सुभाषितरत्नकरण्डकथा

सुभाषितरत्नकरण्डकथा

i. पुण्यप्रोत्साहनकथा मानुष्यं समवाप्य दुष्करशतैर् लब्ध्वा दुरापं क्षणं मृत्यौ निष्प्रतिकारदारुणतरे नित्यं पुरःस्थायिनि / पाथेयं दमदानसंयममयं यैर् न प्रभूतं कृतं संसारोग्रमरुप्रपातपतिताः प्राप्स्यन्ति दुःखानि ते // srkk_1 //

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्संपातचञ्चलम् / भवक्षये मतिः कार्या भवोपकरणेषु वा // srkk_2 //

मनुष्यत्वं समासाद्य विद्युज्ज्वालोर्मिचञ्चलम् / पुण्यम् एवात्र कुर्वीत यतश् चिन्तामणिर् नृणाम् // srkk_3 //

यस्यानुभावान् मानुष्यं प्राप्तं भूयो ऽपि सांप्रतम् / पुण्यं तद् वर्ध्यस्वेह यस्माद् धेतुः सुखस्य ते // srkk_4 //

मानुष्यं यदुपाश्रयेण भवता लब्धं पुनः सांप्रतं रूपौदार्यकुलोन्नतिप्रभृतिभिर् युक्तं विचित्रैर् गुणैः / तत् पुण्यं सुहृद् एक एव जगतां बन्धुश् च जन्मान्तरे तस्मात् तूर्णम् इदं कुरु त्वम् असकृत् सर्वार्थसंपत्करम् // srkk_5 //

लक्ष्मीनिकेतं यदुपाश्रयेण प्राप्तो ऽसि लोकाभिमतं प्रभुत्वम् / तान्य् एव पुण्यानि विवर्धयेथा न कर्षणीयो ह्य् उपकारिपक्षः // srkk_6 //

विरमत पापतः कुरुत पुण्यम् उदारतरं दमयत दुर्दमं विषयलोलमनस्तुरगम् / भवत मुनीन्द्रवत् परहिताभिरताः सततं दशति न यावद् एव मरणाहिर् असह्यविषः // srkk_7 //

// इति पुण्यप्रोत्साहनकथा //

ii. धर्मश्रवणप्रोत्साहनकथा जलनिधिकूर्मकन्ठयुगरन्ध्रसमागमवत् क्षणम् अनवाप्यम् अद्भुतम् इमं समवेत्य चलम् / प्रशमपुरैकवर्त्म विनिपातभयापहरं शृणुत सुदुर्लभं क्षणम् अपीह मुनेर् वचनम् // srkk_8 //

यद् दुर्लभम् कल्पशतैर् अनेकैर् मानुष्यम् अष्टाक्षणदोषमुक्तम् / तत् सांप्रतं प्राप्तम् अतो भवद्भिः कार्यो हि धर्मश्रवणाय यत्नः // srkk_9 //

पल्लवाग्रजलबिन्दुचञ्चले क्लेशजालपरिवेष्टिते भवे / यो न चिन्तयति कर्मसत्पथम् तस्य जन्म भवतीह निष्फलम् // srkk_10 //

न नरकगतैः प्रेतैस् तिर्यग्गतैर् विकलेन्द्रियैर् अमरगुरुभिः प्रत्यन्तस्थैः कुदृक्करविक्षतैः / मुनिसवितरि प्रज्ञालोकेन चानुदिते जिने सनरविबुधैः शक्यं पातुं मुनीन्द्रवचोमृतम् // srkk_11 //

तस्मात् कुकार्यम् व्यपहाय सर्वं मत्वा स्वकार्यं परमार्यधर्मम् / श्रोतव्य एव प्रयतेन धर्मो यस्माद् अतः सर्वगुणा भवन्ति // srkk_12 //

मौनीन्द्रं वाक्यरत्नम् जनयति सुधियाम् एतद् आदौ प्रमोदं श्रोत्रापाते ततश् च प्रबलगुरुघनध्वान्तवृन्दं निहन्ति / चिन्ताध्यानावसाने स्फुटयति सकलम् जन्मचक्रप्रबन्धं निःशेषातङ्कपङ्क्तिं विघटयति सदा सर्वसंपन्निधानम् // srkk_13 //

हरति तीव्रभवप्रभवापदं दिशति निर्वृतिसौख्यम् अनुत्तरम् / तद् इदम् एवम् अवेत्य मुनेर् वचः शृणुत संप्रति निर्मलमानसाः // srkk_14 //

// इति धर्मश्रवनप्रोत्साहनकथा //

iii. दुर्लभमनुष्यकथ यत् प्राप्य जन्मजलधेर् अपि यान्ति पारम् आरोपयन्ति शिवम् उत्तमबोधिबीजम् / चिन्तामणेर् अपि समभ्यधिकं गुणौघैर् मानुष्यकं क इह तद् विफली करोति // srkk_15 //

यो मनुष्यं कुशलविभवैः प्राप्य कल्पैर् अनल्पैर् मोहात् पुण्यद्रविणम् इह न स्वल्पम् अप्य् आचिनोति / सो ऽस्माल् लोकात् परम् उपगतस् तीव्रम् अभ्येति शोकं रत्नद्वीपाद् वणिग् इव गतः स्वं गृहं शून्यहस्तः // srkk_16 //

नाकुशलैः कर्मपथैर् मानुष्यं लभ्यते पुनः / अलभ्यमाने मानुष्ये दुःखम् एव कुतः सुखम् // srkk_17 //

नातः परं वञ्चनास्ति न च मोहो ऽस्त्य् अतः परम् / यद् ईदृशं क्षणं प्राप्य न कुर्यात् कुशलं बहु // srkk_18 //

एकक्षणकृतात् पापाद् अवीचौ कल्पम् आस्यते / नैकजन्मकृतात् पापात् का पुनः सुगतौ कथा // srkk_19 //

अत एवाह भगवान् मानुष्यम् अतिदुर्लभम् / महार्णवयुगच्छिद्रकूर्मग्रीवार्पनोपमम् // srkk_20 //

// इति दुर्लभमानुष्यकथा //

iv. दानकथा अन्नपानशयनासनसंपद् रत्नमाल्यवसनाभरणानि / कीर्तिर् उत्तमगुणाश् च युवत्यो दानतः कथितम् एतद् अशेसम् // srkk_21 //

आज्ञादीप्तिर् भोगसंपत् प्रकृष्टा रूपौदार्यं वर्णमाधुर्यम् ओजः / वाक्सौभाग्यं कान्तिर् आरोग्यम् आयुस् तत् तद् दानाद् इष्टम् इष्टं फलं च // srkk_22 //

अश्वाः क्षौमाणि नागा बहुकुसुमसितं चामरं चातपत्रं सौधं संगीतिगर्भं मधुपटहरवाः पुष्पमाला युवत्यः / भोज्यं रत्नानि हाराः पुरनगरमहीं कुङ्कुमं देवलोकः संबुद्धत्वं च बुद्धैः कथितम् इह फलं दानकल्पद्रुमस्य // srkk_23 //

यन् नीलोत्पलकोमलामलदलप्रस्पर्धिनेत्राः स्त्रियश् चञ्चन्मेखलचुम्बितोरुजघना विस्रस्तरक्तांशुकाः / दास्यं यान्ति विकम्पितस्तनतटा व्यावल्गितभ्रूलतास् तन् मात्सर्यकपाटपाटनपटोर् दानस्य विस्फूर्जितम् // srkk_24 //

