रत्नमालावदान

त्रिरत्नभजनोद्भूतं पुण्यमहत्तरं बहु / यथेछाबोधिसंभारपूरणं निर्वृतिं प्रदं // rm_22.69{69} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे ऽनुमोदिताः / त्रिरत्नभजनं कर्तुं प्राभ्यनन्दन् सदापि ते // rm_22.70{70} //

तदा सा दासिकाप्य् एवं शास्त्रा व्याकृतम् आत्मनः / श्रुत्वाभिनंदिता भूयो ननाम तं मुनीश्वरं // rm_22.71{71} //

ततः सा स्वामिना दत्तं द्रव्यम् आदाय सत्वरा / तद् अर्हभोजनैः पूर्णं पात्रं कृत्वा मुदाचरत् // rm_22.72{72} //

तत्र सा मुदिता तस्मै मुनीन्द्राय प्रदापयत् / सांजलिः प्रणतिं कृत्वा स्वगेहं समुपाचरत् // rm_22.73{73} //

ततः स भगवान् पृष्टे पिण्डपात्रं तयार्चितं / ससंघं स्वाश्रमे गत्वा व्यहरद् धर्मम् आदिशत् // rm_22.74{74} //

तत्र सा दासिका भद्रा त्रिरत्नं शरणं गता / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं प्राभजन् सर्वदा मुदा // rm_22.75{75} //

एवं मे गुरुणाख्यातं श्रुतं मयात्र कथ्यते / तथा त्वम् अपि राजेंद्र त्रिरत्नं सर्वदा भज // rm_22.76{76} //

तथा राजं प्रजाश् चापि बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयस्व समाहितः // rm_22.77{77} //

तथा तं मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_22.78{78} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूमिपः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_22.79{79} //

इदं नरा ये चि च गंधमादनावदानम् अत्र प्रथितं प्रसादिताः / शृण्वन्ति ये चापि निशामयन्ति सर्वे सुखाढ्याः प्रचरन्ति सद्गतौ /

++ इति रत्नावदानतत्वे गंधमादनावदानं समाप्त ++

xxiii pretikāyāḥ kathā अथाशोको महाराजः सांजलिः संप्रमोदितः / उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_23.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_23.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हं महामतिः / उपगुप्तो नरेंद्रं तैः समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_23.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा बुद्धानुमोदय // rm_23.4{4} //

पुरा स भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_23.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिश् च चैलकैः / उपासकैः शुभाचारैर् उपासिकागणैर् अपि // rm_23.6{6} //

बोधिसत्वैर् महासत्वैः संबोधिचारिकोद्यमैः / तथान्यैस् तीर्थिकैश् चापि संबुद्धगुणवांछिभिः // rm_23.7{7} //

राजगृहपुरोपान्ते वेणुवने मनोरमे / जिनाश्रमे महोद्याने करंदकनिवापके // rm_23.8{8} //

सर्वसत्वहितार्थेन बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मदेशनां कुर्वन् विजहार विरोचयन् // rm_23.9{9} //

तत् सद्धर्मदेशनां श्रोतुं तत्र सर्वे समागताः / देवा दैत्याश् च नागेन्द्रा यक्षगंधर्वकिन्नराः // rm_23.10{10} //

ग्रहा विद्याधराः सिद्धा लोकपालगणा अपि / ऋषयो ब्राह्मणाश् चापि राजानः क्षत्रियात्मजाः // rm_23.11{11} //

वैश्याश् च मंत्रिणो ऽमात्या गृहाधिपा महाजनाः / पौरिकाः सार्थवाहाश् च वणिजः शिल्पिनो ऽपि च // rm_23.12{12} //

ग्राम्या जानपदाश् चापि तथा कार्पटिकादयः / सर्वे ते समुपायातास् तत्राश्रमे उपाविशन् // rm_23.13{13} //

तत्र सभासनासीनं श्रीघनं तं मुनीश्वरं / व्यामप्रभाविरोचं तं भिक्षुसंघैः पुरस्कृतं // rm_23.14{14} //

दृष्ट्वा ते मुदिताः सर्वे प्रणत्वा समुपागताः / कृत्वा प्रदक्षिणान्य् एनं समानर्चु यथाक्रमं // rm_23.15{15} //

ततस् सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समंततः / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_23.16{16} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वान्स् तान् समुपाशृतान् / आर्य्यसत्यं समार्गांगं सद्धर्मं समुपादिशन् // rm_23.17{17} //

तात् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे ते संप्रबोधिताः / धर्मविशेषम् आज्ञाय बोधिचर्यां समीछिरे // rm_23.18{18} //

तदैकस्मिन् दिने भिक्षुर् आयुष्मान् नारदाभिधः / भिक्षार्थं पात्रम् आदाय राजगृहपुरे ययौ // rm_23.19{19} //

तत्र स नारदो भिक्षुः पिंडार्थं समुपाचरन् / गृहस्थेन समालोक्य नीत्वा गेहे मुदासने // rm_23.20{20} //

प्रतिस्थाप्य समभ्यर्च्य सुप्रणीतरसान्वितैः / तीलोदनैः सुधाकल्पैः पानैश् च प्रतिपूजितः // rm_23.21{21} //

तद् भुक्त्वा स यतिस् तुष्टो दत्वा तस्मै शुभाशिषं / समुत्थाय ततो ऽरण्ये विहर्त्तुं निर्जने ऽचरत् // rm_23.22{22} //

तत्र स नारदो योगी गृध्रकूटनगान्तिके / ददर्श प्रेतिकाम् एकां राक्षसीम् इव भीषणां // rm_23.23{23} //

वृक्षमूले स्थितां रक्तविन्दुव्याप्ताम्वरावृतां / अस्थिशकलसंकीर्णे प्रेतालये निवासिनीं // rm_23.24{24} //

स्वात्मजान् अपि भक्षन्तीं क्षुत्पिपासाग्निदाहिनां / कृशाङ्गीं विकृताकारां कर्वुरमुक्तकेशिनीं // rm_23.25{25} //

दृष्ट्वा स नारदस् तत्र समुपासृत्य तत् पुरः / प्रेतिकां तां समालोक्य पप्रछैवं पुराकृतं // rm_23.26{26} //

किं त्वया प्रकृतं घोरं पातकं पूर्वजन्मसु / येनैवं दुःसहम् अनुभवसि सांप्रतं // rm_23.27{27} //

इति तेनार्हता पृष्टे प्रेतिका सा रुदन्त्य् अपि / नारदं तं यतिं दृष्ट्वा शनैर् एवम् अभाषत // rm_23.28{28} //

भदन्त किं मया ह्य् अत्र वक्ष्यते यत् पुराकृतं / दिवारात्रौ पंचपुत्रान् प्रसूता मे प्रभक्षिता // rm_23.29{29} //

तेनापि न संतुष्टा बुभुक्षिता प्रवर्द्धते / तद् भवांस् तं जगद्विज्ञं पृछता मत्पुराकृतं // rm_23.30{30} //

स मुनीन्द्रो जगच्छास्तादिशेत् ते ऽस्मत्पुराकृतं / आदित्ये हि समुद्याते दीपेन किं प्रयोजनं // rm_23.31{31} //

तथास्मत्प्रकृतं पापं श्रुत्वान्येन नरादयः / सत्वाः संत्रसिता एवं कुर्यु न के चन // rm_23.32{32} //

सर्वे ते ऽपि दिशेत् पापान् विरम्य शीलसंवृताः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा प्रभजेयुः सदाद्रिताः // rm_23.33{33} //

इति तयोदितं श्रुत्वा नारदः स प्रबोधितः / तथेति सहसा गत्वा तत्र वेणुवने ऽसरत् // rm_23.34{34} //

तदा स भगवांस् तत्र ध्यानालयात् समुत्थितः / सभामध्यासनासीनः सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_23.35{35} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र नारदः सत्वरान्वितः / दूरात् तं श्रीघनं पश्यन् सहसा समुपाचरन् // rm_23.36{36} //

तम् एव समुपायातं नारदं स मुनीश्वरः / दृष्ट्वारात् समुपामंत्र्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_23.37{37} //

एहि ते स्वागतं भिक्षो कुतस् त्वं समुपागतः / किम् अर्थम् इह येनैवं प्रायासि तद् वदस्व मे // rm_23.38{38} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण नारदः स कृतांजलिः / समुपेत्य मुनीन्द्रं तं प्रणत्वैवं न्यवेदयत् // rm_23.39{39} //

भगवन् भवतां पादौ द्रष्टुम् इह समाचरे / अद्याहं निर्जने ऽरण्ये विहर्तुं समुपाचरे // rm_23.40{40} //

तत्राहं प्रेतिकाम् एकां राक्षसीम् इव भीषणां / कृशाङ्गीं विकृताकारां रक्तविन्दुऽन्वितांवरां // rm_23.41{41} //

अनेका अस्थिषंकीर्णे प्रेतालये इव स्थितां / पश्यामि ताम् उपासृत्य परिपृछामि तत् कृतं // rm_23.42{42} //

किं त्वया प्रकृतं पापं पूर्वजन्मसु दारुणं / येनेदृग् महादुःखम् अनुभवसि सांप्रतं // rm_23.43{43} //

इति पृष्टे मयाथासौ प्रेतिका दुःखतापिनी / रुदन्ती मां समालोक्य शनैर् एवम् अभाषत // rm_23.44{44} //

भदन्त किं वदिष्यामि यन् मया पातकं कृतं / येनेदृशं महादुःखम् अनुभवामि सांप्रतं // rm_23.45{45} //

पंचपुत्रान् अहं रात्रौ दिवा पंच तथापरान् / प्रसूय तां प्रभक्ष्यामि नास्ति तृप्तिस् तथापि मे // rm_23.46{46} //

एवं क्षुत्पिपासाग्नितीव्रतापाभिदाहिता / दिवारात्रिं महद्दुःखं भुक्त्वा तिष्ठामि जंगले // rm_23.47{47} //

तत् पुरा किं कृतं घोरं पातकम् अतिदारुणं / मयापि ज्ञायते नात्र परिपृछ मुनीश्वरं // rm_23.48{148} //

सर्वज्ञस् त्रिजगच्छास्ता भगवान् स मुनीश्वरः / यन् मया प्रकृतं पापं तत् सर्वम् समुपाविशेत् // rm_23.49{49} //

इति तयोदितं श्रुत्वा तथेति परिबोधितः / भवन्तम् अत्र संप्रष्टुं समागछामि सांप्रतं // rm_23.50{50} //

किं तया प्रकृतं घोरं पातकम् अतिदारुणं / येनैवं दुःसहं दुःखं भुक्त्वा चरति साधुना // rm_23.51{51} // तत् सर्वं समुपादिश्य प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_23.52{52} // इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / नारदं तं महाभिज्ञं समालोक्यैवम् आदिशेत् // rm_23.53{53} //

नारद प्रेतिका सातितीव्रपातकसाधिनी / यदीच्छेस् तत् कृतं श्रोटुं शृणु वक्ष्यामि ते ऽधुना // rm_23.54{54} //

तद्यथाभूत् पुरा पुर्य्यां वाराणस्यां महाजनः / श्रेष्ठी प्राढ्यो महच्छ्रीमाच् छ्रीदोपमो धनाधिपः // rm_23.55{55} //

स कुलधर्मिणीं भार्याम् उपयेमे यथाविधिं / ततः स कांतया सार्द्धं तया रेमे प्रमोदयन् // rm_23.56{56} //

तस्यैवं रममाणस्य क्रीडतः सुचिराद् अपि / तस्याम् एको ऽपि पुत्रो वा पुत्री वा नाभ्यजायत // rm_23.57{57} //

ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी सन्ततिदर्शनोत्सुकः / तन् निराशाभिसंतप्तमूर्छितो ऽभूद् यथातुरः // rm_23.58{58} //

कपोलं स्वभुजे स्थाप्य शोकागारे व्यवस्थितः / संपच्चिन्ताविषण्णास्यो मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_23.59{59} //

हा दैव किं मया पापं सुकृतं दुःकृतं पुरा / यन् ममैवं विधं दुःखं सुखं चात्र प्रजायते // rm_23.60{60} //

अनेकद्रव्यसंपत्तिसमुदितं गृहं मम / तत्र भोक्ता तु नैको ऽपि पुत्रो ऽस्ति दुहितापि न // rm_23.61{61} //

तत् सर्वं स्वापतेयं हि ममात्ययान् नराधिपः / अपुत्रकम् इति कृत्वा सर्वस्वं सर्वथा हरेत् // rm_23.62{62} //

यन् मयानेकयत्नेन साधितं रक्षितं च तत् / सर्वम् एव निरर्थेन विनष्टं मे भविष्यति // rm_23.63{63} //

तद् अत्र किं करिष्यामि यस्योपायं न मन्यते / सर्वथाहं विनष्टो ऽस्मि को मां रक्षेद् इहाधुना // rm_23.64{64} //

एवं चिन्ताविषण्णास्यं स्वामिनं तं गृहाधिपं / दृष्ट्वा सा रमणी भार्या समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_23.65{65} //

स्वामिन्न् अत्र किम् एव त्वं तिष्ठसे दुःखचिन्तया / किं तव जायते दुःखं तद् वदस्व ममाग्रतः // rm_23.66{66} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो विनिश्वसन् / तं भार्यां रमणीकान्तां समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_23.67{67} //

प्रिये ऽत्र किं वदिष्यामि यस्योपायं न मन्यते / यन् मे ऽस्ति महती संपद् अस्या भोक्ता न विद्यते // rm_23.68{68} //

नूनं मदत्ययाद् राजा ममैताः सर्वसंपदः / अपुत्रस्य नृपाधीना इति कृत्वा हरिष्यति // rm_23.69{69} //

यन् ममैता महायत्नैः साधिता वन्दिता अपि / तत् सर्वं हि निरर्थेन विनक्ष्यति निरत्ययात् // rm_23.70{70} //

एतन् मे जायते दुःखं तद् अत्र किं वदेय हि / को ममैतन् महच् छल्यं हृदये ऽत्र समुद्धरेत् // rm_23.71{71} //

इति चिन्ताविषण्णात्र हृदयं दह्यते मम / तेनैवम् अत्र तिष्ठामि विषदग्धो यथातुरः // rm_23.72{72} //

इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा सा भार्या रमणी प्रिया / स्वामिनं तं समालोक्य बोधयितुं समब्रवीत् // rm_23.73{73} //

