{7} //

व्रतं यस् तु समाश्रित्य संपन्नो परिरक्षति / शीर्यमानमान्सास्थिः कुकुंले पच्यते ध्रुवं // rm_28.108{8} //

अणुनापि हि यः कश्चिन् मिथ्याजीवेन जीवति / भक्ष्यते क्रिमिभिश् चण्डैः संमग्नो गूथमृत्तिके // rm_28.109{9} //

दृष्ट्वापि व्रीहिमध्यस्थान् प्राणिनश् चूर्णयन्ति ये / आयसै मुखलैस् तप्तैः क्षोभ्यन्ते ते पुनः पुनः // rm_28.110{10} //

अत्यन्तक्रोधनाः क्रूराः शठाः पापाभिकांक्षिणः / परव्यसनकृष्ट्वा च जायन्ते यमराक्षसाः // rm_28.111{11} //

सर्वेषाम् एव दुःखानां वीजं मृद् वाभिभेदतः / कायवाग्मानसं कर्म पापं यत् तद् अण्व् अपि वर्त्तयेत् /

++ नरककाण्डं समाप्तम् ++

हंसपारावतादीनं खराणाम् अपि रागिणां / येन रागेण जायन्ते मूढाः कीटादियोनिषु // rm_28.112{1} //

सर्प्पाः क्रोधोपनाहाभ्यां मारस्तब्धा मृगाधिपाः / अभिमानेन जायन्ते गदामाश्वादियोनिषु // rm_28.113{2} //

मात्सर्येर्ष्यादि दोषेण वानराः प्रेतदेहिनः / जायन्ते मुखरा धृष्टाश् चपलात्मानश् च वायसाः // rm_28.114{3} //

वधवंधनमात्सर्यैर् गवाश्वादिषु देहिनः / जायन्ते क्रूरकर्माणो लूताः खर्ज्जूरवृश्चिकः // rm_28.115{4} //

व्याघ्रमार्जारगोमायुऋक्षगृध्रवृगादायः / जायन्ते प्रेतमन्सादोः क्रोधना मत्सरा नराः // rm_28.116{5} //

दातारः क्रोधनाः क्रूरा नरा नागमहर्द्धिकाः / भवान्तत्यागिनो दर्प्पात् क्रोधाच् च गरुडेश्वराः // rm_28.117{6} //

कृतं यत् पापकं कर्म स्वयं वाक्कायमानसं / तिर्यञ्चस् तेन जायन्ते तन् मनोगतिम् आकृथाः // rm_28.118{7} //

++ इति तिर्यक्काण्डं समाप्तम् ++

भक्ष्यभोज्यापहर्तारो ये क्षुद्रा दानवर्जि / भवन्ति कुणपाहाराः प्रेतास् ते कटपूतनाः // rm_28.119{1} //

विहेठयन्ति ये बाला वंचयन्त्य् अपि तृष्णया / ते ऽपि गर्भमलाहारा जायन्ते कटपूतनाः // rm_28.120{2} //

हीनाचारातिदीनाश् च मत्सरा नित्यकांक्षिणः / जायंते ये नराः प्रेता ऽष्टास् ते गलगण्डकाः // rm_28.121{3} //

दानं निवारयत्य् एव न हि किं तिद् ददाति यः / क्षुत्क्षामासौ महाकुक्षिः प्रेतः शूचिमुखो भवेत् // rm_28.122{4} //

धनं रक्षति वंशार्थे न भुंक्ते न ददाति यः / दत्तादायी ततः प्रेतः श्राद्धभोक्ता स जायते // rm_28.123{5} //

यः परस्वापहारेप्सुर् दत्वा चैवानुतप्यते / भोक्ता विट्श्लेष्मवान्तानां प्रेत्य प्रेतः स जायते // rm_28.124{6} //

अप्रियं वक्ति यः क्रोधाद् वाक्यं मर्मविभेदतं / ब्बवन्त्य् उल्कामुखः प्रेतः सुचिरं तेन कर्मणा // rm_28.125{7} //

कुरुते कलहं यस् तु निष्कृपः क्रूरमानसः / क्रिमिकीटपतङ्गादेः प्रेते ऽसौ ज्योतिको भवेत् // rm_28.126{8} //

ग्रामकूटौ ददात्य् एव यो जनं पीडयन्त्य् अपि / कुम्भाण्डो विकृताकारः पूयाहारश् च जायते // rm_28.127{9} //

निर्दयाः प्राणिनो घ्नन्ति भक्ष्यार्थं ये ददन्त्य् अपि / मांसाहाराश् च ते ऽवश्यं भवन्ति प्रेतराक्षसाः // rm_28.128{10} //

