रत्नमालावदान

एवं प्रोक्त्वा गृहस्थः स श्रद्धया संप्रमोदितः / भिक्ष्वर्थिब्राह्मणेभ्यश् च ददौ दानं यथेप्सितं // rm_13.40{39} //

कुलेष्टदेवताश् चापि समभ्यर्च्य यथाविधि / तच् छुभं प्रार्थयन् नित्यं तस्थौ पुत्रसमुत्सुकः // rm_13.41{40} //

ततः सा भद्रिका नारी पथ्योपचारभोगिनी / असूत समये पुत्रं सुंदरं लक्षणान्वितं // rm_13.42{41} //

ततः स जनकः श्रुत्वा संप्रजातं सुतं मुदा / सहसा समुपास्रित्य ददर्श तं ससुंदरं // rm_13.43{42} //

दर्शनीयं सुभद्राङ्गं प्रासादिकं मनोहरं / दृष्ट्वापि सुचिरं पश्यन्न् एव तस्थाव् अतृप्तितः // rm_13.44{43} //

ततो जातिमहं कृत्वा तस्य पित्रा प्रसादिना / वडिक इति नाम्ना प्रख्यापितो ऽभूत् स दारकः // rm_13.45{45!} //

ततः स वालको ऽष्टाभ्यो धात्रीभ्यः प्रतिपालने / मानयित्वानुसंभाष्य पित्रा समर्पितो ऽभवत् // rm_13.46{46} //

तथा स वडिको वालो ऽष्टाभिर् धात्रीभिर् आदरात् / पाल्यमानः प्रवृद्धो ऽभूत् ह्रदस्थम् इव पंकजं // rm_13.47{47} //

यदा स दारकः पंचवर्षितो ऽभून् मदान्वितः / तदा विद्योपलब्धार्थी लिपिशालाम् उपाविशत् // rm_13.48{48} //

तत्र स सद्गुरुं नत्वा क्रमाल् लिपीन् मुदाग्रहीत् / गुरुभक्तिप्रसादेन लिपिपारं ययौ लघु // rm_13.49{49} //

ततः स गुरुभिः सम्यच् छिष्यमाणः सुबुद्धिमान् / अधीत्य सर्वशास्त्राणि विद्यापारं ययौ लघु // rm_13.50{50} //

तदा तद् वडिकस्यापि पूर्वकर्मविपाकतः / देहे कस्मात् समुत्पन्नो महाव्याधिः पराक्रमत् // rm_13.51{51} //

तदा स व्याधिना तेन पीड्यमानो ऽभिमूर्छितः / असह्यवेदनाक्रान्तो विरुराव दिवानिशं // rm_13.52{52} //

तथा तं व्याधिनाघ्रातम् असह्यवेदनातुरं / क्रन्दन्तं स पिता दृष्ट्वा कृपयैवं व्यचिंतयत् // rm_13.53{53} //

हा मे दैवविरुद्धेन पुत्रो ऽयं व्याधिमूर्छितः / असह्यवेदनाक्रान्तो भोक्तुम् अपि न वाञ्छति // rm_13.54{54} //

अवश्यं मरणं यायात् कथं जीवेद् अभुक्तवान् / मृते पुत्रे मरिष्ये ऽहं स्नेहदुःखं कथं सहे // rm_13.55{55} //

इति चिन्ताव्यथाक्रान्तो भोग्ये ऽपि विरतोत्सवः / तम् एव स्वात्मजं पश्यंस् तस्थौ स्नेहाभिवन्धितः // rm_13.56{56} //

मातापि तं सुतं दृष्ट्वा स्नेहदुःखाग्नितापिता / मृत्युशंका परित्रस्ता रुदन्ती समुपाचरत् // rm_13.57{57} //

तदा तस्य सुहृन्मित्रवांधवाः समुपागताः / सर्वे ते रोगिणं दृष्ट्वा स्नेहार्त्ता एवम् अब्रुवन् // rm_13.58{58} //

किं भो स्वस्थं न ते देहे भोक्तुं किं वा न वाञ्छसि / भुंक्ष्व यथेप्सितं पथ्यं तिष्ठ धैर्यं समाश्रयन् // rm_13.59{59} //

इति प्रोक्ते ऽपि तैः सर्वैः स वडिको ज्वरान्वितः / दृष्ट्वैव तान् मुहुः पश्यन् नैव किञ्चिद् अभाषत // rm_13.60{60} //

ततः सर्वे ऽपि ते दृष्ट्वा तं वडिकं रुजातुरं / मृत्युशंकाविषादिग्धं पितरं तं तथावदन् // rm_13.61{61} //

साधो ऽस्य वर्द्धते रोगस् तद् रोगव्युपाशान्तये / सहसा वैद्यम् आहूय दर्शयस्व समाहितः // rm_13.62{62} //

उपदिष्टं यथा तेन वैद्येन सुधिया तथा / परिचर्य्यां समाधाय कुरूपचारम् आदरात् // rm_13.63{63} //

तथा पथ्योपचारेण सिद्धौषध्यसहैर् अपि / क्रमाद् अस्य शरीरस्थो रोगः शान्तिं व्रजेद् ध्रुवं // rm_13.64{64} //

ततस् ते ऽयं सुतो भद्रः परिपुष्टतनुःकृती / स्वकुलधर्मम् आधाय सुखं जीवेच् छुभे चरन् // rm_13.65{65} //

इति मत्वा महाभाग मा कृथास् तद् विषादनं / धैर्यम् आलम्व्य देवांश् च स्मृत्वा भुक्त्वा सुखं वस // rm_13.66{66} //

इत्य् एवं समुपादिश्य तद् गृहस्थात् समुत्थिताः / सर्वे ते स्नेहदुःखार्त्ताः स्वस्वगेहम् उपाचरत् // rm_13.67{67} //

ततः स गृहभृत् तस्य पुत्रस्य रोगशांतये / सद्वैद्यं समुपाहूय सादरं समदर्शयत् // rm_13.68{68} //

तस्य रोगनिमित्तं स वैद्यो दृष्ट्वा समीक्ष्य च / पथ्यौषध्युपचारेण समाहित उपाचरत् // rm_13.69{69} //

तथापि तस्य तद्रोगः परिवृद्धो दिने दिने / केनापि ह्य् उपचारेण नैव शान्तिम् उपाययौ // rm_13.70{70} //

तद्रोगं वर्द्धितं दृष्ट्वा जनकः स विषादितः / भूतिकं सहसाहूय रोगहेतुम् अपृच्छत // rm_13.71{71} //

ततः स भूतिको दृष्ट्वा तस्य रोगप्रशान्तये / स भूतदेवताभ्यश् च वलिं प्रादाद् यथाविधि // rm_13.72{72} //

तथापि वृंहितो रोगस् तस्य कर्मविपाकतः / किञ्चिद् अपि विशेषेण नैव शान्तिम् उपाययौ // rm_13.73{73} //

ततः स जनको दृष्ट्वा तद् रोगं परिवर्द्धितं / आयुर्विदम् उपामंत्र्य रोगहेतुम् अपृच्छत // rm_13.74{74} //

स अयुर्विदको दृष्ट्वा तस्य ग्रहदशाफलं / कुदशाव्युपशान्त्यर्थं ग्रहपूजाम् उपादिशत् // rm_13.75{75} //

तथा स जनकस् तस्य रोगिणो ग्रहशान्तये / ब्राह्मणं समुपामन्त्र्य ग्रहपूजाम् अकारयत् // rm_13.76{76} //

तथापि तस्य तद्रोगो वर्द्धितो न शमं ययौ / दैवेन समुपाघ्राते तदुपाये न सिद्ध्यते // rm_13.77{77} //

तथा स जनकस् तस्य पुत्रस्य रोगवृद्धितं / दृष्ट्वा निराशया भिन्नचित्तो मूर्च्छाम् उपाययौ // rm_13.78{78} //

तदा सा सुप्रिया भार्या भर्त्तारं तं विमोहितं / दृष्ट्वैव समुपागृह्य समाश्वास्यैवम् अब्रवीत् // rm_13.79{79} //

स्वामिन् धैर्य्यं समालम्ब्य त्यज चित्ते विमोहतां / किम् अस्माकं प्रयत्नेन दैवस्यात्र प्रमाणिके // rm_13.80{80} //

सर्वथा भाविनो भावाः फलंति सर्वजीविनां / यद् अभावि न तद् भावि भावि चेन् न तद् अन्यथा // rm_13.81{81} //

तस्माद् दैवप्रसादाय स्वकुलेशेष्टदेवताः / अनुस्मृत्य समाराध्य याचस्व पुत्रजीवितं // rm_13.82{82} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो ऽनुमोदितः / कुलदेवं समभ्यर्च्य प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_13.83{83} //

प्रसीद मे कुलेश त्वं क्षमस्व ह्य् अपराधतां / तवैव शरणस्थो ऽहं तन् मे पुत्रं प्ररक्षतां // rm_13.84{84} //

एवं तेन गृहस्थेन प्रार्थिते ऽपि दिवानिशं / तस्य रोगो विवृद्धो ऽभून् नैव शाम्यम् उपाक्रमत् // rm_13.85{85} //

तथा ब्रह्मादिदेवांश् च सर्वान् लोकाधिपान् अपि / विहारमण्डपारामक्षेत्रारण्यसमाश्रितान् // rm_13.86{86} //

नदीकूपतडागादिजलाश्रयप्रतिस्थितान् / बलिभोक्तॄन् कलंकस्थान् मार्गशृङ्गाटकाश्रितान् // rm_13.87{87} //

एवम् अन्यत्र सर्वत्र प्रतिस्थितान् समर्चयन् / पुत्रस्यारोग्यकौशल्यं जीवितं स समर्थयन् // rm_13.88{88} //

तथापि तस्य रोगो न शमितो ऽभूत् प्रवर्द्धितः / ततस् तं जनको दृष्ट्वा निराशा मूर्छितो ऽपतत् // rm_13.89{89} //

तदा स वडिको रोगी पितरं तं विमूर्छितं / पृथिव्यां पतितं दृष्ट्वा शनैर् नीचस्वरो ऽवदत् // rm_13.90{90} //

हा हा मे जावते पापं येनायं पतितः पिता / स्नेहदुःखाग्निसंतप्तः पुत्रतो मरणं व्रजेत् // rm_13.91{91} //

हा तातोत्तिष्ठ मां पश्य मा त्यजात्मजं आतुरं / धैर्य्यम् आलम्व्य संधाय रक्ष मां समुपस्थितः // rm_13.92{92} //

इत्य् असौ विलपन् पुत्रः पितरं तं विमूर्छितं / दृष्ट्वा भोजनकेत्य् अश्रु मुञ्चंस् तस्थौ निराश्रितः // rm_13.93{93} //

तदा सा सुप्रिया भार्य्या भर्त्तारं तं विमूर्छितं / दृष्ट्वैव सहसालिंग्य समुत्थाप्यैवम् अब्रवीत् // rm_13.94{94} //

स्वामिन् धैर्यं समालंब्य पश्य मां ते प्रियं सतीं / त्यक्त्वा दैन्यं समाधाय पश्यन् रक्षात्मकं प्रियं // rm_13.95{95} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा स गृहस्थो समुत्थितः / दृष्ट्वा तां सुप्रियां भार्यां पुत्रं चैवम् अभाषत // rm_13.96{96} //

हा दैव किं मया पापं प्रकृतं दारुणं पुरा / येनायं सुकृती पुत्रः त्यक्त्वा मां क्व प्रयास्यति // rm_13.97{97} //

हा हा मे संपदश् चैताः समृद्धाः समुपार्जिताः / को नु भोक्ता भवेद् आसां व्यर्थं नक्ष्यन्ति सर्वशः // rm_13.98{98} //

किम् अत्राहं करिष्यामि यास्यामि शरणं च कं / को नु मां सहसा रक्षेद् दत्वा पुत्रस्य जीवितं // rm_13.99{99} //

किम् अत्रास्य रुजः शान्त्यै करिष्यामि प्रतिक्रियां / न जाने परिमूढो ऽस्मि चेतना मे न विद्यते // rm_13.100{100} //

इति चिन्तापरीतात्मा पुत्रस्नेहविमोहितः / कारुणाकुलचित्तो ऽपि पुनर् एवं व्यचिन्तयत् // rm_13.101{101} //

यद् इमे तीर्थिका विज्ञा भगवन्तो विचक्षणाः / सर्वज्ञाः सद्गुणाधाराः शास्तारो मे हितंकराः // rm_13.102{102} //

तत् तान् सर्वान् समामंत्र्य गृहे भोक्ष्यैः समर्चयन् / इमं पुत्रं पुरः स्थाप्य दर्शयेयं शुभाप्तये // rm_13.103{103} //

तत् सुदृष्टिप्रसादेन नूनम् अस्य भवेच् छुवं / ततो हि क्रमशो रोगाः शाम्येयुः सर्वथा लघु // rm_13.104{104} //

तदायम् आत्मजः पुष्टो न रोगी सुतनुः सुखी / कृती शुभरतो भोगी कुलधर्मे समाचरेत् // rm_13.105{105} //

इति निश्चित्य स श्रेष्ठी तत्र तीर्थ्याश्रमे गतः / तान् सर्वांस् तीर्थिकान् नत्वा प्रार्थयेद् एवम् आदरात् // rm_13.106{106} //

नमो वो ब्रह्मविज्ञेभ्यो भवतां शरणं व्रजे / विज्ञप्यते यद् अर्थं तद् अनुग्रहीतुम् अर्हत // rm_13.107{107} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा तीर्थिकास् ते ऽभिमानिकाः / सर्वे तं समुपामंत्र्य प्रमोदयितुम् अब्रुवन् // rm_13.108{108} //

साधु वद महासाधो यत् ते कार्यं समीहितं / तत् सर्वं सर्वथास्माभिः कृतम् एवं करिष्यते // rm_13.109{109} //

इति तैस् तीर्थिकैः प्रोक्ते स श्रेष्ठी संप्रसादितः / कृताञ्जलिपुटो नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_13.110{110} //

भगवन्तो महाविज्ञा भवन्तो गुरवो मम / तत् सर्वं प्रतिजानीत यद् अर्थं समुपाचरे // rm_13.111{111} //

तथापि चार्थयिष्ये ऽत्र यन् मे कष्टं प्रवर्त्तते / तद् वो विज्ञापनं कर्तुं भवतः शरणं व्रजे // rm_13.112{112} //

यन् मया प्रकृतं पापं तेन मे स्वात्मजाधुना / रोगैः संपीड्यते ऽतीवनिःस्वस्थो मरणं व्रजेत् // rm_13.113{113} //

नानास्वस्तिविधानैर् हि तस्य रोगो न शाम्यति / भिषजां कृतयत्नानि न सिद्ध्यन्ति कथं चन // rm_13.114{114} //

अनेका देवताश् चापि प्राभ्यर्च्य प्रार्थितो मया / तथापि शाम्यते नैव तस्य रोगो विवर्द्धितः // rm_13.115{115} //