एतदर्थे विषादत्वं मा कृथाः सर्वथा प्रिये / उपायां कुरु तत् प्राप्त्यै यदि संततिम् इछसि // rm_23.74{74} //

उपायम् अपि सिद्ध्येत देवतानां प्रसादतः / तद् देवताः समाराध्य याचस्व सन्ततिं मुदा // rm_23.75{75} //

तदा देवप्रसादेन जयेन् नौ सन्ततिः खलु / पुत्रो वा यदि वा पुत्री जाता स्यात् सफलं भवे // rm_23.76{76} //

इति मे वचनम् श्रुत्वा कुलस्थितिं यदीछसि / देवताराधनं कृत्वा भजस्व संततीछया // rm_23.77{77} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थः प्रबोधितः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा तथा कर्त्तुं समैछत // rm_23.78{78} //

ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी भार्यया सह मोदितः / स्वकुलेशं समभ्यर्च्य सन्तानं समयाच तत् // rm_23.79{79} //

तथापि श्रेष्ठिनस् तस्य भार्याभून् नैव गर्भिणी / ततः स परिखिन्नात्मा तस्थाव् एवं निराशया // rm_23.80{80} //

ततः सा रमणी भार्या निराशाखिन्नमानसं / स्वामिनं तं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_23.81{81} //

स्वामिन् मात्र विषादत्वं कृथा धैर्यं समाश्रय / विषादो क्लीयते चित्तं क्षीणद्त्तो न वीर्यभाक् // rm_23.82{82} //

वीर्यं विनात्र संसारे किं चित् कार्यं न सिद्ध्यते / तस्माद् वीर्यं समालम्ब्य भज देवान् समाहितः // rm_23.83{83} //

यदि पुत्रो न जाताः स्यात् पुत्री वापि न जायते / पुण्यं तु वर्द्ध्यते नूनं देवताराधनाद् अपि // rm_23.84{84} //

इति मत्वात्र संसारे सदा सौख्यं यदीछसि / सर्वान् देवान् समभ्यर्च्य भजस्वा श्रद्धयादरात् // rm_23.85{85} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा भर्त्ता श्रेष्ठी स बोधितः / तथेति प्रतिभाषित्वा देवान् अर्चितुम् ऐछत // rm_23.86{86} //

तथा सन्तानम् इछेन् स गृहस्थो भर्य्यया मुदा / विधिं स्रष्टारम् आराध्य संततिं समयाचत // rm_23.87{87} //

तथापि तस्य भार्या सा गर्भिणी नो ऽभवच् चिरं / ततश् च स विभग्नाशस् तस्थौ शोकविषादितः // rm_23.88{88} //

तटो ऽपि भार्यया भूयः प्रेर्य्यमाणः स बोधितः / विश्वंभरं समभ्यर्च्य ययाच संततिं तथा // rm_23.89{89} //

तथापि साभवन् नैव दोहदलक्षणाङ्किता / ततश् चासौ गृहस्थो ऽभून् निराशापरिखेदितः // rm_23.90{90} //

तथा स भार्यया भूयः प्रेरितः परिबोधितः / महेश्वरं समभ्यर्च्य संततिं समयाचत // rm_23.91{91} //

तथेन्द्रं च समाराध्य प्रार्थयत् संततिं मुदा / एवं लोकाधिपान् सर्वान् ग्रहान् सर्वान् अहूर् अपि / समाराध्य समभ्यर्च्य प्रार्थयत् सन्ततिं तथा // rm_23.92{92} //

ततश् चैवं महाकालं कुमारं च गणाधिपं / भैरवं मातृकाश् चापि प्रार्थयद् वंशम् अर्चयन् // rm_23.93{93} //

एवम् अन्यान् अपि देवान् विहारमण्डपाश्रयान् / मठसत्राश्रमारामशृंगाटकप्रतिष्ठितान् // rm_23.94{94} //

उद्यानपर्वतारण्याक्षत्रसीमादिसंस्थितान् / सर्वजलाश्रयस्थांश् च सर्वान् नागाधिपान् अपि // rm_23.95{95} //

रथ्याचत्वरमार्गादिप्रतिस्थितान् समुत्सुकः / सर्वान् देवान् समाराध्य ययाचैवं स संततिं // rm_23.96{96} //

तथापि श्रेष्ठिनस् तस्य भार्यायां सुचीराद् अपि / तस्यां नैवाभवत् किं चिद् दोहदोत्पत्तिलक्षणं // rm_23.97{97} //

ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी दृष्ट्वा वंशनिरन्तरं / निराशाप्रतिखिन्नात्मा तस्थाव् एवं यथातुरः // rm_23.98{98} //

एतद् दुःखविभिन्नास्यं दृष्ट्वा सा रमणी प्रिया / स्वामिनं तं समीक्षन्ती पुनर् एवम् अभाषत // rm_23.99{99} //

स्वामिन्न् अत्र विषादेन किं चित् कार्यं न सिद्ध्यते / इति मत्वा यथाकामं सौख्यं भुक्त्वा समाचर // rm_23.100{100} //

यद् आवाभ्यां कृतं पापं तत् फलं भुज्यते ऽधुना / तद् अत्र किं करिष्यावो दैवं हि वलवान् भवे // rm_23.101{1} //

यद् अभावि भवेन् नैव भावि चेन् नान्यथा क्वचित् / अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति सर्वथा भवे // rm_23.102{2} //

इति मत्वात्र संसारे भुक्त्वा सौख्यं यथेछया / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चर सत्यं समाहितः // rm_23.103{3} //

तेहैव सर्वदा भद्रम् इहामुत्रापि सर्वतः / क्रमाद् बोधिपदं प्राप्य निर्वृतिं समवाप्स्यति // rm_23.104{4} //

इति भार्यासमाख्यातं श्रुत्वा श्रेष्ठी स बोधितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा कञ्चित् कालं व्यलंघयत् // rm_23.105{5} //

ततस् तस्य सुहृन् मित्रम् उपागत्य पुरः स्थितः / तत् संतानसमुत्पत्यै तन् मित्रम् एवम् अब्रवीत् // rm_23.106{6} //

भो मित्र शृणु मे वाक्यं यत् ते हितं मयोच्यते / सर्वथास्यां प्रियायां ते संतानं विद्यते न हि // rm_23.107{7} //

तद् उपायं तु कर्त्तव्यं संततिं प्रतिपत्तये / निर्वंशस्य हि संसारे निरर्थं सर्वसाधनं // rm_23.108{8} //

तत् संतानसमुत्पत्यै द्वितीयं पुत्रभाविनीं / अपरां युवतीं भार्यां विवह विधिना पुनः // rm_23.109{9} //

कदा चित् तव भाग्येन सा पुत्रं जनयेद् अपि / तदा ते सफलं जन्मः कुलस्थितिर् भवेद् अपि // rm_23.110{10} //

इति मित्रोदितं श्रुत्वा स गृहस्थः प्रबोधितः / तथा हीति प्रतिज्ञाय तं मित्रम् अभ्यमानयत् // rm_23.111{11} //

ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी निरीक्ष्य पुत्रभाविनीं / अपरां युवतीं कांताम् उपयेमे यथाविधिः // rm_23.112{12} //

ततः स कुलिकः श्रेष्ठी तया सार्द्धं प्रमोदितः / यथाकामं सुखं भुक्त्वा रराम परिचारयन् // rm_23.113{13} //

ततस् तस्य गृहस्थस्य यथाकामं प्रभुंजतः / समये सा प्रिया भार्या वभूव गर्भिणी ऽचिरात् // rm_23.114{14} //

ततः क्रमात् प्रवृद्धो ऽभूद् गर्भस् तस्या दिने दिने / तदा सा गर्भसंजातं परिज्ञायाभ्यनन्दत // rm_23.115{15} //

ततः सा भद्रिका कान्ता स्वामिनं तं प्रमोदिता / रहसि समुपामंत्र्य समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_23.116{16} //

दिष्ट्यार्य्यपुत्र वृद्धो ऽसि गर्भे मे जायते शिशुः / दक्षिणपार्श्वसंस्थायत् तद् अयं दारको भवेत् // rm_23.117{17} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो ऽभिनंदितः / सव्यवाहुं समुत्सार्य मुदैवं समुदाहरत् // rm_23.118{18} //

हा मे ऽभिलषितं सिद्ध्येत् पश्येयं संततेर् मुखं / सांप्रतं नावजातो ऽस्मि कुलस्थितिर् भवेद् अपि // rm_23.119{19} //

कृत्यानि मे प्रकुर्वीत विभृयाच् च भृतः प्रति / दायाद्यं प्रतिपद्येत वंशो पि स्याच् चिरस्थितः // rm_23.120{20} //

यन् मया प्रकृतं दानं यच् च पुण्यं प्रसाधितं / एतद् विपाककौशल्यम् एतयोर् अनुगछतु // rm_23.121{21} //

एवं स मुदितः श्रेष्ठी तां भार्यां भद्रिकां प्रियां / सुपथ्योपचारसंयुक्तैर् आहारैः समपोषयत् // rm_23.122{22} //

दूष्यैश् चीनांशुकैः पट्टैः कोमलैस् सौरभान्वितैः / नानारत्नाभ्यलंकारैर् मण्डयित्वाभ्यमोदयत् // rm_23.123{23} //

एवं तां भद्रिकां कान्तां पथ्योपचारभूषणैः / पोषितां मण्डितां कृत्वा प्रामाणयत् प्रसादयन् // rm_23.124{24} //

एवं तां गर्भिणीं भर्तुर् बहुमानाभिनंदितां / दृष्ट्वा सा प्रथमा भार्या भूय एवं व्यचिंतायत् // rm_23.125{25} //

यद्य् एषा युवती कांता जनयेद् अतिसंततिं / तद् एतत् सर्वसंपत्तिर् अधीनास्या भवेद् अपि // rm_23.126{26} //

एषैव हि प्रधाना स्यात् सर्वलोकप्रमाणिका / को ऽपि प्रमाणयेन् नैव जरतीं माम् अपुत्रितां // rm_23.127{27} //

तद् अत्रास्याः सपत्न्या मे यथा स्याद् गर्भशातनं / तथोपायं प्रकर्त्तव्यं सुगुप्तेन मयाधुना // rm_23.128{28} //

कामरागाग्नितप्तस्य नास्ति किं चिद् धि पातकं / सर्वम् अपि प्रकर्त्तव्यं भोक्तव्यं सर्वतो ऽपि च // rm_23.129{29} //

ततः सा प्रमदा दुष्टा तस्या गर्भाभिशातनं / द्रयं पानाभिसंयुक्तं ददौ विश्रम्भवादिनी // rm_23.130{30} //

तत् सपत्न्यार्पितं पानं दृष्ट्वा सा भद्रिकार्जवा / हस्ताभ्यां सहसादाय पपौ तृष्णार्दिता यथा // rm_23.131{31} //

तद् एतत् पीतमात्रेण तस्या गर्भो विघूर्णितः / सहसाभिद्रवीभूतः प्रसश्रावाभ्यशोषतः // rm_23.132{32} //

ततः सा भद्रिका नारी भर्त्तारं तं सबांधवं / सहसा समुपामंत्र्य पुनर् एवं न्यवेदयत् // rm_23.133{33} //

स्वामिंस् तवानया पत्न्या प्रियया गर्भशातनं / पानम् औषधसंयुक्तं सादरं मे प्रदीयते // rm_23.134{34} //

तत् तद् दत्तं सविश्वासं गृहीत्वा पीयते मया / तत्पानपीतमात्रेण गर्भो मे स्रस्यते ऽधुना // rm_23.135{35} //

तद् अत्र किं करिष्यामि यतो मे नश्यते शिशुः / यद् अर्थं प्रकृतं दानं तत् सर्वं निस्फलं तव // rm_23.136{36} //

इत्य् आख्यातं तया पत्न्या श्रुत्वा श्रेष्ठी स रोषितः / तां सहसाहूय परिभाष्यैवम् आलपत् // rm_23.137{37} //

हा रे रे दुर्मते दुष्टे घोरपातकसाधिनी / एवम् अपि महाघोरं पातकं प्रकृतं त्वया // rm_23.138{38} //

यदर्थे देवताः सर्वास् समाराध्याभियाचिताः / नानाविधानयत्नानि प्रकृतानि ममानिशं // rm_23.139{39} //

सर्वाण्य् एतानि यत्नानि त्वया व्यर्थीकृतानि हि / तद् अत्र किं त्वया पत्न्या पापिष्ठया व्रजाधुना // rm_23.140{40} //

मया त्वं पापिनी त्यक्ता मा तिष्ठेह गृहे मम / इत्य् उक्तं स्वामिना तेन श्रुत्वा सा दुरिताशया / सज्ञातेः स्वामिनस् तस्य पुरर् एवम् अभाषत // rm_23.141{41} //

किम् एवं वदसे स्वामिन् न मयेदं कृतं खलु / मया न मन्यते नूनं तद् इदं त्वं विचारय // rm_23.142{42} //

यदि दत्तं मया द्रव्यम् अस्या गर्भाभिशातनं / प्रेतीभूतात्मजान् पुत्राञ् जातां जातान् दिवानिशं // rm_23.143{43} //

प्रभुक्त्वैवं महद्दुःखे चिरेयु दुर्गतौ सदा / इत्य् एवं शपथं कृत्वा स्वामिनं तम् अबोधयत् // rm_23.144{44} //

इति प्रोक्तं तया पत्न्या श्रुत्वा श्रेष्ठी स बोधितः / चिराशापरिमुक्तात्मा मृता प्रेतालये यायौ // rm_23.145{45} //

एषैव प्रेतिका श्रेष्ठिभार्या दुराशया / स्वकृतकर्मभोग्यानि भुक्त्वैवं भ्रमते ऽधुना // rm_23.146{46} //

यद् ईर्ष्यया तया तस्याः प्रकृतं गर्भशातनं / तेन सा दुष्कृताकारा प्रेतीभूता चरत्य् अपि // rm_23.147{47} //

यच् च तया मृषावाचा शपथः प्रकृता यथा / तथा तत्कर्मपाकेन दुर्गतौ भ्रमते सदा // rm_23.148{48} //

पंचपुत्रान् दिवारात्रिं प्रसूय सा क्षुधान्विता / सर्वांस् तां स्वात्मजान् वालान् अपि भुक्त्वा न तृप्यते // rm_23.149{49} //

