रत्नमालावदान

ततः स विष्णुदासो ऽपि भार्यां तां धीमतीं मुदा / सुप्रसन्नमुखाम्भोजः समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_37.359{9} //

प्रिये धन्यासि कल्याणी यद् अहं त्वत्प्रयत्नतः / श्रीदेव्या व्रतं रत्नं प्राप्नोमि सांप्रतं खलु // rm_37.360{10} //

तद् यथानेन शास्त्रात्र समादिष्टं तथा खलु / श्रीदेव्याः शरणं गत्वा वांछामि चरितुं व्रतं // rm_37.361{11} //

तत् त्वम् अपि समाधाय मया सार्द्धं तथादरात् / श्रीदेव्याः शरणं कृत्वा व्रतं चरितुम् अर्हति // rm_37.362{12} //

इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा धीमती सानुमोदिता / भर्त्तारं तं समालोक्य पुनर् एवम् अभाषत // rm_37.363{13} //

तथा सत्यं समाधाय श्रद्धया शरणं गतौ / श्रीदेव्या व्रतम् अत्रावां समादराच् चरावहे // rm_37.364{14} //

इत्य् उक्त्वा सा सती भद्रा धीमती सहसादरात् / व्रतोपचारसामग्रीं मुदिता समसाधयत् // rm_37.365{15} //

ततस् तं गुरुम् आनंदं नत्वा सा सांजलिर् मुदा / तद् व्रतारम्भम् आधातुं प्रार्थयेद् एवम् आदरात् // rm_37.366{16} //

भदन्त श्रीमहादेव्या व्रतदिन उपास्थितः / तद् यथाविधिम् आदिश्य संचारयतां व्रतं // rm_37.367{17} //

तयेति प्रार्थितं श्रुत्वा स आनंदो जिनात्मजः / सर्वविधिं समादिश्य व्रतारंभं समाक्रमत् // rm_37.368{18} //

तत्र भूशोधनं कृत्वा स आनंदो यथाविधि / मंडलं वर्त्तयित्वा तत् प्रतिस्थाप्याध्यवासयत् // rm_37.369{19} //

तथा तौ दंपती तीर्थे स्नात्वा शुद्धाम्वरावृतौ / यथा शास्त्रा समादिष्टं सर्वं कृत्वोपतस्थतुः // rm_37.370{20} //

ततस् तौ दंपती तस्य शास्तुर् आदेशतः क्रमात् / शुद्धासनसमासीनाव् उत्तराभिमुखस्थितौ // rm_37.371{21} //

गव्यैः कामादि वस्तूनि सर्वाणि शुद्धितान्य् अपि / कृत्वा शास्त्रा यथादिष्टं तथारंभं प्रचक्रतुः // rm_37.372{22} //

आदौ गुरुं समभ्यर्च्य ततो रत्नत्रयं मुदा / अभ्यर्च्य शरणं कृत्वा प्रणत्वा विधिनादरात् // rm_37.373{23} //

ततस् तन्मण्डले देवीं सगणां श्रीवसुंधरां / ध्यात्वा तथा समावाह्य दत्वा पादार्घम् आदरात् // rm_37.374{24} //

ततस् तां सगणां देवीं समभ्यर्च्य यथाक्रमं / सर्वपूजोपचारैश् च पठित्वा धारणीं ततः // rm_37.375{25} //

सहृद्वीजादिमंत्राणि यथाक्रमं जजल्पतुः / ततो ऽष्टाङ्गप्रणामैश् च नत्वा कृत्वा प्रदक्षिणां // rm_37.376{26} // गुणाभिवादनै स्तोत्रै स्तुत्वा नतौ ववंदतुः // rm_37.377{27!} // ततस् तौ सांजली स्थित्वा प्रक्षित्वा पापदेशनां / पुण्यानुमोदनां चापि संप्रार्थ्य श्रीसमृद्ध्यतां // rm_37.378{28} //

सलोकपालभूतेभ्यो बलिं पंचामृतान्वितं / यथाविधि प्रढौकित्वा प्रार्थयतां सुसंपदं // rm_37.379{29} //

ततो दानं प्रदत्वैवं गुरवे ऽपि सुदक्षिणां / ततः क्षमार्थनां कृत्वा समाप्तं चक्रतुर् व्रतं // rm_37.380{30} //

ततो गुरुस् तयोः शास्ता व्रतसूत्रं समर्प्पयत् / संपत्तिससमृद्धाशीर्वादं ददौ प्रसादितः // rm_37.381{31} //

ततो गुरुं पुरस्कृत्य यथोक्तं व्रतपालनं / कृत्वा ततः पुनः स्नात्वा देवीं ध्यात्वा निषेदितुः // rm_37.382{32} //

ततो रात्रौ समाधाय सगणां वसुंधरां / देवीं ध्यात्वा समभ्यर्च्य धर्म्मं श्रुत्वा निषेदतुः // rm_37.383{33} //

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा शुद्धाम्वरावृतौ / तथा तां सगणां देवीम् आवाह्यानर्चतुः क्रमात् // rm_37.384{34} //

ततस् तद् व्रतसंपूर्णं कृत्वा दानं सदक्षिणं / प्रदत्वा गुरवे नत्वा तन् मण्डलं व्यसर्जतां // rm_37.385{35} //

ततस् तद् रजम् आदाय भंडागारे यथोदितं / निधाय तत् स निर्माल्यं शेषं नद्यां यथाविधिं // rm_37.386{36} //

गुरुर् नागान् समभ्यर्च्य समर्प्य प्राक्षिपज् जले / ततस् तज् जलम् आदाय महोत्साहैर् गृहं ययौ // rm_37.387{37} //

तत गृहे तद् अम्भोभिर् अभिषिंच्य समन्ततः / कुमारीं विधिनाराध्य गणचक्रं समर्चयत् // rm_37.388{38} //

ततस् तौ दंपती नत्वा सांजलि सादरं मुदा / संपत्तिप्रार्थनां कृत्वा क्षमाप्य तद् व्यसर्जतां // rm_37.389{39} //

ततस् तस्या गृहे देवी वसुन्धारा स्वयं स्थिता / सर्वद्रव्यसमापूर्णं कृत्वा तस्थौ प्रसादिता // rm_37.390{40} //

सर्वद्रव्याभिसंपूर्णं दृष्ट्वा तौ दंपती गृहं / विस्मयानंदसंपन्नौ मिथ एवं समूचतुः // rm_37.391{41} //

अहो सत्यं जगच्छास्तुर् यथादिष्टं तथा खलु / तथावां शरणं गत्वा देव्या व्रतं चरेवहि // rm_37.392{42} //

इत्य् उक्त्वा तौ प्रसीदंतौ शरणं गत्वा समाहितौ / तस्याः श्रीमहादेव्याः सदा व्रतं प्रचेरतुः // rm_37.393{43} //

तदारभ्यः सदार्थिभ्यो दत्वा दानं यथार्थितं / त्रिरत्नभजनं कृत्वा प्रचेरतुः शुभे सदा // rm_37.394{44} //

ततो ऽसौ यतिर् आनंदस् तौ समामंत्र्य दंपती / पक्षिवत् सहसाकाशात् कौशांव्यां समुपाचरत् // rm_37.395{45} //

तत्र स तं जगन्नाथं प्रणत्वा सांजलिः पुनः / एतत् सर्वं प्रवृत्तांतं निवेद्यैकान्तम् आश्रयत् // rm_37.396{46} //

ततः स भगवान् दृष्ट्वा तम् आनंदं सभां च तां / धीमत्याः शांतमत्याश् च प्रसादित्वैवम् आदिशत् // rm_37.397{47} //

धन्या सा धीमती शान्तमती चापि सुभाविनी / यत् ते श्रीवसुधाराया भवेतां व्रतधारिणी // rm_37.398{48} //

तन् मे उभे महत्पुण्यलाभिन्यौ श्रीसमन्विते / सर्वसत्वहिताधानबोधिचर्यासमुद्यते // rm_37.399{49} // क्रमाद् बोधिं समासाद्य बुद्धपदम् अवाप्स्यत // rm_37.400{50!} // इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते सर्वसांघिकाः / तां श्रीवसुंधरां देवीं स्मृत्वा नित्यं प्रभेजिरे // rm_37.401{51} //

तदा तस्याः पिता विप्रा धीमत्या दुहितुर् गृहे / समुद्भूता महासंपद् इत्य् अश्रोषीज् जनोदितं // rm_37.402{52} //

ततः स ब्राह्मणो भार्यां धीमत्या मातरं मुदा / सहसा समुपामंत्र्य पुर एवम् अभाषत // rm_37.403{53} //

किं त्वयानुश्रुतं भार्ये धीमत्या यद् गृहे ऽधुना / महासंपत् समुद्भूता मयेति श्रूयते खलु // rm_37.404{54} //

इति भर्त्रा समाख्यातं श्रुत्वा सा विस्मयान्विता / कथम् एतद् भवेत् सत्यम् इति तं पतिम् अब्रवीत् // rm_37.405{55} //

इति भार्योदितं श्रुत्वा हरिशर्मापि स द्विजः / सविस्मयेनाख्यातं श्रुत्वा चैवम् अभाषत // rm_37.406{56} //

प्रिये श्रुतं मया सत्यं धीमत्या यद् गृहे ऽधुना / महासंपत्समुद्भूता वसुन्धाराप्रसादतः // rm_37.407{57} //

यदि नैतत् प्रतीतो ऽपि जनैः सा धीमती सुता / स्वगृहे ऽत्र समाहूय त्वम् एवं परिपृछ्यतां // rm_37.408{58} //

कथं संजायते संपन् महती ते गृहे ऽधुना / एतत् सत्यं त्वया पुत्री पुरो मे कथ्यताम् इति // rm_37.409{59} //

एवं भर्त्रा समाख्यातं श्रुत्व सा धीमतीप्रसूः / तथेति प्रतिविज्ञाय स्वसखीम् एवम् अब्रवीत् // rm_37.410{60} //

शृणु सखि सुताया मे धीमत्या यद् गृहे ऽधुना / संभूता महती संपद् वसुंधारा प्रसादतः // rm_37.411{61} //

इति श्रुतं मया सत्यं द्रष्टुम् इछामि तत् खलु / तत् तां सुतां समाहूय समादराद् इहानय // rm_37.412{62} //

इति तया समाख्यातं श्रुत्वा सा सुप्रिया सखी / तथेति प्रतिविज्ञप्य धीमत्या भवने ययौ // rm_37.413{63} //

तत्र सा समुपासृत्य धीमतीं तां सुभद्रिकां / दृष्ट्वा सविस्मयानंदयुक्ता नत्वैवम् अब्रवीत् // rm_37.414{64} //

भद्रे ऽहं प्रेषिता मात्रा त्वदाह्वानं प्रतीह तत् / सहसा त्वं समागंतुम् अर्हसि स्वात्मजान्विता // rm_37.415{65} //

इति तया समाख्यातं श्रुत्वा सा धीमती मुदा / हसन्ती तां सखीं मातुः समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_37.416{66} //

अयि मां स्मरते माता किम् अर्थं सांप्रतं कथं / तदाहं न स्मृता मात्रा दारिद्रियदुःखिनी यदा // rm_37.417{67} //

तथाप्य् अहं मुखं मातुर् द्रष्टुम् इछामि सांप्रतं / तथाहम् आगमिष्यामि यथा मातुः समीहितं // rm_37.418{68} //

इत्य् उक्त्वा धीमती साथ पुत्रं च भूषणं / भूषयित्वा सुवस्त्रैश् च प्रावार्य सममण्डयत् // rm_37.419{69} //

स्वयं च सा प्रसाधित्वा दुष्यपट्टाम्वरावृता / श्रीमद् रत्नाम्वलंकारैर् मण्डितांगाभिशोभिता // rm_37.420{70} //

ततः सख्या तया सार्द्धं पुत्रपुत्रीसमन्विता / संप्रस्थिता जनैश् चापि सह मातुर् गृहे ययौ // rm_37.421{71} //

तत्र सा जननी दृष्ट्वा धीमतीं तां समागतां / तं सुपुत्रं सुपुत्रीं च पश्यन्ती समुपाचरन् // rm_37.422{72} //

तत्र तां जननीं दृष्ट्वा धीमती सात्मजान्विता / सहसा समुपागत्य नत्वापृछत् सुकौशलं // rm_37.423{73} //

जननी सापि तां पुत्रीं पुत्रपुत्रीसमन्वितां / धीमतीं सहसालिंग्य पप्रछ कौशलं मुदा // rm_37.424{74} //

ततः सा धीमती पुत्री पुत्रपुत्रीसमन्विता / मात्रा सहाभिगछंती पितुर् गेहम् उपासरत् // rm_37.425{75} //