गंधमालारता नित्यं मंदक्रोधाः प्रदायकाः / गंधर्वाः प्रेत्य जायन्ते देवानां रतिहेतवः // rm_28.129{11} //

क्रोधनाः पिशुनः किञ्चिदर्थार्थं यः प्रयछति / स पिशाचं प्रदुष्टात्मा जायते विकृताननः // rm_28.130{12} //

नित्यप्रदुष्टाश् चपलाः परपीडाकरा नराः / संप्रदानरता नित्यं भूताः प्रेत्य भवन्ति ते // rm_28.131{13} //

क्रूराः क्रूद्धाः प्रदातारः प्रिया सर्वसुरा च ये / जायन्ते प्रेत्य यक्षास् तु क्रूरात्मानः सुराप्रियाः // rm_28.132{14} //

मातापितृगुरून् यानैर् ये नयन्ति यथेप्सितं / विमानचारिणो यक्षा जायंते सुसुखान्विताः // rm_28.133{15} //

तृष्णामात्सर्यदोषेण प्रेता भवन्त्य् अमी सदा / यक्षादयः शुभैः क्लिष्टैर् अतस् तान् परिवर्जयेत् // rm_28.134{16} //

++ इति प्रेतकाण्डं समाप्तम् ++

देवासुरमनुष्येषु दीर्घम् आयुर् अहिंसया / जायते हिन्सया स्वल्पाम् अतो हिंसां विवर्जयेत् // rm_28.135{1} //

कुष्ठरोगज्वरोन्मादा ये चान्ये व्याधयो नृणां / भवन्ति भूतप्रयुक्तेस् ते वधवंधनताडनैः // rm_28.136{2} //

यो न हर्त्ता परस्वानां न वञ्चवित् प्रयछति / महतापि प्रयत्नेन स द्रव्यं नाधिगछति // rm_28.137{3} //

अदत्तं वित्तम् आदाय दानानि च ददाति यः / स प्रेत्य द्रव्यवान् भूत्वा भूयो भवति निर्धनः // rm_28.138{4} //

यो न हर्त्ता न दाता च न चातिकृपणो नरः / कृत्स्नेन महता द्रव्यं स्थिरं स लभते ध्रुवं // rm_28.139{5} //

न हर्त्ता यः परस्वानां त्यागवान् वीतमत्सरः / अहार्यं विपुलं वित्तम् इष्टम् च लभते नरः // rm_28.140{6} //

आयुर्वर्णवलोपेतः श्रीमान् रोगविवर्जितः / सुखी च स लभेन् नित्यं यो ददातीह भोजनं // rm_28.141{7} //

सलज्जो रूपवान् भोगी सुछायः प्राणिनां प्रियः / स भवेद् वस्त्रलाभी च यो वासान्सि प्रयछति // rm_28.142{8} //

आवासं यो ददातीह सुप्रसन्नेन चेतसा / प्रासादाः सर्वकामाश् च जायन्ते तस्य देहिनः // rm_28.143{9} //

उपानत्संक्रमादीनि ये प्रयछन्ति मानवाः / भवन्ति सुखिनो नित्यं यानानि च लभन्ति ते // rm_28.144{10} //

वापीकूपतडागादीन् कारयित्वा जलाश्रयान् / सुखिनस् त्यक्तसंतापा निःपिपासा भवन्ति ते // rm_28.145{11} //

पुष्पैर् अभ्यर्चितः श्रीमान् शरण्यः सर्वदेहिनां / समृद्धितः स स्याद् आरामं यः प्रयछति // rm_28.146{12} //

विद्यादानेन पण्डित्यं प्रज्ञाभ्यासेन चाप्यते / भैषज्याभयदानेन रोगमुक्तस् तु जायते // rm_28.147{13} //

दीपदानेन चक्षुष्मान् वाद्यदानेन सुस्वरः / शयनासनदानेन सुखी भवति मानवः // rm_28.148{14} //

गवादीन्न् यो ददातीह भोज्यं रससमन्वितं / बलवान् वर्णवान् भोगी दीर्घायुः स भवेन् नरः // rm_28.149{15} //

कन्यादानेन समान्यां लाभी स्यात् परिवारवान् / धनधान्यसमृद्धस् तु भूमिदानेन जायते // rm_28.150{16} //

पत्रं पुष्पं फलं तोयम् अभयं वचनं प्रियं / यद् यद् एवेप्सितं शक्त्या दातव्यं तत् तद् अर्थिनः // rm_28.151{17} //