अश्वैश् चामरभारनामितशिरोरूपैः खलीनोन्मुखैर् नागैर् भिन्नमदैश् च यन् नरवरा गच्छन्ति छत्त्रोच्छ्रयैः / भृत्यैः साभरणैः कृताञ्जलिपुटैर् अभ्यर्च्यमानाः सदा तद् दानस्य फलं वदन्ति मुनयः पूर्वार्जितस्येदृशम् // srkk_25 //

हारैर् वज्रविचित्रहेमवलयैर् यत् पार्थिवा भूषिताः केयूरैर् मुकुटैश् च रत्नखचितैः सिंहासनस्थाः सदा / मध्ये ऽन्तःपुरिकाजनस्य विविधैः क्रीडन्ति विक्रीडितैस् तद् दानस्य फलं वदन्ति मुनयः शार्दूलविक्रीडितम् // srkk_26 //

प्रासादे मणिरत्नहेमखचिते छत्त्रध्वजालंकृते वीणावल्लरिवेणुगीतमुदिते रत्नप्रभोद्भासिते / यच् छक्रो रमते शचीसहचरो योषित्सहस्राकुले तद् दानस्य फलं वदन्ति मुनयः पूर्वार्जितस्येदृशम् // srkk_27 //

दाता प्रियत्वम् उपयाति जनस्य शश्वत् संसेव्यते च बःउभिः समुपेत्य सद्भिः / कीर्तिश् च दिक्षु विसरत्य् अमलं यशो ऽस्य तत् तत् पदं समुपयाति विशारदो ऽसौ // srkk_28 //

भेदात् कायस्य देवेष्व् अविकलविविधोत्तप्तभोगास्पदेषु प्राप्योत्पत्तिं विचित्रस्तबककुसुमितस्फीतकल्पद्रुमेषु / उद्यानेषु प्रकामं सुचिरम् अतिसुखं नन्दनादिष्व् अखिन्नः प्राप्नोत्य् उत्कृष्टरूपामरयुवतिजनैः सेव्यमानः प्रदानात् // srkk_29 //

दानं नाम महानिधानम् अनुगं चौराद्यसाधारणं दानं मत्सरलोभदोषरजसः प्रक्षालणं चेतसः / संसाराध्वपरिश्रमापनयनं दानं सुखं वाहनं दानं नैकसुखोपधानसुमुखं सन्मित्रम् आत्यन्तिकम् // srkk_30 //

श्रोणीसंगतमेखलाः कलगिरो लीलाचलैकभ्रुवः कर्णासन्नविशालचारुनयनाः केशान्तसक्तस्रजः / यद् दास्यं स्वयम् अङ्गनाः सुकृतिनाम् आयान्ति पीनोरवस् तन् माहात्म्यम् उवाच संभृतफलं दानस्य शौद्धोदनिः // srkk_31 //

पर्यस्यत्सहकारभङ्गसुरभि प्रेङ्खन्निमग्नोत्पलं श्रीमत्काञ्चनभाजने विनिहुतं बन्धूकताम्रं मधु / कामिन्या शपथोपनीतम् असकृद् यत् पीयते कामिना हेतुं तत्र वदन्ति शुद्धमतयो दानं परं श्रेयसः // srkk_32 //

इति दानगुणान् निशम्य सौम्य प्रयतात्मा कुरु दान एव यत्नम् / त्रिभवोग्रमहाभये नराणां न हि दानात् परम् अस्ति बन्धुर् अन्यः // srkk_33 //

// इति दानकथा //

v. पुण्यकथा यद् दृश्यते जगति चारुतरं प्रियं वा रूपं कुलं प्रियजनो विभवाः सुखं वा / तत् पुण्यशिल्पिकृतम् एव वदन्ति सन्तः कल्याणकारिपुरुषस्य न पुण्यतुल्यम् // srkk_34 //

अत्युच्छ्रितोन्नतसितध्वजपङ्क्तिचित्रैर् नागाश्वपत्तिरथसंक्षुभितैर् बलौघैः / उद्धूतचामरविराजितगात्रशोभाः पुण्याधिकाः क्षितिभुजो भुवि संचरन्ति // srkk_35 //

कौशेयकाशिकदुकूलविचित्रवस्त्रा मुक्तावलीकनकरत्नविभूषिताङ्गाः / यत् के चिद् एव पुरुषाः श्रियम् उद्वहन्ति पुण्यस्य पूर्वचरितस्य कृतज्ञता सा // srkk_36 //

आयुः सुदीर्घं सुकुले च जन्म कान्तं वपुर् व्याधिभयं न चास्ति / धनं प्रभूतं परिवारसंपद् भवन्ति पुण्यस्य महाविपाकाः // srkk_37 //

यच् चक्रवर्ती प्रवरैस् तु रत्नैः सहस्रपुत्रैश् च समन्वितो ऽपि समुद्रसीमां बुभुजे धरित्रीं तत् पुण्यरत्नस्य फलं विशालम् // srkk_38 //

विचित्रपद्मासनमध्यसंस्थितः सुरासुरेन्द्रादिनमस्कृतः सदा / यद् ब्रह्मलोकं त्व् अभिभूय तेजसा ब्रह्मा सदा भाति तद् एव पुण्यतः // srkk_39 //

यद् देवनागासुरसिद्धसंघैर् गन्धर्वयक्षोत्तमकिन्नरैश् च / संपूज्यते देवगुरुः सदैव तत् पुण्यरत्नस्य फलं विशालम् // srkk_40 //

रूपं वीर्यं च शिल्पं च विहाय विवशा नराः / परलोकम् इतो यान्ति कर्मवायुभिर् ईरिताः // srkk_41 //

पुण्यं त्व् एकम् इहात्यन्तम् अनुगामि सुखोदयम् / पुण्यम् अन्यैर् अहार्यत्वाद् धनानां प्रवरं धनम् // srkk_42 //

ये मेरुम् अपि वेगेन विकिरन्ति दिशो दश / ते ऽपि पुण्यस्य भङ्गाय नालं प्रलयवायवः // srkk_43 //

संवर्तसलिलोद्वृत्तनिरङ्कुशविसर्पिणा/ पुण्यं न क्लेदम् आयाति चतुःसागरवारिणा // srkk_44 //

प्रदीप्तकिरणाङ्गारैः सप्तभिर् भास्करानलैः / क्षितौ वा दह्यमानायां पुण्यम् एकं न दह्यते // srkk_45 //

// इति पुण्यकथा //

vi. बिम्बकथा आढ्यो निर्नष्टशोकः क्षतसकलकलिर् लोचनानन्दपात्रं सौभाग्यश्रीनिधानं समुपचितबलाक्रान्तगात्रो यशस्वी/ तेजस्वी कान्तरूपः प्रवचनचतुरो दान्तसर्वेन्द्रियाश्वो व्यक्तो धीमान् प्रदाता भवति भगवतो बुद्धबिम्बं विधाय // srkk_46 //

यावन्तः परमाणवो भगवतः स्तूपेषु बिम्बेषु वा तत्कर्तुर् दिवि भूतले च नियतं तावन्ति राज्यान्य् अपि / रूपारूप्यसमाधिसंपद् अखिलं भुक्त्वा च सर्वं सुखम् अन्ते जन्मजराविपत्तिरहितं प्राप्नोति बौद्धं पदम् // srkk_47 //

द्वात्रिंशता भूषितचारुगात्रः सल्लक्षणैर् लक्षितचक्रवर्ती / भवेज् जिनो ऽन्ते जितदोषशत्रुः ताथागतीं यः प्रतिमां विधत्ते // srkk_48 //

इन्द्रियाणाम् अवैकल्यं स्त्रीत्वदुर्गतिदूरता / जन्म मानुष्यकं वंश उच्चैर् आदेयवाक्यता // srkk_49 //

