रत्नमालावदान

ये संघे शरणं गत्वा भजन्ति श्रद्धया सदा / न ते गच्छन्ति दुःखत्वं सदा यान्ति सुखावतीं // rm_15.154{53} //

इति मत्वा तथा यूयं सदा नित्यं समाहिताः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा भजध्वं श्रद्धयादरात् // rm_15.155{54} //

तेन पुण्यविपाकेन यूयं सर्वे ऽपि सर्वथा / त्रिविधां बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यथ // rm_15.156{55} //

इति शास्त्रा मुनीन्द्रेण समादिष्टं निशम्यते / सर्वे ऽपि सांघिकाः सर्वे लोकाश् च संप्रमोदिताः // rm_15.157{56} //

तथेति प्रतिसंश्रुत्य त्रिरत्नं शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं प्रभेजिरे समाहिताः // rm_15.158{57} //

सो ऽपि श्रेष्ठी तथा शास्त्रा समादिष्टं तदात्मनं / व्याकरणं समाकर्ण्य प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः // rm_15.159{58} //

ततः प्रभृति स श्रीमांस् त्रिरत्नं शरणं गतः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं सदा भेजे प्रमोदितः // rm_15.160{59} //

ततः स भगवाञ् छास्ता ससांघिकः समुत्थितः / तथा सर्वत्र भद्राणि प्रकुर्वन् स्वाश्रमं ययौ // rm_15.161{60} //

इत्य् एवं गुरुणाख्यातं तथा मयात्र कथ्यते / त्वम् अप्य् एवं महाराज श्रुत्वा धर्मं शुभे चर // rm_15.162{61} //

प्रजाश् चापि तथा धर्मं श्रावयित्वा प्रबोधयन् / बोधिमार्गे प्रतिष्ठाप्य शुभे ऽभ्यव सदादरात् // rm_15.163{62} //

तथा ते सर्वदा नित्यं मंगलं निरुपद्रवं / भवेन् नूनं महाराज सत्यम् एतत् प्रबुध्यतां // rm_15.164{63} //

एतत्पुण्यविपाकेन दशपारमिता अपि / परिपूर्य्य क्रमेणैवं संबोधिम् अपि चाप्स्यै // rm_15.165{64} //

एवं सत्यं परिज्ञाय त्रिरत्नं शरणं गतः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं भज बोधिं यदीछसि // rm_15.166{65} //

इति तेनार्हता शास्त्रा समादिष्टं निशम्य सः / नृपस् तथेति संश्रुत्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_15.167{66} //

सूक्ष्मत्वचो ऽवदानं यत् तद् इदं ये नरा मुदा / सत्कृत्य श्रद्धया भक्त्या शृण्वन्ति श्रावयन्ति च // rm_15.168{67} //

ते सर्वे सद्गतिं याता भुक्त्वा सौख्यानि सर्वदा / सद्धर्मं समुपाश्रित्य संप्रयान्ति जिनालयं // rm_15.169{68} //

++ इति रत्नावदानतत्वे सूक्ष्मत्वचोऽवदानं समाप्तः ++

xvi pretikāvadāna अथाशोको महाराजः कृताञ्जलिपुटो मुदा / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एव समब्रवीत् // rm_16.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हसि // rm_16.2{2} //

इति संप्रार्थितं तेन राज्ञा स यतिर् आत्मवित् / तम् अशोकं महीपालं समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_16.3{3} //

शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वानुमोदनां कुरु // rm_16.4{4} //

पुरा स भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो जगद्गुरुः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजस् तथागतः // rm_16.5{5} //

भिक्षुबिः श्रावकैः सार्द्धं चैलकैर् भिक्षुणीगणैः / उपासकैर् महाश्राद्धैस् तथा चोपासिकागणैः // rm_16.6{6} //

बोधिसत्वगणैश् चापि सद्धर्मसाधनोद्यतैः / कृतकृत्यैर् महाभिज्ञैश् चतुर्ब्रह्मविहारकैः // rm_16.7{7} //

राजगृहे पुरोपान्ते वेणुवने शुभाङ्किते / करण्डकनिवापाख्ये महोद्याने जिनाश्रमे // rm_16.8{8} //

विहृत्य सर्वसत्वानां हितार्थेन सभाश्रितः / आदिमध्यान्ताकल्याणं धर्मम् आदेष्टुम् आरभत् // rm_16.9{9} //

तदा सर्वे ऽपि देवेन्द्राः सदेवाः कमलासनः / सर्वे लोकाधिपाश् चापि यक्षगंधर्वकिन्नराः // rm_16.10{10} //

सिद्धा विद्याधराः साध्या राक्षसा दानवाधिपाः / नागेंद्रा गरुडाश् चापि सजनपरिवारकाः // rm_16.11{11} //

ऋषयो ब्रह्मणाश् चापि यतयो योगिनो ऽपि च / राजानो राजपुत्राश् च मंत्रिणो ऽपि च // rm_16.12{12} //

अमात्याः सैन्यलोकाश् च सार्थवाहा महाजनाः / वणिजः शिल्पिनश् चापि गृहस्थाः पौरिका जनाः // rm_16.13{13} //

ग्राम्या जानपदाश् चापि कार्पटिकाश् च नैर्गमाः / तथान्ये ऽपि समायाताः सद्धर्मगुणवांछिनः // rm_16.14{14} //

तत्र सर्वे ऽपि ते लोका विहारे समुपागताः / तं मुनीन्द्रं समासीनं दृष्ट्वा नत्वा प्रमोदिताः // rm_16.15{15} //

त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा समभ्यर्च्य यथाक्रमं / नत्वा साञ्जलयः सर्वे परिवृत्य समंततः // rm_16.16{16} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं सुप्रसन्नमुखाम्बुजं / श्रीघनं तं समालोक्य समातस्थुः समाहिताः // rm_16.17{17} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_16.18{18} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा लोकाः सर्वे ऽपि ते मुदा / संबोधिसाधनोत्साहाः प्रचेरिरे प्रमोदिताः // rm_16.19{19} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र राजगृहान्तिके वने / वेणुवनान्तिके पंचप्रेतशतानि चेरिरे // rm_16.20{20} //

नग्नान्य् अतिकृताङ्गानि दग्धस्थूणाकृतीनि वै / रोमवस्त्राणि रुक्षाणि शैलोपमोदराणि च // rm_16.21{21} //

सूचीछिद्रमुखान्य् अस्थियंत्रवद् उच्छृतान्य् अपि / क्षुत्पिपासाभिदग्धानि हीनदीनस्वराण्य् अपि // rm_16.22{22} //

तीव्रदुःखानि तप्तानि प्रलपन्ति विहायसि / विभ्रमन्ति सदा क्वापि किञ्चि स्थितिं न लेभिरे // rm_16.23{23} //

तदैकस्मिन् दिने तत्र मौद्गल्यायन आत्मवित् / आयुष्मान् सौगतो भिक्षुर् महाभिज्ञो दयान्वितः // rm_16.24{24} //

पूर्वाह्ने पात्रम् आदाय काषायचीवरावृतः / राजगृहे पुरे पिण्डं याचितुं समुपाचरन् // rm_16.25{25} //

तत्र यतिः स तां प्रेतां सर्वान् विभ्रमतो ऽम्वरे / दृष्ट्वेने क इति ध्यात्वा पश्यञ् जनैर् उपाचरन् // rm_16.26{26} //

ते सर्वे प्रेतकाश् चापि दृष्ट्वा तं भिक्षुम् आगतं / सहसोपेत्य नत्वाग्रे रुदन्त एतद् अब्रुवन् // rm_16.27{27} //

भदन्त भवतां पादौ वन्दामहे समानताः / तद् अस्माकं हितं कृत्वा कृपया त्रातुम् अर्हति // rm_16.28{28} //

वयं राजगृहे जाताः पौराः पंचशतान्य् अपि / स्वकर्मपरिभुंजानः प्रेतीभूताश् चरामहे // rm_16.29{29} //

तदा वयम् इमे सर्वे गृहस्थाः श्रेष्ठिनो नराः / महाधना महाभोगास् तीर्थिका धर्मसेवकाः // rm_16.30{30} //

यद् वयं मत्साराक्रान्तमानसाः कुटुकुञ्चकाः / आगृहीतपरिष्काराः केवलार्जनसाधकाः // rm_16.31{31} //

नैव किञ् चित् तदा दानम् अदद्महि कदा चन / अर्थिनम् आगतं दृष्ट्वा प्राकुष्यामहि रोषिताः // rm_16.32{32} //

परदत्तान्य् अपि श्रुत्वा दृष्ट्वा चापि प्ररोषिताः / दीयमानेषु विघ्नानि प्राकुर्महि प्रयत्नतः // rm_16.33{33} //

सौगता अपि चार्हन्तः प्रेता इवेयम् आगताः / इत्य् अस्माभिः प्रमोहान्धैः परिभाष्याभिनिन्दिताः // rm_16.34{34} //

तत एते वयं सर्वे कालं कृत्वा च सांप्रतं / एवं प्रेतालयोत्पन्ना दुःखार्दिताश् चरामहे // rm_16.35{35} //

इति भदन्त विज्ञाय गत्वा राजगृहे भवान् / कृपयास्मत्प्रवृत्तांतं ज्ञातीनां पुरतो वदन् // rm_16.36{36} //

छन्दकभिक्षणं कृत्वा बुद्धादिं सर्वसांघिकं / अस्मन्नाम्ना समभ्यर्च्य भोजयितुं समर्हति // rm_16.37{37} //

संबुद्धप्रमुखेभ्यश् च संघेभ्यो भवतादरात् / अस्मन्नाम्ना प्रकर्त्तव्यं प्रणामम् अपि सद्गुरो // rm_16.38{38} //

दक्षिणादेशनाप्य् अस्मन्नाम्ना बुद्धादिसांघिकैः / भवता कारयितव्या इत्य् अस्मासु कृपां कुरु // rm_16.39{39} //

यथास्माकम् इतः प्रेतलोका मुक्तिर् भवेद् ध्रुवं / तथास्मासु भवाम्च् छास्ता कृपया कर्तुम् अर्हाति // rm_16.40{40} //

इति तैः प्रार्थितं सर्वैः स मौद्गल्यायनः सुधीः / श्रुत्वा तथेति संश्रुत्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_16.41{41} //

ततस् तान् प्रेतिकान् सर्वान् स मौद्गल्यायनो यतिः / समालोक्य समाश्वास्य पुनर् एतत् समब्रवीत् // rm_16.42{42} //

तत्र यूयं च सर्व श्वः प्रवृत्ते संघभोजने / ससंघं श्रीघनं द्रष्टुं समायात समादरात् // rm_16.43{43} //

इति तेनार्हातादिष्टं श्रुत्वा ते प्रेतका अपि / तथेति हि प्रतिज्ञाय प्रणत्वा तं वने ययुः // rm_16.44{44} //

ततः स सौगतो भिक्षुर् मौद्गल्यो यतिर् आत्मवित् / गत्वा राजगृहे तेषां ज्ञातीनां समुपाचरन् // rm_16.45{45} //

तत्र सर्वत्र तेषां तत् ज्ञातीनां भवनेषु स / गत्वा तेषां प्रवृत्तांतं सर्वम् एवं न्यवेदयत् // rm_16.46{46} //

ततः स तत्र सर्वांस् तां ज्ञातीन् आहूय सादरं / तेषां प्रेतगतेर् मुक्तिहेतोर् एवं समब्रवीत् // rm_16.47{ऽ47} //

शृणुत भो महाभाग्य यूयं सर्वे समाहिताः / युष्माकं ज्ञातिवर्गाणां मुक्तिहेतुं प्रवक्ष्यते // rm_16.48{48} //

यतो युष्मत्सगोत्रास् ते मत्सरिणो दुराशयाः / आगृहीतपरिष्कारा दशाकुशलसंचराः // rm_16.49{49} //

नापि दानं प्रदत्तं तैः कस्मै चि क्वापि किं चन / परदत्तान्य् अपि श्रुत्वा दृष्ट्वा वा पर्यभाष्यत // rm_16.50{50} //

अर्हन्तो भिक्षवो वा तैर् याचकाश् च गृहागताः / परिभाष्याभिसंतर्ज्य निष्कासिता गृहाद् वलात् // rm_16.51{51} //

प्रेता इव सदा भिक्षां याचित्वेमे ऽभिभुंजते / इत्य् अर्हतो यती चापि दृष्ट्वैव ते ऽभ्यनिन्दयन् // rm_16.52{52} //

एतत्कर्मविपाकैस् ते प्रेतीभूता वने ऽधुना / क्षुत्पिपासाहता नित्यं विभ्रम्यन्ते ऽभिदुःखिताः // rm_16.53{53} //

तत् तेसां तन् महत्पापमुक्तिहेतोर् इहाधुना / संबुद्धशासने दानं कर्तुम् इछाम्य् अहं खलु // rm_16.54{54} //

मयैतद् दक्षिणादेशास् तन् नाम्ना कारयिष्यते / तदा तत् पापमुक्तास् ते सर्वे यायुर् दिवं ध्रुवं // rm_16.55{55} //

तद् अत्र श्रद्धया यूयं यथाशक्ति मयार्थिताः / संघभोजनसामग्रिं सर्वे प्रदातुम् अर्हय // rm_16.56{56} //

संघभोज्ये प्रवृत्ते ऽत्र सर्वे ते प्रेतिका अपि / द्रष्टुं समागमिष्यन्ति यूयं चागंतुम् अर्हथ // rm_16.57{57} //

इत्य् उक्त्वा प्रार्थिते तेन मौद्गल्येन दयालुना / श्रुत्वा तज् जातयः सर्वे विस्मयां समुपाययुः // rm_16.58{58} //

ततस् ते विस्मिताः सर्वे तत् प्रेतगतिमुक्तये / तत् भोज्यसामग्रीं श्रद्धया दातुम् इच्छिरे // rm_16.59{59} //

के चित् तस्मै सुवर्णानि के चिद् रत्नानि संददुः / के चिद् रोप्यादि धातूंश् च द्रव्यानि विविधानि चा // rm_16.60{60} //

तण्डुलानि ददुः के चिद् ददुर् धान्यानि के चन / के चिद् ददुः कलायांश् च गोधूमांश् च यवान् अपि // rm_16.61{61} //

कुल्माषान् मसुरांश् चापि माषचनकसर्षपान् / मुद्गांश् चापि तथान्यांश् च सर्वान् व्रीहिन् ददुः परे // rm_16.62{62} //

तिलप्रियंगुसिद्धार्थान् भंगाश् च राजिका अपि / मूलशाककदम्वांश् च पत्रपुष्पांकुराणि च // rm_16.63{63} //