क्लेशयित्वा ददातीह स्वकार्थं वा ह येन वा / यशःसौख्याभिलाखाद् वा स क्लिष्टं लभते फलं // rm_28.152{18} //

स्वकार्यं निरपेक्षेण कृपाविष्टेन चेतसा / परार्थं यो ददातीह सो ऽक्लिष्टं फलम् अश्नुते // rm_28.153{19} //

यत् किञ्चिद् दीयते ऽन्यस्मै यथाकालं यथाविधिं / तेन तेन प्रकारेण तत् सर्वम् उपतिष्ठते // rm_28.154{20} //

परान् अन्वपहत्य् एवं सर्वकालं यथेप्सितं / अक्लेशयित्वा दातव्यं हितं धर्माविरोधियत् // rm_28.155{21} //

एवं हि दीयमानस्य दानस्यैव फलादयः / दानं हि सर्वसौख्यानाम् अनन्यत् कारणं मतं // rm_28.156{22} //

विरजः परदारेभ्यो दारान् इष्टान् अवाप्नुयात् / स्वेभ्यो ऽप्य् अदेशकालौ च वर्जयेत् पुंस्त्वम् अर्छति // rm_28.157{23} //

परदारेषु संसक्तं चित्तं यो न नियछति / अनंगेषु चक्ष्येत स पुमां स्त्रीत्वम् अर्छति // rm_28.158{24} //

स्त्रीत्वं जुगुप्सते या तु सुशीलमन्दरागिणी / पुंस्त्वम् आकांक्षते नित्यं सा नारी नरतां व्रजेत् // rm_28.159{25} //

यस् तु सम्यग्निरातङ्कं ब्रह्मचर्यं निषेवते / तेजस्वी सद्गुणः श्रीमान् देवैर् अपि स लक्ष्यते // rm_28.160{26} //

दृढस्मृतिर् असंमूढो मघवानो निषेवनात् / जायते सत्यवादी च यशःसौख्यान्वितः पुमान् // rm_28.161{27} //

भिन्नानाम् अपि सत्वानां भेदं नैव करोति यः / अभेद्यपरिवारो ऽसौ जायते स्थिरमानसः // rm_28.162{28} //

यस् त्व् आज्ञां कुरुते नित्यं गुरूणां हृष्टमानसः / हिताहिताभिधायी च स स्याद् आदेयवाक्कृती // rm_28.163{29} //

नीचापरायमानेन विपर्यासेन चोद्गतः / भवन्ति सुखिनः सौख्यं दुःखं दत्वा च दुःखिनः // rm_28.164{30} //

परप्रपञ्चाभिरताः शठाश् चानृतवादिनः / कुब्जवामनतां यान्ति ये च रूपाभिमानिनः // rm_28.165{31} //

जडो विज्ञानमात्सर्याद् भवेन् मूकः प्रियाप्रियः / वाधिर्यं याति मूढात्मा हितवाक्याभिगूढकः // rm_28.166{32} //

दुःखम् पापस्य पुण्यस्य सुखं मिश्रस्य मिश्रितं / सर्वं सादृश्यनिःस्यन्दम् अभ्युह्यं कर्मणः फलं // rm_28.167{33} //

++इति मनुष्य कांदं समाप्तम् ++

शठ्येन मायया नित्यं चरत्य् अकृतकिल्बिषः / कलिप्रियः प्रदाता च स भवेद् असुरेश्वरः // rm_28.168{1} //

++ इत्य् असुरकाण्डम् ++

नात्मना यः सुखाकांक्षी न च कृव्येत परिग्रहं / ग्रहाणाम् अग्रणी चासौ महाराजिकतां व्रजेत् // rm_28.169{1} //

मातापितृकुलज्येष्ठपूजकस्यागवान् कृती / हृष्यमे यो न कलहैस् त्रिदशेषु स जायते // rm_28.170{2} //

न विग्रहे रता नैव कलहे हृष्टमानसाः / एकान्तकुशलोद्युक्ता ये च मोयापगास् तु ते // rm_28.171{3} //

बहुश्रुता धर्मधराः सुप्रज्ञा मोक्षकांक्षिणः गुणैर् / ये परिहृष्णाश् च नरास् ते तुषितोपगाः // rm_28.172{4} //

शीलप्रदानविनये प्रवृत्ता ये स्वयं नराः / महोत्साहाश् च ते ऽवश्यं निर्माणरतिगामिनः // rm_28.173{5} //

अदीनसत्वा मे श्रेष्ठाः प्रदाने दमसंयमैः / गुणाधिकाश् च ये यान्ति परनिर्मिततां ध्रुवं // rm_28.174{6} //