जातिः श्रुतिः स्मृतिर् धैर्यम् अभिवाञ्छितसंपदः / स्थानेष्व् अभिनिवेशश् च रागादिभिर् अबाधना // srkk_50 //

संबोधिर् इति जायन्ते विशेषाः साधुसंमताः / विधाय बुद्धप्रतिमां स्तूपं वा प्राणिनां सदा // srkk_51 //

न याति दास्यं न दरिद्रभावं न प्रेष्यतां नापि च हीनजन्म / न चापि वैकल्यम् इहेन्द्रियाणां यो लोकनाथप्रतिमां करोति // srkk_52 //

// इति बिम्बकथा //

vii. स्नानकथा नानागन्धैः सुगन्धैः स्नपयति सुगतं पुष्पधूपाङ्गरागैर् यो वा पूजां करोति प्रमुदितमनसा श्रव्यवादित्रशब्दैः / मन्दाकिन्यां विजृम्भत्कनकमयसरोजस्य किञ्जल्करेणु- व्याप्तायां स्नाति सो ऽन्ते सकलकलिमलक्षालितो याति मोक्षम् // srkk_53 //

दिव्यस्त्रीपीनतुङ्गस्तनजघनघनाघातविक्षोभितायां जृम्भज्जाम्बूनदाब्जच्युतसुरभिरसोद्गारगन्धं क्षिपत्याम् / मन्दाकिन्यां सुरौघाः प्रतिदिनम् उदकक्रीडया यद् रमन्ते नानागन्धोदकेन स्नपनफलम् इदं बुद्धभट्टारकस्य // srkk_54 //

मृगमदचन्दनं विधुसुकुङ्कुमसेव्यरसं सुरभिमनोरमासितसितारुणपीतरुचि / स्नपनम् इदं य एव विदधाति मुनेर् मनुजः स भवति वीतमानसमलो जगुर् अस्तमलाः // srkk_55 //

// इति स्नानकथा //

viii. कुङ्कुमादिकथा मज्जद्वारविलासिनीकरकुचश्रोण्यूरुविस्फारितां यत् स्फीतस्फुटपङ्कजां सुरपतिर् मन्दाकिनीं गाहते / कान्ताभिः स्मरविह्वलाभिर् असकृल् लोकोत्तमायादरात् तद् गन्धोदकपाद्यधूपकुसुमस्रग्गन्धदानात् फलम् // srkk_56 //

यद् राजा चक्रवर्ती वियति गतघनैः कुङ्कुमाम्भःप्रवाहैः कर्पूरामोदवद्भिर् मलयजसुरभिश्लेषशीतैर् युतायाम् / गङ्गायाम् अङ्गसौख्यं परमम् अनुभवन् मोदते सुन्दरीभिस् तत् त्यागात् कुङ्कुमादेर् गुणमणिनिधये बुद्धभट्टारकाय // srkk_57 //

मृदङ्गवीणापटहप्रदानैः कृत्वा तु पूजां सुगतोत्तमानाम् / शृणोति शब्दान् सुरमानुषाणां श्रोत्रं च दिव्यं लभते विशिष्टम् // srkk_58 //

// इति कुङ्कुमादिकथा //

ix. छत्त्रकथा गजतुरगपदातिस्यन्दनैः सप्तरत्नैर् व्रजति सुतसहस्रैर् व्योम्नि यच् चक्रवर्ती / शशधरपरिवेषच्छत्त्ररुद्दार्कपादस् तद् अपि फलम् उदारं छत्त्रदानात् प्रसूतम् // srkk_59 //

वाचालप्रचलालिचक्रचरणव्यालोलपुष्पोत्करं नानावर्णसुगन्धिभूरिकुसुमन्यासेन चित्रीकृतम् / छत्त्रं चारुविचित्रपत्तसहितं चैत्याय यो यच्छति प्राप्नोति क्षितिपार्चितं स हि चतुर्द्वीपेश्वरत्वं ध्रुवम् // srkk_60 //

हेमच्छत्त्रतिरस्कृतार्ककिरणाः श्रीमद्विनीतद्विप- स्कन्धस्था बहुरत्नभूषणवराः शक्रर्द्धिविस्पर्धिनः / चातुर्द्वीपकचक्रवर्त्यवनिपा यद् यान्ति खे लीलया तत् ताथागतधातुचैत्यकुसुमच्छत्त्रप्रदानात् फलम् // srkk_61 //

// इति छत्त्रकथा //

x. धात्वारोपणकथा पदे सुगतसंपदां सपदि सत्प्रतिष्ठो भुवि प्रकाशितयशा भवत्य् अखिलसत्त्वधात्वाश्रयः / समुन्नततरस्थिरप्रकृतिसंपदा संश्रितो जिनप्रतिकृतौ जनेन यदि धातुर् आरोप्यते // srkk_62 //

शाक्रीं समन्ताद् अधिगम्य लक्ष्मीं द्वीपांश् च भुक्त्वा चतुरो नरेन्द्राः / अन्ते विशुद्धं पदम् आप्नुवन्ति धातोः समारोपणतो जिनस्य // srkk_63 //

दृश्यन्ते कान्तिमन्तः शशधरवदनाः सुभ्रुवो दीर्घनेत्रा मर्त्या यन् मर्त्यलोके वरकनकनिभाः क्षान्तिसौरत्ययुक्ताः / पृथ्वीं यच् चापि राजा जलनिधिवसनां पालयंश् चक्रवर्ती तत् सर्वं बुद्धबिम्बे भवति तनुभृतां धातुम् आरोप्य भक्त्या // srkk_64 //

// इति धात्वारोपणकथा //

xi. मण्डलकथा भवति कनकवर्णः सर्वरोगैर् विमुक्तः सुरमनुजविशिष्टश् चन्द्रवद् दीप्तकान्तिः / धनकनकसमृद्धो जायते राजवंशे सुगतवरगृहे ऽस्मिन् मण्डलं यः करोति // srkk_65 //

ते प्राप्नुवन्ति सहसैव जनाधिपत्यं दीर्घायुषो विविधरोगभयैर् विमुक्ताः / बुद्धस्य ये हि भुवनत्रयपूजितस्य कृत्वा भवन्ति कुसुमैः सह मण्डलानि // srkk_66 //

दानं गोमयम् अम्बुना च सहितं शीलं च संमार्जनं क्षान्तिः क्षुद्रपिपीलिकापनयनं वीर्यं क्रियोत्थापनम् / ध्यानं तत्क्षणम् एकचित्तकरणं प्रज्ञा सुरेखोज्ज्वला एताः पारमिताः षड् एव लभते कृत्वा मुनेर् मण्डलम् // srkk_67 //

दिव्यैः सुखैः सकलभोगवरैश् च युक्ता मर्त्या भवन्ति कनकाधिकचारुवर्णाः / पद्माननाः स्वविकलाङ्गविशालनेत्राः पुष्पैर् गणस्य विविधैर् वसुधां विचित्र्य // srkk_68 //

// इति मण्डलकथा //

xii. भोजनकथा कान्तापाणिसरोजपत्त्रविधृतां सद्वर्णगन्धोज्ज्वलां स्वाडुस्पर्शसुखां सुराः सुरपुरे यद् देववृन्दारकैः / भास्वत्काञ्चनभाजनेषु निहिताम् अश्नन्ति दिव्यां सुधां तद् बुद्धप्रमुखार्यसंघविषये न्यस्तान्नदानात् फलम् // srkk_69 //