तत्र साधीमतीं पुत्रीं पुत्रपुत्रीसहागतां / दृष्ट्वा स जनको ऽप्य् एवं पश्यन् प्रत्युद्ययौ मुदा // rm_37.426{76} //

जनकं तं समालोक्य धीमती सात्मजान्विता / संस्मिता समुपासृत्य नत्वापृछत् सुकौशलं // rm_37.427{77} //

पितापि स समालोक्य धीमतीं तां शुभांशिकां / पुत्रपुत्र्यौ च संभाष्य पप्रछ कौशलं मुदा // rm_37.428{78} //

पिता स जननी सापि धीमतीं तां सुभाविनीं / पौत्रं पौत्रीं च संधृत्वा स्वगृहे जग्मतुर् मुदा // rm_37.429{79} //

तत्र सा जननी तस्याः पौत्र्याः पौत्रस्य चादरात् / पादान् प्रक्षालयित्वाशु स्वकम् आनयत् // rm_37.430{80} //

तद् आसनं समास्तीर्य तां पुत्रीं स्वयम् आदरात् / पौत्रं पौत्रीं च तान् सर्वान् संधृत्वा संन्यवेशयत् // rm_37.431{81} //

तत्रासने समाश्रित्य पार्श्वयोर् वामदक्षयोः / पुत्रीं पुत्रम् उपस्थाप्य तस्थौ सा धीमती स्मिता // rm_37.432{82} //

ताम् आगतां समाकर्ण्य सर्वे ऽपि जातयो मुदा / सहसा द्रष्टुम् आगत्य सा दरं समुपाययुः // rm_37.433{83} //

तथा ते वांधवाः सर्वे सुहृत्मिन्रजना अपि / तां तथा स्वगृहायातां कुशलं प्रष्टुम् आययुः // rm_37.434{84} //

तथा ताश् च भगिन्यो ऽपि तासां सर्वे ऽपि चात्मजाः / तां धीमतीं तथायातां श्रुत्वा द्रष्टु समा ययुः // rm_37.435{85} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च धीमतीं तां सुभूषणां / स्वमातुर् गृहमायातां श्रुत्वा द्रष्टुम् उपाययुः // rm_37.436{86} //

तत्रेतं धीमतीं कांतां सुवस्त्रभूषणावृतां / ते सज्ञात्यादयः सर्वे दृष्ट्वा विस्मयम् आययुः // rm_37.437{87} //

ततो ऽनुजा भगिन्यादि ज्ञातिवंधुसुहृज्जनाः / सर्वे तां सादरं नत्वा पप्रछुः कुशलं मुदा // rm_37.438{88} //

तथा सा धीमती चापि ज्ञातिवंधुसुहृज्जनान् / वन्दनीयान्स् तान् नत्वापृछत् सुकौशलं // rm_37.439{89} //

ततः सा जननी तस्यै धीमत्यै सादरान् मुदा / वर्णगंधरसोपेतं भोजनं समुपाहरत् // rm_37.440{90} //

तथा सौताय सौतायै भोजनं सुरसान्वितं / सादरम् उपढोकित्वा पुर एवम् अभाषत // rm_37.441{91} //

गृह्णाण सुरसं भोग्यं भुक्ष्व हृद् धीमति प्रिये / यो सौत सौते च सौदार्द्द प्रोच्युतं यदभीप्सितं // rm_37.442{92} //

जनको वितथ्य सर्वो भगिन्यो भ्रातरो ऽपि च / भातृजायां सुखाश् चापि तस्याश् चक्रुः समादरं // rm_37.443{93} //

तथादरां कृतं सर्वे श्रुत्वा सा धीमती तदा / पूर्ववृत्तिम् अनुस्मृत्वा मनसैवं व्यचिंतयत् // rm_37.444{94} //

नैवाहं मानिता ह्य् एभिर् नायं पुत्रो ऽपि मानितः / न च यं मानिता पुत्रि धनम् एवात्र मन्यते // rm_37.445{95} //

यदा न मे गृहे संपद् दरिद्रो ऽहं च दुःखिनी / तदेमे सर्व एते ऽपि नापि ऽपश्यन् मुखं मम // rm_37.446{96} //

इदानीं मे गृहे संपज् जाता तत् सुखान्वितां / एवं मते ऽपि सर्वे मां मानयंति समादरात् // rm_37.447{97} //

यद् अहं मानिता नैव धनम् एवाभिमान्यते / तद् यस्य तैः क्रियते मान्यं स भुंज्याद् इदम् आदरं // rm_37.448{98} //

इति सा मनसा ध्यात्वा सर्वाणि भूषणान्य् अपि / स्वानि पुत्रस्य पुत्र्याश् च संनिरीक्ष्य समाददे // rm_37.449{99} //

ततः सा धीमती कांशस्थाल्यां सर्वाणि तान्य् अपि / भूषणानि प्रसार्यैवं सादरं प्रत्यभाषत // rm_37.450{100} //

भो भो भवन्ति सर्वाणि भूषणानि प्रियाणि मे / इदं सौरसिकं भोज्यं प्राश्नुत स्वेछया सुखं // rm_37.451{1} //

संसारे माननीयं हि धनम् एव सदादरात् / धनानुरूपेण यल् लोके मान्यते निंद्यते नरः // rm_37.452{2} //

धनवान् पुरुषो लोके नीचो ऽपि मान्यते ऽगुणः / निर्धना गुणवांश् चापि सुजातो ऽपि न मान्यते // rm_37.453{3} //

धनानुरूपेण सर्वत्र विचारमान्यभोजनं / धनप्रसंगतो मूर्खो नीचो ऽपि धन्यतो भवेत् // rm_37.454{4} //

यावत् संपद् गृहे तावल् लोके समाद्रितो नरः / यदा संपद् विहीने तु तदा स भूतवच् चरेत् // rm_37.455{5} //

इति साभिलपन्त्य् एव सर्वाणि भूषणान्य् अपि / तानि पुनः समादाय यथा स्थानं न्ययोजयत् // rm_37.456{6} //

ततस् तद्भोजनं किंचिद् भक्त्वा सा स्वात्मजान्विता / नत्वैव पितरौ भर्त्तुर् गृहे ययौ प्रसादिता // rm_37.457{7} //

तत्र सा धीमती भर्त्तुर् विष्णुदासस्य पादयोः / नत्वा सर्वप्रवृत्तांतं न्यवेदयत् पुरः स्थिता // rm_37.458{8} //

एतद् भार्यासमाख्यातं श्रुत्वा स ब्राह्मणः पतिः / मुदितस् तां सुकल्याणीं भार्यं दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_37.459{9} //

धन्यो ऽसि त्वं सुकल्याणी यत् ते समुपादेशतः / श्रीदेवीव्रतम् आधाय समाप्नोमि सुसंपदं // rm_37.460{10} //

प्रिये त्वाम् अत्र तद्रत्नसंभवकुलसंभवां / श्रीवसुधामहादेवीसमां मन्ये ऽहम् आत्मना // rm_37.461{11} //

इत्य् उक्त्वा ब्राह्मणो भर्त्ता विष्णुदासः कृतांजलिः / धीमतीं तं सुकल्याणीं नत्वैवं पुनर् अब्रवीत् // rm_37.462{12} //

प्रिये तव प्रसादेन साफल्यं जन्म मे ऽधुना / यच् छ्रीवसुंधरादेव्या उपासको व्रती भवे // rm_37.463{13} //

तन् मया प्रकृतं पापं तत् सर्वं क्षीयते ऽधुना / संपत्तिः संप्रजाता च नैव क्षीणा भवे धि नः // rm_37.464{14} //

तथा वयं सदाप्य् अस्याः श्रीदेव्याः शरणं गताः / यथाविधि व्रतं धृत्वा चरेमहि शुभे ऽधुना // rm_37.465{15} //

त्रिरत्नभजनं कृत्वा दत्वार्थिभ्यो यथेप्सितं / यावज्जीवं शुभं कृत्वा भुक्त्वा सौख्यं चरेमहि // rm_37.466{16} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वदा सद्गतीं गताः / क्रमात् संबोधिम् आसाद्य बुद्धपदं लभेमहि // rm_37.467{17} //

इति भर्त्रोदितं श्रुत्वा धीमती सानुमोदिता / तथा सदा वसुंधाराव्रतं धृत्वा शुभे ऽचरत् // rm_37.468{18} //

ततः सा धीमती तस्याः शांतमतेः पुरोगता / सर्वम् एतत् प्रवृत्तांतं निवेद्यैवम् अभाषत // rm_37.469{19} //

प्रिये सखि महाभागे भवत्कृपाप्रसादतः / पापं मे क्षीयते सर्वं तज् जन्म सफलं भवे // rm_37.470{20} //

संपत्तिः संप्रजाता मे नैव क्षीणा भवेद् अपि / तद् यावज्जीवितं देव्याः शरणस्थो भजानि हि // rm_37.471{21} //

त्वम् एव शास्ता न चान्या हि सद्धर्मोपदेशिनी / तन् मे पुण्यानुभावेन संबुद्धपदम् आप्नुहि // rm_37.472{22} //

इत्य् उदिते तम् आश्रुत्वा शांतमतिश् च सा मुदा / धीमतीं तां समालोक्य पुनर् एवम् अभाषात // rm_37.473{23} //

भद्रे धीमति संबुद्धशरणस्था सदादरात् / श्रीदेव्याव्रतम् आधाय शुभे चर समाहिता // rm_37.474{24} //

एतत्पुण्यविपाकेन सर्वदा सद्गतीं गता / क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_37.475{25} //

इति मत्वात्र संसारे शुभं धर्मार्थसाधनं / धर्मो लोकहितार्थाय तल् लोकार्थे धर्मम् आचरेः // rm_37.476{26} //

इति तयोदितं श्रुत्वा धीमती सा प्रबोधिता / तथेति प्रतिनंदित्वा मुदिता स्वगृहे ययौ // rm_37.477{27} //

ततः प्रभृति सा साध्वी धीमती सर्वदा गृहे / श्रीदेव्या भजनं कृत्वा दत्वा दानं शुभे ऽचरत् // rm_37.478{28} //

तथा तस्या गृहे संपद् दिने दिने प्रवर्द्धिता / सर्वसत्वोपभोग्यार्थं बभूव धर्मसाधिनी // rm_37.479{29} //

तथा सा धीमती दृष्ट्वा सर्वसंपत्प्रवर्द्धितां / मुदा लोकहितं कृत्वा प्रचचार शुभे सदा // rm_37.480{30} //

इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते / तथा त्वम् अपि राजेन्द्र वसुधाराव्रतं चर // rm_37.481{31} //

प्रजाश् चापि महाराज बोधयित्वा प्रयत्नतः / श्रीदेव्याः शरणे स्थाप्य व्रतं चारय सर्वदा // rm_37.482{32} //

तथा ते सर्वदा क्षेमं सर्वत्रापि भवेद् ध्रुवं / क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः // rm_37.483{33} //

इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः // rm_37.484{34} //

धीमत्या ये ऽवदानं शुभफलदम् इदं सुप्रसन्नाः शृण्वन्ति / श्रावयन्ति प्रमुदितमनसा बोधिचर्यानुरागाः / सर्वे ते बोधिसत्वाः सकलगुणधराः सर्वसंपत्समृद्धाः / श्रीमन्तो लोकश्रेष्ठा जिननिलयगताः संवसंति सुखाढ्याः // rm_37.485{35} //

++ इति श्रीरत्नावदानतत्वे धीमत्यावदानं समाप्तम् ++

xxxviii vasundharāvadāna अथाशोको महराजः कृताञ्जलिपुटो मुदा / उपगुप्तं यतिं नत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_38.1{1} //

भदन्त श्रोतुम् इछामि वसुधाराव्रतं कदा / केन कुह कथं मर्त्यलोके प्रचारितं पुरा // rm_38.2{2} //

तद् अत्र नो भवाञ् च्छास्तर् यथा प्रवर्त्तितं पुरा / तथा सर्वं समाख्यातुं विस्तरेण समर्हति // rm_38.3{3} //

इति संप्रार्थितं राज्ञा श्रुत्वा सो ऽर्हन् महामतिः / अशोकं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.4{4} //

शृणु राजन् यथाख्यातं गुरुणा मे स्रुतं मया / तथाहं ते प्रवक्ष्यामि वसुधाराव्रतोद्भवं // rm_38.5{5} //

तद्यथा भगवान् बुद्धः शाक्यमुनिस् तथागतः / सर्वज्ञो ऽर्हं जगच्छास्ता धर्मराजो विनायकः // rm_38.6{6} //

