रत्नमालावदान

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वानंदादयो ऽपि ते / सर्वे लोकास् तथेत्य् उक्त्वा प्राभ्यनन्दन् प्रसादिताः // rm_28.224{45} //

सो ऽपि दक्षिणपांचालो राजा श्रुत्वा प्रमोदितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचचार शुभे सदा // rm_28.225{46} //

तदारभ्य सदा तत्र मंगलं निरुपद्रवं / समंततो महोत्साहं कृतयुग इवाभवत् // rm_28.226{47} //

इति मे गुरुणाख्यातं श्रुतं मया तथा ऽधुना / कथ्यते ऽत्र त्वयाप्य् एवं चरितव्यं शुभे सदा // rm_28.227{48} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालनीयाः सदा त्वया // rm_28.228{49} //

तथा ते सर्वदा भद्रं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_28.229{50} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूमिपः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_28.230{51} //

राज्ञो पाञ्चालयोर् यन् मुनिकथितम् इदं तत् प्रसिद्धावदानं / शृण्वन्ति श्रावयन्ति प्रमुदितमनसः श्रद्धया ये प्रसन्नाः / सर्वे ते बोधिसत्वाः सकलगुणधराः सर्वसंपत्सुखाढ्याः / कृत्वा लोकेषु भद्द्रं मुनिवरनिलये संप्रयान्ति प्रमोदाः // rm_28.231{52} //

++ इति रत्नावदानतत्वे पांचालराजावदनं समाप्तम् ++

xxix upapādukāvadāna अथाशोको महीपालः समुपेत्य कृतांजलिः / उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_29.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथाख्यातुं च मे ऽर्हति // rm_29.2{2} //

इति संप्रर्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् महामतिः / उपगुप्तो नरेंद्रं तं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_29.3{3} //

साधु शृणु महराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा चाप्य् अनुमोदय // rm_29.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धा शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_29.5{5} //

एकस्मिन् समये मातुर् मायादेव्या हितेछया / सद्धर्मं समुपादेष्टुं प्राचरत् त्रिदशालये // rm_29.6{6} //

तत्र स भगवान् गत्वा सुरम्ये नंदने वने / पारिजाततले पाण्डुसच्छिलायाम् उपाश्रयत् // rm_29.7{7} //

तत्र शक्रादयो देवाः सर्वे तं सद्गुणाकरं / शाक्यमुनिं समालोक्य मुदिताः समुपाचरन् // rm_29.8{8} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा सर्वे देवाः प्रमोदिताः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य साञ्जलयः प्रणेमिरे // rm_29.9{9} //

ततो देवाधिपः शक्रो दिव्यरत्नमयासनं / संबुद्धस्य जगच्छास्तुः प्राज्ञापयच् छुभोज्ज्वलं // rm_29.10{10} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा दिव्यरत्नमहोज्वले / आरुह्य समुपाश्रित्य समातस्थौ प्रभासयन् // rm_29.11{11} //

तदा सा जननी माता मायादेवी समागता / तम् आत्मजं जगन्नाथं संदृष्ट्वा समुपाचरत् // rm_29.12{12} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा मातरं तां समागतां / उत्थाय समुपासृत्य प्रणत्वैवम् अभाषत // rm_29.13{13} //

स्वागतं कुशलं मातर् आरोग्यम् अस्तु ते सदा / त्वत्मुखं द्रष्टुम् आयामि तत् प्रसादितुम् अर्हसि // rm_29.14{14} //

अत्रासने समाश्रित्य निषीदैकाग्रमानसा / उपदिक्ष्यामि सद्धर्मं तच् छृणुष्व समाहिता // rm_29.15{15} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा जननी सती / मायादेवी समालोक्य तम् आत्मजं समव्रावीत् // rm_29.16{16} //

प्रायामि ते मुखं द्रष्टुं कुशलं ते सदात्मज / तन् ममानुग्रहार्थेन धर्मम् आदेष्टुम् अर्हसि // rm_29.17{17} //

इत्य् उक्त्वा सा सती मायादेवी माता जगद्गुरोः / उपासनं समाश्रित्य निससाद समाहिता // rm_29.18{18} //

ततः शक्रादयो देवाः सर्वे ते संप्रहर्षिताः / पूजांगैस् तं जगन्नाथं मायादेवीं च प्रार्चयन् // rm_29.19{19} //

ततः पादान्स् तयोर् नत्वा कृत्वा च त्रिप्रदक्षिणं / परिवृत्य पुरस्कृत्वा धर्मं श्रोतुम् उपाश्रयन् // rm_29.20{20} //

ततस् त भगवान् दृष्ट्वा तान् देवान् समुपस्थितान् / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_29.21{21} //

ततश् च भगवांस् तेषां देवानां सुखमानिनं / संबोधिसाधनं पुनर् एवम् उपादिशत् // rm_29.22{22} //

अनित्यं खलु संसारे दुःखं शून्यं ह्य् अनात्मकं / कामे किंचित् सुखं नात्र क्लेशसंघे समाकुले // rm_29.23{23} //

इति मत्वात्र संसारे सदा सौख्यं यदीछथ / बोधिचर्याव्रतं धृत्वा संचरध्वं सदा शुभं // rm_29.24{24} //

निष्क्रामतारभध्वं च युज्यध्वं बुद्धशासने / मारचर्य्यां परित्यज्य चरध्वं बोधिचारिकां // rm_29.25{25} //

यः सत्वहितार्थेन बोधिचर्यां चरिष्यति / स सम्यग् बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यति // rm_29.26{25} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वे यूयं समाहिताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरध्वं बोधिसंवरं // rm_29.27{26} //

ये त्रिरत्नं भजन्त्य् अत्र न ते गछंति दुर्गतिं / सदा सद्गतिसंयाताः क्रमाद् बोधिम् अवाप्नुयुः // rm_29.28{27} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते ऽमराः / सत्यम् एव परिज्ञाय प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_29.29{28} //

ततः शक्रः समुत्थाय कृतांजलिः / भगवंतं तम् आनम्य प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_29.30{29} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ सर्वदेह सुरालये / सद्धर्मं नः समादिश्य भवन् विहर्तुम् अर्हति // rm_29.31{30} //

वयं सर्वे सुरा नित्यं भवतां शरणं गताः / सद्धर्मं सर्वदाकर्ण्य चरिष्यामः शुभां चरिं // rm_29.32{31} //

ततः सापि महामायादेवि माता समुत्थिता / उपेत्य सांजलिर् नत्वा भगवन्तं तम् अब्रवीत् // rm_29.33{32} //

धन्यो ऽसि यत् त्वया पुत्र प्रतिज्ञातं यथापुरा / तथा त्वं पूर्यते सर्वं सर्वार्थसिद्धिर् अस्तु ते // rm_29.34{33} //

सदात्र देवलोकानां हितार्थे च प्रबोधयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य विहर संप्रभासयन् // rm_29.35{34} //

इति मात्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स जगद्गुरुः / जननीं तां सभां चापि समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_29.36{35} //

मातर् नैकहितार्थेनबोधिचर्यां दधामि हि / सर्वेषाम् अपि सत्वानां हितार्थे ऽहं जिनो भवे // rm_29.37{36} //

तद् अत्र सर्वदा नैवं तिष्ठेयं त्रिदशैः सह / वर्षा मासत्रयं स्थातुम् इछामि धर्मम् आदिशन् // rm_29.38{37} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा जननी मुदा / तथास्त्व् इति प्रभाषित्वा प्राभ्यनंदत् प्रबोधिता // rm_29.39{38} //

तथा स भगवान्स् तत्र बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य तस्थौ मासत्रयं दिवि // rm_29.40{39} //

सर्वशक्रादयो देवास् त्रिरत्नशरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं धर्मं श्रुत्वा प्रभेजिरे // rm_29.41{40} //

तदा तत्र सदा स्वर्गे मंगलं निरुपद्रवं / सद्धर्मसाधनोत्साहं प्रावर्त्तते समंततः // rm_29.42{41} //

तस्मिंश् चा समये तत्र स्रावस्त्या वहिर् आश्रमे / जेतोद्याने विहारे स मौद्गल्यायन आश्रयत् // rm_29.43{42} //

तदा ते सांघिकाः सर्वे तं मौद्गल्यायनं यतिं / विहारे संस्थितं दृष्ट्वा धर्मं श्रोतुं समीछिरे // rm_29.44{43} //

ततस् ते सांघिकाः सर्वे लोकाश् चान्ये ऽपि सज्जनाः / तत् सद्धर्मदेशनां श्रोतुं मुदिताः समुपाचरन् // rm_29.45{44} //

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकास् तं मौद्गल्यायनं गुरुं / समभ्यर्च्य समानम्य धर्मं श्रोतु]म् उपाश्रयन् // rm_29.46{45} //

तान् दृष्ट्वा समुपासीनान् स मौद्गल्यो जिनात्मजः / आदिमध्यांतकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_29.47{46} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाश् च सांघिकाः / सद्धर्म्मसाधनोद्युक्ता वभूवुः परिबोधिताः // rm_29.48{47} //

अथ ते भिक्षवः सर्वे कृतांजलिः पुटो मुदा / तं मौद्गल्यायनं नत्वा पप्रछुर् एवम् आदरात् // rm_29.49{48} //

भदन्त भगवं छास्ता कुत्रेदानीं समाश्रितः / सद्धर्मं समुपादिश्य विहरति न मन्यते // rm_29.50{49} //

तद् अस्माकं मनान्स्य् अत्र भगवाञ् छास्ता यतः स्थितः / तत् सत्यं समुपादिश्य प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_29.51{50} //

इति तैः प्रार्थितं श्रुत्वा स मौद्गल्यायनः सुधीः / सर्वान्स् तान् संघिकान् भिक्षून् समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_29.52{51} //

श्रुतं मया भवन्तो ऽसौ भगवाञ् छास्ता ऽधुना दिवि / ततो मातुः सुराणां चा तिष्ठते धर्मम् आदिशत् // rm_29.53{52} //

ततो वर्षात्रिमासान्ते भगवान् स जगद्गुरुः / अत्र लोकहितं कर्तुम् अवतरेत् स्वयं खलु // rm_29.54{53} //

इति तेनार्हताख्यातं श्रुत्वा ते सांघिका जनाः / सर्वे ऽप्य् ऽभ्यनुमोदन्तः स्वस्वालयं समाचरन् // rm_29.55{54} //

सदा ते सांघिकास् तस्य मौद्गल्यस्य महामतेः / सद्धर्मं सर्वदाकर्ण्य भजन्तः समुपाश्रयन् // rm_29.56{55} //

ततो वर्षात्रिमासान्ते सर्वे ते सांघिका जनाः / अपि तं मौद्गल्यम् आनत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_29.57{56} //

भवन्तात्र भवाञ् छास्ता विजानीयाज् जगद्गुरोः / द्रष्टुम् इछामहे शास्तुः सद्धर्मं तृषिता वयं // rm_29.58{57} //

चिरदृष्टो यद् अस्माभिर् भगवां स मुनीश्वरः / तद् अस्याग्रमुनीन्द्रस्य दर्शनं दातुम् अर्हति // rm_29.59{58} //

तद् अस्मदनुकम्पार्थं भवन् ऋद्धिप्रभावतः / गत्वा स्वर्गे मुनीन्द्रस्य सहसा समुपक्रमेत् // rm_29.60{59} //

तत्र गत्वा भवाच् छास्तुर् मुनीन्द्रस्य जगद्गुरोः / अस्माकं वचनैश् चापि वंदतां चरणाम्बुजौ // rm_29.61{60} //

देहे च कौशलं सौख्यं पृछतां वचनैश् च नः / एवं चापि पुरः शास्तुर् निवेदितुं समर्हति // rm_29.62{61} //

भगवं नाथ सर्वज्ञ ते जाम्बूद्वीपिका नराः / भवन्तं द्रष्टुम् इछन्ति सद्धर्मामृतलालसाः // rm_29.63{62} //

यद् भवान् सर्वसत्वानां हितं कर्तुं समुद्यतः / तद् भगवान् मनुष्याणां धर्मम् आदेष्टुम् अर्हति // rm_29.64{63} //

नराः स्वर्गे समागंतुं शक्नुवन्ति न के चन / देवास् तु सर्वलोकेषु प्रचरन्ति यथेछया // rm_29.65{64} //

तद् भगवान् मनुष्याणां हितार्थायानुकम्पया / सद्धर्मं समुपादेष्टुं जम्बुद्वीपम् अवातरेत् // rm_29.66{65} //

वयं सर्वे सदा नित्यं भवतां शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया धर्म्मं श्रुत्वा संप्रभजेमहि // rm_29.67{66} //

एवं शास्तर् महाविज्ञ गत्वा तत्र सुरालये / भगवंतं जगन्नाथं संप्रार्थ्येह समानय // rm_29.68{67} //

इति तैः प्रार्थितैः श्रुत्वा स मौद्गल्यो महार्द्धिमान् / एवम् इति प्रतिज्ञाय तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_29.69{68} //

अथ ते सांघिकाः सर्वे लोकाश् चापि महात्मना / तेनाधिवासितं मत्वा मुदिताः स्वस्वालयं ययुः // rm_29.70{69} //

अथ सो ऽर्हं महाभिज्ञो मौद्गल्यन आत्मवित् / स्वर्गे गंतुं समाधाय समाधिं विदधे क्षणं // rm_29.71{70} //

ततः स ऋद्धिवीर्येण सुपर्ण इव खे ऽगमत् / भासयन् सहसा गत्वा दिवि शास्तुर् उपाचरत् // rm_29.72{71} //

तत्र तं समुपायातं दृष्ट्वा स भगवान् मुदा / स्वागतं प्रेहि मौद्गल्य निषीदेति समब्रवीत् // rm_29.73{72} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण स मौद्गल्यः प्रमोदितः / साञ्जलिः पादयोः शास्तुः प्रणत्वैवं समब्रवीत् // rm_29.74{73} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ प्रागतो ऽहं मुदा दिवि / भवतां दर्शनं कर्तुं तत् प्रसीद दयानिधे // rm_29.75{74} //