मैत्र्या यः सह किंकरैः स्मररिपुं निर्जित्य वज्रासने क्लेशारीन् अपि यो दुरन्तविषयान् अन्तश्चरान् दुर्जनान् / स्कन्धारातिम् अपि प्रसह्य सुगतो मृत्युं च नीत्वा वशं प्राप्तः सर्वरसाग्रभोगवशितां सो ऽप्य् अन्नदानोदयात् // srkk_70 //

संपूर्णसर्वाङ्गसमन्वितं च श्रीमत्सुखाद्यप्रतिभानयुक्तम् / आयुर् बलं वर्णम् उदाररूपं प्राप्नोति विद्वान् अशनप्रदानात् // srkk_71 //

निर्जित्य शत्रून् बलवीर्ययुक्तान् लक्ष्मीं समासाद्य च ये नरेन्द्राः / स्वादूनि भोज्यानि समाप्नुवन्ति भोज्यप्रदानाद् धि सदा तद् एतत् // srkk_72 //

// इति भोजनकथा //

xiii. पानकथा प्रेङ्खन्नीलसरोजगर्भम् अमलं यत् पद्मरागारुणं काम्यं काञ्चनभाजने विनिहितं प्रालेयमिश्रं मधु / किंचित्ताम्रविलोचनप्रियतमाप्रत्यर्पितं पीयते संगीतध्वनिसंगतं नरवरैस् तत् पानदानात् फलम् // srkk_73 //

यद् वैडूर्येन्द्रनीलप्रवरमणिचितैर् भाजनैः शातकौम्भैर् देवा दिव्याङ्गनाभिः स्तनकलशभरव्याप्तवक्षःस्थलाभिः / पानं प्रीतिप्रसक्ताः सह मधु मधुरं माधवं वा पिबन्ति प्रोक्तं प्राज्ञैः फलं तद् गुणनिचितगणे पानदानस्य रम्यम् // srkk_74 //

यत् पानं वर्णगन्धप्रभृतिगुणयुतं कल्पितं तृड्विनाशि श्लेश्माघातोग्रवातप्रशमनचतुरं पिप्फलीखण्डचूर्णम् / ग्रीष्मे प्रालेयभिन्नं शशिकरसदृशे भाजने संस्कृतं तद् दत्त्वा संघाय भक्त्यामरभवनगतो दिव्यम् आप्नोति पानम् // srkk_75 //

मधुमधुरम् उदारम् आदरेण प्रवरगणाय ददाति पानकं यः / दिवि भुवि सकले स पानम् अग्र्यं पिबति चिरं प्रवराङ्गनोपनीतम् // srkk_76 //

श्रद्धाप्रसन्नमनसो भुवि ये मनुष्याः संघाय पानकवरं प्रदिशन्ति काले / संसारपर्वतदरीतटवाससंस्थास् ते प्राप्नुवन्ति सततं मधुरं सुपानम् // srkk_77 //

// इति पानकथा //

xiv. वस्त्रकथा ये नीलपीतहरितारुणशुक्लचित्रवर्णप्रभेदरचितोज्ज्वलवस्त्रमालाम् / यच्छन्ति लोकगुरवे सगणोत्तमाय ते प्राप्नुवन्त्य् अभिमतप्रवराम्बराणि // srkk_78 //

यः संघायाशेषगणानां प्रवराय श्राद्धो भक्त्या चीवरमालां प्रददाति / स प्राप्नोति ह्रीवसनं वस्त्रवरिष्ठं काषायं च क्लेशकषायप्रतिपक्षम् // srkk_79 //

दत्त्वा सत्पिङ्गचित्रस्तबकविरचिता नीलपीतावदातै रक्तैर् अन्यैश् च रम्यैः सुरुचिरवसनैश् चीवरैश् चारुमालाः / दिव्यं वामुक्तवस्त्रं सुगतसुतगणायाभिरूपो मनोज्ञो ह्रीवस्त्रालंकृतात्मा भवति पटुमतिः सर्वधर्मेश्वरः सः // srkk_80 //

// इति वस्त्रकथा //

xv. पुष्पादिकथा शक्राधिकाः प्रवरभोगसमन्वितास् ते पद्मेन्दुकान्तिवपुषो वरकीर्तियुक्ताः / शत्रून् विजित्य रभसा सततं भवन्ति संघस्य ये सुकुसुमैः प्रकिरन्ति पूजाम् // srkk_81 //

नीलोत्पलप्रचयतुल्यशरीरगन्धा विख्यातकीर्तिविमलायतचारुनेत्राः / रत्नोपमा भुवि चरन्ति मनुष्यभूता दत्त्वा जिने प्रवरधूपम् उदारगन्धम् // srkk_82 //

वैडूर्यमुक्तामणिभूषिताङ्गाः कौशेयवस्त्रावृतसर्वकायाः / नरोत्तमाः सर्वजनैर् उपेता भवन्ति बुद्धे सुरभिप्रदानात् // srkk_83 //

रोगादिभिः प्रबलदुःखकरैर् विमुक्ताः स्निग्धाननाः कनकतुल्यमनोज्ञवर्णाः / राज्यं हि ये विगतकण्टकम् आप्नुवन्ति भैषज्यदानविधिना तद् उशन्ति संघे // srkk_84 //

// इति पुष्पादिकथा //

xvi. प्रणामकथा यच् चक्रवर्ती क्षितिपप्रधानैः कृत्वाञ्जलिं कुण्डलचारुगण्डैः / भक्त्या स्वमूर्ध्ना बहु वन्द्यते तद् बुद्धप्रणामात् कथयन्ति तज्ज्ञाः // srkk_85 //

ये जातमात्राः प्रभुतां प्रयान्ति श्रेष्ठे कुले जन्म सदैव येषाम् / हस्त्यश्वयानैश् च परिभ्रमन्ति कृत्वा तु ते श्रेष्ठतरे प्रणामम् // srkk_86 //

प्रथयति यशो धत्ते श्रेयो विवर्धयति द्युतिं हरति दुरितं सर्वं सर्वं ह्य् अरातिम् अपाहते / सुगतिनियतां लोके नॄणां करोति च संततिं फलति च शिवायान्ते ऽवश्यं मुनीन्द्रनमस्क्रिया // srkk_87 //

चक्री नृपो यद् बलकीर्तियुक्तो द्वात्रिंशता लक्षणभूषिताङ्गः / संजायते वै क्षितिपप्रधानो बुद्धप्रणामाद् धि फलं तद् उक्तम् // srkk_88 //

एवं बहुगुणं मत्वा मत्वा कायं च भङ्गुरम् / बुद्धप्रणामात् को विद्वान् कायकर्मान्यद् आचरेत् // srkk_89 //

कस् तं न नमः कुर्याद् दृष्ट्वा दूरात् पुनर्भवाद् भीतः / कृत्वैकनमस्कारं भवपारम् अवाप यद्धेतोः // srkk_90 //

// इति प्रणामकथा //

xvii. उज्ज्वालिकादानकथा नानासारङ्गरूपप्रभवमृदुमहद्रोमसंश्लाघ्यवस्त्रा हेमन्ते गर्भगेहे प्रियतमवनिताबाहुयुग्मोपगूढाः / यत् क्रीडन्ति क्षितीशा विविधरसवरैर् अन्नपानैः समृद्धास् तत् स्याद् उज्ज्वालिकायाः फलम् अतिमधुरं भिक्षुसंघार्पितायाः // srkk_91 //

ज्वालातरङ्गविकसद्दहनोपगूढां भीमस्वनां शिशिरशीतविनाशकर्त्रीम् / उज्ज्वालिकां मुनिवरप्रवराय दत्त्वा दीप्तप्रभो भवति देवमनुष्यलोके // srkk_92 //

