रत्नमालावदान

एकः शाक्यमुनिर् नाम मैत्रेयश् चापरः सुधीः / तस्मिन् काले उभव् एतौ बोधिसत्वौ जिनात्मजौ // rm_32.128{27} //

मैत्रेयस्य सुबुद्धेः स्वसंततिः परिपाकिता / तस्य शास्तुश् च वैनेयाः सत्वा न परिपाचिताः // rm_32.129{28} //

शाक्यमुनेस् तु वैनेयाः परिपक्वा न संततिः / एवं स सुगतः पुष्यो दृष्ट्वैवं समचिंतयत् // rm_32.130{29} //

अहो शाक्यमुनेर् न स्वसन्ततिः परिपाचिता / तत्स्वसन्ततिपाकार्थं चरेयाहं तदन्तिके // rm_32.131{30} //

इति विचिन्त्य पुष्यः स तथागतः ससांघिकः / हिमवंतं गिरिं गत्वा प्रचक्राम प्रभासयन् // rm_32.132{31} //

तत्र रत्नगुहायां स प्रविश्य स मुनीश्वरः / तेजोधातुसमापन्नो ध्यात्वा तस्थौ शुभासने // rm_32.133{32} //

तस्मिंश् च समये तत्र शाक्यमुनिः स सन्मतिः / फलमूलसमाहर्तुं तदन्तिकम् उपाचरत् // rm_32.134{33} //

तत्र रत्नगुहायां तं पुष्यं तथागतं मुनिं / सुपर्यङ्कसमासीनं ध्यानलीनं प्रभासितं // rm_32.135{34} //

द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनैः परिभूषितं / रत्नावलिम् इवोज्वालं शतसूर्य्याधिकप्रभं // rm_32.136{35} //

सौम्यं दिव्यातिरिक्ताभं समंतभद्ररूपिणं / सुप्रसन्नमुखाम्भोजं धर्मराजं समैक्षत // rm_32.137{36} //

तत्र तं सुगतं दृष्ट्वा शाक्यमुनिः स मोदितः / सहसा सांजलिर् नत्वा पूजांगैनार्चयन् मुदा // rm_32.138{37} //

ततः स एकपादेन स्थित्वा सप्तनिशां मुदा / सांजलिः प्रणतिं कृत्वा तुष्टाव गाथयानया // rm_32.139{38} //

न दिवि भुवि वा नास्मिल् लोके न वैश्रवणालये / न मरुभवने दिव्ये स्थाने न दिक्षु विदिक्षु वा // rm_32.140{39} //

चरतु वसुधां स्फीतां कृत्स्नां सपर्वतकाननां / पुरुषवृषभस्य तुल्यान्यो महाश्रमणः कुतः // rm_32.141{40} //

एतयो गाथया स्तुत्वा तं पुष्यं सुगतं मुनिं / स शाक्यमुनिर् उत्साहात् सप्तरात्रिं मुदा भजन् // rm_32.142{41} //

ततः सप्तदिनान्ते स पुष्यथागतो मुदा / परिस्तुतस् तम् आलोक्य शाक्यमुनिम् अभाषत // rm_32.143{42} //

साधु साधु महासत्व त्वम् एवं यत् समुद्यतः / अनेन बलवीर्येण संपन्नेन द्विजोत्तम // rm_32.144{43} //

नवकल्पाः परावृत्ताः संस्तुत्याद्य तथागतं / क्रमात् पारमिताः पूर्य संबोधिं समवाप्नुयाः // rm_32.145{44} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रो ऽसौ पुष्यो धर्माधिपो जिनः / परिवृत्तो महेशाख्यैस् तत्र ध्यानारतो ऽभसत् // rm_32.146{45} //

सो ऽपि शाक्यमुनिर् बोधिसत्वो द्विजोत्तमः सुधीः / तस्य पुष्यस्य सद्भक्त्य शरणस्थः सदाभजत् // rm_32.147{46} //

तत्र तस्मिन् स्थिते बुद्धे देवी गुहानिवासिनी / तद्गुहायां प्रवेष्टुम् ऽसौ न शशाक कथं चन // rm_32.148{47} //

ततः सातिविरूपाक्षा विकृतांशा दुराकृतिः / भूत्वा तं सुगतं पुष्यं ध्यानालीनम् अभीषपत् // rm_32.149{48} //

तथा सा सुचिरेणापि भीषपीत्वापि दुर्मतिः / किञ्चित् तस्य मुनेश् चित्तं चारयितुं शशाक न // rm_32.150{49} //

तदा सा शंकिताखिन्ना विस्मयाहतमानसा / स्वरूपेणैव तं द्रष्टुं प्रणता समुपाचरत् // rm_32.151{50} //

तत्र तं सुगतं पुष्यं तथागतम् मुनीश्वरं / द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनैः परिमण्डितं // rm_32.152{51} //

सर्वातिक्रांतसौम्याभं शतसूर्याधिकप्रभं / शान्तरूपं सुभद्रांगं ध्यानालीनम् अपश्यत // rm_32.153{52} //

दृष्ट्वैव सा प्रसादन्ती पुण्यात्मायं सुसिद्धिमान् / इति ध्यात्वा सुरूपेण तदन्तिकम् उपाचरत् // rm_32.154{53} //

तत्र सा सांजलिर् नत्वा पादौ तस्य मुनेः पुरः / स्थित्वा क्षमार्थनां कर्त्तुं प्रार्थयद् एवम् आनता // rm_32.155{54} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ यन् मया प्रकृतं त्वयि / तत् क्षमस्व जगन्नाथ क्षान्तिधर्माधिपो ऽसि हि // rm_32.156{55} //

तद् अत्राहं जगच्छास्तर् भवतां शरणं गता / सर्वदा समुपाश्रित्य भजेयं श्रद्धया मुदा // rm_32.157{56} //

यद् अत्र ते ससंघस्य यथाविधि समर्चितुं / इछाम्य् अहं जगन्नाथ तद् अध्युषितुम् अर्हति // rm_32.158{57} //

इति तेनार्थिते पुष्यो भगवान् स मुनीश्वरः / तां विशुद्धाशयां दृष्ट्वा तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_32.159{58} //

तथाधिवासितं शास्त्रा मत्वा साभ्यनुमोदिता / आशु तद्भोज्यसामग्रीं सहसा समसाधयत् // rm_32.160{59} //

ततः सा मुदितोपेत्य पूजांगैस् तं मुनीश्वरं / अभ्यर्च्य भोजनैर् दिव्यैः ससंघं समतोषयत् // rm_32.161{60} //

ततः सा भोजनान्ते ऽपि प्रणत्वा साञ्जलिर् मुदा / भूत्वा क्षमापयित्वा च प्रार्थयद् एवम् आनता // rm_32.162{61} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणे स्थिता / सदोपस्थानम् आधाय भजिष्यामि समाहिता // rm_32.163{62} //

तत् क्षमस्व जगन्नाथ यन् मयापकृतं वृथा / प्रसीदतु भवाञ् छास्ता संबुद्धो हि क्षमाकरः // rm_32.164{63} //

इति तयार्थितं श्रुत्वा पुष्यः स भगवान् मुनिः / देवतां तां समालोक्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_32.165{64} //

शृणुष्व देवते धर्मम् इहामुत्र शुभाप्तये / धर्मेण रक्षिता लोके सर्वत्रापि सुखी भवेत् // rm_32.166{65} //

तद् आदौ श्रद्धया धर्मं श्रोतव्यं सौगतं वरं / ततस् त्रिरत्नम् अभ्यर्च्य दातव्यं दानम् अर्थिने // rm_32.167{66} //

ततः शुद्धत्रिकायः स्याच् छुद्धशीलः शुभाशयः / ततः सत्यसमाधानः सर्वसत्वक्षमाकरः // rm_32.168{67} //

संबोधिसाधनोद्योगात् सर्वक्लेशान् विनिर्जयेत् / ततो ध्यानसमाधिस्थः प्रज्ञारत्नम् अवाप्नुयात् // rm_32.169{68} //

तत् सुरत्नानुभावेन सर्वमारान् विनिर्जयन् / सर्वसत्वहितार्थेन संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_32.170{69} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वदा शुभवाञ्छिभिः / धर्मं श्रुत्वा सदा दानं प्रकर्त्तव्यं यथेप्सितं // rm_32.171{70} //

त्वं चाप्य् एवं सदा सौख्यं यदीछसि शुभान्वितं / त्रिरत्नं भजनं कृत्वा कुरु दानं यथेप्सितं // rm_32.172{71} //

एतत् पुण्यं तु संबोधिप्राप्तये परिणामय / एतत्पुण्यविपाकेन नूनं बोधिं समाप्नुयाः // rm_32.173{72} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा देवता मुदा / तथा हीतिप्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दत् प्रबोधिता // rm_32.174{73} //

ततः स सुगतः पुष्यस् तथागतः ससांघिकः / प्रभासयन् समुत्थाय स्वाश्रमे समुपाश्रयत् // rm_32.175{74} //

एष ह्य् अयं विरूपो ऽसौ देवता या गुहाश्रिता / युष्माभिः सत्यम् एवेति मन्यतां नान्यथा खलु // rm_32.176{75} //

एवं मत्वात्र संसारे सर्वदा सुखवाञ्छिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_32.177{76} //

शुभस्य कर्मणः पाके शुभतैवं सदा भवे / कृष्णस्य दुःखतैवं हि मिश्रितस्यापि मिश्रितं // rm_32.178{77} //

अभुक्तं क्षीयते नैव कर्म क्वापि कदा चन / येनैव यत् कृतं कर्म तेनैव भुज्यते फलं // rm_32.179{78} //

नाग्निभिर् दह्यते कर्म क्लिद्यते नापि चोदकैः / शुष्यते वायुभिर् नैव क्षीयते च न भूमिषु // rm_32.180{79} //

नान्यथापि भवे नैव कर्म क्वापि कथं चन / यद् यथा प्रकृतं कर्मं तत् तथैव कुलेद् ध्रुवं // rm_32.181{80} //

यद् असौ देवता तत्र गुहाश्रिता दुराशया / विकृताङ्गा विरूपाक्षा भूत्वा पुष्यं व्यभीषपत् // rm_32.182{81} //

एतत्पापविपाकेन पंचजन्मशतान्य् अपि / विकृताङ्गो विरूपाक्षो बभूवायं भवे सदा // rm_32.183{82} //

एतत्पापाविमुक्तो ऽयं विरूपो विकृताकृतिः / विभ्रन्स्यो दुर्भगाकारो भवत्य् अत्रापि सांप्रतं // rm_32.184{83} //

यच् चासौ देवता पश्चात्तापसंतपिताशया / तस्य पुष्यस्य बुद्धस्य प्रसन्ना शरणं गता // rm_32.185{84} //

श्रद्धया भोजनैर् दिव्यैः सत्कृत्य प्राभजन् मुदा / एतत्पुण्यविपाकेन लेभे ऽनन्तं सुखं भवे // rm_32.186{85} //

अत्रापि शासने बौद्धे श्रद्धया समुपागतः / प्रव्रज्यासंवरप्राप्तः साक्षाद् अर्हत्वम् आप्तवान् // rm_32.187{86} //

इति यूयं परिज्ञाय चरध्वं सर्वदा शुभे / ततो बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_32.188{87} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण सर्वे ते सांघिका अपि / श्रुत्वानुमोदिताः सत्यम् इत्य् उक्त्वा परिमेनिरे // rm_32.189{88} //

इति मे गुरुणादिष्टं मयात्र कथ्यते / त्वयाप्य् एवं महाराज चरितव्यं शुभे सदा // rm_32.190{89} //

प्रजाश् चापि तथा राजन् बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालनीयः सदादरात् // rm_32.191{90} //

तेन ते सर्वदा नित्यं सर्वत्रापि शुभं भवेत् / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_32.192{91} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथा हीति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः // rm_32.193{92} //

शास्त्रादिष्टं प्रसन्ना इदम् अपि मनुज ये विरूपावदानं शृण्वन्ति श्रावयन्ति प्रमुदितमनसो ये च पुण्याभिरागाः / सर्वे ते श्रीसमेताः सकलगुणधराः सत्सुखानि प्रभुक्त्वा संबुद्धभक्तिरक्ताः सुगतवरगृहे संप्रयान्ति प्रमोदं // rm_32.194{93} //

++ इति रत्नावदानतत्वे विरूपावदानं समाप्तम् ++

xxxiṃ kṣemāvadāna अथाशोको महाराजः कृतांजलिः पुरः स्थितः / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_33.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं समर्हसि // rm_33.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् सुधीर् यतिः / अशोकं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_33.3{3} //

शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं तत् प्रवक्ष्यामि तव धर्मविवृद्धये // rm_33.4{4} //

तद्यथाभूत् पुरा पूर्य्यां श्रावस्त्यां कौशलाधिपः / प्रसेनजिद् इति ख्यातो महाराजा महीपतिः // rm_33.5{5} //

वाराणस्यां तदाचारो ब्रह्मदत्ताभिधो नृपः / महाराजो महीपालनृपाधिपस् तदाभवत् // rm_33.6{6} //

तदा तयोर् महीभोक्त्रोः परस्परविरुद्धयोः / महाहवसमारंभाद् बभूव क्षुभिताशयं // rm_33.7{7} //

तत्र स क्षत्रियो राजा प्रसेनजिन् नराधिपः / स्वस्त्ययनविधिं कृत्वा सर्वान्तःपुरिकान्वितः // rm_33.8{8} //

चतुरंगवलैः सार्द्धं महोत्साहं प्रणादयन् / वैजयन्तीं समुच्छ्राय कोशलाविषयान्ततः // rm_33.9{9} //

पर्यन्ते सहसा गत्वा वीर्योत्साहसमन्वितः / वध्वा काष्टपटं तत्र प्रावतस्थे पुरे यथा // rm_33.10{10} //

तच् छ्रुत्वा ब्रह्मदत्तो ऽपि क्षत्रियो भूपतिर् नृपः / स्वस्त्ययनविधिं धृत्वा स्वान्तःपुरसमन्वितः // rm_33.11{11} //

चतुरंगवलैः सार्द्धं जयोत्साहं निनादयन् / वैजयन्तीं समुच्छ्राय नद्या तीरम् उपाचरत् // rm_33.12{12} //

तत्रैव समुपाश्रित्य वीर्योत्साहसमन्वितः / वध्वा काष्टपटं तत्र संतस्थे नगरे यथा // rm_33.13{13} //