स एकसमये तत्र कौशान्व्या उपकण्ठिके /म्स्: एकः समये विहारे घोषिरारामे विजहार ससांघिकः // rm_38.7{7} //

तदा शक्रादयो देवा ब्रह्मादि ब्राह्मणा अपि / दैत्येन्द्रा लोकपालाश् च सद्धर्मश्रवणोत्सुकाः // rm_38.8{8} //

राक्षसा गरुडा नागा यक्षगंधर्वकिन्नराः / सिद्धा विद्याधराश् चापि तथा चाप्य् अप्सरोगणाः // rm_38.9{9} //

योगिनो यतयस् तीर्था ऋषयो ब्रह्मचारिणः / राजानो राजपुत्राश् च वैश्याश् च मंत्रिणो जनाः // rm_38.10{10} //

अमात्याः सैनिकाश् चापि गृहस्थाश् च महाजनाः / वणिजः सार्थवाहाश् च शिल्पिनः पौरिका अपि // rm_38.11{11} //

ग्राम्या जानपदाश् चापि तथान्यदेशवासिनः / एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च सद्धर्मामृतवांछिनः // rm_38.12{12} //

सर्वे ते तत्र कौशांव्या घोषिलाराम आगताः / सभासनसमासीनं प्राद्राक्षुस् तं मुनीश्वरं // rm_38.13{13} //

दृष्ट्वा ते मुदिताः सर्वे प्रणत्वा समुपासृताः / यथाक्रमं समभ्यर्च्य कृत्वा त्रित्वः प्रदक्षिणं // rm_38.14{14} // तत् सद्धर्मामृतं पातुम् उपतस्थुः समाहिताः // rm_38.15{15} // तत्र ते तत्सभासीना भिक्षवः श्रावका अपि / भिक्षुण्यश् चैलकाश् चैवम् उपासका उपासिकाः // rm_38.16{16} //

बोधिसत्वा महासत्वाः संबोधिव्रतचारिणः / वसुंधराव्रतोत्पत्तिं श्रोतुं सर्वे समीछिरे // rm_38.17{17} //

तत्रानंदः परिज्ञाय तेषां मनःसमीहितं / सांजलिः पुरतः स्थित्वा नत्वैवं प्रार्थयन् मुनिं // rm_38.18{18} //

भगवन् सर्वविच् छास्तान् इमे सर्वे सभाजनाः / वसुलक्ष्मीव्रतोत्पत्तिं श्रोतुम् इछन्ति आसृताः // rm_38.19{19} //

तद् भवांस् त्रिजगच्छास्ता सर्वसत्वाभिबोधने / वसुलक्ष्मीव्रतोत्पत्तिं समुपादेष्टुम् अर्हति // rm_38.20{20} //

इत्य् आनंदेन भद्रेण प्रार्थिते स मुनीश्वरः / तान् सभासंस्थितान् सर्वान् समालोक्यैवम् आदिशत् // rm_38.21{21} //

शृण्व् आनन्द प्रवक्ष्यामि मुनीन्द्रेण यथोदितं / वज्रधराब्धिगम्भीरनिर्घोषेण श्रुतं मया // rm_38.22{22} //

तद्यथाभूत् पुरा राजा सूर्योदयाभिधो नृपः / श्रीपुरे नगरे रम्ये चक्रवर्त्ती नृपाधिपः // rm_38.23{23} //

दशाकुशलसंरक्तः प्रमदाजनवश्यगः / तदा तत्र नराः सर्वे ऽप्य् असन्मित्रोपदेशतः / दशाकुसलमूलेषु कर्मसु संप्रचेरिरे // rm_38.24{24} //

तदा तत्पापदोषेण महेतयः प्रवर्त्तिताः / तद् ईतिसमुपाक्रान्ता संक्षोभिताभवन् मही // rm_38.25{25} //

ततः सर्वत्र देशेषु दुर्भिक्षम् अभवद् भुवि / तदा ते मनुजाः सर्वे दरिद्रा अभवन् क्रमात् // rm_38.26{26} //

ततस् ते निर्धनाः सर्वे क्षुत्पिपासाहतातुराः / लोभिता निर्दयाः क्रूराः प्रदुष्टा दुरितारताः / स्वकुलधर्ममर्यादं विलंघ्याप्य् अशुभे ऽचरन् // rm_38.27{27} //

ततः सर्वे ऽपि ते लोका अन्धा इव कुमार्गगाः / असत्संगानुसंरक्ताः प्रचेरुर् नरकामुखाः // rm_38.28{28} //

तदा तत्पापसंघृष्टदुःखाग्निपरितापिता / शोषितेवाभवद् भूमी निर्गुणा नीरसा खरा // rm_38.29{29} //

तदा सर्वे ऽपि सत्वाश् च क्षुत्तृष्णाग्न्यहिदाहिताः / निराशा मृत्युम् इछन्तो निषेदुः परिमोहिताः // rm_38.30{30} //

तदैकस्मिन् दिने तत्र तुषितभुवने स्थिताः / श्रीदेवीप्रमुखा देव्यो वसुन्धर्य्याः सहायिकाः // rm_38.31{31} //

सर्वास् ता मिलिता मर्त्यलोके गंतुं समिप्सवः / किम् इदानीं मनुष्याणाम् अवस्थेति समीक्षिरे // rm_38.32{32} //

ततस् तान् मनुजान् सर्वान् दरिद्रान् पापचारिणः / दृष्ट्वा ताः सकला देव्या दयार्त्ता एवम् अब्रुवन् // rm_38.33{33} //

अहो दुःखं मनुष्याणां यत् पापे निरता नराः / दरिद्रा निर्दयाः क्रूरा भवन्ति नरकामुखाः // rm_38.34{34} //

तत् तत्र मर्त्यलोके ऽपि दरिद्र्यदुःखशान्तये / यत्नाच् छ्रीवसुधाराया व्रतं चारयेमहि // rm_38.35{35} //

ततस् ते मनुजाः सर्वे श्रुत्वा दृष्ट्वानुमोदिताः / श्रीदेव्याः शरणं गत्वा चरेयुर् व्रतम् आदरात् // rm_38.36{36} //

तदा तत्पुण्यसंपूताः सर्वे ते मानवा अपि / श्रीमन्तः सुखिनो भद्रे चरेयुः सर्वदादरात् // rm_38.37{37} //

ततस् ते मनुजाः सर्वे दशकुशलसंरताः / परस्परहितं कृत्वा चरेयुर् बोधिसंवरं // rm_38.38{38} //

ततस् ते भद्रितात्मानः सर्वसत्वहितोद्यताः / बोधिसत्वा महासत्वा भवेयुर् बोधिचारिणः // rm_38.39{39} //

ततस् ते सद्गुणाधानास् त्रिरत्नभजनारताः / क्रमात् संबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_38.40{40} //

इति हेतोर् वयं सर्वाः श्रीदेव्याः पुरतो गताः / एतत् सर्वप्रवृत्तांतं विज्ञापयेम सांप्रतं // rm_38.41{41} //

इत्य् एवं संमतं कृत्वा सर्वा देव्व्यो ऽपि तास् ततः / श्रीवसुधामहादेव्या आलये समुपाचरन् // rm_38.42{42} //

तत्र ताः सकला देव्यः सांजलय उपासृताः / तां श्रीवसुंधरां देवीं प्रणत्वैवं न्यवेदयन् // rm_38.43{43} //

भगवति महादेवि विजानीयाद् भवंत्य् अपि / यन् मनुष्या दरिद्रास् ते भवन्ति पापचारिणः // rm_38.44{44} //

तद् भवती प्रयत्नेन मनुजान्स् तान् सुदुःखितान् / कृपया सहसालोक्य सर्वान्न् उद्धर्त्तुम् अर्हति // rm_38.45{45} //

इति संप्रार्थिते ताभिर् देवीभिः सा वसुन्धरा / ता देवी सकला दृष्ट्वा प्रसन्नास्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.46{46} //

अहो दुःखं मनुष्याणां यत्र शास्ता न सद्गुरुः / तेन ते ऽकुशलाचाराः सर्वे नरा दरिद्रताः // rm_38.47{47} //

पापाभिस् संरता दुष्टा क्षुत्तृष्णाग्न्यभिदाहिताः / दुर्भगा निर्दयाः क्रूराः पतेयुर् नरके ध्रुवं // rm_38.48{48} //

इति हेतोर् अहं तेसां मर्त्यानां दुःखशांतये / संवरे तान्न् उपस्थाप्य बोधौ नियोजयेमहि // rm_38.49{49} //

इति निश्चित्य सा देवी वसुलक्ष्मी कृपार्दिता / तत्र समाधिम् आधाय त्रिमुर्त्तिं सा समादधौ // rm_38.50{50} //

तद्यथैका वसुंधर्य्या महालक्ष्मी द्वितीयका / तृतीयिका कुमार्य्याश् च त्रिमूर्त्तिर् इति सा दधे // rm_38.51{51} //

ततः सा श्रीमहादेवी गंतुं मर्त्यालये स्वयं / नंदीमुखाश्वघोषौ द्वौ समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_38.52{52} //

नंदीमुखाश्वघोषौ यन् मया संप्रार्थितं यथा / तथा तन् मे महत्कार्यं हर्त्तुम् अर्हथ सर्वथा // rm_38.53{53} //

इत्य् आदिष्टं तया देव्या निशम्य तौ कृतांजलिः / नन्दिमुखाश्वघोषौ तां देवीं नत्वैवम् ऊचतुः // rm_38.54{54} //

देवि किं ते महत् कार्यं तदा ज्ञापयतु ध्रुवं / यथादिष्टं भवत्य् आशु करिष्यावस् तथा खलु // rm_38.55{55} //

इति ताभ्यां समाख्यातं श्रुत्वा सा श्रीवसुंधरा / महादेवी प्रसन्नास्या तौ दृष्ट्वैवम् अभाषत // rm_38.56{56} //

शृणुत भद्रमुखौ यन् मे कार्यं वां तन् मयोच्यते / तथा युवां समाधाय कर्त्तुम् अर्हथ सांप्रतं // rm_38.57{57} //

यन् नरा भूतले सर्वे दरिद्रा अतिदुःखिता / पापाभिनिरता दुष्टा भवन्ति नरकामुखाः // rm_38.58{58} //

तत् तान् सर्वान् समुद्धर्त्तुम् इछामि सर्वथा ऽधुना / त्रिधा मूर्त्तिम् अहं धृत्वा गछेयं तन् महीतले // rm_38.59{59} //

तयो राजा महीपालः सर्वलोकाधिपः प्रभुः / तं एवं प्रथमं धर्मे विनीय योजयेमहि // rm_38.60{60} //

यत्र राजा स्वयं धर्मे स्थित्वा चरेत् समाहितः / तत्र सर्वे ऽनुगा राज्ञो धर्मे चरेयुर् आदरात् // rm_38.61{61} //

यत्राभिनिरतो राजा चरते ऽप्य् अशुभे शुभे / तत्र सर्वे ऽपि लोकास् ते प्रचरेयुर् हि सादरं // rm_38.62{62} //

इत्य् आदौ नृपति धर्मे योजनीयः प्रयत्नतः / ततः स नृपतिः सार्वाल् लोकान् धर्मे नियोजयेत् // rm_38.63{63} //

ततः सर्वे ऽपि लोकास् ते दशाकुशलवैमुखाः / सद्धर्मे हि रता भद्रे प्रचरेयुः समाहिताः // rm_38.64{64} //

ततः सर्वे ऽपि ते लोकाः परस्परहितोन्मुखाः / त्रिरत्नभजनं कृत्वा चरेयुः संवरे सदा // rm_38.65{65} //

ततस् ते सर्वदा श्रेयः कृत्वा यायुः सुखावतीं / तत्रापि संवरं धृत्वा प्रचरेयुः सुखान्विताः // rm_38.66{66} //

ततः क्रमात् समाधाय सर्वपारमितास्व् अपि / चरन्तः सर्वसत्वानां हितं कुर्युः सदादरात् // rm_38.67{67} //

ततस् ते बोधिसत्वाः स्युः सद्धर्मगुणरत्निनः / शुद्धात्मानो महासत्वा भविष्यन्ति जिनात्मजाः // rm_38.68{68} //

ततः सर्वे ऽपि ते धीराः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः / त्रियानबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_38.69{69} //

इति हेतोर् अहं तेषां सत्वानां विनयार्थतः / त्रिमूर्त्तिरूपम् आधाय गछामि भूतले ऽधुना // rm_38.70{70} //

तद् युवां मे वचो धृत्वा गन्तुम् अर्हथ भूतले / तत्र गत्वा प्रयत्नेन सर्वथाहर तं नृपं // rm_38.71{71} //