शृङ्गवेरातिपक्वानि फलानि विविधानि च / सुरसानि सुपथ्यानि प्रददुश् चापरे मुदा // rm_16.64{64} //

तिक्ताम्ललवणादीनि रसानि विविधानि च / शुन्ठीश् च पिप्पिरीश् चापि मरिचानि ददुर् मुदा // rm_16.65{65} //

हिङ्गुं च जीरकांश् चान्ये विडर्कसैंधवादि च / अन्ये घृतानि तैलानि प्रददुः श्रद्धया मुदा // rm_16.66{66} //

शक्तूंश् च पिष्टकांश् चान्यमोदकांश् च ददुर् मुदा / तथा दधीनि दुग्धानि मधुनि च गुडानि च // rm_16.67{67} //

तथान्ये सर्कराश् चापि प्रददुः श्रद्धया मुदा / तथौषधानि पथ्यानि पाचकानि ददुः परे // rm_16.68{68} //

लाङ्गलीपूगताम्बूलरवंगादीनि संददुः / सर्वपेयानि भोज्यानि विविधान्य् अपि / सर्वे ते ज्ञातयस् तेषां संघभोक्ष्याय संददुः // rm_16.69{69} //

एवं ते सर्ववस्तूनि दत्वा सर्वे प्रमोदिताः / सांजलयः प्रणत्वा तं मौद्गल्यं यतिम् ऊचिरे // rm_16.70{70} //

भदन्तो ऽनुग्रहं कृत्वा संबुद्धप्रमुखं भवान् / सर्वसंघं समभ्यर्च्य भोजयतु प्रतोषयन् // rm_16.71{71} //

वयम् अप्य् आगमिष्यामः प्रवृत्ते संघभोजने / तान् प्रेतान् समुपायातान् सर्वान् द्रष्टुं सबान्धवाः // rm_16.72{72} //

इति तैः प्रार्थितं श्रुत्वा तथेति स प्रबोधयन् / तानि द्रव्यानि सर्वाणि गृहीत्वा स्वाश्रमे ययौ // rm_16.73{73} //

ततः स भिक्षुर् आयुष्मान् विहारे समुपाचरन् / दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा साञ्जलिः समुपाश्रयन् // rm_16.74{73} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा तं मौद्गल्यम् उपस्थितं / प्रहसन् सुप्रसन्नास्यः समामंत्र्यैतद् अब्रवीत् // rm_16.75{74} //

कं चित् ते कुशलं वत्स कुतो ऽत्रासि समागतः / लोकेषु किं प्रवृत्तांतं तन् प्रचक्ष्व महामते // rm_16.76{75} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण स मौद्गल्यायनः सुधीः / भगवन्तं तम् आनत्वा साञ्जलिर् एतद् अब्रवीत् // rm_16.77{76} //

भगवन् कृपया शास्तः सर्वत्र कौशलं मम / राजगृहे पुरे पिंडं याचितुं समुपाचरन् // rm_16.78{77} //

तत्र मार्गे वनोपान्ते पंच प्रेतशतान्य् अपि / दृष्ट्वा मां समुपसृत्य प्रणत्वैतद् वदन्ति वै // rm_16.79{78} //

भदन्त तद् विजानीया यद् वयं प्रेतिका इमे / सर्वे राजगृहे जाता गृहस्थाः पौरिकाः खलु // rm_16.80{79} //

तदा वयं स्वयं नष्टा दशाकुशलचारिणः / एते स्वदैवयोगेन प्रेतीभूताश् चरामहे // rm_16.81{80} //

तद् भवान् कृपयास्माकं प्रेतगतिविमुक्तये / ज्ञातीनाम् अपि सर्वेषां कर्मप्लोतिं निवेद्य हि // rm_16.82{81} //

छन्दकभिक्षणं कृत्वाप्य् अस्मन्नाम्ना ससांघिकं / भगवन्तं समभ्यर्च्य भोजयितुं समर्हति // rm_16.83{82} //

अस्मन्नाम्नाय संबुद्धं ससंघं नमतां भवान् / दक्षिणादेशनाश् चास्मन्नाम्ना देशयतुम् अर्हसि // rm_16.84{83} //

ततो नूनं वयं सर्वे प्रेतगतिविमोचिताः / निर्मुक्तपापकाः शुद्धाः प्राप्नुयाम सुरालयं // rm_16.85{84} //

इत्य् अस्मत्प्रार्थनां कृत्वा कृपयास्मान् समुद्धरन् / बोधिमार्गे प्रतिस्थाप्य पातुम् अर्हति सर्वदा // rm_16.86{85} //

इति तेषां वचः श्रुत्वा तथा राजगृहे गतः / तद् ज्ञातीनां पुरस् तेषां प्रवृत्तांतं निवेद्य च // rm_16.87{86} //

छन्दकभिक्षणं तेभ्यो याचित्वाहम् इहाचरे / तथार्चयितुम् इछामि भगवन्तं ससांघिकं // rm_16.88{87} //

इति मे प्रार्थनां कृत्वा भवां छास्ता जगद्गुरुः / तद् अधिवासनां कृत्वा कृपया तान् समुद्धर // rm_16.89{88} //

इति संप्रार्थितं तेन भगवान् स मुनीश्वरः / तथेति संप्रतिश्रुत्य तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_16.90{89} //

ततो मत्वा स मौद्गल्यो भगवतो ऽधिवासितं / सहसा भोज्यसामग्रीं सपौरैः समसाधयत् // rm_16.91{90} //

ततो ऽन्ये द्युः प्रभातायां सर्वसाधितसिद्धिते / साञ्जलिस् तं मुनीन्द्रं च प्रणत्वैतत् समब्रवीत् // rm_16.92{91} //

भगवन् सर्वसामग्रीं संसाधितं सुसिद्ध्यते / तत् सर्वसांघिकैः सार्द्धं सहसागंतुम् अर्हति // rm_16.93{92} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवां स मुनीश्वरः / भिक्षुं प्राह समाहूय गण्डीम् आकोट्यताम् इति // rm_16.94{93} //

तदादिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा भिक्षुस् तथेति सः / आश्रुत्य सहसादाय गण्डीम् आकोटयत् तदा // rm_16.95{94} //

तद् गण्डीशब्दम् आकर्ण्य सर्वे ते सांघिका अपि / विहारे सहसागत्य भगवन्तं प्रणेमिरे // rm_16.96{95} //

ततः स भगवांस् तत्र स्वासने समुपाविशत् / सर्वे ते सांघिकाश् चापि क्रमात् स्वस्वासने ऽविशन् // rm_16.97{96} //

ततस् तद् ज्ञातयः सर्वे तत्रान्ये पौरिका अपि / तान् प्रेतान् द्रष्टुम् आयाता उपतस्थुः सकौतुकाः // rm_16.98{97} //

तदा ते प्रेतिकाः सर्वे प्रक्षिप्ताः कर्मवायुभिः / बहुलोकान्तरे दुरे यातास् तस्थुर् विमोहिताः // rm_16.99{98} //

तदा स यतिर् आलोक्य सर्वसंघान् समास्थितान् / तद्ज्ञातिबन्धुवर्गांश् च प्रेतान् द्रष्टुं समाचरत् // rm_16.100{99} //

तत्र प्रेतान् अदृष्ट्वा स मौद्गल्यो विस्मिताशयः / किं ते ऽत्र नागता वेति समन्ततो व्यलोकयत् // rm_16.101{100} //

विलोकयन् स सर्वत्र नाद्रक्षीत् तां समंततः / स संदिग्धः पुनस् तत्र सम्यग्दृष्ट्या व्यलोकयत् // rm_16.102{1} //

सर्वत्रापि स तां प्रेतान् अदृष्ट्वा विस्मयान्वितः / सर्वत्र मगधे ऽपश्यत् सम्यग्दृशा समाहितः // rm_16.103{2} //

तत्रापि च स सर्वत्र नैव कं चिद् अपश्यते / ततो ऽतिविस्मितो ऽन्यत्र दिव्यदृशाभ्यलोकयत् // rm_16.104{3} //

अंगवंगकलिंगेषु सौराष्ट्रमगधेषु च / तत्रापि तान् अदृष्ट्वा स नरकेषु समन्ततः / दिव्येन चक्षुषा पश्यन् न च तत्राप्य् अपश्यत // rm_16.105{4} //

ततश् चतुर्महाराजभुवनेषु समन्ततः / स दिव्यचक्षुषा पश्यंस् तत्रापि नाभ्यपश्यत // rm_16.106{5} //

तत्रापि तान् अदृष्ट्वा स मौद्गल्यो विस्मयान्वितः / देवालयेषु सर्वत्र क्रमेण समलोकयत् // rm_16.107{6} //

तत्रापि तां समन्तेषु स मौद्गल्यो ऽतिविस्मितः / तान् अदृष्ट्वातिसंदिग्धो भगवतान्तिके ऽचरत् // rm_16.108{7} //

तत्र स पुरतो गत्वा शास्तारं तं मुनीश्वरं / कृताञ्जलिपुटो नत्वा पप्रछैतत् प्रवृत्तितां // rm_16.109{8} //

भगवन् सर्वलोकेषु पश्यता दिव्यचक्षुसा / मया न दृश्यते कश् चित् ते प्रेताः क्वाधुना गताः // rm_16.110{9} //

तेषां नाम्ना भवत्पूजां कर्त्तुम् एतत् प्रसाधितं / यद् अत्र नागताः केचित् तत् ते प्रेता गताः कुह // rm_16.111{10} //

दृश्यन्ते न मया क्वापि सर्वत्रापि समीक्ष्यते / एको ऽपि नागतो ह्य् अत्र क्व गतास् ते ऽधुना खलु // rm_16.112{11} //

तन् मे चित्तं प्रसंदिग्धं दृष्ट्वा शास्ता भवान् सुदृक् / तेषां गतिं समाख्याय संबोधयितुम् अर्हति // rm_16.113{12} //

इति संप्रार्थिते तेन मौद्गल्येन स सर्ववित् / भगवांस् तं समालोक्य मौद्गल्यम् एतद् अब्रवीत् // rm_16.114{13} //

मौद्गल्य मा कृथा यत्नं खेदम् एवाभिपत्स्यसे / गतास् ते प्रेतिकाः सर्वे सुदूरभुवने ऽधुना // rm_16.115{14} //

सर्वे ते यतिदेवर्षिप्रत्येकसुगतैर् अपि / अदृश्ये विषये याताः प्रेरिताः कर्मवायुभिः // rm_16.116{15} //

यदि सर्वां च तां द्रष्टुं वांछसि त्वम् इहाश्रितः / सर्वांस् तां दर्शयिष्यामि पश्य बुद्धानुभावतां // rm_16.117{16} //

तद् अत्र त्वं समादाय गण्डीम् आकोटय द्रुतं / ओं नमो भगवते अपरिमितायुर्ज्ञानसुविनिश्चिततेजोराजाय तथागतायार्हते सम्यकम्बुद्धाय // तद्यथा //

ओं पुण्ये पुण्ये महापुण्ये अपरिमितपुण्ये अपरिमितपुण्यज्ञानसंभारोपचिते / ओं सर्वसंस्कारपरिशुद्धे धर्मते गगणसमुद्गते स्वभावविशुद्धे महानयपरिवारे स्वाहा / अष्टोत्तरशताक्षर्य्यानयासंलब्धचेतनाः // rm_16.118{17} //

सर्वे ते ऽत्रागमिष्यन्ति गण्डीशब्दाभिनादिताः / इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा स प्रतिबोधितः // rm_16.119{18} //

सहसा तत् सभामध्ये गण्डीम् आकोटयत् तथा / तद् गण्डीशब्दम् आकर्ण्य सर्वे ते प्रेतिका अपि / परिशुद्धाशया द्रष्टुं विहारे समुपाचरन् // rm_16.120{19} //

तत्र सर्वे ऽपि ते प्रेता दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य साञ्जलयः प्रणेमिरे // rm_16.121{20} //

क्रमात् तां सर्वसंघांश् च प्रणत्वा ते प्रमोदिताः / सर्वे ऽप्य् एकान्तम् आश्रित्य पश्यन्त उपतस्थिरे // rm_16.122{21} //

तत्र तद् ज्ञातयः सर्वे पौरिकाश् चापरे ऽपि च / तान् प्रेतान् समुपासीनान् दृष्ट्वा तस्थुः सकौतुकाः // rm_16.123{22} //

एवं सर्वे ऽपि ते प्रेताः स्वस्वज्ञातीन् उपस्थितान् / भात्रादीन् बन्धुवर्गांश् च दृष्ट्वैवम् उपतस्थिरे // rm_16.124{23} //

ततः सो ऽर्हन् महाभिज्ञो मौद्गल्यस् तान् उपस्थितान् / प्रेतान् सर्वान् समालोक्य नत्वाहैवं मुनीश्वरं // rm_16.125{24} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ ते प्रेताः सर्व आगताः / तद् एषां भगवां च्छास्तानुग्रहं कर्त्तुम् अर्हति // rm_16.126{25} //

निवेद्येति स मौद्गल्यः संबुद्धप्रमुखं क्रमात् / सर्वं संघं समभ्यर्च्य भोजयन् समतोषयत् // rm_16.127{26} //

ततः स सर्वसंघं तं दृष्ट्वा संतृप्तिकं मुदा / अपनीयाशु पात्राणि हस्तादीन् समशोधयत् // rm_16.128{27} //

ततः खपुरसूक्ष्मैलाताम्बूलादि रसायनं / दत्वा क्षमार्थनां कृत्वा प्रार्थयत् स मुनीश्वरं // rm_16.129{28} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवां छास्ता ससांघिकः / दक्षिणादेशनाम् एभ्यः प्रेतेभ्यः कर्तुम् अर्हति // rm_16.130{29} //

इति संप्रार्थितं श्रुत्वा सर्वे ते प्रेतिका मुदा / ससंघं तं मुनिं नत्वा सादरम् उपतस्थिरे // rm_16.131{30} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा ससंघस् तान् उपस्थितान् / दक्षिणादेशनां तेभ्यः सर्वेभ्यो विदधे शुभां // rm_16.132{31} //

इतो दानाद् धि यत् पुण्यं तत् प्रेतान् अनुगछतु / उत्तिष्ठन्तः प्रयान्त्य् एते सर्वे प्रेताः सुरालयं // rm_16.133{21} //

इत्य् आदिश्य पुनस् तत्र भगवां स मुनीश्वरः / आर्य्यसत्यं समारभ्यापरिमितायुषस् तदा // rm_16.134{22} // धारण्या गुणमाहात्म्यं सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_16.135{23} // संसारे मानुषे जन्म दुर्लभं भवचारिणां / मानुष्ये लभ्यमाने ऽपि क्षणसंपत् सुदुर्लभा // rm_16.136{24} //