तत्र स भूपती राजा ब्रह्मदत्तो नराधिपः / अग्रराज्ञ्या सहारक्तः संरेमे परिचारयन् // rm_33.14{14} //

तदा स महिषी राज्ञा सह क्रीडारता सती / स्वल्पाहाररता गौरा दोहदलक्षणं दधौ // rm_33.15{15} //

तथा तस्मिन् क्षणे सो ऽपि प्रसेनजिन् नराधिपः / महिष्या सह संरक्तः प्ररेमे परिचारयन् // rm_33.16{16} //

तदा सापि महाराज्ञी स्वामिक्रीडानुचारिणी / स्वल्पाहारोत्सहा गौरा दधौ दोहदलक्षणं // rm_33.17{17} //

क्रमात् तो ऽपि महाराज्ञ्यां प्रवृद्धगर्भहारिते / पीनस्तने हरिद्राभवर्णे ऽभूतां कृशाङ्गिके // rm_33.18{18} //

ततो ऽग्रमहिषी राज्ञो ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / सा सूत समये पुत्रं दिव्यांशम् अतिसुंदरं // rm_33.19{19} //

तच् छ्रुत्वा स भूपालो ब्रह्मदत्तः प्रमोदितः / सहसोपेत्य तं पुत्रं दृष्ट्वा न तृप्तिम् आययौ // rm_33.20{20} //

तस्मिन्न् एव दिने तस्य प्रसेनजिन् महीपतेः / भार्यापि समये सूत सुतां दिव्यातिसुंदरीं // rm_33.21{21} //

स्त्रीरत्नलक्षणोपेतं सुभद्रांगीमनोहरां / रमोपमं शुभाकारां मनापां रतिसंनिभां // rm_33.22{22} //

तच् छ्रुत्वा स महीपालः प्रसेनजित् प्रसादितः / सहसोपेत्य तां पुत्रीं ददर्सातिप्रमोदितः // rm_33.23{23} //

तां दृष्ट्वा स नरेंद्रो ऽपि मे वभूव समागतः / ताम् एव सुचिरं पश्यन्न् अवतस्थे सुनिश्चलः // rm_33.24{24} //

तयोर् अप्य् उभयो राज्ञोः स्कंधाचाराः प्रवर्त्तिताः / ये नित्यं तत्प्रवृत्तांतं स्वप्रभोर् उपहारकाः // rm_33.25{25} //

ये प्रसेनजितश् चारा ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / पुत्रो जात इति श्रुत्वा परिज्ञाय प्रसेदिरे // rm_33.26{26} //

ते प्रसेनजितो राज्ञः सहसा समुपागताः / कृतांजलिपुटो नत्वा पुर एवं न्यवेदयन् // rm_33.27{27} //

जय देव महाराज शृणु तत्र प्रवर्त्तितं / ब्रह्मदत्तस्य भूपस्य पुत्रो जातो ऽधुना खलु // rm_33.28{28} //

सांप्रतं तत्र राजेन्द्रशुभोत्साहं प्रवर्त्तते / तत् त्वया सह संवंधं कृत्वा स स्वपुरं व्रजेत् // rm_33.29{29} //

तत् प्रसीद महाराज मा विभैषीः शुभं भवेत् / तेन संधिं भवान् कृत्वा विहरतां यथासुखं // rm_33.30{30} //

इति तैः कथितं श्रुत्वा स प्रसेनजिन् नराधिपः / सत्यम् एतद् इति ज्ञात्वा प्रससाद ऽविशंकितः // rm_33.31{31} //

तथा ये ब्रह्मदत्तस्य गूढचाराः प्रवर्त्तिताः / ते प्रसेनजितः पुत्री जातेति शुश्रुवुस् तदा // rm_33.32{31} //

ततस् ते सहसा तत्र ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / पुरतः समुपाश्रित्य प्रणत्वैवं न्यवेदयन् // rm_33.33{33} //

जय देव महाराज शृणु तत्र प्रवर्त्तितं / प्रसेनजिन्महीपस्य पुत्री जाता ऽधुना खलु // rm_33.34{34} //

दारिका सा सुभद्रांगी दिव्यकामा रमोपमा / सर्वलक्षणसंपन्ना सुंदरी रतिसंनिभा // rm_33.35{35} //

तेन तत्र शुभोत्साहं प्रवर्त्तते ऽधुना प्रभो / तेन सहात्र संवंधं कर्त्तुम् अर्हति सर्वथा // rm_33.36{36} //

इति तैः कथितं श्रुत्वा ब्रह्मदत्तो नराधिपः / भद्रम् इति परिज्ञाय तत्रैवं समचिंतयत् // rm_33.37{37} //

अहो चित्र महोत्साहो भद्रम् एकस्मिन् दिवसे यतः / जातो मे ऽत्र सुतो भद्रस् तस्यापि जायते सुता // rm_33.38{38} //

तत् तां भद्रां रमाकारां तं प्रसेनजितम् आदरत् / प्रार्थयित्वात्र पुत्राय सन्धिं कृत्वा चरेवहि // rm_33.39{39} //

इति निश्चित्य स ब्रह्मदत्तो राजा प्रसादितः / सुजनं दूतम् आमंत्र्य पुर एवं समब्रवीत् // rm_33.40{40} //

गछ दूत महीपालं तं प्रसेनजितम् आदरात् / ममैवं वचसोपेत्य प्रार्थयस्व प्रबोधयन् // rm_33.41{41} //

ब्रह्मदत्तो महीपालो वदत्य् एवं समादरात् / भवता सह संवंधं कर्त्तुम् इछामि सांप्रतं // rm_33.42{42} //

यद् एकस्मिन् दिने जातौ दारकाव् आवयोर् अपि / सुता ते भद्रिका ख्याता मम पुत्रो ऽपि भद्रिकः // rm_33.43{43} //

तद् एतयोर् हि संवंधं कर्त्तुम् अर्हावहे ध्रुवं / तद् भवान् मम पुत्राय स्वात्मजां दातुम् अर्हति // rm_33.44{44} //

एवं कृते ऽपि संवंधे यावज्जीवं सदावयोः / वैरोत्सर्गो भवेन् नूनं प्रीतिसंधिर् न भेत्स्यति // rm_33.45{45} //

तदावयोः सदा भद्रं विषयेषु समंततः / निरीतिकं शुभोत्साहं भविष्यति न संशयः // rm_33.46{46} //

इति मे वचसा राजा प्रसेनजित् स कौशलः / प्रार्थनीयस् त्वया साधो गछास्तु ते सुमंगलं // rm_33.47{47} //

इत्य् आदिष्टं नरेन्द्रेण श्रुत्वा दूतः स बोधितः / तथेत्य् उक्त्वा नृपं नत्वा समुत्थाय ततो ऽचरत् // rm_33.48{48} //

तत्र स सहसा गत्वा तं प्रसेनजितं नृपं / उपेत्य सांजलिर् नत्वा पुरस्थ एवम् अब्रवीत् // rm_33.49{49} //

जय देव महाराज यदर्थे ऽहम् इहागतः / तदर्थं संप्रवक्ष्यामि भवां श्रोतुं समर्हति // rm_33.50{50} //

ब्रह्मदत्तो महाराजो भवतां कुशलं मुदा / पृछति सर्वदा नित्यं सर्वत्र विषयेष्व् अपि // rm_33.51{51} //

पुनर् एवं स भूपालो ब्रह्मदत्तो ब्रवीत्य् अपि / भवता सह संवंधं कर्तुम् इछामि सांप्रतं // rm_33.52{52} //

यद् एकस्मिन् दिने जातौ दारकाव् आवयोर् इह / सुता ते भद्रिका ख्यातो मम पुत्रो ऽपि भद्रिकः // rm_33.53{53} //

तद् एतयोर् हि संवंधं कर्तुम् अर्हामहे ध्रुवं / तद् भवान् मम पुत्राय स्वात्मजां दातुम् अर्हति // rm_33.54{54} //

एवं कृते ऽपि संवंधे यावज्जीवं सदावयोः / वैरोत्सर्गो भवेन् नूनं प्रीतिसंधिर् न भेत्स्यते // rm_33.55{55} //

तदावयोः सदा भद्रं विषयेषु समंततः / निरीतिकं शुभोत्साहं भवेद् एव न संशयः // rm_33.56{56} //

इति मे वचसा राजा प्रसेनजित् स कौशलः / प्रार्थनीयस् त्वया साधो गछास्तु त्वं समाहितः // rm_33.57{57} //

इत्य् आदिश्य नरेन्द्रेण ब्रह्मदत्तेन भूर्भुजा / प्रेषितो ऽहं महाराज भवताम् अंतिके खलु // rm_33.58{58} //

तत् तेन भूपतीशेन यथादिष्टं नराधिप / भवान् अपि तथा कर्तुम् अर्हत्य् एदन् न नान्यथा // rm_33.59{59} //

एवं हि भवतां भद्रं यावाज्जीवं सुखैः सदा / सर्वत्र मङ्गलोत्साहं भवेन् नूनं न संशयः // rm_33.60{60} //

तद् भवान् अपि राजेन्द्र ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / पुत्राय स्वात्मजां भद्रां संप्रदातुम् इहार्हति // rm_33.61{61} //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा स कोशलाधिपः / तुष्णीभूत्वा क्षणं तत्र मनसैवं व्यचिंतयेत् // rm_33.62{62} //

अहो मे जायते क्षेमं यद् असौ क्षत्रियाधिपः / वैरं विहाय संवन्धं कर्त्तुम् इछति सांप्रतं // rm_33.63{63} //

तद् अहं तेन भूपेन यथादिष्टं तथा ऽधुना / दत्वैनां स्वात्मजां भद्रां संधिं कुर्यां शुभाप्तये // rm_33.64{64} //

एवं कृते सदा क्षेमं सर्वत्र विषयेष्व् अपि / मम तस्यापि भूपस्य भवेन् नूनं न चान्यथा // rm_33.65{65} //

इति ध्यात्वा विनिश्चित्य प्रसेनजित् स कौशलः / तं दूतं समुपामंत्र्य समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_33.66{66} //

साधो तेन नरेन्द्रेण यथादिष्टं तथादरात् / आज्ञां शिरसा धृतिवा करिष्यामि सदाप्य् अहं // rm_33.67{67} //

एवं मे वचसा साधो सर्वम् एतत् सुविस्तरं / समाख्याय नरेन्द्रं तं प्रसादयितुम् अर्हसि // rm_33.68{68} //

इति तेन नरेन्द्रेण समाख्यातं निशम्य सः / दूतस् तथेति विज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् प्रसादितः // rm_33.69{69} //

ततः स दूतस् तं भूपं कोशलाधिपतिं मुदा / नत्वा दृष्ट्वा समामंत्र्य ततो ऽचरत् प्रमोदितः // rm_33.70{70} //

ततः स सहसा गत्वा ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / उपेत्य सांजलिः पादौ प्रणत्वेवम् अभाषत // rm_33.71{71} //

जय देव महाराज दिष्ट्या वर्द्धस्व सांप्रतं / यथाभिलषितं सर्वं तत् सिद्धम् इति मन्यतां // rm_33.72{72} //

तद् यथा भवतादिष्टं तथा विज्ञापितं मया / तच् छ्रुत्वानेन भूपेन प्रमोदित्वाध्युवासितं // rm_33.73{73} //

इति सत्यं समाधाय पालयस्व यथोदितं / सर्वदा ते भवेद् भद्रं सर्वत्र विषयेष्व् अपि // rm_33.74{74} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा ब्रह्मदत्तः स भूपतिः / प्रबोधितो ऽनुमोदित्वा प्राभ्यनंदत् प्रसादितः // rm_33.75{75} //

ततः स भूपती राजा ब्रह्मदत्तो महोत्सवैः / चतुरंगवलैः सार्द्धं जयवाद्यं प्रवादयन् // rm_33.76{76} //

ततः संप्रस्थितो लोकैः स्तूयमानः सुरैर् अपि / प्रचरन् सहसा तत्र स्वपुरं समुपाययौ // rm_33.77{77} //

ततः सो ऽपि महीपालः प्रसेनजित् प्रमोदितः / चतुरंगवलैः सार्द्धं जयोत्साहं प्रणादयन् // rm_33.78{78} //

ततः प्रत्यागतो लोकै स्तूयमानो ऽमरैर् अपि / प्रचरन् स नृपो तत्र श्रावस्त्यां समुपाचरत् // rm_33.79{79} //

तत्र स्वनगरे प्राप्तः प्रसेनजित् स कौशलः / स्वप्रासादतलासीनः सर्वान्तपुरिकान्वितः // rm_33.80{80} //

तां भदरिकां सुतां दृष्ट्वा सुप्रसन्नाशयो मुदा / अहो क्षेमं प्रजातं मे इत्य् एवं मुहुर् अब्रवीत् // rm_33.81{81} //

ततस् तस्याः सुतायाः स कृत्वा जातिमहं मुदा / सर्वञ् ज्ञातीन् समाहूय पुर एवम् उपादिशत् // rm_33.82{82} //

भदन्तः श्रूयताम् अस्या भद्राया दुहितुर् मम / यथायुक्तं नामधेयं स्थापयत प्रसिद्धितं // rm_33.83{83} //

इति तेन नरेन्द्रेण समादिष्टं निशम्यते / संपश्यञ् ज्ञातयस् तत्र संमील्यैवं समब्रुवन् // rm_33.84{84} //

यस्मिन् दिने प्रजातेयं तस्मिन्न् एव दिने यतः / क्षेमं नो जायते तस्मात् क्षेमाभिधा भवन्त्व् इयं // rm_33.85{85} //

इति ते ज्ञातयः सर्वे कृत्वैवं संमतं ततः / कौशलेन्द्रं तम् आमंत्र्य प्रणत्वैवं समब्रुवन् // rm_33.86{86} //

शृणु राजन् यद् अस्माकम् अभिप्रायं प्रचक्ष्यते / तद् अस्या नामधेयं करोतु भुवि विश्रुतं // rm_33.87{87} //

यस्मिन् दिने प्रजातेयं क्षेमं भवति सर्वतः / तेनास्या क्रियतां नाम क्षेमेति विश्रुतं भुवि // rm_33.88{88} //

तथा तैर् गदितं श्रुत्वा राजा स जनको मुदा / तस्याः पुत्र्यास् तथा नाम क्षेमेति प्रार्थितं व्यधात् // rm_33.89{89} //

ततः सा दारिकाष्टाभिर् धात्रिभिः प्रतिपालिता / परिपुष्टा प्रवृद्धाभूद् ध्रदस्थम् इव पंकजं // rm_33.90{90} //