कच्चित् ते कुशलं शास्तः किञ्चिद् वाधापि नैव हि / यात्रा सुखं वलं वीर्यं कच्चित् काये न चान्यथा // rm_29.76{75} //

भवान् अपि विजानीयाद् यदर्थे ऽहम् इहागतः / तथापि भगवन्न् अत्र विज्ञापयेय सर्वथा // rm_29.77{76} //

भवतां सांघिकैः सर्वैर् लोकैश् चापि महाजनैः / भवन्तं द्रष्टुम् इछद्भिः प्रेषितो ऽहम् इहागतः // rm_29.78{77} //

ते सर्वे सांघिका लोका भवतां चरणाम्बुजे / वन्दन्ति कौशलं काये परिपृछन्ति चादरात् // rm_29.79{78} //

एवं चापि वदन्ते ते सर्वे लोकाश् च सांघिकाः / सद्धर्मश्रवणोत्साहरहिता विकलाशयाः // rm_29.80{79} //

भगवान् सर्वसत्वानां हितार्थे बोधिम् आप्तवान् / तत् तथात्र मनुष्याणां धर्मम् आदेष्टुम् अर्हति // rm_29.81{80} //

ततः स्वर्गे समागंतुं शक्नुवन्ति न के चन / देवास् तु सर्वलोकेषु प्रचरन्ति यथेछया // rm_29.82{81} //

तद् भगवान् मनुष्यानां हितार्थायानुकम्पया / सद्धर्मं समुपादेष्टुं जम्बूद्वीपम् अवातरेत् // rm_29.83{82} //

वयं सर्वे सदा नित्यं भवतां शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया धर्मं श्रुत्वा संप्रभजेमहि // rm_29.84{83} //

एवम् अस्मद्वचोभिस् त्वं गत्वा तत्र सुरालये / भगवंतं जगन्नाथं संप्रार्थ्येह समानय // rm_29.85{84} //

इति तैः प्रार्थ्यमाने ऽहं तथेति प्रतिबोधितः / भवतां विज्ञापनां कर्तुं सहसा समुपाचरे // rm_29.86{85} //

तद् भगवन् मनुष्याणां हितानुकम्पयाधुना / सद्धर्मं समुपादेष्टुं भुव्य् एव तर्त्तुम् अर्हति // rm_29.87{86} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तं मौद्गल्यायनं दृष्ट्वा तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_29.88{87} //

तस्मिंश् च समये तत्र सर्वे शक्रादयो ऽमराः / सद्धर्मम् श्रवणोत्साहाः समागाताः समंततः // rm_29.89{88} //

कृत्वा पूजां मुनीन्द्रस्य प्रणत्वा चरणाम्बुजे / परिवृत्य पुरस्कृत्य धर्मं श्रोतुम् उपाश्रयन् // rm_29.90{89} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वन् समुपाश्रितान् / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_29.91{90} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे शक्रादयो ऽपि ते / देवाः संहर्षिता बोधिचर्याभिवाञ्छितो ऽभवन् // rm_29.92{91} //

तत् समीक्ष्य स मौद्गल्यः किञ्चिद् विहसितो मुदा / भगवंतं मुनीन्द्रं तं दृष्ट्वैवं समचिंतयत् // rm_29.93{92} //

इहापि भगवान्न् एवं समाकीर्णसभाश्रितः / सद्धर्मं समुपादिश्य विहरति यथाभुवि // rm_29.94{93} //

अथ स भगवांस् तस्य मौद्गल्यस्य महामतेः / मनश्चिन्तितम् आज्ञाय तं मौद्गल्यं समब्रवीत् // rm_29.95{94} //

न मे मौद्गल्य सत्कारवंधितं भवते मनः / अपि त्व् अहं यथेछामि तथा सर्वं समृद्ध्यति // rm_29.96{95} //

आयान्त्व् इहामराः सर्वे इति मया यदेच्छ्यते / तदा सर्व इमे देवा आगछंति समंततः // rm_29.97{96} //

गछन्तु च सुराः सर्वे इति मया यदेह्यते / तदा सर्व इमे देवा गछंति च स्वम् आलयं // rm_29.98{97} //

एवं मे सर्वकार्येषु मनो ऽभिलषितं यथा / तथात्र सर्वकार्याणि सिद्ध्यंते हि सदा तदा // rm_29.99{98} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा मौद्गल्य आत्मवित् / शास्तुः पादाम्बुजौ नत्वा सांजलिः समुपाश्रयत् // rm_29.100{99} //

ततः सभां सुरां कीर्णां स मौद्गल्यायनो यतिः / तार सर्वां संनिरीक्ष्यैवं भगवन्तम् अभाषत // rm_29.101{100} //

विचित्रा भगवन् देवापर्षद् इयं विराजते / नूनम् इमे सुराः सर्वे संबुद्धपदलाभिनः // rm_29.102{1} //

सन्ति ह्य् अस्यां सभायां ये संबुद्धे संप्रसादिताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते संबोधिलाभिनः // rm_29.103{2} //

सन्ति धर्मे प्रसन्ना ये आर्यशीलैः समन्विताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.104{3} //

सन्ति संघे प्रसन्ना ये आर्यधर्मानुचारिणः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.105{4} //

इति मौद्गल्यसंप्रोक्तं श्रुत्वा स भगवांस् तथा / तं मौद्गल्यायनं दृष्ट्वानुवर्णयन् सामादिशत् // rm_29.106{5} //

एवम् एतद् धि मौद्गल्य विचित्रेयं महासभा / सुरेन्द्रप्रमुखा देवा यत्र सन्ति प्रमोदिताः // rm_29.107{6} //

सन्ति बुद्धे प्रसन्ना ये संबोधिसाधनोत्सहाः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते संबोधिपदोन्मुखाः // rm_29.108{7} //

सन्ति धर्मे प्रसन्ना ये आर्यशीलसमाचराः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिगामिनः // rm_29.109{8} //

संति संघे प्रसन्ना ये आर्यसत्यसमन्विताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.110{9} //

एवं शास्त्रा समाख्यातं श्रुत्वा देवाधिपो ऽपि सः / भगवंतं समालोक्य मौद्गल्यं च तथाब्रवीत् // rm_29.111{10} //

विचित्रा भगवन् देवपर्षद् इयं विराजते / यत्र सन्ति महासत्वाः संबोधिसाधनोद्यताः // rm_29.112{11} //

सन्ति बुद्धे प्रसन्ना ये श्रद्धया शरणं गताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते संबुद्धपदलाभिनः // rm_29.113{12} //

संति धर्मे प्रसन्ना ये श्रद्धया शरणं गताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते संबुद्धपदलाभिनः // rm_29.114{13} //

सन्ति धर्मे प्रसन्ना ये श्रद्धया शरणं गताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.115{14} //

संति संघे प्रसन्ना ये श्रद्धया शरणं गताः / कायभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.116{15} //

इति देवाधिपाख्यातं श्रुत्वान्यापि सुरात्मजः / मौद्गल्यं श्रीघनं चापि शक्रं चैक्ष्यैवम् अब्रवीत् // rm_29.117{16} //

विचित्रेयं महासत्व देवसभा विराजते / सन्ति यत्र महात्मानः संबोधिसाधोद्यताः // rm_29.118{17} //

सन्ति संघे प्रसन्ना ये सत्कृत्य प्रभजन्ति ते / देहभेदाद् इहोत्पन्ना भवंति बोधिलाभिनः // rm_29.119{18} //

सन्ति धर्मे प्रसन्ना ये भजन्ति श्रद्धया मुदा / देहभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.120{19} //

सन्ति बुद्धे प्रसन्ना ये भजंति शरणं गताः / देहभेदाद् इहोत्पन्नास् ते ऽपि संबोधिलाभिनः // rm_29.121{20} //

एवम् एतत् समाख्यातं मौद्गल्येन महात्मना / मुनीन्द्रशक्रदेवैश् च श्रुत्वा सर्वे सुरा मुदा // rm_29.122{21} //

प्रबोधिताः परिज्ञाय संबुद्धशरणं ययुः / तत्र सर्वे ऽपि ते देवास् त्रिरत्नभजनोद्यताः // rm_29.123{22} // तत्पुण्यैः श्रोतआपत्तिफलं साक्षात् समाययुः // rm_29.124{23!} // ततस् तां श्रीघनं नात्वा मौद्गल्यं च प्रसादिताः / ते शक्रादयो देवाः सर्वे स्वस्वालयां ययुः // rm_29.125{24} //

अथ सो ऽर्हन् महाभिज्ञो मौद्गल्यायन आत्मवित् / भगवन्तं तम् आनम्य सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_29.126{25} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवत्कार्य्यं प्रसिद्ध्यति / अत्र सर्वे सुरा भद्रैश् चरन्ति बोधिमानसाः // rm_29.127{26} //

तत् तत्रापि मनुष्याणां हिताय भगवान् अपि / जम्बुद्वीपे ऽधुना शास्तः समवतर्त्तुम् अर्हति // rm_29.128{27} //

इति संप्रार्थिते तेन मौद्गल्येन महात्मना / भगवांस् तं महासत्वं मौद्गल्यम् एवम् आदिशत् // rm_29.129{28} //

साधु गछाधुना तत्र जम्बुद्वीपे निजाश्रमे / गत्वा लोकसभामध्ये स्थित्वैवं संप्रबोधय // rm_29.130{29} //

अवतरेज् जगद्वन्धुर् इतो ऽह्नि सप्तमे दिवः / सांकाशे नगरे ह्य् आपज्जुरे वन उदुम्वरे // rm_29.131{30} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा मौद्गल्य आत्मवित् / तथेति प्रतिविज्ञप्य तथा कर्तुं समैछत // rm_29.132{31} //

अथ स ऋद्धिमान् योगी मौद्गल्यायन आत्मवित् / सांजलिस् तं मुनिं नत्वा समाधिं विदधे तदा // rm_29.133{32} //

ततः सो ऽर्हं महाभिज्ञो मौद्गल्यो ऽन्तर्हितो दिवि / क्षणात् पक्षी यथाकाशाज् जम्बुद्वीपम् अवातरत् // rm_29.134{33} //

तत्र जेताश्रमे सो ऽर्हन्न् अवतार्य निजाश्रमे / शुभासनसमासीनः प्रभासयन् न्यषीदत // rm_29.135{34} //

तं दृष्ट्वासन आसीनं मौद्गल्यं समुपागतं / मत्वा ते सांघिकाः सर्वे मुदिताः समुपाचरन् // rm_29.136{35} //

तच् छ्रुत्वा मुदिताः सर्वे लोकाश् चापि नृपादयः / विहारे जेतकारामे सहसा समुपाचरन् // rm_29.137{36} //

तत्रासनसमासीनं मौद्गल्यं तं महर्द्धिकं / दृष्ट्वा सर्वे ऽपि ते नत्वा परिवृत्योपतस्थिरे // rm_29.138{37} //

ततस् ते भिक्षवः सर्वे मौद्गल्यं तं महर्द्धिकं / कृतांजलिपुटा नत्वा पप्रछुर् एवम् आदरात् // rm_29.139{38} //

भदन्त कुशलं कच्चिद् भवतो ऽपि जगद्गुरोः / कुत्र स भगवान् धर्मम् आदिशंस् तिष्ठते दिवि // rm_29.140{39} //

कदा स भगवांच् छास्ता स्वर्गाद् इह समाचरेत् / कथं चापि समाख्याति तत् सर्वं समुपादिश // rm_29.141{40} //

इति तैः प्रार्थितं श्रुत्वा स मौद्गल्यायनो यतिः / तां सर्वान् संघिकाल् लोकांश् चापि दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_29.142{41} //

भवन्तः कुशलं शास्तु मुनीन्द्रस्य ममापि च / युष्माकम् अपि नाम्नो ऽहम् अवन्दं तं मुनीश्वरं // rm_29.143{42} //

परिजातम् उपाश्रित्य सेन्द्रदेवैः समर्चितः / मातुः स भगवान् धर्मम् आदिशंस् तिष्ठते दिवि // rm_29.144{43} //

यथा युष्माभिर् आख्यातं तथा निवेदितं मया / श्रुत्वा स भगवांच् छास्ता ममैवं समुपादिशत् // rm_29.145{44} //

इतो ऽह्नि सप्तमे स्वर्गाद् अवतरेय भूतले / सांकाशनगरोपापज्जुरे वने उदुम्वरे // rm_29.146{45} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रेण प्रेषितो ऽहम् इहाचरे / एतद् यूयं परिज्ञाय प्राभ्यनन्दत सांप्रतं // rm_29.147{46} //

इति तेनार्हताख्यातं श्रुत्वा ते संघिका मुदा / सेवं नृपादि लोकाश् च प्राभ्यनन्दन् प्रमोदिताः // rm_29.148{47} //

ततस् ते सांघिकाः सर्वे लोका भूपादयो ऽपि च / सांकाशनगरोपापज्जुरे वने उपाचरन् // rm_29.149{48} //

तदा स भगवांस् तत्र स्वर्गे सेन्द्रान् सुरान् अपि / मातरं समुपामंत्र्य पुर एवम् उपादिशत् // rm_29.150{49} //

मातः सेन्द्रादि देवाश् च यूयं सर्वे समादरात् / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचरध्वं सदा शुभे // rm_29.151{50} //

गछेयं सांप्रतं धर्मम् उपदेष्टुं महीतले / नृणाम् अपि हितार्थेन गन्तुम् इछामि नान्यथा // rm_29.152{51} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण सर्वे सेन्द्राः सुरा अपि / मातापि सांजलिर् नत्वा प्रार्थयत् तं मुनीश्वरं // rm_29.153{52} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ को ऽस्माकं धर्मम् आदिशेत् / तद् अत्र कृपया धर्मम् आदेष्टुं स्थातुम् अर्हति // rm_29.154{53} //