एवं सा पापिनी प्रेती जातां जतांस् तथात्मजान् / भुक्त्वा क्षुधाग्निसंदगधा भ्रमेत् प्रेतालये सदा // rm_23.150{50} //

एवं नारद विज्ञाय विरम्य पातकात् सदा / मृषावादाच् च सद्धर्मे चरितव्यं शुभार्थिभिः // rm_23.151{51} //

सद्धर्मस्य विपाके हि सर्वदा मंगलं भवे / पातकस्य सदा दुःखं विश्रिते स्य तथोभयं // rm_23.152{52} //

इति मत्वा सदा यूयं त्रिरत्नं शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं प्रभजध्वं समाहिताः // rm_23.153{53} //

ये बुद्धशरणं कृत्वा भजन्ति श्रद्धया मुदा / ते सर्वे दुर्गतिं हित्वा संप्रयान्ति जिनालये // rm_23.154{54} //

ये च शृण्वन्ति सद्धर्मं मानयन्ति च सादरं / ते ऽपि क्लेशान् विनिर्जित्य संयांति सौगतालये // rm_23.155{55} //

ये संघं शरणं कृत्वा सत्कृत्य प्रभजन्ति ते / सर्वे ऽपि दुर्गतेर् मुक्त्वा संप्रयान्ति सुखावतीं // rm_23.156{56} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वदा शुभवांछिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_23.157{57} //

इत्य् आदिष्टं मुनींद्रेण श्रुत्वा स नारदः सुधीः / ससंघः सर्वदा लोकाश् च तथेति प्रत्यपद्यत // rm_23.158{58} //

ततः स नारदो भिक्षुः कृतांजलिः पुरोगतः / भगवंतं प्रणत्वा च पप्रछ तद् विशोधनं // rm_23.159{59} //

भगवन् सा पापिनी प्रेती ततः प्रेतालयात् कदा / तद्घोरपातकान् मुक्ता संयायात् सद्गतौ कथं // rm_23.160{60} //

तद् उपायं जगच्छास्त समुपादेष्टुम् अर्हति / येनासौ दुर्गातेर् मुक्ता सहसा सद्गतिं व्रजेत् // rm_23.161{61} //

इति संप्रार्थिते तेन नारदेन स सर्ववित् / भगवांस् तं सभां चापि समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_23.162{62} //

शृणु नारद तस्यास् तत् पातकपरिशोधनं / उपायं समयं चापि प्रवक्ष्याम्य् अधुना तथा // rm_23.163{63} //

यदा लोकेश्वरो नाथः सर्वसत्वानुकंपकः / बोधिसत्वो महासत्वस् त्रैधातुकाधिपेश्वरः // rm_23.164{64} //

सुखावत्या विनिर्गत्य सर्वाल् लोकान् प्रभासयन् / सर्वान् सत्वान् समुद्धर्तुं प्रेतलोके समाचरेत् // rm_23.165{65} //

तदा तत्प्रभया स्पृष्टा सातिसौख्यसमन्विता / किम् अद्य मे महत्सौख्यम् इति प्रोक्त्वाभ्यचिंतयत् // rm_23.166{66} //

अहो सौख्यं समुत्पन्नं प्रभावेयं प्रसारिता / नूनम् अत्र महासत्वः सत्वान् उद्धर्तुम् आगताः // rm_23.167{67} //

यस्येदृक् सत्कृपादृष्टिः सत्वेष्व् एवं प्रसर्य्यति / तस्यैव शरणं गत्वा भजेयं सर्वदादरात् // rm_23.168{68} //

इति ध्यात्वा विनिश्चित्य सा प्रेती प्रतिविस्मिता / तस्यैवा स्मरणं कृत्वा तिष्ठे दृष्टं समुत्सुका // rm_23.169{69} //

तदा स भगवांस् तत्र लोकनाथः कृपामयः / प्रेतलोकान् समूद्धर्तुम् उपाचरेत् प्राभासयः // rm_23.170{70} //

तं प्रभासंतम् आयातं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि प्रेतकाः / सहसा समुपेत्यैवं प्रार्थयेयुः समादरात् // rm_23.171{71} //

स्वागतं भगवन् नाथ प्रसीद परमेश्वर / कृपयास्मान् समालोक्य प्रेतलोकान् समुद्धर // rm_23.172{72} //

सर्वदा भवताम् एव शरणं संव्रजामहे / तत् कृत्वा परिशुद्धान् नः सर्वा प्रेरय सद्गतौ // rm_23.173{73} //

इति तत् प्रार्थिते सर्वे लोकनाथः कृपानिधिः / सद्धर्मं समुपादिश्य पुनर् एवम् उपादिशेत् // rm_23.174{74} //

यदीछथ सदा सौख्यं यूयं सर्वे समाहिताः / त्रिरत्नं स्मरणं कृत्वा भजत श्रद्धया मुदा // rm_23.175{75} //

तदैतत् पातकैर् मुक्तास् सर्वे यूयं पवित्रिताः / सहसा सद्गतिं प्राप्ता भवेत बोधिचारिणः // rm_23.176{76} //

इत्य् आदिष्टं जगच्छास्त्रा लोकनाथेन तेन ते / सर्वे ऽपि प्रेतिकाः श्रुत्वा तथा कर्तुं समीछिरे // rm_23.177{77} //

तदा ते प्रेतिकाः सर्वे परिशुद्धाशया मुदा / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा स्मृत्वा भजेयुर् आनताः // rm_23.178{78} //

तदा तत्स्मृतिपुण्येन सर्वे ते प्रेतिकास् ततः / प्रेतलोकात् समुत्थाय संयास्यन्ति सुखावतीं // rm_23.179{79} //

तत्रामिताभनाथस्य सर्वे ते शरणं गताः / भजन्तो धर्मम् आकर्ण्य चरिष्यंति शुभाचरिं // rm_23.180{80} //

ततः सर्वे ऽपि ते सत्वा बोधिसत्वाः शुभंकराः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_23.181{81} //

तदा सा पापिनी प्रेती सर्वपापविमोचिता / प्रेतलोकात् समुत्थाय सद्गतिं समवाप्स्यति // rm_23.182{82} //

एवं मत्वात्र संसारे सद्गतिं सुखवांछिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं सदा शुभे // rm_23.183{83} //

त्रिरत्नभजनोद्भूतं पुण्यं न क्षिणुयात् क्वचित् / सर्वक्लेशान् विनिर्दह्य प्रापयेत् सौगतं पदं // rm_23.184{84} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स नारदो यतिः / ससांघिकसभालोकस् तथेति प्राभ्यनंदत // rm_23.185{85} //

इति मे गुरुणादिष्टं मयात्र वक्ष्यते / मत्वा राजंस् त्वम् अप्य् एवं त्रिरत्नं भज सर्वदा // rm_23.186{86} //

प्रजाश् चापि तथा धर्मं श्रावायित्वा प्रबोधयन् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयस्व समाहितः // rm_23.187{87} //

ततस् ते सर्वदा भद्रं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं शिवां प्राप्य संबुद्धपदं आप्नुयाः // rm_23.188{88} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोको नराधिपः / तथा हीति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_23.189{89} //

ये चेदं प्रेतिकायाः सुगतकथितम् इदं श्रद्धया ये ऽवदानं शृण्वंति श्रावयन्ति प्रमुदितमनसस् ते नराः सर्व एवं / कृत्वा रत्नत्रयस्य प्रभजनम् अनिशं बोधिचित्तं समाप्य कृत्वा लोकेषु भद्रं सकलगुणभरा बौद्धलोके प्रयान्ति /

++ इति रत्नावदानतत्वे प्रेतिकायाः कथा समाप्तम् ++

xxiv pretībhūtamaharddhikāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयच् च तथादरात् // rm_24.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथा मे समुपादिश // rm_24.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हं सुधीर् यतिः / नृपतिं तं महीपालं संपश्यन्न् एवम् आदिशत् // rm_24.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं संप्रवक्ष्यामि तव धर्मप्रवृद्धये // rm_24.4{4} //

तद्यथा भगवाञ् छास्ता श्रीघनः स मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतो नाथो धर्मराज विनायकः // rm_24.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिश् च चैलकैः / उपासकैः शुभाचारैर् उपासिकागणैर् अपि // rm_24.6{6} //

बोधिसत्वैर् महासत्वैस् तथान्यैर् बोधिवांछिभिः / ब्रह्मदेवासुरेन्द्रैश् च यक्षगंधर्वकिंनरैः // rm_24.7{7} //

सिद्धैर् विद्याधरैश् चापि नागेन्द्रै गरुडैर् अपि / सर्वै लोकाधिपैश् चापि तथान्यैश् च महर्षिभिः // rm_24.8{8} //

ब्राह्मणै राजभि राजकुमारैश् च शुभार्थिभिः / वैश्यै मंत्रिगणैश् चापि तथामात्यगणैर् अपि // rm_24.9{9} //

श्रेष्ठिभिः पौरिकैश् चपि गृहस्थैश् च महाजनैः / वणिग्भिः सार्थवाहैश् च तथा शिल्पिगणैर् अपि // rm_24.10{10} //

ग्राम्यै जानपदैश् चापि कार्पटिकैः सतीर्थिकैः / तथान्यैः सुजनै विज्ञैः सद्धर्मगुणवांछिभिः // rm_24.11{11} //

सेविताभ्यर्चितस् तत्र वेणुवने मनोरमे / करंदकनिवापाख्ये विहारे सौगताश्रमे // rm_24.12{12} //

सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार प्रभासयन् / सर्वसत्वहितार्थेन रत्नराशिम् इवोज्वलन् // rm_24.13{13} //

तदैव समये तत्र राजगृहे पुरोत्तमे / आसीद् गृहपते श्रेष्ठी महाजनो महाधनः // rm_24.14{14} //

श्रिमां श्रीदोपमः सर्वद्रव्यसंपत्समान्वितः / स सदृशात् कुला भार्यां स्वकुलधर्मचारिणीं // rm_24.15{15} //

सुभद्रांगां समानीय विधिनोदवहन् मुदा / ततः स गृहभृत् कन्ता भार्यया कांतया तथा // rm_24.16{16} //

यथाकामं रतिं भुक्त्वा चक्रीड परिचारयन् / ततस् तस्य गृहस्थस्य यथाकामं प्रभुंजतः // rm_24.17{17} // समये सा प्रिया भार्या बभूव गर्भधारिणी // rm_24.18{18} // ततः सा समये ऽसूत दारकं सुंदरांशिकं / तच् छ्रुत्वा स पिता श्रेष्ठी मुदा द्रष्टुम् उपाचरन् // rm_24.19{19} //

तत्र स समुपेत्याशु दारकं तं शुभांशिकं / दृष्ट्वा संमुदितः पश्यन्न् एव तस्थाव् अतृप्तितः // rm_24.20{20} //

ततो ज्ञातीन् समाहूय कृत्वा जातिमहं शिशोः / अस्य नामप्रसिद्धेन क्रियताम् इत्य् अभाषत // rm_24.21{21} //

तच् छ्रुत्वा ज्ञातयः सर्वे ते कृत्वा समतं तथा / तं श्रेष्ठिनं समाहूय पुर एवं समब्रुवन् // rm_24.22{22} //

यद् अयं दारको जातो नक्षत्र उत्तराभिधे / तेनोत्तर इति ख्यातो भवतु भवदात्मजः // rm_24.23{23} //

इति तैर् ज्ञातिभिः ख्यातं श्रुत्वा स गृहभृत् तथा / तेनैव नामधेयेन प्राख्यापयत् तम् आत्मजं // rm_24.24{24} //

ततः स दारको ऽष्टाभि धात्रिभिः प्रतिपालितः / दिने दिने प्रवृद्धो ऽभू ह्रदस्थम् अम्बुजं यथा // rm_24.25{25} //

ततः प्रवर्द्धमानः स गुरुभिः शिक्षितः क्रमात् / लिप्यादि सर्वविद्यानां द्रुतं पारं समाययौ // rm_24.26{26} //

तदा स उत्तरो विज्ञः सवयोभिः सहान्वितः / चरमानः पुरे तत्र लोकमनोहरो वभौ // rm_24.27{27} //

यदा स उत्तरः प्रौढयौवनमदनाश्रयः / तदा तस्य पिता श्रेष्ठी दैवात् कालं समाययौ // rm_24.28{28} //

ततस् तस्य गृहे तत्र स उत्तरस् तदात्मजः / स्वामी संपत्तिसंप्राप्तो गृहि लोकाधिपो ऽभवत् // rm_24.29{29} //

ततः स कुलवृत्तिस्थो व्यवहारविचक्षणः / क्रयविक्रयकार्याणि कृत्वा द्रव्यं समर्जयत् // rm_24.30{30} //

स एकस्मिन् दिने तत्र वेणुवने जिनाश्रमे / संबुद्धं श्रीघनं द्रष्टुं धर्मार्थी समुपाचरत् // rm_24.31{31} //

तत्र स समुपासृत्याद्राक्षीत् तम् श्रीघनं मुनिं / द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनप्रतिमंडितं // rm_24.32{32} //

व्यामप्रभाविरोचंतं समंतभद्ररूपिणं / रत्नराशिम् इवोज्वालं रत्नाद्रिम् इव जंगमं // rm_24.33{33} //

सभामध्यासनासीनं भिक्षुसंघपुरस्कृतं / धर्मामृतप्रवर्षन्तं सर्वलोकैर् नमस्कृतं // rm_24.34{34} //

दृष्ट्वा स मुदितस् तत्र सांजलिः पुरतो व्रजन् / पादौ तस्य मुनीन्द्रस्य प्रणत्वैकान्त आश्रयन् // rm_24.35{35} //

तत्र तस्याशयं शुद्धं दृष्ट्वा स भगवांस् तथा / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_24.36{36} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा स उत्तरः प्रमोदितः / पुनः पादौ मुनेर् नत्वा प्रत्याययौ स्वम् आलयं // rm_24.37{37} //

एवं स उत्तरो विज्ञः प्रतिदिनं जगद्गुरोः / द्रष्टुं धर्मामृतं वापि पातुम् नित्यम् उपाचरत् // rm_24.38{38} //

तथा तस्य मुनीन्द्रस्य पीत्वा धर्मामृतं तदा / संबुद्धशासने तत्र प्रव्रजितुं समैछत // rm_24.39{39} //