ततो ऽहं तं वशीकृत्य बोधयित्वा प्रयत्नतः / सद्धर्मचारिणं कृत्वा चारयिष्यामि मे व्रतं // rm_38.72{72} //

इति तया महादेव्या समादिष्टं निशम्य तौ / नन्दिमुखाश्वघोषौ तां देवीं नत्वैवम् ऊचतुः // rm_38.73{73} //

भद्रे देवि तवादेशं धृत्वावां शिरसा तथा / गत्वा नृपं समाहृत्य प्राणयिष्यावहे पुरः // rm_38.74{74} //

इत्य् उक्त्वा तौ प्रसन्नास्यौ कृतांजलिपुटो मुदा / पादौ देव्याः प्रणत्वैवं प्रजग्मतुस् ततो भुवि // rm_38.75{75} //

त्रिमूर्त्तिरूपम् आधाय वसुलक्ष्मीर् अपि स्वयं / श्रीदेव्यादिसखीयुक्ता गंगातीरम् उपागताः // rm_38.76{76} //

तत्र तौ भूतले गत्वा प्रापश्यतं समंततः / रमणीयं महोद्याने पुष्करिणीप्रशोभितं // rm_38.77{77} //

दृष्ट्वा ताव् उभौ तत्र क्षणं विश्रम्य संस्थितौ / ततो मिथसमासीनौ दृष्ट्वैवं समभाषतां // rm_38.78{78} //

अहो रम्यं महीलोकं तडागोद्यानमण्डितं / तत् कथम् इह राजानम् अपहर्त्तुं चरेवहि // rm_38.79{79} //

तत्र नन्दीमुखः प्राह दिव्यस्त्रीसुंदरं वपुः / धृत्वावां सुरसंगीतं गायन्तौ प्राचरेवहि // rm_38.80{80} //

नूनं स नृपती राजा दृष्ट्वा नौ दिव्यसुंदरं / वपुः कामाग्निसंतप्तः समाहर्त्तुम् उपाचरेत् // rm_38.81{81} //

तदावां सहसाहृत्य नृपतिं तं प्रयत्नतः / मोहयित्वा वशीकृत्य देव्या उपानयेवहि // rm_38.82{82} //

इति संभाषणं कृत्वा विधाय च सुसंमतं / नन्दिमुखाश्वघोषौ तौ स्त्रीरूपं दधतुस् तथा // rm_38.83{83} //

ततस् ते दिव्यरामांशे मनाभिरामनिःस्वनैः / गायंत्यौ सुरसंगीतं दुर्गास्थने निषेदतुः // rm_38.84{84} //

तयोस् तत् सुरसंगीतं श्रुत्वा तत्पुरवासिनः / जनाः कौतूहलाक्रान्तचित्ता द्रष्टुम् उपासरन् // rm_38.85{85} //

दृष्ट्वा ते दिव्यरूपांशे सर्वे ते विस्मयान्विताः / देवकन्ये इमे नूनम् इति प्रोक्त्वा समीक्षिरे // rm_38.86{86} //

दिव्यांशे ते समालोक्य सर्वे ते विस्मयोद्धताः / अहो चित्रम् इति प्रोक्त्वा प्रत्याययुश् चिरात् पुरं // rm_38.87{87} //

तत्र ते सुरकन्यांशे नैकस्थाने निषेदतुः / प्रतिदिनं चतुर्द्दिक्षु प्रगायंत्यौ प्रचेरतुः // rm_38.88{88} //

तथा ते चरितं दृष्ट्वा सर्वे ते पौरिका अपि / अत्यद्भुतसमाक्रांतचित्ता चेरुः प्रशंकिताः // rm_38.89{89} //

ततस् ते पौरिका लोकाः साद्भुतशंकिताशयाः / नृपतेः पुरतो गत्वा प्रणत्वैवं न्यवेदयेत् // rm_38.90{90} //

जय देव महाराज विजानीया भवान्न् अपि / तथाप्य् अत्र महच् चित्रं विज्ञप्तुं वयम् आगताः // rm_38.91{91} //

तद् अत्र सुररामांशे उभे स्त्रियौ सुलक्षणौ / गायन्त्यौ सुरसंगीतं दुर्गास्थाने समाश्रिते // rm_38.92{92} //

प्रतिदिनं चतुर्दिक्षु तथा ते देवकन्यके / गायंत्यो सुरसंगीतं भ्रमित्वा चरतो मुदा // rm_38.93{93} //

तन् निमित्तं कथं राजं च्छुभं वा स्याद् अथाशुभं / इति प्रष्टुं समायामो वयं सर्वे ऽपि नान्यथा // rm_38.94{94} //

इति तैः पौरिकैः सर्वैर् निवेदितं निशम्य सः / महीपतिः क्षणं ध्यात्वा ततो दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_38.95{95} //

स्त्रीभिर् आलापितं गीतं शुभाय न भवेत् क्वचित् / इत्य् उक्त्वा स विषण्णात्मा मनसैवं व्यचिन्तयत् // rm_38.96{96} //

क्षेमं नेमे भवेन् नूनं यत् ते स्त्रियौ न मानवे / स्त्रीरूपा वहिनिर्माय प्रेषिते केन मायया // rm_38.97{97} //

तद् अत्र किं भवेन् नूनं तन् निमित्तं शुभं न हि / किम् उपायं करिष्यामि न मन्ये को हितं दिशेत् // rm_38.98{98} //

इति चिंत्ता विषण्णात्मा नृपतिः स विनिश्वसन् / शोकालये समासीनो वहि नैवाचरेत् क्वचित् // rm_38.99{99} //

तथा स्थितं नरेन्द्रं तं मत्वा वहिर् अनिर्गतं / नन्दीमुखो ऽस्वघोषं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.100{100} //

अश्वघोष नरेन्द्रो ऽसौ तथापि न वहिश् चरेत् / तद् अत्र किं करिष्यावो यन् नृपो न वहिश् चरेत् // rm_38.101{1} //

इति तेनोदितं श्रुत्व सो ऽश्वघोषो विचिन्तयन् / तं नन्दिमुखम् आलोक्य बोधयन्न् एवम् अब्रवीत् // rm_38.102{2} //

शृणु नंदिमुखोपायं येन नृपः स निचरेत् / तद् अहं संप्रवक्ष्यामि तन् नृपाहरणं प्रति // rm_38.103{3} //

यत् तत्र नृपतेर् गेहे मायाग्निनाभिधक्ष्यते / तदा स नृपतिस् त्रस्तः कोपितो निःसरेद् वहि // rm_38.104{4} //

तदा तं नृपतिं दूरात् समाहृत्य प्रयत्नतः / सहसा पुरतो देव्या उपनेष्यावहे द्रुतं // rm_38.105{5} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा नन्दीमुखः स बोधितः / तथा हीति प्रतिश्रुत्य तथा कर्तुं समैछत // rm_38.106{6} //

ततस् तौ संमतं कृत्वा ततो ऽप्य् अन्तर्हितौ द्रुतं / गत्वा मायाग्निना ताभ्यां प्रदाहितं नृपालयं // rm_38.107{7} //

तद् दृष्ट्वा नृपतिस् त्रस्तः सहसा निश्चरन्स् ततः / उपायैस् तज् ज्वलद्वह्निं शमयाम् आस सत्वरं // rm_38.108{8} //

ततः स भूपती राजा तच्चिन्तापरिखेटितः / शोकागरे विषण्णात्मा स्थितश् चैव व्यचिन्तयत् // rm_38.109{9} //

अहो सद्यफलं ह्य् एतद् यत् स्त्रीगीतनिमित्तजं / तद् अत्र किं करिष्यामि येनैतच् छाम्यते ऽशुभं // rm_38.110{10} //

भूयो ऽप्य् अत्र भवेद् अन्यन् महोत्पातम् अमंगलं / कथम् अत्र प्रतीकारं करिष्यामि न मन्यते // rm_38.111{11} //

इति चिंताविषण्णात्मा नृपतिः स विमोहितः / शोकागारे समासीनो नैव वहिर् विनिर्ययौ // rm_38.112{12} //

तथापि स्वालयासीनं दृष्ट्वा वहिर् अयायिनं / नन्दीमुखाश्वघोषौ तौ पुनर् एवं समूचतुः // rm_38.113{13} //

तथापि स नृपो राजा नैव वहिर् विनिःसरेत् / तद् अत्र किं करिष्यावो येनाशु निश्चरेन् नृपः // rm_38.114{14} //

ततश् चापि समालोक्य सो ऽश्वघोषो विचिन्तयन् / नंदीमुखं सहायं तं समामंत्र्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.115{15} //

भो सखे स महाराजस् तथापि नात्र निश्चरेत् / तद् अत्र किं विलम्बेन यत्नेन तं हरेवहि // rm_38.116{16} //

वराहरूपम् आधाय तस्योद्याने मनोरमे / सर्वत्रोत्पातनं कस्तुं प्रचारेवो ऽधुना द्रुतं // rm_38.117{17} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा नंदीमुखस् तथेति सा / प्रतिश्रुत्य सखायं तं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.118{18} //

एवम् अपि करिष्यावो देवीकार्याभिसिद्धये / इति तौ संमतं कृत्वा तत्रोद्याने प्रजग्मतुः // rm_38.119{19} //

तत्र तौ समुपालोक्य पुष्करिणीं मनोरमां / नानापुष्पसमाकीर्णां पश्यंतौ तस्थतुश् चिरं // rm_38.120{20} //

ततो नन्दीमुखो दृष्ट्वा तम् उद्यानं मनोरमं / पुस्करिणीं च प्रामोद्य गंधाढ्याम् एवम् अब्रवीत् // rm_38.121{21} //

अहोद्यानं मनोरम्यं सुरम्यं च सरो वरं / नेदं विध्वंसनीयं हि कथं विध्वंसयेवहि // rm_38.122{21!} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सो ऽश्वघोषो विचिंतयन् / उद्यानं तत् सरो दृष्ट्वाचिराद् एवम् अभाषत // rm_38.123{22} //

यथाभिलषितं देव्याः साधयेव तथा द्रुतं / तन् नृपतिम् अपाहर्त्तुं तद् इदं ध्वंसयावहे // rm_38.124{23} //

इत्य् उक्त्वा सौमतं कृत्वा ताव् उभौ महदाश्रयं / वराहरूपम् आस्थाय प्रजग्मतुस् सरस्तटे // rm_38.125{24} //

रक्ताक्षौ हृष्टरोमाणौ नादापुरितदिङ्मुखौ / सिंहशार्दूलसदृशौ दम्ष्ट्रविभीषणाननौ // rm_38.126{25} //

तत्र तौ प्रसरन्तौ तद् उद्यानं तत् सरो ऽपि च / विन्ध्वंसितुम् उपाक्रम्य प्रचेरतुः समंततः // rm_38.127{26} //

तौ वराहौ समालोक्य त्रस्ते उद्यानपालकः / सहसा स विनिर्गत्य ततो राजकुले ययौ // rm_38.128{27} //

तत्र स समुपासृत्य राज्ञः पादौ कृतांजलिः / नत्वा त्रासविभिन्नास्यः पुर एवं न्यवेदयत् // rm_38.129{28} //

जय देव विजानीया यद् उद्याने सरोवरं / द्वौ वराहाव् उपाक्रम्य ध्वंसितुं चरता ऽधुना // rm_38.130{29} //

तद् अत्र सहसा देव सर्वसैन्यजनान्न् अपि / समुपाहूय तौ हंतुं प्रेषयस्व द्रुतं वने // rm_38.131{30} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स राजा परिकोपितः / सहसा सैन्यम् आहूय स्वयं तौ हन्तुम् उद्ययौ // rm_38.132{31} //

ततः स नृपती राजा समंत्रीसैन्यपौरिकाः / सहसा नादयन् वाद्यान्स् तत्रोद्याने उपाचरत् // rm_38.133{32} //

तत्र स नृपतिर् दृष्ट्वा समंत्रिसैन्यपौरिकान् / तान् सर्वान् समुपामंत्र्य पुनर् एवम् उपादिशत् // rm_38.134{33} //

भो भवन्तो जनाः सर्वे सज्जीकृत्य समाहिताः / अत्र दृष्ट्वोपतिष्ठन्तु परिवृत्य समंततः // rm_38.135{34} //

अहं प्राग्दिशि तिष्ठामि याम्ये ऽमात्याः समंत्रिणः / पश्चिमादिशि सैनान्यः पौरास् तिष्ठन्तु चोत्तरे // rm_38.136{35} //

एवं सर्वे ऽप्य् अमात्याद्याः सर्वदिक्षु समाहिताः / सज्जीकृत्याभितिष्ठन्तु परिवृत्य समंततः // rm_38.137{36} //