इति तैः प्रार्थिते भूयो भगवान् स मुनीश्वरः / मातरं तान् सुरान् सर्वान् दृष्ट्वैवं च समादिशत् // rm_29.155{54} //

मातर् नाहं सदैकत्र तिष्ठेयं धर्मम् आदिशन् / सर्वसत्वहितार्थेन संबुद्धो ऽस्मि जगद्गुरुः // rm_29.156{55} //

तन् मातर् अहम् आलोक्य मर्त्यानां हितकाम्पया / सद्धर्मामृतसंदानं दातुं गछामि सांप्रतं // rm_29.157{56} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा माता सुरा अपि / सेन्द्राः सर्वे ऽपि ते शास्तुः पादाम्बुजे प्रणेमिरे // rm_29.158{57} //

ततस् ते त्रिदशाः सर्वे मातापि तस्य तायिनः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य नत्वा स्वस्वालयं ययुः // rm_29.159{58} //

ततः स भगवांस् तत्र देवालये समाहितः / तत् समाधिं समाधाय क्षणाद् अन्तर्हितो ऽचरत् // rm_29.160{59} //

ततः स भगवांस् तत्र जम्बुद्वीपे प्रभासयन् / सांकाशनगरोपापज्जुरे दावे उदुम्वरे // rm_29.161{60} //

अवतीर्य क्षणात् तत्र शुद्धासने सुरास्तृते / समाधाय समासीनस् तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_29.162{61} //

तं दृष्ट्वा स्वासनासीनं श्रीघनं समुपागतं / सर्वे ते सांघिका लोका भूपादयो ऽप्य् उपाचरन् // rm_29.163{62} //

तत्र तं श्रीघनं नत्वा सर्वे ते संप्रमोदिताः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्योपतस्थिरे // rm_29.164{63} //

ब्रह्मशक्रादि देवाश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः / दैत्या विद्याधरा नागा गरुडाः सिद्धादयो ऽपि च // rm_29.165{64} //

श्रीघनं समायातं द्रष्टुं सर्वे समागताः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्योपतस्थिरे // rm_29.166{65} //

तत्रोपपादुको भिक्षुर् भगवन्तं ससांघिकं / देवादि सर्वलोकांश् च भोजयितुं न्यमंत्रयत् // rm_29.167{66} //

भगवान् अपि देवादि लोकाः सर्वे प्रसादिताः / तस्यानुग्रहम् आधातुं तथेति प्रत्यमोदयन् // rm_29.168{67} //

अथ स भगवांस् तत्र भोजनसमयागते / संघमेलापने गण्डीम् आकोटयन् प्रनादिनीं // rm_29.169{68} //

तद्गण्डीदेशनाकाले तस्य भिक्षोर् यथेहितं / तथासनां वस्त्राणि दिव्यानि रुचिरानि च // rm_29.170{69} //

पूजाङ्गान्य् अपि दिव्यानि भोज्यपानामृतान्य् अपि / सर्वाण्य् उपचारवस्तूनि पुनः प्रादुर्बभूविरे // rm_29.171{70} //

तदा स भिक्षुर् आलोक्य सर्वसामग्रसंयुतं / भगवंतं ससंघं तं नत्वैवं प्रार्थयन् मुदा // rm_29.172{71} //

भगवन् भोजनस्यात्र समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् ससंघो भवान् अत्र स्वस्वासने निषीदतु // rm_29.173{72} //

ततः स भगवांस् तत्र पाद्यं गृह्य ससांघिकः / स्वस्वासने समारुह्य समाश्रयद् यथाक्रमं // rm_29.174{73} //

तथा देवादि लोकाश् च सर्वस्वस्वासनेषु तत् / यथाक्रमं समाश्रित्य संनिषेदुः प्रसादिताः // rm_29.175{74} //

तान् बुद्धप्रमुखान् सर्वान् स्वस्वासनसमाश्रितान् / दृष्ट्वा स मुदितो भिक्षुर् यथाविधिं समर्चयत् // rm_29.176{75} //

ततो दिव्योपचारैस् तैर् भोज्यपानामृतादिभिः / तान् बुद्धप्रमुखान् सर्वन् यथेछैः समतोषयत् // rm_29.177{76} //

संबुद्धप्रमुखाः सर्वे संघा लोकाः सुरादयः / तद् दिव्यभोजनं भुक्त्वा विस्मितास् तृप्तिम् आययुः // rm_29.178{77} //

ततः स भिक्षुर् आलोक्य सर्वान्स् तान् संप्रतोषितान् / तत्पात्राण्य् अपनीत्वा तद्धस्तादीन् समशोधयत् // rm_29.179{78} //

ततः स भिक्षुर् ओषध्यताम्बूलादि रसायनैः / तान् बुद्धप्रमुखान् सर्वान् संमोदितान् अकारयत् // rm_29.180{79} //

तत्रोपपादुको भिक्षुः सांजलिः संप्रमोदितः / ससांघिकं मुनीन्द्रं तं नत्वा तत्पुर आश्रयत् // rm_29.181{80} //

ततः स भगवांस् तस्य भिक्षोर् मत्वा शुभाशयं / आर्यसत्यं समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_29.182{81} //

तद्धर्मदेशनां श्रुत्वा स उपपादुको यतिः / भित्वा ऽविद्यागणं प्राप्तविद्याभिज्ञापदो भवन् // rm_29.183{82} //

पंचगण्डमयं देहं संसारम् अतिचञ्चलं / विदित्वा सर्वसंस्कारगतीश् चापि विघातिनीः // rm_29.184{83} //

क्लेशान् मारगणाञ् चापि जित्वार्हत्वम् अवाप्तवान् / ततः सो ऽर्हं महाभिज्ञः परिशुद्धत्रिमंडलः // rm_29.185{84} //

जितेंद्रियो विशुद्धात्मा निर्विकल्पो निरंजनः / संसारलाभसत्कारनिस्पृहस् त्रिजगत्स्व् अपि // rm_29.186{85} // वंद्यः पूज्यो ऽभिमान्यो ऽभूद् ब्रह्मचारी जिनात्मजः // rm_29.187{86} // तद् दृष्ट्वा भिक्षवः सर्वे विस्मयाकुलिताशयः / भगवंतं तम् आनम्य पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_29.188{87} //

भगवन् किं पुरानेन भिक्षुणा सुकृतं कृतं / येनोपपादुको ऽर्हं च भवत्य् अयं महासुधीः // rm_29.189{88} //

यच् चाप्य् अस्य यतेर् भिक्षोः प्रार्थितं तत् समृध्यति / एतत् सर्वं समाख्याय सर्वान् अस्मान् प्रबोधय // rm_29.190{89} //

एवं तैर् भिक्षुभिः प्रार्थिते स मुनीश्वरः / तान् सर्वान् सांघिकाल् लोकान् समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_29.191{90} //

शृणुध्वं भिक्षवानेन भिक्षुणा यत् पुराकृतं / तत् सर्वं संप्रवक्ष्यामि युष्मच्चित्तप्रबोधने // rm_29.192{91} //

पुरासीन् भगवान् बुद्धो विपश्ची नाम सर्ववित् / धर्मराजो जगच्छास्ता तथागतो मुनीश्वरः // rm_29.193{92} //

स संबुद्धो जगन्नाथो वन्धुमतो महीपतेः / वन्धुमत्या महापूर्य्या राजधान्या उपाश्रये // rm_29.194{93} //

जिनाश्रमे महोद्याने सर्वसत्वहितेछया / सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार ससांघिकः // rm_29.195{94} //

तस्य विपश्चिनः शास्तुः सांघिकाः पंचभिक्षवः / अन्यस्मिन् महोद्याने वर्षासु व्यहरन्स् तदा // rm_29.196{95} //

तत्रैकभिक्षुणा तेषां चतुर्णां ब्रह्मचारिणां / वैयावृत्यकृतं कर्म सुप्रसन्नानुचारिणा // rm_29.197{96} //

ततस् ते भिक्षवस् सर्वे चत्वारस् तत्प्रसाधनात् / सर्वविद्यासमुद्युक्ताः समाधिसाधनोद्यताः // rm_29.198{97} //

क्लेसान् मारगणाञ् जित्वा परिशुद्धत्रिमण्डलाः / साक्षाद् अर्हत्त्वसंप्राप्ता बभूवु ब्रह्मवित्तमाः // rm_29.199{98} //

तान् अर्हतो महाभिज्ञान् दृष्ट्वा स पंचमो यतिः / मुदितस् तच्चरणान् नत्वा प्रणिधानं तथा व्यधात् // rm_29.200{99} //

यद् एतेभिर् ममागम्य साक्षाद् अर्हत्त्वम् आगतं / एतद्धर्मविपाकेन प्रव्रज्यार्हत्त्वम् आप्नुयां // rm_29.201{100} //

सर्वोपकरणैर् द्रव्यैर् अवैकल्यं यथेहितं / तत् तथा सर्वम् अप्य् एव सर्वत्रापि समृद्ध्यतु // rm_29.202{1} //

एतत्पुण्यविपाकेन स भिक्षुः पंचमः सुधीः / अयम् एव महाभिज्ञो भवति हीति मन्यतां // rm_29.203{2} //

पुनर् अपि भवत्य् अत्र येनायम् उपपादुकः / तत् कर्मं प्रवक्ष्यामि शृणुत यूयम् आदरात् // rm_29.204{3} //

पुरासीद् भगवान् बुद्धः काश्यपो नाम सर्ववित् / अर्हन् नाथो जगच्छास्ता धर्मराजस् तथागतः // rm_29.205{4} //

स संबुद्धो महापूर्या वाराणस्या उपाश्रमे / मृगदावे ऽदिशद् धर्मं विजहार ससांघिकः // rm_29.206{5} //

तस्मिंश् च समये तत्र वाराणस्यं गृहाधिपः / आसीत् तस्य प्रिया भार्य्या गर्भिणी गर्भपीडिता // rm_29.207{6} //

प्रसूतिसमये ऽक्रन्दद् आर्त्तस्वरा विलापिता / तस्या आर्त्तरवं श्रुत्वा स भर्त्ता करुणार्दितः / शोकालये समुद्विग्नः निश्रित्यैवं व्यचिंतयत् // rm_29.208{7} //

हा दुःखं गर्ब्भपीडास्या जायते किं करिष्यते / एवं दुःखं हि संसारे रोगिणां भवचारिणां // rm_29.209{8} //

मातुर् एवं महद् दुःखं गर्ब्भस्थस्य शिशोर् न किं / एतद् दुःखम् अहं सोढुं न शक्नुयां कथं चन // rm_29.210{9} //

तद् अत्र काश्यपस्याहं शासने शरणं गतः / प्रव्रज्य संवरं धृत्वा चरेयं संवृतिं सदा // rm_29.211{10} //

इति निश्चित्य स श्रेष्ठी गत्वा काश्यपशासने / प्रव्रज्य संवरं धृत्वा चचार संवृतिं सदा // rm_29.212{11} //

ततः काले समाघ्राते श्रेष्ठी स परिखेदितः / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा प्रणिधानं व्यधात् तदा // rm_29.213{12} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वदात्र पुनर्भवे / मातुर् गर्भे ह्य् अजायेयं भवेयम् उपपादुकः // rm_29.214{13} //

एतेन प्रणिधानेन काश्यपशरणं गतः / त्रिरत्नभजनैः कृत्वा प्रचचार समाहितः // rm_29.215{14} //

एतत्पुण्यविपाकेन सार्थवाहः स सन्मतिः / भवत्य् अयं महाभिज्ञः सांप्रतम् उपपादुकः // rm_29.216{15} //

यथानेन तदा तत्र प्रणिधानं कृतं मुदा / तथात्र शासने बौद्धे प्रव्रज्यार्हत्त्वम् आप्यते // rm_29.217{16} //

एवं हि मन्यतां सर्वे संसारे कर्म यत् कृतं / तत् फलं भुज्यते नूनं यथेहितं तथा ध्रुवं // rm_29.218{17} //

येनैव यत् कृतं कर्मं तेनैव भुज्यते फलं / अभुक्तं क्षीयते नैव कृतकर्मफलं क्वचित् // rm_29.219{18} //

नाग्निभिर् दह्यते कर्मं क्रियते नापि चोदकैः / वायुभिः शुष्यते नापि क्षीयते नैव भूमिषु // rm_29.220{19} //

अन्याथापि भवेन् नैव यत् कृतं तत् फलं खलु / सर्वत्र भुज्यते सर्वैर् जन्तुभिर् भवचारिभिः // rm_29.221{20} //

कृष्णस्य कर्मणः पाके दुःखतैव सदा भवे / शुभस्य सुखता नित्यं मिश्रितस्यापि मिश्रितं // rm_29.222{21} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वदा सुखवांछिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_29.223{22} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते भिक्षवस् तथा / सत्यम् इति परिज्ञाय प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_29.224{23} //

सो ऽपि भिक्षुः परिज्ञाय श्रुत्वैवं सुगतोदितं / प्रबोधितः प्रसन्नात्मा प्राचरन् सर्वदा शुभे // rm_29.225{24} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / श्रुत्वा राजन्स् त्वयाप्य् एवं चरितव्यं शुभे सदा // rm_29.226{25} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / प्रेरयित्वा शुभे धर्मे पालनीयास् त्वयादरात् // rm_29.227{26} //

एवं ते सर्वदा राजन् सर्वत्रापि शुभं भवेत् / क्रमेण बोधिम् आसद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_29.228{27} //

इति तेनार्हताख्यातं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनंदत् सपार्षदः // rm_29.229{28} //

यदावदानं ह्य् उपपादुकस्य शृण्वंति ये चापि निशामयंति / सर्वे ऽपि ते क्लेशविमुक्तदेहा भुक्त्वा सुखं यान्ति जिनालयं ते // rm_29.230{29} //

++ इति श्रीरत्नावदानतत्वे उपपादुकावदानं समाप्तम् ++

xxx anityatāsūtra अथाशोको महीपालः कृतांजलिः पुरोगतः / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_30.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_30.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हं सुधीर् यतिः / उपगुप्तो नरेंद्रं तं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_30.3{3} //