यथा यथा रुजाशान्तिस्वस्त्युपायकृतानि हि / तथा तथा न तद्रोगः प्रशाम्यति प्रवर्द्ध्यते // rm_13.116{116} //

किम् उपायं करिष्यामि केन शाम्येत तद्गदः / तद् उपायं प्रदातव्यं येनाशु शाम्यते क्रमात् // rm_13.117{117} //

इति विज्ञापनां कर्तुं भवतां शरणं व्रजे / तन् मे ऽनुकम्पयासु नो रोगशान्तिर् विधीयतां // rm_13.118{118} //

भवन्तो मे ऽनुशास्तारः सर्वज्ञा ब्रह्मचारिणः / तन् मे सुकृपया दृष्ट्या परित्रातुं समर्हत // rm_13.119{119} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा सर्वे ते तीर्थिका अपि / श्रेष्ठिनं तं समामंत्र्य पुनर् एवं समब्रुवन् // rm_13.120{120} //

शृणु साधो यद् अस्माभिर् हितार्थं ते प्रचक्ष्यतां / तत् सत्यं नः परिज्ञाय प्रमाणीक्रियतां किल // rm_13.121{121} //

वयं हि सर्वलोकानां शास्तारो हितसाधकाः / तस्माद् अत्र विषादत्वं मा कृथा धैर्यम् आश्रय // rm_13.122{122} //

अद्यैव सहसा गत्वा वयं दृष्ट्वा तवात्मजं / निःपापं नीरुजं स्वास्थ्यं करिष्यामः सुजीवितं // rm_13.123{123} //

अप्य् एतद् वचनं सत्यं श्रुत्वा दृष्ट्वा प्रमाणय / अन्यथा न भवेत् क्वापि ह्य् अस्माकं ब्रह्मचारिणां // rm_13.124{124} //

इति तैस् तीर्थिकैः प्रोक्तं श्रुत्वा स गृहसत्तमः / तथेति प्रतिहर्षित्वा नत्वा तान् स्वगृहं ययौ // rm_13.125{125} //

तत्र स गृह आसाद्य दासिदासजनैः सह / तदर्हभोज्यपूजाङ्गसामग्रीं समसाधयत् // rm_13.126{126} //

तस्मिन्न् एव क्षणे तत्र सर्वे ते तीर्थिका मुदा / सहसा समुपागत्य स्वस्वासने उपाविशत् // rm_13.127{127} //

तथा तान् समुपासीनान् दृष्ट्वा श्रेष्ठी स मोदितः / पूजाङ्गैः क्रमतो ऽभ्यर्च्य भोजनैः समतोषयत् // rm_13.128{128} //

ततश् च भोजनान्ते स वडिकं तं प्रियात्मजं / रोगिणं समुपाहृत्य तेषां पुरो ऽभ्यदर्शयत् // rm_13.129{129} //

ते सर्वे तीर्थिका दृष्ट्वा वडिकं तं रुजान्वितं / तदामयनिमित्तं च निरीक्ष्यैवम् उपादिशत् // rm_13.130{130} //

अहो ह्य् अस्य महारोगं महापातकसंभवं / तत्पातकविमुक्त्यै तु दातव्यं दानम् आदरात् // rm_13.131{131} //

तद्यथा नवरत्नानि हेमलक्षपलानि च / श्रद्धया ब्रह्मचारिभ्यः संप्रदद्यात् समर्चयन् // rm_13.132{132} //

यद्य् एतद् दीयते दानं त्वया गृहपते तथा / भग्नकुष्माण्डदरिनमहिषीशतदक्षिणा // rm_13.133{133} //

पुरा दत्ता नंदराज्ञा अस्माकं ब्रह्मचारिणां / पादस्फोटामयस् तस्य शांतो ऽभूत् तत्प्रभावतः // rm_13.134{134} //

तथास्य सर्वपापानि विनक्ष्यन्ति न संशयः / ततः सर्वे ऽपि रोगाश् च विनक्ष्यन्ति क्रमाद् द्रुतं // rm_13.135{135} //

ततो रोगैर् विमुक्तो ऽयं कुशली स्वास्थ्यम् आप्नुयात् / ततः पुष्टो विशुद्धाङ्गः सुशीलः सुकृती सुधीः / स्वकुलाचारधर्मिष्ठो वंशांश् चापि समुद्धरेत् // rm_13.136{136} //

इति मत्वा त्वया साधो दातव्यं दानम् आदरात् / अन्यथा न भवेत् स्वस्ति तवास्य नंदनस्य च // rm_13.137{167} //

इति तैर् गदितं श्रुत्वा स श्रेष्ठी परिबोधितः / तस्यात्मजस्य त्राणार्थं तथा दातुम् उदाचरत् // rm_13.138{[138]} //

ततः स पुनर् अभ्यर्च्य तान् सर्वान्स् तीर्थिकान् पतीन् / प्रददौ नवरत्नानि स्वर्णलक्षपलानि च // rm_13.139{139} //

ततस् ते तीर्थिकाः सर्वे दृष्ट्वा तानि प्रमोदिताः / सर्वान्य् अपि प्रतिगृह्य तथाशीर्वचनं ददुः // rm_13.140{140} //

स्वस्त्य् अस्तु ते सदा साधो कल्याणम् अस्तु सर्वथा / नीरोगी सुचिरं जीव्या जयो ऽस्तु ते समन्ततः // rm_13.141{141} //

एतद् एव समादिश्य सर्वे ते तीर्थिकास् ततः / तानि सर्वाणि वस्तूनि प्रतिगृह्याश्रमं ययुः // rm_13.142{142} //

तथापि तस्य रोगा न शमिता वर्द्धिताः क्रमात् / स्वदैवफलभोग्यानि भोक्तव्यानि हि सर्वथा // rm_13.143{143} //

ततस् तज् जनको दृष्ट्वा स्वात्मजं तं रुजातुरं / निराशामूर्छितो भूमौ निपतं व्यलपत् तथा // rm_13.144{144} //

हा दैव किं मया पापं दारुणं प्रकृतं पुरा / यतो ऽयं स्वात्मजः पुत्रः पुरो मे मरणं व्रजेत् // rm_13.145{145} //

कृतान्य् उपाययत्नानि दानानि विविधानि च / सर्वाण्य् एतानि मत्पापैर् निस्फलानि भवन्ति हि // rm_13.146{146} //

किं मयात्रापि कर्त्तव्यं को ऽत्र मे हितम् आदिशेत् / सर्वथाहं विनष्टो ऽस्मि को ऽपि त्राता न विद्यते // rm_13.147{147} //

कस्यात्र शरणं यास्ये को नो रक्षेद् दयादृशा / सर्वे वयं विनष्टास्म हा दैव शरणं व्रजे // rm_13.148{148} //

इत्य् एवं विलपंतं तं जनकं वडिको ऽपि सः / दृष्ट्वा शनैः समाहूय पुर एवम् अभाषत // rm_13.149{149} //

भो तात किं त्वयात्रापि कर्त्तव्यं हि मयापि च / सर्वेषाम् अपि जन्तूनां दैवगतिः प्रमाणिका // rm_13.150{150} //

इति मत्वा विषादत्वं हृदये मा कृथास् त्यज / संबुद्धशरणं कृत्वा भज नित्यम् अनुस्मरन् // rm_13.151{151} //

बुद्ध एव जगच्छास्ता त्राता लोकहितंकरः / दुर्गतितारको नाथो भर्त्ता सद्गतिनायकः // rm_13.152{152} //

तद् एवं सुगतं स्मृत्वा सद्धर्मं समुपाश्रयन् / संघानां भजनं कृत्वा चिनु पुण्यं समाहितः // rm_13.153{153} //

त्रिरत्ने साधितं पुण्यं न क्षिणुयात् कदा चन / यदि दैवाद् विपत्तिः स्यात् पुण्यं तु लभते वरं // rm_13.154{154} //

पुण्येन रक्ष्यते लोकः पुण्येन सद्गतिं व्रजेत् / तस्मात् पुण्यं महारत्नं चिनु धैर्यं समाश्रयन् // rm_13.155{155} //

अवश्यमरणे लोके किं विषादेन सिद्ध्यते / इति मत्वापि तं बुद्धं स्मृत्वा भज समाहितः // rm_13.156{156} //

तथाहं वा तम् एवात्र संबुद्धं शरणं व्रजन् / संस्मृत्वा भजनं कुर्वन् व्रजेय मरणं ध्रुवं // rm_13.157{157} //

यदि तस्य जिनेन्द्रस्य कृपास्ति मयि पापिनि / तत्कृपादृक्प्रसादेन जीवेय नीरुजः पुनः // rm_13.158{158} //

यदि दैवबलेनाहं मृते तत्स्मृतिपुण्यतः / सर्वथा दुर्गतिं त्यक्त्वा सद्गतिं पुनर् आप्नुयां // rm_13.159{159} //

एवं ज्ञात्वा त्वया तात मा क्रियतां विषादता / संसारे ऽवश्यं मर्त्तव्यं सर्वेषाम् अपि जन्मिनां // rm_13.160{160} //

इत्य् उक्त्वा स रुजार्त्तो ऽपि वडिको धैर्य्यम् आश्रयन् / संबुद्धं शरणं कृत्वा स्मृत्वा तस्थौ समाहितः // rm_13.161{161} //

तथा स गृहभृच् छ्रेष्ठी श्रुत्वैतद् आत्मजोदितं / सत्यम् एतत् परिज्ञाय बुद्धं स्मृत्वा तथावदत् // rm_13.162{162} //

नमो बुद्धाय धर्माय संघाय च सदा स्मरे / अद्यारभ्य सदा नित्यं भवतां शरणं व्रजे // rm_13.163{163} //

यदि वो ऽस्ति कृपा लोके रक्षन्तु नः सुदुःखिनः / सर्वथा कृपया दृष्ट्या दृष्ट्वाशु त्रातुम् अर्हति // rm_13.164{164} //

यथान्ये त्रिभवे लोका भवद्भिः प्रतिपालिताः / तथास्मान् कृपया दृष्ट्वा त्रातुम् अर्हति सर्वथा // rm_13.165{165} //

रक्षतु भगवन् नाथ जीवयेयं ममात्मजं / कृपयानुग्रहं कृत्वा पुत्ररत्नं प्रयच्छ मे // rm_13.166{166} //

यदि जीवेद् अयं पुत्रो भवद्दृष्टिप्रसादतः / भवतां शरणे स्थित्वा चरतु व्रतम् आदरात् // rm_13.167{167} //

इत्य् एवं स्मरणं कृत्वा संबुद्धशरणं व्रजन् / स श्रेष्ठी तं सुतं दृष्ट्वा तस्थौ मोहविनोदितः // rm_13.168{168} //

तस्मिन्न् एव क्षणे लोकां त्रातुं स भगवान् मुनिः / संपश्यन् कृपया दृष्ट्या प्राद्राक्षीत् तान् सदुःखिनः // rm_13.169{169} //

तथा तान् दुःखिनो दृष्ट्वा भगवान् स जिनेश्वरः / सहसा तान् परित्रातुं बुद्धरस्मिं व्यमुञ्चत // rm_13.170{170} //

ताभिः कनकवर्णाभिः संबुद्धरश्मिभिस् तदा / समन्तात् समतिक्रम्य तद् गृहम् अवभासितं // rm_13.171{171} //

ततो मैत्र्यंशवश् चापि तेन भगवता पुनः / समुत्षृष्टास् तनौ तस्य पर्यस्पृशन् प्रसादिताः // rm_13.172{172} //

ततस् तस्य तनुस् तैः संस्पृष्टमात्रे समंततः / प्रह्लादिता सुखप्राप्ता स्वास्थ्यतां समुपाययौ // rm_13.173{173} //

ततः स वडिकः स्वास्थ्यं प्राप्य निर्मलमानसः / विस्मितः पितरं पश्यन् समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_13.174{174} //

अहो बुद्धस्य माहात्म्यम् अहो धर्मानुभावता / अहो संघप्रभावत्वं पश्य तात मुनेः प्रभां // rm_13.175{175} //

यस्यानुस्मृतिमात्रेण कृपा लोके प्रसार्यते / धन्यो ऽयं भगवान् बुद्धो जयत्व् एवं सदा स्थितः // rm_13.176{176} //

यस्य दयानुभावेन जीवेम नीरुजः सुखी / पापैश् चापि विमुक्तो ऽहम् इति सत्यं प्रमन्यते // rm_13.177{177} //

तस्मात् तम् एव शास्तारं संबुद्धं शरणं व्रजे / यावद्भवम् अनुस्मृत्वा भजेय समुपाश्रितः // rm_13.178{178} //

एवं बुद्धगुणान् स्मृत्वा वडिकः स प्रमोदितः / कृताञ्जलिः स्मरन् भूयः प्रणत्वैवम् अयाचत // rm_13.179{179} //

नमस् ते भगवन् नाथ भवतां शरणं व्रजे / यावद्भवं त्रिरत्नानां भवेयं सेवकः सदा // rm_13.180{180} //

इत्य् एवं सुगतं स्मृत्वा वडिकः सो ऽभिबोधितः / भूयो भूयः स्मरन् नत्वा तस्थौ स्वास्थ्यत्वम् आगतः // rm_13.181{181} //

तदा स भगवान् बुद्धो दृष्ट्वा तं शुद्धमानसं / सद्धर्मं समुपादेष्टुं तद् द्वारे समुपासरत् // rm_13.182{182} //

तद्द्वारसमुपासीनं तं मुनीन्द्रं रविप्रभं / दृष्ट्वैव विस्मितो द्वास्थः सहसा गृहम् आविशत् // rm_13.183{183} //

तत्र गृहपतिं दृष्ट्वा वडिकं तं च सादरं / पुरतः समुपेत्यैव व्यज्ञापयत् ससत्वरः // rm_13.184{184} //

गृहपते मुनीन्द्रो ऽत्र गृहद्वार उपस्थितः / तद् अत्र सहसोपेत्य समामंत्र्य प्रवेशय // rm_13.185{185} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा वडिकः स प्रसादितः / उत्थितः सहसोपेत्य तं मुनीन्द्रं मुदानमत् // rm_13.186{186} //

नत्वा तं सुगतं गेहे प्रज्ञप्य स्वासनं मुदा / विज्ञप्य समुपामंत्र्य प्रवेशयंस् तथार्थयन् // rm_13.187{167!} //

स्वागतं भगवन् वांछे भवतां शरणं मुने / प्रविशतु जगन्नाथ विजयस्वासने शुभे // rm_13.188{168} //

इति तेनोदिते बुद्धो भगवान् स समाविशन् / स्वासने समुपासीनो वडिकं तं तथावदत् // rm_13.189{1691} //

किं ते वडिक दुःखत्वं वाधकश् च कथं वद / इति भगवता पृष्टो वडिकः स तथावदत् // rm_13.190{190} //

कायिकं जायते दुःखं चेतसिकं च मे मुने / तद् भवान् कृपया दृष्ट्या शमयेत् तत् प्रबाधनं // rm_13.191{191} //

इति तद् विज्ञापितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तच्चित्तदुःखशान्त्यर्थं मैत्रीधर्मम् उपादिशत् // rm_13.192{192} //