तथा स ब्रह्मदत्तो ऽपि राजा स्वान्तर्गृहे गतः / तं पुत्रां मुहुर् आलोक्य प्राभ्यनंदत् प्रमोदितः // rm_33.91{91} //

तत्र तस्य शिशो राजा कृत्वा जातिमहं पिता / सर्वाञ् ज्ञातीन् समाहूय पुर एवम् अभाषत // rm_33.92{92} //

भवंतो दारकस्यास्य पुत्रस्य मे शुभाकृतेः / क्रियतां नामधेयन् सन्मंगलाक्षरसंयुतं // rm_33.93{93} //

इत्य् आदिष्टं नरेन्द्रेण श्रुत्वा ते ज्ञातयो मुदा / सर्वे ऽप्य् एकत्र संगम्य मिथर् एवं समब्रुवन् // rm_33.94{94} //

यद् अयं जातमात्रो ऽपि क्षेमं करोति सर्वतः / तथास्य भवतु क्षेमंकर इत्य् आह्वयं ध्रुवं // rm_33.95{95} //

इति ते ज्ञातयः सर्वे ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / पुरतः समुपासृत्य प्रणत्वैवं न्यवेदयन् // rm_33.96{96} //

शृणु राजन् यद् अस्माभिर् नामास्य क्रियते शिशोः / तन् नाम क्षेमसंपन्नं प्रथयतु भावान् भुवि // rm_33.97{97} //

यद् अयं जातमात्रो ऽपि क्षेमं करोति सर्वतः / तेन क्षेमंकराख्यो ऽयं भवंतु लोकनंदनः // rm_33.98{98} //

एतत् तैः कथितम् श्रुत्वा ब्रह्मदत्तः स भूपतिः / तद् एव नामे पुत्रस्य तस्याकरोत् प्रविसृतं // rm_33.99{99} //

ततः स दारको ऽष्टाभि धात्रिभिः प्रतिपालितः / परिपुष्टः प्रवृद्धो ऽभूद् ध्रदस्थं कमलं यथा // rm_33.100{100} //

ततः क्रमात् कुमारत्वम् आप्तवान् स नृपात्मजः / गुरूणां समुपाश्रित्य लिपी क्रमाद् अशिक्षत् // rm_33.101{1} //

यथाक्रमम् अधीत्येवं क्षेमंकरः स बुद्धिमान् / सर्वशास्त्रकलास्व् आदि विद्यापरं ययौ लघु // rm_33.102{2} //

ततः स दहरः कान्तः कुमारो रतिलालितः / सवयेःसचिवैः सार्द्धं रेमे पुरे परिभ्रमन् // rm_33.103{3} //

तदा स दारिका क्षेमा प्रसेनजित्सुतापि च / क्रमाद् अभूत् कुमारीत्वप्राप्ता कान्ताभिसुंदरी // rm_33.104{4} //

ततः सा भद्रिका कन्या सुमतिर् गुणलालसाः / गुरूणां समुपाश्रित्य क्रमाल् लिपिर् अशिक्षत // rm_33.105{5} //

यथाक्रमम् अधीत्यैवं सा सुबुद्धिमती सती / सर्वशास्त्रकलाविद्यापारं ययौ विचक्षणा // rm_33.106{6} //

तदा सा भाविनी क्षेमा स्वसखीभिः समन्विता / संबुद्धभाषितं धर्मम् अनुश्रुत्वा मुदानमत् // rm_33.107{7} //

तदा स ब्रह्मदत्तस्य कुमारो ऽतिविचक्षणः / तां क्षेमां सुंदरीं द्रष्टुं समैछद् रतिलालसः // rm_33.108{8} //

ततः स दूतम् आहूय बोधयित्वा प्रसादयन् / दत्वा सुरत्नमालां तं क्षेमायाः प्रेषयेत् स्वयं // rm_33.109{9} //

ततः स दूत आदाय तां मालां सहसा चरन् / श्रावस्त्याः पुरि संप्राप्तः क्षेमायाः सदने ऽचरत् // rm_33.110{10} //

तत्र स दूत आलोक्य सखीम् एकाम् उपागतां / ताम् उपेत्य समामंत्र्य सुगुप्तम् एवम् अब्रवीत् // rm_33.111{11} //

क्षेमंकरकुमारेण क्षेमाये प्रहिताम् इमां / रत्नमालां त्वम् आदाय भद्रे तस्यै समर्पय // rm_33.112{12} //

इत्य् उक्त्वा रत्नमालां तां क्षेमासखीकरे रहः / दत्वा स दूत आमंत्र्य सहसा स्वपुरं ययौ // rm_33.113{13} //

तत्र सापि सखी तस्याः क्षेमायाः पुरतो गता / प्राभृतं तम् उपस्थाप्य रहस्य् एवं न्यवेदयत् // rm_33.114{14} //

अयि भद्रम् इमं पश्य प्रहितं स्वामिना तव / तद् इदं त्वं समाश्लिष्य पतिम् इव विभावय // rm_33.115{15} //

इति तयोदितं श्रुत्वा सा क्षेमा लज्जिताशया / कामविषाग्निसंत्रस्ता तस्थौ दिनम् अधोमुखा // rm_33.116{16} //

ततः सा कन्यका क्षेमा तां सखीं पुरतः स्थितां / सुचिरात् समुपारभ्य हर्त्सयन्त्य् एवम् अब्रवीत् // rm_33.117{17} //

अरे रे किं वदस्य् एवं स्वामी मे कात्र विद्यते / निलज्जे वद तत् केन प्रहितं प्राभृतं तव // rm_33.118{18} //

इत्य् उक्तं सा सखी श्रुत्वा क्षेमाया दुरितुः प्रभोः / आजन्मे सर्ववृत्तांतं विस्तरेण न्यवेदयत् // rm_33.119{19} //

एवं सख्या समाख्यातं श्रुत्वा सा नृपनंदिनी / क्षेमा संसारसंचारसमुद्विग्नाशयाभवत् // rm_33.120{20} //

तत उत्थाय सा क्षेमा कन्यापि सहसा पितुः / उपेत्य चरणौ नत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_33.121{21} //

तात कामार्थिनी नाहम् अपि तु सद्गुणार्थिनी / सद्गुणां साधयिष्यामि तद् अनुज्ञां ददातु मे // rm_33.122{22} //

यद् अहं शासने बौद्धे प्रव्रजित्वा समाहित / ब्रह्मचर्यं समाधाय प्रेछामि चरितुं प्रभो // rm_33.123{23} //

तद् भवां कृपया तात संबोधिव्रतसाधने / अनुज्ञां संप्रदत्व् मे सर्वथानुग्रहं कुरु // rm_33.124{24} //

इत्य् अर्थितं तया पुत्र्या श्रुत्वा स कोशलाधिपः / तां कुमारीं समालोक्य तस्थौ संदिग्धमानसः // rm_33.125{25} //

ततः स जनको राजा तां क्षेमां स्वात्मजां प्रियां / बोधयितुं समामंत्र्य समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_33.126{26} //

नैवं पुत्रि मया कर्तुं शक्यते तत् क्षमस्व मे / यत् ते जन्मनि मे राष्ट्रे क्षेमम् एवं प्रजायते // rm_33.127{27} //

तदापि त्वं प्रतिज्ञय ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / क्षेमंकराय पुत्राय संकल्पिता मयात्मजे // rm_33.128{28} //

तद् यथा मे प्रतिज्ञातं वचनं पूरयात्मजे / मा कृथाः सर्वथा क्षेमे प्रव्रज्यासाधने मम // rm_33.129{29} //

यथा मया प्रतिज्ञातं करिष्ये न तद् अन्यथा / मत्वेति मे वचः श्रुत्वा कुलधर्मे चरात्मजे // rm_33.130{30} //

एवं पित्रोदितं श्रुत्वा सा क्षेमा प्रहताशया / उत्थाय स्वालये गत्वा तूष्णीभूता न्यषीदत // rm_33.131{31} //

तदा स जनको राजा दूतम् आहूय सादरं / सर्वम् एतत् प्रवृत्तांतं समाख्यायैवम् अब्रवीत् // rm_33.132{32} //

गछ साधो नरेन्द्रस्य ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / पुर एतत् प्रवृत्तांतं निवेद्यैवं प्रबोधय // rm_33.133{33} //

यद् इयं मे सुता क्षेमा प्रव्रजितुं समिछति / तद् इमां सहसागत्वा भवान् आदातुम् अर्हति // rm_33.134{34} //

इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा पुरः स सादरं / तथेति संप्रतिज्ञाय प्रणत्वा तं ततो ऽचरत् // rm_33.135{35} //

तत्र स सहसा गत्वा ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / उपेत्य सांजलिर् नत्वा पुर एवं न्यवेदयत् // rm_33.136{36} //

जय एव यदर्थे ऽहं प्रेषितो ऽत्र महीभृता / कोशलेन्द्रेण तद् भवां शृणोत्व् एवं ब्रवीति सः // rm_33.137{37} //

यद् इयं मे सुता क्षेमा प्रव्रजितुं समिछति / तद् इमां सहसागत्वा भवान् आहर्तुम् अर्हति // rm_33.138{38} //

यथा मया प्रतिज्ञातं कर्त्तुं न शक्यते ऽन्यथा / तद् अहं ते कुमाराय दास्यामि स्वात्मजाम् इमां // rm_33.139{39} //

एवं तेन नरेंद्रेण समाख्याय भवत्पुरः / प्रेषितो ऽहम् इति ज्ञात्वा तत् तत्रागंतुम् अर्हति // rm_33.140{40} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा ब्रह्मदत्तः स भूपतिः / तं दूतं सहसामंत्र्य पुर एवम् अभाषत // rm_33.141{41} //

एवं चेद् आगमिष्यामि सपुत्रः सप्तमे ऽहं / यत् तत् कृत्यं हि तत् सर्वं कर्त्तव्यम् इति कथ्यतां // rm_33.142{42} //

इत्य् आदिष्टं नरेंद्रेण ब्रह्मदत्तेन सांजलिः / नत्वा तथेति विज्ञप्य समुत्थाय ततो ऽचरत् // rm_33.143{43} //

तत्र स सहसा गत्वा स्वपुरं समुपाचरन् / नृपतिं सांजलिर् नत्वा पुर एवं न्यवेदयत् // rm_33.144{44} //

जय देव यथादिष्टं ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः / तथा विज्ञापितं सर्वं तद् उक्तं याच्यते शृणु // rm_33.145{45} //

एवं चेद् आगमिष्यामि सपुत्रः सप्तमे ऽहनि / तद् यत् कृत्यं हि तत् सर्वं साधयितुं त्वम् अर्हसि // rm_33.146{46} //

इति तेन नरेन्द्रेण प्रतिज्ञाय निदेशितं / इति सत्यं परिज्ञाय सर्वं कृत्यं प्रकारय // rm_33.147{47} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा प्रसेनजित् स भूपतिः / तदर्हसर्वसामग्रीं सहसा समसाधयत् // rm_33.148{48} //

तदैतत् सर्ववृत्तांतं श्रुत्वा चा दारिका सुधीः / उद्विग्नमानसा क्षेमा मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_33.149{49} //

हा किं मयात्र कर्त्तव्यं विवाहां मे भवे यतः / कामभोगं परित्यज्य वांछामि सौगतव्रतं // rm_33.150{50} //

कामा हि गर्ह्यते सद्भि वर्ण्यते सौगतं व्रतं / तद् अत्र किं करिष्यामि यन् मे न गोचरं व्रते // rm_33.151{51} //

धिग् जन्म तस्य संसारे यस्य न गोचरं व्रते / व्रतं विनात्र किं सारं कामभोग्यै गुणैर् अपि // rm_33.152{52} //

तद् अत्र क्व गमिष्यामि निमग्ना कामपंकिले / को मे त्राता भवेद् अत्र संबुद्धाद् अपरः कृती // rm_33.153{53} //

तद् अत्र तं जगन्नाथं सर्वज्ञं सर्वतायिनं / संस्मृत्वा शरणं गत्वा प्रार्थये साधुनादरात् // rm_33.154{54} //

नूनं बुद्धो जगन्नाथो जगच्छास्ता मुनीश्वरः / कृपया मां समालोक्य बुद्धव्रते नियोजयेत् // rm_33.155{55} //

यदि मे दैवयोगेन व्रतं नैव लभेय हि / संबुद्धशरणोद्भूतं पुण्यं तु लभ्यते ध्रुवं // rm_33.156{56} //

संबुद्धस्मृतिजं पुण्यं न क्षिणोति कदा चन / संबुद्धसंवरं दद्याद् इति प्रज्ञैर् निगद्यते // rm_33.157{57} //

तद् अहं तं जगन्नाथं स्मृत्वात्र मरणं वरं / न तु कामविषं भोक्ष्ये भोज्ये पुण्यामृतं ध्रुवं // rm_33.158{58} //

इति निश्चित्य सा क्षेमा स्नात्वा शुद्धाम्वरावृता / शरणपृष्ठम् आरुह्य अभवद् दिन्मुखा स्थिता // rm_33.159{59} //

जानुभ्यां भुवि संस्थिता कृतांजलिपुटा मुदा / भगवन्तम् अनुस्मृत्वा नत्वैवं प्रार्थयत् त्रिधा // rm_33.160{60} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ सर्वसत्वानुकंपक / ब्रह्मचारिन् महाभिज्ञ महर्षे दुरितान्तकः // rm_33.161{61} //

प्रशमोपायविद् विज्ञ शान्त चित्त महामुने / त्वम् एव हि जगन्नाथ तत् ते ऽहं शरणं व्रजे // rm_33.162{62} //

तन् मां भवोदधौ मग्नां कृपयोद्धर्तुम् अर्हति / इति संप्रार्थिते सत्यो कन्यया क्षेमया तया / भगवान् कृपया दृष्ट्या ददर्श तां शुभाशयां // rm_33.163{63} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तां क्षेमां बोधिभाविनीं / ऋद्ध्याकशात् समागत्य तत्र क्षेमान्तिके ययौ // rm_33.164{64} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा सा क्षेमा सहसोत्थिता / प्रज्ञप्य स्वासनं नत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_33.165{65} //

भगवन् नाथ संबुद्ध प्रविशात्रासने शुभे / प्रसीद कृपयपायान् मां समुद्धर्तुं अर्हसि // rm_33.166{66} //

इति तस्यार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तां क्षेमां भद्रिकां कन्यां समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_33.167{67} //