मानुष्ये ऽलभ्यमाने हि जन्तूनां सुखता कुतः / दुःखान्य् एव भवे नित्यं पुण्ये मतिः कथं चरेत् // rm_16.137{25} //

विना पुण्यमतिं जन्तुः सद्धर्मे कथम् आचरेत् / विना सद्धर्मभावेन सद्गतिं कथम् आप्नुयात् // rm_16.138{26} //

प्रेतेषु सर्वदा नित्यं क्षुत्पिपासाविदाहितः / तिर्यक्षु नरकेष्व् एव भ्रमन् दुःखान्य् अवाप्नुयात् // rm_16.139{27} //

तद् अत्र मानुषे जन्मप्राप्तैर् यत्नेन मानवैः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं श्रोतव्यं सद्वृषं मुदा // rm_16.140{28} //

सद्धर्मश्रुतमात्रेण महत्पुण्यम् अवाप्नुयात् / एतत् पुण्यविपाकेन सद्गुरौ सर्वदा भजेत् // rm_16.141{29} //

सद्गुरोर् उपदेशेन सद्धर्मेष्व् एव सदाचरेत् / एतत्पुण्यविपाकेन सद्गतिं सर्वदा व्रजेत् // rm_16.142{30} // तत्र सुखानि संभुक्त्वा संचरेत शुभे सदा // rm_16.143{31} // एतद् धर्मानुभावेन महत्समृद्धिम् आप्नुयात् / महत्समृद्धिसंपत्सु कर्त्तव्यं दानम् अर्थिषु // rm_16.144{32} //

दानेन वर्द्ध्यते लक्ष्मीर् लक्ष्मीमां च्छोभते पुमान् / सद्बुद्धिः सद्गुणाधारो यशोभाग्यसुखान्वितः // rm_16.145{33} //

ततः सौगतधर्माणि श्रुत्वा नित्यं प्रबोधितः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा भजेद् भक्त्या सदादरात् // rm_16.146{34} //

एतत्पुण्यानुभावेन बोधिचित्तं समाप्नुयात् / बोधिचित्ते हि लब्धे हि बोधिसत्वो भवेत् कृती // rm_16.147{35} //

ततः स बोधिचित्तेन दशपारमिताः क्रमात् / परिपूर्य महासत्वस् त्रिविधां बोधिम् आप्नुयात् // rm_16.148{36} //

ततो मारगणां जित्वा परिशुद्धस् त्रिमण्डलः / qsākṣād arhatpadaṃ prāpya nirvṛtipadam āpnuyāt // rm_16.149{37} //

एवं विज्ञाय मर्त्येन कर्त्तव्यं दानम् अर्थिने / दानेन सद्गतिं यायाद् अदाता दुर्गतिं व्रजेत् // rm_16.150{38} //

दुर्गतिषु सदा भुक्त्वा दुःखानि विविधां स / सर्वदा दुःखसंक्लिष्टः पापेष्व् एवारतश् चरेत् // rm_16.151{39} //

एतत्पापविपाकेन दशस्व् अकुशलेष्व् अपि / निरतो ह्य् अविशंकेन संचरेत प्रमादतः // rm_16.152{40} //

ततः सो ह्य् अतिपापिष्ठः सद्धर्मनिन्दकः कुधीः / स्वयं नष्टः परांश् चापि नाशयेन् नास्तिकः शठः // rm_16.153{41} //

ततो ऽतिपापसंक्लिष्टः प्रतिक्षिप्य जिनान् अपि / घोरेषु नरकेष्व् एव गत्वा भ्रमन् सदा वसेत् // rm_16.154{42} //

सदापि नरकेष्व् एवं भ्रमतस् तस्य दुःखिनः / कश्चिन् नैव समुद्धर्तुं शक्नुयात् सौगताद् ऋते // rm_16.155{43} //

यावन् न स्मरते बुद्धं तावत् स नरके वसेत् / यद् एव स्मरते बुद्धं तदा स्याच् छुद्धिताशयः // rm_16.156{44} //

तदा तं कृपया बुद्धो दृष्ट्वा बौद्धेन चक्षुषा / पुण्यकरेण संस्पृष्ट्वा समुद्धरेद् अरं ततः // rm_16.157{45} //

ततस् तं पापिनं बौद्धा धर्माम्बुभिर् विशोध्य च / क्रमेण बोधिमार्गेषु नियोजयेत् प्रबोधयन् // rm_16.158{46} //

ततः स परिशुद्धात्मा संबुद्धशासने रतः / त्रिरत्नशरणं कृत्वा सद्धर्म एव प्राचरेत् // rm_16.159{47} //

ततः सत्वहितार्थे स बोधिचर्यासमुद्यतः / क्रमात् पारमिताः सर्वा पूरयितुं समुद्यमेत् // rm_16.160{48} //

ततः पारमिताः सर्वाः पूरयित्वा समाहितः / बोधिसत्वो महासत्वो बुद्धात्मजो भवेद् अपि // rm_16.161{49} //

ततः क्लेशगणाञ् जित्वा परिशुद्धत्रिमंडलः / त्रिविधां बोधिम् आसाद्य निर्वृतिपदम् आप्नुयात् // rm_16.162{50} //

एवं मत्वा सदा नित्यं त्रिरत्नशरणं गताः / सद्धर्मं समुपाश्रित्य चरध्वं मानवा मुदा // rm_16.163{51} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते ब्राह्मणादयः / सर्वे लोका परिज्ञाय दृष्टसत्यास् तथाचरन् // rm_16.164{52} //

तथा सर्वे ऽपि ते प्रेताः श्रुत्वा तद् धर्मदेशनां / मुदा तं श्रीघनं नत्वा शुद्धात्मानस् ततो ऽचरन् // rm_16.165{53} //

ततस् तद् ज्ञातयः सर्वे दृष्ट्वा श्रुत्वा सकौतुकाः / ससंघं तं मुनिं नत्वा स्वस्वालयं ययुर् मुदा // rm_16.166{54} //

ततः स भगवान् बुद्धः समुत्थाय सषांघिकः / ध्यानालयं समाश्रित्य तस्थौ ध्यानसमाहितः // rm_16.167{55} //

स मौद्गल्यायनश् चापि कृतकृत्यः प्रमोदितः / शास्तारं तं प्रणत्वैवं स्वम् आश्रमं समाश्रयत् // rm_16.168{56} //

तदा सर्वे ऽपि ते प्रेताः संबुद्धे ऽभिप्रसादिताः / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा ततश् च्युता दिवं ययुः // rm_16.169{57} //

तत्रोत्पन्ना हि ते सर्वे महत्सौख्यसमन्विताः / परिशुद्धसुभद्राङ्गा विस्मिता एतद् अब्रुवन् // rm_16.170{58} //

अहो ऽस्माकं महत्सौख्यं किम् एवं जायते ऽधुना / कुतश् च्युताः कुहायामः कर्मणा केन वा वयं // rm_16.171{59} //

अथ बुद्धानुभावेन सर्वे ते प्रेतपूर्वकाः / देवपुत्रा अनुस्मृत्वा प्रबोधिताः समब्रुवन् // rm_16.172{60} //

भवन्तो यद् वयं सर्वे प्रेता बुद्धानुभावतः / मौद्गल्यस्यार्हतो भिक्षोः कृपादृष्टिप्रयत्नतः // rm_16.173{61} //

संबुद्धदर्शनप्राप्तास् त्रिरत्नशरणं गताः / एतत् पुण्यपरिस्पृष्टाः परिशुद्धत्रिकायिकाः // rm_16.174{62} //

ततः प्रेतगतेश् च्युत्वा स्वर्गलोके समागताः / महद्दिव्यसुखान्य् एवम् अत्र लभामहे ऽधुना // rm_16.175{63} //

एतत् सत्यं परिज्ञाय तस्य शास्तुर् जगद्गुरोः / पुनः सर्वे वयं गत्वा सत्कृत्य प्रभजेमहि // rm_16.176{64} //

इति संभाषणं कृत्वा सर्वे ते प्रेतपूर्वकाः / देवपुत्राः शुभाम्भोभिः स्नात्वा दिव्याम्वरावृताः // rm_16.177{65} //

दिव्यसुगंधलिप्ताङ्गा दिव्यालंकारभूषिताः / दिव्यपूजोपचाराणि गृहीत्वा महदुत्सवैः / सर्वं वेणुवनं भाभिर् अवभास्य समन्ततः // rm_16.178{66} //

विहारे समुपासृत्य दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्वा प्रहर्षिता उपाचरन् // rm_16.179{67} //

तत्र दिव्योपचारैस् तैः पूजांगैस् तं मुनीश्वरं / सर्वे ऽपि ते समभ्यर्च्य सत्कृत्य श्रद्धयाभजन् // rm_16.180{68} //

तत्र चैकान्तम् आश्रित्य सद्धर्म्मश्रवणोत्सुकाः / कृताञ्जलिपुटाः सर्वे उपतस्थुः समाहिताः // rm_16.181{69} //

अथ स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् / आर्यसत्यं समारभः सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_16.182{70} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे ते प्रेतपूर्वकाः / देवपुत्राश् च धर्माणां विशेषत्वं प्रलेभिरे // rm_16.183{71} //

ततस् ते मुदिताः सर्वे संबोधिपदवांछिनः / शास्तारं तं पुनर् नत्वा समालोक्यैतद् अब्रुवन् // rm_16.184{72} //

भगवन् यद् वयं सर्वे विमुक्तकर्मबंधनाः / प्रेतलोकात् परिच्युत्वा स्वर्गे याताः स्म सांप्रतं // rm_16.185{73} //

दिव्यसुखानि साम्भुक्त्वा देवैः सह प्रमोदिताः / सद्धर्मगुणम् आकर्ण्य चरामहे सदाधुना // rm_16.186{74} //

तत् कृपालो यतस् तस्य मौद्गल्यस्य महामतेः / कृपदृष्टिप्रसादेन नूनं मन्यामहे वयं // rm_16.187{75} //

तद् भवद्दर्शनं प्राप्य पीत्वा धर्मामृतान्य् अपि / मुदिताः श्रद्धया भक्त्या त्रिरत्नं संभजामहे // rm_16.188{76} //

एतत्पुण्यैः परीताङ्गाः परिशुद्धाशया मुदा / भवतां दर्शनं कर्तुं भूयः प्रायामहे वयं // rm_16.189{77} //

तथा च भवतां शास्तः कृपादृष्टिप्रसादतः / आर्यधर्मामृतं पीत्वा संतुष्टिं न लभामहे // rm_16.190{78} //

तद् वयं भवताम् एवं सर्वदा शरणं गताः / सत्कृत्य समुपासृत्य भक्तुम् इछामहे पुनः // rm_16.191{79} //

तद् भवान् कृपयास्मा कं कृत्वानुग्रहम् आभवं / सद्धर्मं समुपादिश्य सर्वदा त्रातुम् अर्हति // rm_16.192{80} //

भवतां कृपयास्माभि दुःखाब्धिः परिलंघितः / सत्कायदृष्टिशैलं च ज्ञानवज्रेण भिद्यते // rm_16.193{81} //

ज्ञानचक्षुश् च संप्राप्तं दृष्टं मायामयं भवं / आर्यमार्गश् च संप्राप्तः प्राप्ता च निर्वृतिश्रुतिः // rm_16.194{82} //

धन्या इमे वयं सर्वे यद् भवच्छरणं गताः / आर्यधर्मामृतं पीत्वा महानन्दं लभामहे // rm_16.195{83} //

धन्यास् ते पुरुषाः सर्वे ये बुद्धशरणं गताः / सदा धर्मामृतं पीत्वा कारां कुर्वन्ति शासने // rm_16.196{84} //

एवं भवां जगच्छास्ता सर्वसत्वानुकम्पया / सद्धर्मं समुपादिश्य तिष्ठतु सर्वदा सुखं // rm_16.197{85} //

इति प्रभाख्य सर्वे ते देवपुत्राः प्रमोदिताः / तं मुनीन्द्रं प्रणत्वा च सुप्रसन्ना दिवं ययुः // rm_16.198{86} //

तत्र सर्वे ऽपि ते देवास् त्रिरत्नशरणं गताः / प्रभेजिरे सदा स्मृत्वा संबोधिपदवांछिनः // rm_16.199{87} //

ततः प्रातः समुत्थाय भगवान् सो ऽनुमोदितः / तं मौद्गल्यायनं शिष्यं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_16.200{88} //

साधु मौद्गल्य संवृत्तं सफलं ते कृपामते / यत् त्वया प्रकृतं कायं वैयावृत्तं सुशोभितं // rm_16.201{89} //

यन्नाम्ना भिक्षणं कृत्वा बुद्धपूजा कृता त्वया / ते सर्वे देवलोकेषु समुत्पन्नाः प्रतिस्थिताः // rm_16.202{90} //

ते सर्वे ऽद्य निशायां मत्सकाशं समुपगताः / तेषां भद्राशयं दृष्ट्वा सद्धर्मो देशितो मया // rm_16.203{91} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा ते सर्वे ऽपि प्रमोदिताः / दृष्टसत्याः प्रक्रान्ताश् च गछन्ति त्रिदशालये // rm_16.204{92} //

तत्र स्वर्गे ऽपि ते सर्वे त्रिरत्नशरणं गताः / प्रभजन्ति सदा नित्यं संबोधिगुणवांछिनः // rm_16.205{93} //

यन्नाम्ना यत् कृतं कर्म तत् फलं ते प्रभुंजते / एवं लोकहितं कर्तुं कर्त्तव्यं पुण्यसाधनं // rm_16.206{94} //

एवं लोकहितं कृत्वा प्रकुर्वन्ति शुभानि ये / ते पुमांसो महासत्वा बोधिसत्वा जिनात्मजाः // rm_16.207{95} //

एवं विज्ञाय लोकानां हितं कर्तुं समुद्यतः / सद्धर्मसाधनेष्व् एव चरितव्यं समाहितः // rm_16.208{96} //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा सो ऽर्हं महामतिः / सत्यम् इति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः // rm_16.209{97} //

ततः सो ऽर्हन् महाभिज्ञस् तच् छास्त्रादिष्टम् आदरात् / तद् ज्ञातीनां पुरोगत्वा सर्वम् एवं न्यवेदयत् // rm_16.210{98} //

ते ऽपि च ज्ञातयः सर्वे तेनार्हता निवेदितं / श्रुत्वा सत्यम् इति ज्ञात्वा प्रामोद्यं प्रतिलेभिरे // rm_16.211{99} //