वडिकात्र सदा लोके मैत्रचित्तं समाचर / अनेन ते मनोदाहं प्रशाम्येत सदापि हि // rm_13.193{193} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रः स पुनर् एवं व्यचिंतयत् / वतेन्द्रक्षीरिकां नाम महौषधां समानयेत् // rm_13.194{194} //

इति चित्तमतं शास्तुः परिज्ञाय सुराधिपः / आदाय क्षीरिकां नाम महौषधीम् उपानयत् // rm_13.195{195} //

तत्र सो सुरराजस् तं भगवन्तं प्रणम्य तां / महौषधीम् उपस्थाप्य पुर एवं समब्रवीत् // rm_13.196{196} //

भगवन् प्रतिगृह्णातु दिव्यौषधीम् इमां भवान् / अनयात्र यथाकार्यं साधयतु सुखाप्तये // rm_13.197{197} //

इत्य् उक्ते तेन शक्रेण दृष्ट्वा तां भगवान् मुनिः / गृहीत्वा वडिकायैवं प्रदत्वा चैवम् आदिशत् // rm_13.198{198} //

गृहाण वडिकेमां ते कायिकदुःखशामिनीं / अनया ते शरीरे संस्क्रियताम् उपचारणैः // rm_13.199{199} //

इत्य् आदिष्टे मुनीन्द्रेण वडिकः सो ऽनुमोदितः / तथेति तां समादाय यथादिष्टम् उपाचरत् // rm_13.200{200} //

ततस् तस्य तनू रोगैर् विमुक्ता परिपुष्टिता / क्रमेण शाम्यसौन्दर्यं प्राप्याभिपर्यशोभत // rm_13.201{201} //

ततः शास्त्रा यथादिष्टं वडिकेन तथा हृदि / मैत्री प्रभाविता लोके स्वात्मजे सुप्रिये यथा // rm_13.202{202} //

तदा तस्य महद्दुःखं चेतसिकं शशाम तत् / महामैत्र्या परिषिक्ते हृदये ऽग्निर् इवाम्बुभिः // rm_13.203{103!} //

ततः स वडिकः स्वस्थः परिशुद्धेन्द्रियः सुधीः / भगवन्तं तम् आनम्य प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_13.204{104} //

वन्दे ऽहं भवतां पादौ सर्वदा शरणं व्रजे / तथा च सर्वदा नाथ कृपया त्रातुम् अर्हति // rm_13.205{105} //

यद्य् एवं भवतां शास्तः कृपादृष्टिर् न विद्यते / मृतो ऽहं नरके ऽद्यापि गतो दुःखान्य् अवाप्नुयां // rm_13.206{106} //

यद् एवं स्वस्थितो जीवे तत् ते कृपाम्बुभावतः / तथा मे ऽनुग्रहं कर्तुं नित्यम् अर्हति सर्वदा // rm_13.207{107} //

इत्य् एवं प्रार्थनां कृत्वा भूयः स वडिको मुदा / साञ्जलिः प्रणतिं कृत्वा पश्यंस् तस्थौ मुनीश्वरं // rm_13.208{108} //

तथा तज्जनकः श्रेष्ठी सदारः संप्रमोदितः / त्रिरत्ने शरणं कृत्वा संबुद्धं तं समर्चयत् // rm_13.209{109} //

ततः स गृहभृच् छ्रेष्ठी दृष्ट्वा तं सुगतं मुदा / कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_13.210{210} //

वन्दे ते चरणौ शास्तः सर्वदा शरणं व्रजे / एवं नो ऽनुग्रहं कर्तुंम् अर्हति कृपया सदा // rm_13.211{211} //

ततः स भगवान् बुद्धस् तथास्त्व् इति समादिशत् / ऋद्ध्याकाशं समुत्प्लुत्य स्वम् आश्रमम् उपाययौ // rm_13.212{212} //

तत्र स भगवान् प्राप्तः सभामध्ये समाश्रितः / एतद् वृष्टि समाख्याय तस्थौ धर्मं समादिशत् // rm_13.213{213} //

तदा स वडिको भूयो बुद्धगुणान् अनुस्मरन् / स संघं सुगतं भोज्यैः पूजयितुं समैछत // rm_13.214{214} //

तदा स नृपते राज्ञः प्रसेनजित आनतः / एतत् सर्वं प्रवृत्तांतं निवेद्यैवम् अभाषत // rm_13.215{215} //

राजन्न् अहं महारोगी त्रिरत्नशरणं व्रजे / तत् त्रिरत्नकृपादृष्टेर् जीवे रोगैर् विमोचितः // rm_13.216{216} //

तन् मया स मुनीन्द्रो ऽपि सर्वसंघैः सहाधुना / समामंत्र्य गृहे भोज्यैः पूजयितुं समिच्छ्यते // rm_13.217{217} //

तन् मे ऽनुग्रहणं कृत्वा लोकानां पुण्यवृद्धये / तदधिवासनां कृत्वा समनुज्ञापय प्रभो // rm_13.218{218} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा स राजाभ्यनुमोदितः / वडिकं तैः समालोक्य प्रशंस्यैव समादिशत् // rm_13.219{219} //

वडिक त्वं महासाधुस् तद् बुद्धशरणं गतः / तथानुश्रद्धया नित्यं भज रत्नत्रयं सदा // rm_13.220{220} //

इति राज्ञाभ्यनुज्ञातं श्रुत्वा स वडिको मुदा / नृपतिं तं प्रणत्वैवं स्वगृहं समुपाययौ // rm_13.221{221} //

तत्र गृहे समासाद्य कृत्वानुमतं पितुः / शास्तु निमंत्रणां कर्तुं विहारे समुदाचरन् // rm_13.222{222} //

तत्र स समुपाविष्टो दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा / कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_13.223{223} //

भगवंस् तद् विजानीयाद् यदर्थं समुपाव्रजे / तथाप्य् अत्र भवदग्रे प्रार्थये ऽनुग्रहं कुरु // rm_13.224{224} //

यद् अहं रोगनिर्मुक्तः पुन जन्म इवाप्तवान् / तद् भवतां कृपादृष्टेः प्रसादाद् इतिन् मन्यते // rm_13.225{225} //

तद् अहं भवतां सर्वसंघानां भोजनैर् गृहे / पूजयितुं समिछे तद् अनुग्रहीतुम् अर्हति // rm_13.226{226} //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा स भगवान् मुनिः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_13.227{227} //

ततः स वडिको मत्वा भगवताधिवासितं / मुदा तस्य मुनेः पादौ नत्वाशु स्वगृहं ययौ // rm_13.228{228} //

तत्र स सहसा गेहे वन्धुमित्रजनैः सह / संघार्हभोज्यपूजाङ्गं सामग्रीं समसाधयत् // rm_13.229{229} //

ततः स सर्वसामग्रीं साधयित्वासनानि च / प्रज्ञप्य शुद्धिते भूमौ मंदयित्वा समन्ततः // rm_13.230{230} //

ततस् तं श्रीघनं बुद्धं ससंघं स्वजनैः सह / आमंत्रितुं विहारे स सहसा समुपाचरत् // rm_13.231{231} //

तत्र स समुपाविष्टो दृष्ट्वा तं श्रीघनं मुदा / ससंघं सांजलिर् नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_13.232{232} //

भगवन् साध्यते साध्यं समयो वर्त्तते ऽधुना / तद् भवां सांघिकैः सार्द्धं विजयितुं समर्हति // rm_13.233{233} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा तथेति स मुनीश्वरः / पात्रचीवरम् आधाय सर्वसंघैः सहाचरत् // rm_13.234{234} //

तत्र मार्गेषु सर्वत्र नगरे च समन्ततः / प्रकाशयन् प्रातिहार्यं तद् गृहं समुपाविशत् // rm_13.235{235} //

तत्र गृहे समासाद्य पादार्घं प्रतिगृह्य सः / स्वासने समुपाविश्य क्रमात् तस्थौ ससांघिकः // rm_13.236{236} //

तदा स वडिको दृष्ट्वा तं बुद्धं स्वासने स्थितं / ससंघं सर्वपूजाङ्गैः सर्वपुष्पैः समर्चयत् // rm_13.237{237} //

ततश् च सुरसैर् भोज्यैः सुप्रणीतैः सुहाधितैः / वर्णगन्धरसोपेतैः सर्वैस् तां समतोषयत् // rm_13.238{268!} //

ततश् च भोजनान्ते स पात्रादीन्य् अपनीय च / मुखादीं शोधयित्वा च पूगौषधीन् प्रढौकयत् // rm_13.239{269} //

ततः स प्राञ्जलिर् नत्वा ससंघं सुगतं मुदा / पुरस्थो मनसा ह्य् एवं प्रणिधानं व्यधात् स्मरन् // rm_13.240{270} //

अनेन कुशलेनाहं लोके ऽन्धे ऽपरिणायके / यथायं भगवान् बुद्धस् तथा भूयासम् आत्मवित् // rm_13.241{271} //

यथानेन मुनीन्द्रेण जगल् लोको ऽभिपालितः / तथाहं सर्वलोकानां पालयेयं समन्ततः // rm_13.242{272} //

अतीर्णांस् तारयिष्यामि मोचयिष्याम्य् अमोचितान् / अनास्वस्तान् समाश्वास्य स्थापयिष्यामि निर्वृतौ // rm_13.243{273} //

इत्य् एवं मनसा तेन प्रणिधानं कृतं मुदा / मत्वा स भगवान् बुद्धो स्मितं प्राविर्व्यधान् मुदा // rm_13.244{274} //

तदा तस्य मुनीन्द्रस्य मुखात् पंच सुरस्मयः / निसृत्य त्रिषु लोकेषु भासयन्तः समासरन् // rm_13.245{275} //

यापि काश् चिद् अधोलोके प्रसृता नरकेषु ताः / उष्णेषु शीतलीभूता शीतलेषु तथोष्णिकाः // rm_13.246{276} //

तदा ताभिः परिस्पृष्टाः सर्वे नैरयिका जनाः / महत्सौख्यं समासाद्य विस्मिताश् चैवम् आलपत् // rm_13.247{277} //

अहो सौख्यं कथं ह्य् एवम् अन्यत्र किं गता वयं / कस्य पुण्यानुभावेन क्वास्माकं जायते सुखं // rm_13.248{278} //

इति चिन्ताभिदग्धानां तेषां चित्तप्रबोधने / भगवान् निर्मितं बुद्धं संप्रेष्य समदर्शयत् // rm_13.249{279} //

तत्र तं निर्मितं बुद्धं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि ते मुदा / विस्मिताः सहसंमील्य पुनर् एवं वभाषिरे // rm_13.250{280} //

अहो समन्तभद्रो ऽयं पुरुषो दृश्यते ऽधुना / नूनम् अस्यानुभावेन सौख्यं नो जायते खलु // rm_13.251{281} //

इति संभाष्य ते सर्वे तस्मिन् बुद्धे प्रसादिताः / नमो बुद्धाय धर्माय संघाय चेति प्रावदन् // rm_13.252{282} //

ततः सर्वे ऽपि ते सत्वास् त्रिरत्नस्मृतिपुण्यतः / ते दुर्गतिविनिर्मुक्ताः सद्गतिं समुपाययुः // rm_13.253{283} //

एवं ता रश्मयः सर्वा अवभास्य समंततः / सर्वसत्वान् समुद्धृत्य मुनेः प्रत्याययुः पुनः // rm_13.254{284} //

तथा या रश्मयः काश्चिद् उपरिष्टात् प्रसारिताः / ताः सर्वान् देवलोकानां अवभास्य समन्ततः // rm_13.255{285} //

यावद् भवाग्रपर्यंतं भासयन्तः प्रसारिताः / एवं चापि महाशब्दम् उद्घुष्य समुदाचरन् // rm_13.256{286} //

अनित्यं खलु संसारं दुःखं शून्यम् अनात्मकं / तद् भवे सद्गतिं हित्वा सद्धर्मं भजतादरात् // rm_13.257{287} //

निष्क्रामतारभध्वं च युज्यध्वं बुद्धशासने / धुनीत मृत्युसैन्यं च नडागारम् इव द्विपः // rm_13.258{288} //

यो ऽप्य् अस्मिन् धर्मवैनेये ह्य् अप्रमत्तश् चरेत् सदा / स हित्वा जातिसंसारं दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_13.259{289} //

इत्य् एवं तन् महाशब्दं श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते सुराः / तथेत्य् अभ्यनुमोदन्तस् त्रिरत्नशरणं ययुः // rm_13.260{290} //

तथा ता अर्चिषः सर्वा अवभास्य समंततः / पुनः प्रत्यागतास् तस्य मुनेर् अन्तिकम् आययुः // rm_13.261{291} //

ततस् ता अर्चिषः सर्वाः संमील्य समुपास्थिताः / कृत्वा प्रदक्षिणां त्रैधम् उष्णीषे ऽन्तर्दधौ मुनेः // rm_13.262{292} //

अथानंदस् तम् आलोक्य विस्मितः सहसोत्थितः / कृताञ्जलिपुटो नत्वा पप्रछैवं मुनीश्वरं // rm_13.263{293} //

भगवन् भवतो वक्त्रात् पंचवर्णाः सुरश्मयः / विनिसृता दिशः सर्वा भाषयन्ति समन्ततः // rm_13.264{294} //

नाकारणं जिना बुद्धा दर्शयन्ति स्मितं क्वचित् / भवत्स्मितं समालोक्य सर्वे भवन्ति विस्मिताः // rm_13.265{295} //

तद्धेतु श्रोतुम् इछंति सर्वे ऽपीमे सभाश्रिताः / तद् एषां संशयं छेतुं तद्धेतु समुपादिश // rm_13.266{296} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / तां च सर्वां सभां दृष्ट्वा तथानन्दम् अभाषत // rm_13.267{297} //

पश्यानंद ममानेन वडिकेनानुमोदिना / संघेषु श्रद्धया भक्त्या सत्कृत्य भजनं कृतं // rm_13.268{298} //

एतत्पुण्यविपाकेन वडिको ऽयं सुधीः कृती / क्रमाद् बोधिचरीः पूर्य दशभूमीश्वरो भवन् // rm_13.269{299} //

सर्वमारगणां जित्वा संबोधिं समवाप्तवान् / श्लक्ष्णवाण्यभिधो बुद्धस् तथागतो भविष्यति // rm_13.270{300} //

यद् अनेन त्रिरत्नेषु शरणं संप्रसादिना / प्रणिधानं कृतं तेन संबुद्धो ऽयं भवेद् ध्रुवं // rm_13.271{301} //

एवं मत्वा तथानंद त्रिरत्नशरणं गतः / सत्कृत्य समुपाश्रित्य भज नित्यं समाहितः // rm_13.272{302} //

ये सत्वाः श्रद्धया स्मृत्वा त्रिरत्नशरणं गताः / दुर्गतिं ते न गछन्ति भवन्ति बोधिभागिनः // rm_13.273{303} //