यत्र स्थाने वराहौ तौ बोद्धुं नैवाभिशक्नुथ / यतश् चासौ परायेतां तद्दिक्स्थान् दण्डयेय हि // rm_38.138{37} //

इति मे वचनं श्रुत्वा सर्वे यूयं समाहिताः / सज्जीकृत्य समालोक्य परिवृत्यानुतिष्ठत // rm_38.139{38} //

इति राज्ञा समादिष्टं श्रुत्वा सर्वे ऽपि ते जनाः / तथेति प्रतिविज्ञप्य तथा स्थातुं प्रचेरिरे // rm_38.140{39} //

तथा राजा स्थितः प्राच्यां याम्ये ऽमात्यगणास् तथा / सेनान्यो पश्चिमायां च पौरास् तस्थुस् तथोत्तरे // rm_38.141{40} //

एवं ते सनृपा लोकाः सामात्यसैन्यपौरिकाः / सज्जीकृत्य समालोक्य सर्वे तस्थुः समाहिताः // rm_38.142{41} //

एवं ते सर्वतो दिक्षु निरुध्य समवस्थिताः / सर्ववाद्याभिनिर्घोषं महारावैर् अखेटयन् // rm_38.143{42} //

तत् सवाद्यमहारावं श्रुत्वा तौ तान् उपस्थितान् / समंततः समालोक्य महाशब्दं व्यमुंचतां // rm_38.144{43} //

ततस् तौ सहसोत्पातमहावाते प्रवर्त्ततैः / कृत्वान्धकारणैर् लोक्य राजानम् अध्यधावतां // rm_38.145{44} //

तत्र स नृपतिस् ताभ्यां स्पृश्यमानो विमूर्छितः / संत्रासपरिभूयात्मा कंपितो न्यपतद् भुवि // rm_38.146{45} //

ततश् चिरात् समुत्थाय कुत्रेमाव् इति लोक्य सः / सहसाश्वं समारुह्य तद् अनुप्रासरन् ययौ // rm_38.147{46} //

तथा ते मंत्रिणो ऽमात्याः सैन्यलोकाश् च पौरिकाः / सर्वे ते ऽप्य् अनुधावन्तः प्रदुद्रुवुर् नृपानुगाः // rm_38.148{47} //

स नृपाश्वसमारूढस् तद्वराहानुगः शरं / मौर्वीयुक्तैः समाधाय वेगाद् वनम् उपाविशत् // rm_38.149{48} //

तत्र तौ मायिकौ त्यक्त्वा वाराहदेहम् आशु तौ / निविश्याश्वं समाहृत्य प्रेरयतां वनांतरे // rm_38.150{49} //

तत्र सो ऽश्वो महावेगाद् वायुना रिव महाजवि / विलंघ्य निम्नगां छैलां प्रदुद्राव महावने // rm_38.151{50} //

ततस् ते मंत्रिणो ऽमात्याः सैनान्यः सैनिकाः प्रजाः / नृपं दूरवनाविष्टं दृष्ट्वा प्रत्याययुः श्रमात् // rm_38.152{51} //

सेन एको महावीरः स्वाम्यमार्गानुसंचरन् / असक्तेः असहस् तूर्णं कमण्डलुकरस् तदा // rm_38.153{52} // छायेव सहगो वेगाद् वनांतरे तथान्वगात् // rm_38.154{53} // तत्रातिवेगतो राजा वायुहतो समाहितः / अश्ववृक्षतले सो ऽश्वाद् धावता न्यपतद् भुवि // rm_38.155{54} //

तत्र स मूर्छितो राजा क्षणं तस्थाव् अचेतनः / ततः सेनः प्रयत्नेन निःश्वसन्रुदतिष्ठत // rm_38.156{55} //

ततः सेन समाश्वास्य धृत्वा तं नृपम् आत्मना / सह तत्रासने स्थाप्य व्यश्रामयेच् छ्रमान्वितं // rm_38.157{56} //

ततः स नृप आलोक्य तम् अश्वं समुपस्थितं / तृषार्त्तो निःश्वसन् सेनं मुहुर् दृष्ट्वैवम् अब्रवीत् // rm_38.158{57} //

अहो सेन महत् कष्टं जायते नाव् इहा ऽधुना / यत् सुदूरे महारण्ये मज्जावहे सुदुस्तरे // rm_38.159{58} //

तद् अत्र किं करिष्यावो यत् सर्वे निर्वृतो जनाः / सुदूरे निर्जने ऽरण्ये को ऽत्र मार्गं हि निर्दिशेत् // rm_38.160{59} //

यद् अत्रातितृषार्त्तो ऽहं तापवाताहतातुरः / श्रमक्लेशाग्निसंदग्धो धैर्येणापि विमोचितः // rm_38.161{60} //

तद् अत्र सहसा सेन मम जीवितरक्षणं / यतस् ततो ऽपि वान्विष्य शीतलामृतम् आनय // rm_38.162{61} //

इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनेः सहसोत्थितः / स्वामिनं तं समाश्वास्य पश्यन्न् एवम् अभाषत // rm_38.163{62} //

मा विषीदात राजेन्द्र यत् क्षत्रियो ऽसि धीरवान् / तद् भवान् धैर्यम् आलम्ब्य मुहुर्त्तं स्थातुम् अर्हति // rm_38.164{63} //

यतस् ततो ऽपि वान्विष्य पाणीयम् अमृतोपमं / सहसा समुपानीय दास्यामि ते नराधिप // rm_38.165{64} //

तद् यावन्नात्र पाणीयं धृत्वागछामि सर्वथा / तावद् धैर्यं समालम्ब्य तिष्ठाश्वेन सह प्रभो // rm_38.166{65} //

इति विज्ञप्य सेनो ऽसौ स्वामिनं तं नराधिपं / समाश्वास्य सुपाणीयम् अन्वेषितुं द्रुतं ययौ // rm_38.167{66} //

तत्र स समुपालोक्य सर्वत्राप्य् अभिलोकयन् / सुपाणीयम् अनसाद्य पश्यन् दूरतरे ययान् // rm_38.168{67} //

तत्र सुरनदीशब्दं श्रुत्वा सेनः स सत्वरः / तच् छब्दं समनुश्रुत्वा तत्राभ्यनुसरन् ययौ // rm_38.169{68} //

तत्र तीरं समासाद्य सुरनद्याः समादितः / सहसा समुपाश्रित्य पानीयं सुरसं पपौ // rm_38.170{69} //

तत्र स परितुष्टात्मा समंततो विलोकयन् / तत्पारे शुद्धिते द्वीपे प्राद्राक्षीद् अप्सरोगणान् // rm_38.171{70} //

तान् अप्सरोगणान् दृष्ट्वा स सेनो विस्मयान्वितः / मुदा विलोकयन्न् एव तस्थौ चित्रार्प्पिता यथा // rm_38.172{71} //

तत्रस्थंतं समालोक्य सर्वा अप्सरसो ऽपि ताः / कथम् अत्रागतः कस् त्वं प्रेहीति समकन्दयन् // rm_38.173{72} //

इति ताभिः समाहूतं श्रुत्वा स सेन आत्मना / सुरनदीं विलंघ्याशु तत्प्रभावाद् उपासरत् // rm_38.174{73} //

तत्र स समुपाश्रित्य सर्वान्स् तान् अप्सरोगणान् / सांजलिः सुप्रसन्नास्यः प्रणत्वैवं न्यवेदयत् // rm_38.175{74} //

महादेव्या विजानीध्वं यत् त्रैलोक्येषु विश्रुतः / सूर्योदयो महाराजस् तस्याहं सेवको ऽनुगः // rm_38.176{75} //

यन् नृपस्य वराहाभ्यां उद्यानं ध्वंसितं ततः / तौ वराहौ निहंतुं स नृपो ऽनुधावति द्रुतं // rm_38.177{76} //

अश्वेनापहृतो राजा स मयैकेन नौज्झितः / अत्यभिधावतो ऽरण्ये पतितो ऽश्वाद् इहा ऽधुना // rm_38.178{77} //

अशोकवृक्ष आश्रित्य घर्मवाता हतो ऽतुरः / श्रमतृसार्दितस् तत्र स्थितो ऽम्बु पातुम् इछति // rm_38.179{78} //

तद् अम्बु सर्वतो ऽन्विष्य कुत्रापि लभ्यते न हि / नदीशब्दम् इहाकर्ण्य सहसाहम् उपासरे // rm_38.180{79} //

अत्र मे भाग्ययोगेन प्रेषितो ऽहम् इहागतः / लभामि दर्शनं देव्यो भवांतीनम् अहो ऽधुना // rm_38.181{80} //

इत्य् उक्त्वा सेन आलोक्य सांजलिः पुरतो गतः / ताः सर्वा अप्सरा देवीनत्वैतं समपृछत // rm_38.182{81} //

भो देव्यो भवन्त्यो ऽपि किम् अर्थम् इह तिष्ठथ / वक्तव्यं चेत् तद् अर्थं मे समुपादेष्टुम् अर्हथ // rm_38.183{82} //

इति संप्रार्थितं तेन निशम्यायाप्सरो ऽधिपाः / सा तं सेनं समामंत्र्य पुरर् एवम् उपादिशत् // rm_38.184{83} //

मानव त्वं न जानासि यद् इदं व्रतम् उत्तमं / श्रीवसुधामहादेव्या वयं सर्वाश् चरामहे // rm_38.185{84} //

इति देव्या तयाख्यातं श्रुत्वा सेनः स मोदितः / तद् व्रतं धर्त्तुम् इछंस् तां देवीं नत्वैवम् अब्रवीत् // rm_38.186{85} //

प्रसीद मे महादेवि यच् छ्रीदेव्या इदं व्रतं / अहम् अपि समिछामि धर्तुं तन् मे उपादिश // rm_38.187{86} //

इति तेनार्थितं श्रुत्वा सा देवी परितोषिता / तं सेनं सुधियं धीरं मत्वैवम् अब्रवीत् पुनः // rm_38.188{87} //

मानव वदि ते वांछाप्य् अस्ति श्रीवसुधाव्रते / तत् तावद् इह संपश्य समाप्येता ऽधुना व्रतं // rm_38.189{88} //

पश्चात् ते ऽहं समाख्याय श्रीदेव्या व्रतसाधनं / विधिं समुपदेक्ष्यामि संबुद्धेन यथोदितं // rm_38.190{89} //

इत्य् उक्त्वा साप्सरो देवी सर्वास् ता अप्सरोगणाः / प्राहूय तन् नदीतीरे व्रतारम्भं तथाकरोत् // rm_38.191{90} //

तत्र ताः समुपाश्रित्य सर्वा देव्या यथाक्रमं / यथाविधि समारभ्य व्रतं पूर्णं प्रचक्रिरे // rm_38.192{91} //

तद् व्रतं समुपालोक्य स सेनो ऽभ्यनुमोदितः / अष्टांगप्रणतिं कृत्वा सांजलिर् एवम् अब्रवीत् // rm_38.193{92} //

अहो भाग्येन संप्राप्तं श्रिदेवीव्रतदर्शनं / तन् मेतिः क्षीयते पापम् आत्मारि शुद्ध्यते ऽधुना // rm_38.194{93} //

प्रसीदत महादेव्यः सर्वा मे कृपया दृशा / पश्यन्त्यो ऽनुग्रहं कृत्वा व्रते प्रदातुम् अर्हतं // rm_38.195{94} //

सर्वदाहं चरिष्यामि श्रीदेव्याः शरणं गताः / तद् व्रतविधि संपूर्णं समुपादेष्टुम् अर्हथ // rm_38.196{95} //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा देवी प्रधानिका / सा तं सेनं विशुद्धांशं दृष्ट्वैवं समुपादिशत् // rm_38.197{96} //

शृणु साधो समाधाय व्रतविधिं समुच्यते / वज्रधराब्धिगंभीरनिर्घोषेण यथोदितं // rm_38.198{97} //

भाद्रपदे ऽसिते पक्षे शुक्लपक्षे ऽपि वा तथा / माघे मासे च तद्वच् च सर्वेष्व् अपि च मासु वा // rm_38.199{98} //

द्वितीयायाम् उपातीर्थे स्नात्वा शुद्धाम्वरावृतः / शुद्धभूमी प्रदेशेषु संशोधयेत् समंततः // rm_38.200{99} //

मृद्गोमयशुभाम्भोभिः प्रलिप्य परिशोधयन् / तत्र रत्नमयरङ्गै धातुचूर्णैश् च पंचभिः // rm_38.201{100} //

पौष्पिकैर् व्रीहिचूर्णैर् वा तथा पाषाणचूर्णकैः / यथाविधि समारभ्य सूत्रयित्वा यथाक्रमं // rm_38.202{1} //