गन्धर्वासुरकिन्नरैः सहचरा देदीप्यमानानना विद्युज्ज्वालशरच्छशाङ्कसदृशाः कान्ताभिर् आलिङ्गिताः / स्वर्गे यद् विचरन्ति दीप्तवपुषो लीलायमानाः सुरास् तद् दत्त्वार्यगणाय शीतसमये चोज्ज्वालिकां श्रद्धया // srkk_93 //

जित्वा रिपून् ये गजवाजियुक्तान् पृथ्वीं समन्ताद् अनुशासयन्ति / दीप्तानना हेमविभूषिताङ्गा उज्ज्वालिकायाः फलम् एव तेषाम् // srkk_94 //

// इत्य् उज्ज्वालिकादानकथा //

xviii. प्रदीपकथा धराधरतिरस्कृतं परमदूरदेशस्थितं सुसूक्ष्मम् अपि वस्तु चातितिमिरोत्करैर् आवृतम् / कराग्र इव संस्थितं यद् अनिरुद्धभिक्षुर् दृशा ददर्श सुगतस्य दीपपरिबोधनात् तत् फलम् // srkk_95 //

बुद्धत्वं किल सुगतः प्रदीपकेन व्याकार्षीन् ननु नगरावलम्बिकायाः / को दद्याद् भगवति न प्रदीपमालां प्राप्त्यर्थं विमलमुनीन्द्रलोचनस्य // srkk_96 //

दूरं सूक्ष्मं व्यवहितं दृश्यं पश्यन्ति ये जनाः / जिनप्रदीपमालायास् तत् फलं मुनयो जगुः // srkk_97 //

दृश्यन्ते यत् क्षितीशाः शशधरवपुषो दीर्घनीलोत्पलाक्षा देवा यद् देवलोकं वरकनकनिभा भासयन्ति स्वकान्त्या / राजा यच् चक्रवर्ती मणिकिरणशतैर् भासयन् गां प्रयाति तत् सर्वं दीपदानाद् भवति तनुभृतां शाक्यसिंहाय भक्त्या // srkk_98 //

लोके यद् भान्ति मर्त्याः कुवलयनयनाः सुभ्रुवो हेमवर्णाः शक्रो यद् देवराजो दशशतनयनो भाति दिव्यासनस्थः / यद् ब्रह्मा वीतकामः प्रवरसुरनतो भाति दिव्ये विमाने दत्त्वा तद् दीपमालां प्रभवति सुफलं शास्तृचैत्ये नराणाम् // srkk_99 //

// इति प्रदीपकथा //

xix. विहारकथा सर्वर्तुरम्यवरहर्म्यतले नरेन्द्राः संगीतिगर्भजयजीवगिरा रमन्ते / शुद्धान्तवारवनिताभिर् अशीततायाश् चातुर्दिशार्ययतिसंघविहारदानात् // srkk_100 //

बुद्धप्रचोदनवचो ऽपि मुनेर् अशेषम् आरोच्य सार्ययतिसंघविहारहेतोः / यज् जाग्रतो ऽपि चरतः स्वपतः स्थितस्य पुण्याभिवृद्धिर् उपरिप्रभवाप्रमाणा // srkk_101 //

प्रज्ञावज्रप्रहारप्रविदलितकलिक्ष्माधरस्य प्रसादात् संघस्योद्दिश्य सर्वोपकरणसुभगं यो विहारं करोति / प्रासादे वैजयन्ते प्रवरमणिमये स्तम्भभित्तौ प्रियाभिः सार्धं सर्वर्तुरम्ये चिरम् अभिरमते देवलोके स एव // srkk_102 //

श्रीमद्वितानवरपङ्कजचित्रवस्त्रं नीलादिसंस्थगितभित्तिगृहं प्रधानम् / दत्त्वा गणाय गुणिने प्रवराय शाक्रं प्रासादरत्नम् अधिगच्छति वैजयन्तम् // srkk_103 //

// इति विहारकथा //

xx. शयनासनदानकथा पर्यङ्कविष्टरसमास्तृततूलिकासु सीमन्तिनीघनपयोधरपीडिताङ्गाः / संशेरते क्षितिभुजो निशि यैः प्रदत्तं शय्यासनं शमितदोषगणोत्तमाय // srkk_104 //

दिव्यस्त्रीचारिकाणां कलरवकलिते चित्रवस्त्रावृतायाम् शय्यायां रत्नमय्यां सुरभिपरिमलामोदवत्यां महत्याम् / कान्ताबाहूपधानश् चिरं अमरपुरे निर्भयस् तत्र शेते यत् तच् छय्यासनानां फलम् इदम् उदितं भिक्षुसंघाय दानात् // srkk_105 //

कर्पूरचन्दनवरागुरुलिप्तगात्रा दिव्याङ्गनास्तनयुगान्तरवर्तिदेहाः / नित्यं स्वपन्ति वरवस्त्रसुतूलिकायां स्तूपाय चात्र शयनासनदानतस् तत् // srkk_106 //

// इति शयनासनदानकथा //

xxi. क्षेत्रकथा यद् द्वीपांश् चतुरो विजित्य रभसाद् यातो मघोनः पुरं मान्धाता त्रिदशाधिपाच् च मुदितो लेभे यद् अर्धासनम् / सप्ताहं च हिरण्यवृष्टिर् अतुलायातास्य यन् मन्दिरे तत् पात्रप्रतिपादितस्य महतो दानस्य चित्रं फलम् // srkk_107 //

तच् च पात्रं चतुर्धा तु गतिदुःखादिभेदतः / पृथक् पृथक् फलं तस्माद् विशिष्टं जायते नृणाम् // srkk_108 //

वृत्ताननाः कुवलयेन्दुसमानवर्णा मर्त्याः सदा विमलदृष्टिविशालवक्षाः / दानान् मनुष्यगतिकेषु समाप्नुवन्ति रम्याणि यानशयनासनभोजनानि // srkk_109 //

ग्लानेषु यन् नरवराः प्रदिशन्ति दानं दीनेषु दुर्बलधनेषु कृपान्विता ये / लक्ष्मीं हि ते समधिगम्य नरेन्द्रतुल्याः क्रीडन्ति नित्यमुदिताः सह पुत्रभृत्यैः // srkk_110 //

चन्द्राननाः प्रवरदेहविशालनेत्रा बालार्कतुल्यवपुषः शुभकीर्तियुक्ताः / राज्यं नरा विगतशत्रुभयं लभन्ते सर्वं हि तत् स्वगुरुमातृजनेषु दानात् // srkk_111 //

यद् गच्छन्ति क्षितीशा हयरथकरिभिर् वन्द्यमाना जनौघैश् छत्त्रैः सौवर्णदण्डैः शशिकरसदृशै रुद्धतीक्ष्णार्कपादः / राजा यच् छक्रवर्ती वरनृपतिशतैर् याति सार्धं पृथिव्यां क्षेत्रे सम्यक् तद् एतत् प्रवरगुणफलं शोधिते दानबीजात् // srkk_112 //

मान्धाता मुद्गदानात् क्षितिपतिर् अभवत् पांशुदानाद् अशोको राजा वै कप्फिणाख्यस् त्रिदशपतिर् अभूत् पञ्चसारप्रदानात् / चित्राख्यः क्षीरदानान् मधु पनसयुतं क्षीणदोषाय दत्त्वा प्राप्तं वै क्ष्मापतित्वं सुरपतिभवने सिंहनाम्नाधिपत्यम् // srkk_113 //