ततः स उत्तरस् तस्य मुनीन्द्रस्य पुरोगतः / पादाब्जौ सांजलिर् नत्वा प्रव्रज्यां समयाचत // rm_24.40{40} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे / तत् प्रव्रज्यां व्रतं मह्यं दातुम् अर्हति सांप्रतं // rm_24.41{41} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् मुनीश्वरः / उत्तराख्यं कुमारं तं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_24.42{42} //

कुमार शासने बौद्धे प्रव्रजितुं यदीछसि / अनुज्ञां मातुर् आसाद्य प्रागछ दास्यते तदा // rm_24.43{43} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण स उत्तरः प्रबोधितः / तथेति चरणौ तस्य मुनेर् नत्वा गृहं ययौ // rm_24.44{44} //

तत्र गृहे समासाद्य स उत्तरः प्रमोदितः / जनन्याश् चरणौ नत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_24.45{45} //

मातर् अद्य विहारे ऽहं गछामि सौगताश्रमे / तत्र शास्तु मुखाब्जोत्थम् आर्यधर्मामृतं पिबे // rm_24.46{46} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा तृष्णा मे वर्द्ध्यते पुनः / तत् सद्धर्मं समालब्धुम् इछामि परितुष्टये // rm_24.47{47} //

धन्यास् ते हि शुभात्मानः परिशुद्धत्रिमंडलाः / संबुद्धशासने स्थित्वा सदा धर्मं पिबन्ति ये // rm_24.48{48} //

अहम् अपि सदा तत्र संबुद्धशासने चरन् / तत् सद्धर्मामृतं लब्धुम् इछामि जननी ध्रुवं // rm_24.49{49} //

तत् प्रव्रज्याव्रतं धृत्वा चरितुं सौगताश्रमे / इछामि सांप्रतं मातस् तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_24.50{50} //

इति पुत्रादितं श्रुत्वा मता सा प्रहताशया / चिरं तम् आत्मजं दृष्ट्वा रुदन्त्यैवम् अभाषत // rm_24.51{51} //

किम् एव वदसे पुत्र मैवं मे पुरतो वदः / किम् अर्थं स्वगृहं त्यक्त्वा प्रव्रजितु त्वम् इछसि // rm_24.52{52} //

किं ते दुःखं कुतो जातं मया किं चिन् न दृश्यते / त्वया तु दृश्यते यत् तद् वक्तव्यं पुरतो मम // rm_24.53{53} //

अद्यापि तव तातस्य शोकाधिः शाम्यते न मे / तथापि मां कथं त्यक्तुम् इछसि सांप्रतं सुते // rm_24.54{54} //

इति मात्रोदितं श्रुत्वा स उत्तरः कुमारकः / मातरं तं समालोक्य बोधयितुं समब्रवीत् // rm_24.55{55} //

मातस् त्वत्कृपया मे ऽत्र किं चिद् दुःखं न विद्यते / गृहे ऽपि महती संपद् अस्ति भोग्यं यथेछया // rm_24.56{56} //

अनित्यं खलु संसारं क्षणध्वंसि शरीरकं / अनित्यं जीवितं विद्युत्संपातम् इव न ध्रुवं // rm_24.57{57} //

संपच् चापि स्थिरा नैवं कस्य श्री सर्वदा स्थिरा / सर्वेषाम् अपि जंतूनां सर्वत्र मरणं ध्रुवं // rm_24.58{58} //

सर्वे ऽपि प्राणिनः काले त्यक्त्वा सर्वान् परिग्रहान् / ज्ञातिवंधुसुहृत्मित्रान्न् अपि यांति यमालयैः // rm_24.59{59} //

एको ऽपि विद्यते नैव मृत्युप्राप्ते सहानुगः / धर्म एव तदैकः स्यात् त्रातानुगो यमालये // rm_24.60{60} //

धर्मेण रक्ष्यते तत्र यमदूतैर् अधिष्ठिते / तद् अत्र सर्वथा नित्यं कर्त्तव्यं धर्मम् एव हि // rm_24.61{61} //

धर्मवान्न् अत्र संसारे भ्रमन्न् अपि सदा सुखी / सर्वत्र सत्सुखान्य् एव प्रभुक्त्वा याति सद्गतिं // rm_24.62{62} //

तत्रापि सर्वदा सौख्यं भुक्त्वा कृत्वा च मंगलं / सर्वसत्वहितार्थेन सद्धर्माण्य् एव साधयेत् // rm_24.63{63} //

एतत्पुण्यविपाकैः स सद्गुरुं समुपाश्रयेत् / सद्गुरोस् तु प्रसादेन बोधिचित्तं लभेत् तदा // rm_24.64{64} //

ततो बोधिचरीं प्राप्य बोधिसत्वो भवेत् सुधीः / ततः सत्वहितार्थेन बोधिचर्यां समाचरेत् // rm_24.65{65} //

ततः पारमिताः सर्वाः परिपूर्य यथाक्रमं / त्रिविधां बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_24.66{66} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण सर्वज्ञेन हितार्थिना / श्रुतं मया परिज्ञाय तथा चरितुम् इछ्यते // rm_24.67{67} //

एतत्पुण्यविभागत्वम् अपि प्राप्तुं यदीछसि / तद् अनुज्ञां प्रदत्वा मे चित्तं मातः प्रतोषय // rm_24.68{68} //

इति पुत्रोदितं श्रुत्वा माता सा विहताशया / वियोगदुःखसंकार्त्ता विलपन्त्य् एवम् अब्रवीत् // rm_24.69{69} //

हा पुत्र कथम् एकान्ते मां विहातुं त्वम् इछसि / नान्यो मे विद्यते पुत्रस् त्वम् एवैको ऽस्ति नंदनः // rm_24.70{70} //

पितापि तव मां त्यज्य दैवाद् यातो यमालयं / त्वम् अपि मां परित्यक्त्वा कुत्र गंतुं तथेछसि // rm_24.71{71} //

हा पुत्र कथम् अज्ञो ऽसि केनात्र त्वं प्रवंच्यसे / किं पश्यन् हेतुना केन प्रव्रजितुं त्वम् इछसि // rm_24.72{72} //

हा पुत्र केन मूढो ऽसि यद् एता द्रव्यसंपदः / त्यक्त्वा परगृहे भिक्षां याचित्वा भोक्तुम् इछसि // rm_24.73{73} //

हा पुत्र त्वं कुमारो ऽसि तत् प्रव्रज्यां चरेः कथं / प्रव्रजितो गृहं त्यक्त्वा बहिर् देशे सदाश्रयेः // rm_24.74{74} //

तत् कथं त्यक्त्वा बहिर् देशे समाश्रयेः / शाणकंटावृतो मुंदो मृत्वात्र धरेश्वरः // rm_24.75{75} //

शीतवातातपाक्रान्ते कथं दुःखं सहेः सुत / क्षुत्पिपासाग्निसंतप्तः दुःखं कस् ते ऽभिशामयेत् // rm_24.76{76} //

श्मशानेषु शवान्य् अस्यन् कथम् एकश् चरेः सुत / जंगले निर्जने ऽरण्ये एकाकी निवसेः कथं // rm_24.77{77} //

तथा भूतालये शून्यगेहेव निवसेः कथं / तथामित्रेषु देशेषु कथम् एकोर् इव च्चरे // rm_24.78{78} //

ज्वरादि रोगसंतप्ते कस् तव परिचारयेत् / को वा ते कृपया दद्यात् पथ्यम् आहारम् औषधं // rm_24.79{79} //

यदि दैवाद् विपत्तिः स्यात् तदा कः परिशोधयेत् / इति समीक्ष्य मा पुत्र प्रव्रज्याव्रत उत्सह / ममात्र वचनं श्रुत्वा सुखं भुक्त्वा गृहे वस // rm_24.80{80} //

इति मात्रोदितं श्रुत्वा स पुत्रश् चैवम् अब्रवीत् / दैवभावा भवन्त्य् एव सर्वत्रापि जगत्स्व् अपि // rm_24.81{81} //

एको ऽपि विद्यते नात्र सुहृन्मित्रसहानुगः / धर्म एव सहायः स्यात् सर्वत्र मरणे ध्रुवं // rm_24.82{82} //

इति सद्धर्मसंप्राप्त्यै प्रव्रज्याव्रतम् उत्तमं / चरितव्यं भवेद् विज्ञैर् निर्वृतिपदवांछिभिः // rm_24.83{83} //

इति तेन मुनीन्द्रेण समादिष्टं निशम्यते / मात तस्मा तथात्रैतद् व्रतं चरितुम् इछ्यते // rm_24.84{84} //

तद् अत्र सौगते धर्मे मां नियोक्तुं यदीछसि / तद् अनुज्ञां प्रदानं मे कृपया दातुम् अर्हति // rm_24.85{85} //

इति पुत्रार्थितं श्रुत्वा माता सा गद्गदस्वरा / स्नेहदुःखाग्निसंतप्ता दृष्ट्वैवं सुतम् अब्रवीत् // rm_24.86{86} //

हा पुत्र कथम् एव त्वं निर्दयास्य् अतिनिष्ठुरः / यद् वृद्धां जननीं दृष्ट्वा कारुण्यं नास्ति ते हृदि // rm_24.87{87} //

तद् अत्र यदि ते पुत्र दयास्ति मयि मातरि / यावज् जीवाम्य् अहं तावद् गृहे वस मया सह // rm_24.88{88} //

यावच् चैतन् महत् संपत् स्वगृहे स्थिरा तव / तावद् यथेप्सितं सौख्यं भुक्त्वा रमं समाचर // rm_24.89{89} //

अवश्यं मरणं यायां कस्य मृत्युर् भवे न हि / तदा मयि मृतायां तु प्रव्रजस्व यथेछया // rm_24.90{90} //

संपच् चापि भवेत् क्षीणा कस्य संपत् सदा स्थिरा / तदा संपत् परिक्षीणे भिक्षान्नादो व्रतं चर // rm_24.91{91} //

यद्य् एवं प्रार्थिते ऽपि त्वं विलंघ्य वचनं मम / निर्दयानिष्ठुरस्वान्तः प्रव्रजसि हठाद् अपि // rm_24.92{92} //

तदाहं ते पुरोगत्वा सौगतशासने ऽपि हि / त्यक्त्वाहारं विषं भुक्त्वा यास्यामि मरणं ध्रुवं // rm_24.93{93} //

इति मे वचनं सत्यं विज्ञायेह त्वम् आत्मज / मया सह गृहे सौख्यं भुक्ष्व कुत्रापि मा व्रज // rm_24.94{94} //

इति मे वचनं श्रुत्वा यथाकामं सुखं गृहे / भुक्त्वा नित्यं सदोत्साहैश् चरं रम स्वम् आत्मज // rm_24.95{95} //

इति मात्रोदितं श्रुत्वा स उत्तरो ऽभिशंकितः / तथेति प्रतिबुद्धित्वा तस्थौ गेहे निराशितः // rm_24.96{96} //

ततश् चैकदिने प्रातः समुत्थाय स उत्तरः / संबुद्धं तं मुनिं द्रष्टुं विहारे समुपाचरत् // rm_24.97{97} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा स उत्तरः प्रमोदितः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य सांजलिस् समुपाश्रयत् // rm_24.98{98} //

ततः स भगवांच् छास्ता दृष्ट्वा तस्य मनोगतं / बोधयितुं समालोक्य तम् एवं समुपालपत् // rm_24.99{99} //

कुमार किं विषण्णो ऽसि यन् मनो ऽन्तर्गतं तव / तन् ममाग्रे समाख्याहि पूरयामि यदीहितं // rm_24.100{100} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण स उत्तरः समुत्थितः / पादौ तस्य मुनेर् नत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_24.101{1} //

सर्वज्ञ भगवञ् छास्तर् विजानीयाद् भवान् मम / यन् मनो ऽन्तर्गतं सर्वं यथाप्य् अहं निवेदये // rm_24.102{2} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ न मे माता प्रबोधिता / तद् अनुज्ञां न मे दातुम् इछति प्रार्थितापि सा // rm_24.103{3} //

तद् भवान् मे यथा योग्यं व्रतं संबोधिसाधनं / अन्यथापि प्रदत्वात्र प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_24.104{4} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / तं विशुद्धाशयं दृष्ट्वा समाश्वास्यैवम् आदिशत् // rm_24.105{5} //

मा कुमार विषादत्वं कृथा धैर्यं समाश्रय / अवश्यं समये प्राप्ते ब्रह्मचारी भविष्यसि // rm_24.106{6} //

तावद् गृहे सदा दानं कृत्वार्थिभ्यो यथेप्सितं / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा शुभे चर समाहितः // rm_24.107{7} //

एतत्पुण्यविपाकेन समये समुपागते / प्रव्रज्याव्रतम् आसाद्य निर्वाणपदम् आप्स्यसि // rm_24.108{8} //

इति मत्वा कुमारात्र यावज् जीवति सा प्रसूः / तावद् गृहे सदा दानं कृत्वा शुभे चरन् वस // rm_24.109{6} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स उत्तरः सुधीः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्रससाद प्रबोधितः // rm_24.110{10} //

ततः स उत्तरो नत्वा सांजलिस् तं मुनीश्वरं / सुप्रसन्नमुखाम्भोजस् तन् मनाः स्वगृहं ययौ // rm_24.111{11} //

तत्र स स्वगृहे स्थित्वा स्वकुलवृत्तिसाधनैः / प्रतिसार्यापणं तत्र चकार क्रयविक्रयं // rm_24.112{12} //

तत्र मुलाधिकं लाभं यल् लब्धं गणवन्धनं / तत् सर्वं स सुतस् तस्या मातुर् हस्ते समर्पयत् // rm_24.113{13} //

ततः स उत्तरः पुत्रो मातरं तां प्रसादयन् / तल् लब्धं सकलं द्रव्यं दत्वैवं प्रत्यबोधयत् // rm_24.114{14} //

शृणु मातर् ममानेन द्रव्येन स्वजनां जनान् / अर्थिनः कृपणान् विप्रान् मानयित्वाभितोषय // rm_24.115{15} //

इति पुत्रोदितं श्रुत्वा माता सा अतिकुंचिका / लुब्धा मत्सराक्रांतहृदयैवम् अभाषत // rm_24.116{16} //

पुत्र पित्रा प्रयत्नेन संपदस् ते समर्जिताः / त्वम् एताः संपदः सर्वा दत्वार्थिभ्यो व्ययिष्यसि // rm_24.117{17} //