एवं मत्वा त्रिरत्नानां सत्कृत्य श्रद्धया मुदा / संस्मृत्य शरणं गत्वा भक्तव्यं बोधिवांछिभिः // rm_13.274{304} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वानंदः स मोदितः / सांघिकं सह लोकैश् च तथेति प्राभ्यनंदत // rm_13.275{305} //

ततः स भगवांस् तस्मै वडिकाय सुभागिने / दत्वाशीर्वचनं भूयः समामंत्र्य तम् अब्रवीत् // rm_13.276{306} //

वडिक त्वं महाभाग त्रिरत्नं शरणं गतः / बोधिचर्य्यां चरन् नित्यं संबोधिं समवाप्नुयाः // rm_13.277{307} //

इति सत्यं परिज्ञाय सर्वसत्वहितार्थभृत् / तथा रत्नत्रयं स्मृत्वा भज नित्यं समाहितः // rm_13.278{308} //

इत्य् आदिश्य मुनीन्द्रः स संघैः सार्द्धं समुत्थितः / वडिकं तं समामंत्र्य स्वविहारं ययौ तथा // rm_13.279{309} //

तथा स वडिको नित्यं त्रिरत्नशरणं गतः / सदा लोकहितं कृत्वा बोधिचर्यां समाचरत् // rm_13.280{310} //

एतन् मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया नराधिप / तथा ते कथ्यते राजं श्रुत्वा चैवं प्रकाशय // rm_13.281{311} //

तथा त्वयापि राजेन्द्र सत्वानां हितसाधने / त्रिरत्नशरणैः कृत्वा कर्त्तव्या बोधिचारिकाः // rm_13.282{312} //

तथा ते सर्वदा नित्यं सर्वत्र मंगलं भवेत् / क्रमाद् बोधिचरीं पूर्य संबोधिम् अपि चाप्नुयाः // rm_13.283{313} //

इति मत्वा महाराज प्रजाश् चापि प्रबोधयन् / सद्धर्मे संप्रतिस्थाप्य सर्वथा त्रातुम् अर्हसि // rm_13.284{314} //

इति तेनोपगुप्तेन समादिष्टं निशम्य सः / राजा तथेति विज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_13.285{315} //

श्रुत्वावदानं वडिकस्य साधोर् इदं नरा ये ऽभ्यनुमोदयन्ति / सर्वे ऽपि ते लोकहितानुरक्ता भवन्ति बोधिगुणलाभिका हि // rm_13.286{316} //

++ इति रत्नावदानतत्वे वडिकावदानं समाप्तम् ++

xiv gāndharvikāvadāna अथाशोको महीपालः श्रोतुम् अन्यत् सुभाषितं / उपगुप्तं यतिं नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_14.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इच्छामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद् यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हति // rm_14.2{2} //

इति तेन नरेन्द्रेण प्रार्थितं स जिनात्मजः / श्रुत्वा तं नृपतिं दृष्ट्वा पुनर् एवं समादिशत् // rm_14.3{3} //

शृणु राजन् मयाख्यातं यथा मे गुरुणोदितं / तथा श्रूत्वानुमोदित्वा शुभे चरितुम् अर्हसि // rm_14.4{4} //

पुरा स भगवान् बुद्धः श्रावस्त्यां बहिर् आश्रमे / जेतारण्ये महोद्याने विहारे मणिमण्डिते // rm_14.5{5} //

भिक्षुभिः श्रावकैः सार्द्धं चैलकैर् व्रतिभिस् तथा / भिक्षुणीभिस् तथान्यैश् चा महासात्वैर् उपासकैः // rm_14.6{6} //

विहृत्य सर्वसत्वानां समितिस्थितः / संबोधिसाधानं धर्मम् उपादेष्टुं समारभत् // rm_14.7{7} //

तदा तस्य मुनीन्द्रस्य वक्त्रपद्माद् विनिसृतं / तत् सद्धर्मामृतं पातुं सर्वे सत्वा उपगताः // rm_14.8{8} //

ब्रह्मशक्रादि देवेन्द्राः सर्वे लोकाधिपा अपि / दैत्येन्द्राः सगणा यक्षाः सिद्धगंधर्वराक्षसाः // rm_14.9{9} //

विद्याधरगणाश् चपि नागेंद्राश् च महोरगाः / गरुडाः किन्नरेन्द्राश् च तथान्ये ऽपि समागताः // rm_14.10{10} //

ब्राह्मणा ऋषयश् चापि तापसा ब्रह्मचारिणः / यतयो योगिनो विज्ञास् तथान्ये तीर्थिका अपि // rm_14.11{11} //

रजानः क्षत्रियाश् चापि वीरा राजकुमारकाः / अमात्या मंत्रिणश् चापि वैश्याश् चापि प्रजाधिपाः // rm_14.12{12} //

श्रेष्ठिनो वणिजश् चापि सार्थवाहा महाजनाः / पौरा जानपदा ग्राम्यास् तथा कार्पटिका अपि // rm_14.13{13} //

एवं अन्ये ऽपि सत्वाश् च सर्वे लोकाः समागताः / तत् सद्धर्मामृतं पातुं तद् विहारे उपाविशत् // rm_14.14{14} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा समभ्यर्च्य प्रणम्य च / सत्कृत्य समुपाश्रित्य परिवृत्य सामान्ततः // rm_14.15{15} //

तं मुणीन्द्रं समालोक्य श्रोतुं तद् धर्मदेशनां / साञ्जलयः प्रसन्नास्या उपतस्थुः समाहिताः // rm_14.16{16} //

तथा तान् समुपासीनान् दृष्ट्वा स भगवाञ् जिनः / आर्यसत्यं समारभ्य सद्धर्मं समुपादिशत् // rm_14.17{17} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे सत्वाः प्रमोदिताः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा वभूवुर् बोधिचारिणः // rm_14.18{18} //

तदापि पंचमात्राणि गांधर्विकशतानि च / श्रावस्त्यां पुरि जातानि समदानि प्रचेरिरे // rm_14.19{19} //

तदा तां समदान् दृष्ट्वा गंधर्वाधिपतेः सुतः / सुप्रियो नाम तन् मादम् ईर्ष्यया हन्तुम् उद्ययौ // rm_14.20{20} //

ततः स सुप्रियः सर्वगान्धर्विकसुकौशलः / दिव्यवीणां समादाय तत्रैव समुपाचरत् // rm_14.21{21} //

सप्तस्वरान् एकतंत्र्याम् एकविंशतिमूर्छनाः / समुद्घोषयमानः च स्वमतिं दर्शयन् ययौ // rm_14.22{22} //

षण्महानगरेष्व् एवं पट्टनेषु समन्ततः / समुद्घोषयमानश् च श्रावस्तीं स उपाविशत् // rm_14.23{23} //

तत्र तं समुपाविष्टं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि पौरिकाः / श्रुत्वा तद् अद्भुतं नादं विस्मिताः समुपाचरन् // rm_14.24{24} //

तानि च पंचमात्राणि गांधर्विकशतान्य् अपि / श्रुत्वा दृष्ट्वा च सर्वाणि विस्मयं समुपाययुः // rm_14.25{25} //

तद तानि च सर्वाणि दृष्ट्वा पंचशतान्य् अपि / स्वस्वमदाभिमानत्वां प्रविहाय विषेदिरे // rm_14.26{26} //

ततः सर्वे ऽपि ते तेन सहवादे भयान्विताः / नृपतेर् अन्तिकं गत्वा तत् प्रवृत्तिं न्यवेदयन् // rm_14.27{27} //

जय प्रभो विजानीयाद् यद् वयं समुपागताः / तद् अत्र नो भयत्रस्तां त्रातुम् अर्हति सर्वथा // rm_14.28{28} //

अत्रासौ सुप्रियो नाम गन्धर्वाधिपतेः सुतः / नूनं नो मदघाताय विजेतुं समुपागतः // rm_14.29{29} //

तत् तस्याप्य् अभिमानत्वां निहंतुं सत्प्रतिक्रियां / क्रियतां सहसास्माकम् इति विज्ञापनां शृणु // rm_14.30{30} //

इति विज्ञापितं सर्वैस् तैः श्रुत्वा स नराधिपः / सर्वान्स् तान् समुपामंत्र्य पुर एवं समादिशत् // rm_14.31{31} //

अल्पोत्सुका भवन्तो ऽत्र भवते मा विषीदत / भविष्यामो ऽत्र कालज्ञाश् चरतु स यथेछया // rm_14.32{32} //

इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा ते ऽभ्यनुमोदिताः / तद् विवादभयातंकं त्यक्त्वा सर्वे प्रसेदिरे // rm_14.33{33} //

तदा स सुप्रियस् तत्र दृष्ट्वा तान् अभिमानिकान् / तेषां मानविघातार्थं मनसैवं व्यचिन्तयत् // rm_14.34{34} //

अयं राजपि गांधर्वविद्याभिमानिको भवेत् / तद् अनेन सहात्राहं वादं कुर्यां सभाश्रये // rm_14.35{35} //

इत्य् एवं निश्चयं कृत्वा सुप्रियः सो ऽभिमानिकः / नृपतिं तम् उपालब्धुं तत् सभां समुपाचरत् // rm_14.36{36} //

तत्र स नृपतिर् दृष्ट्वा सुप्रियं तम् उपागतं / प्रज्ञप्यासनम् आमंत्र्य प्रणत्वैवम् अभाषत // rm_14.37{37} //

स्वागतं ते भवन्न् अत्र तिष्ठासने प्रसीद मे / किम् अर्थे ऽत्र समायासि तद् आदेष्टुं हि मे ऽर्हसि // rm_14.38{38} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सुप्रियः स सभास्थितः / नृपतिं तं समालोक्य पुर एवम् अभाषत // rm_14.39{39} //

शृणु राजन् मयाख्यातं श्रुतं यत् ते यशो महत् / तद् गुणान् भवतो द्रष्टुम् इहाहं समुपाचरे // rm_14.40{40} //

तन् मे दर्शय राजेन्द्र गान्धर्वगुणाम् आत्मनः / कस् ते सास्ता गुरुर् वास्ति तं चापि मे प्रदर्शय // rm_14.41{41} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स राजा प्रतिभाणवान् / सुप्रियं तं समालोक्य तथेत्य् एवम् अभाषत // rm_14.42{42} //

साधु पश्य महाभाग दर्शयिस्यामि तं गुरुं / यो मे शास्ता महाभिज्ञः सर्वविद्यागुणाधिपः // rm_14.43{43} //

स मे शास्ताधुनेहैव सर्वसत्वहितार्थतः / जेतारण्ये महोद्याने निवशति वृषं दिशन् // rm_14.44{44} //

साधु पश्य महाभाग तं गुरुं मे हितार्थदं / तद् एहि सह यास्याम शास्तारं दर्शयामि तं // rm_14.45{45} //

इति तेन नरेन्द्रेण समाख्यातं स सुप्रियः / श्रुत्वा तथेति प्रमोद्य गन्तुम् अभाषत // rm_14.46{46} //

साधु राजन् समिछामि शास्तारं तत् प्रदर्शय / तेन सह विवादानि कुर्यां तत्र नयाशु मां // rm_14.47{47} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा नृपतिः स तथेति हि / सुप्रियं तं समादाय विहारे गन्तुम् ऐछत // rm_14.48{48} //

ततः स नृपतिस् तेन सुप्रियेणाभिमानिना / तैश् च पंचशतैर् अन्यैर् गान्धर्विकैः सहाचरत् // rm_14.49{49} //

तस्मिन्न् अवसरे बुद्धो भगवान् स मुनीश्वरः / लोके सत्वान् समुद्धर्तुं कृपया समपश्यत // rm_14.50{50} //

तदा तेन नरेशेन सार्द्धम् एवम् उपागतं / सुप्रियं तं स आलोक्य मनसैव व्यचिन्तयत् // rm_14.51{51} //

अहो वत सुधीर् या सा गन्धर्वाधिपनन्दनः / पञ्चशिखो ऽभिधो वीणाम् आदायेहोपसंक्रमेत् // rm_14.52{52} //

इति तेन मुनीन्द्रेण मनसा परिचिन्तितं / मत्वा पञ्चशिखः सो ऽपि तथागन्तुं समैछत // rm_14.53{53} //

ततः स सप्तगंधर्वसहस्रेण सहान्वितः / वैडूर्यदण्डवीणां संप्रादाय सहसाचरन् // rm_14.54{54} //

तथा स संक्रमंस् तत्र विहारे समुपाविशन् / दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा तां वीणां समुपानयत् // rm_14.55{55} //

ततः स सुगतं भक्त्या समभ्यर्च्य प्रसन्नधीः / तत् सद्धर्मामृतं पातुं तत् सभायाम् उपाश्रयत् // rm_14.56{56} //

तदा स सुप्रियो ऽप्य् एनं दृष्ट्वा मानाभिगर्वितः / तां वीणां क्वनयन्न् अग्रे ऽनुश्रावितुं समारभत् // rm_14.57{57} //

तत्प्रक्वाणात् स्वरा सप्त एकै विंशति मूर्छनाः / समुत्थिताः सर्वलोकचेतान्सि पर्यमोहयन् // rm_14.58{58} //

तदा सर्वे ऽपि ते लोकाः श्रुत्वा तत् प्रक्वणान् मुदा / नृपतिप्रमुखाश् चापि परं विस्मयम् आयजुः // rm_14.59{59} //

ततः स भगवांश् चापि तस्य मानाभिघातने / वैडूर्यदण्डवीणां ताम् अनुश्रावितुम् आरभत् // rm_14.60{60} //

एकैकस्यां हि तत् तंत्र्या नैकस्वरविशेषिताः / मूर्छनाश् च तथा नानाविधा निश्चारितास् तथा // rm_14.61{61} //

ततः शब्दात् समुच्चेरुर् गाथा एवं प्रचोदिनाः / तद्यथेह भवे सर्वं दुःखं शून्यं ह्य् अनात्मकं // rm_14.62{62} //

इदं कायं च वीणावद् इन्द्रियाणि स्वरानी च / मूर्छना इव चित्तानि ज्ञात्वा बोधौ समाचर // rm_14.63{63} //

एतद्गाथाम् अनुश्रुत्वा सर्वे लोका नृपादयः / सत्यम् एतद् इति ज्ञात्वा बोधिचित्तं प्रलेहिरे // rm_14.64{64} //

तदा स सुप्रियो ऽप्य् एवं श्रुत्वा मत्वानुमोदितः / परितत्याज गांधर्वविद्यामदाभिमानतां // rm_14.65{65} //

ततो निर्यात्य वीणां स गन्धकुट्यां विरागितः / भगवच्छासने तत्र प्रव्रजितुं समैछत // rm_14.66{66} //

तदा तं श्रीघनं नत्वा सुप्रियः सो ऽनुमोदितः / कृताञ्जलिः पुरः स्थित्वा प्रव्रज्यां समयाचत // rm_14.67{67} //

वंदे ते चरणौ शास्त भवतां शरणं व्रजे / तन् मे ऽत्रानुग्रहं कृत्वा प्रव्रज्यां दातुम् अर्हति // rm_14.68{68} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स मुनीश्वरः / दृष्ट्वा तद् आशयं शुद्धं गंधर्वं तं तथावदत् // rm_14.69{69} //