गुरुः शिष्यैः सहालक्ष्य वर्त्तयेन् मण्डलं क्रमात् / तत्र देव्यादि चिह्नानि लिखेद् यथाविधि क्रमात् // rm_38.203{2} //

सप्तव्रीह्यावलीभिश् च संवेष्टयेत् समंततः / ततस् तीर्थाम्बुसंपूर्णान् पीतवस्त्रावृतान् घटान् / षोडशदेवताचिह्न लक्षितान् परिशुद्धितान् // rm_38.204{3} //

पंचरत्नामृतौषध्यपल्लवप्रतिसंयुतान् / सुवर्णतिलकछत्रध्वजपताकिकान्वितान् // rm_38.205{4} //

बहिः पीताम्बुजावल्यां संस्थाप्य वेष्टयेत् क्रमात् / ध्वजचामरसंयुक्तवितानैः परिमंडयेत् // rm_38.206{5} //

विचित्रपुष्पमालाभिः सुगंधिभिः समंततः / सौरभ्यधूपनै दीपै पंक्तिभिश् चाभिशोभयेत् // rm_38.207{6} //

ततस् तन्मण्डले देवीं सगणां श्रीवसुंधरां / ध्यात्वावाह्य समभ्यर्च्य प्रतिष्ठाप्याधिवासयेत् // rm_38.208{7} //

ततो रात्रौ त्रिसंध्यं च समभ्यर्च्य यथाविधिः / बलिं पंचामृतैर् युक्तं दत्वा देवीं स्मरंश् चरेत् // rm_38.209{8} //

ततः प्रातस् तृतीयायां तीर्थे द्रव्यैः सुगंधिभिः / सह शुद्धाम्बुभिः स्नात्वा शुद्धपीताम्वरावृतः // rm_38.210{9} //

पंचगव्यैः स्वम् आत्मानं परिषिंच्य विशोधयेत् / मण्डले सगणां देवीं ध्यात्वावाह्य समर्चयेत् // rm_38.211{10} //

व्रतीनापि तथा स्नात्वा शुद्धपीताम्वरावृताः / पंचगव्यैस् तथा सर्वार् अभिसिंच्य विशोधयेत् // rm_38.212{11} //

ततस् ते व्रतिनः सर्वे आचार्य्यप्रमुखाः क्रमात् / मध्याह्ने यक्षराजस्य दिग्मुखाः स्वासनाः श्रिताः // rm_38.213{12} //

यथाचार्यसमादिष्टं तथाधार्य समाहिताः / आदौ वज्रधरं नत्वा त्रिरत्नं शरणं गताः // rm_38.214{13} // मंत्रले सगणां देवीं ध्यात्वार्चये यथाक्रमं // rm_38.215{14!} // तद्यथा गुरुर् आचार्यः शून्ये द्रीकारसंभवं / पीतवर्णं महापद् मं तत्रस्थं चन्द्रमण्डलं / तदुत्थं श्रीभवं रत्नपर्वतं तस्य चोपरि / त्वंज भद्रघटासीनां भावयेच् छ्रीवसुंधरां // rm_38.216{15} //

पीताम् एकमुखां कांताम् षड्भुजां ललितासनां / सव्ये वरदसंबुद्धं प्रणामरत्नमंजलीं // rm_38.217{16} //

वामे भद्रघटप्रज्ञा पुस्तकधान्यमंजलिं / दधानं रत्नसंबुद्धमकुटिनीं सुसुंदरीं // rm_38.218{17} //

पीतपट्टावृतां दिव्यरत्नालंकारभूषितं / तद् द्वितीयपुटे पृष्ठे पीतो वज्रासनो जिनाः // rm_38.219{18} // वज्रधराब्धिनिर्घोषो वराभयप्रदानभृत् // rm_38.220{19} // दक्षिणे द्विभुजारक्तो वरदवज्रहस्तकः / लोकेश्वरो राजल्लीलावज्रपर्यंकसंस्थितः // rm_38.221{20} //

वज्रपाणिस् तथा वामे वरदवज्रभृत्करः / हरिता राजसंलीला वज्रपर्यंकसंस्थितः // rm_38.222{21} //

लीला देवी पुरः पीता सत्वपर्यंकसंस्थिता / भुजद्वयेन सर्वोपकरणाधिकृतिं तदा // rm_38.223{22} //

तद् वामे वरुणः श्वेतः सत्वपर्यंकसंस्थितः / वीजपूरकम् उत्सङ्गस्थितिं करद्वयेन भृत् // rm_38.224{23} //

नीलोभे दक्षिणे भद्रः सत्वपर्यंकसंस्थितः / बीजपूरकम् एकेन विभ्रत् क्रोडं तथापरं // rm_38.225{24} //

चिविकुण्डलिर् आग्नेये इषद्रक्तस् तथास्थितः / बीजपूरकम् उत्सङ्गे स्थितिं दोर्भ्यां समा तथा // rm_38.226{25} //

नैरृत्ये केलिमाली च श्यामवर्णस् तथा स्थितः / बीजपूरकम् उत्संगस्थितं दधत् करद्वयः // rm_38.227{26} //

वायव्ये च मुखेन्द्राख्यः पीतवर्णस् तथा स्थितः / बीजपूरकम् उत्संगस्थितिं दधत् करद्वयं // rm_38.228{27} //

चरेन्द्रो गौरर् इशाने सत्वपर्यंकसंस्थितः / बीजपूरकम् उत्संगस्थितिं दधद् भुजद्वयः // rm_38.229{28} //

तत् तृतीयपुटे पूर्वे गुप्ता देवी तथा स्थिता / हरिद्वर्णा भुजाभ्यां स चामरं विभ्रती धरा // rm_38.230{29} //

नैरृते वसुगुप्ताख्या देवी रक्तास् तथा स्थिता / भुजाभ्यां विभ्रती छत्रं सर्वरत्नसमुज्वलं // rm_38.231{30} //

सरस्वती च वायव्ये देवी पीता तथा स्थिता / ध्वजहस्ता सुभद्रांगी सर्वविद्यार्थदायिनी // rm_38.232{31} //

इशाने चंद्रकांताख्या देवी श्वेता तथा स्थिता / पताका विभ्रती सर्वरत्नालंकारभूषिता // rm_38.233{32} //

पूर्वद्वारे महायक्षो माणिभद्रस् तथा स्थितः / कुंकुमाभा दधद् दोर्भ्यां नकुलीबीजपूरकौ // rm_38.234{33} //

दक्षिणे पूर्णभद्राख्यो नीलवर्णस् तथास्थितः / कराभ्यां विदधद् रत्नस्तवकं बीजपूरकं // rm_38.235{34} //

पश्चिमे धनदो रक्तः सत्वपर्यंकसंस्थितः / भुजद्वयेन विभ्राणः सुघटबीजपूरकौ // rm_38.236{35} //

उत्तरे पीतवर्णश् च वैश्रवणस् तथा स्थितः / भुजाभ्यां संदधद् रत्नप्रसवबीजपूरकौः // rm_38.237{36} //

इत्य् एता देवता सर्वाः श्रीदेवीप्रमुखान् क्रमात् / ध्यात्वावाह्य ततो दत्वा पाद्याचमनप्रोक्षणं // rm_38.238{37} //

ततस् ता मण्डले सर्वाः प्रतिष्ठाप्य यथा क्रमं / षोडशविधिपूजांगैः समर्चयेद् यथा विधि // rm_38.239{38} //

गंधं पुष्पं तथा धूपं दीपं नैवेद्यम् एव च / एते पंचोपचारास् तु कैवल्यफलदायिनः // rm_38.240{39} //

इति पंचोपचाराः

पाद्यम् अर्घ्यं तथा स्नानं मधुपर्काचनं तथा / गंधं पुष्पं च धूपं च दीपं नैवेद्यम् एव च / पूतनाचमनीयं च दशैतान् संप्रचक्ष्यते // rm_38.241{40} //

इति दशोपचारा

आसनं स्वागतं पाद्यम् अर्घ्यम् आचमनीयकं / मधुपर्काचमनस्नानं वसनाभरणानि च // rm_38.242{41} //

सुगंधसुमनो धूपदीपनैवेद्यचंदनं / प्रयोजयेद् अर्चनायाम् उपचारास् तु षोडशः // rm_38.243{42} //

ततो देव्याः स्वहृत्मंत्रं तथा उपहृदयं जपेत् / सर्वासाम् अपि मंत्राणि यावच् छतसहस्रधा // rm_38.244{43} //

ततः स्तोत्रादिभि स्तुत्वा कृतांजलिपुटो मुदा / कृत्वा प्रदक्षिणान्य् एवं अष्टांगैः प्रणयेत् पुनः // rm_38.245{44} //

ततश् च सांजलिः स्थित्वा प्रकुर्यात् पापदेशनां / पुण्यानुमोदनां चपि संस्थितियाचनाम् अपि // rm_38.246{45} //

ततः क्षीरोदनैः शुद्धरसैः पंचामृतैर् युतं / बलिं गाथाः पठन् दद्यात् सर्वभूता हि तुष्टये // rm_38.247{46} //

तथा ते व्रतिनः सर्वे सर्वं धृत्वा समाहिताः / यथा शास्त्रा समादिष्टम् अनुकुर्यु व्रतं क्रमात् // rm_38.248{47} //

ततस् ते व्रतिनः सर्वे दानं दद्युः स दक्षिणं / गुरवे देवताभ्यो ऽपि प्रणमेयुश् च सादरं // rm_38.249{48} //

ततः क्षमार्थनं कृत्वा सूत्रं षोडशभेदितं / षोडशग्रंथितं पीतं व्रतिभ्यो गुरुर् अर्पयेत् // rm_38.250{49} //

तत् सूत्रं ते समादाय सर्वे ऽपि व्रतिनो मुदा / रक्षार्थं स्वकरे वध्वा दध्युर् व्रतसमाप्तितः // rm_38.251{50} //

ततस् ते व्रतिनः सर्वे धृत्वा संपत्तिप्रार्थनां / नत्वा क्षमार्थनां चापि कृत्वा चरेयुर् उत्थिताः // rm_38.252{51} //

ततो दिनत्रियामाग्रे यवगोधूमपिष्टकं / सह पंचामृतैः सर्वैः कुर्युस् तद्व्रतपालनां // rm_38.253{52} //

ततस् तेव्रतिनः सर्वे स्नात्वा चापि समाहिताः / दीपमालाः समुज्वाल्य तिष्ठेयु निशि जाग्रिताः // rm_38.254{53} //

तां देवीं सगणां स्मृत्वा पठन्तो धारणीम् अपि / जपस्तोत्रादिकं कृत्वा तोषयेयुर् उपस्थिताः // rm_38.255{54} //

एवं ते तन् निशां सर्वे व्यतिलंघ्य पुनस् तथा / प्रातः सुगंधिभिस् तीर्थे स्नात्व शुद्धाम्वरावृताः // rm_38.256{55} //

तां देवीं सगणां ध्यात्वा समावाह्य यथाक्रमं / सर्वपूजोपहारैश् च प्रार्चयेयुस् तथादरात् // rm_38.257{56} //

जपस्तोत्रादिकं कृत्वा रत्वा सांजलयो मुदा / कृत्वा प्रदक्षिणां चापि कुर्युर् अष्टाङ्गप्राणतिं // rm_38.258{57} //

ततश् च पुरतः स्थित्वा प्रकुर्युः पापदेशनां / पुण्यानुमोदनां चापि प्रार्थयेयुः सुसंस्थितिं // rm_38.259{58} //

ततः संबोधिचर्यार्थं सर्वसत्वहितार्थतः / सर्वद्रव्यसुसंपत्तिः प्रार्थयेयुर् यथेछया // rm_38.260{59} //

ततो गुरुं समभ्यर्च्य दत्वा दानं सदक्षिणं / श्रद्धया प्रणतिं कृत्वा तोषयेयुः समादरात् // rm_38.261{60} //

ततो भूतवलिं दत्वा प्रार्थयित्वा यथेप्सितं / कृत्वा क्षमार्थनां चापि विसर्जयेद् यथाविधि // rm_38.262{61} //

ततः शास्ता स आचार्यः कृत्वा चापि क्षमार्थनां / संपूर्णं तद् व्रतं कृत्वा व्रतसूत्रं समाहरेत् // rm_38.263{62} //

ततो ऽभिषेकम् आदाय व्रतिनाप्य् अभिषिंचयेत् / शुभाशिषं प्रदत्वा च तन् मण्डलं विसर्जयेत् // rm_38.264{63} //

ततस् तद् रजम् आदाय कोष्ठागारे सुगुप्तिते / निक्षिप्य प्रतिसंस्थाप्य नित्यं नमेत् सदादरात् // rm_38.265{64} //