यावत् पित्रार्जितं द्रव्यं तावन् मया न दास्यते / तावत् मात्रं तवाधीनं यावत् त्वया समर्जितं // rm_24.118{18} //

यावज् जिवाम्य् अहं तात न ते दास्यामि किं चन / मृतायां मयि तत् सर्वं तवाधीनं भवेत् तदा // rm_24.119{19} //

इत्य् उक्त्वा सा प्रसूस् तस्य मात्सर्य्यकलुषाशया / सर्वद्रव्यं प्रयत्नेन गुप्तीकृत्यात्यरक्षत // rm_24.120{20} //

किं चिद् अर्थिभ्यो सा कुधी ददौ / गुप्तीकृत्य प्रयत्नेन तद् द्रव्यं समगोपयत् // rm_24.121{21} //

दृष्ट्वा च सार्थिनः सर्वान् स्वगृहं समुपागतान् / सहसा समुपाश्रित्य परिभाष्याभ्यनिन्दयत् // rm_24.122{22} //

अरे माया न गेहे ऽस्मिं यूयं प्रेता इवागताः / नित्यं परगृहे पिंडं भोक्तुं भ्रमथ भूतवत् // rm_24.123{23} //

एवं तान् अर्थिनः सर्वान् सा नारी दुरिताशया / नैकधा विप्रलापेन परिभाष्याभ्यनिंदयत् // rm_24.124{24} //

एवं मात्रा प्रतिक्रुष्य विप्रलापाभिनिंदितान् / श्रुत्वा स उत्तरः पुत्रो मातरं ताम् अभाषत // rm_24.125{25} //

अरे मात किम् एव त्वम् अर्थिनः परिभाषसे / धिक् त्वां धर्मपरिभ्रष्टां कथं न नरके पतेः // rm_24.126{26} //

यदि त्वं वांछसे सौख्यम् इहामुत्रापि सर्वदा / कृपणान् अर्थिनः सर्वान् संप्रदानैः प्रमोदय // rm_24.127{27} //

यद्य् एवं क्रियते मातः संगतिः सर्वदावयोः / अन्यथा चेत् ततो नौ स्याद् विभिन्नभोजनाश्रयः // rm_24.128{28} //

यद्य् अस्ति ते मया सार्द्धं सर्वदा भोजने रतिः / यथेप्सितं सदार्थिभ्यो दत्वा चर शुभे वृषे // rm_24.129{29} //

इति तेनात्मजेनापि प्रत्याख्यतं निशम्य सा / माता लज्जाविभिन्नास्या तम् आत्मजम् अभाषत // rm_24.130{30} //

यद्य् एवं नन्दनार्थिभ्यः सर्वस्वम् अपि दित्ससि / तत् स्वद्रव्याणि सर्वाणि दास्यामि तद् यथेप्सितं // rm_24.131{31} //

इत्य् उक्त्वा सा प्रसू नारी तम् आत्मजं मृषागिरा / बोधयित्वा गृहे तानि द्रव्याणि समगोपयेत् // rm_24.132{32} //

ततः सा प्रमदा दुष्टा मिथ्यावाचा तम् आत्मजं / अद्य यतो ऽर्थिनो भिक्षून्स् तोषयामीत्य् अबोधयत् // rm_24.133{33} //

एवं मिथ्यया वाचा बोधयन्ती तम् आत्मजं / स्वयम् एव प्रभुक्त्वा च तद् द्रव्यं सर्वं गोपयत् // rm_24.134{34} //

कस्मै चिद् अर्थिने किं चिद् अपि सा न ददौ कुधीः / सा केभ्यो ऽपि वलिं दातुं नैवोत्सेहे कदा चन // rm_24.135{35} //

एवं सा दुर्मतिर् लुब्धा मत्सराक्रान्तचेतसा / परिभाष्यार्थिनः सर्वान् निंदयन्त्य् अशुभे ऽचरत् // rm_24.136{36} //

एवं केवलपापानि प्राचित्वा सा दुराशया / काले निराशया दुःखार्त्ता मृता प्रेतालये ययौ // rm_24.137{37} //

तत्र प्रेतगतिप्राप्ता प्रेतीभूता दुराकृतिः / स्वकेशप्रतिछन्नांगा शूचीमुखा कृशांगिका // rm_24.138{38} //

अस्थियंत्रवद् उच्छ्राया पर्वतसंनिभोदरा / क्षुत्पिपासाग्निसंतप्ता दग्धस्थूणासमांगिका // rm_24.139{39} //

आर्त्तस्वरा विरावन्ती क्रंदन्ती सा समंततः / अन्नपान हि मार्गन्ती पर्यभ्रमद् इतस् ततः // rm_24.140{40} //

ततः स उत्तरो मातुः कृत्वाग्निसंस्कृतिं तदा / स्नानशौचादि कर्मां कुर्वञ् छोकं व्यनोदयत् // rm_24.141{41} //

ततः स उत्तरो विजो मातृशोकं व्यनोदयत् / अर्थिभ्यो वांछितं दत्वा बहुपुण्याण्य् उपार्जयत् // rm_24.142{42} //

ततः कामविरक्तः स संसारभोगनिस्पृहः / निर्वृतिपदसंप्रात्यै प्रव्रजितुं समैछत // rm_24.143{43} //

ततः स मुदितो गत्वा वेणुवने जिनाश्रमे / दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा सांजलिः समुपाचरत् // rm_24.144{44} //

तत्र प्रदक्षिणीकृत्वा ससंघं तं मुनीश्वरं / प्रणत्वा पुरतः स्थित्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_24.145{45} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ विजानीयाद् भवान् अपि / यन् मे सा जननी विघ्ना सांप्रतं प्रलयं गता // rm_24.146{46} //

तद् अत्र भगवच् छास्तर् भवतां शरणं व्रजे / तन् मे ऽनुग्रहम् आधाय प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति // rm_24.147{47} //

इति संप्रर्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / सव्यकरेण तन्मूर्द्ध्नि संस्पृश्यैवं समादिशत् // rm_24.148{48} //

एहि चर कुमारात्र ब्रह्मचर्यं समाहितः / इत्य् उक्त्वा भगवां छास्ता सांघिके तं समग्रहीत् // rm_24.149{49} //

एहीत्य् उक्ते मुनीन्द्रेण मुंडितो ऽभूत् स उत्तरः / खिक्खिरीपात्रभृच् छुद्धकाषायचीवरावृतः // rm_24.150{50} //

ततः शास्तुः प्रसादात् स परिशुद्धस् त्रिमंडलः / निःक्लेशयविशुद्धात्मा संसारविरतोत्सवः // rm_24.151{51} //

समाधिधारणीविद्याघटमानो विचक्षणः / हित्वाविद्यागणं सर्वविद्यागुणान्तम् आप्तवान् // rm_24.152{52} //

विदित्वा सर्वसंसारगतिं विद्युत्क्षणस्थितिं / मत्वा च सर्वसंस्कारगतिर् ऽनेकविघातिनिं // rm_24.153{53} //

सर्वक्लेशगणां जित्वा सर्वान् मारगणान् अपि / साक्षाद् अर्हत्वम् आसाद्य श्रावकबोधिम् आप्तवान् // rm_24.154{54} //

ततः स सुविशुद्धात्मा वीतरागो जितेंद्रियः / आकाशनिर्मलस्वान्तः सर्वलोष्टककांचनः // rm_24.155{55} //

वासीचंदनकल्पांशो निर्विकल्पो निरंजनः / सर्वसत्वहिताधानः संबुद्धगुणसाधकः // rm_24.156{56} //

सदेवासुरलोकानां सर्वेषां प्राणिनाम् अपि / वंद्यः पूज्यो ऽभिमान्यश् च ब्रह्मचारी बभूव सः // rm_24.157{57} //

ततः सो ऽर्हन् महाभिज्ञो गंगातिरे शुभस्थले / पर्णकुट्यां समाश्रित्य तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_24.158{58} //

तत्रैकस्मिन् दिने तस्य माता सा प्रेतिका सती / नग्न स्वरोमसंछन्ना दघस्थूणाविवर्णिता // rm_24.159{59} //

सूचीमुखास्थियंत्रेव पर्वतसन्निभोदरा / क्षुत्पिपासाग्निदग्धांगा पानाहारगवेषिनी // rm_24.160{60} //

आर्तस्वरं विरावन्ती क्रंदन्ती समुपागता / आयुष्मन्तं तम् अर्हन्तं पश्यन्ती समुपाश्रयत् // rm_24.161{61} //

एवं तां समुपासीनां दृष्ट्वा स उत्तरो यतिः / का त्वम् एवंविधायाता वदस्वेत्य् अन्वपृछत // rm_24.162{62} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सा प्रेती पुरतः स्थिता / उत्तरं तं यतिं पुत्रं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_24.163{63} //

अहं ते जननी स्निग्धा ययासि जनितः सुतः / अन्नपानविविक्तास्मि प्रेतीभूता ऽधुना चरे // rm_24.164{64} //

पंचविंशति वर्साणि यांति कालगता ह्य् अहं / नाभिजानामि पाणीयं कुतो भक्तस्य दर्शनं // rm_24.165{65} //

सफलां पुष्पितां वृक्षं दृष्ट्वा गछामि दूरतः / सर्वे ऽपि निष्फला शुष्का विपुष्पाश् च भवन्ति ते // rm_24.166{66} //

सरांसि चाम्बुपूर्णाणि दृष्ट्वा गछामि दूरतः / तानि सर्वाणि शुष्कानि भवन्ति तत् क्षणाद् अपि // rm_24.167{67} //

भेदं तस्य महासौख्यं वृक्षमूलश्रितस्य ते / विद्यते सर्वदाप्य् अत्र किं त्वया प्रकृतं शुभं // rm_24.168{68} //

तद् अत्र कृपया पश्यन् कारुण्यं जनयन् सुत / मात्रे तृषार्दितायै मे शीताम्बु दातुम् अर्हसि // rm_24.169{69} //

इति तयार्थितम् श्रुत्वा स उत्तरः सविस्मयः / तां प्रेतीं सुचिरं दृष्ट्वा शंकितश् चैवम् अब्रवीत् // rm_24.170{70} //

मातस् तर्हि क्षणं प्राप्ते त्वया पारुष्यभूतया / दानानि न कृतान्य् एव पुण्यानि वा चितानि न // rm_24.171{71} //

अन्यकृतानि दानानि पुण्यानि भाषितानि च / दृष्ट्वा श्रुत्वापि ते चित्ते क्रोधाग्निर् ज्वलितस् तदा // rm_24.172{72} //

किं चिन् नापि शुभं कर्म कृत्वापुण्यं त्वयार्जितं / परेणापि कृतं दृष्ट्वा श्रुत्वापि नानुमोदितं // rm_24.173{73} //

एतत्कर्मविपाकेन जननी त्वं मृताधुना / प्रेतीभूतान्नपानेन वियुक्ता भ्रमसे भवे // rm_24.174{74} //

इदानिं किं करिष्यामि त्वं चात्र किं करिष्यसि / तदा सर्वाहितं प्रोक्तं त्वया तत्र श्रुतं न तत् // rm_24.175{75} //

इति तेनात्मजेनोक्तं श्रुत्वा सा प्रतिबोधिता / विगलदश्रुरुक्षाक्षा तं पुत्रम् एवम् अब्रवीत् // rm_24.176{76} //

न मया हि कृतं दानं पुण्यं न चाभिसाधितं / दृष्ट्वानुमोदितं नापि मात्सर्यपरिभूतया // rm_24.177{77} //

यद् यद् द्रव्यं त्वया पुत्र मम हस्ते समर्पितं / तत् तत् सर्वं मया वंधिखदायां परिगोपितं // rm_24.178{78} //

तद् इदानिं समुद्धृत्य ज्ञातिहस्ते समर्पय / तेन तं सुगतं बुद्धं ससंघं भोजयात्मज // rm_24.179{79} //

दक्षिणादेशनां चापि मम नाम्नाभिकारय / तदा प्रेतगतेर् मुक्ता यायाम् अहं सुरालयं // rm_24.180{80} //

इति तयोदितं श्रुत्वा स उत्तरो ऽनुबोधितः / एवम् अस्त्व् इति संश्रुत्य पुनस् ताम् एवम् अब्रवीत् // rm_24.181{81} //

ससंघं सुगतं तेन भोजयिष्यामि सांप्रतं / किं तु त्वयाम्व तत्रापि स्थातव्यं सुगतांतिके // rm_24.182{82} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सा प्रेती लज्जयान्विता / तम् अर्हन्तं समालोक्य पुर एवम् अभाषत // rm_24.183{83} //

यद् अहं पुत्र नग्नास्मि प्रेती विभ्रन्सिताकृती / तत् कथं समुपाश्रित्य स्थास्यामि श्रीघनांतिके // rm_24.184{84} //

इति तयोदितं श्रुत्वा स उत्तरो महामतिः / तां प्रेतीं समुपालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_24.185{85} //

क्रियमाने यदा पापे लज्जा नास्ति तदा तव / फलभोजनकाले ऽत्र किम् एवं लज्जसे ऽधुना // rm_24.186{86} //

इति तद् वचनं श्रुत्वा सा प्रेती प्रतिबोधिता / तथा गमिष्यामीति प्रोक्त्व त्वरितं विज्ञालयं ययौ // rm_24.187{87} //

ततः स उत्तरो गत्वा ज्ञातीन् आहूय तद् वृतिं / यथामात्रोदितं ख्याय सर्वम् एव न्यवेदयत् // rm_24.188{88} //

तच् छ्रुत्वा ज्ञातिवर्गास् ते सर्व ऽतिविस्मयान्विताः / तथा तद् द्रव्यम् आदाय सर्वं तस्यान् उपाहरन् // rm_24.189{89} //

तद् द्रव्यं सर्वम् आलोक्य स उत्तरः प्रमोदितः / सर्वेषाम् अपि गोत्राणां पुनर् एवं समब्रवीत् // rm_24.190{90} //

भवन्तो ज्ञातयः सर्वे द्रव्येनैतेन सांप्रतं / ससांघिकं मुनीन्द्रं तं भोजयिष्यामि पूजयन् // rm_24.191{91} //

तद् एतत् सर्वम् आदाय यदा प्रकंपिताशयाः / संघभोज्यार्हसामग्रीं साधयित्वा प्रदत्त मे // rm_24.192{92} //