गंधर्व सौगते धर्मे प्रव्रजितुं यदीछसि / पित्रोर् आज्ञां समासाद्य प्रेहि दास्यामि ते व्रतं // rm_14.70{70} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा स सुप्रियो मुदा / तथेति तं मुनिं नत्वा सहसर्द्ध्या गृहं ययौ // rm_14.71{71} //

तत्र स सहसा प्राप्तो नत्वा तौ पितरौ मुदा / साञ्जलिः पुरतः स्थित्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_14.72{72} //

शृणु मे वाञ्छितं तात यदि ते कृपया मयि / तन् ममानुग्रहं कृत्वा सद्धर्मे मां नियोजय // rm_14.73{73} //

अहं हि सौगतं धर्मं दृष्ट्वा वाञ्छामि तद् व्रतं / तत् प्रव्रज्यां समासाद्य प्राप्तुम् इछामि निर्वृतिं // rm_14.74{74} //

अनित्यं खलु संसारं तद् अत्रापि न मे रतिः / अवश्यं हि भवेन् मृत्युः सर्वेषां प्राणिनाम् अपि // rm_14.75{75} //

एवं दृष्ट्वात्र संसारे भोग्यं नेछामि निःस्पृहः / तत् प्रव्रज्याव्रतं धृत्वा प्राप्तुम् इछे सुनिर्वृतिं // rm_14.76{76} //

अपि चासौ मुनीन्द्रो हि सदात्रैव न तिष्ठति / बुद्धकार्यं समाप्यैव निर्वृतिं सर्वथा व्रजेत् // rm_14.77{77} //

किं चात्र सर्वदा नैवम् उत्पत्स्यते मुनीश्वरः / कदा चिद् एवम् उत्पन्नो लोके बोधिं समादिशेत् // rm_14.78{78} //

तथा च दुर्लभं जन्म सद्गतौ च क्षणं तथा / तत्क्षणे ऽलभ्यमाने ऽत्र कथं धर्मानुलप्स्यते // rm_14.79{79} //

धर्मं विनात्र संसारे किं सारं सुखिनो ऽपि हि / क्षणध्वन्सि शरीरं हि जीवितं च तृणाम्बुवत् // rm_14.80{80} //

धर्मेण सद्गतिं यायात् संबोधिम् अपि प्राप्नुयात् / तत् प्रव्रज्याचरिं धृत्वा प्राप्तुम् इछे ऽत्र निर्वृतिं // rm_14.81{81} //

तद् आत्र यदि वां तात कृपास्ति स्वात्मजे मयि / सर्वथानुग्रहं कृत्वा तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_14.82{82} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा स गन्धर्वाधिपः सुधीः / सुचिरं तं सुतं दृष्ट्वा स्नेहाद् एवम् अभषत // rm_14.83{83} //

सत्यम् एवं सुताख्यातं तथापि मे वचः शृणु / प्रव्रज्या दुष्करीचर्य्या तत् कथं त्वं समाचरेः // rm_14.84{84} //

त्वं हि युवा प्रमत्तो ऽसि मदनाक्रांतमानसः / कामभोग्यसुखारक्तस् तत् कथं तद् व्रतं चरेः // rm_14.85{85} //

प्रव्रजितो विरक्तात्मा संसारभोग्यनिस्पृहः / सर्वान् परिग्रहान्स् त्यक्त्वा सदैकान्ती वने वसे // rm_14.86{86} //

सुकुले दुःकुले चापि याचित्वा विरशासनं / भुंजीथास् तत् कथं भुक्त्वा समाधिं संप्रधास्यसि // rm_14.87{87} //

इत्य् एवं दुष्करं ज्ञत्वा प्रव्रज्याव्रतसाधने / सहसा मा कृथाश् चित्तं निवारय समाहितः // rm_14.88{88} //

यद्य् अतिवांछसे पुत्र प्रव्रज्याग्रहणे तथा / वृद्धत्वे समुपाश्रित्य त्रिरत्नं तद् व्रतं चर // rm_14.89{89} //

तत् त्वं यावद् युवा गेहे सौख्यं भुक्त्वा यथेप्सितं / वृद्धत्वे तद् व्रतं धृत्वा त्रिरत्नानि सदा भज // rm_14.90{90} //

तथा चेत् ते भवेज् जन्म साफल्यं भवचारणे / सुखं भुक्त्वा व्रतं धृत्वा निर्वृतिं वा समाप्नुयाः // rm_14.91{91} //

इति मे वचनं श्रुत्वा मत्वैवं तत् प्रबोधितः / तावद् गृहे सुखं भुक्त्वा स्मृत्वा रत्नत्रयं वस // rm_14.92{92} //

इति पित्रोदितं श्रुत्वा सुप्रियः सो ऽभिशंकितः / पुनस् तं पितरं दृष्ट्वा बोधयन्न् एवम् अब्रवीत् // rm_14.93{93} //

सत्यम् एवं भवे तात तथापि वक्ष्यते मया / तच् छ्रुत्वापि त्वया परिज्ञाय विबुध्यतां // rm_14.94{94} //

सत्कुले दुर्लभं जन्म तत्रापि दुर्लभं क्षणं / दुर्लभं सुगतोत्पादं दुर्लभं तद्व्रतं भवे // rm_14.95{95} //

इति मत्वात्र संसारे क्लेशमानमदाकुले / अवश्यं मरणं दृष्ट्वा प्राप्तुम् इछे ऽत्र निर्वृतिं // rm_14.96{96} //

तद् अत्र कृपया मह्यम् अनुज्ञां दातुम् अर्हसि / यूयं चापि हि तद् धर्मभाणैः सद्गतिम् आप्स्यथ // rm_14.97{97} //

इति हेतोः पित तत्र विलम्बंम कृथा चिरं / सहसानुग्रहं कृत्वा तद् अनुज्ञां प्रदेहि मे // rm_14.98{98} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा स गंधर्वाधिपश् चिरात् / स्नेहदुःखाग्निसंतप्तो गलदश्रुमुखो ऽवदत् // rm_14.99{99} //

अयि सुप्रिय पुत्र त्वं स्नेहान् मया निवार्यस / यद्य् अतिवांछसे प्राप्तुं निर्वृतिं तन् समाचर // rm_14.100{100} //

संबुद्धशरणं कृत्वा प्रव्रज्य संवरं दधत् / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चर नित्यं समाहितः // rm_14.101{1} //

इति पित्रोदितं श्रुत्वा सुप्रियः सो ऽभिमोदितः / पित्रोः पादान् प्रणत्वैव सहसा निर्ययौ गृहात् // rm_14.102{2} //

ततः स सहसा गत्वा विहारं समुपाचरत् / तत्र प्राप्तो मुनीन्द्रं तं दृष्ट्वैव समुपाविशत् // rm_14.103{3} //

तत्र तं श्रीघनं नात्वा प्राञ्जलिः पुर आश्रयन् / सुप्रसन्नमुखांभोजः प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_14.104{4} //

सर्वज्ञ भगवाञ् छास्तर् आदिष्टं भवतायथा / तथानुज्ञां पितुः प्राप्य प्रागताहम् इहाधुना // rm_14.105{5} //

तद् अत्र भवतां शास्तः शरणं समुपागतः / ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि तत् प्रव्रज्यां प्रदेहि मे // rm_14.106{6} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा भगवान् स जगद्गुरुः / दृष्ट्वा तस्याशयं शुद्धं पुनर् एव समादिशत् // rm_14.107{7} //

एहि सुप्रिय भिक्षो ऽत्र चर ब्रह्मचरिं शिवां / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा समाधिं समुपाश्रयत् // rm_14.108{8} //

ततो दृष्ट्वा च संसारं क्लेशसंघसमाकुलं / पंचगंडमयं देहं जीवितं च त्रिनाम्वुवत् // rm_14.109{9} //

समाधिसंवरं धृत्वा संबोधिसाधनोद्यतः / सर्वक्लेशरिपुञ् जित्वा साक्षाद् अर्हत्पदं ययौ // rm_14.110{10} //

ततः सुप्रियो भिक्षुः प्राप्ताभिज्ञः कृती सुधीः / भिन्दन् सर्वम् अविद्याङ्गं निर्विकल्पो ऽभवद् यतिः // rm_14.111{11} //

समलोष्टसुवर्णश् च परिशुद्धत्रिमंडलः / वासीचंदनकल्पो ऽभूद् आकाशसममानसः // rm_14.112{12} //

संसारभोग्यसत्कारमान्यलाभपराङ्मुखः / निःक्लेशः परिषुद्धात्मा ब्रह्मचारी निरंजनः // rm_14.113{13} //

सदेवासुरलोकानां सर्वभुवनवासिनां / वंद्यः पूज्यो ऽभिनंद्यश् च माननीयो भवन् बभौ // rm_14.114{14} //

तदैवंभूतम् अर्हन्तं सुप्रियं तम् शुभेन्द्रियं / प्रालोक्य विस्मिताः सर्वे तत्सभास्थाः प्रसेदिरे // rm_14.115{15} //

तदा सर्वे ऽपि ते लोका देवा दैत्याश् च किन्नराः / यक्षाः सिद्धाश् च गंधर्वा नागाश् च राक्षसा अपि // rm_14.116{16} //

गरुडाश् च तथान्ये ऽपि विद्याधराश् च साप्सराः / सर्वे लोकाधिपाश् चापि त्रिरत्नशरणं गताः // rm_14.117{17} //

संबुद्धशासने तत्र सांघिकानां समन्ततः / रक्षावरणसंगुप्तिं कृत्वाभजन् समुद्यताः // rm_14.118{18} //

तद् दृष्ट्वा तानि पञ्चापि गांधर्विकशतानि च / अनुमोद्य प्रसन्नानि संमील्यैवं वभाषिरे // rm_14.119{19} //

एते सर्वे वयं नीचे कर्मणि परिवर्त्तिकाः / सुखानभिज्ञदुःखार्त्ताः क्लेशिनः कृछ्रवृत्तयः // rm_14.120{20} //

यद् अस्माभिः पुरा पुण्यं किं चिद् वापि न साधितं / तेनास्यात्र वयं सर्वे दुःखिनो नीचवृत्तयः // rm_14.121{21} //

तद् अस्माभिर् अयम् शास्ता मुनीश्वरः ससांघिकः / सत्कृत्य भोजनैर् वापि पूजनीयो यथाविधिः // rm_14.122{22} //

नूनम् एतद्विपाकेन भवेमहि सुभागिनः / ततः पुण्यानुसारेण बोधिमार्गे चरेमहि // rm_14.123{23} //

ततः क्रमेण संप्राप्य बोधिचर्य्यां शुभां चरीं / चरन्तस् तद्विपाकैश् च निर्वृतिं संलभेमहि // rm_14.124{24} //

इति मत्वा वयं सर्वे विज्ञप्य नृपतिं तथा / ससंघं सुगतं भोज्यैर् अर्हामहे समर्चितुं // rm_14.125{25} //

तथेति संमतं कृत्वा सर्वे ते ऽभ्यनुमोदिताः / नृपतेर् विज्ञापनां कर्तुं सहसा समुपाचरन् // rm_14.126{26} //

तत्र ते समुपासृत्य दृष्ट्वा तं नृपतिं मुदा / कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयन्न् एवम् आदरात् // rm_14.127{27} //

जय देव महाराज लोकान् धर्मेण पालय / किञ्चिद् विज्ञापनां कर्त्तुं वयम् उपागताः // rm_14.128{28} //

विजानीयाद् भवान् ह्य् एतत् तथापि प्रार्थयामहे / श्रुत्वा नो ऽनुग्रहं कृत्वा कृपया तत् प्रसीदतु // rm_14.129{29} //

यद् वयं देव सर्वे ऽत्र नीचकर्मानुचारिणः / तत् ससंघं मुनिं भोज्यैः समिछामः समर्चितुं // rm_14.130{30} //

तद् अनुज्ञां प्रदत्वा नः कृपयोद्धर्तुम् अर्हसि / एतद् विज्ञापनां कुर्मस् तत् प्रसीद नृपाधिप // rm_14.131{31} //

इति तैः प्रार्थितं श्रुत्वा नृपतिः सो ऽनुमोदितः / तान् सर्वान् समुपामंत्र्य पुनर् एवं समादिशत् // rm_14.132{32} //

साधु भवतु सर्वेषां युष्माकं सत्समीहितं / तत् तथा क्रियतां बुद्धे सत्कारं श्रद्धयादरात् // rm_14.133{33} //

संबुद्धे यत् कृतं कर्म तत् फलं क्षिणुयान् न हि / क्रमाद् बोधिचरिं पूर्य निर्वृतिं समवाप्नुयात् // rm_14.134{34} //

तद् अत्र सर्वथा यूयं ससंघं श्रीघनं मुनिं / यथार्हभोजनं भक्त्या पूजयध्वं समादरात् // rm_14.135{35} //

इत्य् आदिष्टम् ः - न्द्रेण श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते मुदा / तथेति प्रतिनंदित्वा नृपं नत्वा ततो ऽचरन् // rm_14.136{36} //

ततस् ते संमतं कृत्वा विहारे सहसा गताः / दृष्ट्वा तं श्रीघनं नत्वा प्रार्थयन्न् एवम् आदरात् // rm_14.137{37} //

भगवंस् तद् विजानीयाद् यद् अर्थं समुपागताः / तथापि प्रार्थयेयैवम् अनुग्रहीतुम् अर्हति // rm_14.138{38} //

यद् वयं भवतां सर्वसांघिकानां यथाविधिं / पूजयितुं समिछामो सत्कर्तुं भोजनैर् अपि // rm_14.139{39} //

तद् भवां कृपया दृष्ट्वा कृत्वास्माकं अनुग्रहं / पुरे श्वः सांघिकैः सार्द्धं विजयितुं समर्हसि // rm_14.140{40} //

इति तैः प्रार्थिते सर्वैर् भगवान् स मुनीश्वरः / तेषां धर्मप्रवृद्ध्यर्थं तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_14.141{41} //

ततस् सर्वे ऽपि ते मत्वा भगवताधिवासितं / भूयस् तं श्रीघनं नत्वा स्वं पुरं सहसा ययुः // rm_14.142{42} //

तत्र सर्वे ऽपि ते भूमिं शोधयित्वा समन्ततः / प्रज्ञप्य स्वासनान्य् एवं सामग्रिं समसाधयन् // rm_14.143{43} //

ततः पूजोपहाराणि भोज्याङ्गानि रसानि च / पेयानि सुप्रणीतानि साधयित्वा प्रमोदिताः // rm_14.144{44} //

तत्र तं सुगतं सर्वं संघं चामंत्रितुं ययुः / विहारे समुपसृत्य श्रीघनं संप्रणेमिरे // rm_14.145{45} //

कृताञ्जलिपुटो नत्वा सर्वे ते समुपस्थिताः / संबुद्धप्रमुखं संघं प्रार्थयन्न् एवम् आदरात् // rm_14.146{46} //