साधु शृणु महाराज तव पुण्यप्रवृद्धये / याथा मे गुरुणाख्यातं तथा मया प्रवक्ष्यते // rm_30.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो महामुनिः / एकस्मिन् समये तत्र श्रावस्त्या बहिर् आश्रमे // rm_30.5{5} //

जेतोद्याने मनोरम्ये विहारे मणिमण्डिते / सर्वलोकहितार्थेन विजहार ससांघिकः // rm_30.6{6} //

तत्र स भगवांच् छास्ता सभास्थितः प्रभासयन् / तां सर्वान् सांघिकान् दृष्ट्वा समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_30.7{7} //

अनित्या भिक्षवः सर्वे संस्कारा अध्रुवाः क्षणाः / विपरिणामधर्माणो ऽस्थिरा नास्वासिका अपि // rm_30.8{8} //

यावन्तो भिक्षवः सत्वाश् चतुर्योनिसमुद्भवाः / भौतिकाः प्राणिनः सर्वे जंगमा अचला अपि // rm_30.9{9} //

एते ऽपि प्राणिनः सर्वे संस्कारभवचारिणः / स्वकृतकर्मभुंजानो भ्रमन्ति षड्गतिष्व् अपि // rm_30.10{10} //

यावन्तः प्राणिनः सत्वाः सर्वेषु नरकेष्व् अपि / स्वकृतकर्मभुंजानो भ्रमंति दुःखपीडिताः // rm_30.11{11} //

ते सर्वे ऽपि स्वदैवांत्ते काले मृत्युं व्रजन्त्य् अपि / कृतकर्मानुसारेण पुनर्भवे भ्रमंति ते // rm_30.12{12} //

कस्य न जन्म मृत्युश् च मरणांतं हि जीवितं / यावंतः प्रेतिकाः सत्वाः सर्वे प्रेतालयेष्व् अपि // rm_30.13{13} //

स्वकृतकर्मभुंजानो भ्रमंति दुःखपीडिताः / ते च सर्वे ऽपि कर्मांते काले मृत्युं प्रयांत्य् अपि // rm_30.14{14} //

कृतकर्मानुसारेण पुनर्जन्म लभंति ते / सर्वेषाम् अपि जन्तूनां संस्कारगतिचारिणां // rm_30.15{14!} //

कस्य न जन्म मृत्युश् च मरणांतं हि जीवितं / तिर्यग्गतिषु यावंतस् तिर्यञ्चुः प्राणिनश् च ते // rm_30.16{15} //

सर्वे ऽपि कर्मभुंजानो भ्रमंति स्वकृतानुगाः / ते च सर्वे ऽपि कर्मान्ते काले मृत्युं व्रजंत्य् अपि // rm_30.17{16} //

ते च कर्मानुसारेण पुनर्जन्म लभन्त्य् अपि / सर्वेषाम् अपि जंतूनां संस्कारगतिचारिणां // rm_30.18{17} //

कस्य न जन्म मृत्युश् च मरनांतं हि जीवितं / यावन्तो मनुजाः सत्वा मर्त्यलोकेषु भूमिषु / स्वकृतकर्मभुंजाना भ्रमंति सुखदुःखिताः // rm_30.19{18} //

ते च सर्वे ऽपि कर्मान्ते काले मृत्युं प्रयांत्य् अपि / ते च कर्मानुसारेण पुनर्जन्म लभंत्य् अपि // rm_30.20{19} //

ये चापि ब्राह्मणा धीराः सर्वे शास्त्रविचक्षणाः / षट्कर्मनिरता विज्ञाश् चतुर्ब्रह्मविहारिणः // rm_30.21{20} //

ते ऽपि सर्वे स्वकर्मानुभुंजानो भवचारिणः / प्रयांति समये मृत्युं कस्य मृत्युर् भवे न हि // rm_30.22{21} //

यावन्तो ऋषयो धीराः पंचाभिज्ञागुणाब्धयः / ते सर्वे समये मृत्युं प्रयांति भवचारिणः // rm_30.23{22} //

ये चापि तीर्थिका धीरा महत्कष्टतपोधराः / ते ऽपि च समये मृत्युं गछंति भवगामिनः // rm_30.24{23} //

ये धीरा योगिनश् चापि योगध्यानसमाहिताः / ते ऽपि सर्वे प्रयांत्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.25{24} //

ये चाप्य् उपासका धीराः शुद्धशीला व्रतंधराः / ते चापि समये सर्वे प्रयांति मरणं ध्रुवं // rm_30.26{25} //

ये चापि क्षत्रिया वीरा राजानो लोकपालकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयांत्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.27{26} //

ये चापि मंत्रिणो विज्ञा हितार्थं मंत्रदेशकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयांत्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.28{27} //

ये चाप्य् एवं महामात्या राज्यपालनतत्पराः / ते सर्वे प्रयान्त्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.29{28} //

ये च भट्टा महावीरा दुष्टमर्दनतत्पराः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.30{29} //

ये चापि धनिनः श्रेष्ठाः साधवो भद्रकारकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.31{30} //

ये चापि वणिजो धीराः सार्थवाहा धनाधिपाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.32{31} //

ये चापि शिल्पिनो विज्ञा हितार्थं गुणसाधकाः / ते ऽपि सर्वे प्रगछंति समये मरणं ध्रुवं // rm_30.33{32} //

ये चापि कृषिकर्त्तारः प्राणहितार्थसाधकाः / ते ऽपि सर्वे व्रजन्त्य् एव मरणं समये ध्रुवं // rm_30.34{33} //

ये च वैश्याः प्रजानाथाः सर्वद्रव्यहितंकराः / ते ऽपि सर्वे व्रजन्त्य् एव समये मरणं ध्रुवं // rm_30.35{34} //

ये चापि सद्गुणाधाना दैवज्ञा विधिवित्तमाः / ते चापि समये सर्वे प्रयांति मरणं ध्रुवं // rm_30.36{35} //

ये च वैद्या महाविज्ञाः सर्वरोगशमंकराः / ते ऽपि सर्वे व्रजन्त्य् एव मरणं समये ध्रुवं // rm_30.37{36} //

ये चपि भौतिका विज्ञाः सर्वभूतप्रशांतकाः / ते ऽपि सर्वे विसंयोगाद् व्रजंति मरणं ध्रुवं // rm_30.38{37} //

ये चापि मंत्रिणो वीराः सर्वे कर्मार्थसाधकाः / ते ऽपि सर्वे विसंयोगात् प्रयांति मरणं ध्रुवं // rm_30.39{38} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च निहीनमध्यमोत्तमाः / सर्वे मृत्युं प्रयान्त्य् एव कस्य मृत्युर् वशे खलु // rm_30.40{39} //

गंधर्वाश् च महावीरा देवाधिका महर्द्धिकाः / ते ऽपि सर्वे व्रजन्त्य् एव निस्सारा मरणं ध्रुवं // rm_30.41{40} //

कुम्भाण्डाश् च महावीरा महाभीमा महावलाः / ते ऽपि काले प्रयान्त्य् एव सर्वत्र मरणं ध्रुवं // rm_30.42{41} //

नागाश् चापि महाभिमा गरुडाश् चा महर्द्धिकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव काले मृत्युं भवेद् ध्रुवं // rm_30.43{42} //

यक्षाश् चापि महावीरा देवासुरमहर्द्धिकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव काले मृत्युं निरुद्यमाः // rm_30.44{43} //

किन्नराश् च महावीराः खगामिनो महर्द्धिकाः / ते ऽपि सर्वे निरुत्साहाः काले यान्ति यमालयं // rm_30.45{44} //

सिद्धाश् चापि महावीराः सर्वकार्यार्थसाधकाः / ते ऽपि सर्वे व्रजन्त्य् एव काले मृत्युं निरुद्यमाः // rm_30.46{45} //

साध्याश् चापि महाधीरः सर्वहितार्थसाधकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव मरणं सर्वदा ध्रुवं // rm_30.47{46} //

राक्षसाश् च महाभीमा महावीर्यपराक्रमाः / ते ऽपि सर्वे प्रयान्त्य् एव निवीर्या मरणं ध्रुवं // rm_30.48{47} //

एवम् अन्ये ऽपि सत्वाश् च सिंहव्याघ्रादि जंतवः / पशवः पक्षिणश् चापि क्रिमिकीटादयो ऽपि च // rm_30.49{48} //

अण्डजाः स्वेदजाश् चैव सर्वे ऽपि प्राणिनो ऽपि ते / काले दैवानुभोक्तारो व्रजन्ति मरणं ध्रुवं // rm_30.50{49} //

दैत्याश् चापि महावीरा माहावीर्या महर्द्धिकाः / ते ऽपि सर्वे प्रयांत्य् एवं समये मरणं ध्रुवं // rm_30.51{50} //

शक्रादयो ऽपि देवेन्द्राः सार्वे देवाः सुधांशिनः / ते ऽपि काले दिवश् च्युत्वा भ्रमंति षड्गतिष्व् अपि // rm_30.52{51} //

अप्सरसो ऽपि दिव्यांगा यथाकाम सुखंचराः / ताश् चापि समये सर्वाश् च्युत्वा यांति यमालयं // rm_30.53{52} //

विद्याधरा महाभिज्ञा यथेछा सुखचारिणः / ते ऽपि सर्वे निरुत्साहाः काले यांति यमान्तिके // rm_30.54{53} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च जन्मिनो भवचारिणः / सर्वे ऽपि कर्मभुंजानः काले मृत्युं व्रजन्त्य् अपि // rm_30.55{54} //

रसातलचरा ये स्वकृतकर्मभोजिनः / तेषां अपि च सर्वेषां मरनांतं हि जीवितं // rm_30.56{55} //

कामधातुचरा ये च स्वकृते कर्मचारिणः / तेषाम् अपि च सर्वेषां मरणांतं हि जीवितं // rm_30.57{56} //

रूपधातुगता ये चा ध्यानभोगसमाहिताः / तेषाम् अपि च सर्वेषां मरणांतं हि जीवितं // rm_30.58{57} //

ये चाप्य् आरूपिणो देवा निरालोक्या निरंजनाः / तेषाम् अपि च सर्वेषां मरनांतं हि जीवितं // rm_30.59{58} //

ये चापि भिक्षवो ऽर्हन्तो वीतक्लेशा जितेंद्रियाः / मारचर्याविनिर्मुक्ता निर्विकल्पा निरंजनाः // rm_30.60{59} //

तेषाम् अपि च सर्वेषां मरणांतं हि जीवितं / कस्य मृत्युर् भवे नास्ति जन्मिनो मरणं ध्रुवं // rm_30.61{60} //

प्रत्येकसुगता ये च निःक्लेशा विजितेंद्रियाः / निर्विकल्पा निरासंगा एकांतध्यानचारिणः // rm_30.62{61} //

तेषाम् अपि च सर्वेषां मरणांतं हि जीवितं / कस्य नास्ति भवे मृत्युर् जातस्य मरणं ध्रुवं // rm_30.63{62} //

बोधिसत्वा महासत्वाः सर्वसत्वहितंकराः / महाभिज्ञा महाधीराश् चतुर्ब्रह्मविहारिणः // rm_30.64{63} //

दशभूमीश्वरा नाथा दशपारमितारताः / सत्वार्थवशिताप्राप्ता धारणीबलसंयुताः // rm_30.65{67} //

तेषाम् अपि च सर्वेषां मरनांतं हि जीवितं / कस्य नास्ति भवे मृत्युर् जन्मिनो मरणं ध्रुवं // rm_30.66{68} //

तथागताश् च संबुद्धाः सर्वज्ञाः सुगता जिनाः / मारजितो जगन्नाथाः षडभिज्ञा मुनीश्वराः // rm_30.67{69} //

धर्मराजाः सुशास्तारो दशवला विनायकाः / समंतभद्रकर्त्तारश् चतुर्ब्रह्मविहारिणः // rm_30.68{70} //

ते सर्वे भगवन्तो ऽपि त्रैधातुभुवनेष्व् अपि / बोधिचर्यां कृत्वा समादिश्य सद्धर्मं च समंततः // rm_30.69{71} //

सर्वत्र मंगलं कृत्वा कृत्वा धर्ममयं जगत् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य सर्वसत्वाञ् छुभान्वितान् // rm_30.70{72} //

सर्वसंबुद्धकार्याणि समाप्य परिनिवृताः / सुपरिशुद्धनिर्वाणं समये संव्रजन्त्य् अपि // rm_30.71{73} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वेषां मरणं ध्रुवं / सर्वान् संस्कारजान् दुःखान्स् त्यक्तुं प्रारभतोद्यमं // rm_30.72{74} //

अनित्या वत संस्कारा अविद्याकल्पनोद्भवाः / क्लेशाश्रया महादुःखमूला विध्वंसिनो ऽशुभाः // rm_30.73{75} //

तस्मात् संसारदुःखानि त्यक्तुम् इछंति ये नराः / ते मायासंरतिं त्यक्त्वा चरंतु बुद्धशासने // rm_30.74{76} //

ये बुद्धशासने भक्त्या त्रिरत्नं शरणं गताः / संबोधिसंवरं धृत्वा संचरंते समाहिताः // rm_30.75{77} //

ते सर्वे शुभात्मानो निःक्लेशा विमलाशयाः / बोधिचर्यां समासाद्य कुर्युस् सत्वहितं सदा // rm_30.76{78} //

ततः पारमिताः सर्वाः परिपूर्य यथाक्रमं / सम्यक्षंबोधिम् आसाद्य भवेयुः सुगता जिनाः // rm_30.77{79} //

ततः सर्वत्र लोकेषु कृत्वा लोके सुभद्रतां / बोधिमार्गे जगल्लोकं प्रतिष्ठाप्य प्रयत्नतः // rm_30.78{80} //

ततो निर्वाणम् आसाद्य निर्विशेरं जिनालये / तदा ते विमलात्मानो निलीनाः स्यु निजालये // rm_30.79{81} //