मा भैषि भद्रिके कन्ये त्वदीहितं समृध्यति / तथा मे शरणं गत्वा चर शुभे समाहिता // rm_33.168{68} //

इत्य् आदिश्य पुनस् तस्याः संबोधिपदसाधनं / आर्य्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_33.169{69} //

तद् आर्य्यधर्मम् आकर्ण्य क्षेमा परिबोधिता / अनागामिफलं प्राप्ता लब्धाभिज्ञाभवत् तदा // rm_33.170{70} //

ततः सा मुदिता कन्या दृष्टसत्या प्रसादिता / सांजलिस् तं मुनिं नत्वा प्रार्थयच् चैवम् आदरात् // rm_33.171{71} //

भगवन् सर्वविन् नाथ सदैवं कृपया भवान् / दृष्ट्वा मां सौगते धर्मे नियोज्य त्रातुम् अर्हति // rm_33.172{72} //

इत्य् अर्थितं तया श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तथा हीति प्रतिज्ञाय तथार्द्ध्या चाश्रमे ययौ // rm_33.173{73} //

तदा सा कन्यका क्षेमा संबुद्धशरणं गता / संस्मृत्य श्रद्धया नित्यं प्राचरन् मुदिता शुभे // rm_33.174{74} //

तदा स ब्रह्मदत्तो ऽपि पुत्रपुरोहितादिभिः / स्वजनैः सहसोत्साहैः श्रावस्त्यां समुपाचरत् // rm_33.175{75} //

तदागतम् समाकर्ण्य प्रसेनजित् स भूपतिः / सहसा मंगलोत्साहैः प्रत्युद्ययौ तम् आदरात् // rm_33.176{76} //

तत्र स कोशलेशस् तं ब्रह्मदत्तं नराधिपं / उपेत्य कुशलं दृष्ट्वा स्वपुरे संन्यवेशयत् // rm_33.177{77} //

तत्रानेकाः समायाता लोकाः सर्वे प्रमोदिताः / तद्विवाहमहोत्साहं द्रष्टुं समुपतस्थिरे // rm_33.178{78} //

ततः स कौशलो राजा तद्विवाहदिने शुभे / साधितसर्वसामग्रीं होतुः समत्यढौकयत् // rm_33.179{79} //

तदा क्षेमा कुमारी सा सर्वालंकारभूषिता / मात्रा सह समागत्य तत्रासने समाश्रयत् // rm_33.180{80} //

क्षेमंकरकुमारो ऽपि सर्वालंकारभूषितः / पित्रा सह समागत्य तत्रासने उपाविशत् // rm_33.181{81} //

ततः स विधिविद् धोता शुद्धासने समाश्रयन् / विधिनाग्निं समावाह्य स हव्यैः समतर्पयत् // rm_33.182{82} //

ततः पुरोहितो विप्रस् तद्वेला समुपागते / क्षेमंकराय तां क्षेमां संकल्पयितुम् आरभत् // rm_33.183{83} //

यथाविधि समारभ्य ब्राह्मणः स पुरोहितः / क्षेमाया हस्तम् आदाय कुमारस्यास्य प्राग्रहीत् // rm_33.184{84} //

तस्मिन्न् एव क्षणे तत्र सा क्षेमा सहसोद्गता / पक्षिवत् खं समाश्रित्य तस्थौ ध्यात्वा मुनीश्वरं // rm_33.185{85} //

तात्र सा भासयन्त्य् एव स्थिता चिरं समाहिता / प्रातिहार्याणि चित्राणि विविधान्य् अभ्यदर्शयत् // rm_33.186{86} //

तद् दृष्ट्वा कौशलो राजा प्रसेनजित् पितापि सः / ब्रह्मदत्तो नरेन्द्रो ऽपि पुरोहितो द्विजो ऽपि सः // rm_33.187{87} //

क्षेमंकरः कुमारो ऽपि सर्वे ऽपि ब्राह्मणाश् च ते / अमात्या मंत्रिणश् चापि सर्वे सैन्यगणा अपि // rm_33.188{88} //

पौराश् चापि स्त्रियो ऽन्ये ऽपि दारका दारिका अपि / सर्वे ऽतिविस्मयाक्रांतहृदया अवतस्थिरे // rm_33.189{89} //

तत्र क्षेमंकरो राजकुमारो ब्राह्मणैः सह / तां क्षेमां सांजलिर् नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_33.190{90} //

नमस् ते भगिनि क्षेमे यत् ते ऽहं कामलालसाः / पाणिं ग्रहीतुम् इछामि तत् क्षमस्व दयानिधे // rm_33.191{91} //

यद् एवं त्वं महाभिज्ञापदप्राप्ता महर्द्धिका / यत् कामान् परिभुंजीथा इत्य् अस्थानम् एव हि // rm_33.192{92} //

तत् क्षमस्व त्वम् आकाशाद् अवतीर्य महीतले / सर्वलोकाभिबोधार्थं सद्धर्मं समुपादिश // rm_33.193{93} //

इति संप्रार्थितं तेन कुमारेण निशम्य सा / क्षेमा प्रसन्नास्या तत्राकाशाद् अवातरत् // rm_33.194{94} //

तत्र सा समुपागत्य जनकाये सभासने / स्थित्वार्यसत्यम् आरभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_33.195{95} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे लोकाः प्रबोधिताः / सत्यम् इति परिज्ञाय प्राभ्यनन्दन् प्रसादिताः // rm_33.196{96} //

ततः क्षेमंकरः पित्रा सह तं कोशलाधिपं / आमंत्र्य तद्गुणाहृष्टमनाः स्वं नगरं ययौ // rm_33.197{97} //

ततः सा कन्यका क्षेमा साञ्जलिः पुरतो गता / पितुः पादाम्बुजे नत्वा प्रार्थयेद् एवम् आदरात् // rm_33.198{93} //

नाहं कामार्थिनी तात संबुद्धशरणार्थिनी / तद् इतः शासने बौद्धे गन्तुम् इछामि सांप्रतं // rm_33.199{99} //

तद् यदि ते मयि प्रीतिर् अस्ति धार्मे ऽपि वा रुचिः / तद् अत्र कृपयानुज्ञां दातुम् अर्हति मे पित // rm_33.200{100} //

इति संप्रार्थितं पुत्र्या श्रुत्वा स कौशलाधिपः / तां क्षेमां स्वात्मजां कन्यां चिरं दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_33.201{1} //

किमेत्र वक्ष्यते पुत्रि यत् त्वं सद्धर्मवांछिनी / किं चाप्य् असि महाभिज्ञावती प्रज्ञावती सुधीः // rm_33.202{1} //

किं तु त्वं दारिका कन्या शीतवातातपाहता / तत् प्रव्रज्याव्रतं वाल्ये चरितुं शक्नुयाः कथं // rm_33.203{3} //

सद्धर्म यदि ते वांछा गृहे स्थित्वा समाहिता / त्रिरत्नभजनं कृत्वा सद्धर्मं साधयात्मजे // rm_33.204{4} //

त्रिरत्नभजनोद्भूतं पुण्यं सद्धर्मसाधनं / तेन संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_33.205{5} //

एवं मत्वा स्वगेहे त्वं शुद्धशीलव्रतावृता / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चर नित्यं शुभे सदा // rm_33.206{6} //

इति पित्रोदितं श्रुत्वा शा क्षेमा कामनिःस्पृहा / पितरं तं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_33.207{7} //

न मे तात गृहावासे क्लेशमारगणाकुले / क्षणं स्थातुं मनस् तेन वांछति सौगतं व्रतं // rm_33.208{8} //

सर्वे ऽपि सौगतः सन्तो विहारे सुगताश्रमे / सदा धर्मामृतं भुक्त्वा वसन्ति सद्गुणोद्यताः // rm_33.209{9} //

त एव सद्गुणाधारा बोधिसत्वाः सुखान्विताः / यावज्जीवं व्रतं धृत्वा यान्ति चान्ते जिनालयं // rm_33.210{10} //

इति दृष्ट्वाहम् इछामि प्रव्रजितुं जिनाश्रमे / तद् भवान् कृपयानुज्ञां दातुम् अर्हति मे प्रभो // rm_33.211{11} //

इति संप्रार्थितं पुत्र्या श्रुत्वा स बोधितः पिता / तथानुमोदनां कृत्वा तां क्षेमाम् एवम् अब्रवीत् // rm_33.212{12} //

किं मया वक्ष्यते वत्से त्वम् एवं सत्सुभार्थिनी / तद् व्रज शासने बौद्धे व्रतं चर समाहिता // rm_33.213{13} //

इति पित्राभ्यनुज्ञातं श्रुत्वा सा मुदिताशया / क्षेमा तस्य पितुः पादौ नत्वैव निर्ययौ ततः // rm_33.214{14} //

ततः सा मुदिता क्षेमा सहसा तत्र जिनाश्रमे / गता तं श्रीघनं दृष्ट्वा मुदिता समुपाचरत् // rm_33.215{15} //

तत्र सा साञ्जलिर् नत्वा सास्तारं तं मुनीश्वरं / पुरतः समुपासीना प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_33.216{16} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे / तत् प्रव्रज्याव्रतं दत्वा सदा मे ऽनुग्रहं कुरु // rm_33.217{17} //

इत्य् अर्थितं तया श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तच् छिरो दक्षहस्तेन पृष्ट्वा ताम् एवम् अब्रवीत् // rm_33.218{18} //

एहि वत्से प्रगछ त्वं गौतम्याः शरणं व्रज / सा माता भिक्षुणीशास्ता प्रव्रज्यां ते प्रदास्यति // rm_33.219{19} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा मुदिताशया / क्षेमा तस्या जगन्मातुर् गौतम्याः समुपाचरत् // rm_33.220{20} //

तत्र सा समुपासृत्य दृष्ट्वा तां गौतमीं मुदा / कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_33.221{21} //

जगन्मातर् अहं क्षेमा भवत्याः शरणं व्रजे / तन् प्रव्रज्याव्रतं मह्यं भवन्ती दातुम् अर्हति // rm_33.222{22} //

इत्य् अर्थितं तया श्रुत्वा गौतामी सा प्रसादिता / तच् छिरो दक्षहस्तेन पृष्ट्वैवं ताम् अभाषत // rm_33.223{23} //

एहि भिक्षुणि वत्से शासने सौगते शुभे / प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा ब्रह्मचर्यं समाचर // rm_33.224{24} //

एहीति समादिष्टे गौतम्यास्य शुभाशया / क्षेमाभून् मुण्डिता पात्रधरा सुचीवरावृता // rm_33.225{25} //

ततः सा भिक्षुणी क्षेमा सौम्यरूपा जितेन्द्रिया / भित्वा ऽविद्यागणान् दुष्टान् प्राप्तविद्यागणाञ् छुभान् // rm_33.226{26} //

समाधिधारणीविद्या घटमाना समुद्यता / महाभिज्ञापदप्राप्ता संबोधिपदसाधिनी // rm_33.227{27} //

ततः सा सुमतीर् मत्वा भवचक्रं चलाचलं / मत्वा च सर्वसंस्कारगतिश् चापि विघातिनीः // rm_33.228{28} //

सर्वक्लेशगणान् हित्वा जित्वा मारगणान् अपि / साक्षाद् अर्हत्पदं प्राप्य बभूव ब्रह्मचारिणी // rm_33.229{29} //

ततः साकाशसादृश्या निर्विकल्पा निरंजना / वासिचंदनकल्पांशा परिशुद्धत्रिमंडला // rm_33.230{30} //

संसारलाभसत्कारनिःस्पृहा सर्वदेहिनां / स देवासुरलोकानां वंद्या पूज्याभवत् सती // rm_33.231{31} //

ततः स भगवाञ् छास्ता सर्वज्ञो ऽर्हन् मुनीश्वरः / सर्वान्स् तां श्रावकां भिक्षून् समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_33.232{32} //

एषाग्रा भिक्षवः सर्वभिक्षूणीनां ममाश्रमे / अभिज्ञाप्रतिभाणसत्प्रज्ञानां यद् इयं सुधीः // rm_33.233{33} //

क्षेमाख्या भिक्षुणी सत्यवादिनी ब्रह्मचारिणी / सत्य् अद्वयपरिज्ञाता संबोधिपदगामिनी // rm_33.234{34} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण सर्वे ते सांघिका अपि / विस्मितास् तं मुनिं नत्वा पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_33.235{35} //

भगवन्न् अनया कर्म किं पुरा सुकृतं कृतं / येनेयं भद्रिका क्षेमा प्रज्ञावती महर्द्धिका // rm_33.236{36} //

महाप्रज्ञावतीनां च सर्वासाम् अपि सद्धियां / महर्द्धिप्रतिभाणानाम् अग्रा निर्दिश्यते त्वया // rm_33.237{37} //

तद् इमे सांघिकाः सर्वे श्रोतुम् इछंति सांप्रतं / तत् सर्वं समुपादिश्य सर्वाल् लोकान् प्रबोधय // rm_33.238{38} //

इति तैः प्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / सर्वान्स् तान् सांघिकान् भिक्षून् समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_33.239{39} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे पुरा यद् अनया कृतं / तद् अहं संप्रवक्ष्यामि सर्वलोकाभिबोधने // rm_33.240{40} //

पुराभूत् काश्यपो नाम तथागतो मुनीश्वरः / सर्वज्ञो ऽर्हञ् जगच्छास्ता सुगतो धर्माधिपो जिनः // rm_33.241{41} //

वाराणस्याम् उपारण्ये मृगदावे जिनाश्रमे / सद्धर्मं समुपादिश्य विजहार ससांघिकः // rm_33.242{42} //

तच् छासने तदा श्रेष्ठिदुहिता शरणं गता / प्रव्रज्याव्रतम् आदाय प्रचचार समाहिता // rm_33.243{43} //

सा तत्र शासने बौद्धे ददौ दानं समादरात् / द्वादशाब्द सहस्राणि ब्रह्मचर्यं चचार च // rm_33.244{44} //

न केस्मिं विगुणे ऽभ्यासं चकार सा निरुद्यमा / केवलं संवरं धृत्वा त्रिरत्नं सर्वदाभजत् // rm_33.245{45} //

तस्यायाभूद् उपाध्याया भिक्षुणी ब्रह्मचारिणी / सा काश्यपेन निर्दिष्टा प्रज्ञावतीगणाग्रगा // rm_33.246{46} //

तत् समाकर्ण्य सा साध्वी भिक्षुणी चानुमोदिता / मनसैवं समाधाय प्रणिधानं व्यधान् मुदा // rm_33.247{47} //