सर्वज्ञ भगवं छास्तः समयो वर्त्तते ऽधुना / तद् भवान् संघिकैः सार्द्धं विजयितुं समर्हति // rm_14.147{47} //

इति तैः प्रार्थिते दृष्ट्वा भगवान् स ससांघिकः / पात्रचीवरम् आदय प्रतस्थे संप्रभासयन् // rm_14.148{48} //

तत्र मार्गेषु सर्वत्र प्रातिहार्यं प्रदर्शयन् / सर्वेषां शुभतां कृत्वा तत् पुरे समुपाविशत् // rm_14.149{49} //

प्रदक्षिणक्रमेणैवं चरंस् तत्र समंततः / भासयं भद्रतां कुर्वन् तत्प्रदेशे समाचरन् // rm_14.150{50} //

तत्र पाद्यार्घम् आदाय क्रमेण सह सांघिकं / स्वासने समुपाविश्य तस्थौ भानुर् इवोज्वलन् // rm_14.151{51} //

तदा तं श्रीघनं सर्वसंघं च स्वासने स्थितं / दृष्ट्वा सर्वे ऽपि ते हर्षात् पूजयितुं समारभन् // rm_14.152{52} //

तथा क्रमेण संपूज्य तं बुद्धप्रमुखं गणं / यथार्हभोजनैः सर्वं संतृप्तं समतोषयन् // rm_14.153{53} //

ततस् ते भोजनांते तत्पात्राणि व्यपनीय च / करादीञ् छोधयित्वा तद् भूमिं च पर्यशोधयन् // rm_14.154{54} //

ततः पूगादिकं दत्वा पुनः सर्वे ऽपि ते मुदा / कृताञ्जलिपुटा नत्वा समुपतस्थिरे पुनः // rm_14.155{55} //

ते च गांधर्विकाः सर्वे त्रिरत्नशरणं गताः / बोधिप्रणिधिम् आधाय प्रभेजिरे समाहिताः // rm_14.156{56} //

वेणुवीणामृदंगादि तूर्यसंगीतिवादनैः / उपस्थित्य ससंघं तं श्रीघनं समतोषयत् // rm_14.157{57} //

तद स भगवां दृष्ट्वा तेषां भक्तिप्रसादिनीं / सर्वेषां शुद्धचित्तानि व्यमुञ्चत् स्मितम् उद्धवात् // rm_14.158{58} //

तत् संस्मितसहोत्पन्नाः पंचवर्णाः शुभांशवः / सर्वत्र भुवने गत्वा प्रचेरुर् अमृतांशुवत् // rm_14.159{59} //

तेषां के चिद् अधोगत्वा नरकेषु समन्ततः / अवभास्य परिस्पृष्ट्वा सर्वत्रापि सुखं ददुः // rm_14.160{60} //

तदा ते नारकीयास् तत् प्रभास्पृष्टाः सुखान्विताः / किम् एतद् इति संदिग्धाः संमील्यैवं वभाषिरे // rm_14.161{61} //

अहो नु जायते सौख्यम् अस्माकं सांप्रतं कथं / वतान्यत्र गताः स्मो ऽद्य कस्य पुण्यानुभावतः // rm_14.162{62} //

इति संदिग्धचित्तानां तेषां मनः प्रबोधने / भगवान् निर्मितं बुद्धं संप्रेषयन् समंततः // rm_14.163{63} //

तत्रा तं सौगतं दृष्ट्वा सर्वे ते नरकस्थिताः / विस्मिताः समुपासृत्य ववन्दिरे प्रसादिताः // rm_14.164{64} //

नमो बुद्धाय धर्माय संघाय च नमस् सदा / इति प्रोक्त्वा प्रणत्वा तच्छरणं समुपाययुः // rm_14.165{65} //

एतत्पुण्यानुभावेन सर्वे ते नरकोत्थिताः / सहसा स्वर्गतिं याताः सद्धर्मे समुदाचरन् // rm_14.166{66} //

एवं तान् सर्वसत्वांश् च समुद्धृत्य समन्ततः / सर्वे ते ऽप्य् अंशवो भूयस् संबुद्धान्तिकम् उपाचरन् // rm_14.167{67} //

के चिद् ऊर्द्ध्वगता यावद् अकनिष्ठं समन्ततः / अवभास्य समुद्घुष्य तत्रैवं समचोदयन् // rm_14.168{68} //

अनित्यं खलु संसारं शून्यं ह्य् अनात्मकं / इति सत्यं परिज्ञाय त्रिरत्नं भजतादरात् // rm_14.169{69} //

निष्क्रामतारभध्वं च यूज्यध्वं बुद्धशासने / धुनीत मारसैन्याश् च नडागारं यथा करी // rm_14.170{70} //

यो ऽप्य् अस्मिन् सौगते धर्मे ह्य् अप्रमत्तश् चरेत् सदा / स त्यक्त्वा जन्म संसारे दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_14.171{71} //

इति संचोदयन्तस् तां सार्वान् देवांश् च सर्वतः / ते सर्वे ऽप्य् अंशवो भायः सुगतान्तिकम् आययुः // rm_14.172{72} //

ततस् ते ऽप्य् अंशवः सर्वे संमील्य संगता मुनेः / प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा तस्योर्णायां समाविशन् // rm_14.173{73} //

तद् दृष्ट्वा ते सभालोका विस्मयोद्धतमानसाः / किम् एतद् इति संचिन्त्य सर्वे तस्थुः शकौतुकाः // rm_14.174{74} //

अथानंदः समालोक्य तान् सर्वान् विस्मयोद्धवान् / उत्थाय साञ्जलिर् नत्वा शास्तारं तं समब्रवीत् // rm_14.175{75} //

भगवन्स् ते मुखाद् भासिः पंचवर्णा विनिर्गता / अवभास्य दिशः सर्वा ऊर्णायां च विशन्ति ताः // rm_14.176{76} //

एतद् दृष्ट्वा सभालोकाः सर्वे ऽपीमे सविस्मयाः / तद्धेतुं श्रोतुम् इछन्ति तद् उपादेष्टुम् अर्हति // rm_14.177{77} //

नाहेतु हि स्मितं बुद्धा दर्शयन्ति कदा चन / यद् धेतौ भवता शास्तुर् हसितं तत् समादिश // rm_14.178{78} //

इति संप्रार्थितं शिष्येन स मुनीश्वरः / तम् आनंदैः सभां चापि समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_14.179{79} //

पश्यानंद यद् एतैर् हि सर्वै गान्धर्विकैर् अपि / मम ससांघिकस्यैवं सत्कारं प्रकृतं मुदा // rm_14.180{80} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वे ऽपीमे भवान्तरे / क्रमाद् बोधिचरीं प्राप्ता निःक्लेशा विमलाशयाः // rm_14.181{81} //

मारचर्याविनिर्मुक्ताः परिशुद्धास् त्रिमण्डलाः / वर्णस्वराभिधाः सर्वे प्रत्येकसुगता जिनाः // rm_14.182{82} //

प्रान्ताशय्यासानासीना हीनदीनानुकम्पकाः / दक्षिणीया महासत्वा भविष्यन्ति शुभंकराः // rm_14.183{83} //

एवम् एतात् समालोक्य यूयं यदि समिछथ / तथात्र श्रद्धया नित्यं त्रिरत्नं भजतादरात् // rm_14.184{84} //

ये त्रिरत्नं सदा भक्त्या सत्कृत्यैवं भजन्ति ते / विहाय दुर्गतिं नित्यं सद्गतिं समवाप्नुयुः // rm_14.185{85} //

इति मत्वात्र संसारे येषां वांछा सुखे शिवे / ते सत्कृत्य त्रिरत्नेषु श्रद्धया भजतानिशं // rm_14.186{86} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा सर्वे च ते जनाः / सत्यम् एवं प्रतिज्ञाय त्रिरत्नं सर्वदाभजन् // rm_14.187{87} //

तद् दृष्ट्वा भिक्षवः सर्वे विस्मयोद्धतमानसाः / कृताञ्जलिपुटा नत्वा पप्रछुस् तं मुनीश्वरं // rm_14.188{88} //

यद् एवं भगवन्न् एभिः सत्कारं प्रकृतं महत् / तत् ते केन सुपुण्येन सम्यग् आदेष्टुम् अर्हति // rm_14.189{89} //

एवं तैर् भिक्षुभिः सर्वैः प्रार्थिते स जिनेश्वरः / सर्वान्स् ताञ् छ्रावकान् भिक्षून् समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_14.190{90} //

शृणुध्वं भिक्षवः पुण्यं यन् मया प्रकृतं पुरा / तद् अत्र कथितं श्रुत्वा श्रद्धयाभ्यनुमोदत // rm_14.191{91} //

पुरासीद् भगवान् बुद्धः प्रबोधनाभिधो जिनः / सर्वज्ञः सुगतः शास्ता धर्मराजो मुनीश्वरः // rm_14.192{92} //

सर्वविद्याधिपो नाथस् तथागतो विनायकः / मारजिल् लोकविद् भर्त्ता सुभद्रो ऽर्हन् हितंकरः // rm_14.193{93} //

तदा स भगवान् बुद्धो जनपदेषु चारिकां / चरन्न् अन्यां राजधानीम् अनुप्राप्तः ससांघिकः // rm_14.194{94} //

तत्र तस्य नरेन्द्रस्य क्रीडोद्याने तरोर् अधः / प्रविश्य स्वासनासीनस् तस्थौ वह्निर् इवोज्वलन् // rm_14.195{95} //

तदैकस्मिन् दिने तत्र राजा कान्ताप्रवादिनैः / संगीतैः सह संरक्तो रमितुं समुपाविशत् // rm_14.196{96} //

तत्रस्थं तं समासीनं सुगतं सुप्रभोज्वलं / दृष्ट्वैव सहसोपेत्य नत्वा कृत्वा प्रदक्षिणां // rm_14.197{97} //

समाधिस्थं तम् आलोक्य तष्ठौ चिरम् उपाश्रयन् / ततस् तन्मुखपद्मोत्थसद्धर्मामृतलिप्सया // rm_14.198{98} //

वाद्यमानैः सतैर् वाद्यैर् मुनिं प्राबोधयन् नृपः / ततः स सुगतो बुद्धो समाधेः शीघ्रम् उत्थितः // rm_14.199{99} //

सान्तःपुरं नरेंद्रं तं प्राद्राक्षीत् समुपस्थितं / तदा तं नृपतिं दृष्ट्वा स संबुद्धः प्रबोधनः // rm_14.200{100} //

सद्धर्म्मं समुपादेष्टुं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् / एहि राजन् महावाहो स्वागतं ते महीपते // rm_14.201{1} //

सद्धर्मं समुपाश्रित्य बोधिचर्यां समाचर / सदा दानं प्रदत्वात्र शीलं धृत्वा समाहितः // rm_14.202{2} //

क्षान्त्या प्रसादयल् लोकान् धर्मवीर्यं प्रसाधय / बोधौ चित्तं समाधाय प्रज्ञारत्नम् उपार्जय // rm_14.203{3} //

तद्रत्नानुभावेन संबोधिमार्गम् आप्नुयाः / ततस् ते मङ्गलं नित्यम् इहामुत्रे सदा भवेत् // rm_14.204{4} //

सर्वसत्वहितं कुर्वन् सद्गतिम् एव प्राप्नुयाः / इति मत्वा महाराज सद्धर्मं समुपाश्रयन् // rm_14.205{5} //

त्रिरत्नं शरणं कृत्वा सत्कृत्य भज सर्वदा / त्रिरत्नेषु कृतं पुण्यं न क्षिणोति कदा चन // rm_14.206{6} //

सर्वदा सत्फलान्य् एव सूते बोधिं समर्पयेत् / इति मत्वा महाराज त्रिरत्नशरणं गतः // rm_14.207{7} //

बोधिचर्याव्रतं धृत्वा चर नित्यं समाहितः / तथा ते मंगलं नित्यं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं // rm_14.208{8} //

क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः / इति तेनार्हतादिष्टं मुनीन्द्रेण स भूपतिः // rm_14.209{9} //

श्रुत्वा तथेति विज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् प्रबोधितः / ततः स मुदितो राजा तं मुनीन्द्रं ससांघिकं // rm_14.210{10} //

यथाविधि समभ्यर्च्य भोजनैः समतोषयत् / ततश् च भोजनान्ते स नृपतिः साञ्जलिर् मुदा / तं मुनीन्द्रं प्रणत्वैवं प्रणिधानं हृदो व्यधात् // rm_14.211{11} //

अनेन कुशलेनाहं लोके ऽन्धे ऽपरिणायके / सम्यग् बोधिं समागम्य भवेयं सुगतो जिनः // rm_14.212{12} //

एतत् तेन नरेन्द्रेण प्रणिधानं कृतं मुदा / मत्वा स सुगतस् तस्य तथाशीर्वचनं ददौ // rm_14.213{13} //

जयो ऽस्तु ते सदा राजं धर्मेण पालय प्रजाः / प्रणिधानं यथा बोधौ तथा ते सिद्ध्यतु ध्रुवं // rm_14.214{14} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण तेन श्रुत्वा स भूपतिः / मुदितः साञ्जलिर् नत्वा तं मुनीन्द्रं समब्रवीत् // rm_14.215{15} //

अद्यारभ्य सदा शास्तस् त्रिरत्नशरणं गतः / संबोधिसंवरं धृत्वा चरिष्यामि समाहितः // rm_14.216{16} //

तद् भवान् कृपया दृष्ट्या सदा मां द्रष्टुम् अर्हति / सर्वदा भवताम् एव शरणे ऽस्मि समास्थितः // rm_14.217{17} //

इति संप्रार्थनां कृत्वा राजा स सजनो मुदा / भगवंतं तम् आनम्य सानंदः स्वपुरं ययौ // rm_14.218{18} //

ततः स भगवाञ् छास्ता समुत्थाय ससांघिकः / सर्वत्र भद्रतां कृत्वा स्वाश्रमे समुपाययौ // rm_14.219{19} //

मन्यतां भिक्षवो यो ऽसौ राजा संबुद्धसेवकः / अहम् एव तदाभूवन् नान्यो द्रष्टव्य एव सः // rm_14.220{20} //

यन् मया श्रद्धया तस्य प्रबोधनस्य तायिनः / पूजाकारि महोत्साहैस् तूर्यसंगीतिवादनैः // rm_14.221{21} //

तेन पुण्यविपाकेन ममात्रैव महोत्सवैः / एतैर् गान्धर्विकैर् एवं सत्कारः प्रकृताधुना // rm_14.222{22} //

एवं मत्वा महत्पुण्यं संबुद्धभजनोद्भवं / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा भजनीयं शुभार्थिभिः // rm_14.223{23} //

यूयं चापि सदा नित्यं शास्तारं सद्गुरुं जिनं / संबुद्धं समुपाश्रित्य विहरध्वं समाहिताः // rm_14.224{24} //

इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते भिक्षवो मुदा / सर्वे तथेति विज्ञप्य त्रिरत्नानि सदाभजन् // rm_14.225{25} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया नराधिप / तथाधुना समाख्यातं तव पुण्यप्रवृद्धये // rm_14.226{26} //