ततस् ते ज्ञातयः सर्वे त्रिरत्नशरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं प्रभेजिरे समादरात् // rm_16.212{100} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया नराधिप / लोकप्रबोधनार्थेन तव प्रीत्या प्रकथ्यते // rm_16.213{1} //

एवं विज्ञाय राजेन्द्र प्रेतानां शुभसाधनं / त्रिरत्नभजनं लोकैः कारयितुं त्वम् अर्हसि // rm_16.214{2} //

तथा ते मंगलं नित्यं भवेन् नूनं समंततः / सर्वसत्वहितोद्भुतं महत्पुण्यं हि सत्फलं // rm_16.215{3} //

इति मत्वा महाराज लोकान् सर्वान् प्रबोधयन् / प्रतिष्ठाप्य शुभे धर्मे पालयस्व समाहितः // rm_16.216{4} //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_16.217{5} //

प्रेतावदानं मनुजा इदं ये शृण्वन्ति ये चापि निशामयन्ति / ते सर्व एवं प्रतिलब्धपुण्या भुक्त्वा सुखानि प्रचरन्ति लोके // rm_16.218{6} //

++ इति रत्नाव दानतत्वे प्रेतिकावदानं समाप्तम् ++

xvii kacaṃgalāvadāna अथाशोको महाराजः प्रमोदितः / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवं अभाषत // rm_17.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इच्छामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_17.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् यतिः सुधीः / उपगुप्तो नरेंद्रां तं समलोक्यैवम् आदिशत् // rm_17.3{3} //

साधु शृणु महाराज यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा चाप्य् अनुमोदय // rm_17.4{4} //

पुरैकसमये बुद्धः साक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतः सास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_17.5{5} //

श्रावस्त्या निकटे ऽरण्ये जेताश्रमे शुभालये / विहारे श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुभिश् चैलकैर् अपि // rm_17.6{6} //

भिक्षुणीभिः सुशिलाभिर् उपासिकागणैर् अपि / उपासकैस् तथान्यैश् च त्रिरत्नशरणागतैः // rm_17.7{7} //

बोधिसत्वगणैश् चापि सत्वोद्धरणतत्परैः / विजहार जगल्लोकं धर्मांशुभिः प्रभासयन् // rm_17.8{8} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः / शक्रादयः सुपर्वाणब्रह्मादि लोकपालकाः // rm_17.9{9} //

दैत्या नागाश् च गंधर्वा यक्षकिन्नरराक्षसाः / गरुडा विद्याधराश् चापि सर्वे ते संप्रचेरिरे // rm_17.10{10} //

ततः सर्वे ऽपि ते तत्र पुरस्कृत्य समन्ततः / परिवृत्य ससंघं तम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_17.11{11} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् / आदिमध्यान्तकल्याणं दिदेश धर्मम् उत्तमं // rm_17.12{12} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे ते संप्रमोदिताः / धर्मविशेषम् आज्ञाय प्राभ्यनन्दञ् छूभाशयाः // rm_17.13{13} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र वृद्धारामोदकार्थिनी / कचङ्गलाभिधा कुम्भं धृत्वा कूपान्तिके ऽचरत् // rm_17.14{14} //

तत्र तां भगवान् दृष्ट्वा मत्वा जन्मान्तरप्रसूं / आनंदं समुपामंत्र्य पुर एवम् अभाषत // rm_17.15{15} //

गछानंद त्वम् एतस्यां वृद्धायां प्रार्थयामृतं / भगवांस् तृषितो मातस् तद् अम्बु दीयताम् इति // rm_17.16{16} //

एतद् भगवतादिष्टं श्रुत्वानंदस् तथेति सः / सहसा समुपाश्रित्य तां वृद्धाम् एवम् अब्रवीत् // rm_17.17{17} //

मातर् मे भगवाञ् छास्ता तृषितो ऽयम् इहाधुना / तत् पानीयं प्रदत्वा मे महद्धर्मम् अवाप्नुहि // rm_17.18{18} //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा सा स्थविरा सती / तम् आनन्दं समालोक्य मुदितैवम् अभाषत // rm_17.19{19} //

भदन्त साधु तत्राहम् अमृतपूरितं घटं / स्वयम् एव समानीय दास्यामि व्रजतां भवान् // rm_17.20{20} //

इति तयोदितं श्रुत्वा स आनंदः प्रबोधितः / उपेत्यैवं समाख्याय शास्तुः पुर उपाश्रयत् // rm_17.21{21} //

तदा सा सहसा कृत्वा घटं शुद्धाम्बुपूरितं / स्वयम् एव समादाय तत्राभिसंमुखाचरत् // rm_17.22{22} //

तत्र सा समुपाश्रित्य प्राद्राक्षीत् तं मुनीश्वरं / द्वात्रिंशल्लक्षणाशीतिव्यंजनप्रतिमण्डितं // rm_17.23{23} //

व्यामप्रभाभिभास्वंतं शतसूर्याधिकप्रभं / जंगमम् इव रत्नाभं सौम्यं समन्तभद्रकं // rm_17.24{24} //

सह तद्दर्शणात् तत्र पुत्रस्नेहसमुद्भवाः / स्तनाभ्यां प्रश्रुतास् तस्याः क्षीरधारा निरंतरं // rm_17.25{25} //

ततो धर्मानुभावेन स्मृत्वा पूर्वभवात्मजं / पुत्र पुत्रेति सोक्त्वा तं परिष्वेक्तुम् उपाचरत् // rm_17.26{26} //

तदा ते भिक्षवः सर्वे एवं तां समुपद्रुतां / दृष्ट्वैव सहसोत्थाय प्रधारयितुम् आरभन् // rm_17.27{27} //

तद् दृष्ट्वा भगवां छस्ता सर्वांस् तां सांघिकान् अपि / सहसा समुपामंत्र्य पुनर् एवं समादिशत् // rm_17.28{28} //

मा भिक्षव इमां वृद्धां धारायतात्र मुञ्चत / पंचजन्मशतान्य् एषा माता मे भूयतः पुरा // rm_17.29{29} //

तत्पूर्वजन्ममातेयं पुत्रस्नेहानुभाविनी / समालिंगतुम् ईछन्ती मम गात्रे प्रधावति // rm_17.30{30} //

यद्य् अत्रैषा निवार्य्येते गात्र मे श्लेष्मणाद् अपि / इदानीं रुधिरं ह्य् उष्णं कम्ठाद् अस्याः क्षरेत् क्षणात् // rm_17.31{31} //

कृतज्ञताम् अनुस्मृत्वा दृष्ट्वेमां पुत्रलालसां / कारुण्याद् गात्रसंश्लेषं ददाम्य् अत्रानुकंपया // rm_17.32{32} //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा ते सर्वसांघिकाः / तां शास्तुः पूर्वप्रसूं मत्वा व्यवतस्थुः सविस्मयाः // rm_17.33{33} //

तत्क्षणाद् उर्द्धवाहुः सा समीक्ष्य तं मुनीश्वरं / सहसा संप्रधावित्वा समालिंग्य नमच् चिरं // rm_17.34{34} //

ततश् चिरात् समुत्थाय सा वृद्धा साञ्जलिर् मुदा / श्रीघनं तं समालोक्य पुरस् तस्थौ समाहिता // rm_17.35{35} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तां पुरः समुपास्थितां / आर्य्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_17.36{36} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा स वृद्धापि कचंगला / परिशुद्धाशया भद्रा बोधिचर्या प्रबोधिता // rm_17.37{37} //

सत्कायदृष्टिभूमीध्रं विंशतिशिखरोद्गतं / निर्भिद्य ज्ञानवज्रेण दृष्टसत्यप्रबोधिता // rm_17.38{38} //

संप्राप्य श्रोतआपत्तिफलं साक्षत् कृतोद्यमा / सांजलिस् तं मुनिं नत्वा गाथा इमा अभाषत // rm_17.39{39} //

यत् कर्त्तव्यं स्वपुत्रेण मातुर् दुष्करकारिणा / तत् कृतं भवता मे ऽत्र चित्तं मोक्षपरायणं // rm_17.40{40} //

दुर्गतिभ्यः समुद्धृत्य स्वर्गे मोक्षं च सांप्रतं / स्थापितो ऽहं प्रयत्नेन विशेषसंप्रबोधने // rm_17.41{41} //

तथा मे ऽनुग्रहं कृत्वा संबोधिपदसाधनं / प्रव्रज्यासंवरं दातुम् अर्हति सांप्रतं भवान् // rm_17.42{42} //

भवतां शरणं कृत्वा त्रिरत्नभजनोद्यता / प्रव्रज्यासंवरं धृत्वा चरिष्ये ब्रह्मचारिकां // rm_17.43{43} //

इत्य् अर्थितं तया श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तस्याश् चित्तविशुद्धत्वं मत्वैवं समुपादिशत् // rm_17.44{43!} //

यदि श्रद्धास्ति ते मातः प्रव्रज्यासधने खलु / भर्त्तुर् अनुज्ञां समासाद्य प्रागछ चर संवरं // rm_17.45{44} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा संप्रमोदिता / तथा हीति प्रतिज्ञाय मुनिं नत्वा ततो ऽचरत् // rm_17.46{45} //

तत्र सा सहसा गेहे गत्वा तं स्वामिनं मुदा / कृतांजलिपुटो नत्वा पुरः स्थित्वैवम् अब्रवीत् // rm_17.47{46} //

स्वामि च्छृण्व् अद्भुतं वक्ष्ये यद् अद्याहं जलार्थिनी / घटं धृत्वा वहिर् देशे कूपान्तिकम् उपाचरे // rm_17.48{47} //

तत्र मां समुपायातां दृष्ट्वानन्दो महायतिः / सहसा समुपाश्रित्य भगवते ऽम्बु याचते // rm_17.49{48} //

ततो ऽहं सहसा शुद्धैः पूरयित्वा जलैर् घटं / धृत्वा स्वयं प्रदातुं तत् सभायाम् उपसंचरे // rm_17.50{49} //

तत्र तम् श्रीघनं दृष्ट्वा चित्तं मे स्नेहमोहितं / क्षारधारा स्तनाभ्यां च संप्रश्रुता निरंतरं // rm_17.51{50} //

तत्राहं स्नेहरागांधा स्वात्मजम् इव तं मुनिं / ऊर्द्धवाहुः परिष्वक्तुं प्रधावामि भवान्तरे // rm_17.52{51} //

एवं माम् अभिधावन्तीं दृष्ट्वा ते सांघिका अपि / सर्वे प्रधातुम् इछन्तः प्रधावन्ति समुत्थिताः // rm_17.53{52} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् एवम् उत्थितान् / सहसा समुपामंत्र्य पुर एवं समादिशत् // rm_17.54{53} //

मा इमां सर्वथा यूयं निवारयितुम् अर्हथ / यन् ममेयं पुण्यं च शतजन्मप्रसू किल // rm_17.55{54} //

तद् अत्र मां समालोक्य स्वात्मजस्नेहरागिणी / परिष्वक्तुं समीछन्ती प्रधावतीयम् उन्मुखी // rm_17.56{55} //

यद्य् अत्रेषात्र धार्य्येत पुरतो मे विमूर्छिता / उष्णं रुधिरम् उत्सृज्य मृत्युं यायान् न संशयः // rm_17.57{56} //

एतच् छास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा ते सांघिकास् तथा / प्रबोधिताः प्रणत्वा मां स्वस्वासने समाश्रिताः // rm_17.58{57} //

एवं तेन मुनीन्द्रेण समाख्यातं निशम्य तत् / सर्वं प्रबुध्यमानाहं पुरावृत्तं स्मरामि हि // rm_17.59{58} //

ततो ऽहं विस्मयाक्रांतहृदयात्यभिनंदिता / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतिष्ठामि सादरं // rm_17.60{59} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा माम् एवं समुपस्थितां / आर्यसत्यं समारभ्य समादिशति सद्वृषं // rm_17.61{60} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा मनो मे ऽतिप्रमोदिते / भूयो ऽपि तद् रसास्वादतृषितं पातुम् इछते // rm_17.62{61} //

सर्वे ते सांघिकास् तत्र सद्धर्मामृततृप्तिताः / शुद्धात्मानः सुभद्रांगाः परिशुद्धास् त्रिमंडलाः // rm_17.63{62} //

शुद्धशीलाः शुभाचारा दयाकारुण्यभाविनः / सर्वसत्त्वहिताधानाः संसारलाभनिस्पृहाः // rm_17.64{63} //

समाधिधारणीविद्या घटमानाः समाहिताः / साक्षाद् अर्हत्पदप्राप्ता निर्विकल्पा निरंजनाः // rm_17.65{64} //

संबुद्धशरणं कृत्वा संबोधिसाधनोद्यताः / विहारे समुपासीनाः प्रदृश्यन्ते मया प्रभो // rm_17.66{65} //

तत् सभागं चरिं प्राप्तुं प्रव्रज्याव्रतम् इछ्यते / तद् अत्र कृपया भर्त्तस् तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_17.67{66} //

इति भार्यासमाख्यातं श्रुत्वा सो ऽतिदरिद्रितः / साश्चर्यस्तम्भितस् तस्थौ पश्यंस् ताम् एव निश्चलः // rm_17.68{67} //

ततः स सुचिरं भार्यां ताम् एवम् अभिलोकयन् / वियोगशंकया त्रस्तः शनैर् एवम् अभाषत // rm_17.69{68} //

अरे नारि प्रमूधासि किम् एवं त्वं प्रभाषसे / कथम् एवं त्वयाख्यातं को ऽत्र सत्यं प्रतीष्यति // rm_17.70{69} //

यद् असौ भगवान् बुद्धश् चक्रवर्त्तिनृपात्मजः / सर्वत्रैधातुकाधीशो धर्मराजो विनायकः // rm_17.71{70} //

जगच्छास्ता जगन्नाथः सर्वज्ञः सुगतो जिनः / मुनीन्द्रो मारजिद् अर्हन् षडभिज्ञस् तथागतः // rm_17.72{71} //

बोधिसत्वो महासत्वः समंतभद्ररूपकः / दशबलो महेशाख्यो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः // rm_17.73{72} //

सुब्रह्मामरदैत्यादिलोकानां सर्वदेहिनां / शरण्यो माननीयो हि वन्द्यः पूज्यो भवत्य् अपि // rm_17.74{73} //

त्वम् एवं दुर्भगा नारी दरिद्रतातिदुःखिनी / दासी परवती प्रेष्या कृपणा दुःकृताकृतिः // rm_17.75{74} //