अपरं पुष्पादिकं सर्वं निर्माल्यं सविद् अम्भसि / नागान् अभ्यर्च्य तत् सर्वं समर्प्पित्वा प्रवाहयेत् // rm_38.266{65} //

तन् नदीजलम् आदाय गृहे ततः समाचरेत् / तत्र सर्वत्र गेहेषु तज्जलैर् अभिषिंचयेत् // rm_38.267{66} //

ततस् तन् मण्डले स्थाने समावाह्य यथाविधि / श्रीकुमारीं महादेवीं समभ्यर्च्य हि तोषयेत् // rm_38.268{67} //

तत्प्रसादं समादाय गणचक्रं यथाविधि / समभ्यर्च्य यथार्हेण भोजनेनपि तोषयेत् // rm_38.269{68} //

एवं तद् व्रतसंपूर्णं कृत्वा सर्वे प्रमोदिताः / श्रिवसुधां महादेवीं स्मृत्वा चरेयुर् आभवं // rm_38.270{69} //

एवम् एतद् विधानेन श्रीदेव्याः शरणं गतः / यथाविधि समाधाय व्रतं चरेत् समादरात् // rm_38.271{70} //

तस्य गृहे तद् आरभ्य श्रीदेवी श्रीवसुन्धरा / स्वयम् आगत्य सर्वत्र क्षेमं कृत्वा वसेत् सदा // rm_38.272{71} //

तद् आराभ्य सदा तस्य गृहे सर्वत्र मंगलं / निरुपद्रवम् आनंदं सर्वदापि भवेद् ध्रुवं // rm_38.273{72} //

ततस् तस्य गृहे संपद् दिने दिने प्रवर्द्धिता / सर्वद्रव्याभिसंपूर्णा श्रीदस्येव समुद्भवेत् // rm_38.274{73} //

अथ चापि तथा शक्तौ यः श्राद्धः पुरुषः सुधीः / स्नात्वा शुद्धाम्वरो गेहे शोधयित्वा समंततः // rm_38.275{74} //

श्रीदेव्याः प्रतिमायैवं पटं वापि प्रसार्य च / यथाशक्ति समभ्यर्च्य धारणीं सर्वदा पठेत् // rm_38.276{75} //

तस्यापि च गृहे तिष्ठेच् छ्रीदेवी सगणान्विता / तथा तत्र भवेद् एवं मंगलं निरुपद्रवं // rm_38.277{76} //

तदा तस्य गृहे संपद् दिने दिने हि वर्द्धते / सर्वद्रव्याभिसंपूर्णा भवेन् न क्षिणुयात् क्वचित् // rm_38.278{77} //

अथ वा प्राक्तने पीतरजसा मंडलं तथा / वर्त्तयित्वात्र तद् रात्रीं नियमेनातिनामयेत् // rm_38.279{78} //

प्रातः स्नात्वा सुगंधेन शुद्धपीताम्वरावृतः / ब्रह्मचारी विशुद्धात्मा त्रिरत्नशरणं गतः // rm_38.280{79} //

तां श्रीवसुंधरां देवीं ध्यात्वाह्य समाहितः / यथाशक्ति समभ्यर्च्य धारणीं श्रद्धया पठेत् // rm_38.281{80} //

तस्यापि च गृहे भद्रं कृत्वा देवी वसेत् सदा / ततस् तथा क्रमात् संपत् परिवृद्धा भवेद् ध्रुवं // rm_38.282{81} //

अथ प्रातस् तथा स्नात्वा शुद्धवस्त्रावृतः सुधीः / ब्रह्मचारी समाधाय त्रिरत्नशरणं गतः // rm_38.283{82} //

शुभे स्थाने पटं चापि देव्या मूर्त्तिं प्रसार्य च / याथाशक्ति समभ्यर्च्य त्रिवारान् धारणीं पठेत् // rm_38.284{83} //

तस्यापि च गृहे भद्रं कृत्वा देवी सदा वसेत् / तथा तत्र महासंपद् अभिवृद्धा भवेद् ध्रुवं // rm_38.285{84} //

अथ वा च तथा स्नात्वा शुद्धवस्त्रावृतः सुधीः / ब्रह्मचारी विशुद्धात्मा त्रिरत्नशरणं गतः // rm_38.286{85} //

शुभे स्थाने गृहे देव्याश् चन्दनेनापि मंडलं / वर्त्तयित्वा तथा देवीं ध्यत्वावाह्य समर्चयेत् // rm_38.287{86} //

संपठेद् धारणीं चैवं कुर्याज् जपस्तवादिकं / कृत्वा प्रदक्षिणान्य् एवं नत्वा संप्रार्थयेन् निधिं // rm_38.288{87} //

तस्यापि च गृहे देवी मंगलं निरुपद्रवं / कृत्वा स्वयं समाश्रित्य निवसेत् सर्वदा ध्रुवं // rm_38.289{88} //

ततस् तत्र गृहे संपत्सर्वद्रव्यसमन्विता / अभिवृद्ध्य भवेन् नूनं निधिश् चापि समुद्भवेत् // rm_38.290{89} //

अथ वा स्वगृहे शुद्धे कोशकोष्ठालये ऽपि च / तथा परगृहे वापि मनोरम्ये ऽभिशोधिते // rm_38.291{90} //

अथ तथागतस्यापि लोकेशस्यापि चाग्रतः / तथान्यबोधिसत्वानां देवतानां तथाग्रतः // rm_38.292{91} //

चन्दनेनापि कृत्वैवं श्रीदेव्या मण्डलं तथा / विधिवन् मनसा ध्यात्वा समावाह्य समर्चयेत् // rm_38.293{92} //

तथा तथागतानं च त्रैलोकाधिपतेर् अपि / तथान्यबोधिसत्वानां यथाशक्ति समर्चयेत् // rm_38.294{93} //

ततस् तां सगणां देवीं ध्यात्वा जपेत् समाहितः / संपठेद् धारणीं चापि श्रद्धया भक्तिमानसः // rm_38.295{94} //

तथ चैकम् अहोरात्रम् अविछिन्नं पंथेन् मुदा / यावत् त्रिपंचसप्ताहोरात्राणि च पठेत् तथा // rm_38.296{95} //

आचार्यश् च तथा रात्रौ स्त्रिः कृत्वा दिवसस्य च / स लोकपालभूतेभ्यो बलिं दद्याद् यथाविधि // rm_38.297{96} //

ततो दानपतिः शास्त्रे सर्वोपकरणादिकं / दाने सदक्षिणं दद्याद् अन्येभ्यो ऽपि तथादरात् // rm_38.298{97} //

ततश् च सांजलिर् नत्वा प्रार्थयित्वा क्षमाम् अपि / संबोधिसाधनीं द्रव्यसंपत्तिं प्रार्थयेन् मुदा // rm_38.299{98} //

ततः सर्वं समाप्यैवैः कृत्वापि तद् विसर्जनं / यथार्हभोजनैः सर्वाञ् छास्त्रादीन् समतोषयेत् // rm_38.300{99} //

तन् मण्डले रजः सर्वं समादाय सपुष्पकं / कोष्ठकोष्ठालयागारे निक्षिप्य स्थापयेत् सदा // rm_38.301{100} //

तद् रजो यत्र निक्षिप्तं तत्र संपत् प्रवर्द्धितः / सर्वद्रव्याभिसंपूर्णा भवेन् न क्षिणुयात् क्वचित् // rm_38.302{1} //

निर्माल्यम् अपरं सर्वं सनैवेद्यध्वजादिकं / नद्यां नागान् समभ्यर्य संप्रक्षिप्य प्रवाहयेत् // rm_38.303{2} //

ततस् तद् धारणीविद्या भवेत् पठितसिद्धिता / यत्रापि पठ्यते तत्र संपत् प्रवर्द्धिता भवेत् // rm_38.304{3} //

एवं सत्यं समाख्यातं सर्वैर् अपि मुनीश्वरं / श्रीदेव्याः साधनं कल्यं मत्वैवं चर तद् व्रतं // rm_38.305{4} //

य एवं श्रीमहादेव्याः श्रद्धया शरणं गतः / यथाविधि समाधाय चरते व्रतम् आदरात् // rm_38.306{5} //

तस्य मारगणाः सर्वे सत्वोपद्रवकारकाः / विहेठनां सदा क्वापि कर्त्तु मैवाभिशक्नुयुः // rm_38.307{6} //

सर्वशक्रादयो देवाः सर्वदैत्याधिपा अपि / ग्रहास् ताराश् च सिद्धाश् च साध्या विद्याधरा अपि // rm_38.308{7} //

लोकपालाश् च सर्वे ऽपि गंधर्वाः किंनरा अपि / यक्षाश् च राक्षसाः सर्वे नागाश् च गरुडा अपि // rm_38.309{8} //

मातृका भैरवाः सर्वे सकुमारविनायकाः / महाकालाश् च डाकिन्यः शाकिन्यो ऽपि तथापराः // rm_38.310{9} //

योगिन्यो ऽपि तथा सर्वे वीरा यमान्तकादयः / रक्षन्ति सर्वदा नित्यं श्रीदेव्याः शरणाश्रितं // rm_38.311{10} //

धारणीपाठकं यो ऽपि साधकं व्रतचारिणं / तथा भूतगणाः सर्वे पिशाचाश् च दुराशयाः // rm_38.312{11} // सर्वे ज्वरादयो रोगा अपस्मारादयो ऽपि च // rm_38.313{12} // उन्मादा पिटकाश् चापि सर्वे कुष्ठाश् च कछवः / श्रीदेवीव्रतिनो देहे न स्पृशंति कदाचन // rm_38.314{13} //

ईतयश् च तथा सर्वा महोपद्रवकारकाः / तस्य देशे गृहे देहे न विशन्ति कदा चन // rm_38.315{14} //

वसुंधर्या व्रते यत्र धारणी च प्रवर्त्तते / तत्र मारगणा दुष्टा उपसर्गा विशन्ति न // rm_38.316{15} //

नृपाग्न्युदका चौरादि दुष्टाः शठाश् च वंचकाः / श्रीदेवीव्रतिनः किंचिद् अपकर्तुं न शक्नुयुः // rm_38.317{16} //

यश् च श्रीवसुधाराया भक्तिमाञ् छरणं गतः / सर्वदा स्मरणं कृत्वा भजते संचरद् व्रतं // rm_38.318{17} //

यश् च तस्या महादेव्या धारणीं मुदितः स्मरन् / पठते सर्वदाप्य् एवं परेभ्यो ऽपि समादिशेत् // rm_38.319{18} //

यश् चैतद् धारणीं सम्यग् ऽलिखेल् लिखाययेद् अपि / लिखितां समादाय संस्थाप्य भजते गृहे // rm_38.320{19} //

यश् चापि हृदयं देव्या लिखित्वा भूर्जपत्रके / मूर्द्ध्नि कण्ठे भुजे वाहौ दधाति नित्यम् आदरात् // rm_38.321{20} //

तेषाम् अपि च सर्वेषां मारविघ्नोपसर्गिकाः / सर्वे ऽपि सर्वदा क्वापि ह्य् अपकर्त्तुं न शक्नुयुः // rm_38.322{21} //

सर्वे ऽपि बोधिसत्वास् ते त्रैधातुकनिवासिनः / एतद्विद्यानुभावेन दानपारमिताश्रिताः // rm_38.323{22} //

सर्वोपकरणैः सर्वान् सत्वान् संतर्प्पयन्त्य् अपि / तथा दानं सदा कृत्वा बोधिमार्गे चरन्ति ये // rm_38.324{23} //

ते सर्वे क्रमेणैवं पूर्य पारमिता दशः / सर्वान् मारगाणां जित्वा प्राप्नुयु बोधिसंपदं // rm_38.325{24} //

सर्वभूपाश् च राजानश् चक्रवर्त्त्यादयो नृपाः / पालयन्ति प्रजा लोकान् धर्मैर् लक्ष्मीव्रतोद्भवैः // rm_38.326{25} //

एवम् अन्ये ऽपि लोकाश् च ये ये संपत्समृद्धिताः / महाधना महाभोगाः सर्वद्रव्यसमन्विताः // rm_38.327{26} //

दत्वा दानं सुखं भुक्त्वा यावज्जीवं शुभे सदा / प्रचरन्त्य् अपि सर्वे ते ज्ञेया लक्ष्मीप्रसादतः // rm_38.328{27} //

ये श्रीदेव्या व्रतं धृत्वा सर्वार्थिभ्यो यथेप्सितं / ददाति ते महासत्वाः श्रीमन्तः सद्गुणान्विताः // rm_38.329{28} //

यशःसंपत्समापन्नाः सर्वविद्याकलास्पदाः / धर्मात्मानो महेशाख्यः सुधियः सत्यवादिनः // rm_38.330{29} //