यथायम् उत्तरो विप्रो व्याकृतस् तेन तायिना / कलौ शाक्यमुनिर् नाम तथागतो भवेद् इटि // rm_33.248{48} //

तदा तस्य मुनीन्द्रस्य शासने शरणं गता / प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा चरेयं ब्रह्मचारिकां // rm_33.249{49} //

अहम् अपि तया तत्र प्रज्ञावतीगणाधिपा / भवेय हि यथापीयम् उपाध्याया ममाधुना // rm_33.250{50} //

सदैतत्प्रणिधानेन चरंति सा शुभाशया / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा समये मरणं ययौ // rm_33.251{51} //

यासौ श्रेष्ठिसुता ह्य् एषा क्षेमा राजसुताधुना / यान्मेति भिक्षवो यूयं मन्यध्वं व्रतम् एव हि // rm_33.252{52} //

यत् तदा प्रकृतं दानं काश्यपशासने ऽनया / एतद्धर्मविपाकेन भवतीयं नृपात्मजा // rm_33.253{53} //

यच् चापि ह्य् अनया तत्र ब्रह्मचर्यं सुपालितं / एतत्पुण्यैर् इहार्हन्ती भवतीयं किला ऽधुना // rm_33.254{54} //

यद्यापि ह्य् अनया तत्र प्रणिधानं कृतं यथा / तथेयं भवति ह्य् अत्र प्रज्ञावतीगणाधिपा // rm_33.255{55} //

एवं हि यत् कृतं येन तेनैव भुज्यते फलं / अभुक्तं क्षीयते नैव कर्म क्वापि कदा चन // rm_33.256{56} //

नाग्निभिर् दह्यते कर्म क्लिद्यते नोदकैर् अपि / वायुभिः शुष्यते नैव क्षीयते नापि भूमिषु // rm_33.257{57} //

न प्रणश्यंति कर्माणि जन्मकल्पशतैर् अपि / सामाग्रीं प्राप्य काले हि फलन्ति प्राणिनां खलु // rm_33.258{58} //

अन्यथापि भवेन् नैव कृतकर्मफलं क्वचित् / कृष्णकर्मविपाके हि दुःखतैव सदा भवे // rm_33.259{59} //

शुभकर्मविपाके तु सुखतैव सदा भवेत् / मिश्रितकर्मपाकेन मिश्रितता सदैव हि // rm_33.260{60} //

यथैव यत् कृतं कर्म तथैव तत् फलं ध्रुवं / एवं मत्वात्र संसारे सर्वदा शुभवांछिभिः // rm_33.261{61} // त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं सदा शुभे // rm_33.262{62} // इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते सर्वसांघिकाः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_33.263{63} //

एतन् मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / त्वं चाप्य् एवं महाराज चर नित्यं शुभे सदा // rm_33.264{64} //

प्रजाश् चापि तथा राजन् बोधयित्वा प्रयत्नतः / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य पालयस्व समाहितः // rm_33.265{65} //

तेन ते सर्वदा नित्यं सर्वत्रापि शुभं भवेत् / क्रमाद् बोधिं च संप्राप्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_33.266{66} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वा ऽशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_33.267{67} //

क्षेमावदानं मनुजा इदं ये शृण्वंति चापि निशामयन्ति / ते सर्व एवं सततं सुखानि भुक्त्वा प्रयान्त्य् एव जिनालयन् ते // rm_33.268{68} //

++ इति रत्नावदानतत्वे क्षेमावदानं समाप्तम् ++

xxxiv ārāmikāvadāna अथाशोको महीपालः कृताञ्जलिः प्रमोदितः / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_34.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुञ् च मे ऽर्हति // rm_34.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् महामतिः / तम् अशोकं महाराजं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_34.3{3} //

शृणु साधु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथात्राहं प्रवक्ष्यामि तव धर्मप्रवृद्धये // rm_34.4{4} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतो शास्ता धर्मराजस् तथागतः // rm_34.5{5} //

श्रावकैर् भिक्षुभिः सार्द्धं भिक्षुणीभिर् उपासकैः / उपासिकागणैश् चापि चैलकैश् चापि तीर्थिकं // rm_34.6{6} //

बोधिसत्वैर् महासत्वैः सर्वसत्वहितंकरं / ऋषिभिर् योगिभिश् चापि यतिभिर् ब्रह्मचारिभिः // rm_34.7{7} //

श्रावस्त्या बहिर् उद्याने जेतारण्ये जिनाश्रमे / विहारे व्यहरल् लोकहितार्थं धर्मम् आदिशन् // rm_34.8{8} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे सत्वाः प्रमोदिताः / शक्रब्रह्मादयो देवाः सर्वलोकाधिपा अपि // rm_34.9{9} //

नगेन्द्रा असुरेन्द्राश् च यक्षगंधर्वकिन्नराः / सिद्धा विद्याधराः साध्या गरुडा राक्षसा अपि // rm_34.10{10} //

ब्राह्मणाः क्षत्रिया भूपा राजपुत्राश् च मंत्रिणः / अमात्याः श्रेष्ठिनः पौर गृहाधिपा महाजनाः // rm_34.11{11} //

वणिजः सार्थवाहाश् च शिल्पिनो ऽपि शुभार्थिनः / ग्राम्या जानपदाश् चान्यलोकाः कार्पटिकादयः // rm_34.12{12} //

सर्वे ते समुपाश्रित्य विहारे तं मुनीश्वरं / दृष्ट्वा साञ्जलयो नत्वा मुदिताः समुन्पाविशन् // rm_34.13{13} //

तत्र सर्वे ऽपि ते नाथं तम् अभ्यर्च्य यथाक्रमं / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य प्रणत्वा समुपाश्रयन् // rm_34.14{14} //

तदा तान् समुपासीनां दृष्ट्वा स भगवाञ् जिनः / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_34.15{15} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्व सर्वे ब्रह्मादयो ऽपि ते / लोकाः सत्यम् इति मत्वा प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_34.16{16} //

तस्मिन्न् अवसरे कश्चित्ऽसौ ऽथ आरमिकः सुधीः / दन्तकाष्ठं समादाय श्रावस्त्यां समुपाविशत् // rm_34.17{17} //

तत्र नैमित्तिको द्वारे ऽवस्थितस् तम् आगतं / दृष्ट्वा तद् दन्तकाष्ठं च समालोक्यैवम् उपागमत् // rm_34.18{18} //

वतैतद् दन्तकाष्ठं यो भक्षयिष्यति मानवः / नूनम् णतरणं भोग्यं प्रभोक्ष्यति स भाग्यवान् // rm_34.19{19} //

एतत् तेनोदितं श्रुत्वा स आरमिक उन्मुखः / तत्रैव क्षणम् आश्रित्य मनसैवं व्यचिन्तयत् // rm_34.20{20} //

कस्माय् एतद् अहं दद्यां संमानो येन मे भवेत् / एवं ध्यात्वा पुनस् तत्र मनसैवं व्यचिन्तयत् // rm_34.21{21} //

यद् अयं भगवान् बुद्धः सर्वत्रैधातुकाधिपः / जगच्छास्ता जगन्नाथो धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_34.22{22} //

यद् अस्मै दीयते किञ्चिद् अपि तत् फलम् उत्तमं / अप्रमेयम् असंख्येयं महत्ख्यातं श्रुतं मया // rm_34.23{23} //

तद् अस्मै धर्मराजाय बुद्धाय सर्वतायिने / जगच्छास्त्रे मुनीन्द्राय दद्यां काष्ठम् इदं न्व् अहं // rm_34.24{24} //

इति ध्यात्वा विनिश्चित्य स आरमिक आदरात् / दन्तकाष्ठं तद् आदाय जेतोद्याने उपाचरत् // rm_34.25{25} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा भिक्षुसंघपुरस्कृतं / विहारे स प्रसन्नास्याः प्रविष्टः समुपाचरत् // rm_34.26{26} //

तत्र तस्य मुनीन्द्रस्य दन्तकाष्ठं तद् आदरात् / उपस्थाप्य प्रणत्वा स सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_34.27{27} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ ममानुग्रहकारणात् / दन्तकाष्ठम् इमं शास्ता भवान् आदातुम् अर्हति // rm_34.28{28} //

एवं संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / दृष्ट्वा तत् काष्ठम् आदाय तस्याग्रतो व्यसृजत // rm_34.29{29} //

तदा तत् काष्ठम् आदाय स उद्यानपालको मुदा / तत्रैव सौगतारामे निखन्य निदधे भुवि // rm_34.30{30} //

तत्र निहितमात्रं तत् काष्ठं मूलप्रतिष्ठितं / महच्छाखाहरित्पत्रपुष्पफलसमृद्धितः // rm_34.31{31} //

तत्क्षणेन महान् वृक्षो न्यग्रोधः परिमण्डलः / सर्वसत्वमनोहारी महामेघ इवाभवत् // rm_34.32{32} //

तत्र स भगवान् गत्वा तच्छायां समुपाश्रयन् / सभामध्यासनासीनः सद्धार्मं समुपादिशत् // rm_34.33{33} //

एतद् अद्भुतम् आलोक्य सर्वे लोकाः सविस्मयाः / तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा प्राभ्यनन्दन् प्रमोदिताः // rm_34.34{34} //

तदा तत्र महात्मा स गृहीशो ऽनाथपिण्डदः / समागत्य मुनीन्द्रं तं नत्वैवं प्रार्थयन् मुदा // rm_34.35{35} //

भगवन्न् अहम् अद्येह भगवन्तं ससांघिकं / पूजयितुं समिछामि तन् ममानुग्रहं कुरु // rm_34.36{36} //

इति तत् प्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तथेति तं समालोक्य तूष्णीं भूत्वाध्युवास तत् // rm_34.37{37} //

तद् अधिवासितं शास्त्र मत्वा सो ऽनाथपिण्डदः / तत्रासनानि प्रज्ञप्य तत् सामग्रीं समानयत् // rm_34.38{38} //

तदा स भगवान्स् तत्र ससांघिकः समुत्थितः / तद् दत्तं पाद्यम् आदाय स्वस्वासने समाश्रयत् // rm_34.39{39} //

तत्रासनसमासीनं तं मुनीन्द्रं ससांघिकं / दृष्ट्वा स मुदितः श्रेष्ठी यथाक्रमं समर्चयेत् // rm_34.40{40} //

ततः शतरसै भोज्यैः सुप्रणीतैः स दीनभृत् / संबुद्धप्रमुखं सर्वसंघं तं समतर्पयत् // rm_34.41{41} //

ततः स श्रीघनं सर्वसंघं च परितुष्टितं / मत्वा पनीयपात्राणि तद् धस्तादीं व्यशोधयत् // rm_34.42{42} //

ततः क्रमुकताम्बूलगणौषधीरसायनं / दत्वा स सांजलिर् नत्वा ससंघं तम् उपाश्रयत् // rm_34.43{43} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तं गृहस्थम् उपस्थितं / आदिमध्याम्टकल्याणं साशिषं धर्मम् आदिशत् // rm_34.44{44} //

तद् दृष्ट्व समहोत्साहम् आरमिकः स मोहितः / नैमित्तिकसमाख्यातं सत्यं मत्वाभ्यनंदत // rm_34.45{45} //

ततः स सुप्रसन्नात्मा आरामिकः प्रमोदितः / समुत्थाय मुनीन्द्रस्य पुरतः समुपाचरत् // rm_34.46{46} //

तत्र तस्य मुनीन्द्रस्य पादयोः स कृताञ्जलिः / प्रणत्वा मनसा बोधिप्रणिधानं व्यधान् मुदा // rm_34.47{47} //

यद् अस्मै धर्मराजाय जगच्छास्त्रै जगद्भुते / मयात्र श्रद्धया दत्तकाष्ठमात्रं समर्प्पितं // rm_34.48{48} //

एतत्पुण्यविपाकेन चरित्वाहं शुभे सदा / प्रत्येकां बोधिम् आसाद्य निर्वृतिपदम् आप्नुयां // rm_34.49{49} //

इति तेन सुचित्तेन प्रणिधानम् कृतं सदा / मत्वा स भगवान् स्मितं विससर्ज सरश्मिकं // rm_34.50{50} //

ततस् ते रश्मयः सर्वा मुनिमुखाब्जनिःसृताः / नाना वर्णाः समन्तेषु भुवनेषु स भासयन् // rm_34.51{51} //

ये चाधो भुवने याताः सर्वत्र नरकेषु ते / अवभास्य सुखीकृत्य नारकीयान् प्रचेरिरे // rm_34.52{52} //

तद्रश्मिसंपरिस्पृष्टाः सर्वे ते नरकस्थिताः / निर्दुःखाः सुखसंपन्ना विस्मिता एवम् ऊचिरे // rm_34.53{53} //

अहो चित्रं कथं दुःखं प्रस्रब्धं जायते सुखं / इतश् च्युताः कुहान्यत्र संप्राप्ताः सांप्रतं वयं // rm_34.54{54} //

इति संदिग्धचित्तानां तेषां नरकवासिनां / बोधार्थं निर्मितं बुद्धं भगवान् व्यसृजत् तदा // rm_34.55{55} //

तन् निर्मितं मुनिं दृष्ट्वा सर्वे ते नरकस्थितिताः / महच्चित्रसमाक्रान्तहृदयाश् चैवम् ऊशिरे // rm_34.56{56} //

नैवान्यत्र गता सर्वे इहैव संस्थिता वयं / किन्त्व् अयं पुरुषो ऽपूर्वदर्शनः समुपागतः // rm_34.57{57} //

नूनम् अयं महासत्त्वः समीक्ष्यास्मान् सुदुःखिनः / कृपया चोदितः सर्वान् समुद्धर्त्तुम् इहागतः // rm_34.58{58} //

तद् अस्य पुरुषस्यात्र सर्वैर् अस्माभिर् आदरात् / श्रद्धया शरणं गत्वा कर्त्तव्यं भजनं मुदा // rm_34.59{59} //

इति संभाष्य ते सर्वे नारकीया प्रसादिताः / तस्य निर्मितबुद्धस्य प्राभजञ् छरणं गताः // rm_34.60{60} //

तदैतद्भजनोत्पन्नैः पुण्यैस् ते नरकोत्थिताः / निर्मुक्तपातकाः सर्वे शुद्धकाया दिवं ययुः // rm_34.61{61} //

एवं ते रश्मयः सर्वे सर्वान्स् तान् निरयाशृतान् / अवभास्य समुद्धृत्य प्रत्याययुर् मुनेः पुरः // rm_34.62{62} //