कथम् एवंविधायास् ते गर्भे जातो ऽप्य् असौ महान् / बोधिचित्तं समासाद्य प्राचरद् बोधिचारिकां // rm_17.76{75} //

यतः पुण्यविपाकेन पूर्य पारमिताः क्रमात् / अधुना बोधिम् आसाद्य संबुद्धो ऽयं भवत्य् अपि // rm_17.77{76} //

एतत्पुण्यविभागेन कथं ते ईदृशी गतिः / अद्यापीदृगवस्था हि किं चित् सौख्यं न विद्यते // rm_17.78{77} //

तद् अत्र मा वदैवं च तथोक्त्वा नैव शोभसे / कस् तवैतद् वचः श्रुत्वा सुप्रतीतः प्रमाणयेत् // rm_17.79{78} //

धिक् प्रवादाग्निदग्धाङ्गा महत्कष्टाभिखेदीता / वमित्वा रुधिरं ह्य् उष्णं त्वं नूनं मरणं व्रजेः // rm_17.80{79} //

मिथ्यावादाभिसंकल्पाद् अपि हि नरके व्रजेत् / त्वम् अपि च तथा नूनं नरके न व्रजेः कथं // rm_17.81{80} //

नरकेषु सदा नित्यं दुःखानि विविधानि वै / भुक्त्वातिवेदनाक्रान्ता सुचिरं स्थास्यसे ध्रुवं // rm_17.82{81} //

इति भर्त्त्रोदितं श्रुत्वा सा वृद्धा स्त्री कचंगला / विभिन्नहृदया तस्थौ तन् निराशाभिमोहिता // rm_17.83{82} //

तदा सा सुचिरेणैव संप्राप्य चेतनां ततः / भर्त्तारं तं पुनर् दृष्ट्वा बोधयितुम् अभाषत // rm_17.84{83} //

स्वामिन्न् अत्र प्रसीद त्वं माम् एवं वद सर्वथा / सत्यम् एतन् मया प्रोक्तं न मिथ्येति प्रकल्पय // rm_17.85{84} //

यदि मिथ्यावचः स्यान् मे तेनाहं नरके व्रजे / अथ मे वचनं सत्यम् अत्राहं सद्गतिं व्रजे // rm_17.86{85} //

तेनात्रोभयथाप्य् एव वियोगं नौ भवेत् खलु / सर्वेषाम् अपि जंतूनाम् अवश्यं मरणं भवे // rm_17.87{86} //

किम् एवं जीवितेनापि केवलं दुःखभागिना / यत्र न विद्यते धर्म्मं तत्र किं सुखतापि च // rm_17.88{87} //

धर्मार्थम् एव संसारे जन्मदेहार्थसाधनं / धर्मं विना किम् एतैर् नः केवलं दुःखताप्तये // rm_17.89{88} //

इति मत्वा महान्तो ऽपि श्रीमन्तो ऽपि विचक्षणाः / सर्वान् परिग्रहान् त्यक्त्वा प्रव्रजन्ति जिनाश्रमे // rm_17.90{89} //

तथात्राहं परिज्ञाय संबुद्धशरणं गता / सद्धर्मसाधनं कर्त्तुम् इछामि सांप्रतं प्रभो // rm_17.91{90} //

तत् प्रव्रज्याव्रतानुज्ञां प्रदातुं मे समर्हसि / एतत्पुण्यविभागेन त्वं चापि सद्गतिं व्रजेः // rm_17.92{91} //

यदि न दीयते ऽनुज्ञा प्रव्रज्याव्रतसाधने / अकस्मात् मृत्युनाघ्राते तदा कथं निवारये // rm_17.93{92} //

कियत् कालं च जीवेयं वृद्धाहं जिर्णितेन्द्रिया / इति मत्वात्र मां नैवं निवारयितुम् अर्हसि // rm_17.94{93} //

किं चाहं जरती वृद्धा तत् ते किं स्नेहता मयि / वृद्धया दुर्बलाङ्गात्र कार्ये किं नु प्रयोजनं // rm_17.95{94} //

त्वं चापि जरयाक्रान्तो वृद्धो ऽसि दुर्बलेन्द्रियः / तत् किं ते स्नेहरागेण वृद्धाया मयि सांप्रतं // rm_17.96{95} //

अद्यापि किं सुखाशा नौ जराक्रान्तशरीरयोः / अवश्यं मृत्युर् अत्रावां समाक्रम्य ग्रसिष्यति // rm_17.97{96} //

तदाहं किं करिष्यामि त्वं चापि किं करिष्यसि / शोचित्वेव निषत्स्यामि त्वम् अप्य् एवं निषत्स्यसि // rm_17.98{97} //

अवश्यम् अत्र संसारे भावि भावा फलन्त्य् अपि / कस्यापि भूयते नात्र भावि भावान्यथा क्वचित् // rm_17.99{98} //

स्वकृतकर्म एवात्र गृहीत्वा सर्वजंतवः / याता यान्ति च यास्यंति देहं त्यक्त्वा यमालयं // rm_17.100{99} //

तत्र यमाज्ञया सर्वे स्वकृतकर्मभागिनः / धर्मिणः सद्गतिं याताः पापिनो दुर्गतिं गताः // rm_17.101{100} //

एवं सर्वे इमे सत्वाः स्वदैवफलभोगिनः / ससुखानि च दुःखानि भुक्त्वा भ्रमन्ति सर्वदा // rm_17.102{1} //

एवं स्वामिन् परिज्ञाय सर्वदा सुखवांछिभिः / धर्मम् एवात्र संसारे कर्त्तव्यं यत्नतः सदा // rm_17.103{2} //

धर्मन् तु प्रवरं श्रेष्ठं सौगतसंवरोद्भवं / इति बुद्धैः समाख्यातं त्वयाप्य् एतच् छ्रुतं न किं // rm_17.104{3} //

तस्माद् अहं मुनीन्द्रस्य शासने शरणं गतः / प्रव्रज्यासंवरं धर्त्तुम् इछामि सांप्रतं प्रभो // rm_17.105{4} //

एतत्पुण्यविपाकेन परिशुद्धास् त्रिमण्डलाः / साक्षाद् अर्हत्पदं प्राप्य निर्वृतिपदम् आप्नुयां // rm_17.106{5} //

एतद् धर्मविभागेन त्वं चापि सद्गतिं व्रजेः / इति मत्वा तथा स्वामिंस् तद् अनुज्ञां ददातु मे // rm_17.107{6} //

त्वम् अत्र स्वगृहे स्थित्वा त्रिरत्नशरणं गतः / यावज् जीवं सुखं भुक्त्वा शुभे चर सदादरात् // rm_17.108{7} //

एतत्पुण्यविपाकेन त्वं चाप्य् एवं सुधीर् भवेः / ततस् ते सौगते धर्मे वांछा जायेत चेतसि // rm_17.109{8} //

ततस् त्वं श्रद्धया गत्वा संबुद्धशासने स्वयं / प्रव्रज्यासंवरं प्राप्य साक्षाद् अर्हत्वम् आप्नुयाः // rm_17.110{9} //

इति मत्वा भवान् स्वामिन् सद्धर्मं यदि वाञ्छति / तत् प्रव्रज्याव्रतानुज्ञां मह्यं प्रदातुम् अर्हति // rm_17.111{10} //

इति तयोदितं श्रुत्वा स दरिद्रः प्रबोधितः / तां भार्यां सुचिरं दृष्ट्वा शनैर् एवम् अभाषत // rm_17.112{11} //

हा प्रिये कथम् एव त्वं मां विहातुं समिछसि / किम् अत्राहं वदिष्यामि त्वयैवं प्रतिभाषते // rm_17.113{12} //

यदि ते ऽस्ति मनो धैर्य्यं कृत्वा श्रद्धान्विताश्रया / प्रव्रज संवरं धृत्वा चर सत्यसमाहिता // rm_17.114{13} //

इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा सा वृद्धापि कचंगला / भर्त्तारं तं प्रणत्वैवं ततो ऽचरत् प्रमोदिता // rm_17.115{14} //

ततः सा सहसा गत्वा तत्राश्रमे उपागता / श्रीघनं तं समालोक्य पुरतः समुपाचरत् // rm_17.116{15} //

तत्र तत् पुरतो गत्वा साञ्जलिः सा प्रमोदिता / मुनीन्द्रं तं प्रणत्वैवं प्रव्रज्यां समयाचत // rm_17.117{16} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं व्रजे / तद् भवां कृत्वा कृपया मह्यं प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति // rm_17.118{17} //

तयेति प्रार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / सव्येन पाणिना तस्या वृद्धायाः शिरसि स्पृशन् // rm_17.119{18} //

एहि मतश् चर ब्रह्मचारिकां त्वं समाहिता / इत्य् उक्त्वा तां समागृह्य सांघिके पुनर् अब्रवीत् // rm_17.120{19} //

गछ मात प्रजापत्या गौतम्याः शरणं व्रज / सार्हन्ती भिक्षुणीमाता प्रव्रज्यां ते प्रदास्यति // rm_17.121{20} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सा प्रतिनंदिता / तथेत्य् आश्रुत्य शास्तारं तं प्रणत्वा ततो ऽचरत् // rm_17.122{21} //

तत्र सा समुपासृत्य दृष्ट्वा तां गौतमीं मुदा / उपेत्य सांजलिर् नत्वा प्रव्रज्यां समयाचत // rm_17.123{22} //

मातर् अत्र समायामि भवत्याः शरणं मुदा / तद् भवन्ती जगन्माता प्रव्रज्यां प्रददातु मे // rm_17.124{23} //

तयेति प्रार्थितं श्रुत्वा गौतमी सानुमोदिता / हस्तेन शिरसि स्पृष्ट्वा सांघिकतां समग्रहीत् // rm_17.125{24} //

तत्र साशु प्रजापत्यां प्रव्रजिता यथाविधिः / मुण्डिता खिक्खिरीपात्रहस्ता काखायचीवरा // rm_17.126{25} //

सौम्येन्द्रिया सुभद्रंगा वृद्धापि सा कचंगला / भिक्षुणीगणमध्यस्था शान्तरूपात्यशोभत // rm_17.127{26} //

ततः सा भिक्षुणी शास्तु गौतम्याश् च प्रसादतः / समाधिधारणीविद्याध्ययनाभिसमुद्यता // rm_17.128{27} //

हित्वाविद्यागणं प्राप्तविद्याभिज्ञाविशारदा / प्रतिसंविद्गुणाद्यागु परिशुद्धाकृतिर् वभौ // rm_17.129{30!} //

अथ सा परिविज्ञाय भवचक्रं चलाचलं / विदित्वा संस्कारगतीश् चाभिविघातिनीस् ततः // rm_17.130{31} //

सर्वक्लेशगणां जित्वा परिशुद्धस् त्रिमण्डला / साक्षाद् अर्हत्पदं प्राप्य वभूव ब्रह्मचारिणी // rm_17.131{32} //

तदा सा निर्जितक्लेशा निर्विकल्पा निरंजना / चंदनकल्पसौरभ्या समलोष्ठसुवर्णिका // rm_17.132{33} //

संसारभोगसत्कारनिष्पृहाकाशसन्निभा / सर्वसत्वहिताधाना सर्वसूत्रांतपारगा // rm_17.133{34} //

सदेवासुरलोकानां त्रिधातुकनिवासिनां / वंद्या पूज्याभिमान्या च वभूव सा सुभाषिणी // rm_17.134{35} //

यदा स भगवञ् छास्ता भिक्षुणीनां सुभाषितं / संक्षेपेण समुद्दिश्य ध्यानागारे समाश्रयत् // rm_17.135{36} //

तदा सा भिक्षुणी तत्र कचंगला सुभाषिणी / भिक्षुणीनां सभामध्ये सुत्रान्तं समुपादिशत् // rm_17.136{37} //

तच् छ्रुत्वा भगवांस् तत्र तया सूत्रांतदेशिते / सर्वान्स् तान् सांघिकान् भिक्षून् समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_17.137{38} //

एषो ऽग्रा भिक्षवो माता भिक्षुणीनां ममाश्रमे / सूत्रान्तभागकर्तॄणां यद् उतेयं कचंगला // rm_17.138{39} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे ऽपि सांघिकाः / सविस्मया मुनीन्द्रं तं पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_17.139{40} //

भगवन्न् अनया कर्मं किं प्रकृतं पुराकृतं / इमान् सर्वान् सभासीनान् प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_17.140{41} //

येनेयम् शासने बौद्धे वृद्धा प्रव्रजिताधुना / साक्षाद् अर्हत्वम् आसाद्य भवति ब्रह्मचारिणी // rm_17.141{42} //

किं वानया पुराकर्म कृतं कुत्र कदा कथं / सूत्रान्तभागकर्तॄणां येनाग्रेयं भवत्य् अपि // rm_17.142{43} //

किंचापि प्रकृतं कर्मं पुरानया कदा कथं / येनात्र पश्चिमे गर्भावासे न धारितो भवान् // rm_17.143{44} //

एतत् सर्वैः परिज्ञाय भगवान्न् अस्याः पुराकृतं / इमान् सर्वान् सभासीनान् प्रबोधयितुम् अर्हति // rm_17.144{45} //

इति तैर् भिक्षुभिः सर्वैः प्रार्थिते स मुनीश्वरः / सर्वांस् तान् सांघिकान् दृष्ट्वा समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_17.145{46} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे यद् यत् कृतं पुरानया / तत् तत् सर्वं प्रवक्ष्यामि युष्माकं चित्तबोधने // rm_17.146{47} //

पुरा मे बोधिसत्वस्य बोधिचर्यानुचारिणः / पंचजन्मशतान्य् एषा जनन्य् आसीन् निरंतरं // rm_17.147{48} //

तदा मे ददतो दानम् अन्तरायः कृतो ऽनया / तेनाद्यापि दरिद्रेयं दुर्भगा च भवत्य् अपि // rm_17.148{49} //

प्रव्रज्यायै तदै चैषा वहुधा प्रार्थिता मया / नैवानुज्ञां ददौ मह्यं विघ्नम् एव व्यधाद् धठात् // rm_17.149{50} //

एतत्कर्मविपाकेन वृद्धैषा दुःखिनी सती / प्रव्रज्यासंवरं प्राप्ता चरति मम शासने // rm_17.150{51} //

यदि नैषा तदा दानं विघ्ना ममाकरिष्यति / नैषाधुना दरिद्रात्र भवति हि कदा चन // rm_17.151{52} //

प्रव्रज्यायां च मे विघ्नं यदि नैषाकरिष्यत / अचरिष्यद् व्रतं वाल्ये न तु वृद्धात्र सांप्रतं // rm_17.152{53} //