एवं मत्वा निजानंदं प्राप्तुं संबोधिसाधने / त्रिकाये वीर्यम् उत्थाप्य चरन्तु बुद्धशासने // rm_30.80{82} //

किं कायेन विना धर्मं वाचापि किं विना गुणं / मनसो किं विना वीर्य्यं किं वीर्यं संवरं विना // rm_30.81{83} //

यथा पुष्पं तथा देहं यथा पक्वफलं तनुः / क्षणाच् च्युत्वायते भुमौ तथा किं शोभते तनुः // rm_30.82{84} //

कुम्भकारकृतं यद्वन् मृन्मयं मामभाजनं / तद्वद् देहं क्षणध्वंसि मत्वा चरन्तु संवरं // rm_30.83{85} //

कदलीस्तम्भसंकाशं निस्सारं भेदनो सहं / मत्वा देहं समुत्थाय चरन्तु सौगतं वृसं // rm_30.84{86} //

फेनपिण्डोपमं कायं निर्गुणं क्षणभंगुरं / मत्वा वीर्यमहोत्साहं धृत्वा चरंतु संवरं // rm_30.85{87} //

आयुर्देहे स्थिरं नैव तृणं पत्रगताम्बुवत् / मत्वा संबोधिसंप्राप्त्यै चरन्तु सौगतं व्रतं // rm_30.86{88} //

ये सौगतव्रतं धृत्वा चरंति बोधिलब्धये / दुर्गतिं न गछंति गछंति सद्गतिं सदा // rm_30.87{89} //

तस्माद् इछंति ये भद्रं संसारे बोधिसाधनं / ते त्रिरत्नं सदा भक्त्या भजंतु शरणं गताः // rm_30.88{90} //

त्रिरत्नभजनोत्पन्नं पुण्यं न क्षिणुते क्वचित् / एतत्पुण्यबलेनैव जीयते सर्वपातकं // rm_30.89{91} //

पुण्यम् एव जगन्मित्रं पाप एव जगद्रिपुः / तत् पुण्यमित्रम् आराध्य जयंतु पापकं रिपुं // rm_30.90{92} //

पुण्यवान् पुरुषः श्रेष्ठः सर्वत्र जगते सदा / यथाभिलषितं सौख्यं भुक्त्वा यांति सुखावतिं // rm_30.91{93} //

इत्य् एवं भगवान् आह श्रुत्वा ते सर्वसांघिकाः / सत्यम् इति परिबुद्ध्वा प्रचेरुः सौगतं व्रतं // rm_30.92{94} //

एतन् मे गुरुणाख्यातं तथा तत्र मयोच्यते / त्वयाप्य् एवं महाराज चरितव्यं शुभे वृषे // rm_30.93{95} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / शुभे धर्मे प्रतिष्ठाप्य पालनीयाः सदादरात् // rm_30.94{96} //

तथा ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेत् सदा / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_30.95{97} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूमिपः / तथेत्य् उक्त्वा प्रणत्वा च प्राभ्यनदत् सपार्षदः // rm_30.96{98} //

अनित्यतासूत्रम् इदं सुभाष्यं शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रसन्नाः / सुखानि भुक्त्वा शुभधर्मरक्ताः सम्यांति चान्ते सुगतालये ते // rm_30.97{99} //

++ इति श्रीरत्नावदानतत्वे ऽनित्यतासूत्रं परिसमाप्तम् ++

xxxi pretībhūtāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिः पुरःस्थितः / उपगुप्तं तम् आनम्य मुदैवं पुनर् अब्रवीत् // rm_31.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_31.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा स यतीशः प्रसन्नधीः / तम् अशोकं महाराजं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_31.3{3} //

शृणु साधु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वानुमोदनां कुरु // rm_31.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञो ऽर्हञ् जगच्छास्ता धर्मराजस् तथागतः // rm_31.5{5} //

पुरैकसमये तत्र श्रावस्त्या बहिर् आश्रमे / जेतवने महोद्याने विहारे मणिमंडिते // rm_31.6{6} //

सर्वसत्वहितार्थेन बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार ससांघिकः // rm_31.7{7} //

तत्र ते भिक्षवो ऽर्हन्तः सांघिकाश् चैलका अपि / बोधिसत्वा महासत्वाः सर्वसत्वहितार्थिनः // rm_31.8{8} //

भिक्षुण्यः शुद्धशीलाश् च व्रतिनश् च शुभाशयाः / त्रिरत्नसेवकाः श्राद्धा उपासका उपासिकाः // rm_31.9{9} //

सर्वे ऽपि सांघिकास् तत्र सद्धर्मं श्रोतुम् आगताः / क्रमात् तं श्रीघनं नत्वा कृत्वा त्रिधा प्रदक्षिणां // rm_31.10{10} //

तत् सभायां क्रमेणैव पुरस्कृत्य समंततः / कृतांजलिपुटो दृष्ट्वा समुपतस्थुर् आदरात् // rm_31.11{11} //

तदा तत्र सुरेंद्राश् च सशक्रोजमहेश्वरः / सर्वे ऽपि लोकपालाश् च ससैन्यबलवाहनः // rm_31.12{12} //

असुरेन्द्राः ससैन्याश् च यक्षगंधर्वकिंनराः / राक्षसा गरुडा नागाः सिद्धा विद्याधरादयः // rm_31.13{13} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च ब्राह्मणाश् च महर्षयः / यतयो योगिनश् चापि तीर्थिकाश् च तपश्विनः // rm_31.14{14} //

राजानः क्षत्रियाश् चापि नृपो राजकुमारकाः / वैश्याश् च मंत्रिणः श्रेष्ठा अमात्याश् च महाजनाः // rm_31.15{15} //

सेनान्यः सबलाश् चापि गृहस्थाः पौरिका जनाः / वणिजः सार्थवाहाश् च धनिनः शिल्पिनो ऽपि च // rm_31.16{16} //

अन्ये जानपदाश् चापि ग्राम्याः कार्पटिका अपि / एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मगुणवांछिनः // rm_31.17{17} //

सर्वे तत्र समायाता दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुनिं / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्य क्रमान् मुदा // rm_31.18{18} //

ततः सर्वे ऽपि ते नत्वा पुरस्कृत्य समंततः / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_31.19{19} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् / बोधिचर्यां समारभ्य दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_31.20{20} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रबोधिताः / संबोधिसाधनोत्साहं लब्ध्वा संमुमुदुर् भृशं // rm_31.21{21} //

तस्मिंश् च समये तत्र श्रावस्त्ये यो गृहाधिपः / आढ्यो महाधनः श्राद्धः श्रीमाञ्च् छ्रीदोपमः कृती // rm_31.22{22} //

स तदा तत्र संबुद्धं श्रीघनं तं मुनीश्वरं / द्रष्टुं जेताश्रमे रम्ये विहारे समुपाचरत् // rm_31.23{23} //

तत्र सभासमासीनं श्रीघनं तं मुनीश्वरं / दृष्ट्वा स मुदितः श्रेष्ठी प्रणत्वा समुपाचरत् // rm_31.24{24} //

तत्र प्रदक्षिणीकृत्वा प्रणत्वा सांजलिर् मुदा / तत् सद्धर्मामृतं पातुं पुरतः समुपाश्रयत् // rm_31.25{25} //

तं दृष्ट्वा समुपासीनं भगवान् स मुनीश्वरः / मत्वा तस्याशयं शुद्धम् आर्यसत्यम् उपादिशत् // rm_31.26{26} //

तदार्यसत्यम् आकर्ण्य स श्रेष्ठी प्रतिबोधितः / संसारविरतस् तत्र प्रव्रजितुं समैछत // rm_31.27{27} //

तत्र स सुप्रसन्नात्मा श्रेष्ठी मुदा समुत्थितः / सांजलिस् तं मुनिं नत्वा प्रव्रज्यां समयाचत // rm_31.28{28} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे / तत् प्रव्रज्यां व्रतं मह्यं कृपया दातुम् अर्हति // rm_31.29{29} //

इति संप्रार्थिते तेन दृष्ट्वा स भगवान् मुनिः / तस्याशयं विशुद्धत्वं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_31.30{30} //

यदि श्राद्धास्ति ते वत्स सौगतशासने व्रते / एहि चर समाधाय ब्रह्मचर्यं व्रतोत्तमं // rm_31.31{31} //

इत्य् उक्त्वा स जगच्छास्ता सव्यहस्तेन तच् छिरः / संस्पृष्ट्वा शासने बौद्धे श्रेष्ठिनं तं समग्रहीत् // rm_31.32{32} //

तत्र प्रव्रजितस् तेन मुनीन्द्रेण स मुण्डितः / खिक्खिरीपात्रधृग् भिक्षु रराज चीवरावृतः // rm_31.33{33} //

ततः स भिक्षुर् आत्मज्ञो लाभी लोकाभिपूजितः / आगृहीतपरिष्कारा लब्धद्रव्यं समाचिनोत् // rm_31.34{34} //

तल्लब्धं संचितं द्रव्यं स सह ब्रह्मचारिभिः / संविभागं गुरोः किंचिद् अप्य् अकरोत् कदा चन // rm_31.35{35} //

तथा स मत्सराक्रान्तहृदयो दुरिताशयः / स्वयम् एव प्रभुंजानः किंचिन् नैव ददौ क्वचित् // rm_31.36{36} //

ततः स समये कालधर्मयुक्तो रुजातुरः / तद् द्रव्यसंचयं स्मृत्वा नितः प्रेतालयं ययौ // rm_31.37{37} //

प्रेतीभूतो ऽपि स स्मृत्वा तद् द्रव्यसंचयं पुनः / स्वकोष्ठालय आगत्य तस्थौ स्वासन आश्रयन् // rm_31.38{38} //

ततस् ते भिक्षवः सर्वे तत्कोष्ठे तं मृतकं यतिं / दृष्ट्वा गण्डीं पराहत्य संस्कार्तुं विधि चार्चयन् // rm_31.39{39} //

ततो नीत्वा बहिर्देशे संस्कृत्य वह्निनापितं / ततः प्रत्यागताः सर्वे तत् कोष्ठद्वारम् आययुः // rm_31.40{40} //

ततस् तल् लयनद्वारं विमुच्य पात्रचीवरं / प्रत्यवेक्सितुम् आलब्धास् तं प्रेतं समपश्यत // rm_31.41{41} //

तं प्रेतं विकृतं पात्रं धृतं चीवरप्रावृतं / दृष्ट्वा ते भिक्षवः सर्वे समुद्विग्ना विचेरिरे // rm_31.42{42} //

ततस् ते भिक्षवः सर्वे भगवतः पुरोगताः / एतत् सर्वप्रवृत्तांतं प्रणत्वा संन्यवेदयत् // rm_31.43{43} //

तच् छ्रुत्वा भगवांस् तस्य प्रेतस्यानुग्रहार्थतः / स लोकोद्वेजनार्थं च तद् देशं समुपाचरत् // rm_31.44{44} //

तत्रासौ प्रेत आरात् तं भगवंतम् उपागतं / द्वात्रिंसल्लक्षणाशीतिव्यंजनप्रतिमण्डितं // rm_31.45{45} //

शतसूर्य्याधिकोद्भासं व्यामाभासम् अलंकृतं / रत्नांगम् इव भद्रांशं ददर्श श्रीघनं मुनिं // rm_31.46{46} //

तत्र स प्रेत आलोक्य लज्जाविभेदिताशयः / प्ररुदन् सांजलिर् नत्वा तस्थौ प्रसादिताशयः // rm_31.47{47} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तं प्रेतं संप्रसादितं / ब्रह्मगम्भीरनिर्घोषवचसा पर्यभाषत // rm_31.48{48} //

भद्रमुख त्वयैवैतद् आत्मवधाय दुर्धिया / पात्रचीवरम् आधाय चरितं संवरं वृथा // rm_31.49{49} //

येनापायसमुत्पन्नः प्रेतीभूतो दुराकृतिः / किम् इदानीं रुदित्वात्र स्वकृतं परिभुक्तवान् // rm_31.50{50} //

साध्व् अत्र सांप्रतं चित्तं प्रसादय ममान्तिके / अस्माच् चापि परिष्कारद्रव्याच् चित्तं विरागय // rm_31.51{51} //

मा हैवेतः पुनः कालं कृत्वा यास्यसि नैरये / तत् संघे शरणं गच्छ तेन त्वं सद्गतिं व्रजे // rm_31.52{52} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स प्रेत उत्थितः / स पात्रचीवरं द्रव्यं संघेभ्यो निरयातयत् // rm_31.53{53} //

ततः संघान् प्रणत्वैव भगवत्पादयो पुरे / निपत्य स्वकृतं पापं दिदेश सांजलिर् मुदा // rm_31.54{54} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ यत् पापं प्रकृतं मया / मात्सर्याक्रान्तचित्तेन महामूढेन दुर्धिया // rm_31.55{55} //

तत् सर्वं सांप्रतं शास्तर् दर्शयामि भवत्पुरः / तत् क्षमस्वापराधं मे प्रसीदतु भवान् गुरुः // rm_31.56{56} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स कृपान्वितः / तत् प्रेतं सुदृशालोक्य समपश्यच् चिरं मुदा // rm_31.57{57} //

ततश् च भगवांस् तस्य तदुपायविमुक्तये / सद्गतिप्रेरणार्थेन दक्षिणाम् एवम् आदिशत् // rm_31.58{58} //

एतद्दानाद् धि यत् पुण्यं तत् पुण्यं त्वम् अवाप्नुयाः / उत्तिष्ठ क्षिप्रम् एतस्मात् प्रेतलोकात् सुदारुणात् // rm_31.59{59} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा प्रेतः स मोदितः / तथेति प्रतिनंदित्वा नत्वानुमोदितो ऽभवत् // rm_31.60{60} //

ततः स भगवांस् तस्य प्रेतस्य शुभसाधनं / सद्धर्मं समुपादिश्य ससंघः स्वाश्रये यथा // rm_31.61{61} //

तथा स प्रेत आकर्ण्य सद्धर्मं तज् जिनोदितं / त्रिरत्नशरणं कृत्वा भेजे नित्यं प्रबोधितः // rm_31.62{62} //