एवम् उर्द्धगता ये च रश्मयस् ते प्रसारिताः / अवभास्य दिशः सर्वाः संप्रसुस्रुः सुरालयान् // rm_34.63{63} //

सर्वान् देवालयांश् चैवम् अवभास्य समन्ततः / गत्वाकनिष्ठपर्यन्तं सर्वान् देवान् अचोदयन् // rm_34.64{64} //

अनित्यं खलु संसारं दुःखशून्यम् अनात्मकं / पुण्यम् एव जगत्सारं मत्वा तच् चिनुतादरात् // rm_34.65{65} //

निष्क्रामतारभध्वं तद् युज्यध्वं बुद्धशासने / मारसैन्यान् विनिर्जित्य चरध्वं संवरे सदा // rm_34.66{66} //

यो ऽप्रमत्तो मुनीन्द्रस्य शासने संचरिष्यते / स हित्वा जन्म संसारे दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_34.67{67} //

इत्य् उद्घोषैः सुरान् सर्वाञ् चोदयित्वा समन्ततः / सर्वे ते रश्मयस् तत्र पुरः प्रत्याययुर् मुनेः // rm_34.68{68} //

तत्र ते रश्मयः सर्वे ऽप्य् एकीभूताश् च पिण्डिताः / मुनिं प्रदक्षिणीकृत्य तद् ऊर्णायां समाविशन् // rm_34.69{69} //

तद् दृष्ट्वा सभासीनाः सर्वे लोकाः सविस्मयाः / किं शास्तेहादिशेद् धर्मम् इत्य् एवं समचिन्तयत् // rm_34.70{70} //

अथानंदः समुत्थाय कृतांजलिः सविस्मयः / भगवन्तं तम् आनम्य प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_34.71{71} //

नाहेतुप्रत्ययं शास्तर् हसन्ति सुगताः क्वचित् / तत् किम् अर्थञ् जगन्नाथ भवान् हसति सांप्रतं // rm_34.72{72} //

यद् भवतः स्मितं दृष्ट्वा सर्वे इमे सभाजनाः / विस्मयसमुपाक्रान्तचित्तास् तिष्ठन्ति सर्ववित् // rm_34.73{73} //

तद् यद् अर्थे भवान् स्मितं मुंचति तज् जगद्गुरो / समुपादिश्य सर्वेषां संशयं छेतुम् अर्हति // rm_34.74{74} //

इत्य् आनन्दोदितं श्रुत्वा भगवान् मुनीश्वरः / तम् आनन्दं सभां चापि समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_34.75{75} //

एवम् एतत् तथानंद यथाख्यातं त्वया किल / नाहेतुप्रत्ययं बुद्धा मुञ्चंति हि स्मितं क्व चित् // rm_34.76{76} //

यदर्थे ऽहम् इहानन्द स्मितं मुञ्चामि सांप्रतं / तत् सत्यं संप्रवक्ष्यामि शृणुत यूयम् आदरात् // rm_34.77{77} //

यद् अयं श्रद्धयानन्द सुधीर् उद्यानपालकः / दन्तकाष्ठम् उपस्थाप्य सत्कारं कुरुते मम // rm_34.78{78} //

एतत्पुण्यविपाकेन कल्पान्य् अपि त्रयोदश / विनिपातम् अयं क्वापि गमिष्यति कदा चन // rm_34.79{79} //

सर्वदायं महासत्वः सद्धर्मसाधनोद्यतः / सद्गुणी सुखसंभोक्ता बोधिसत्वो भविष्यति // rm_34.80{80} //

ततो ऽन्ते ऽयं महाभिज्ञः परिशुद्धत्रिमण्डलः / प्रत्येकं बोधिम् आसाद्य प्रत्येकसुगतो जिनः // rm_34.81{81} //

विमलो नाम सत्वानां हितकरी शुभंकरः / ब्रह्मचारी विशुद्धात्मा लोकनाथो भविष्यति // rm_34.82{82} //

एवम् आनंद विज्ञाय संबुद्धशासने क्वचित् / किञ्चिद् वापि प्रदातव्यं तत् फलं स्यान् महत्तरं // rm_34.83{83} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते सांघिकादयः / सर्वे लोकाः सभासीनाः प्राभ्यनन्दन् प्रबोधिताः // rm_34.84{84} //

सो ऽपि चारामिकः श्रुत्वा व्याकृतं सुगतेन तत् / त्रिरत्नभजनं कर्तुं समैछन् मुदितः सदा // rm_34.85{85} //

तच् छ्रुत्वा स महादाता गृहस्थो ऽनाथपिण्डदः / साञ्जलिस् तं जिनं नत्वा मुदितः स्वगृहं ययौ // rm_34.86{86} //

ततः स भगवांच् छास्ता समुत्थाय ससांघिकः / स्वासनसमुपासीनस् तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_34.87{87} //

ततः आरमिकः सो ऽपि सर्वादा संप्रमोदितः / त्रिरत्नभजनं कुर्वन् प्राचरत् समुपस्थितः // rm_34.88{88} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / त्वयाप्य् एवं महाराज भज रत्नत्रयं सदा // rm_34.89{89} //

लोकाश् चापि तथा राजं बोधयित्वा प्रयत्नतः / त्रिरत्नभजनोत्साहे योजनीयास् त्वया सदा // rm_34.90{90} //

तेन ते मङ्गलं नित्यं सर्वत्रापि भवेत् सदा / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_34.91{91} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_34.92{92} //

आरमिकस्येदम् इहावदानं शृण्वन्ति ये ये च निशामयन्ति / ते सर्वम् एवं शुभसत्सुखानि भुक्त्वा प्रयआस्यन्ति जिनालयन् ते // rm_34.93{93} //

++ इति रत्नावदानतत्वे आरमिकावदानं समाप्तम् ++

xxxv śobhitāvadāna अथाशोको महाराजः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयेच् चैवम् आदरात् // rm_35.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथाख्यातुं च मे ऽर्हति // rm_35.2{2} //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा सो ऽर्हं सुधीर् यतिः / उपगुप्तो नरेंद्रं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_35.3{3} //

शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुभाषितं / तथात्र हि प्रवक्ष्यामि तव चित्ताभिबोधने // rm_35.4{4} //

तद्यथा भगवाच् छास्ता शाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञो ऽर्हञ् जगन्नाथो धर्मराजस् तथागतः // rm_35.5{5} //

संबुद्धः स तथा तत्र पुरे कपिलवस्तुनि / न्यग्रोधरुचिरारामे विजहार ससांघिकः // rm_35.6{6} //

तस्मिंश् च समये तत्र पुरे कपिलवस्तुनि / शाक्य आसीन् महासाधुः श्रीमान् यक्षाधिपोपमः // rm_35.7{7} //

सर्वलोकप्रधानाख्यः सर्वद्रव्यसमृद्धिमान् / तस्य भार्या सुरूपाख्या सुंदरी रतिसंनिभा // rm_35.8{8} //

सुभाविनी रमा कान्ता स्वकुलधर्मचारिणी / तया सह समारक्तः स श्रीमान् परिचारयन् // rm_35.9{9} //

यथाकामं सुखं भुक्त्वा रराम संप्रमोदितः / ततः स्वापन्नसत्वाभूत् सा सुरूपा प्रगर्भिता / क्रमाद् वृद्धोदरा पाण्डुवर्णा स्वल्पाशिनी कृशा // rm_35.10{10} //

ततः सा समये सूत दारकं दिव्यसुंदरं / दर्शनीयं सुभद्राङ्गं प्रासादिकं मनोहरं // rm_35.11{11} //

तस्य जन्मन्य् अनेकानि महाश्चर्यकराण्य् अपि / प्रादुर्भूतानि तैः सर्वं नगरं परिशोभितं // rm_35.12{12} //

तम् अभिशोभितं जातम् श्रुत्वा स जनको मुदा / सहसोपेत्य संपश्यन्स् तस्थौ चित्रान्विताशयः // rm_35.13{13} //

ततः स मुदितो ज्ञातीन् आहूय सह वांधवैः / कृत्व जातिमहं तस्य नामा हि ख्यातुम् अब्रवीत् // rm_35.14{14} //

भवन्तो ज्ञातयः सर्वे दृष्ट्वास्य लक्षणं यथा / तथा नामप्रसिद्धेन व्यवस्थापितुम् अर्हथ // rm_35.15{15} //

इति तेनोदितैः श्रुत्वा सर्वे ते ज्ञातयस् तथा / तस्य निमित्तम् आलोक्य तं शाक्यम् एवम् अब्रुवन् // rm_35.16{16} //

साधो यज् जायते आत्माभैः शोभयति पुरं ततः / शोभित इति नामास्य भवतु प्रथितं भुवि // rm_35.17{17} //

इति तै ज्ञातिभिः सर्वे समाख्यातं निशम्य सः / तथा तेनाभिधानेन प्राख्यापयत् तम् आत्मजं // rm_35.18{18} //

ततः शोभितो ऽष्टाभिर् धात्रीभिः प्रातिपालितः / परिपुष्टो ऽभिवृद्धो ऽभू ह्रदारुहाम्बुजं यथा // rm_35.19{19} //

यदा सो दारकः प्रौढः कुमारत्वम् अवाप्तवान् / तदा पित्रा स विद्यार्थी गुरुहस्ते समर्प्पितः // rm_35.20{20} //

ततः स गुरुणा शास्त्रा क्रमाल् लिपिर् अशिष्यते / तथाभिशिष्यमाणः स सर्वविद्यान्तम् आययौ // rm_35.21{21} //

ततः स शोभितो धीमान् सर्वविद्यां विचक्सणः / तीर्थिकवादसंरक्तो विरक्तो ऽभूद् गृहाश्रमे // rm_35.22{22} //

सदा स तीर्थिकारामे गत्वा स तीर्थिकैः सह / शास्त्रसंचोदनोत्साहै रेमे जयन् प्रवादिनः // rm_35.23{23} //

तस्मिंश् च समये तत्र न्यग्रोधरुचिराश्रमं / स भगवान् सभासीनो धर्मम् आदेष्टुम् आरभत् // rm_35.24{24} //

तदा ते भिक्षवः सर्वे भिक्षुण्यो ऽपि समागताः / व्रतिनश् चैलकाश् चान्ये उपासका उपासिकाः // rm_35.25{25} //

बोधिसत्वा महासत्वास् तथान्ये श्रावका अपि / तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे ते समुपाचरन् // rm_35.26{26} //

तत्र तं श्रीघनं नत्वा परिवृत्य समंततः / पुरस्कृत्य समालोक्य सर्वे ते उपतस्थिरे // rm_35.27{27} //

तदान्ये ऽपि समायाता ब्रह्मशक्रादयः सुराः / चत्वारो लोकपालाश् च सर्वे लोकाधिपा अपि // rm_35.28{28} //

सिद्धा विद्याधराश् चापि यक्षगंधर्वकिन्नराः / रक्षसा गरुडा नागास् तथान्ये ऽपि महर्द्धिकाः // rm_35.29{29} //

यतयो योगिनश् चापि निर्ग्रन्थास् तीर्थिका अपि / ऋषयो ब्राह्मणाश् चापि तापसा ब्रह्मचारिणः // rm_35.30{30} //

राजानः क्षत्रिया वैश्या अमात्या मंत्रिणो जनाः / श्रेष्ठिनो धनिनः पौराः सार्थवाहा महाजनाः // rm_35.31{31} //

वणिजः शिल्पिनश् चापि तथान्यदेशवाशिनः / ग्राम्या जानपदाश् चापि तथा कार्पटिका अपि // rm_35.32{32} //

सर्वे ते समुपागत्य दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा / यथाक्रमं समभ्यर्च्य नत्वा कृत्वा प्रदक्षिणां // rm_35.33{33} //

सांजलयः पुनर् नत्वा परिवृत्या समंततः / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_35.34{34} //

ततः स शोभितश् चापि तच् छ्रुत्वा कौटुकान्वितः / तत्र तां पर्षदं द्रष्टुं सहसा समुपाचरत् // rm_35.35{35} //

तत्र स सहसोपेत्य प्राद्रक्षीत् तं मुनीश्वरं / सर्वलोकसभामध्यसमासीनं प्रभास्वरं // rm_35.36{36} //

द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनपरिभूषितं / व्यामप्रभासमुद्भासं शतसूर्याधिकप्रभं / सौम्यं शान्तेन्द्रियं कान्तं समंतभद्ररूपिकं / दृष्ट्वा स सुप्रसन्नात्मा नत्वा कृत्वा प्रदक्षिणां // rm_35.37{37} //

तद्धर्मदेशनां श्रोतुं तत्रैकान्ते उपाश्रयत् / तदा स भगवान् दृष्ट्वा तां सर्वां समुपस्थितान् // rm_35.38{38} //

आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् / तदार्यधर्मम् आकर्ण्य सर्वे ते स सुरादयः // rm_35.39{39} //

लोका धर्मविशेषत्वम् आज्ञाय प्रतिबोधिताः / बोधिचित्तं समाधाय त्रिरत्नभजनोद्यताः // rm_35.40{40} //

सर्वसत्वहितार्थेन बभूवुर् बोधिचारिणः / तदा स शोभितश् चापि श्रुत्वार्यसत्यम् उत्तमं // rm_35.41{41} //

प्रबोधितः प्रसन्नात्मा संसारविरतो भवान् / सत्कायदृष्टिभूमीन्ध्रं विंसतिशिखरोद्गमं // rm_35.42{42} // हित्वा ज्ञानासिना श्रोतआपत्तिफलम् आप्तवान् // rm_35.43{43} // दृष्टसत्यो विशुद्धात्मा सद्धर्मगुणलालसः / संबुद्धपदसंप्राप्त्यै प्रव्रजितुं समैछत // rm_35.44{44} //

ततः स समुपाश्रित्य कृतांजलिपुरोगतः / तं मुनीन्द्रं जगन्नाथं स्वैवं प्रार्थयन् मुदा // rm_35.45{45} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं गतः / प्रव्रजितुं समिछामि तत्कृपया प्रसीदतु // rm_35.46{46} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / शोभितं तं समालोक्य समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_35.47{47} //

यदि त्वं शासने बौद्धे प्रव्रजितुं समिछसि / पितुर् आज्ञां समासाद्य प्रेहि दास्यामि ते व्रतं // rm_35.48{48} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स शोभितो मुदा / पादौ तस्य मुनेर् नत्वा सहसा निर्ययौ ततः // rm_35.49{49} //

तत्र स स्वगृहे गत्वा पादौ नत्वा पुरः स्थितः / पित्रोर् एतत् समाख्याय प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_35.50{50} //