इति संप्रार्थितं श्रुत्वा सर्वे ते ज्ञातयस् तथा / संघभोज्यार्हसामग्रीं सर्वद्रव्यैर् असाधयत् // rm_24.193{93} //

तद् दृष्ट्वा मुदितः सो ऽर्हन् उत्तरः संप्रसन्नधीः / शास्तुर् निमंत्रणं कर्तुं विहारे समुपाचरत् // rm_24.194{94} //

तत्र स समुपाश्रित्य तं मुनीन्द्रं ससांघिकैः / प्रणत्वा साञ्जलिस् तत्र पुरः स्थित्वा न्यमंत्रयत् // rm_24.195{95} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भगवंतं ससांघिकं / पूजयितुं समिछामि श्वो ऽनुगृहीतुम् अर्हति // rm_24.196{96} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / तम् उत्तरं समालोक्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_24.197{97} //

ततः स उत्तरो मत्वा भगवताधिवासितं / तं मुनीन्द्रं पुनर् नत्वा ज्ञातीनां पुरतो ययौ // rm_24.198{98} //

तत्र स उत्तरस् तेषां च निमंत्रणं / कृत्वा तत्र पुनस् तेषां पुर एवम् अभाषत // rm_24.199{99} //

संघभोज्ये प्रवृत्ते ऽत्र यूयं सर्वे समागताः / प्रेतीभूतां ममाम्बां ताम् अवलोकितुम् अर्हथ // rm_24.200{100} //

इत्य् उक्त्वा स्वाश्रमं गत्वा स उत्तरः प्रसादितः / ध्यानागारसमासीनस् तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_24.201{1} //

ततः प्रातः समुत्थाय ज्ञातीनां पुरतो गतः / पूजोपचारसामग्रीं सहसा समसाधयत् // rm_24.202{2} //

ततः स उत्तरः प्राह्ने विहारे समुपासरन् / भगवंतं मुनीन्द्रं तं प्रणत्वैवम् अभाषत // rm_24.203{3} //

भगवन् सर्वविच् छास्तः समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् ससंघो भवान् अत्र विजयितुं समर्हति // rm_24.204{4} //

इति संप्रार्थिते तेन गंडीम् आकोटयन् मुनिः / तच् छब्दचोदितास् तत्र स च संघा उपासरन् // rm_24.205{5} //

तत्र ते ज्ञातयः सर्वे लोका अन्ये ऽपि हर्षिताः / तत्र प्रेतां समायातां तां द्रष्टुं समुपागताः // rm_24.206{6} //

तदा स भगवांस् तत्र ससांघिकः समागताः / तद् दत्तं पाद्यम् आदाय शुद्धासने समाश्रयत् // rm_24.207{7} //

तां दृष्ट्वा ज्ञातयः सर्वे लोका अन्ये ऽपि खेटिताः / हा पापम् इति भाषन्ते तस्थुः सद्धर्मवांछया // rm_24.208{8} //

तदा ते ज्ञातयः सर्वे भगवंतं ससांघिकं / यथाक्रमं समभ्यर्च्य भोजनैः समतोषयत् // rm_24.209{9} //

ततस् ते सांघिकाः सर्वे संबुद्धप्रमुखा अपि / तत् प्रणीतरसं भोज्यं भुक्त्वा तृप्तिं समाययुः // rm_24.210{10} //

ततो ऽपनीय पात्राणि शोधयित्वा भुजादिकं / तेषां पूगादि ताम्बूलगणं ते प्रददुर् मुदा // rm_24.211{11} //

तत्र स उत्तरो भिक्षुर् ज्ञातिभिस् तै सहान्वितः / भगवंतं ससंघं तं प्रणत्वा समुपाश्रयत् // rm_24.212{12} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा तम् उत्तरम् उपाश्रितं / दाक्षिणादेशनां तस्याः प्रेत्या नाम्ना समादिशत् // rm_24.213{13} //

इतो दानाद् धि यत् पुण्यं तत् प्रेतीम् उपगछतु / उत्तिष्ठताम् इयं प्रेती प्रेतलोकात् ततो द्रुतं // rm_24.214{14} //

इति शुभाशिषं दत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / आर्य्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं च समादिशत् // rm_24.215{15} //

तद् आर्य्यधर्मम् आकर्ण्य सर्वे लोकाः प्रबोधिताः / धर्मविशेषम् आज्ञाय बभूवुः सत्यदर्शिनः // rm_24.216{16} //

सापि प्रेती समानीय तत् सद्धर्मामृतं मुदा / सुप्रसन्नाशया स्मृत्वा त्रिरत्नं शरणं ययौ // rm_24.217{17} //

ततः सा भूतलोके ऽभूज् जाता भूतमहर्द्धिका / तत्रापि साभवद् दुष्टा मात्सर्य्यरुक्षिताशया // rm_24.218{18} //

ततः स भगवांस् तस्मात् ससांघिकः प्रभासयन् / गत्वा स्वाश्रमम् आश्रित्य तस्थौ धर्मम् उपादिशन् // rm_24.219{19} //

ततः स बुद्धिमान् विज्ञ आयुष्मान् यतिर् उत्तरः / कुत्रासौ जायते माताधुनेति समपश्यत // rm_24.220{20} //

एवं स उत्तरो विज्ञः समभीक्ष्य समंततः / ददर्श तां संप्रजातां भूतमहर्द्धिकालये // rm_24.221{21} //

दृष्ट्वा स उत्तरः पुत्रो मातरं तां च भौतिकां / सहसा समुपाश्रित्य समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_24.222{22} //

किम् अम्बास्ति त्वया शक्तिर् अपि दानेषु सांप्रतं / यदीछसि सदा भद्रं कुरु दानम् इहाधुना // rm_24.223{23} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सा च भूतमहर्द्धिका / उत्तरं तं सुतं दृष्ट्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_24.224{24} //

नाद्यापि विद्यते दाने ऽभिलाषं मम नंदन / तत् किं चिद् अपि वा द्रव्यं प्रदातुं नाहम् उत्सहे // rm_24.225{25} //

इति तेनोदितं श्रुत्वायुष्मान् स उत्तरो यतिः / दृष्ट्वा तां मातरं भूतमहर्द्धिकाम् अभाषत // rm_24.226{26} //

अद्यापि ते तिष्ठति तच् छरीरं विवृद्धनिर्मान्सत्वगस्थिचर्मा लोभांधकारावृतलोचनाया निवर्तितं यत् तव प्रेतलोके / धिक् त्वां प्रदुष्टाम् इह किं वदेयम् अद्यापि यत् त्वं दुरिताशयासि / केनात्र ते पापनिमग्नचित्तं संशोधितं पुण्यकरोद्धृतं स्यात् // rm_24.227{27} //

सदापि चैवं नरके निवासा भवेत् कदा त्वं परिमोक्ष्यसे ऽतः / अहो हि दुर्बुद्धिदुराशयानां मनो न केनापि विशुद्ध्यते वै // rm_24.228{28} //

एवं बहुप्रकारेण परिभाष्योत्तरः स तां / तदङ्गात् यमलीम् एकाम् आकृष्यापहरद् वलात् // rm_24.229{29} //

ततस् तां यमलीं सो ऽर्हं संघाय समकल्पयत् / तत्र मूल्येन तां क्रीत्वा भिक्षुमानवके न्यसेत् // rm_24.230{30} //

तत्रापि निशि सा गत्वा यमलीं ताम् उपाहरत् / तथापहृतां भिक्षुर् उत्तराय न्यवेदयत् // rm_24.231{31} //

तच् छ्रुत्वा चोत्तरो गत्वा परिभाष्य वलेन तां / अपहृत्य पुनस् तस्मै भिक्षवे समकल्पयत् // rm_24.232{32} //

भूयो ऽपि निशि सा गत्वा यमलीं ताम् उपाहरत् / तथा स उत्तरश् चापि तस्याश् च ताम् अपाहरत् // rm_24.233{33} //

एवं त्रिधा निशायां सा तत्र गत्वाहरच् च तां / उत्तरश् चापहृत्यैव तां तस्मै भिक्षवे ददौ // rm_24.234{34} //

तेनापि भिक्षुणादाय चतुदिक्सांघिकाय सा / पाद्यलेपानिकायां संसीवित्वा प्रतिपादिता // rm_24.235{35} //

तत्र तां सीवितां दृष्ट्वा सा च भूतमहर्द्धिता / अपहृतविभग्नाशा रुदन्ती स्वालयं ययौ // rm_24.236{36} //

तच्चित्ताग्निप्रतप्ता सा स्मृत्वा तं सुतम् उत्तरं / कालं गता ततो ऽन्यत्र यक्षलोके ऽलभज् जनुः // rm_24.237{37} //

एवं मत्वा महत्पापमूलं मात्सर्य्यम् एव हि / तत् मात्सर्यं परित्यज्य कर्त्तव्यं दानम् आदरात् // rm_24.238{38} //

दानेन शुद्ध्यते चित्तः शुद्धचित्तः सुधीकृतिः / क्रमाद् बोधिचरिं धृत्वा संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_24.239{39} //

एवं विज्ञाय सर्वत्र यदीछन्ति सदा शुभं / मात्सर्यं विषवत् त्यक्त्वा चरितव्यं सदा शुभे // rm_24.240{40} //

इति मे गुरुणाख्यातं श्रुतं तथा मयोच्यते / त्वं चाप्य् एवं परिज्ञाय चरितव्यम् शुभे सदा // rm_24.241{41} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयितुं सदार्हसि // rm_24.242{42} //

तथा ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_24.243{43} //

इति तेनार्हताख्यातं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिभाषित्वा प्राभ्यनंदत् सपार्षदः // rm_24.244{44} //

इदं नरा ये मुदिताश् च भूतमहर्द्धिकायानुवदानम् अत्र / मुदा निशम्य प्रतिमोदयन्ते प्रयांति ते श्रीघनसंनिवासे // rm_24.245{45} //

++ इति रत्नावदानत्वे प्रेतीभूतमहर्द्धिकावदानं समाप्तम् ++

xxv dūtāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अवोचत् // rm_25.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_25.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् महामतिः / उपगुप्तो नरेंद्रं तं समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_25.3{3} //

शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुभाषितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा चात्रानुमोदय // rm_25.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः श्रीघनः स मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_25.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिश् च चेलकैः / उपासकगणैश् चापि तथा चोपासिकागणैः // rm_25.6{6} //

राजगृहपुरोपान्ते गृद्धकूटे नगोत्तमे / वेणुवने महोद्याने करंदकनिवापके // rm_25.7{7} //

सर्वसत्वहितार्थेन बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार प्रभासयन् // rm_25.8{8} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे लोका उपागताः / देवा दैत्याश् च नागाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः // rm_25.9{9} //

ग्रहा विद्याधराः सिद्धा राक्षसा गरुडा अपि / लोकपालगणाश् चापि तीर्थिकाश् च महर्षयः // rm_25.10{10} //

ब्राह्मणाः क्षत्रिया भूपा वैश्याश् च मांत्रिणो ऽपि च / अमात्याः श्रेष्ठिनश् चापि गृहस्थाश् च महाजनाः // rm_25.11{11} //

वणिजः सार्थवाहाश् च शिल्पिनः पौरिकास् तथा / ग्राम्या जानपदाश् चापि तथा कार्पटिका अपि // rm_25.12{12} //

तथान्ये ऽपि जनाश् चैवं सर्वे तत्र समागताः / दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा समभ्यर्च्य यथाक्रमं // rm_25.13{13} //

कृतांजलिपुटाः सर्वे परिवृत्योपतस्थिरे / ततः स भगवां दृष्ट्वा सर्वांस् तां समुपस्थितान् / आदिमध्यांतकल्याणं सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_25.14{14} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रबोधिताः / धर्मवैशेषम् आज्ञाय बभूवुर् बोधिसाधिनः // rm_25.15{15} //

एवं स भगवांस् तत्र नित्यं सद्धर्मम् आदिशन् / वर्षासु व्यहरल् लोकहितं कृत्वा ससांघिकः // rm_25.16{16} //

तस्मिंस् तु समये तत्र श्रावस्त्यां पुरि सत्तमः / अनाथपिंडदः श्रेष्ठी गृहपतिर् महाजनः // rm_25.17{17} //

त्रिरत्नभक्तिमान् दाता संबुद्धदर्शनोत्सुकः / प्रसेनजिन् महीपालं प्रणत्वा प्रार्थयत् तथा // rm_25.18{18} //

जय देव महारज जानीयात् तद् भवान् अपि / यद् अस्माभि मुनीन्द्रो ऽसौ सुचिरं नाभिदृश्यते // rm_25.19{19} //

तत् तस्मात्र मुनीन्द्रस्य दर्शने तृषिता वयं / भगवंतं मुनीन्द्रं तं द्रष्टुम् इछामहे ऽधुना // rm_25.20{20} //

तद् भवान् समुपामंत्र्य भगवंतं जगद्गुरुं / अत्र लोकहितार्थाय विजयितुं समर्हति // rm_25.21{21} //

इति संप्रार्थितं तेन गृहाधिपतिना सदा / श्रुत्वा स भूपती राजा तं गृहपतिम् अब्रवीत् // rm_25.22{22} //

किं त्वया श्रूयते साधो भगवान् स मुनीश्वरः / एतर्हि तिष्ठते कुत्र वर्षासु सह सांघिकैः // rm_25.23{22!} //

इति राज्ञोदितं श्रुत्वा सो ऽनाथपिण्डदो गृही / तं नरेंद्रं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_25.24{23} //

श्रुतं मया महाराज भगवान् स ससांघिकं / राजगृहे ऽधुना प्रावृत्समये ऽप्य् अवतिष्ठते // rm_25.25{24} //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा स नृपतिस् ततः / दूतम् एकं समाहूय पुर एवम् उपालपत् // rm_25.26{25} //

एहि त्वं भो महासाधो श्रुत्वा मे वचनं द्रुतं / तत्र राजगृहे गत्वा भगवत उपाचर // rm_25.27{26} //

अस्माकं वचनैस् तस्य शास्तुः पादाम्बुजे नमः / नत्वा देहादि सर्वत्र कौशल्यं परिपृछ च // rm_25.28{27} //

एवं चापि मुनेस् तस्य पुरो विज्ञापयादरात् / कौशल्ये नृपती राजा भगवंतं द्रष्टुम् इछति // rm_25.29{28} //