ततः काले समाघ्रातः च प्रेतो ज्वरदाहितः / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा मृतो ययौ यमालयं // rm_31.63{63} //

ततः प्रेतः स सत्पुण्यैस् त्रिरत्नस्मरणोद्भवं / यमेन प्रेरितस् तस्मात् प्रेतमहर्द्धिके यायौ // rm_31.64{64} //

तत्रापि स समुत्पन्ने विस्मितस् तं मुनीश्वरं / स्मृत्वा नित्यं सदा भेजे श्रद्धया शरणं गतः // rm_31.65{65} //

ततः सो चिन्तयेद् एवं कुतः कुत्राहम् आगतः / केन पुण्यानुभावेन महत्सौख्यं लभे न्व् इति // rm_31.66{66} //

इति चिंताहते तस्य चित्तपुण्यानुभावतः / त्रिरत्नस्मरणात् पुण्याद् इति मेने स पुण्यभाक् // rm_31.67{67} //

ततश् चासौ परिज्ञाय त्रिरत्नभजनोत्सुकः / संबुद्धदर्शनं कर्त्तुं मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_31.68{68} //

अहो मया सुखं लब्धं तत् संबुद्धप्रसादतः / तद् इदानिं मुनींद्रं तं द्रष्टुम् अर्हामि सर्वथा // rm_31.69{69} //

इत्य् एवं मनसा ध्यात्वा सो ऽपि प्रेतमहर्द्धिकः / स्नात्व शुद्धाम्वरो दिव्यरत्नालंकारभूषितः // rm_31.70{70} //

पंचगंधविलिप्तांगं परिशुद्धाशयः शुचिः / पूजापंचोपहाराणि धृत्वा जेताश्रमे ऽसरत् // rm_31.71{71} //

तत्र जेताश्रमे भाभिर् अवभास्य समंततः / विहारे श्रीघनं द्रष्टुं मुदितः समुदाचरत् // rm_31.72{72} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वानंदितः स कृतांजलिः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य पुरतः समुपाचरत् // rm_31.73{73} //

ततस् तं सुगतं नाथं समभ्यर्च्य प्रमोदितः / नत्वा स सांजलिर् धर्मं श्रोतुम् एकांत आश्रयत् // rm_31.74{74} //

ततः स भगवांस् तस्य दृष्ट्वा चित्तं विशोधितं / बोधिचर्यां समारभ्य सद्धर्मम् एवम् आदिशत् // rm_31.75{75} //

शृणु साधो ऽत्र संसारे सुखदुःखार्थकारणं / वक्ष्याम्य् एतत् परिज्ञाय समाधाय शुभे चर // rm_31.76{76} //

यः पुमान् अत्र संसारे सत्सौख्यं सर्वदेछति / स आदौ श्रद्धया भक्त्या त्रिरत्नशरणं गतः // rm_31.77{77} //

सर्वसत्वहितार्थेन दानं दद्याद् यथेप्सितं / एतत्पुण्यविपाकं संबोधौ मे परिणामयेत् // rm_31.78{78} //

इत्थं कृतं प्रदानं यत् तद् विपाके महत् फलं / क्रमाद् वृद्धितरं यायान् न क्षिणुयात् कदा चन // rm_31.79{79} //

एतत् पुण्यपरीतात्मा चक्रवर्त्ती नराधिपः / शास्ता धर्माधिपो राजा बोधिसत्वः सुधीर् भवेत् // rm_31.80{80} //

तदापि स महादाता सर्वसत्वहितेछया / त्रिरत्नभजणं कृत्वा दद्याद् दानं यथेप्सितं // rm_31.81{81} //

एतत्पुण्यविपाकेन स विशुद्धाशयः सुधीः / सुशीलसंवरं धृत्वा त्रिरत्नं सर्वदा भजन् // rm_31.82{82} //

एतत्पुण्यविपाकेन स भवेत् त्रिदशाधिपः / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नं सर्वदा भजन् // rm_31.83{83} //

सर्वसत्वहितार्थेन शीलपारमिता चरन् / तत्पुण्यं बोधिसंप्राप्त्यै मनसा परिणामयेत् // rm_31.84{84} //

एतत्पुण्यविपाकेन स सुयामाधिपो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नभजनोद्यतः // rm_31.85{85} //

सर्वसत्वहितार्थेन क्षांतिपारमिता चरन् / संबोधिपदलाभाय तत्पुण्यं परिणामयेत् // rm_31.86{86} //

एतत्पुण्यविपाकेन स भवेत् तुषिताधिपः / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नशरणं गतः // rm_31.87{87} //

सर्वसत्वहितार्थेन वीर्य्यपारमितोद्यतः / संबोधिपदसंप्राप्त्यै तत्पुण्यं परिणामयेत् // rm_31.88{81!} //

एतत्पुण्यविपाकैः स निर्माणरतियो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नभजनोद्यतत् // rm_31.89{82} //

सर्वसत्वहितार्थेन ध्यानपारमितारतः / संबोधिज्ञानसंप्राप्त्यै तत्पुण्यं परिणामयेत् // rm_31.90{83} //

एतत्पुण्यविपाकैः स वशवर्तीश्वरो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नभजनो रतः // rm_31.91{84} //

सर्वसत्वहितार्थेन प्रज्ञापारमितारतः / तत्पुण्यं बोधिसंप्राप्त्यै मनसा परिणामयेत् // rm_31.92{85} //

एतत्पुण्यविपाकेन स ब्रह्माधिपतिर् भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नारागणोद्यतः // rm_31.93{86} //

सर्वसत्वहितार्थाय समुपायविधानधृक् / तत्पुण्यं बोधिसंप्राप्त्यै चेतसा परिणामयेत् // rm_31.94{87} //

एतत्पुण्यविपाकेन महाब्रह्माधिपो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नाराधनोद्यतः // rm_31.95{88} //

सर्वसत्वहितार्थाय प्रणिधानसमाहितः / तत्पुण्यं बोधिसंप्राप्त्यै सर्वथा परिणामयेत् // rm_31.96{89} //

एतत्पुण्यविपाकेन स महेशाधिपो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नभजनोद्यतः // rm_31.97{90} //

सर्वसत्वहितार्थेन बलपारमितोद्यतः / तत्पुण्यं बोधिसंप्राप्त्यै प्रध्यानं परिणामयेत् // rm_31.98{91} //

एतत्पुण्यविपाकेन बोधिसत्वाधिपो भवेत् / तत्रापि श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नसंप्रसादितः // rm_31.99{92} //

सर्वसत्वहितार्थस्य ज्ञानपारमितारतः / तत्पुण्यैर् बोधिसंप्राप्तो धर्मराजो जिनो भवेत् // rm_31.100{93} //

ततः स सुगतः शास्ता जगन्नाथो विनायकः / सर्वज्ञो ऽर्हन् महाभिज्ञस् तथागतो मुनीश्वरः // rm_31.101{94} //

ततो मारगणाञ् जित्वा बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सर्वसत्वाञ् छुभे स्थाप्य निर्वृतः सौगतिं व्रजेत् // rm_31.102{95} //

एवं मत्वात्र संसारे य इछति शिवां गतिं / स एवं श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नभजनोद्यतः // rm_31.103{96} //

सर्वसत्वहितार्थेन करोतु दानम् आदरात् / ततः क्रमात् स तत्पुण्यैः सर्वाः पारमिता अपि // rm_31.104{97} //

परिपूर्य महाभिज्ञा प्राप्तो बोधिम् अवाप्नुयात् / इति मत्वा शुभे नित्यं चरितव्यं शुभार्थिभिः // rm_31.105{98} //

शुभेन सद्गतिं याया पापेन दुर्गतीं व्रजेत् / पापस् तु जायते लोभात् मात्सर्यमलिनाश्रयात् // rm_31.106{99} //

वोपकारां सुखेछो ऽपि न किं चित् सुखम् आप्नुयात् / सर्वदा दुर्मतिर् दुष्टो दुर्गतिनिरयाश्रयः // rm_31.107{100} //

सद्धर्म्मनिन्दको मूढो पापकर्मरतो भवेत् / तस्मात् मात्सर्य्यम् उत्सृज्य सर्वसत्वहितार्थभृत् / संबोधिप्रणिधिं कृत्वा चरेन् नित्यं सुसंवरे // rm_31.108{1} //

एतत्पुण्यविपाकेन संसारसुखभाक् सदा / त्रिरत्नभजनोत्साही बोधिचर्यारतो भवेत् // rm_31.109{2} //

ततः पारमिताः सर्वाः परिपूर्य यथाक्रमं / शिवां बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_31.110{3} //

एवं त्वं वा परिज्ञाय त्रिरत्नशरणं गतः / बोधिचित्तं समाधाय चर नित्यं सुसंवरे // rm_31.111{4} //

तथा ते सर्वदा भद्रं भवेन् नित्यं समन्ततः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_31.112{5} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स परिबोधितः / तथेति हि प्रतिश्रुत्वा प्राभ्यनंदत् प्रसादितः // rm_31.113{6} //

ततः स तं जगन्नाथं प्रणत्वा सांजलिर् मुदा / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा प्रणत्वा स्वालये ऽचरत् // rm_31.114{7} //

तत्र प्राप्तः प्रसन्नात्मा सो ऽपि प्रेतमहर्द्धिकः / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा प्रचरन् सर्वदा मुदा // rm_31.115{8} //

तद् रात्रौ तत्प्रभां दृष्ट्वा भिक्षवो विस्मयान्विताः / सर्वे ते प्रातर् उत्थाय नत्वापृछन् मुनीश्वरं // rm_31.116{9} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ को ऽद्य रात्राव् इहागतः / एतद् वृत्तं समाख्याय सर्वान् नः परिबोधय // rm_31.117{10} //

इति तैर् भिक्षुभिः पृष्टे भगवान् स मुनीश्वरः / तान् सर्वान् सांघिकान् दृष्ट्वा बोधयितुम् उपादिशत् // rm_31.118{11} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे यो ऽद्य रात्राव् इहागतः / एतत् सर्वं प्रवृत्तांतं प्रवक्ष्यामि सुविस्तरं // rm_31.119{12} //

यो ऽसौ श्रेष्ठी महाश्राद्धः सौगते शासने मुदा / श्रद्धया प्रव्रजित्वात्र ब्रह्मचर्यं मुदा चरन् // rm_31.120{13} //

प्रव्रजितः स मात्सर्यपरिभूतो दुराशयः / लब्धद्रव्यं न कस्मै चिद् ददौ किञ्चित् कदा चन // rm_31.121{14} //

केवलं संचयं कृत्वा कोष्ठागारे निधाय तत् / गुप्तीकृत्वा प्रयत्नेन व्यभजन् नैव किं चन // rm_31.122{15} //

ततः काले समाघ्राते ध्यात्वा तद् द्रव्यसंचयं / मृतः प्रेतालयोत्पन्नः प्रेतोद्भवद् भयानकः // rm_31.123{16} //

तद् द्रव्यसंचयं स्मृत्वा मात्सर्याकुलिताशयः / पुनः प्रत्यागतस् तत्र स्वालये संन्यषीदत // rm_31.124{17} //

तत्र तं संस्थितं प्रेतं दृष्ट्वाहं समुपाचरन् / आर्यधर्मम् उपादिश्य प्राबोधयं प्रसादयन् // rm_31.125{18} //

ततः स सुप्रसन्नात्मा ससंघस्य ममांतिके / स पात्रचीवरं सर्वं तद्द्रव्यं निरयातयत् // rm_31.126{19} //

एतत्पुण्यानुभावेन त्रिरत्नशरणं गतः / काले ततः परिच्युत्वा प्रेतमहर्द्धिको ऽभवत् // rm_31.127{20} //

तत्र स सुप्रसन्नात्मा स्मृत्वा रत्नत्रयं मुदा / मत्सद्धर्मामृतं पातुम् इह रात्रौ समागतः // rm_31.128{21} //

स सद्धर्मामृतं पीत्वा ममान्तिके प्रसादितः / संबोधिसाधनोत्साही मुदितः स्वालये ऽचरत् // rm_31.129{22} //

यो ऽयं श्रेष्ठी न चान्यो हि रात्राव् इह समागतः / यत् स मृतो ऽभवत् प्रेतस् मात्सर्यदुरिताश्रयात् // rm_31.130{23} //

तस्मात् मात्सर्यम् उद्धृत्य त्यजन्तु शुभवांछिनः / मात्सर्यं हि त्रिलोकेषु पापमूलं निगद्यते // rm_31.131{24} //

एवं मत्वात्र संसारे दुःखाकरं सुखांतकं / मात्सर्यं सुमदुष्टं रिपुं जयत सर्वथा // rm_31.132{25} //

मात्सर्यं जीयते यैर् हि समुद्धृत्य स्वमानसात् / ते एव मानिनो वीराः शूराः प्राज्ञा विचक्षणाः // rm_31.133{26} //

ये च जेतुं न मात्सर्यं शक्नुवंति कथं चन / किं ते शूरा विजेतारो विरा न क्लेशभोजिनः // rm_31.134{27} //

येषां न जायते चित्ते मात्सर्यन् दुःकृताकरं / ते एव सुखिनो विरा जयिनः क्लेशघातकाः // rm_31.135{28} //

यावन् न जीयते चित्ते मात्सर्यं दुरिताशयं / तावत् किं ते सुवीरा वा क्षणात् क्लेशानुचारिणः // rm_31.136{29} //

ये च क्लेशवशा वीरा न ते धीरा विचक्षणाः / क्षणात् किं चिन् निमित्तेति चरेयुर् विकृताशयाः // rm_31.137{30} //

ततस् ते क्लेशसंतप्ता मूढा रागाग्निदाहिताः / दुष्टाः क्रोधाग्निसंदग्धाः संपश्येयुर् न किं चन // rm_31.138{31} //

ततस् ते ऽन्धा इवालोके चरेयुर् न च सत्पथे / कुमार्ग एव संरक्ताः प्रचरेयुः प्रमादिताः // rm_31.139{32} //