ताताहम् अद्य गछामि न्यग्रोधरुचिरे वने / तत्र तं श्रीघनं बुद्धं पश्यामि पर्षदाश्रितं // rm_35.51{51} //

धन्यास् ते श्रावकाः सर्वे भिक्षवो भद्रिकाशिकाः / शांतेंद्रियाः समाचारा अर्हन्तो ब्रह्मचारिणः // rm_35.52{52} //

तेषाम् एव हि संसारे साफल्यं जन्म मानुषे / ये भजन्ति मुनीन्द्रस्य शासने शरणं गताः // rm_35.53{53} //

तेषां चैवं सुसारं स्यान् संसारे भवचारणे / ये सद्धर्मं मुनीन्द्रस्य श्रुत्वा चरंति संवरं // rm_35.54{54} //

तेषां चापि भवे सारं जन्मद्रव्यगुणार्जनं / सत्कारैः सांघिके सेवां कृत्वा चरन्ति ये व्रतं // rm_35.55{55} //

किं तेषां मानुषे जन्म निस्फलं सर्वसाधनं / ये ध्यात्वापि जिनं स्मृत्वा भजंति न कदा चन // rm_35.56{56} //

तेषां च किं भवे जन्म केवलं पापसाधनं / ये न शृण्वंति सद्धर्मं संबुद्धभाषितं क्व चित् // rm_35.57{57} //

तेषां च निस्फलं जन्म मानुष्ये दुःखसाधनं / ये न कुर्वन्ति सत्कारं सांघिकेषु कदा चन // rm_35.58{58} //

एवं ये पशुवद् गेहे भोग्यं भुक्त्वा वसंति वै / तेषां किं जन्म संसारे पापदुःखार्थम् एव हि // rm_35.59{59} //

एवं ते प्राणिनः सर्वे भ्रमंति भवसागरे / यतो यैर् दृश्यते क्वापि त्रिरत्नं न कदा चन // rm_35.60{60} //

तथास्माकम् अपि चात्र संसारे जन्म निस्फलं / संपदो ऽपि निरर्था हि त्रिरत्नभजनं विना // rm_35.61{61} //

धर्मार्थजन्मसंसारे यदि धर्मो न लभ्यते / किम् एवं जीवितेनापि केवलाशुभसाधिना // rm_35.62{62} //

तद् वरं मृत्युर् अद्येवं विना धार्मार्थसाधनं / किं तेन जीवितेनापि यन् मिथ्यादुःखसाधनं // rm_35.63{63} //

न प्राप्तं भगवत्पूजा महोत्साहं कदापि यैः / धर्मो ऽपि न श्रुतः कश्चिन् न काराः सांघिके कृताः // rm_35.64{64} //

भीतेभ्यो नाभयं दत्तं दरिद्राशा न पूरिता / दुःखाय केवलं मातुर् गतास् ते गर्भशल्यतां // rm_35.65{65} //

धन्यास् ते सुखिनो लोके सुभद्राः शुभभाविनः / सत्पुरुषा महात्मानः श्रीमंतः सद्गुणाश्रयाः // rm_35.66{66} //

ये बुद्धे शरणं गत्वा ध्यात्वा स्मृत्वा समाहिताः / सद्धर्मामृतम् आपीय चरन्तः सौगतं व्रतं // rm_35.67{67} //

सर्वे सत्वहितार्थं च दानं दत्वा यथेप्सितं / दयालवः सुसौम्यांशाः सर्वसत्वहिताशयाः // rm_35.68{68} //

संबोधिसाधनोत्साहसर्वसत्वहितोद्यताः / निःक्लेशा विमलात्मानः समाधिनिश्चलाशयाः // rm_35.69{69} //

प्रज्ञावंतो महाधीराः संबोधिरत्नलाभिनः / प्रव्रज्याव्रतिनार्हन्तो निर्विकल्पा निरंजनाः // rm_35.70{70} //

भिक्षाहारा निरातंका निःशंका दमितेंद्रियाः / निःशेषनिर्जिताविद्याः प्राप्तविद्या विशारदाः // rm_35.71{71} //

स्वछंदचारिणः सन्तः सर्वसत्वात्मभाविनः / निःस्पृहा विरतोत्साहा निर्दैन्यः क्षुभिताशयाः // rm_35.72{72} //

निर्मदा निरहंकारा आर्या निरभिमानिनः / निर्माया निर्ममाखड्गा निःसंगा निःपरिग्रहाः // rm_35.73{73} //

मुण्डिता खिक्खिरीपात्रदधानाश् चीवरावृताः / यतिनः सुगताकारास् त्रियानमोक्षदेशकाः // rm_35.74{74} //

स्वपरात्महितार्थेन संबोधिमार्गदेशकाः / वंद्याः पूज्याः प्रमान्याश् च चतुर्ब्रह्मविहारिणः // rm_35.75{75} //

ते एव सुगतिं यांति यांति चान्ते जिनालये / संबोधिं च समासाद्य भवेयुः सुगता अपि // rm_35.76{76} //

इति सत्यं मुनीन्द्रेण समादिष्टं निशम्य मे / मनो ऽत्र भवसंचारे चरितुं नाभिवांछति // rm_35.77{77} //

त्रिरत्नशरणं कृत्वा संबुद्धशासने शुभे / प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा चरितुम् इछति सांप्रतं // rm_35.78{78} //

किं च मे जन्मकाले यद् इदं युः शोभितारुषा / संपदो ऽपि प्रवर्द्धन्ते दिव्याभिसुंदरास्मि च // rm_35.79{79} //

तत् सर्वं मे पुरा भद्रकर्मधर्मविपाकतः / संपद्यते ऽधुना नूनं विद्धि मा त्व् अन्यथा पित // rm_35.80{80} //

एतन् नूनम् इति मत्वा भूयो ऽपि मे मनस् तथा / सद्धर्मसाधनं कर्तुम् इछति सौगतं व्रतं // rm_35.81{81} //

एतद् धेतोर् अहं तात प्रार्थयाम्य् एवम् आदरात् / तद् अनुज्ञां प्रदत्तं मे यदि वांछास्ति वा शुभे // rm_35.82{82} //

एतत्पुण्यविभागेन यूयम् अपि सुरालयं / गत्वा दिव्यसुखान्य् एव भुक्त्वा चिरं निवत्स्यथ // rm_35.83{83} //

ततः काले दिवश् च्युत्वा मर्त्यलोक इहागताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरिष्यथ शुभे सदा // rm_35.84{84} //

तच् छुभपुण्यपाकेन शुद्धाशयाः शुभाविनः / संबुद्धशासने गत्वा सद्धर्मं श्रोष्यथादरात् // rm_35.85{85} //

ततस् तत् पुण्यपाकेन संघानां शरणं गताः / सत्कारैः समुपस्थित्वा भजिष्यथ समादरात् // rm_35.86{86} //

ततस् तत् पुण्यपाकेन बोधिचित्तम् अवाप्स्यथ / ततो लोकहितार्थेषु बोधिचर्यां चरिष्यथ // rm_35.87{87} //

ततः पारमिताः सर्वाः पूरयित्वा यथाक्रमं / ततो बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यथ // rm_35.88{88} //

एवं विज्ञाय संबुद्धपदसंप्रतिपत्तये / तद् अनुज्ञां प्रदत्तं मे संबुद्धपदवांछिरे // rm_35.89{89} //

अनित्यं खलु सम्षारं जीवितं क्षणभंगुरं / क्षणभंगिशरीरं च सर्वेषां भवचारिणां // rm_35.90{90} //

संपदो ऽपि स्थिरा नैव सत्क्षणं च सुदुर्लभं / मानुष्ये सर्वदा जन्म लभ्यते न सुदुर्ल्लभं // rm_35.91{91} //

तत्रापि दुर्लभा धर्मे मतिर् जातापि न स्थिराः / धर्मं तु सौगतैः श्रेष्ठं यत् संबोधिपदसाधनं // rm_35.92{92} //

तत् संबोधिपदप्राप्त्यै धर्मं इछामि सौगतं / तद् अनुज्ञां प्रदत्वा मे मनो हर्षयत द्रुतं // rm_35.93{93} //

धर्मं विनात्र किं सारं भोग्यैर् अर्थैर् गुणैर् अपि / किं कामसुखं भुक्त्वा स्थित्वा च पशुवद् गृहे // rm_35.94{94} //

तद् अनुज्ञां न दत्यश्येन् स्थास्यामि न गृहे ऽप्य् अहं / सर्वान् परिग्रहान्स् त्यक्त्वा गमिष्यामि तपोवनं // rm_35.95{95} //

तत्र को निर्जने स्थित्वा चरित्वा दुष्करं तपः / अनाहारो मरिष्ये ऽहं सर्वत्र मरणं ध्रुवं // rm_35.96{96} //

कस्य मृत्यु भवे नास्ति कुत्र मृत्योर् भयं न हि / सर्वलोकान् ग्रसेन् मृत्युर् एको ऽपि स महावलिः // rm_35.97{97} //

तद् अत्र किं विषादेन यद् दमोपायम् अत्र न / अवश्यं भाविनो भावा भवन्ति महताम् अपि // rm_35.98{98} //

मृत्युकाले सहायो ऽपि को ऽपि नास्ति सहानुगः / धर्म एव तदैको हि सहायः स्यात् सहानुगः // rm_35.99{99} //

एवं मत्वात्र संसारे स्थातुं नेछन्ति सज्जनाः / सर्वान् परिग्रहान्स् त्यक्त्वा प्रव्रजन्ति शुभार्थिनः // rm_35.100{100} //

तथाहम् अपि तन् मृत्युभयं दृष्ट्वाभिशंकितः / संबुद्धशरणं गत्वा चरितुं व्रतम् उत्सहे // rm_35.101{1} //

इति धर्मे निधेद्धं मा किं चिद् वा वक्तुम् अर्हथ / सुप्रसन्नाधियानुज्ञां प्रदातुम् एव मे ऽर्हति // rm_35.102{2} //

इति तेनात्मजेनैवं संप्रार्थितं निशम्य तौ / पितरौ विस्मयाक्रांतचित्तौ तष्ठतुर् मूर्छितौ // rm_35.103{3} //

ततस् तौ धैर्यम् आलम्ब्य तम् एव स्वात्मजं चिरात् / दृष्ट्वा वियोगदुःखार्त्तौ तष्ठतुर् लिखिताव् इव // rm_35.104{4} //

ततः स जनकः शाक्यस् तदुक्तपरिबोधितः / गलदश्रुमुखो दृष्ट्वा तं पुत्रम् एवम् अब्रवीत् // rm_35.105{5} //

हा पुत्र किं अत्राहं वदेय सांप्रतं खलु / यत् त्वम् एव सुधीर् विज्ञः पण्डितो ऽसि विचक्षणः // rm_35.106{6} //

यत् त्वं शासने बौद्धे प्रव्रजितुं समिछसि / तच् छास्तुः शरणं कृत्वा व्रतं चर समाहितः // rm_35.107{7} //

इति पित्रोदितं श्रुत्वा स सोभितः प्रमोदितः / पित्रोः पादान् प्रणत्वैव सहसा निर्ययौ गृहात् // rm_35.108{8} //

ततः स सहसा गत्वा न्यग्रोधतरुमण्डिते / विहारे सुगतारमे प्रविश्य समुपाचरत् // rm_35.109{9} //

यत्र स पुरतो गत्वा कृतांजलिपुटो मुदा / प्रणत्वा तं जगन्नाथं प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_35.110{10} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ प्राप्यानुज्ञां समाव्रजे / तद् भवान् सांप्रतं मह्यं प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति // rm_35.111{11} //

भवतां शरणे स्थित्वा प्रव्रज्य सौगतंव्रतं / धृत्वा सदा समादाय चरिष्ये बोधिचारिकां // rm_35.112{12} //

इति संप्रार्थितं तेन भगवान् स मुनीश्वरः / सव्येन पाणिना तस्य शिरः स्पृष्ट्वैवम् आदिशत् // rm_35.113{13} //

एहि च वत्स समाधाय व्रतं चरस्व सौगतं / इत्य् उक्त्वा स मुनीन्द्रः स्वसांघिके तं समग्रहीत् // rm_35.114{14} //

एहीत्य् उक्ते मुनींद्रेण शोभितो ऽभूत् स मुण्डितः / खिक्खिरीपात्रविभ्राणः काखायचीवरी यतिः // rm_35.115{15} //

ततः स सुमतिर् भिक्षुः संसारगतिनिस्पृहः / भित्वाविद्यागणान् सर्वान् प्राप्तविद्या विशारदः // rm_35.116{16} // सर्वक्लेशगणां जित्वा साक्षाद् अर्हत्वम् आप्तवान् // rm_35.117{17!} // ततः सो ऽर्हन् महाभिज्ञः परिशुद्धत्रिमण्डलः / निक्लेशः सुविशुद्धात्मा शुद्धेन्द्रियो जिनांशभृत् // rm_35.118{18} //

निर्विकल्पः समाकारो ब्रह्मचारी निरंजनः / संसारलाभसत्कारनिःस्पृहः खसमाशयः // rm_35.119{19} //

स देवासुरलोकानां सर्वेषां भवचारिणां / मान्यः पूज्यो ऽभिवंद्यश् च बभूव स जिनात्मजः // rm_35.120{20} //

तद् दृष्ट्वा भिक्षवः सर्वे विस्मयोद्धतमानसाः / भवन्तं प्रणत्वैवं पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_35.121{21} //

भगवन् किं पुरानेन सुकृतं प्रकृतं कुह / येनायं सुकुले जातो दिव्यकल्पातिसुंदरः // rm_35.122{22} //

जन्मनि वास्य जातानि महाद्भुतकराण्य् अपि / यैर् एतन् नगरं सर्वं चंद्राभैर् इव शोभितं // rm_35.123{23} //

भवतां शासने चापि त्रिरत्नशरणं गतः / प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा यतिर् अर्हन् भवत्य् अपि // rm_35.124{24} //

एतत् सर्वं समाख्याय भवांच् छास्ता जगद्गुरुः / सर्वान् अस्मान् सभांश् चापि प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_35.125{25} //

इति तैर् भिक्षुभिः सर्वैः प्रार्थिते स मुनीश्वरः / सर्वान् यतीन् सभां चापि समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_35.126{26} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे यद् अनेन पुराकृतं / तत् सर्वं समाशख्ये युष्माकं परिबोधने // rm_35.127{27} //

तद्यथाभूत् पुरा शास्ता क्रकुछन्दस् तथागतः / सर्वज्ञो ऽर्हं जगन्नाथो धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_35.128{28} //