शीलेन स्वर्गम् आप्नोति ध्यानेन च विशेषतः / यथाभूतपरिज्ञानात् पर्यन्ते वो पुनर्भवः // rm_28.175{7} //

शुभाशुभफलं कर्म यद् एतत् कथितं स्फुटं / शुभेन लभ्यते सौख्यं दुःखं त्व् अशुभसंभवं // rm_28.176{8} //

मृत्युर् व्याधिर् जरा चैव चिन्तनीयम् इदं त्रयं / विप्रयोगा प्रियैः सार्द्धं कर्मणां च स्वकं फलं // rm_28.177{9} //

एवं विरागम् आप्नोति विविक्तः पुण्यम् अर्छति / पापं च नार्जयेद् एवं तच् च संक्षेपतः शृणु // rm_28.178{10} //

सम्यक्परार्थकरणं परानर्थविवर्जनं / पुण्यं विपर्ययात् पापभुक्तम् एव मुनीश्वरैः // rm_28.179{11} //

++ इति देवकाण्डं समाप्तम् ++

एवं मत्वा महाराज षड्गतिकारिकां भवे / संबोधिधर्मम् आधाय चरितव्यं सदा शुभे // rm_28.180{1} //

ये संबोधिव्रतं धृत्वा प्रचरन्ति समाहिताः / सर्वसत्वहितार्थेन बोधिसत्वा भवन्ति ते // rm_28.181{2} //

एवं विज्ञाय राजेन्द्र सदा भद्रं यदीछसि / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा भज नित्यं समादरात् // rm_28.182{3} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वक्लेशन् विनिर्जयन् / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_28.183{4} //

इति तेन मुनीन्द्रेण समाख्यातं निशम्य सः / राजाप्य् उत्तरपांचालः प्रव्रजितुं समैछत // rm_28.184{5} //

ततः स नृपती राजा समुत्थाय कृतांजलिः / भगवन्तम् आनत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_28.185{6} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं गतः / संबोधिव्रतम् आधाय प्रेछामि चरितुं सदा // rm_28.186{7} //

यद् भवाञ् जगतां शास्ता संबोधिधर्मदेशिकः / तन् मे ऽनुग्रहतां कृत्वा प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति // rm_28.187{8} //

इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् सुधीः / तस्य राज्ञो मनःशुद्धं विज्ञायैवम् उपादिशत् // rm_28.188{9} //

साधु राजन् महाभाग यदीछसि शुभां गतिं / एहि चर समाधाय चर मे शासने व्रतं // rm_28.189{10} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रो ऽसौ पाणिना तच् छिरः स्पृशन् / संबुद्धे शासने धर्मे तं नरेंद्रं समग्रहीत् // rm_28.190{11} //

एहीति तेन शास्त्रोक्ते नृपतिः स प्रबोधितः / खिक्खिरीपात्रधरो भिक्षु ऽभूच् चीवरावृतः // rm_28.191{12} //

ततः स भूपतिश् चापि विरक्तो भोग्यनिस्पृहः / निःक्लेशः परिशुद्धात्मा बभूव विजितेंद्रियः // rm_28.192{13} //

साक्षाद् अर्हत्वम् आसाद्य ब्रह्मचारी निरंजनः / संबोधिपदम् आसाद्य संबुद्धः श्रावको ऽभवत् // rm_28.193{14} //

ततः स ब्रह्मविद् योगी त्रैधातुवासिनाम् अपि / सदेवासुरलोकानां वन्द्यो मान्यो ऽभवद् गुरुः // rm_28.194{15} //

ततो दक्षिणपांचालराजा स प्रतिमोदितः / उत्थाय सांजलिर् नत्वा प्रार्थ्यत् तं मुनीश्वरं // rm_28.195{16} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ कृपया मे प्रसीदतु / त्रैमास्यं भक्तुम् इछामि तत् कुरुताम् अनुग्रहं // rm_28.196{17} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा भगवान् स मुनीश्वरः / नृपतिं तं समालोक्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_28.197{18} //

ततः स नृपती राजा भगवताध्युवासितं / विदित्वा सर्वसामग्रीं सहसा समसाधयत् // rm_28.198{19} //

ततः स राजा भगवंतं ससांघिकं / यथार्हभोजनैर् नित्यं समभ्यर्च्य ऽभ्यतोषयत् // rm_28.199{20} //

विचित्रचीवरैश् चापि श्रीघनं तं ससांघिकं / आछाद्य सांजलिर् नत्वा प्रणिधानं मुदा व्यधात् // rm_28.200{21} //