ततो दुर्जनसंरक्ता मारचर्यानुचारिणः / असन्मित्रोपदेशेन प्रचरेयुर् मृषादृशः // rm_31.140{33} //

ततः सद्धर्मनिन्दां कृत्वा दानादि संचरे / विघ्नं कर्तुं समुद्योगं कुर्युर् नित्यं समाहिताः // rm_31.141{34} //

ततस् ते पापिनो दुष्टा उन्मत्ता इव तायिनः / स्वयं नष्टाः परांश् चापि नाशयेयुः प्रवंचकाः // rm_31.142{35} //

ततस् ते क्लेशसंतप्ता महोपायानुरागिणः / सुघोराणि पापानि कुर्यात्तिः शंकिताशयाः // rm_31.143{36} //

ततो भक्षम् अपीछंतं भुक्त्वागम्ये ऽपि संरताः / विपरीतसमाचाराः प्रचारेयुर् विरोधिताः // rm_31.144{37} //

ततस् ते पातकालीढा महादुःखाभिघातिताः / तीव्रातिवेदनाघ्राता मृता यायुर् यमालयं // rm_31.145{38} //

तत्र यमो महाराजा दृष्ट्वा तं दुरिताशयं / सहसा कर्मशासिभ्यः समर्प्य संप्रचोदयन् // rm_31.146{39} //

तत्र तैर् यमदूतास् तां गृहीत्वा सहसा बलात् / यथा कर्मानुसारेण शासयेयुर् यथाविधिं // rm_31.147{40} //

तत्र ते दैवभोग्यां भुक्त्वा भोक्तुं समंततः / चोदिता यमदूतैश् च भ्रमेयुर् नरकेष्व् अपि // rm_31.148{41} //

तत्र ते दैवभोग्यानि भुक्त्वातितीव्रदुःखिताः / असह्यवेदनाक्रांता निषीदेयुः प्रखेटिताः // rm_31.149{42} //

एवं ते दैवभोग्यां भुक्त्वा तथा चिरं सदा / नरकान् नरके गत्वा दुःखान्य् एवाश्नुयु वभ // rm_31.150{43} //

यदा ते दैवयोगान्ते तीव्रातिवेदनाहताः / त्रिरत्नसंस्मृतिं कृत्वा प्रणमेयुः समानताः // rm_31.151{44} //

तदा तान् सुगतान् दृष्ट्वा कृपया संप्रचोदिताः / दृक्प्रभाभिः समुद्धृत्य प्रेषयेयुः सुरालये // rm_31.152{45} //

तत्र ते सुखसंपन्नाः स्मृत्वा रत्नत्रयं मुदा / सर्वदा शरणं कृत्वा प्रचरेयुः समाहिताः // rm_31.153{46} //

तथैतत्पुण्यपाकेन संबुद्धशासने गताः / श्रद्धया सत्कृतिं कृत्वा शृणुयुर् धर्मम् आदरात् // rm_31.154{47} //

तत् सद्धर्मामृतास्वादं लब्ध्वा ते परिमोदिताः / बोधिचित्तं समासाद्य प्रकुर्यु दानम् आदरात् // rm_31.155{48} //

ततस् तत्पुण्यपाकेन सुशीलाः संवरोद्यताः / सर्वसत्वहितं कृत्वा साधयेयुः शुभां चरिं // rm_31.156{49} //

ततो वीर्यबलेनैव जित्वा क्लेशगणान् रिपून् / ततस् ते विमलात्मानो ध्यात्वा योगसमाहिताः // rm_31.157{50} //

प्रज्ञाब्धिपारम् आसाद्य ज्ञानरत्नम् अवाप्नुयुः / ततो मारगणां जित्वा परिशुद्धास् त्रिमण्डलाः // rm_31.158{51} // सम्यक्षंबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_31.159{52} // एवं मत्वात्र संसारे मात्सर्यं मूलम् एनसां / बोधिचित्तासिनोछित्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_31.160{53} //

ततो वो मंगलं नित्यं भवेद् भवे समंततः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यथ // rm_31.161{54} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते सांघिका मुदा / सर्वे ऽपि प्रतिबुद्धित्वा प्राभ्यनंदन् प्रसादिताः // rm_31.162{55} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / एवं त्वं नृप मात्सर्य्यं त्यक्त्वा चर शुभे सदा // rm_31.163{56} //

प्रजाश् चापि त्वया राजन् बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिचर्याशयाः कृत्वा प्रतिष्ठाप्याः शुभे सदा // rm_31.164{57} //

एवं ते सर्वदा भद्रं भवेद् भवे समंततः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_31.165{58} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_31.166{89!} //

प्रेतीभूतावदानं दुरितहृतमतैः श्रेष्ठिनो लोभिनो ये शृण्वंति श्रवयंति प्रमुदितमनसः श्रद्धयेदं मनुष्याः / मात्सर्यं ते विहाय त्रिमणिशरणगाः सर्वसत्वानुरागा दानं दत्वा प्रसन्नाः सततशुभचरा यान्ति बुद्धालयं ते // rm_31.167{60} //

++ इति श्रीरत्नावदानतत्वे प्रेतीभूतावदानं समाप्तम् ++

xxxii virūpāvadāna अथाशोको महराजः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयेच् चैवम् आदरात् // rm_32.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद् यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_32.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् सुधीर् यतिः / तम् अशोकं महाराजं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_32.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि तव धर्मप्रवृद्धये // rm_32.4{4} //

तद् यथैवं पुरैकस्मिन् समये स मुनीश्वरः / भगवां त्रिजगच्छास्ता धर्मराजस् तथागतः // rm_32.5{5} //

सर्वज्ञः साक्यसिंहो ऽर्हं छ्राव्स्त्या बहिर् आश्रमे / जेतोद्याने विहारे ऽस्मिन् विजहार ससांघिकः // rm_32.6{6} //

तदा तत्र सभामध्ये सिंहासने सुमंडिते / सर्वसत्वहितार्थेन धर्मम् आदेष्टुम् आश्रयत् // rm_32.7{7} //

तत्र ते भिक्षवः सर्वे भिक्षुण्यो ऽपि समागताः / यतिनश् चैलकाश् चैवम् उपासका उपासिकाः // rm_32.8{8} //

व्रतिनो बोधिसत्वाश् च संबोधिगुणलालसाः / निर्ग्रन्थास् तीर्थिकाश् चापि तापसाश् च महर्षयः // rm_32.9{9} //

ब्रह्मशक्रादयो देवा लोकपाला महर्द्धिकाः / दैत्या यक्षाश् च गंधर्वाः किन्नराश् चापि राक्षसाः // rm_32.10{10} //

सिद्धा विद्याधराश् चापि नागाश् च गरुडा अपि / साध्या ग्रहाः सताराश् च वसवश् चाप्सरोगणाः // rm_32.11{11} //

ब्राह्मणाः क्षत्रियाश् चापि नृपा राजकुमारकाः / वैश्याश् च मंत्रिणो ऽमात्याः श्रेष्ठिनश् च महाजनाः // rm_32.12{12} //

गृहस्था वणिजः सार्थवाहाश् च धनिनो ऽपि च / शिल्पिनः पौरिकाश् चापि जानपदाश् च नैर्गमाः // rm_32.13{13} //

ग्राम्याः कार्पटिकाश् चापि सद्धर्मश्रवणार्थिनः / सर्वे ते समुपागत्य विहारे समुपाविशन् // rm_32.14{14} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा सर्वे ते संप्रसादिताः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य पुरतः समुपाचरन् // rm_32.15{15} //

तत्र सर्वे ऽपि ते लोकाः समभ्यर्च्य यथाक्रमं / तं मुनीन्द्रं प्रणत्वैव धर्मं श्रोतुम् उपाश्रयन् // rm_32.16{16} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपाश्रितान् / बोधिचर्यां समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_32.17{17} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे ते त्रिदशादयः / लोकाः सत्यम् इति ज्ञात्वा प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_32.18{18} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र श्रावस्त्याः पौरिको गृही / आसीन् महाधनः श्रीमाञ् छृदोपमो महाजनः // rm_32.19{19} //

स स्वकुलसमारामां स्वकुलधर्मचारिणीं / कांतां भार्य्यां समानीय सम्यक्व्यूहे यथाविधिः // rm_32.20{20} //

ततः स कामसंरक्तः सुकामिन्या तया सह / यथेछया सुखं भुक्त्वा रेमे नित्यं प्रचोदितः // rm_32.21{21} //

ततस् तस्य गृहस्थस्य यथाकामं प्रभुंजतः / समये सा सती भार्य गर्भिताभूत् कृशांगिका // rm_32.22{22} //

ततः सा समये ऽसूत दारकं दुर्भगाकृतिं / दुर्वर्णं दुरिताकारं विरूपं विकृताश्रयं // rm_32.23{23} //

दृष्ट्वा तं दारकं माता भिन्नाशया विषेदिताः / किं ईदृग् आत्मजेनापि धिग् माम् इति व्यचिंतयत् // rm_32.24{24} //

ततः स जनकः श्रुत्वा तं जातं विकृताश्रयं / विरूपं दुर्भगाकारम् इत्य् एवं समचिंतयत् // rm_32.25{25} //

अहो किं प्रकृतं पापं जन्मांतरे पुरा मया / येनायं दुर्भगाकारो विरूपो जायते सुतः // rm_32.26{26} //

तद् अत्र किं मयोपायं कर्त्तव्यं नापि मन्यते / धिग् मां येन सुते जाते लज्जया मे सुखं हृतं // rm_32.27{27} //

तथापि किं करिष्यामि दैवात् मे जायते ह्य् अयं / तद् विरूपो ऽपि पुत्रो ऽयं पालनीयो मयात्मजः // rm_32.28{28} //

इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा सा भार्य्याप्य् एवम् अब्रवीत् / यद् आभ्यां प्रकृतं पापं तत्फलं भुज्यते खलु // rm_32.29{29} //

यद् अभावि न तद् भोग्यं भावि चेन् न तद् अन्यथा / सर्वत्र भाविनो भोग्यं भुंजते सर्वजंतवः // rm_32.30{30} //

तद् अत्राहम् इमं बालं पालयेयं प्रयत्नतः / इत्य् उक्त्वा सा विभिन्नास्या नारी तस्थौ प्रलज्जिता // rm_32.31{31} //

तं विरूपं सुतं जातं वीक्ष्य स जनको ऽपि च / लज्जाविदीर्णचित्तो ऽभून् निरुत्साहविषादितः // rm_32.32{32} //

हा मया किं कृतं पापं मन्यते न भवांतरे / यतो ऽयं दारको जातो विरूपो दुर्भगाकृतिः // rm_32.33{33} //

तथापि किं करिष्यामि दैवान् नो जायते ह्य् अयं / दैवभोग्यं प्रभोक्तव्यं सर्वैर् अपि हि जंतुभिः // rm_32.34{34} //

अवश्यं भाविनो भवन्ति सर्वदेहिनां / तद् अयं स्वात्मजो बालः पालनीयोत्मया मया // rm_32.35{35} //

इति ध्यात्वा पिता सो ऽथदृष्ट्वा तस्य शिशोर् मुखं / लज्जया प्रतिभिन्नास्यस् तस्थौ दैवानुचिन्तयन् // rm_32.36{36} //

ततो ज्ञातीन् समाहूय कृत्वा जातिमहं स च / पितास्य नाम विख्याते कुरुतेति समब्रवीत् // rm_32.37{37} //

ततस् ते ज्ञातयः सर्वे संकृत्वा समतं तथा / तद् गृहस्थं समामंत्र्य पुर एवम् उपादिशन् // rm_32.38{38} //

गृहपते विरूपो ऽयं पुत्रो यत् तव जायते / तस्माद् भवतुन् आम्नायं प्रसिद्धो बालको भुवि // rm_32.39{39} //

ततः स्नेहाद् विरूपो ऽसौ मात्रा यत्नेन पालितः / क्रामात् पुष्टो विवृद्धाभूद् ह्रदस्थम् इव पंकजं // rm_32.40{40} //

तदा यदा कुमारत्वं प्राप्तः स विकृताश्रयं / स्वरूपं दर्प्पणे दृष्ट्वा विरूपो लज्जितो ऽभवत् // rm_32.41{41} //

ततो जेह्रीयमानो ऽसौ विरूपः परिमोहितः / पापचिंतापरितात्मा मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_32.42{42} //

हा मया किं कृतं पापं येनाहं दुरिताकृतिः / किं ममानेन कायेन मृत्युं मे ऽत्र वरं ध्रुवं // rm_32.43{43} //

किं करिष्ये विरूपो ऽहं क्व यास्यामि दुराकृतिः / किं ममानेन जीवेन केवलं दुःखभोगिना // rm_32.44{44} //

तद् अत्राहं गृहं त्यक्त्वा वनोद्याने समाश्रयन् / संबुद्धं सुगतं ध्यात्वा मृत्युं गच्छेय मुक्तये // rm_32.45{45} //

अवश्यम् एव सर्वेषां जंतूनं मरणं भवे / तन् ममेदृग् विरूपो ऽस्मिन् शरीरे जीविते स्पृहा // rm_32.46{46} //

यद्य् अत्राहं चिरं जीवी निन्दितो दुःखम् आप्नुयां / तद् बुद्धं सुगतं ध्यात्वा तिष्ठेयं प्राणमुक्तये // rm_32.47{47} //

तत् संबुद्धं जिनं ध्यात्वा मृतो ऽहं यदि सांप्रतं / तत् पुण्यः परितात्मा सुगतिं गछेय सर्वथा // rm_32.48{48} //

ये बुद्धं सुगतं स्मृत्वा गछन्ति मृत्युम् आत्मना / दुर्गतिं ते न गछन्ति सम्यान्त्य् एव सुखावतीं // rm_32.49{49} //

तस्मात् ते सुधियः सन्तः त्यक्त्वा यायात् कुलं गृहं / संबुद्धस्मरणं ध्यात्वा तिष्ठन्ति निर्जने वने // rm_32.50{50} //