तथा सर्वे ऽपि लोकाश् च श्रावस्त्यायाश् च पौरिकाः / त्रिरत्नदर्शनं कर्तुम् अभिवांछन्ति सांप्रतं // rm_25.30{29} //

भवद्धर्मामृतं चापि पातुम् इछंति सर्ववित् / तत् ससंघो भवांस् तत्र कृपयागंतुम् अर्हति // rm_25.31{30} //

इति रज्ञोदितं श्रुत्वा तथेति प्रतिमोदितः / तं नृपं सांजलिर् नत्वा द्रुतं राजगृहं ययौ // rm_25.32{31} //

तत्र राजगृहे गत्वा स दूतः प्रतिनंदितः / विलोक्य सुप्रसन्नात्मा गृध्रकूटे उपाचरत् // rm_25.33{32} //

तत्र स दूरतो दृष्ट्वा भगवंतं प्रमोदितः / उपेत्य सांजलिर् नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_25.34{33} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ वंदे ते चरणाम्बुजे / यदर्थे ऽहम् इहायामि तज् जानीयाद् भवां जिनः // rm_25.35{34} //

तथाप्य् अहं जगच्छास्तुः पुरो विज्ञापयामि तत् / भगव सर्वविद् राजा प्रसेनजित् सुकौशलः // rm_25.36{35} //

भवतां वंदते पादौ कुशलं चापि पृछते / तथा च भगवन् सर्वे श्रावस्त्येयाश् च पौरिकाः // rm_25.37{36} //

वंदंते भवतां पादौ पृछंते चापि कौशलं / नृपादि सर्वलोकाश् च भवतां दर्शनोत्सुकाः // rm_25.38{37} //

त्रिरत्नं द्रष्टुम् इछाम इत्य् एवं प्रवदन्ति ते / भवद्धर्मामृतं चापि पातुम् इछंति ते ऽधुना // rm_25.39{38} //

नृपतिप्रमुखाः सर्वे तृष्णार्दिता इवामृतं / तत् साधु भगवांस् तत्र श्रावस्त्यां पुरि सांप्रतं / अनुकम्पाम् उपादाय विजयतां ससांघिकः // rm_25.40{39} //

इत्य् उक्ते तेन दूतेन भगवान् स मुनीश्वरः / तं दूतं पुरुषं दृष्ट्वा समामंत्र्येवम् आदिशत् // rm_25.41{40} //

भो पुरुष महाराजो बिम्बिसारो नृपाधिपः / यद्य् अनुज्ञां ददात्य् अत्र तदा यास्याम्य् अहं ध्रुवं // rm_25.42{41} //

तत् साधु नृपतेस् तस्य बिम्बिसारस्य भूभृतः / अनुज्ञाप्रार्थनां कृत्वा गछायास्याम्य् अहं तदा // rm_25.43{42} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स दूत आदरात् / तथेति तं मुनिं नत्वा राज्ञो ऽन्तिकम् उपाचरत् // rm_25.44{43} //

तत्र स समुपाश्रित्य बिम्बिसारं नराधिपं / सांजलिः पुरतो गत्वा प्रणत्वैवं न्यवेदयत् // rm_25.45{44} //

जय देव महाराज प्रसीदानुग्रहं कुरु / प्रसेनजिन्महीभर्तुर् दूतो ऽहं समुपागतः // rm_25.46{45} //

महाराज महीपाल प्रसेनजित् स कौशलः / भगवतो मुनीन्द्रस्य दर्शनम् अभिवांछति // rm_25.47{46} //

तथा सर्वे ऽपि लोकाश् च श्रावस्त्र्येयाः सपौरिकाः / त्रिरत्नस्य जगद्भर्तुः प्रष्टुम् इछन्ति सांप्रतं // rm_25.48{47} //

तद् अस्य त्रिजगच्छास्तुर् भगवतो भवान् प्रभो / तत्रानुगमने ऽनुज्ञां कृपया दातुम् अर्हति // rm_25.49{48} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा बिम्बिसारः स भूपतिः / तं दूतं समुपालोक्य चिरेणैवम् अभाषत // rm_25.50{49} //

सधो स भगवान्स् तत्र यदि गंतुं समिछति / तद् अत्र किं वदिष्यामि यत्रेछेत् तत्र गछतु // rm_25.51{50} //

इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा दूतः स मोदितः / बिम्बिसारं नरेंद्रं तं नत्वा ययौ जिनान्तिके // rm_25.52{51} //

तत्र स सहसा गत्वा श्रीघनं तं मुनीश्वरं / कृतांजलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_25.53{52} //

भगवंस् तेन भूपेन ह्य् अनुज्ञातो ऽसि सांप्रतं / तत् ससंघो भगवांस् तत्र विजयितुं समर्हति // rm_25.54{53} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / एनं दूतं समालोक्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_25.55{54} //

ततः स भगवान् वर्षात्रिमासान्त ससांघिकः / सर्वत्र मंगलं कृत्वा प्रतस्थे संप्रभासयन् // rm_25.56{55} //

तदा स पुरुषो दूतस् तद्विहाराद् विनिर्गतः / सहसा रथम् आरुह्य संप्रतस्थे पुरः पथि // rm_25.57{56} //

तत्र स भगवंतं पद्भ्यां संप्रस्थितं पथि / दृष्ट्वैव सहसा तस्माद् रथात् स्वयम् अवातरत् // rm_25.58{57} //

तत्र स सहसोपेत्य भगवन्तं मुनीश्वरं / सांजलिः पुरतो गत्वा प्रणत्वैवम् अवोचत // rm_25.59{58} //

प्रसीदतु जगन्नाथ ममानुकम्पया भवान् / इदं रथं समारुह्य विजयतां ससांघिकः // rm_25.60{59} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा भगवान् स जगद्गुरुः / तं दूतं पुरुषं दृष्ट्वा तत्रैवं समुपादिशत् // rm_25.61{60} //

ऋद्धिपादरथेनाहं सम्यग्व्यायामवर्त्तिना / प्रचरामि महीं कृत्स्नाम् अक्षतः क्लेशकष्टकैः // rm_25.62{61} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण स दूतः प्रतिबोधितः / भूयो ऽपि सांजलिर् नत्वा प्रार्थयत् तं मुनीश्वरं // rm_25.63{62} //

यद्य् अपि भगवान् ऋद्धियानयायी तथापि तु / ममानुग्रहम् आधातुं गृह्यताम् अनुकम्पया // rm_25.64{63} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् ससांघिकः / ऋद्ध्या रथोपरि स्थित्वा संप्रतस्थे प्रभासयन् // rm_25.65{64} //

तत्र मार्गेषु सर्वत्र भगवान् ससांघिकः / भासयन् मंगलं कृत्वा श्रावस्तीपुरम् आययौ // rm_25.66{65} //

तत्र स पुरुषो दूतः सहसा प्रचरन् पुरः / प्रसेनजिन्नरेन्द्रस्य गत्वैवं संन्यवेदयत् // rm_25.67{66} //

जय देव महाराज दिष्ट्या वर्द्धस्व सांप्रतं / यद् असौ भगवांच् छास्ता ससंघो ऽत्र समागतः // rm_25.68{67} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा प्रसेनजित् स भूपतिः / तत्र सर्वत्र मार्गेषु शोधयित्वाभ्यशोधयत् // rm_25.69{68} //

छत्रध्वजवितानैश् च समंततो ऽभ्यमंडयत् / ततः स नृपति राजा तूर्यसंगीतिवादनैः / सजनो भगवन्तं तं प्रत्युद्ययौ महोत्सवैः // rm_25.70{69} //

तत्र समुदितो राजा समंत्रिजनपौरिकः / दूरात् तं श्रीघनं दृष्ट्वा पद्भ्यां चरन्न् उपाचरत् // rm_25.71{70} //

तत्रोपेत्य स भूपालः ससंघन् तं मुनीश्वरं / प्रणत्वा सांजलिः स्थित्वा पुरो दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_25.72{71} //

भगवन् नाथ सार्वज्ञ कच्चिच् च कुशलं तनौ / भवतां विषये ह्य् अत्र विहरस्व ससांघिकः // rm_25.73{72} //

तथा सर्वे ऽपि लोकाश् च समंत्रिजनपौरिकाः / सांजलयः प्रणत्वैवं प्रार्थयंस् तं मुनीश्वरं // rm_25.74{73} //

स्वागतं भगवंच् छास्त विजयस्व कृपानिधे / सदात्र स्वाश्रमे स्थित्वा विहरस्वानुकम्पया // rm_25.75{74} //

इत्य् उक्त्वा सर्वलोकास् ते नृपतिप्रमुखा मुदा / पूजादि मंगलोत्साहैः प्रावेशयंस् ततः पुरे // rm_25.76{75} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा सर्वांस् तान् संप्रमोदितान् / नृपतिप्रमुखान् दत्वा भद्राशिषं समाचरत् // rm_25.77{76} //

तत्र स भगवांस् तस्याः श्रावस्त्या गोपुरान्तिके / अवतीर्य यथा पद्भ्यां प्रचक्राम ससांघिकः // rm_25.78{77} //

तत्र स श्रीघनो नाथः प्रभासयन् समंततः / सर्वेषां भद्रतां कुर्वन् प्रविवेश ससांघिकः // rm_25.79{78} //

प्रविष्टे नगरे तत्र संबुद्धे सुगते जिने / तत्पुण्यसुप्रभाव्याप्ते सर्वत्राप्य् अभवच् छुभं // rm_25.80{79} //

अंधा रूपाणि प्राद्राक्षुर् वधिराः शुश्रुवु रवं / ये च हीनेंद्रियास् ते ऽपि सर्वे पूर्णेन्द्रिया वभुः // rm_25.81{80} //

क्षुधाग्निपरितप्तांगास् ते ऽभवन् परितृप्तिताः / पिपासापरिदग्धांगास् ते ऽप्य् आसन् संप्रतर्पिताः // rm_25.82{81} //

कुचेला दुर्भगांशा ये शुद्धांशुकाः शुभांशिकाः / चिररोगातुरा येन नीरोगा वलिनो ऽभवन् // rm_25.83{82} //

उन्मत्ताः स्मृतिमंतश् च दरिद्रा धनिनो ऽभवन् / चिरवैरानुवद्धा ये ते ऽप्य् आसन् मैत्रभाविनः // rm_25.84{83} //

चंडालाश् च दयावन्तः क्रोधिनः क्षान्तिभाविनः / लब्धाश् च निःस्पृहा आसन् ईर्ष्यालवश् च साधवः // rm_25.85{84} //

मत्सरिणश् च दातारः कृपणाः संतोषिताशयाः / अधर्मकामसंरक्तास् ते धर्मकामसाधिनः // rm_25.86{85} //

मृषावादरता ये च ते ऽप्य् आसन् सत्यभाषिणः / पैशुन्याभिरता ये च ते ऽपि विश्रम्भभोजनाः // rm_25.87{86} //

संभिन्नलापिनो दुष्टास् ते ऽपि संतः समार्जवाः / पारुष्यंवादिनः क्रूरास् ते आसन् प्रियवादिनः // rm_25.88{87} //

ये ऽभिध्यालवस् ते ऽपि सज्जना कीर्तिमानिनः / व्यापादनिरता ये च ते ऽपि सत्वहितार्थिनः // rm_25.89{88} //

मिथ्यादृष्टिचरा ये च ते धर्मसत्यदृष्टयः / बोधिचर्यासमुत्साहाः सर्वे पुण्यार्थिनो ऽभवन् // rm_25.90{89} //

एवम् अन्ये ऽपि ये सत्वा दुःखिनः पापसंरताः / सर्वे ते सुखिनः संतः सद्धर्मवांछिनो ऽभवन् // rm_25.91{90} //

सुगंधिनः सुखस्पर्शाः शीतला वायवो ववुः / प्रसेदिरे दिशः सर्वाः पुष्पाणि ववृषुर् घनाः // rm_25.92{91} //

सुरदुंदुभयो नेदुः प्रससार महोदधिः / प्रचचार मही षड्धा प्रजुज्वलुः शुभाग्नयः // rm_25.93{92} //

बभूवुः पादपाः सर्वे फलपुष्पाभरानत्ताः / अष्टांगगुणयुक्ताम्बुपरिपूर्णजलाश्रयाः // rm_25.94{93} //

अनेकधातुरत्नादि निधयः प्रचकासिरे / निस्पन्नशस्यसंपन्ना बह्हूव वसुधा तदा // rm_25.95{94} //

बहुक्षीरप्रदा गाव औषधयो गुणान्विताः / रसाश् च सुगुणा आसन् फलानि सुरसानि च // rm_25.96{95} //

एवं तत्र सुभद्राणि सर्वत्राप्य् अभवंस् तदा / उपद्रवाश् च सर्वे ऽपि सर्वत्र विलयं गताः // rm_25.97{96} //

सर्वे विघ्नगणा दुष्टा ते ऽप्य् अत्र विलयं ययुः / सर्वे सत्वाः सुखाढ्याश् च प्रचेरिरे प्रहर्षिताः // rm_25.98{97} //

एवं तदा मुनीन्द्रस्य प्रभावेन समंततः / सद्धर्ममंगलोत्साहं बभूव निरुपद्रवं // rm_25.99{98} //

एवं स भगवांस् तत्र कृत्वा भद्रं प्रभासयन् / प्रदक्षिणक्रमेणैवं प्रचक्राम नृपालये // rm_25.100{99} //

तत्र शोधान्तरे रम्ये प्रासादे परिशोधिते / छत्रध्वजवितानैश् च मण्डिते विसृतासने // rm_25.101{100} //

प्रविश्य पाद्यम् आदाय नृपदत्तं ससांघिकः / भगवान् भासयंस् तत्र शुद्धासने समाश्रयन् // rm_25.102{1} //

तथा ते सांघिकाश् चापि सर्वे दत्तं महीभुजा / स्वयं समादाय स्वस्वासने समाश्रयत् // rm_25.103{2} //

एवं तत्र समासीनं श्रीघनं तं ससांघिकं / नृपतिप्रमुखाः सर्वे लोका दृष्ट्वा प्रमोदिताः // rm_25.104{3} //

सर्वपूजोपहारांगैः समभ्यर्च्य यथाविधिः / यथार्हभोजनैश् चापि प्रणीतैः समतोषयन् // rm_25.105{4} //

ततस् तं सुगतं तृप्तं ससमहं स नराधिपः / दृष्ट्वापनीय पात्राणि तद् धस्तादीन् अशोधयत् // rm_25.106{5} //