यन् ममैवं कृतं विघ्नं दाने व्रते तदानया / तेनाधुना दरिद्रैषा वृद्धा व्रतं चरत्य् अपि // rm_17.153{54} //

यत् तदा सुकृतं किं चित् प्रकृतं नानया पुरा / तेनाहं पश्चिमे गर्भावासे ऽधुना न धारितः // rm_17.154{55} //

यत् सा माया महादेवी महापुण्यार्थसाधिनी / तेनाहं पश्चिमे गर्भावासे तयात्र धारितः // rm_17.155{56} //

भूयो ऽप्य् एषा पुरा तत्र वारणस्यां द्विजात्मजाः / क्लेशाग्निपरिदग्धांगा दरिद्रा कृपणाभवत् // rm_17.156{57} //

तदा तत्र मुनीन्द्रस्य काश्यपस्य जगद्गुरोः / शासने शरणं गत्वा प्रव्रजिताचरद् व्रतं // rm_17.157{58} //

तत्र स सर्वशास्त्रार्थकोविदातिविचक्षणा / सर्वसूत्रान्तसद्धर्मं भिक्षुणीनाम् उपादिशत् // rm_17.158{59} //

तदा सा भिक्षुणी तत्र किञ्चित् कार्यार्थरोषिताः / सर्वास् ता भिक्षुणीर् दासीवादेन पर्यभाषत // rm_17.159{60} //

एतत्कर्मविपाकेन सैषाधुनातिदुःखिता / परसेवाकरा दासी भवति दुर्भगाकृतिः // rm_17.160{61} //

यच् चानया तदा तत्र विद्याभ्यासीकृतं मुदा / तेनैषा सहसार्हन्ती भवति ब्रह्मचारिणी // rm_17.161{62} //

यच् चाप्य् एसा तदा तत्र सूत्रान्तं समुपादिशत् / तेन सूत्रान्तवक्तानाम् अग्रा भवति सांप्रतं // rm_17.162{63} //

एवं हि भिक्षवः सर्वे मन्यध्वं कर्मसंभवं / सुखं दुःखं च संसारे भ्रमतां सर्वदेहिनां // rm_17.163{64} //

येनैव यत् कृतं कर्मं तेनैवं भुज्यते फलं / अभुक्तं क्षीयते नैव कर्मं क्वापि कदा चन // rm_17.164{65} //

नाग्निभिर् दह्यते कर्मं क्लिद्यते नोदकैर् अपि / वायुभिः शुष्यते नैव क्षीयते न च भूमिषु // rm_17.165{66} //

अह्यथापि भवेन् नैव विपाके कर्मणः फलं / यद् उप्तं भूतले बीजं तद् एव सूयते फलं // rm_17.166{67} //

अन्यथा न भवेत् क्वापि कृतं कर्मं फलं भवे / शुभस्य कर्मणः पाके शुभतैव सदा भवे // rm_17.167{68} //

कृष्णस्य कृष्णतैव स्या मिश्रितस्यापि मिश्रितं / एवं विज्ञाय कृष्णानि विहाय मिश्रितानि च // rm_17.168{69} //

शुभ एव सदाप्य् अत्र चरितव्यं शुभार्थिभिः / शुभेन सद्गतिं यायात् कृष्णेन दुर्गतिं सदा // rm_17.169{70} //

मिश्रितेन तथोहे च गतीर् यायाद् भवेद् ध्रुवं / इति मत्वात्र संसारे सर्वदा शुभवाञ्छिभिः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरितव्यं शुभे सदा // rm_17.170{71} //

ये भजन्ति सदा बुद्धं न ते गच्छन्ति दुर्गतिं / सर्वदा सद्गतौ भद्रं कृत्वा यान्ति जिनालयं // rm_17.171{72} //

ये शृण्वन्ति सदा धर्म्मं न यान्ति ते ऽपि दुर्गतिं / सर्वदा भद्रसौख्यानि भुक्त्वा यान्ति सुखावतीं // rm_17.172{73} //

दानं ददन्ति ये संघे ते ऽपि न यान्ति दुर्गतिं / सर्वदा शुभसौख्यानि भुक्त्वा यान्ति जिनाश्रयं // rm_17.173{74} //

एवं मत्वात्र संसारे त्रिरत्नं शरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं भजध्वं समुपास्थिताः // rm_17.174{75} //

त्रिरत्नेषु कृतं कर्मं तद्विपाके महत्फलं / अप्रमेयम् असंख्येयं संबोधिपदसाधनं // rm_17.175{76} //

एतत्पुण्यानुभावेन बोधिसत्वाः सदा भवे / सर्वसत्वहितं कृत्वा प्रचरन्ति यथेछया // rm_17.176{77} //

नानारूपधराः सर्वे सत्वार्थसाधनोद्यताः / सद्धर्मं समुपादिश्य पालयन्ति जगत्त्रयं // rm_17.177{78} //

क्रमात् पारमिताः सर्वाः परिपूर्य शुभान्विताः / सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा परिशुद्धास् त्रिमण्डलाः // rm_17.178{79} //

जित्वा मारगणाञ् चापि प्राप्य संबोधिम् उत्तमां / सर्वत्र धर्मसोत्कृत्वा ततो निर्वृतिम् आययुः // rm_17.179{80} //

ये ऽतीता जिनास् ते ऽपि त्रिरत्नभजनोद्यमात् / क्रमाद् बोधिं समासाद्य निर्वृतिपदम् आगताः // rm_17.180{81} //

वर्त्तमाना जिनास् ते ऽपि त्रिरत्नभजनोद्भवैः / पुण्यैर् बोधिं समासाद्य गछेयुर् निर्वृतिं तथा // rm_17.181{82} //

अनागता जिनास् ते ऽपि त्रिरत्नभजनोद्भवैः / पुण्यैर् एवं क्रमाद् बोधिं प्राप्य यास्यन्ति निर्वृतिं // rm_17.182{83} //

अहं चापि तथा नूनं त्रिरत्नभजनोद्यमी / एतत्पुण्यानुभावेन बोधिं प्राप्नोमि सांप्रतं // rm_17.183{84} //

तथाहम् अपि सर्वत्र कृत्वा धर्ममयं जगत् / सर्वान् बोधौ नियोज्यैवं यास्यामि निर्वृतिं ध्रुवं // rm_17.184{85} //

एवं ये ये भजन्त्य् अत्र त्रिरत्नशरणं गताः / ते ते सर्वे ऽपि संबोधिं प्राप्य निर्वृतिम् आययुः // rm_17.185{86} //

इति मत्वात्र संसारे निर्वृतिपदवांछिनः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचरध्वं शुभे सदा // rm_17.186{87} //

तथा कृत्वात्र सद्धर्मंभुक्त्वैव सत्सुखान्य् अपि / क्रमाद् बोधिं समासाद्य निर्वृतिं समवाप्स्यथ // rm_17.187{88} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते जनाः / सांघिकाश् च तथेत्य् उक्त्वा प्राभ्यनंदत् प्रबोधिताः // rm_17.188{89} //

तदा तत्र जनाः सर्वे त्रिरत्नशरणं गताः / सत्कृत्य श्रद्धया नित्यं प्रभेजिरे ऽनुमोदिताः // rm_17.189{90} //

एतत्पुण्यानुभावैस् तु तदा समंततः / सर्वदा मंगलोत्साहं बभुव निरुपद्रवं // rm_17.190{91} //

इति मे गुरुणाख्यातं श्रुतं मया तथोच्यते / श्रुत्वा राजन्स् त्वम् अप्य् एवं त्रिरत्नं भज सर्वदा // rm_17.191{92} //

प्रजाश् चापि तथा धर्मं श्रावयित्वा प्रबोधयन् / त्रिरत्नभजनं नित्यं कारयितुं सदार्हसि // rm_17.192{93} //

तथा ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमात् पारमिता पूर्य बोधिं चापि समाप्स्यसि // rm_17.193{94} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथा हीति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दन् सपार्षदः // rm_17.194{95} //

कचंगलाया अवदानम् एतच् छृण्वन्ति ये श्रावयतीह यश् च / विहाय पापं खलु ते ऽपि सर्वे भुक्त्वा सुखान्य् एव सुगतिं व्रजन्ति // rm_17.195{96} //

++ इति रत्नमालायाम् अवदानतत्वे कचंगलावदानं समाप्तम् ++

xviii dhanikāvadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवं समब्रवीत् // rm_18.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इच्छामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणादिष्टं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_18.2{2} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् सुधीर् यतिः / उपगुप्तो नरेन्द्रं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_18.3{3} //

शृणु राजन् समाधाय यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं संप्रवक्ष्यामि तव पुण्यप्रवृद्धये // rm_18.4{4} //

पुरैकसमये स श्रीशाक्यसिंहो मुनीश्वरः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_18.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं भिक्षुणीभिश् च चैलकैः / उपासकै महाश्राद्धैर् उपासिकागणैर् अपि // rm_18.6{6} //

बोधिसत्वगणैश् चापि महासत्वैः शुभार्थिभिः / सर्वसत्वहितार्थाय बोधिचर्यां प्रकाशिभिः // rm_18.7{7} //

वृजिषु पुरि वैशाल्यां मर्कटाख्यह्रदान्तिके / कूटागारगुहावासे विजहार प्रभासयन् // rm_18.8{8} //

तत् सद्धर्मामृतं पातुं तत्र सर्वे समागताः / ब्रह्मशक्रादिदेवेन्द्रा लोकपाला दिगास्थिताः // rm_18.9{9} //

ग्रहाः सिद्धगणाः साध्या यक्षगंधर्वकिन्नराः / गरुडा नागराजाश् च विद्याधराश् च दानवाः // rm_18.10{10} //

राक्षसाः सगणाश् चैव ऋषयो ब्रह्मचारिणः / ब्रह्मणाः क्षत्रिया भूपा राजानो ऽपि नराधिपाः // rm_18.11{11} //

तथा राजकुमाराश् च वैश्या मंत्रिजना अपि / गृहस्थाः श्रेष्ठिनः पौराः सार्थवाहा महाजनाः // rm_18.12{12} //

वणिजः शिल्पिनश् चापि तथान्ये ऽपि शुभार्थिनः / ग्राम्या जानपदाश् चापि तथा कार्पटिका अपि // rm_18.13{13} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मामृतवांछिनः / सर्वे ते समुपायातास् तत्राद्राक्षुस् तम् ईश्वरं // rm_18.14{14} //

सभामध्यासनासीनं सर्वसंघपुरस्कृतं / श्रीघनं तं समालोक्य सर्वे ते समुपाश्रिताः // rm_18.15{15} //

नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समभ्यर्च्य यथाक्रमं / पुनः साञ्जलयो नत्वा परिवृत्य समंततः / तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_18.16{16} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा तान् सर्वान् समुपस्थितान् / आदिमध्यान्तकल्याणीं बोधिचर्यां समादिशत् // rm_18.17{17} //

तदार्यधर्मम् आकर्ण्य सर्वे लोकाः प्रमोदिताः / तदा ते धर्मवैशेष्यं मत्वा प्रतिननंदिरे // rm_18.18{18} //

तदा तत्र महापूर्य्यां वैशाल्यां पौरिको महान् / गृहस्थो धनिको नाम श्रीमान् सर्वगुणी सुधीः // rm_18.19{19} //

श्राद्धो भद्राशयो दाता शुद्धशीलो विचक्षणः / सर्वसत्वहिताधानाद् आसीत् सत्पुरुषोत्तमः // rm_18.20{20} //

पत्नी धर्मसखी तस्य शीलवत्यभिधाभवत् / तनयश् च वंदान्याख्यः सत्यवत्यभिधा स्नुषा // rm_18.21{21} //

तदा तत्र द्विजा सर्वे भक्तिमन्तो जगद्गुरोः / पूजानिमंत्रणे चक्रुः समयं संमतास् तथा // rm_18.22{22} //

भवन्तो यन् मुनीन्द्रो ऽयम् अत्रास्माकं हितेछया / सद्धर्मं समुपादेष्टुं ससंघः समुपागतः // rm_18.23{23} //

तद् अस्माभिर् मुनीन्द्रो ऽयं पूजनीयं समादरात् / अतो निमंत्रणीयो ऽत्र सर्वैः संभूय नान्यथा // rm_18.24{24} //

एकश् चेत् कुरुते द्रव्यमदाद् अस्य निमंत्रणं / सर्वैर् निर्वासनीयो ऽसौ यतो ऽन्यधर्मविघ्नकृत् // rm_18.25{25} //

तदा स धनिको ऽज्ञात्वा समयं तैस् तथा कृतं / स्वयम् एव मुनीन्द्रं तं पूजयितुं समिछत // rm_18.26{26} //

ततः स धनिकः श्रीमान् दिव्यसंपत्समृद्धिमान् / स्वयं निमंत्रणं कर्त्तुं ससंघस्य मुनेर् ययौ // rm_18.27{27} //

तत्र स समुपासृत्य नत्वा तं श्रीघनं मुदा / ससंघं तत् पुरः स्थित्वा प्रार्थयद् एव सांजलिः // rm_18.28{28} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भगवंतं ससांघिकं / पूजयितुं समिछामि पश्यन् मे ऽनुग्रहं कुरु // rm_18.29{29} //

इति संप्रार्थितं तेन भगवान् स मुनीश्वरः / तथा हीति प्रतिश्रुत्वा तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_18.30{30} //

तदा ते ब्राह्मणाः सर्वे संभूय समुपागताः / भगवतश् चरणौ नत्वा चक्रुर् भोज्यनिमंत्रणं // rm_18.31{31} //

तच् छ्रुत्वा भगवान् प्राह तान् दृष्ट्वा भक्तिमानसान् / पूर्वम् एव ससंघाहम् अनेनोद्य निमंत्रितः // rm_18.32{32} //

एतद् आकर्ण्य सर्वे ते ब्राह्मणा भेदिताशयाः / परं प्रतीक्ष्यमानाश् च शनैः स्वस्वगृहं ययुः // rm_18.33{33} //

ततः स धनिको मत्वा मुनीन्द्रेणाध्युवासितं / मुदितस् तं मुनिं नत्वा सहसा स्वगृहं ययौ // rm_18.34{34} //

तत्र स स्वगृहे गत्वा वांधवेष्टजनैस् सह / तदर्हभोज्यसामग्रीं सहसा समसाध्ययत् // rm_18.35{35} //

ततो भोज्यस्थलं तत्र शोधयित्वा समन्ततः / रत्नध्वजैर् वितानैश् च स पताकैर् अमण्डयत् // rm_18.36{36} //

ततो यथाक्रमं तत्र दिव्यरत्नमयानि च / स्वासनानि समास्तीर्य्य सुगंधीः समधूपयत् // rm_18.37{37} //