दत्तं बह्व् अपि नैव तद् बहुफलं सत्पात्रहीनं धनं क्षिप्तं बल्बजकण्टकाकुलतले क्षेत्रे क्षिते बीजवत् / रागद्वेषतमोमलव्यपगते पात्रे गुणालंकृते दानं स्वल्पम् अपि प्रयाति बहुतां न्यग्रोधबीजं यथा // srkk_114 //

// इति क्षेत्रकथा //

xxii. विचित्रकथा यो धर्मरत्नं लिखतीह नित्यं शृणोति तच् चिन्तयते सदैव / संभावनां वा यदि चात्र कुर्याज् जातिस्मरत्वं लभते स नित्यम् // srkk_115 //

यद् देवलोके वरकल्पवृक्षाः सर्वार्थसंसिद्धिकरा भवन्ति / देवोत्तमानां सुखहेतुभूतास् तत् गोप्रदानस्य फलं विशालम् // srkk_116 //

यद् गर्भे परिपुष्टिम् एति शुचिभिः प्रोन्नीयमानो रसैर् बाल्ये यन् मधुसर्पिषी च पिबति क्षीरं च काले पुनः / भिन्नेन्दीवरकेसरद्युतियुतं पानं च यद् यौवने वृद्धत्वे च यथेप्सितं वररसं तद् गोप्रदानोद्भवम् // srkk_117 //

सिंहासनं प्रमुदितो रुचिरं गणाय भक्त्या ददाति विधिवत् खलु यः स दाता / सिंहासनानि लभते प्रवराण्य् अभेद्यं वज्रासनं च सुरपन्नगसिद्धवन्द्यम् // srkk_118 //

सौवर्णपात्रे सततं नरेन्द्रा यत् क्षीरम् अश्नन्ति रसादियुक्तम् / लक्ष्मीसमृद्धाश् च नरीर् लभन्ते पद्माननास् तन् महिषीप्रदानात् // srkk_119 //

यानप्रदानेन सदातुराणां सुदुर्बलानां वहनेन चैव / संमाननां वै कुरुते गुरूणाम् ऋद्धिं समाप्नोति नरस् तु तेन // srkk_120 //

अश्वैर् विचित्रैः सततं वहन्ति सुवर्णपत्त्रच्छुरितैर् नरेन्द्राः / ऋद्ध्या च गच्छन्ति सुदूरदेशं यानप्रदानात् तु तद् एव मर्त्याः // srkk_121 //

हारार्धहारैः कटकैर् उपेताः क्रीडन्ति देवेषु मनोज्ञवर्णाः / सार्धं हि यत् तत् त्रिदशाधिपेन निःसङ्गदानात् प्रवदन्ति सन्तः // srkk_122 //

भीतान् समाश्वासयते सदैव धीमान् नरो वाक्प्रतिपादनेन / सर्वैर् न मारैः परिभूयते ऽसौ वाक्यं च नित्यं मधुरं शृणोति // srkk_123 //

यद् अर्हयन्तीह जिनस्य वाक्यैः क्लेशारिभङ्गैर् भुवि धर्मधातुम् / संसारसौख्यं त्व् अनुभूय सर्वं धर्मेश्वरत्वं प्रवरं लभन्ते // srkk_124 //

प्रतिश्रयं ते प्रदिशन्ति सन्तः सर्वत्र काले श्रमपीडितानाम् / ते यान्ति नाकं सततं प्रहृष्टाः शक्रेण सार्धं च सदा रमन्ते // srkk_125 //

ये रोपयन्तीह सुकाननानि वृक्षांश् च पुष्पाणि च गन्धवन्ति / च्युत्वापि ते यान्ति दिवं मनुष्या उद्यानमालाद्युपभोगयुक्ताः // srkk_126 //

कुर्वन्ति सेतुं विषमे प्रदेशे पानीयमध्ये ऽपि च ये मनुष्याः / स्वर्गं सदा भोगसमन्वितं हि यान्त्य् उत्तमं ते वरहेमगात्राः // srkk_127 //

वापीतडागानि सुशोभनानि कृत्वा नराः स्वर्गम् अवाप्नुवन्ति / इहैव लोके च मनुष्यभूता राज्यानि रम्याणि सुखावहानि // srkk_128 //

कूपान् मठान् सत्त्वसमाश्रयांश् च वातातपत्राणनिमित्तभूतान् / ये कारयन्ति प्रवरान् मनुष्यास् ते देवभूताः सुखिनो भवन्ति // srkk_129 //

छत्त्राणि ये वा प्रतिपादयन्ति सूर्यांशुतापेन सुदुःखितेषु / छत्त्रोपगास् ते जितशत्रुसंघा भवन्ति नित्यं वरसौख्ययुक्ताः // srkk_130 //

पादाश्रयं चित्रम् उपानहौ च सर्वेषु सत्त्वेषु दिशन्ति भक्त्या / यानोत्तमैस् ते सुचिरं प्रयान्ति देवेषु मर्त्येसु सदोपपन्नाः // srkk_131 //

शंसन्ति ये जिनवरं गुणकीर्तनेन कायप्रणामक्रियया च गुरूंश् च सर्वान् / संमाननां गुरुकुलात् समवाप्नुवन्ति जातिं तथैव वचनप्रतिसंविदं च // srkk_132 //

मृदङ्गवीणापटहादिभिर् ये कुर्वन्ति पूजां सुगतोत्तमानाम् / मनुष्यभूताः सुमनोज्ञवाक्याः शृण्वन्ति शब्दान् सुमनोज्ञरूपान् // srkk_133 //

यष्टिं समारोपयति प्रहृष्टश् छत्त्रं च घण्टां सुगतस्य चैत्ये / छत्त्रावलीं वा कुरुते स तेन लक्ष्मीं समाप्नोति नरो विशालाम् // srkk_134 //

मनुष्यभूतो भुवि यः समन्ताद् ईशत्वम् आप्नोति बलेन युक्तः / केयूरमुक्ताभरणैर् उपेतो भूमिप्रदानात् तद् उशन्ति सन्तः // srkk_135 //

बिम्बं करोति प्रवरं जिनस्य स्तूपं च वा छत्त्रवरैर् उपेतम् / धातुं समारोपयतीह यश् च स्वर्गं समाप्नोति नरस् तु तेन // srkk_136 //

ये बुद्धम् उद्दिश्य महान्ति नित्यं कुर्वन्ति मृद्गोमयलेपनानि / पुष्पं फलं भोजनपानकं वा यच्छन्ति ते राजबलं लभन्ते // srkk_137 //

दीपान् उदारान् विविधांश् च गन्धान् पुष्पाणि धूपं गुडपानकं वा / दिशन्ति संघस्य तथा च हेम भवन्ति ते देवसुखेन युक्ताः // srkk_138 //

स्तूपाङ्गनं धातुवरं विहारं ये शोधयन्तीह नराः प्रयत्नैः / निर्माल्यम् एभ्यश् च समुद्वहन्ति ते हेमवर्णाः सुदृशो भवन्ति // srkk_139 //

उज्ज्वालिकां ये प्रदिशन्ति सद्भ्यः शीतागमे वस्त्रम् अथापि गेहम् / पानं विचित्रं वरकन्यकां वा ते जन्मभूमौ सुखिनो भवन्ति // srkk_140 //

दीर्घायुर् एव भुवि सर्वरुजा विमुक्तः प्राप्नोति सौक्ःयम् अतुलं सततं प्रहृष्टः / देवोद्भवानि विविधानि सुखानि भुङ्क्ते प्राणातिपातविरतः खलु यस् तु विद्वान् // srkk_141 //