एवं राजंस् त्वयाप्य् एवं त्रिरत्नं शरणं गतः / संबुद्धशासनं धृत्वा चर धर्मं समाहितः // rm_14.227{27} //

प्रजाश् चापि तथा राजं बोधयित्वा प्रयत्नतः / संबोधिसाधने धर्मे योजनीयास् त्वयादरात् // rm_14.228{28} //

तथा चेत् ते सदा भद्रं भवेन् नूनं समन्ततः / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_14.229{29} //

इति शास्त्रा समादेष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेति प्रतिमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_14.230{30} //

गांधर्विकानाम् अवदानम् एतच् छ्रुत्वानुमोदन्ति नरा मुदा ये / ते सर्व एनःपरिमुक्तचित्ता भुक्त्वा सुखान्य् एव लभन्ति बोधिं /

++ इति रत्नावदानतत्वे गांधर्विकावादनं समाप्तम् ++

xv sūkṣmatvacovadāna अथाशोको महीपालः कृतांजलिपुटो मुदा / उपगुप्तं गुरुं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_15.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि पुनर् अन्यत् सुभाषितं / तद्यथा गुरुणाख्यातं तथादेष्टुं च मे ऽर्हसि // rm_15.2{2} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा स यतिः सुगतात्मजः / अशोकं तं नृपं दृष्ट्वा पुनर् एवम् उपादिशत् // rm_15.3{3} //

शृणु राजन् महाभाग यथा मे गुरुणोदितं / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि श्रुत्वाप्य् एवं प्रमोदय // rm_15.4{4} //

पुरा स भगवान् बुद्धः शाक्यसिंहो जगद्गुरुः / विहारे जेतकारण्ये विजहार ससांघिकः // rm_15.5{5} //

तस्मिंश् च समये तत्र सर्वे भिक्षुगणा अपि / श्रावकाश् चैलकाश् चैव सर्व उपासका अपि // rm_15.6{6} //

सर्वे ऽपि भिक्षुणीसंघा उपासिकागणा अपि / बोधिसत्वगणाश् चापि सद्धर्मसाधनोद्यताः // rm_15.7{7} //

सभामध्यासनासीनं श्रीघनं तं जगद्गुरुं / उपतस्थुः पुरस्कृत्य परिवृत्य समंततः // rm_15.8{8} //

तदा तस्य मुनीन्द्रस्य मुखाम्भोजविनिर्गतं / भद्रधर्मामृतं पातुं सर्वे लोकाः समागताः // rm_15.9{9} //

शक्रादयः सुरेन्द्राश् च ब्रह्मादयो महर्द्धिकाः / लोकपाला महावीराः ससैन्यपरिवारकाः // rm_15.10{10} //

योगिनो यतयश् चापि महर्षयस् तपश्विनः / ब्राह्मणाश् च महाविज्ञाः सद्धर्मगुणवांछिनः // rm_15.11{11} //

राजानो राजपुत्राश् च वैश्या मंत्रिजना अपि / अमात्याः श्रेष्ठिनो भट्टाः पौरिकाश् च गृहाधिपाः // rm_15.12{12} //

सैन्याधिपाश् च योधारः सार्थवहा महाजनाः / वणिजः शिल्पिनश् चापि ग्राम्याः कार्पटिका अपि // rm_15.13{13} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मगुणवाञ्छिनः / सर्वे धर्मामृतं पातुं विहारे समुपागताः // rm_15.14{14} //

तत्र प्राप्ताः सभामध्ये समासीनं मुनीश्वरं / श्रीघनं तं समालोक्य प्रणत्वा समुपाचरन् // rm_15.15{15} //

तत्र ते समुपासृत्य सर्वे तं श्रीघनं मुनिं / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा समभ्यर्च्य प्रणेमिरे // rm_15.16{16} //

ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः परिवृत्य समन्ततः / साञ्जलयः प्रसन्नास्या उपतस्थुः समाहिताः // rm_15.17{17} //

तदा स भगवान् दृष्ट्वा सर्वांस् तान् समुपस्थितान् / आदिमध्यान्तकल्याणम् आर्यधर्मम् उपादिशत् // rm_15.18{18} //

तत् सद्धर्मामृतं पीत्वा सर्वे ते त्रिदशादयः / लोका धर्मविशेषत्वं विज्ञाय प्राणनन्दिरे // rm_15.19{19} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र श्रावस्त्यां पौरिको गृही / श्रेष्ठी महाजनः श्रिमाञ् छ्राद्धो भद्राशयाभवत् // rm_15.20{20} //

स एकस्मिं दिने स्वस्मिन् भाण्डालकोष्ठके विशन् / स्वसंपन्निचयं दृष्ट्वा मनसैवं व्यचिन्तयत् // rm_15.21{21} //

अहो मे जायते संपद् दीयती संप्रवर्द्धिता / तथापि वर्द्ध्यते तृष्णा यतः सौख्यं न किं चन // rm_15.22{22} //

यद् इमे चंचला भोगा जलचंद्रनिभा मम / अनित्या अस्थिराः पद्मपत्रस्थितजलोपमा // rm_15.23{23} //

तद् अत्र किं मनो ऽद्यापि तृष्णयाकृष्यते मम / येन चराम्य् अहं लोके दुःखी भविकलाशयः // rm_15.24{24} //

तत् किं मे संपदा सारं यतः सौख्यं न विद्यते / धर्मार्थे गोचरं नैव केवलं मदवृद्धये // rm_15.25{25} //

मदेन वर्द्धते मानं मानाल् लोके प्रमादता / प्रमादाद् दीप्यते चेर्ष्या कोपाग्निर् दीप्यते ततः // rm_15.26{26} //

कोपात् क्रूराशयश् चण्डो निर्दयो दुरिताशयः / पापात्मा हिंसको दुष्टो दशाकुशलसाधकः // rm_15.27{27} //

स्वयं नष्टः परांश् चापि नाशयति दुराशयः / ततो ऽतिपापसंरक्तो दुराचरो ऽतिदुर्मनाः // rm_15.28{28} //

ततो ऽतिदुर्मतिर् द्रोही संवृत्तिधर्मनिंदकः / त्रिरत्नानि प्रतिक्षिप्य महापातकम् आचरेत् // rm_15.29{29} //

ततो ऽतिपापसंक्लिष्टाः प्रमूढो नरकं व्रजेत् / नरकेषु भ्रमन् नित्यं दुःखान्य् एव सदाश्नुयात् // rm_15.30{30} //

यद् वात्रापि च संसारे जीवितम् अध्रुवं खलु / क्षणध्वंसि शरीरं च सार्वेषां मरणं ध्रुवं // rm_15.31{31} //

तद् अत्राहम् असारेभ्यो भोगेभ्यः सारम् उत्तमं / सद्धर्मं समुपादातुं यत्नं कुर्यां समादरात् // rm_15.32{32} //

सद्धर्मं सौगतं धर्मम् इत्य् आख्यातं पुराविदैः / तद् अत्र सौगते क्षेत्रे दानं कुर्वीय सांप्रतं // rm_15.33{33} //

बौद्धक्षेत्रे कृतं दानं बोधिवीजं भवेद् ध्रुवं / एतद् एवात्र संसारे साधनीयं शुभाप्तये // rm_15.34{34} //

दानेन शुद्ध्यते चित्तं सुचित्तः सुमतिं लभेत् / सुबुद्धिः सद्गुणारक्तः संवृत्तिशीलभृत् कृती // rm_15.35{35} //

सुशीलः क्षान्तिमान् धीरः परात्मसमभाविकः / सुधीरो वीर्यवान् सर्वसत्वार्थसाधनोद्यतः // rm_15.36{36} //

अप्रधृष्यो महासत्वः क्लेशारिदमको भवेत् / ततः सुपरिशुद्धात्मा समाधिसुस्थितो भवेत् // rm_15.37{37} //

तत् समाधिवलाधानैः प्रज्ञाब्धिपारम् आगतः / बोधिरत्नं समासाद्य बोधिसत्वो ऽधिपो भवेत् // rm_15.38{38} //

एतद् रत्नानुभावेन भद्रंकला समन्ततः / सर्वमारान् विनिर्जित्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_15.39{39} //

इत्य् अर्हद्भिर् महाभिज्ञैः समाख्यातं मया श्रुतं / तत् संबुद्धपदां प्रप्तुं बुद्धं भजेय सांप्रतं // rm_15.40{40} //

नूनं बुद्धानुभावेन भावितं सेत्स्यते ध्रुवं / तद् बुद्धप्रमुखं सर्वसंघं पूजेय सादरं // rm_15.41{41} //

इति निश्चित्य स श्रीमान् गृहस्थः संप्रमोदितः / भगवंतं ससंघन् तं पूजयितुं समैछत // rm_15.42{42} //

ततः स सजनः श्रेष्ठी त्रिरत्नभजनोत्सुकः / विहारे जेतकारण्ये प्रययौ संप्रहर्षितः // rm_15.43{43} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा स गृहस्थः प्रमोदितः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य समर्चयद् यथाविधिः // rm_15.44{44} //

ततः स सजनो नत्वा साञ्जलिः संप्रमोदितः / मुनीन्द्रं तं समालोक्य पुरः स्थित्वैवम् अब्रवीत् // rm_15.45{45} //

सर्वज्ञ भगवं छास्तर् भवतां शरणं व्रजे / ततो ऽभिलषिते कार्ये प्रसीदतु जगद्गुरो // rm_15.46{46} //

भगवं भवतः शास्तुः ससंघस्य जगद्गुरोः / पूजयितुं समिछामि तद् अनुज्ञां ददातु मे // rm_15.47{47} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः / तथास्त्व् इति प्रतिज्ञाय तूष्णीभूत्वाध्युवास तत् // rm_15.48{48} //

ततः स गृहभृन् मत्वा भगवताध्युवास तं / साञ्जलिस् तं मुनिं नत्वा मुदितः स्वगृहं ययौ // rm_15.49{49} //

तत्र स स्वजनैः स्वस्मिं गृहे मर्गेषु सर्वतः / परिशोध्य सुगंधैश् च परिषिंच्याभ्यशोभयत् // rm_15.50{50} //

तत्रासनानि प्रज्ञप्य वितानानि वितत्य च / मुक्तपुष्पैः समाकीर्य सुरभिं समधूपयत् // rm_15.51{51} //

ततः स भोज्यसामग्रीं साधयित्वा स्ववंधुभिः / तथोपहारसामग्रीं परिशुद्धाम् असाधयत् // rm_15.52{52} //

ततो ऽन्ये द्युर् गृहस्थः स स्नात्वा शुद्धांवरावृतः / संबुद्धामंत्रणं कर्तुं विहारे सजनो ययौ // rm_15.53{53} //

तत्र तं श्रीघनं दृष्ट्वा ससंघं स पुरोगतः / कृताञ्जलिपुटो नत्वा प्रार्थयद् एवम् आदरात् // rm_15.54{54} //

भगवन् नाथ सर्वज्ञ समयो वर्तते ऽधुना / तत् ससंघो ममावासे भावान् आगन्तुम् अर्हति // rm_15.55{55} //

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स ससांघिकः / पात्रचीवरम् आदाय संप्रतस्थे प्रभासयन् // rm_15.56{56} //

तत्र स भगवान् मार्गे कृत्वा भद्रं प्रभासयन् / भिक्षुसंघगणैः सार्द्धं श्रावस्तीं समुपाविशन् // rm_15.57{57} //

तदाभून् नगरे तत्र सर्वत्रापि सुमङ्गलं / उपद्रवाणि सर्वाणि सहसा विलयं ययुः // rm_15.58{58} //

अन्धा रूपाणि पश्यन्तः शृण्वन्तो वधिरा रवान् / हीनेन्द्रियाश् च ये ते ऽपि प्रतिलब्धेन्द्रिया ववुः // rm_15.59{59} //

क्सुत्पिपासाहता ये च ते ऽभवन् परितुष्टिताः / रोगिणो नीरुजा आसन् कुवेला रुचिराम्वराः // rm_15.60{60} //

मूका आसन् प्रवक्तारो जडाश् चापि सुवाग्मिनः / चिरवैराभिसंनद्धास् ते ऽप्य् आसन् मैत्रभाविताः // rm_15.61{61} //

ये च चण्डाशायाः क्रूरास् ते ऽप्य् अभूवन् दयालवः / ये च दुष्टा दुराचारास् ते सन्तस् सम्यमोद्यताः // rm_15.62{62} //

दरिद्रा धनिनः प्रोढ्या दूर्वला वलिनो ऽभवन् / ये शठा वंचकाश् चौरस् ते आर्याः सत्यवादिनः // rm_15.63{63} //

एवं ये दुःखिनः सत्वास् ते सर्वे सुखिनो ऽभवन् / एवं स भगवांस् तत्र कृत्वा भद्रं समन्ततः // rm_15.64{64} //

प्रदक्षिणक्रमेणैवं ससंघं तद्गृहे विशन् / तत्र तस्य मुनीन्द्रस्य स गृहस्थो यथाक्रमं / पाद्यं ददौ ससंघस्य सदाराः शुचिनाम्बुना // rm_15.65{65} //

ततः स सुप्रासन्नात्मा ससंघं तं मुनीश्वरं / प्रज्ञप्ते स्वासने तत्र यथाक्रमं न्यवेशयत् // rm_15.66{66} //

तत्र ते सांघिकाः सर्वे संबुद्धप्रमुखाः क्रमात् / स्वस्वासने समाविश्य समातस्थुः समाहिताः // rm_15.67{67} //

ततः स्वस्वासनासीनान् संबुद्धप्रमुखान् यतीन् / तान् सर्वान् स गृही दृष्ट्वा यथाविधि समर्चयत् // rm_15.68{68} //

ततः स सजनः श्रेष्ठी स्वहस्तेन ससांघिकं / तं मुनीन्द्रं सुधाकल्पैर् भोजनैः समतर्पयेत् // rm_15.69{69} //

ततः संतृप्तितं दृष्ट्वा ससंघं तं मुनीश्वरं / अपनीय स पात्राणि तद् धस्तादीन् व्यशोधयत् // rm_15.70{70} //

ततः स साञ्जलिर् नत्वा तान् बुद्धप्रमुखान् यतीन् / पुरो नीचासनासीनो धर्मं श्रोतुम् उपाश्रयत् // rm_15.71{71} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तं गृहष्ठं सुभाविनं / आदिमध्यान्तकल्याणं धर्माम् आदेष्टुम् अब्रवीत् // rm_15.72{72} //

आरोग्यम् अस्तु ते नित्यं गृहपते सदा शिवं / बोधौ चित्तं समाधाय चर धर्मं समाहितः // rm_15.73{73} //

धर्मेण जीयते पापं निष्पापः सद्गतिं व्रजेत् / सद्गतौ सत्सुखान्य् एव भुक्त्वा संचरते सदा // rm_15.74{74} //

धर्मेण पुरुषो विद्वान् सर्वविद्याकलाधिपः / सुधिरो गुणवान् विज्ञो भवेच् छ्रीमान् महर्द्धिकः // rm_15.75{75} //