ततः स प्रातर् उत्थाय स्नात्वा शुद्धाम्वरावृतः / पूजापाद्यार्घसामग्रीं प्रतिष्ठाप्य प्रमोदितः // rm_18.38{38} //

सवांधवेष्टजनस् तत्र कूटागारे समाचरत् / साञ्जलिस् तं मुनिं नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_18.39{39} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् ससंघो ममावासे विजयितुं समर्हसि // rm_18.40{40} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स ससांघिकः / खिक्खिरीपात्रम् आदाय प्रतस्थे चीवरावृतः // rm_18.41{41} //

तत्र स भगवान् मार्गे कृत्वा भद्रं समन्ततः / प्रभासयन् क्रमेणैवं वैशाल्यां समुपविशत् // rm_18.42{42} //

तथायातं मुनीन्द्रं तं श्रीघनं सांघिकान्वितं / दृष्ट्वा वैशालिकाः लोकाः सर्वे ऽपि समपूजयन् // rm_18.43{43} //

एवम् अभ्यर्च्यमानो ऽभिवंद्यमानो ऽभिनंदितः / भासयन् भद्रतां कृत्वा संघैः सह समाचरत् // rm_18.44{44} //

तत्र तस्य गृहे गत्वा ससंघः स मुनीश्वरः / तद् दत्तं पाद्यम् आदाय स्वासने समुपाश्रयत् // rm_18.45{45} //

ततस् ते सांघिकाश् चापि सर्वे तत्र यथाक्रमं / तद् दत्तं पाद्यम् आदाय स्वस्वासने समाश्रयन् // rm_18.46{46} //

ततः स धनिको दृष्ट्वा ससंघं तं मुनीश्वरं / स्वस्वासने समासीनं पूजाङ्गैः समपूजयत् // rm_18.47{47} //

ततो दिव्योपचारैस् तं भगवन्तं ससांघिकं / सुप्रणीतै रसोपेतैर् भोजनैः समतोषयत् // rm_18.48{48} //

तद्भोज्यं सुरसं भुक्त्वा भगवान् स ससांघिकः / अमृतैर् इव संतुष्टस् तृप्तिं ययौ प्रमोदितः // rm_18.49{49} //

असंघैः तं मुनिं तृप्तं दृष्ट्वा स धनिको मुदा / ततो ऽपनीय पात्राणि तद्धस्तादीन्य् अशोधयत् // rm_18.50{50} //

ततः शुद्धौषधीपूगताम्वूलादि रसायनं / बुद्धप्रमुखसंघेभ्यो मुदितः स स्वयं ददौ // rm_18.51{51} //

ततः स हर्षितो नत्वा तं मुनीन्द्रं ससांघिकं / पुरतः साञ्जलिः स्थित्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_18.52{52} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ भवतां शरणं गतः / भक्त्यैव भजनं कुर्वे तत् क्षमस्वापराधतां // rm_18.53{53} //

सदैवं कृपया दृष्ट्य पश्यन् भवान् ससांघिकः / ममानुग्रहम् आधाय त्रातुम् अर्हति सर्वथा // rm_18.54{54} //

ततः स भगवाञ् छास्ता ससांघिको ऽनुमोदितः / धनिकं तं समालोक्य नंदयन्न् एवम् आदिशत् // rm_18.55{55} //

गृहपते सदा नित्यम् आरोग्यम् अस्तु वो ध्रुवं / बोधिप्रणिधिसिद्धिश् च भूयाद् भद्रं च सर्वदा // rm_18.56{56} //

ततस् तस्य प्रिया भार्या शीलवत्य् अनुमोदिता / साञ्जलिः प्रणतिं कृत्वा प्रार्थयत् तं मुनीश्वरं // rm_18.57{57} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ श्वश् चात्र भवताम् अहं / पूजां कर्तुं समिच्छे तद् अनुग्रहीतुम् अर्हति // rm_18.58{58} //

तयेति प्रार्थिते दृष्ट्वा भगवान् स तद् आशयं / श्रद्धान्वितं प्रतिज्ञाय तुष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_18.59{59} //

ततः स भगवाञ् छास्ता समुत्थाय ससांघिकः / भासयं भद्रतां कृत्वा स्वाश्रमे च समाश्रयत् // rm_18.60{60} //

ततः परदिने प्रातः स्नात्वा शुद्धांवरावृता / साधित्वा सर्वसामग्रीं सा दूतं प्रेषयन् मुनौ // rm_18.61{61} //

स दूतः सहसा गत्वा विहरे तं मुनीश्वरं / ससंघं सांजलिर् नत्वा पुनर् एवं न्यवेदयत् // rm_18.62{62} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् ससंघो भवांस् तत्र सहसागन्तुम् अर्हति // rm_18.63{63} //

ततः स भगवान्न् एवं भद्रं कृत्वा ससांघिकः / धनिकस्य गृहे गत्वा पाद्यं गृह्यासने ऽविशत् // rm_18.64{64} //

तत्रासने समासीनं ससंघं तं मुनीश्वरं / दृष्ट्वा शीलवती साथ यथाविधि समर्चयत् // rm_18.65{65} //

ततश् च सा मुदिता सर्वं संघं बुद्धादिकं तथा / दिव्योपचारसंयुक्तैर् भोजनैः समतोषयत् // rm_18.66{66} //

ततः संतर्प्पितं दृष्ट्वा शोधयित्वा करादिकं / दत्वा ताम्वुरपूगादिं नत्वा सा समुपाश्रयत् // rm_18.67{67} //

ततः स भगवान् तस्मै दत्वाशिषं ससांघिकः / समुत्थाय ततश् चैवं स्वविहारे समाश्रयत् // rm_18.68{68} //

तथा सर्वे तदान्यो ऽपि धनिकस्यात्मजः सुधीः / तत् परेद्यु विहारं तं गत्वा नत्वा न्यमंत्रयत् // rm_18.69{69} //

भगवान्न् अपि तस्यैवं दृष्ट्वा श्रद्धान्वितं मनः / तथेति प्रतिमोदित्वा तूष्णीभूत्वाध्युवास च // rm_18.70{70} //

ततः सस् तं मुनिं नत्वा स्वगृहं सहसागतः / बांधवैः सर्वसामग्रीं मुदितः समसाधयत् // rm_18.71{71} //

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा शुद्धाम्वारावृतः / विहारे समुपासृत्य नत्वैवं मुनिम् अब्रवीत् // rm_18.72{72} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् संघो भवान् गेहे ममागन्तुं समर्हति // rm_18.73{73} //

ततः ससंघ उत्थाय भगवान् स तथाचरत् / तद्गृहे पाद्यम् आदाय तत्रासने समाश्रयत् // rm_18.74{74} //

ततः स मुदितो बुद्धप्रमुक्बं सर्वसांघिकं / समभ्यर्च्य तथा दिव्यभोजनैः समतोषयत् // rm_18.75{75} //

ततो ऽपनीय पात्राणि शोधयित्वा करादिकं / दत्वा पूगादिकं नत्वा पुरतः समुपाश्रयत् // rm_18.76{76} //

पुनः स सांजलिर् नत्वा प्रकृत्वा च क्षमार्थनां / ससंघं तं मुनीन्द्रं तम् संदृष्ट्वैवं समुपाश्रयत् // rm_18.77{77} //

तदा तस्य स्नुषा चापि सत्यवती प्रमोदिता / भगवंतं ससंघं तं प्रणत्वैवं न्यमंत्रयत् // rm_18.78{78} //

भगवान्न् अपि तस्याश् च दृष्ट्व श्रद्धान्वितं मनः / तथेति प्रतिमोदित्वा तुष्णीभूत्वा रधां व्यधात् // rm_18.79{79} //

ततः स भगवांस् तस्मै दत्वाशिषं ससांघिकः / तथा कृत्वा शुभं लोके गत्वाश्रमे समाश्रयत् // rm_18.80{80} //

ततः सापि तथा प्रातः स्नात्वा शुद्धाम्वरावृता / दूतेनापि मुनीन्द्रं तं ससंघं समचोदयत् // rm_18.81{81} //

तथा स भगवांश् चापि ससांघिकः समुत्थितः / प्रचरन् भद्रतां कृत्वा तस्या गेहे समाविशत् // rm_18.82{82} //

तत्र पाद्यार्घम् आदाय भगवान् स ससांघिकः / शुभासने समासीनस् तस्थौ तत्र प्रभासयन् // rm_18.83{83} //

तथास्थितं मुनीन्द्रं तं दृष्ट्वा संप्रमोदिता / यथाविधि समभ्यर्च्य तथा भोज्यैर् अतोषयत् // rm_18.84{84} //

तातस् तं सुगतं तृप्तं ससांघिकं समीक्ष्य सा / तत्रापनीय पात्राणि हस्तादीं पर्यशोधयत् // rm_18.85{85} //

ततः पूगादिकं दत्वा प्रार्थयित्वा क्षमां तथा / ससंघं तं मुनिं नत्वा सा साञ्जलिर् उपाश्रयत् // rm_18.86{86} //

तथा स भगवांस् तस्यै दत्वाशीषं ससांघिकः / ततो विहायसा गत्वा स्वाश्रमे च समाश्रयत् // rm_18.87{87} //

तथा स धनिको भक्त्या भगवन्तं ससांघिकं / दिव्याद्भुतर्द्धिसंभारैः पुनर् एवं न्यमंत्रयत् // rm_18.88{89!} //

तत्पुत्रेण तृतीये ऽह्नि चतुर्थे स्नुषया तथा / ससंघो भगवान्न् एवं दिव्यभोगैर् निमंत्रितः // rm_18.89{90} //

तच् छ्रुत्वा तद् द्विजाः सर्वे वैशालिकाः प्रजा अपि / अलब्धावसराः शास्तुः पूजायां प्रतिचुक्रुशुः // rm_18.90{91} //

ततस् ते संमतं कृत्वा सर्वे विप्राः सपौरिकाः / धनिकाय पुरं क्रुद्धाश् चक्रुर् निकासनोद्यमं // rm_18.91{92} //

एवं तत् समतं ज्ञात्वा भगवान् स मुनीश्वरः / धनिकं तं समाहूय पुर एवम् उपादिशत् // rm_18.92{93} //

साधो गृहपते सर्वे इमे वैशालिका द्विजाः / क्रुद्धास् ते संघभोज्ये ऽत्र ह्य् अलब्धावसरा मम // rm_18.93{94} //

तद् अत्र त्वं क्षमां कृत्वा द्विजान् सर्वान् प्रबोधय / कृत्वात्र विनयं धर्मे प्रसादयितुम् अर्हसि // rm_18.94{95} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स धनिकस् तथा / इत्य् आश्रुत्य द्विजान् सर्वान् समुपेत्यैवम् अब्रवीत् // rm_18.95{96} //

भवन्तो न मया ज्ञातं भवतां कोपकारणं / तद् अत्र मे समाख्यात यद् अर्थे कुप्यते ऽधुना // rm_18.96{97} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सर्वे ते ब्राह्मणा / कोपाग्निपरिदग्धास्या धनिकं तं निनिन्दिरे // rm_18.97{98} //

तत्रैको ब्राह्मणः साधुर् दयालुः सुकृतार्थवित् / धनिकं तं समामंत्र्य बोधयितुं समब्रवीत् // rm_18.98{99} //

साधो गृहपते ऽस्माभिर् यथात्र समतं कृतं / तथा तत् ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वा तत् प्रतिबुध्यतां // rm_18.99{100} //

भवन्तो यन् मुनीन्द्रो ऽयम् अत्रास्माकं हितेछया / सद्धर्मं समुपादेष्टुं ससांघिकः समागतः // rm_18.100{1} //

तद् अस्माभिर् मुनीन्द्रो ऽयं पूजनीयः समादरैः / अतो निमंत्रणीयो ऽत्र सर्वैः संभूय नान्यथा // rm_18.101{2} //

एकश् चेत् कुरुते वित्तमदाद् अस्य निमंत्रणं / सर्वैर् निर्वासनीयो ऽसौ यतो ऽन्यधर्मविघ्नकृत् // rm_18.102{3} //

इत्य् अस्माभिः कृतं साधो समयं सर्वसंमतं / तद् विलंघ्य त्वयैकेन शास्तुः पूजा कृता सदा // rm_18.103{4} //

एतद् धेतो इमे सार्वे ब्राह्मणा रुषितास् तथा / निष्कासयितुम् इछन्ति त्वाम् अन्यधर्मवाधकं // rm_18.104{5} //

किं चापि भगवान् अत्र सर्वदा स्थास्यते न हि / तत् सर्वे भगवत्पूजां कर्तुं वांछन्ति सांप्रतं // rm_18.105{6} //

यच् चायं भगवाञ् छास्ता धर्मराजो मुनीश्वरः / सर्वसत्वहितार्थाय समुत्पन्न इहा ऽधुना // rm_18.106{7} //

तथात्र सर्वसत्वानं हितं कर्तुम् उपाचरन् / सद्धर्मं समुपादिश्य चरत्य् अयं समंततः // rm_18.107{8} //

तथात्रापि हितं कर्तुम् अस्माकं समुपागतः / सद्धर्मं समुपादिश्य विजयते ससांघिकः // rm_18.108{9} //

तद् अत्र सर्वलोकानां त्रिरत्नभजनोत्सवं / दातुम् अर्हसि सर्वेषाम् अपि पुण्यप्रवृद्धये // rm_18.109{10} //

एक एव त्वं एवं तु मा कृथा भजनं सदा / सर्वैः संभूय ते सास्तुः कर्त्तव्यं भजनं सदा // rm_18.110{11} //

इति तेनोदितम् श्रुत्वा धनिकः स विवोधितः / ब्राह्मणं तं समालोक्य प्रणत्वैवम् अभाषत // rm_18.111{12} //

मया न ज्ञायते ह्य् एवं भवद्भिः समयं कृतं / तद् अत्र मे ऽपराधत्वं क्षन्तुम् अर्हन्ति सर्वथा // rm_18.112{13} //

यदि वो विद्यते श्रद्धा त्रिरत्नभजने सदा / कुरुध्वं सर्वदाप्य् अत्र संबुद्धभजनं खलु // rm_18.113{14} //

यदा न विद्यते पूजा संबुद्धे ऽस्मिन् ससांघिके / तदैवाहं करिष्यामि संबुद्धभजनं खलु // rm_18.114{15} //

इति तेन समाख्यातं श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते द्विजाः / सत्यम् इति परिज्ञाय वभूवुस् तत् प्रसादिताः // rm_18.115{16} //

ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे संभूय सह पौरिकैः / भगवतः ससंघस्य निमंत्रितुम् उपासरन् // rm_18.116{17} //

तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे समेत्य सह पौरिकैः / साञ्जलयो मुनीन्द्रं तं नत्वैवं प्रार्थयन् मुदा // rm_18.117{18} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ त्रिमास्यं भवतां सदा / सत्कारं कर्तुम् इछाम त्वदनुज्ञां ददातु नः // rm_18.118{19} //

इति तैः प्रार्थिते सर्वैर् दृष्ट्वा स भगवान् मुनिः / तेषाम् आशयशुद्धत्वं तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_18.119{20} //

ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे भगवताधिवासितं / मत्वा सपौरिका नत्वा तं मुणिं स्वपुरे ऽचरन् // rm_18.120{21} //

तत्र ते पौरिका विप्राः शोधयित्वा समम्टतः / भोज्यक्षत्रे ध्वजैर् उच्चैर् वितानैः पर्यशोभयन् // rm_18.121{22} //

तत्रासनानि प्रज्ञप्य सर्वसामग्रसाधनं / कृत्वा सर्वे ऽपि ते लोका महोत्साहं प्रचक्रिरे // rm_18.122{23} //

ततस् ते ब्राह्मणाः प्रातः स्नात्वा शुद्धाम्वरावृताः / तत्राश्रमे समेत्यैवं नत्वा तं प्रार्थयन् मुनिं // rm_18.123{24} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्त्तते ऽधुना / तत् ससंघो भवांस् तत्र पुरे आगन्तुम् अर्हति // rm_18.124{25} //

ततः स भगवान् बुद्धः ससंघश् चीवरावृतः / खिक्खिरिपात्रम् आदाय संप्रतस्थे प्रभासयन् // rm_18.125{26} //

तत्र मार्गेषु सर्वत्र भगवान् स ससांघिकः / भासयं भद्रतां कृत्वा प्रचरंस् तत्पुरे ऽविशत् // rm_18.126{27} //

तत्र स भगवान् क्षेत्रे सुशोधिते ससांघिकः / तद् दत्तं पाद्यम् आदाय स्वासने समुपाश्रयत् // rm_18.127{28} //

संबुद्धप्रमुखं सर्वं संघं ते समतोषयत् / ततस् तं सुगतं तृप्तं संघं चापि विलोक्यते // rm_18.128{29} //

तत् पात्राण्य् उपनीत्वा तद् धस्तादीकं व्यशोधयत् / ततः स पूगताम्बूरमहौषध्यरसाय नं // rm_18.129{30} //

दत्वा क्षमार्थनं कृत्वा तं ससंघं प्रणेमिरे / ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे पौराश् चापि प्रमोदिताः / तत् सद्धर्मामृतं पातिम् उपातस्थुः समाहिताः // rm_18.130{31} //

तत्र स भगवान् दृष्ट्वा सर्वांस् तान् समुपस्थितान् / आर्य्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_18.131{32} //

ततो भद्राशिषं दत्वा भगवान् सह संघिकैः / भासयं भद्रतां कुर्वन् गत्वा स्वाश्रमम् आश्रयत् // rm_18.132{33} //

एवं वैशालिका लोकास् ते त्रैमास्यं निरंतरं / यथार्हभोजनैः शास्तुः ससंघस्य प्रभेजिरे // rm_18.133{34} //

ततो ऽन्ते धनिकश् चापि पत्नी पुत्रः स्नुषापि च / संबुद्धप्रमुखं संघं दिव्यभोग्यैः समार्चयत् // rm_18.134{35} //

भगवान्न् अपि तथा तेभ्यो दत्वा शुभाशिषं ततः / समुत्थाय ससंघश् च गत्वाश्रमे समाश्रयत् // rm_18.135{36} //

ततः स धनिकः पत्नीपुत्रस्नुषासमन्वितः / दृष्टसत्यः सदा रत्नत्रयसेवारतो ऽभवत् // rm_18.136{37} //

एतत्पुण्यानुभावेन भूयो ऽतिश्रीसमृद्धिमान् / सर्वलोकहितं कृत्वा प्रचचार शुभे सदा // rm_18.137{38} //

तद् दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे भिक्षवः समुपाश्रिताः / भगवन्तं प्रणत्वैवं पप्रछुस् तत् पुराकृतं // rm_18.138{39} //

भगवन् किं पुरानेन धनिकेन वृषं कृतं / कुत्र कथं कदैतन् नः सर्वम् आख्यातुम् अर्हति // rm_18.139{40} //

इति तैर् भिक्षुभिः पृष्टे भगवान् स मुनीश्वरः / सर्वान्स् तां संघिकान् दृष्ट्वा तदैवं समुपादिशत् // rm_18.140{41} //

शृणुत भिक्षवः सर्वे यद् अनेन वृषं कृतं / तत् पत्न्या च पुत्रेण स्नुषया च तद् उच्यते // rm_18.141{42} //

वराणस्याम् अभूत् पूर्वं मालिकः कमलाभिधः / दुर्भिक्षक्षपिते काले परां दुर्गतिम् आगतः // rm_18.142{43} //

पत्नी पत्नविका नाम पुत्रः कुवलियाभिधः / पाटलोख्या स्नुषा चेति वभूवुस् तस्य संमताः // rm_18.143{44} //

तदैकस्मिन् दिने तस्य गृहान्तिके प्रपुष्पिते / उद्याने सायम् आगत्य प्रत्येकबुद्ध आश्रयेत् // rm_18.144{45} //

ते सर्वे एकवस्त्रा हि पर्य्यायेन नृपालये / दत्वा पुष्पाणि प्रायाताः स्वभवने निषीदिरे // rm_18.145{46} //

तदा स च गृहस्थास् ते तत्रोदाने ज्वलत् प्रभां / दृष्ट्वा किं महोज्वालम् उद्याने इति विस्मिताः // rm_18.146{47} //

सहसा ते समुत्थाय तत्रोद्याने निरीक्षितुं / सर्वगताः समीक्षन्तः ददृशुस् तं प्रभासयं // rm_18.147{48} //

तत्र ते समुपाश्रित्य दृष्ट्वा तं ध्यानसंस्थितं / साञ्जलयः प्रणत्वैव मुदिता स्वगृहं ययुः // rm_18.148{49} //

तत्र ते स्वगृहासीनाः प्रातस् तत्पूजनोत्सुकाः / निर्द्धनास् तद् व्यथां प्रापु लूनपक्षाः खगा इव // rm_18.149{50} //

तदा स मालिकस् तस्मै पूजां कर्तुं समुत्सुकः / तद् द्रव्यं स्वगृहे सम्यग् अन्विष्य समलोकयत् // rm_18.150{51} //

तत्र गृहे स सर्वत्र समन्विष्य समंततः / कञ्चि मात्रम् अपि द्रव्यम् अलब्धैवं व्यचिंतयत् // rm_18.151{52} //

अहो मया पुरा पापं प्रकृतं किं यतो ऽधुना / अकिंचन्यो दरिद्रो ऽस्मि किम् अत्र जीवितेन मे // rm_18.152{53} //

यतो न विद्यते द्रव्यं किं चिद् अपि गृहे मम / तत् केन करिष्यामि पूजाम् अस्य महात्मनः // rm_18.153{54} //

अत्रायं स्वयम् आगत्य ममोद्याने समाश्रितः / प्रत्येकबुद्ध आत्मजो ध्यात्वा तिष्ठति भासयन् // rm_18.154{55} //

तद् अस्य सुगतस्यात्र कर्त्तव्या सत्कृतिर् मया / कदायं पुरि रम्यत्र समागछेत् स्वयं पुनः // rm_18.155{56} //

तत् प्रातः शून्यपात्रेण गछेद् इतो ममात्मवित् / तन् ममात्र भवे शून्यम् इव जन्मापि निस्फलं // rm_18.156{57} //

यतो मान्यो ऽभिपूज्यो यं पूज्यते न कथं चन / तत्र किं जायते भद्रं पुण्यं वास्य कथं कुतः // rm_18.157{58} //

पुण्यं विनात्र संसारे किं सारं जन्म निस्फलं / भुक्त्वापि किं सुखान्य् अत्र सुचिरं जीविते ननु // rm_18.158{59} //

पुण्यार्थे जीवितं जन्म तद् अत्र यदि नश्यति / किम् एव जीवितेनापि जन्मना पापसाधिना // rm_18.159{60} //

तन् मृत्युर् मे वरं ह्य् अत्र न मिथ्याचिरजीवितं / अवश्यम् एव संसारे सर्वत्र मरणं ध्रुवं // rm_18.160{61} //

किम् एवं देहपुष्टेन भुक्त्वा दुःखां सर्वदा / तत् केनापि प्रदानेन पूजयेयम् इमं जिनं // rm_18.161{62} //

पुण्येन सद्गतिं यायां पापेन दुर्गतिं सदा / तत् पापं परित्यक्तुं पुण्यं प्राप्तु यतेय हि // rm_18.162{63} //

यद्य् अत्र पूज्यते नायं द्रक्ष्यते च कदा कुह / बुद्धपूजां विना भद्रे पुण्यं च लप्स्यते कुतः // rm_18.163{64} //

यावन् न प्राप्यते पुण्यं तावद् दुर्गतिचारणं / तस्मात् पुण्यं प्रयत्नेन कर्त्तव्यं सुखताप्तये // rm_18.164{65} //

तद् अत्र श्रद्धया किंचिन् मात्रेणापि स्ववस्तुना / सत्कृत्यैनं महाभिज्ञं भजेयं समुपस्थितः // rm_18.165{66} //

इति ध्यात्वा विनिश्चित्य मालिकः संप्रमोदितः / भार्यां पुत्रं स्नुषां चापि समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_18.166{67} //

अये प्रिये स्नुषे पुत्र यूयं शृणुत मद्वचः / यद् अत्र कर्तुम् इछामि तत्र यूयं प्रसादतः // rm_18.167{68} //

यद् अत्रायं महाभिज्ञः स्वयम् एव समागतः / अस्माकं गृहे द्रव्यं किञ्चित् मात्रं न विद्यते // rm_18.168{69} // तत् केनात्र करिष्यामः पूजाम् अस्य महात्मनः // rm_18.169{69!} // यदि न पूज्यते ऽस्माभिः सुगतो ऽयं मुनिर् यतिः / तदा पुण्यं वयं कुत्र लप्स्यामहे कदा कथं // rm_18.170{70} //

पुण्यं विनात्र संसारे निस्फलं जन्म जीवितं / तद् वयं पुण्यतो प्राप्तुं यतेम सर्वथा वयं // rm_18.171{71} //

पुण्येन सद्गतिं प्राप्य पापेन दुर्गतिं सदा / तत् सद्गतिसुखप्राप्त्यै पुण्यं कुर्वीमहि ध्रुवं // rm_18.172{72} //

चतुर्णां विद्यते ऽस्माकम् एकं सर्वस्वम् अम्वरं / अनेनाप्य् एनम् आछाद्य प्रभजमहि सांप्रतं // rm_18.173{73} //

नाद्यराजकुले नग्ना गछामः किं भविष्यति / एतत् मे वचनं श्रुत्वाभ्यनुमोदितुम् अर्हथ // rm_18.174{74} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा पत्नी पुत्रः स्नुषापि ते / सर्वे ऽप्य् अभ्यनुमोदित्वा तथा कुर्व् इति प्रोचिरे // rm_18.175{76!} //

इत्य् एतत् समयं कृत्वा सर्वे ते श्रद्धयान्विताः / गत्वा तेनैकवस्त्रेण तं प्राछाद्य समार्चयन् // rm_18.176{77} //

ततस् ते मुदिताः सर्वे कृताञ्जलिपुटा मुनेः / तस्य पादौ प्रणत्वैवं प्रणिधानं प्रचक्रिरे // rm_18.177{78} //

अनेन वस्त्रदानेन वयं सर्वे शुभाशयाः / भवेयं सद्गतिं याता दिव्यसंपत्तिहानिनः // rm_18.178{79} //

शास्तारं सुगतं बुद्धं समाराध्य सदा भवे / त्रिरत्नभजनं कृत्वा भवेम बोधिचारिणः // rm_18.179{80} //

इति तैर् मुदितैः सर्वैः प्रणिधानं कृतं तथा / विदित्वा स महाविज्ञस् तथास्त्व् इति समादिशत् // rm_18.180{81} //

ततस् तेसां मनोहर्षं कृत्वा स सुगतो मुनिः / तत उड्डीय पक्षीव भासयन् स्वाश्रमे ययौ // rm_18.181{82} //

तद् दृष्ट्वा ते नन्दिताः सर्वे बुद्धधर्मानुशंसिनः / त्रिरत्नस्मरणं कृत्वा प्रचेरिरे सुखं सदा // rm_18.182{83} //

तत्पुण्यप्रणिधानेन धनिको ऽयं स मालिकः / जातो दिव्यप्रभावर्द्धिः पत्नीपुत्रस्नुषान्वितः // rm_18.183{84} //

मनःशुद्धिविधानेन दानेनातिग्लघीयसा / भवन्त्य् अलघ्व्याः संकल्पैः संपदः सत्वशालिनां // rm_18.184{85} //

बुद्धक्षेत्रेषु यत् कर्म सुकृतं दुःकृतं तथा / महत्तरत्वम् आसाद्य फलत्य् एव सदा भवे // rm_18.185{86} //

इति मत्वात्र संसारे कर्त्तव्यं सुकृतं सदा / बौद्धे सत्कृतपुण्येन लभन्ति बोधिसंपदः // rm_18.186{87} //

इति शास्त्रा समादिष्टं श्रुत्वा सर्वे ऽपि सांघिकाः / मेनिरे चित्तवैमल्यमूलं दानफलश्रियं // rm_18.187{88} //

तच् छ्रुत्वा ब्राह्मणास् ते ऽपि तत्पुण्यविस्मिता मुदा / भगवंतं सदा स्मृत्वा प्रभेजिरे ऽनुमोदिताः // rm_18.188{89} //

तथा ते ब्राह्मणाश् चापि सर्वे ऽपि पौरिकास् तथा / तत्पुण्यपरिशुद्धांशा वभुवुः कुशलोद्यताः // rm_18.189{90} //

हेलार्पितं रत्नधनं तृणाग्रं श्रद्धावतीर्णं तृणम् अप्य् अनर्घं / अनेकशोभानुभवं हि चित्तं चित्तं निमित्तं शुभसंभवानां // rm_18.190{91} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / श्रुत्वाप्य् एवं महाराज कर्त्तव्यं सुकृतं सदा // rm_18.191{92} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_18.192{94} //

इति तेनार्हताख्यातं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथा हीति प्रतिज्ञाय प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_18.193{95} //