दृष्ट्वा परस्य विभवं न करोति चौर्यं गुप्तिं च यः प्रकुरुते परिरक्षणार्थम् / प्राप्नोत्य् असौ द्रविणसंपदम् अप्रमेयां सर्वैस् तु तस्करनृपादिशतैर् अहार्याम् // srkk_142 //

दारान् परस्य परिवर्जयतीह यो ऽसौ दारान् असौ लभत एव मनोज्ञरूपान् / शत्रूद्भवो न हि जनस्य कदा चिद् एव लोकस्य वै भवति विश्वसनीय एव // srkk_143 //

नीलोत्पलस्यैव यथा हि गन्धो मनोज्ञरूपः सततं प्रवाति / तद्वन् मनुष्यस्य हि वाति गन्धो मुखाद् असत्यं तु न वक्ति यश् च // srkk_144 //

सन्मित्रसम्धिं नृपतेश् च पूजां भक्त्यान्वितं पुत्रकलत्रभृत्यम् / भोगान् उदारान् सुखम् अप्रमेयं प्राप्नोति नित्यं पिशुनाद् विमुक्तः // srkk_145 //

आनन्दशब्दं मधुरं शृणोति वाक्यानि नित्यं सुमनोज्ञकानि / देवेषु मर्त्येषु च जायते ऽसौ पारुष्यवाक्याद् विरतो नरो यः // srkk_146 //

धर्मार्थसत्यनिरता खलु यस्य वाणी लोके सदा प्रियतमा भवतीह नित्यम् / संपूजनां स लभते बहुरत्नजातैर् यायाच् च्युतो विबुधलोकम् अनन्तसौख्यम् // srkk_147 //

स तीव्ररागो भवतीह नैव भोगैर् उदारैः सततं च युक्तः / आदेयवाक्यः पृथुकीर्तियुक्तः परस्वतृष्णाविरतो हि यो वै // srkk_148 //

प्रासादिकत्वं लभते स नित्यं स्फीतं सुखं राज्यधनादि लोके / ब्रह्मत्वम् आसादयतीह सम्यङ् मैत्रस्य चित्तस्य वशान् मनुष्यः // srkk_149 //

स्वर्गापवर्गं समवाप्तुकामैर् नरैस् तु नित्यं समुपार्जनीया / अस्तित्वदृष्टिः परमा हि यस्मात् सर्वस्य सा वै कुशलस्य मूलम् // srkk_150 //

श्रद्धानिराकृतमतेर् न विरोहतीह पुण्यं ह्य् उदारभुवनत्रयसौख्यकारि / तस्मान् नरेण विदुषा सततं निषेव्या श्रद्धा समस्तगुणरत्ननिधानभूता // srkk_151 //

श्रद्धा शुभस्य जननी जननी यथैव सैवादितो मनसि साधुजनैर् निवेश्या / श्रद्धाकरेन रहितो न हि बोधिपक्षसद्धर्मरत्ननिकरग्रहणे समर्थः // srkk_152 //

भ्रष्टो यथाधिपत्याद् ऐश्वर्यफलानि न ह्य् अवाप्नोति / श्रद्धेन्द्रियविभ्रष्टो न तथार्यफलान्य् अवाप्नोति // srkk_153 //

तस्मान् नरेण विदुषा सुगतादिकेषु कार्यं मनःप्रसदनं सततं हितेषु / निःशेषदोषशमनाय न चान्यद् अस्ति श्रद्धा यथा दहति दोषगणं समस्तम् // srkk_154 //

दीनाः कुवासवो मूढाः कपालाङ्कितपाणयः / दर्शयन्त्य् एव लोकस्य ह्य् अदातुः फलम् ईदृशम् // srkk_155 //

दग्धस्थूणसमुच्छ्रयाः प्रतिगृहं प्रेतोपमा भैक्षुकाः शश्वत् क्षुद्विहता भ्रमन्ति यद् अमी देहीति बाहूच्छ्रिताः / दूरोपद्रुतसारमेयनिवहा व्यावृत्य तिष्ठन्त्य् अपि प्रायो ऽल्पं सकृद् अप्य् अमीभिर् अशनम् दत्तं न कस्मै चन // srkk_156 //

सूचीमुखाः कुहरनेत्रविशुष्कगात्राः केशाम्बरा रविकरैः परिपीतभासः / प्रेताः सदा सलिललालसया यद् आर्तास् तत् पानदानविकलस्य फलं वदन्ति // srkk_157 //

दानं सर्वसुखं महाभयहरं भाग्यं महच् चार्थदं नानाकारविशालकौशलपदं सर्वैर् गुणालंकृतम् / तस्माद् दानम् अनेकदोषशमनं संसारघोरापहं क्षुत्तृष्णादिसुशोषणं शुभकरं कुर्युर् नरा यत्नतः // srkk_158 //

// इति विचित्रकथा //

संग्रहश्लोकाः पुण्योत्साहनं श्रवणं दुर्लभं त्यागपुण्ययोः / बिम्बं स्नानं तथा गन्धश् छत्त्रं धातोश् च रोपणम् // 1 //

मण्डलं भोजनं पानं वस्त्रं पुष्पादिवर्णनम् / प्रणामोज्ज्वालिकादीपविहारशयनासनम् // 2 //

क्षेत्रं विचित्रं चैवान्त इत्य् एता बहुधा भृशम् / कथा द्वाविंशतिः प्रोक्ता भूयो दानस्य वर्णने // 3 //

xxiii. शीलकथा यथाम्बुपूर्णः सभुजङ्गमो ह्रदः प्रफुल्लशाखश् च सकण्टको द्रुमः / श्रुतेन वित्तेन कुलेन चान्वितस् तथाविधः शीलपराङ्मुखो जनः // srkk_159 //

वरं दरिद्रो ऽपि सुशीलवान् भवेन् न चार्थवान् अप्य् अनलंकृतो गुणैः / दरिद्रभावे ऽपि हि सज्जनः स्तुतो रसो गुणानाम् अमृताद् विशिष्यते // srkk_160 //

संमानयन्ति गुरवो गुणवन्तम् आर्यं तेजस्विनो ऽपि धनिनो ऽपि मनस्विनो ऽपि / तस्मान् नरो नरपतेर् अपि यः सकाशात् संमानम् इच्छति स रक्षतु शीलम् एव // srkk_161 //

लोके सुखं विषयजं सभयं सवैरं धर्मात्मनः कृतमतेः सुखम् उत्तमं तु / तस्मान् नरः सुखम् उदारम् अहार्यम् आर्यं यः प्राप्तुम् इच्छति स रक्षतु शीलम् एव // srkk_162 //

यो भ्रष्टशीलविनयस्य विनाशकाले त्रासः समाविशति शीलवतो न सो ऽस्ति / तस्मात् प्रहृष्टविनयः परलोकम् अन्ते यो गन्तुम् इच्छति स रक्षतु शीलम् एव // srkk_163 //

शीलेन निश्चयदृढेन दिवं प्रयाति नात्मक्लमेन न कुदृष्टिकृतैर् विमार्गैः / तस्माद् ऋते ऽपि वनवासम् ऋते ऽपि लिङ्गं यः स्वर्गम् इच्छति स रक्षतु शीलम् एव // srkk_164 //

शीलं विनाशहरणावरणादिरक्षा शीलं धनं परमम् आर्यम् अहार्यम् अन्यैः / शीलं स्थिरं व्युपशमे ऽप्य् अनुगामि मित्रं शीलं विभूषणम् ऋते ऽपि विभूषणेभ्यः // srkk_165 //