धर्मेण सुचिरं जीवेद् आरोग्यं च सदा तनौ / सर्वत्रापि भवेन् नित्यं मंगलं निरुपद्रवं // rm_15.76{76} //

धर्मो न नश्यते क्वपि ह्रियते नापि केन चित् / केनापि नश्यते नैव चालयितुं कदा चन // rm_15.77{77} //

नाग्निभिर् दह्यते धर्मः क्लिद्यते नापि चोदकैः / वायुभिः शुष्यते नैव क्षीयते नापि भूमिषु // rm_15.78{78} //

धर्मेण भूः स्थिरीभूता धर्मेण दीप्यते ऽनलः / धर्मेण चलते वायुर् धर्मेण वहते जलः // rm_15.79{79} //

धर्मेण दीप्यते भानुर् धर्मेणैवं सुधाकरः / मेघा धर्मेण वर्षाणा भूमिः शष्यौषधीभराः // rm_15.80{80} //

धर्मेणैवं तथा सर्वे लोकपाला महर्द्धिकाः / सर्वदुष्टान् विनिर्जित्य पालयन्ति जगत्त्रये // rm_15.81{81} //

धर्मो न शीयते क्वापि धर्मो न परिभूयते / सर्वत्र जयते धर्मो धर्मो हि शोभते सदा // rm_15.82{82} //

धर्महीना न शोभन्ते श्रिमन्तो गुणिनो ऽपि च / धर्म्मिष्ठा एव शोभन्ते दरिद्रा निर्गुणा अपि // rm_15.83{83} //

धर्मेण रक्षिता वीराः संग्रामे विजितारयः / यशोमान्यमहत्संपत्सुखानि ते लभन्ति च // rm_15.84{84} //

तथा वीरा वणिक्सार्था धर्मेणैवाभिरक्षिताः / महाम्बुधिं समुत्तीर्य रत्नान्य् अपि लभन्ति च // rm_15.85{85} //

धर्मवन्तो नरा धीरा बुद्धिमन्तो विचक्षणाः / सर्वविद्याकलाविज्ञा जयन्ते परवादिनः // rm_15.86{86} //

तथा धर्मानुभावेन शिल्पविद्याकलाविदः / यशोमान्यप्रसादश्रीसत्सुखानि लभन्ति च // rm_15.87{87} //

तथा च मंत्रिणो ऽमात्या धर्मवन्तो विचक्षणाः / राज्यकार्याणि सर्वाणि साधयन्तो जयन्त्य् अरीन् // rm_15.88{88} //

राजानः क्षत्रियाश् चैवं धर्मनीतिविचक्षणाः / सर्वदुष्टान् विनिर्जित्य विराजन्ते नाराधिपाः // rm_15.89{89} //

तथा धर्मेण राजेन्द्रश् चक्रवर्त्ती महीश्वरः / सप्तरत्नसमायुक्तः सर्वशास्ता विराजते // rm_15.90{90} //

तथा धर्मधरा एव यतयो योगिनो ऽपि च / सर्वक्लेशगणाञ् जित्वा लभन्ति परमं पदं // rm_15.91{91} //

तथर्षयो महाभिज्ञा धर्मभृतो महर्द्धिकाः / यथाभिलषितां सिद्धिं प्राप्य मोक्षं व्रजन्ति च // rm_15.92{92} //

तथा धर्मानुसारेण मंत्रविद्यार्थसाधकाः / सिद्धिसमृद्धिसंप्राप्ताः साधयन्ति यथेहितं // rm_15.93{93} //

तथा च मानवाः सर्वे लोका धर्मानुसारतः / निहीनमध्यमोत्कृष्टाः प्रभवन्ति महीतले // rm_15.94{94} //

तथा धर्मानुसारेण लोका दैत्यादयो ऽपि च / निहीनमध्यमोत्कृष्टा प्रचरन्ति रसातले // rm_15.95{95} //

तथा स्वर्गेषु देवाश् च स्वस्वधर्मानुभावतः / सुखानि सुचिरं भुक्त्वा प्रवसन्ति प्रमोदिताः // rm_15.96{96} //

एवं सर्वत्र लोकेषु स्वस्वधर्मानुभावतः / सर्वे सत्वाः सुखप्राप्ताः प्रचरन्ति यथेछया // rm_15.97{97} //

एवं त्रैधातुकोत्पन्नाः सत्वाः सर्वे सुरादयः / स्वस्वधर्मानुसारेण भ्रमन्ति षड्गतिष्व् अपि // rm_15.98{98} //

किम् अत्र वहुनोक्तेन धर्म एव जगत्प्रभुः / धर्मेणैव सदा नित्यं रक्षितः प्रचरेच् छुभे // rm_15.99{99} //

षुभेन सिद्ध्यते चित्तं शुद्धचित्तः सुधीर् भवेत् / सुबुद्धिः सद्गुणाधारं सद्गुरुं समुपाश्रयेत् // rm_15.100{100} //

तद्गुरोर् उपदेशेन चरन् नित्यं समाहितः / बोधिचित्तं समाधाय त्रिरत्नानि सदा भजेत् // rm_15.101{1} //

एतत्पुण्यानुभावेन सद्धर्मसाधनोद्यतः / बोधिसत्वो महासत्वो बोधिचर्यां व्रतं चरेत् // rm_15.102{2} //

ततो मारगणाञ् जित्वा पूर्य पारमिताः क्रमात् / त्रिविधां बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयात् // rm_15.103{3} //

एवं धर्मवरं मत्वा त्रिरत्नशरणं गतः / सद्धर्मं समुपश्रित्य चर बोधिपदाप्तये // rm_15.104{4} //

मृत्युकाले विपत्तौ च धर्म्म एवानुगस् सुहृत् / तदा सर्वे त्यजन्त्य् आशु को ऽपि नैव सहानुगः // rm_15.105{5} //

धर्म एव तदा त्राता सर्वत्राप्य् अनुगः सुहृत् / तस्माद् धर्मो महारत्नं साधनीयं प्रयत्नतः // rm_15.106{6} //

एवं स भगवाञ् छास्ता धर्मस्याभ्यनुभावतां / समादिश्य क्षणं तस्थौ तूष्णीभूत्वा समाहितः // rm_15.107{7} //

ततस् तस्य मुनीन्द्रस्य पादौ स मुदितो गृही / प्रणत्वा मनसा चैवं प्रणिधानं सामदधे // rm_15.108{8} //

अनेन कुशलेनाहं सर्वक्लेशविवर्जितः / प्रत्येकां बोधिम् आसाद्य निर्वृतिं समवाप्नुयात् // rm_15.109{9} //

ततः स सुप्रसन्नास्यो गृहस्थः सजनो मुदा / भगवतं तम् आलोक्य पुरस् तस्थौ समाहितः // rm_15.110{10} //

तदा स भगवांस् तस्य श्रीमतो हृदये स्थितं / प्रणिधानं परिज्ञाय सुसंस्मितं व्यमुञ्चत // rm_15.111{11} //

ततस् तस्य मुनीन्द्रस्य मुखपद्मात् सुरस्मयः / पंचवर्णा विनिर्गत्य सर्वत्र समुदाचरन् // rm_15.112{12} //

तासां या रश्मयो याता अधोलोके समन्ततः / ताः सर्वनरकेष्व् एवम् अवभ्यास्य समासरत् // rm_15.113{13} //

तदा ताभिः परिस्पृष्टाः सर्वे ते नरकस्थिताः / महत्सौख्यं समासाद्य विस्मयं समुपाययुः // rm_15.114{14} //

तत्र सर्वे ऽपि ते सत्वाः परस्परसमागताः / सर्वदुःखविनिर्मुक्ताः संमील्यैवं समब्रुवन् // rm_15.115{15} //

अहो चित्रं किम् अद्यैवं महत् सौख्यं प्रजायते / किं नु वयं भवन्तो ऽस्माच् च्युता अन्यत्र चागताः // rm_15.116{16} //

यद् अस्माकं महद् दुःखं तत् सर्वं शाम्यते ऽधुना / संजायते महासौख्यं तद् अद्भुतं न मन्यते // rm_15.117{17} //

नूनम् अत्राधुना को ऽपि बोधिसत्वः समागतः / यस्माद् इयं महारश्मिर् अवभास्य प्रसर्यति // rm_15.118{18} //

इति चिंताभिदग्धानं तेषां चित्तप्रबोधने / भगवान् निर्मितं बुद्धं सर्वत्र तत्र प्रेषयेत् // rm_15.119{19} //

तदा तं सौगतिं मूर्त्तिं दृष्ट्वा सर्वे ऽपि ते मुदा / अहो चित्रम् इति प्रोक्त्वा विस्मिताश् चैवम् अब्रुवन् // rm_15.120{20} //

नेहैवेतश् च्युताः सर्वे नाप्य् अन्यत्र गता वयं / इहैव संस्थिताः सर्वे नरके प्रवसामहे // rm_15.121{21} //

अपि त्व् अयं महान् सत्वो ऽपूर्वदर्शन आगतः / नूनम् अस्यानुभावेन संजायन्ते सुखानि नः // rm_15.122{22} //

तद् अस्मिं सुगताकरे वयं सर्वे प्रसादिताः / उपेत्य प्रणतिं कृत्वा सर्वथा संभजेमहि // rm_15.123{23} //

इति संभाष्य सर्वे ते नारकीयाः प्रमोदिताः / उपेत्य तं महासत्वं साञ्जलयो ऽभिनेमिरे // rm_15.124{24} //

नमो बुद्धाय धर्माय संघाये च नमः सदा / इत्य् उक्त्वा च त्रिरत्नानां संस्मृत्वा शरणं ययुः // rm_15.125{25} //

इति ते निर्मिते तस्मिं चित्तं प्रसाद्य निर्मलाः / सर्वनिर्मुक्तकर्माणः सहसा सद्गतिं ययुः // rm_15.126{26} //

तथा चोर्द्धगता यास् ताः क्रमाच् चातुर्महाधिपान् / समारभ्य त्रयस्त्रिंशान् सर्वांश् चापि सुरालयात् // rm_15.127{27} // यावद् भवाग्रपर्यन्तम् अवभास्य प्रसारिताः // rm_15.128{27} // तथा चापि समोद्घुष्य सर्वान् देवान् अनोदयन् / अनित्यं खलु संसारं दुःखम् शून्यम् अनात्मकं / इति मत्वा शुभे नित्यं चरितव्यं सदापि च // rm_15.129{28} //

निष्क्रामतारभध्वं तद् युज्यध्वं बुद्धशासने / धुनीत मृत्युसैन्यानि नडागारं करी यथा // rm_15.130{29} //

यो ह्य् अस्मिं धर्मविनये ह्य् अप्रमत्तश् चरिष्यति / त्यक्त्वा जन्मात्र संसारे दुःखस्यान्तं करिष्यति // rm_15.131{30} //

इति मत्वात्र संबोधिपदं यदि समिछथ / तच् छ्रद्धया त्रिरत्नानि भजध्वं सर्वदादरात् // rm_15.132{31} //

एतच् छब्दं समाकर्ण्य सर्वे देवाः प्रबोधिताः / त्रिरत्नं शरणं कृत्वा प्रभेजिरे सदादृताः // rm_15.133{32} //

एवं ता रश्मयः सर्वाः सर्वांल् लोकांच् छुभे वृषे / बोधयित्वा प्रतिस्थाप्य प्रत्याययुर् मुनेः पुरः // rm_15.134{33} //

तत्र ता रश्मयः सर्वाः पिण्डितास् तस्य तायिनः / त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्वा सूर्णायां न्यविशत् पुनः // rm_15.135{34} //

तद् दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे लोकास् ते समितिस्थिताः / किं धर्मम् आदिशेद् बुद्ध इति संचिंत्य तस्थिरे // rm_15.136{35} //

अथानन्दो महाभिज्ञः समुत्थाय कृताञ्जलिः / पुरः स्थितो मुनीन्द्रं तं प्रणत्वा प्रार्थयत् तथा // rm_15.137{36} //

भगवान् नानाविधा रश्मिर् भवन्मुखाब्जनिर्गताः / अवभास्य जगल्लोकं भवदूर्णां निवेशिता // rm_15.138{37} //

मारजिन् निर्मलस्वान्तो निर्विकल्पो निरंजनः / नाहेत्वप्रत्ययं बुद्धा निर्दैन्या निर्मदोद्धवाः / स्मितं चंद्रकराहासं दर्शयन्ति कदाचन // rm_15.139{38} //

तद् यद् अर्थं भवान् स्मितं दर्शयति मुनीश्वर / तद् अर्थं श्रोतुम् इच्छंति सर्वे लोका इमे ऽधुना // rm_15.140{39} //

तद् भवां यत् समादेष्टुम् इछति सांप्रतं मुने / तद् धर्मं समुपादिश्य प्रसादयत्व् इमां सभां // rm_15.141{40} //

इति तेन वशिष्येण प्रार्थिते स मुनीश्वरः / तम् आयुष्मन्तम् आनन्दं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_15.142{41} //

एवम् एतत् सदानंद नाहेत्वप्रत्ययं स्मितं / संबुद्धा अपि ते सर्वे दर्शयन्ति कदा चन // rm_15.143{42} //

यद् अर्थे स्मितम् आनंद दर्शितं सांप्रतं मया / तद् अर्थं संप्रवक्ष्यामि तच् छृणुध्वं समाहिताः // rm_15.144{43} //

पश्यसि त्वं तदानंद श्रेष्ठिनानेन यन् मम / एवंविधं ससंघस्य सत्कारं श्रद्धया कृतं // rm_15.145{44} //

एतत्पुण्यविपाकेन मयि चित्तप्रसादतः / अयं श्रीमान् महासत्वो बोधिसत्वो भवेत् सुधीः // rm_15.146{45} //

ततः क्लेशविमुक्तात्मा परिशुद्धत्रिमंडलः / सूक्ष्मत्वग् इति विख्यातः प्रत्येकबुद्ध आत्मवित् // rm_15.147{46} // भविष्यति महाभिज्ञः संवृतिपरमार्थवित् // rm_15.148{47!} // एवम् एतत् महत्पुण्यवीजम् आराधितं मम / सासने श्रीमतानेन श्रद्धया बोधिचेतसा // rm_15.149{48} //

बुद्धक्षेत्रे कृतं पुण्यं न क्षिणोति कदा चन / संबोधिसत्फलं दद्यान् नान्यद् धर्मफलं खलु // rm_15.150{49} //

एवं महत्तरं पुण्यं बुद्धक्षेत्रेषु सत्कृतं / मत्वा तच्छरणं कृत्वा त्रिरत्नं भजतादरात् // rm_15.151{50} //

ये बुद्दशरणं गत्वा भजन्ति सर्वदादरात् / ते सदा सद्गतिं याताश् चरंति बोधिसंवरं // rm_15.152{51} //

ये धर्मं शरणं कृत्वा श्रुत्वा भजन्ति सादरं / सर्वे ते ऽक्लेशिनो भद्राः संप्रयान्ति जिनालयं // rm_15.153{52} //