तथाहं तत् समालोक्य संबुद्धं शरणं गतः / समाधाय सदा स्मृत्वा वसेयं विजने वने // rm_32.51{51} //

इत्य् एवं मनसा ध्यात्वा विरूपः स प्रसन्नधीः / स संपदं गृहं त्यक्त्वा जीर्णोद्यानं समाश्रयत् // rm_32.52{52} //

तत्रोद्याने विविक्ते स पर्णकुट्टिं समाश्रयन् / भगवन्तम् अनुस्मृत्वा तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_32.53{53} //

तदा स भगवाञ् छास्ता तं तथा स्थितं / विशुद्धाशयम् आलोक्य समुद्धर्तुं समुद्यतः // rm_32.54{54} //

ततः स भगवान् नाथो भिक्षुसंघसमन्वितः / तत्रोद्याने विरूपं तं पश्यन् भास्वान् उपाचरत् // rm_32.55{55} //

तत्प्रभापरिस्पृष्टो ऽसौ विरूपः सत्सुखान्वितः / विस्मितस् तं समायातं ससांघिकम् अपश्यत // rm_32.56{56} //

तं मुनींद्रं समालोक्य विरूपः स विमोहितः / जेह्रीयमान उत्थाय परायितुं ततो ऽचरत् // rm_32.57{57} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा विरूपं तं परायितं / सहसर्द्ध्या दिशो मार्गे निरुध्याभ्यतिष्ठत // rm_32.58{58} //

तथा निरुध्यमानः स विरूपस् तेन शासिना / परायितुं प्रयत्नेन न शशाक कथं चन // rm_32.59{59} //

स परिखिन्नात्मा विरूपो लज्जिताशयः / पर्णकुट्टिसमासीनंस् तस्थौ भीतो दिवान्धवत् // rm_32.60{60} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा निलीनं लज्जयासने / संनिरोधसमापत्तिं समाधिं विदधे तदा // rm_32.61{61} //

ततः स भगवञ् छास्ता तत् समाधेः समुत्थितः / स्वयं विरूपम् आत्मानं निर्माय विकृताश्रयं // rm_32.62{62} //

भोजनपूर्णम् आदाय शरावं मृन्मयं ततः / शनैस् तस्य विरूपस्य पर्णकुट्ट्यन्तिके ऽचरत् // rm_32.63{63} //

तत्र तं समुपायातं विरूपं विकृताश्रयं / स विरूपः समालोक्य हर्षित एवम् अब्रवीत् // rm_32.64{64} //

स्वागतं भो सहाये हि कुत्र गन्तुम् इहागतः / तिष्ठात्रावां सदावासे वत्स्यावहे सुखान्विता // rm_32.65{65} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा भगवान् स विरूपधृक् / त्वां द्रष्टुम् इहायामि प्रोक्त्वेति समुपाश्रयेत् // rm_32.66{66} //

तत्र स्थितः कथां कृत्वा भगवान् स विरूपधृक् / ददौ तस्मै विरूपाय सुरसामृतभोजनं // rm_32.67{67} //

तत् प्रदत्तं प्रभुक्त्वान्नं स विरूपः स मोदितः / तत्क्षणात् परिपुष्टाङ्गो बभूव प्रीणितेन्द्रियः // rm_32.68{68} //

ततः स भगवाञ् छास्ता दृष्ट्वा तं संप्रमोदितं / स्वरूपेण स्थितस् तत्र व्यराजत् संप्रभासयन् // rm_32.69{69} //

तं सौम्यभद्ररूपाङ्गं श्रीघनं शुभितेंद्रियं / स विरूपः समालोक्य विस्मितश् चैवम् अब्रवीत् // rm_32.70{70} //

अहो कथं भवत्य् एवम् अभिरूपतरो भवान् / कस्य पुण्यविपाकान् तद् वक्तुम् अर्हति मे पुरः // rm_32.71{71} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / बोधयितुं विरूपं तं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_32.72{72} //

महाविद्यास्ति मे साधो संबोधिसाधनोत्तमा / चित्तप्रसादसंजातजनन्याख्या महेबलः // rm_32.73{73} //

तस्या एव प्रभावेन भवाम्य् अहं शुभेंद्रियः / समंतभद्ररूपाङ्गः सर्वसत्वमनोहरः // rm_32.74{74} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रः स भगवांस् तत्र शुभासने / सद्धर्मं समुपादेस्तुं समाश्रयत् प्रभासयन् // rm_32.75{75} //

ततस् ते सांघिकाः सर्वे सौम्यरूपाः शुभेंद्रियाः / परिवृत्य मुनीन्द्रं तं पुरस्कृत्योपतस्थिरे // rm_32.76{76} //

तान् सर्वान् समुपासीनान् सौम्यरूपाञ् छुभेन्द्रियान् / दृष्ट्वा तं सुगतं मत्वा बभूव विस्मयान्वितः // rm_32.77{77} //

अहो भाग्य मया लब्धं महत्पुण्यम् इहाधुना / यन् ममार्थे मुनीन्द्रो ऽयं ससांघिक उपागतः // rm_32.78{78} //

नूनम् अत्र मुनीन्द्रो ऽयं मत्कर्मपरिचोदितः / सद्धर्मं समुपादेष्टुं ससंघः कृपयागतः // rm_32.79{79} //

तद् अहम् अस्य मुनीन्द्रस्य श्रद्धया शरणं गतः / सत्कृत्य सौगतं धर्मं श्रोतुम् अर्हे समाहितः // rm_32.80{80} //

इत्य् एवं मनसा ध्यात्वा विरूपः स प्रमोदितः / उपेत्य सांजलिर् नत्वा तं मुनीन्द्रम् उपाश्रयत् // rm_32.81{81} //

तदा तस्य विरूपस्य बुद्धपुण्यानुभावतः / लक्ष्मी प्रादुरभूत् तत्र दिव्यभोगप्रदायिनी // rm_32.82{82} //

तदा सो ऽभूद् विरूपो ऽपि दिव्याभिरूपसुन्दरः / परिशुद्धत्रिकायो ऽपि सद्गुणार्थो शुभांशिकः // rm_32.83{83} //

ततः सो ऽतिप्रसन्नात्मा दृष्ट्वैतत् महद् अद्भुतं / मुदा तस्य मुनेः पादौ ववन्दे स कृतांजलिः // rm_32.84{84} //

ततः उत्थाय तं नाथं भगवंतं ससांघिकं / समालोक्य प्रसन्नात्मा प्रार्थयत् स समादरात् // rm_32.85{85} //

भगवन् भवता शास्तः कृपादृष्टिप्रसादतः / प्रादुर्भूतात्र मे लक्ष्मी भवामि यातिसुंदरः // rm_32.86{86} //

तद् एतन् महद् आश्चर्यं दृष्ट्वा मे रोचते मनः / भवतां शरणे स्थित्वा चरितुं संवरं सदा // rm_32.87{87} //

तद् अत्र भगवन् नाथ कृपया बुद्धशासने / अन्वाहृत्य शुभे धर्मे नियोक्तुं मां समर्हति // rm_32.88{88} //

श्रद्धयाहं जगन्नाथ भवतां शरणं गतः / प्रव्रज्य संवरं धृत्वा चरिष्ये ऽत्र समाहितः // rm_32.89{89} //

इति तत् संप्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तस्य शुद्धाशयम् आलोक्य समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_32.90{90} //

यदि वांछास्ति ते वत्स चरितुं सौगतं व्रतं / पितुर् आज्ञां समासाद्य प्रागछ दास्यते तदा // rm_32.91{91} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स प्रतिहर्षितः / मुदा तस्य मुनेः पादौ प्रणत्वैव ततो ऽचरत् // rm_32.92{92} //

तत्र स स्वगृहे गत्वा पादौ पितुः कृतांजलिः / प्रणत्वा पुरतः स्थित्वा प्रावदद् एवम् आदरात् // rm_32.93{93} //

ततोद्याने विरूपो ऽहम् इति लज्जाविषादितः / पर्णकुट्यां समासीनो ध्यत्वा वसामि योगवित् // rm_32.94{94} //

तत्र स भगवान् बुद्धः ससंघः स्वयम् आगतः / बोधयित्वामृतं भोग्यं ददाति समुपायवित् // rm_32.95{95} //

तद् दत्तम् अमृतं भुक्त्वा भवामि सुंदराकृतिः / लक्ष्मीश् चापि समुद्भूता ममैवं जायते शुभं // rm_32.96{96} //

एतत् सर्वं मुनीन्द्रस्य कृपादृष्टिप्रसादतः / नान्यथा हीति विज्ञाय प्रसीद सुगते सदा // rm_32.97{97} //

एवम् एतत् महच्चित्रं दृष्ट्वा मे संप्रसादितं / मनो ऽद्य शासने बौद्धे चरितुं रोचते व्रतं // rm_32.98{98} //

एतत्संप्रार्थनां कर्तुम् इहाहं प्रागतो मुदा / तद् अत्र कृपया तात तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_32.99{99} //

एतत्पुण्यविभागेन त्वं चापि सुगतीं व्रजेः / तत्र च सर्वदा सौख्यं भुक्त्वा यायाज् जिनालयं // rm_32.100{100} //

इति मत्वा प्रसीदात्र मा कुरुष्व मनो ऽन्यथा / श्रद्धयानुग्रहं कृत्वा तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_32.101{1} //

इति संप्रार्थितं श्रुत्वा स गृहस्थः सविस्मयः / पिता तं स्वात्मजं दृष्ट्वा सुचिराद् एवम् अब्रवीत् // rm_32.102{2} //

अहो हि भाग्यवान् पुत्र पुण्यवाञ्छाभि सांप्रतं / यतो ऽसौ कृपयोपेत्य बुद्धत् त्वाम् अभिरक्षति // rm_32.103{3} //

तत् ते ऽस्ति यदि वाञ्छति चरितुं सौगतं व्रतं / तं बुद्धशरणं गत्वा व्रतं चर समाहितः // rm_32.104{4} //

इति पित्रोदितं श्रुत्वा स विरूपः प्रसादितः / पादौ पित्रोः प्रणत्वैव सहसा प्राचरद् गृहात् // rm_32.105{5} //

ततो जेताश्रमे गत्वा स विरूपः प्रमोदितः / पादौ तस्य मुनेर् नत्वा प्रार्थयेद् एवम् आदरात् // rm_32.106{6} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ लब्धानुज्ञः सामागताः / तद् भवान् कृपया मह्यं संवरं दातुम् अर्हति // rm_32.107{7} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवांस् तस्य मस्तके / सव्यहस्तेन संस्पृष्ट्वा शासने तं समग्रहीत् // rm_32.108{8} //

तत्र स व्राजितः सास्त्रा विरूपो मुण्डितो ऽपि सः / खिक्खिरिपात्रभृच् चीवरप्रावृतो वभौ // rm_32.109{9} //

ततः स भिक्षुर् आत्मज्ञः संयमी विजितेंद्रियः / मत्वा संसारसंस्कारगतीः क्षणविघातिनीः // rm_32.110{10!} // भित्वाविद्यागणान् बोधिपक्षे धर्मेषु प्रोद्यतः // rm_32.111{10!} // ततः स धारणीविद्यासमाधिनिरतो यतिः / सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा साक्षाद् अर्हत्वम् आप्तवान् // rm_32.112{11} //

संसारलाभसत्कारनिःस्पृहो निर्मलाशयः / परिशुद्धत्रिकायश् च निर्विकल्पो निरंजनः // rm_32.113{12} //

स देवासुरलोकानाम् अपि त्रैधातुचारिणां / मान्यः पूज्यो ऽभिवन्द्यो ऽभूद् ब्रह्मचरी स योगवित् // rm_32.114{13} //

तदा ते भिक्षवः सर्वे दृष्ट्वा तं यतिम् उत्तमं / विस्मितास् तं मुनिं नत्वा पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_32.115{14} //

भगवन्न् अर्हतानेन किं कर्म प्रकृतं पुरा / येनायं दुरिताकारो विरूपो जायते ऽधुना // rm_32.116{15} //

यच् चायं भगवाच् छास्त भवता संप्रसादितः / लक्ष्मीवान् अभिरूपश् च भवति सद्गुणारतः // rm_32.117{16} //

यच् चायं शासने बौद्धे श्रद्धया शरणं गतः / सहसा क्लेशसंघारीञ् जित्वार्हत्त्वं समाप्तवान् // rm_32.118{17} //

तद् अस्य सर्ववृत्तांतं यद् अनेन पुराकृतं / सुविस्तरं समाख्याय सर्वान् नः परिबोधय // rm_32.119{18} //

इति तैर् भिक्षुभिः सर्वैः प्रार्थिते स मुनीश्वरः / सर्वांस् तान् सांघिकान् भिक्षून् समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_32.120{19} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे यद् अनेन पुराकृतं / तत् सर्वैः कर्म वक्ष्यामि सर्वलोकप्रबोधने // rm_32.121{20} //

यथाभूत् पुरा बुद्धः पुष्याभिधस् तथागतः / सर्वज्ञो ऽर्हञ् जगच्छास्ता धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_32.122{21} //

स भगवाञ् जगन्नाथः कृत्वा भद्रं समंततः / सर्वत्र सौगतं धर्मम् उपदेष्टुम् उपाचरत् // rm_32.123{22} //

एवं सर्वत्र लोकेषु ससांघिकः स मारजित् / पूर्वोत्तरदिशो भागे राजधानीम् उपाश्रयत् // rm_32.124{23} //

तत्र स भगवाञ् छास्ता सर्वसत्वहितार्थभृत् / आदिमध्यान्तकल्याणम् आर्यधर्मम् उपादिशत् // rm_32.125{24} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकः प्रबोधितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचेरिरे शुभे सदा // rm_32.126{25} //

तत्र स भगवान् पुष्यो बुद्धदृष्ट्य समंततः / लोके पश्यन् हितं कर्तुं ददर्श द्वौ जिनात्मजौ // rm_32.127{26} //