एतत्पुण्यविपाकेन लोके ऽंधे ऽपरिनायके / सद्धर्मभास्करः शास्ता संबुद्धो ऽर्हं भवेय हि // rm_28.201{22} //

एवं तेन नरेन्द्रेण प्रणिधानं कृतं मुदा / मत्वा स भगवान् स्मितं प्रामुञ्चच् छुभरोचिषं // rm_28.202{23} //

तत् स्मितसमुत्पन्नाः पंचवर्णाः सुरश्मयः / प्रसारितास् त्रिलोकेषु भासयन्त्यः प्रचेरिरे // rm_28.203{24} //

तद्रस्मिसंपरिस्पृष्टाः सर्वे ऽपि नारकाश्रिताः / निर्मुक्तवेदनाखेदा महत्सौख्यं प्रलेभिरे // rm_28.204{25} //

तदा ते विस्मिताः सर्वे नारकीयाः प्रमोदिताः / किम् एवं जायते सौख्यम् इति ध्यात्वा निषेदिरे // rm_28.205{26} //

ततः स भगवांस् तेषां विस्मयाक्रांतचेतसां / मनांसि परिबोधार्थं प्रैषयत् तत्र नैर्मितं // rm_28.206{27} //

तदा ते नारकाः सर्वे दृष्ट्वा तं सुगतं मुदा / उपेत्य प्रणतिं कृत्वा प्राभजञ् छरणं गताः // rm_28.207{28} //

ततस् तत् पुण्यलिप्तास् ते सर्वे विमुक्तपापकाः / परिशुद्धाः शुभात्मानः सद्गतिं समुपाययुः // rm_28.208{29} //

ततस् ता रश्मयः सर्वा अवभास्य समंततः / अकनिष्ठालयं यावत् प्रसृताः समभासयन् // rm_28.209{30} //

गाथाघोषैश् च सर्वत्र सर्वान् देवान् प्रमोदिनः / बोधयित्वा शुभे धर्मे प्रतिष्ठाप्य पचेरिरे // rm_28.210{31} //

ततस् ता रश्मयः सर्वा पिण्डीभूता मुनेः पुरः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा महोष्णीषे समाविशत् // rm_28.211{32} //

तद् दृष्ट्वा ते सभालोकाः सर्वे ऽतिविस्मयोद्धताः / शास्ता किम् आदिशेद् धर्मम् इति ध्यात्वा निषेदिरे // rm_28.212{33} //

इति तेषां मनस्तर्कं मत्वानंदः समुत्थितः / उपेत्य सांजलिर् नत्वा प्रार्थयेत् तं मुनीश्वरं // rm_28.213{34} //

भगवन् हेतुना केन स्मितं मुंचति सांप्रतं / नाहेत्वप्रत्ययं स्मितं न मुंचंति मुनीश्वराः // rm_28.214{35} //

तद् यदर्थे भवान् स्मितं मुंचतीमे सभाजनाः / श्रोतुम् इछंति सर्वे तद् अर्थम् आदेष्टुम् अर्हति // rm_28.215{36} //

इत्य् आनंदोदितं श्रुत्वा भगवान् स जगद्गुरुः / सर्वांल् लोकान् समालोक्य तम् आनंदं समब्रवीत् // rm_28.216{37} //

एवम् एव सदानंद सर्वे बुद्धा मुनीश्वराः / नाहेतुप्रत्ययं स्मितं विमुंचन्ति कदा चन // rm_28.217{38} //

पश्यताम् अयम् आनंद राजातिसंप्रसादितः / सत्कृत्य श्रद्धयास्माकं त्रैमास्यं भजते मुदा // rm_28.218{39} //

एतत्पुण्यविपाकेन राजायं सद्गुणाकरः / क्रमात् पारमिताः सर्वाः परिपूर्य बलान्वितः // rm_28.219{40} //

सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा माराञ् चापि विनिर्जयन् / बोधिम् आसाद्य सर्वज्ञस् तथागतो मुनीश्वरः // rm_28.220{41} //

सर्वविद्याधिपः शास्ता धर्मराजो विनायकः / विजयो नाम संबुद्धो भविष्यति भवान्तरे // rm_28.221{42} //

एवम् आनंद विज्ञाय बुद्धक्षेत्रशुभंकृतं / तद्विपाके महत्सौख्यं भद्रं संबोधिसाधनं // rm_28.222{43} //

त्रिरत्नशरणं कृत्वा सत्कारैः श्रद्धया सदा / संबोधिवाञ्छिभिर् लोकैश् चरितव्यं शुभे मुदा // rm_28.223{44} //