तदा स भगवान् लोके बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपादिश्य प्रचचार समंततः // rm_35.129{29} //

एवं स भगवां छास्ता कृत्वा सर्वत्र मंगलं / शोभावत्या महापूर्य्या राजधान्या उपाश्रमे // rm_35.130{30} //

विहारे सौगतावासे समाश्रित्य प्रभासयन् / सद्धर्मं समुपादेष्टुं विजहार ससांघिकः // rm_35.131{31} //

तत्रागत्य समानीनं तं मुनीन्द्रं ससांघिकं / श्रुत्वा शोभो महाराजो द्रष्टुं स समुपाचरत् // rm_35.132{32} //

तत्र स नृपतिः शोभो दृष्ट्वा तं सुगतं मुनिं / क्रकुछंदं समासीनं भिक्षुसंघपुरस्कृतं // rm_35.133{33} //

मुदितः समुपासृत्य कृतांजलिः पुरोगतः / प्रणत्वा सुप्रसन्नास्यः प्रार्थयम् एवम् आदरात् // rm_35.134{34} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवाञ् छास्ता जगद्गुरुः / तद् अस्माकं हितार्थेन धर्मम् आदेष्टुम् अर्हति // rm_35.135{35} //

इति संप्रार्थिते तेन राज्ञा स भगवान् अपि / तं शोभं क्षितिपालेंद्रं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_35.136{36} //

शृणु राजन् समाधाय सत्वानां हितकारणं / संबोधिसाधनं धर्मं वक्ष्यामि ते शुभार्थतः // rm_35.137{37} //

अनित्यं खलु संसारे सर्वं शून्यम् अनात्मकं / मायाक्लेशसमुद्भूतं जगल्लोकम् अशाश्वतं // rm_35.138{38} //

तद् अत्र किं भवे सारं निरर्थं दुःखसाधनं / इति विज्ञाय राजेन्द्र क्लेशाञ् जित्वा शुभे चर // rm_35.139{39} //

शुभेन सद्गतिं याया सद्गतौ सर्वदा सुखं / सुखेन सर्वदा भद्रे चरितव्यं तथा भवं // rm_35.140{40} //

शुभं संजायते पुण्यात् सर्वत्रापि सदा ध्रुवं / पुण्यं संजायते ह्य् आदौ संबुद्धदर्शनाद् अपि // rm_35.141{41} //

एतत्पुण्यानुभावेन सद्धर्मश्रवणं लभेत् / तत् सद्धर्मरसास्वादसंसक्तश् च समुत्सहेत् // rm_35.142{42} //

तदुत्साहात् पुनः श्रोतुम् अभिलाषः समुद्भवेत् / समुद्भूताभिलाषश् च सत्कृत्य मानयेन् मुदा // rm_35.143{43} //

सद्गुरुं समुपासृत्य सद्धर्मं शृणुयात् सदा / तत् सद्धर्मामृतस्वादगुणलब्धः प्रमोदितः // rm_35.144{44} //

सद्धर्मचारणो भिक्षून् सत्कृत्य मानयेन् मुदा / ततस् तद् धर्मम् आकर्ण्य संबोधिधर्मवांछितः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा स्वपरार्थहिते चरेत् // rm_35.145{45} //

एतत्पुण्यविपाकेन स कुले श्रीसमालये / जातो लोकहितार्थेन दानं दद्याद् यथेप्सितं // rm_35.146{46} //

तद् दानपुण्यपाकेन स दाता सद्गतिं व्रजेत् / सद्गतिस्थः सुखेनैवं सुशीलः संवरं चरेत् // rm_35.147{47} //

तत् सुशीलव्रतोत्पन्नैः पुण्यैः स परिशुद्धधीः / सर्वसत्वहितार्थेषु दयालु मैत्रवच् चरेत् // rm_35.148{48} //

ततस् तत् पुण्यपाकेन स सुधीरो विचक्षणः / स्वपरात्महितार्थेन सर्वकार्याणि साधयेत् // rm_35.149{49} //

एतत् पुण्यविशुद्धात्मा निःक्लेशो विमलाशयः / समाधिधरणीविद्यासमाधानः सुधीर् भवेत् // rm_35.150{50} //

ततस् तत् पुण्यसंभारसंबोधिगुणसार्थभृत् / प्रज्ञाब्धिपारम् आसाद्य बोधिचित्तमणिं लभेत् // rm_35.151{51} //

तन् मनेर् अनुभावेन सर्वोपायविधानवित् / सर्वसत्वहितो धानं बोधिचर्याव्रतं चरेत् // rm_35.152{52} //

तत्पुण्यैः स महासत्वः सर्वसत्वशुभंकरः / संबोधिप्रणिधानेन सद्धर्माभिरतो भवेत् // rm_35.153{53} //

ततस् तद् धर्मपूतात्मा दुष्टक्लेशान् विनिर्जयन् / सर्वहितार्थसंभर्ता महाभिज्ञा वली भवे // rm_35.154{54} //

ततो मारगणाञ् जित्वा परिशुद्धत्रिमण्डलः / सो ऽर्हन् संबोधिसंप्राप्तः संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_35.155{55} //

ततः स सुगतः शास्ता कृत्वा धर्ममयं जगत् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य निर्वृतः स्वालयं व्रजेत् // rm_35.156{56} //

ततः स स्वालये लीनो धर्मधात्वीश्वरो जिनः / विश्वरूपा विशुद्धाभज्योतिरूपो निरंजनः // rm_35.157{57} //

एवं विज्ञाय राजेन्द्र संबुद्धपदवांछिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_35.158{58} //

तथा तं सर्वदा भद्रं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यथ // rm_35.159{59} //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा शोभः स भूपतिः / तथा हीति प्रविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः // rm_35.160{60} //

तदारभ्य स भूमीन्द्रस् त्रिरत्नशरणं गतः / सर्वसत्वहितं कृत्वा प्राचरत् सर्वदा शुभे // rm_35.161{61} //

तदा तद्विषये तत्र सर्वदाभूच् छुभोत्सवं / सर्व लोकाश् च सद्धर्मारतोत्साहाः प्रचेरिरे // rm_35.162{62} //

एवं स नृपतिः शोभस् तं मुनीन्द्रं ससांघिकं / यथार्हभोजनैश् चापि त्रिमास्यं समसेवित // rm_35.163{63} //

ततः स भूमीराजो त्रिमासान्ते ससांघिकं / क्रकुछंदं मुनीन्द्रं तं नत्वैवं प्रार्थयन् मुदा // rm_35.164{64} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ सर्वदात्र ससांघिकः / सद्धर्मं कृपयास्मद्भ्यम् आदेष्टुम् स्थातुम् अर्हति // rm_35.165{65} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा भगवान् स जगद्गुरुः / तद शोभं जगतीपालं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_35.166{66} //

नाहं राजंस् तवैकस्य हितार्थे सुगतो भवे / अपि तु सर्वसत्वानां शुभहेतौ भवे जिनः // rm_35.167{67} //

तद् एवं सर्वलोकेषु बोधिचर्यां प्रकाशयन् / सद्धर्मं समुपाख्यातुं चरेयं सह सांघिकैः // rm_35.168{68} //

यद्य् अस्ति ते सदा राजं भक्तिश्रद्धामतिर् मयि / मन्नामाभिसमुद्दिश्य स्तूपं कृत्वा सदा भज // rm_35.169{69} //

एतस्मिं यत् कृतं कर्म तन् मयि कृतम् एव हि / तिष्ठतो निर्वृतस्यापि तुल्यं भक्तिमतां फलं // rm_35.170{70} //

तद्यथा मयि राजेन्द्र श्रद्धया शरणं गतः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरस्वैवं शुभे मुदा // rm_35.171{71} //

तथास्मिन् सर्वदा स्तूपे श्रद्धया शरणं गतः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा शुभे चर समाहितः // rm_35.172{72} //

तथा ते सर्वदा क्षेमं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_35.173{73} //

इत्य् आदिश्य स संबुद्धस् तस्मै शोभाय भूर्भुजे / स्वनखकेशम् उत्कृत्य ददौ स्तूपार्थम् आदरात् // rm_35.174{74} //

तं मुनीन्द्रप्रदत्तं स भूपतिः संप्रमोदितः / प्रणत्वा समुपागृह्य सानंदः स्वालयं ययौ // rm_35.175{75} //

तत्र स नृपती राजा तन् नखकेशम् आदरात् / गर्भे निधाय सद्रत्नैर् महस्तूपम् अकारयत् // rm_35.176{76} //

ततस् तं स नृपो राजा प्रतिष्ठाप्य यथाविधिः / महोत्सवैः सदा नित्यं समभ्यर्च्य भजन् मुदा // rm_35.177{77} //

तत्रैकस्मिन् दिने भद्रे पर्वणि प्रत्युपस्थिते / समेत्य गोष्ठिकाः सर्वे तं स्तूपं द्रष्टुम् आगताः // rm_35.178{78} //

दृष्ट्वा ते गोष्ठिकाः सर्वे सुप्रसन्नाभिमोदिताः / नानापुष्पैस् तम् अभ्यर्च्य महोत्सवैः सहाभजत् // rm_35.179{79} //

तत्रैको गोष्ठिको दृष्ट्वा दरिद्रो ऽहम् इति ब्रुवन् / तत्पूजामहोत्साहे लज्जया स्वगृहं ययौ // rm_35.180{80} //

ततस् तैर् गोष्ठिकैः सर्वैर् दृष्ट्वा स स्वगृहे ततः / बहुशः परिभाषित्वा गोष्ठिमध्याद् बहिष्कृतः // rm_35.181{81} //

ततः स लज्जयाखिन्नः पश्चात्तापाग्नितापितः / हा मंदः कथम् एको ऽहं तिष्ठेयम् इत्य् अचिंतयत् // rm_35.182{82} //

ततः स सुगतं स्मृत्वा दरिद्रो ऽपि समंततः / सर्वपुष्पाणि संगृह्य तैस् तं स्तूपं समर्चयत् // rm_35.183{83} //

ततः प्रदक्षिणीकृत्य सांजलिः स प्रमोदितः / तत् पादयोः प्रणत्वैवं प्रणिधानं मुदाकरोत् // rm_35.184{84} //

यन् मयात्र मुनीन्द्रस्य स्तूपः पुष्पैः समर्चितः / एतत्पुण्यविपाकेन भवेयं श्रीसमृद्धिमान् // rm_35.185{85} //

इत्य् एवं प्रणिधिं कृत्वा तत् स्तूपं शरणं गतः / स दरिद्रः समभ्यर्च्य प्राभजन् संप्रमोदितः // rm_35.186{86} //

मन्यतां भिक्षवो यो ऽसौ दरिद्रो ऽयं हि शोभितः / यत् स्तूपो ऽर्चितः पुष्पैस् तेनायं श्रीसमृद्धिमान् // rm_35.187{87} //

अन्यद् अपि यथानेन सुकृतं प्रकृतं पुरा / तत् सर्वं संप्रवक्ष्यामि शृणुध्वन् यूयम् आदरात् // rm_35.188{88} //

तथाथाभूत् पुरा पूर्य्यां वाराणस्यां गृहाधिपः / श्रेष्ठी महाजनः साधुर् व्यवहारविचक्षणः // rm_35.189{89} //

तदैकस्मिन् दिने तस्य गृहान्तिके शनैश् चरन् / प्रत्येकसुगतो ग्लानो भिक्षार्थं समुपाचरन् // rm_35.190{90} //

तं गृहान्तिकम् आयातं दृष्ट्वा स करुणाहतः / सहसोपेत्य नत्वैनम् आमंत्र्य स्वगृहे नयेत् // rm_35.191{91} //

तत्र श्रेष्ठी स तं ग्लानं प्रत्येकबुद्धम् आसने / उपस्थाप्य समभ्यर्च्य पटेनाछादयन् मुदा // rm_35.192{92} //

तस्मै क्षीरोदनैः पूर्णं पात्रं पंचामृतैः सह / प्रदत्वा सांजलिर् नत्वा मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_35.193{93} //

यद् अयं सुगतो ग्लानो ऽभ्यर्चितो मयादरात् / एतत्पुण्यविपाकेन भवेयं क्षेमवान् सुधीः // rm_35.194{94} //

इत्य् एवं प्रणिधानेन स श्रेष्ठी प्रतिमोदितः / सत्कृत्य सादरं तत्र स्वाश्रमे समचारयत् // rm_35.195{95} //

मन्यतां भिक्षवो यो ऽसौ श्रेष्ठी श्रीमान् महाजनः / अयम् एव महाभिज्ञः शोभितो ऽर्हन् महामतिः // rm_35.196{96} //

यद् अनेन तदा ग्लानप्रत्येकबुद्ध आदरात् / पटेनाछाद्य पिंडेन प्रतिपाद्य समर्चितः // rm_35.197{97} //

एतत्पुण्यविपाकेन शोभितो ऽयं समृद्धिमान् / पंचजन्मशतान्य् एवं बभूव सद्गुणाकरः // rm_35.198{98} //

भूयो ऽपि यत् पुरानेन सुकृतं साधितं यथा / तत् सर्वं संप्रवक्ष्यामि शृणुध्वं यूयम् आदरात् // rm_35.199{99} //

तद्यथाभूत् पुरा शास्ता काश्यपो ऽर्हन्स् तथागतः / सर्वज्ञः सुगतो नाथो धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_35.200{100} //

वाराणस्यां स संबुद्धो मृगदावे ससांघिकः / सर्वसत्वहितार्थेन व्यहरद् धर्मम् आदिशत् // rm_35.201{11} //

तस्मिंश् च समये तत्र वाराणस्याम् अभूद् गृही / संबुद्धभक्तिमान् साधुर् दरिद्रः काष्ठहारिकः // rm_35.202{2} //

स एकस्मिन् दिने काष्ठम् आहर्तु पर्वटे व्रजन् / तत्रैकत्र महत् स्तूपं ददर्शाछादितं तृणैः // rm_35.203{3} //

दृष्ट्वा स समुपाश्रित्य तत् तृणानि समंततः / सर्वाण्य् अपि समुत्पाट्य संमृज्य समशोधयत् // rm_35.204{4} //

ततस् तं शोभितं दृष्ट्वा स श्रेष्ठी संप्रमोदितः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_35.205{5} //

यद् अयं सौगतस्तूपो मया संमृज्य शोधितः / एतत्पुण्यविपाकेन भवेयं दिव्यसुंदरः // rm_35.206{6} //