ततः क्रमुकताम्बूलमहौषद्धिरसायनं / दत्वा क्षमार्थनां कृत्वा ननाम तं ससांघिकं // rm_25.107{6} //

तत्र समुदितो राजा तस्य शास्तुर् जगद्गुरोः / पुरो नीचासनासीनो तस्थौ श्रोतुं वृषं मुदा // rm_25.108{7} //

तथा मंत्रिजनाद्याश् च सर्वे लोकाः प्रमोदिताः / नत्वा तं श्रीघनं तत्र धर्मम् श्रोतुम् उपाश्रयन् // rm_25.109{8} //

ततः स भगवां दृष्ट्वा सर्वांस् तान् समुपाश्रितान् / नृपतिं तं समामंत्र्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_25.110{9} //

शृणु राजन् महाभाग सर्वदारोग्यम् अस्तु वः / सर्वे सत्वाश् च सद्धर्मनिरता सन्तु सर्वदा // rm_25.111{10} //

एवं त्वं भो महाराज साधयित्वा प्रयत्नतः / सर्वां सत्वां शुभे धर्मे योजयित्वाभिपालय // rm_25.112{11} //

एवं लोके शुभं कृत्वा बोधिचर्यां समाहितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चिनु धर्मं समादरात् // rm_25.113{12} //

अनित्यं खलु संसारं क्षणध्वंसि शरीरकं / जीवितं च क्षणस्थायि धर्म एव सहानुगः // rm_25.114{13} //

इति मत्वा महाराज क्लेशान् दुर्जयान् वलैः / जित्वा सत्वांच् छुभे स्थाप्य पालय सद्वृषं चिनुः // rm_25.115{14} //

धर्मेण सद्गतिं यायाः सद्गतौ सर्वदा सुखं / भुक्त्वा बोधिचरिं धृत्वा चरं बोधिम् अवाप्नुयाः // rm_25.116{15} //

एवं विज्ञाय राजेंद्र स्वयं धर्मे समाहितः / सर्वसत्वहितं कृत्वा चर नित्यं समाहितः // rm_25.117{16} //

इत्य् आदिश्य नरेंद्राय सलोकाय शुभाशिषं / ससंघो भगवान् बुद्धः स्वाश्रमे गंतुम् उत्थितः // rm_25.118{17} //

भासयं सकलांल् लोकां भद्रं कृत्वा समंततः / स्वाश्रमाभिमुखस् तस्मात् प्रतस्थे क्रमतः पुरात् // rm_25.119{18} //

तत्र सर्वे ऽपि लोका नृपतिप्रमुखा अपि / शास्तुस् तस्य ससंघस्य प्रानुययुः सहोत्सवैः // rm_25.120{19} //

तथा स भगवान् गत्वा ससांघिको नृपादिभिः / लोकैः सह महोत्साहैः स्वाश्रमं समुपाययौ // rm_25.121{20} //

तत्र जेतवनोद्याने विहारे समुपाश्रितः / ससांघिकः सभासीनः स शास्ता धर्मम् आदिशत् // rm_25.122{21} //

तद् धर्मदेशनां श्रुत्वा तत्रैव ते नृपादयः / सर्वे लोकाः प्रमोदन्तो रात्रौ न्यूषुः सहोत्सवैः // rm_25.123{22} //

तस्याम् एव निशायां स दूतो ऽल्पायूर् ज्वरान्वितः / त्रिरत्नस्मरणं कुर्वन् देहं त्यक्त्वा दिवं ययौ // rm_25.124{23} //

तत्र स्वर्गे समुत्पन्नः स दूतो विस्मयान्वितः / कुतश् च्युतः कुहोत्पन्नः कथम् इति व्यचिंतयत् // rm_25.125{24} //

तदा स मनसाद्राक्षीन् मनुष्येभ्यश् च्युतास्म्य् अहं / इह स्वर्गे समुत्पन्नः संबुद्धभजनाद् इति // rm_25.126{25} //

अथ स दूतपूर्वी स देवपुत्रः प्रसादितः / संबुद्धस्य गुणान् स्मृत्वा पुनर् एवं व्यचिंतयत् // rm_25.127{26} //

अहो ह्य् अहं मुनीन्द्रस्य प्रसादाद् दिवि सांप्रतं / जातो ऽस्मि तन् मुनीन्द्रस्य कुर्यां संदर्शनं पुनः // rm_25.128{27} //

इति हि दूतपुर्वी स देवपुत्रो विचिंतयन् / स्नात्वा सुगंधिलिप्तांगं शुद्धाम्वरावृतः सुधीः // rm_25.129{28} //

मौलिकुण्डलमालादि दिव्यालंकारभूषितः / दिव्यपूजोपचारां धृत्वा देवं सहाचरत् // rm_25.130{29} //

तस्याम् एव निशायां स देवपुत्रः सुरैः सह / अवभास्य प्रभास् तस्मिज् जेतारण्ये उपाचरत् // rm_25.131{30} //

तत्रोद्याने विहारे तं भगवंतं मुनीश्वरं / आलोक्य सांजलिर् नत्वा पुरतः समुपाचरत् // rm_25.132{31} //

ततस् तं श्रीघनं नाथं समभ्यर्च्य यथाविधिः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य सांजलिः समुपाश्रयत् // rm_25.133{32} //

अथ स भगवांस् तस्य दृष्ट्वा चित्तं विशोधितं / आर्य्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_25.134{33} //

तद् आर्य्यधर्मम् आकर्ण्य देवपुत्रः स बोधितः / धर्मविशेषम् आज्ञाय दृष्टसत्यो ऽभवंस् ततः // rm_25.135{34} //

सत्कायदृष्टिभूमीन्ध्रं विंशतिशिखरोद्गतं / प्रभित्वा ज्ञानवज्रेण सद्धर्मं साधनोत्सुकः // rm_25.136{35} //

परिशुद्धाशयः श्रोतआपत्तिफलम् आप्तवान् / शास्तुस् तस्य पदौ नत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_25.137{36} //

भगवन्न् इदम् अस्माकं गुरुभिर् न कृतं खलु / न मात्रा नापि पित्रा वा न ज्ञातिमित्रवांधवैः // rm_25.138{37} //

न चेष्टैर् ब्राह्मणैर् वापि न चापि पूर्वप्रेतकैः / न राज्ञा श्रमणैश् चान्यैर् देवैर् अपि कृतं खलु // rm_25.139{38} //

यद् अस्माकं कृतं भद्रं भवतास्थिशिरोच्चयाः / लंघिता रुधिरा चाब्धिर् उछोषिताश् च सांप्रतं // rm_25.140{39} //

पिहितो पापमार्गश् च स्वर्गमार्गश् च वैवृतः / दर्शितो मोक्षमार्गो ऽपि तीर्णो दुःखार्णवापि च // rm_25.141{40} //

प्रसादाद् भवताम् अद्य प्राप्तं शुद्धेंद्रियं मया / शान्तम् आर्यपदं कांतं संबोधिगुणसाधनं // rm_25.142{41} //

अद्य मे सफलं जन्म भवतां दर्शनाद् इह / सद्धर्मश्रवणाद् अद्य बुद्धपुत्रो ऽस्मि सांप्रतं // rm_25.143{42} //

इत्य् उक्त्वा दूतपुर्वी स देवपुत्रः प्रमोदितः / तस्य शास्तुर् जगद्वंधोः पादौ नत्वा कृतांजलिः // rm_25.144{43} //

त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य समभिनंदिताशयः / ततो ऽनुज्ञां समासाद्य सुरैः सह दिवं ययौ // rm_25.145{44} //

तत्र स्वर्गे स सम्यातः सुरम्ये स्वालये स्थितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वारमं देवैः सहावसत् // rm_25.146{45} //

तत्र दृष्ट्वावभासं तं प्रसेनजित् स कौशलः / विस्मितः प्रातर् उत्थाय विहारे समुपाचरत् // rm_25.147{56!} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा नृपतिः स प्रमोदितः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य सांजलिः समुपाश्रितः // rm_25.148{57} //

ततः स नृप उत्थाय सूत्तरासङ्गम् उद्वहन् / जानुभ्यां भुवि संस्थित्वा प्रार्थयत् तं मुनीश्वरं // rm_25.149{58} //

भगवन्न् अत्र निशायां को भवतां समुपागतः / तद् भवतां समुपादिश्या मां बोधयितुम् अर्हति // rm_25.150{59} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा भगवान् स मुनीश्वरः / नृपतिं तं महीपालं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_25.151{60} //

अन्यो न हि स राजेंद्र यो ऽद्य रात्राव् इहागातः / अपि तु तावको दूतो देवभूतः स आगतः // rm_25.152{61} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण नृपतिः स सविस्मयः / भगवंतं पुनर् नत्वा तत् कर्म पर्यपृछतः // rm_25.153{62} //

भवन् किं कदा तेन दूतेन सुकृतं कृतं / येनासौ दिवि संजातो दृष्टसत्यो भवत्य् अपि // rm_25.154{63} //

तद् भवान् भगवंच् छास्त यत् तेन सुकृतं कृतं / तत् सर्वं समुपाख्याय बोधयितुम् अनाशयं // rm_25.155{64} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा भगवान् स जगद्गुरुः / कौशलं तं महाराजं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_25.156{65} //

शृणु राजन् महाभाग तेन देवेन यत् कृतं / तद् अत्र संप्रवक्ष्यामि तव चित्तप्रबोधने // rm_25.157{66} //

यत् त्वया प्रेषितो दूतो मयि राजगृहे स्थिते / येन संप्रार्थितं श्रुत्वा तथा ह्य् अहं समागतः // rm_25.158{67} //

स साधुस् तावको दूतो मया सार्द्धम् इहागतः / सद्धर्मदेशनां श्रुत्वा श्रद्धाभक्तिसमन्वितः // rm_25.159{68} //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्राचरच् छासने मम / आल्पायुष्को ह्य् असौ भद्री विहारे ऽत्र निवासितः // rm_25.160{69} // कालधर्माभिसंयुक्ते त्यक्त्वा देहं दिवं ययौ // rm_25.161{70} // स ह्य् असौ तावको दूतो रात्राव् अद्येह भासयन् / मम संदर्शनं कर्तुं देवलोकैः सहागतः // rm_25.162{71} //

मम पूजां विधायासौ कृत्वा चापि प्रदक्षिणां / नत्वा सादरम् आश्रित्य सद्धर्मं श्रद्धयाशृणोत् // rm_25.163{72} //

मत्सद्धर्मामृतं पीत्वा दृष्टसत्यः प्रमोदितः / नत्वा मां स पुनः स्वर्गे देवलोकैः सहाचरत् // rm_25.164{73} //

तत्र स स्वालये रम्ये स्थित्वा देवैः सहारमन् / त्रिरत्नभजनं कुर्वन् प्राचरं वसते सुखं // rm_25.165{74} //

एतत्पुण्यविपाकेन दूतः स तावकः कृती / स्वर्गे सौख्यं चिरं भुक्त्वा क्रमाद् बोधिम् अवाप्स्यति // rm_25.166{75} //

एवं विज्ञाय राजेंद्र संसारे ऽत्र महत्सुखं / यदीछसि सदा भद्रे चरितव्यं त्वयादरात् // rm_25.167{76} //

भद्रं तु जायते शीघ्रं त्रिरत्नभजनोद्यमात् / तत् त्रिरत्नम् उपाश्रित्य भज नित्यं समाहितः // rm_25.168{77} //

त्रिरत्ने यत् कृतं कर्मं तन् नैव क्षिणुया क्वचित् / यावद् बोधिपदं दद्या एवं महत्तरं वृषं // rm_25.169{78} //

ये त्रिरत्नं भजन्त्य् अत्र न ते गछन्ति दुर्गतिं / सदैव सद्गतिं यान्ति बोधिं च समवाप्नुयुः // rm_25.170{79} //

तिस्रो हीमाः समाख्याता अग्राः प्रज्ञप्तयो नृप / यत्र किं चित् कृतं कर्म तद्विपाको महान् स्मृताः // rm_25.171{80} //

तद्यथा कतमास् तिस्रो अग्राः प्रज्ञप्तयः स्मृताः / त्रिरत्ने प्रकृता यास् ता अग्राः प्रज्ञप्तयः स्मृताः // rm_25.172{81} //

तद्यथा सर्वसत्वानां त्रैधातुकनिवासिनां / बुद्ध एव महान् अग्रो ज्येष्ठः श्रेष्ठो वरोत्तमः // rm_25.173{82} //

ये बुद्धश्रद्धया भक्त्या प्रभजंति प्रसादिताः / सर्वे ऽत्यग्रप्रसन्नास् ते ज्येष्ठाः श्रेष्ठा वरोत्तमाः // rm_25.174{83} //

तदग्राभिप्रसन्नानां विपाको ऽप्य् अग्र उत्तमः / तथा धर्माश् च ये सर्वे संस्कृता वाप्य् असंकृताः // rm_25.175{84} //

तेषाम् अपि च सर्वेषां बुद्धधर्माग्र उच्यते / तत्र धर्मे प्रसन्ना ये ते ऽग्रे हि संप्रसन्निताः / तद् अग्राभिप्रसन्नानां विपाको ऽप्य् अग्र उच्यते // rm_25.176{85} //

ये च संघा गणास् तेषां बुद्धसंघो ऽग्र उच्यते / तत्र संघे प्रसन्ना ये ते ऽग्रे ऽभिसंप्रसादिनः // rm_25.177{86} //

तेषाम् अग्रप्रसन्नानां विपाको ऽप्य् अग्र उच्यते / एताः प्रज्ञप्तयस् तिस्रो ह्य् अग्राः ख्यातो मुनीश्वरैः // rm_25.178{87} //

तद् अत्र श्रद्धया राज त्रिरत्ने संप्रसन्नधीः / सत्कारैः समुपाश्रित्य भज नित्यं समादरात् // rm_25.179{88} //

एतत्पुण्यम् असंख्येयम् अप्रमेयं महत्तरं / सर्वसत्वमहासौख्यगुणसंपत्तिदायकं // rm_25.180{89} //

एवं मत्वा महत्पुण्यं सर्वान् सत्वान् प्रबोधयत् / त्रिरत्नभजनोत्साहैश् चारयस्व शुभे नृप // rm_25.181{90} //

एवं ते सर्वदा भद्रं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_25.182{91} //