न ह्य् अस्ति शीलसदृशं हितकारि मित्रं स्निग्धाशयो न खलु शीलसमो ऽस्ति बन्धुः / माता पिता च तनयाय विधातुम् इच्छेद् यः शीलम् ऊर्जितफलं हितम् आदधातु // srkk_166 //

// इति शीलकथा //

xxiv. क्षान्तिकथा सर्वम् एतत् सुचरितं दानं सुगतपूजनम् / कृतं कल्पसहस्रैर् यत् प्रतिघः प्रतिहन्ति तत् // srkk_167 //

न च द्वेषसमं पापं न च क्षान्तिसमं तपः / तस्मात् क्षान्तिं प्रयत्नेन भावयेद् विविधैर् नयैः // srkk_168 //

मनः शमं न गृह्णाति न प्रीतिसुखम् अश्नुते / न निद्रां न धृतिं याति द्वेषशल्ये हृदि स्थिते // srkk_169 //

न द्विषन्तः क्षयं यान्ति यावज्जीवम् अपि घ्नतः / क्रोधम् एकं तु यो हन्यात् तेन सर्वद्विषो हताः // srkk_170 //

विकल्पेन्धनदीप्तेन जन्तुः क्रोधहविर्भुजा / दहत्य् आत्मानम् एवादौ परं धक्ष्यति वा न वा // srkk_171 //

जरा रूपवतां क्रोधः तमश् चक्षुष्मताम् अपि/ वधो धर्मार्थकामानां तस्मात् क्रोधं निवारयेत् // srkk_172 //

मत्कर्मचोदिता ह्य् एते जाता मय्य् अपकारिणः / येन यास्यन्ति नरकान् मयैवैते हता ननु // srkk_173 //

एतान् आश्रित्य मे पापं क्षीयते क्षमतो बहु / माम् आश्रित्य तु यान्त्य् एते नरकान् दीर्घवेदनान् // srkk_174 //

अहम् एवापकार्य् एषां ममैते चोपकारिणः / कस्माद् विपर्ययं कृत्वा खलचेतः प्रकुप्यसि // srkk_175 //

मुख्यं दण्डादिकं हित्वा प्रेरके यदि कुप्यसि / द्वेषेण प्रेरितः सो ऽपि द्वेषे द्वेषो ऽस्तु मे वरम् // srkk_176 //

// इति क्षान्तिकथा //

xxv. वीर्यकथा वीर्यं हि सर्वगुणरत्ननिधानभूतं सर्वापदस् तरति वीर्यमहाप्लवेन / नैवास्ति तज् जगति वस्तु विचिन्त्यमानं नावाप्नुयाद् यद् इह वीर्यरथाधिरूढः // srkk_177 //

युद्धेषु यत् करितुरङ्गपदातिमत्सु नाराचतोमरपरश्वधसंकुलेषु / हत्वा रिपूञ् जयम् अनुत्तमम् आप्नुवन्ति विस्फूर्जितं तद् इह वीर्यमहाभटस्य // srkk_178 //

अम्भोनिधीन् मकरवृन्दविघट्टिताम्बूत्तुङ्गाकुलाकुलतरङ्गविभङ्गभीमान् / वीर्येण गोष्पदम् इव प्रविलङ्घ्य शूराः कुर्वन्त्य् अनर्घगुणरत्नधनार्जनानि // srkk_179 //

रागादीन् उरगान् इवोग्रवपुषो विष्कम्भवीर्यान्विताः शीलं सज्जनचित्तनिर्मलतरं सम्यक् समादापयन् / मर्त्याः कान्ततरेषु मेरुशिखरोपान्तेषु वीर्यान्विता मोदन्ते सुरसुन्दरीभुजलतापाशोपगूढाश् चिरम् // srkk_180 //

यद् देवा वियति विमानवासिनो ये निर्द्वन्द्वाः समनुभवन्ति सौमनस्यम् / अत्यन्तं विपुलफलप्रसूतिहेतोर् वीर्यस्य स्थिरविहितस्य सा विभूतिः // srkk_181 //

// इति वीर्यकथा //

xxvi. ध्यानकथा क्लेशारिवर्गं त्व् अभिभूय धीराः संबोधिलक्ष्मीपदम् आप्नुवन्ति / बोध्यङ्गदानं प्रदिशन्ति सद्भ्यो ध्यानं हि तत्र प्रवदन्ति हेतुम् // srkk_182 //

जन्मप्रबन्धकरणैकनिमित्तभूतान् रागादिदोषनिचयान् प्रविदार्य सर्वान् / आकाशतुल्यमनसः समलोष्टहेमा ध्यानाद् भवन्ति मनुजा गुणहेतुभूताः // srkk_183 //

जित्वा क्लेशारिवृन्दं शुभबलमथने सर्वथालब्धलक्ष्यं प्राप्ताः संबोधिलक्ष्मीं प्रवरगुणमयीं दुर्लभाम् अन्यभूतैः / सत्त्वे ज्ञानाधिपत्यं विगतरिपुभयाः कुर्वते यन् नरेन्द्रा ध्यानं तत्रैकहेतुं सकलगुणनिधिं प्राहुर् आर्या गुणौघाः // srkk_184 //

मोहान्धकारं प्रविदार्य शश्वज् ज्ञानावभासं कुरुते समन्तात् / संबुद्धसूर्यः सुरमानुषाणां हेतुः स तत्र प्रवरः समाधिः // srkk_185 //

// इति ध्यानकथा //

xxvii. प्रज्ञाकथा प्रज्ञाधनेन विकलं तु नरस्य रूपम् आलेख्यरूपम् इव सारविहीनम् अन्तः / बुद्ध्यान्वितस्य फलम् इष्टम् उदेति वीर्याद् वीर्यं तु बुद्धिरहितं स्ववधाय शत्रुः // srkk_186 //

यो ऽनेकजन्मान्तरितं स्वजन्म भूतं भविष्यत् कुलनामगोत्रैः / मध्यान्तविद्यो ऽपि जनः प्रवेत्ति प्रज्ञाबलं तत् कथयन्ति तज्ज्ञाः // srkk_187 //

यद् बुद्धो मर्त्यलोके मलतिमिरगणं दारयित्वा महान्तं ज्ञानालोकं करोति प्रहरति च सदा दोषवृन्दं नराणाम् / आदेष्टा चेन्द्रियाणां परमनुजमनो वेत्ति सर्वैः प्रकारैः प्रज्ञां तत्रापि नित्यं शुभवरजननीं हेतुम् उत्कीर्तयन्ति // srkk_188 //

कार्यार्णवे चापि द्र्धं निमग्नाः संग्राममध्ये मनुजाः प्रधानाः / प्रज्ञावशात् ते विजयं लभन्ते प्रज्ञा यतः सा शुभहेतुभूता // srkk_189 //

तस्मात् सर्वगुणार्थसाधनकरी प्रज्ञैव संवर्ध्यतां न प्रज्ञाविकला विभान्ति पुरुषाः प्रातः प्रदीपा इव / [मत्वैवं स्वपरात्मभद्रचरणे सद्धर्मसंसाधने जित्वा क्लेशगणाञ् छुभार्थनिरताः क्रीडन्तु धर्मार्थिनः //] 190 //

// इति प्रज्ञाकथा //

स्वर्गापवर्गगुणरत्ननिधानभूता एताः षड् एव भुवि पारमिता नराणाम् / ज्ञात्वा नरः स्वहितसाधनतत्परः सन् कुर्यान् न कः सततम् आसु दृढं प्रयत्नम् // srkk_191 //

// इति पारमितापरिकथा सुभाषितरत्नकरण्डके समाप्ता //

कृतिर् आचार्यशूरस्य //