सुशीलाः सुभगा भद्राः क्षान्तिसौरभ्यवासिनः / सौम्येन्द्रिया विशुद्धांगाः करुणार्द्रशुभाशयाः // rm_38.331{30} //

बलवीर्यमहोत्साहा निःक्लेशाः सुसमाहिताः / जितेन्द्रिया महाधीराः प्रज्ञावन्तो विचक्षणाः // rm_38.332{31} //

उपायविधिविज्ञाश् च सर्वसत्वहितार्थिनः / सुप्रणिधिसमाधाना बलिनो ब्रह्मचारिणः // rm_38.333{32} //

ज्ञानविज्ञानविद्वान्सः सर्वसत्वशुभंकराः / बोधिसत्वा जगन्नाथा बुद्धात्मजा भवंत्य् अपि // rm_38.334{33} //

यतिभिर् ना अतीतास् ते वर्त्तमाना अनागताः / ते ऽपि सर्वे महादेव्या व्रतपुण्यानुभावतः // rm_38.335{34} //

क्रमात् पारमिताः सर्वाः परिपूर्य समाहिताः / बोधिलब्धा भवंत्य् एवं लप्स्यंति नान्यथा खलु // rm_38.336{35} //

एवं मत्वा महाविद्यं श्रीदेवीं धारणीं परां / समाधाय पठन् नित्यं व्रतं चर समादरात् // rm_38.337{36} //

एषा महैश्वरी देवी बोधिलक्ष्मीर् जिनेश्वश्री / जननी सर्वबुद्धानां धात्री मातानुपालिनी // rm_38.338{37} //

अधृष्या सर्वदुष्टानां सर्वविघ्नविनाशिनी / महाविद्येश्वरी भद्रा सर्वारिष्ठनिसूदनी // rm_38.339{38} //

यस्याः शरणमात्रेण व्रतं चरंति मानवाः / दारिद्र्यदुःखशोकाग्नौ न पतंति कदापि ते // rm_38.340{39} //

अचिन्तितानि रत्नादि धनद्रव्यगुणानि च / यशोधर्मार्थकामादि सुखानि समवाप्नुयुः // rm_38.341{40} //

एतत्पुण्यम् असंख्येयम् अप्रमेयं महत्तरं / सर्वैर् अपि मुनीन्द्रैर् हि संख्यातुं नापि शक्यते // rm_38.342{41} //

सर्वे व्रतजपुण्यानानि संख्यातुम् अभिशक्यते / तद् एतद्व्रतपुण्यानां संख्यातुं केन शक्यते // rm_38.343{42} //

यद् एतद्व्रतसादृश्यं कुत्रापि नो हि विद्यते / तद् अधिकं कुतो लोके सर्वत्रापि न दृश्यते // rm_38.344{43} //

ईदृक् पुण्यमहारत्नं त्रैलोक्येष्व् अपि दुर्ल्लभं / त्रिरत्नभजनाद् एव लभ्यते भुवि मानवं // rm_38.345{44} //

तद् एवं त्वं परिज्ञाय त्रिरत्नशरणं गतः / श्रीदेवीं विधिनावाह्य व्रतं चर समाहितः // rm_38.346{45} //

एतत्पुण्यानुभावेन सर्वदा सद्गतीं गतः / श्रीसंपत्तिसमापन्नः प्रदाता सुखभृद् भवेत् // rm_38.347{46} // त्रिविधां बोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः // rm_38.348{47!} // इति हेतोर् महादेव्याः स्वयं त्वं शरणं गतः / व्रतं चरंस् तथा लोके प्रचारय समंततः // rm_38.349{48} //

इति तया महादेव्याः समादिष्टं निशम्य सः / सेनः कृतांजलिर् नत्वा तां देवीम् एवम् अब्रवीत् // rm_38.350{49} //

एवं देवि करिष्यामि भवत्याज्ञां शिरो वहन् / तत् प्रसीद महादेव्या धारणीं संप्रदेहि मे // rm_38.351{50} //

इति संप्रार्थितं तेन श्रुत्वा सा संप्रसादिता / देवी तं सेनम् आलोक्य समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_38.352{51} //

साधु सेन गृहाण त्वं देव्याया धारणीं वरां / स्वयं पठं परेभ्यो ऽपि देशयस्व यथाविधि // rm_38.353{52} //

इत्य् आदिश्याप्सरोरूपा सा श्रीदेवी वसुंधरा / तस्मै सेनासु तां देव्या धारणीं संपठन् ददौ // rm_38.354{53} //

स सेनस् तां महादेवीं प्रणत्वा सांजलिर् मुदा / श्रीदेव्या धारणीं विद्यां प्रणत्वा श्रद्धयाददे // rm_38.355{54} //

ततः सा चाप्सरो देवी तस्मै सेनाय सादरं / स पंचामृतगोधूमै पिष्टकं पालने ददौ // rm_38.356{55} //

तद् दत्तं पिष्टतं तं स सेनो दृष्ट्वा प्रमोदितः / प्रणत्वादाय तं भूपं स्मृत्वा न बुभुजे स्वयं // rm_38.357{56} //

तदा दिव्यप्सरोरूपं त्यक्त्वा साक्षात् त्रिमूर्त्तिधृक् / चंद्रमण्डलमध्यस्थभद्रघटोपरिस्थिता // rm_38.358{57} //

दर्शयाम् आस रूपं स्वं प्रभामण्डलवर्त्तितं / अन्या देव्यो ऽपि रूपं स्वं धृत्वा देवीं वसुंधरां // rm_38.359{58} //

परिवृत्य पुरो धाय पताकाध्वजचामरैः / वीजयंत्यः सर्वदिक्षु तस्थु संप्रोक्तरूपवत् // rm_38.360{59} //

ततः स सेन उत्थाय तां देवीं सगणां मुदा / मुहुर्मुहुर् वद्धगल अष्टाङ्गैः प्रणतिं व्यधात् // rm_38.361{60} //

ततः स सेन आधाय सपंचामृतपिष्टकं / तं जलं च समाधाय सहसा नृपांतिके ययौ // rm_38.362{61} //

तत्र स सेन आलोक्य नृपं दुराद् उपागतं / तद् अमृतादिकं सर्वम् उपस्थाप्याप्य् अधौकयत् // rm_38.363{62} //

ततः स सेन आलोक्य तं नृपं सांजलिर् मुदा / प्रणत्वा सुप्रसन्नास्यः पुरतः समुपाश्रयत् // rm_38.364{63} //

तम् अमृतादिकं सर्वं दृष्ट्वा स विस्मितो नृपः / किं विलंवं कृतश् चैतद् इत्य् एवं तम् अपृछत // rm_38.365{67!} //

इति पृष्टे नरेन्द्रेण स सेनः समुपाश्रितः / तं नरेन्द्रं समालोक्य विनयन्न् एवम् अब्रवीत् // rm_38.366{68} //

क्षमस्व भो महाराज यद् अर्थे मे विलंवितं / तत् सर्वं समुपाख्याय भवन्तं बोधयान्य् अपि // rm_38.367{69} //

इदं तावन् महाराज सुरनद्यमृतं पिवा / इदं पंचामृतं चापि भुक्ष्वेदं च सुपिष्टकं // rm_38.368{70} //

इत्य् उक्त्वा स समादाय कमण्डलुं समर्प्पयत् / भोग्यं पंचामृतं चापि पिष्टकं चाग्रतः प्रभोः // rm_38.369{71} //

तद् अमृतादिकं सर्वं दृष्ट्वा स मुदितो नृपः / कमण्डलुं समादाय पपौ तत् सुरसामृतं // rm_38.370{72} //

ततः स नृपतिस् तुष्टो निस्तृष्णाह्लादिताशयः / तं च पंचामृतं भोग्यं बुभुजे पिष्टकान्य् अपि // rm_38.371{73} //

ततः स नृपतिस् तुष्टो महानंदप्रमोदितः / तं सेनं सुमतिं धीरं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.372{73!} //

त्वम् अपीदं सुधाकल्पम् अमृतं पिव सन्मते / भुक्ष्व पचामृतं भोग्यं पिष्टकं चेदम् उत्तमं // rm_38.373{74} //

इति राज्ञा समादिष्टे स सेनः प्रतिमंडितः / तद् अमृतादिकं सर्वम् आदाय बुभुजे स्वयं // rm_38.374{75} //

ततस् तच् छेषम् आदाय स सेनः परितोषितः / अश्वाय समुपस्थाप्य सर्वं ददौ विनोदयन् // rm_38.375{76} //

सो ऽपि चाश्वः समालोक्य तत् सर्वम् अमृतादिकं / आश्वाद्य परिभुंजानो महानंदं समाययौ // rm_38.376{77} //

ततः स नृपति राजा परिशुद्धाशयो मुदा / तं सेनं तम् उपामंत्र्य पुनर् एवम् अपृछत // rm_38.377{78} //

अहो सेन त्वम् आनीतं यद् एतद् अमृतादिकं / कुतः कथं समासाद्य तत् सत्यं वक्तुम् अर्हसि // rm_38.378{79} //

इत्य् एवं प्रार्थिते राज्ञा स सेनः सांजलिर् मुदा / स्वामिनं तं नृपं नत्वा समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.379{80} //

शृणु राजन् समाधाय यद् एतद् अमृतादिकं / मयासाद्य समानीतं तत् संनिवेदयानि ते // rm_38.380{81} //

यद् अत्र त्वं तृषार्त्तो ऽसि तदर्थे ऽहं ससंभ्रमः / जलम् अन्वेषितुं तत्र वने पश्यन् भ्रमाम्य् अहं // rm_38.381{82} //

कुत्रापि दृश्यते नात्र पानीयं निर्जने वने / ततो दूरतरं गत्वा जलम् अन्वेषितुं भ्रमे // rm_38.382{83} //

तत्रापि दृश्यते नैव जलं क्वापि समंततः / ततो ऽतिदूरतो नद्याः शब्दं शृण्वन्न् अनुव्रजे // rm_38.383{84} //

तच्छब्दानुसरन् गत्वा पश्यामि सुरनिम्नगां / तत्र देवीगणाश् चापि पश्यामि व्रतचारिकाः // rm_38.384{85} //

तत्र तासां समालोक्य समाक्रंदंति सादरं / ततो ऽहं तत्प्रभावेन तां नदीं लंघयन् व्रजे // rm_38.385{86} //

तत्र मां समुपाहूय सर्वा ता अप्सरोगणाः / कुतः कथम् इहायासि त्वं वदेति बभाषिरे // rm_38.386{87} //

ततो ऽहं समुपासृत्य ताः सर्वा अप्सरोगणाः / सांजलिः सादरं नत्वा पुर एवं निवेदय // rm_38.387{88} //

सूर्योदयो महाराजो महीपालो नराधिपः / तस्योद्याने वराहौ द्वौ प्रकुर्वात उपद्रवं // rm_38.388{89} //

तन् निशम्य स भूपालः समंत्रिसैन्यपौरिकः / सह भोग्यं समारुह्य वराहौ हंतुं उद्ययौ // rm_38.389{90} //

तत्रोद्याने चतुर्दिक्षु परिवृत्य समंततः / हाहाकारं प्रकुर्वन्तस् तिष्ठन्ति ते नृपादयः // rm_38.390{91} //

ततस् तौ द्वौ महाघोरौ वराहौ सह सागतः / उद्यानान् निर्गतौ वेगान् नृपान्तिकात् परागतौ // rm_38.391{92} //

तत्र स नृपतिः कोपात् तौ वराहाव् अनुद्रुतः / अश्वम् आरुह्य वेगेन प्रविष्टो भ्रमते वने // rm_38.392{93} //

तत्र स नृपतिर् अश्वाद् वेगात् प्रधावतो ऽपतत् / श्रमतापपिपासार्त्तो तरुतले निषीदति // rm_38.393{94} //

तस्य राज्ञस् तृषार्त्तस्य जलम् अन्वेषितुं भ्रमन् / कुत्रापि निर्जने ऽरण्ये जलं पश्याम्य् अहं न हि // rm_38.394{95} //

ततो दूरतरं गत्वा जलम् अन्विष्य सर्वतः / भ्रमन् दूरान् नदीशब्दं श्रुत्वाहं समुपासरे // rm_38.395{96} //

एतद् अर्थम् अहं देव्यो दूरतः सहसागतः / तद् भवन्त्यः प्रसीदंतु दृश्यंते भाग्यतो मया // rm_38.396{97} //

भवन्त्यो ऽपि किम् अर्थे ऽत्र विहरन्ति समाश्रिताः / इति पृष्टे मया ताश् च देव्यः सर्वाः प्रसादिताः // rm_38.397{93} //

आदरान् मां समामंत्र्य पुर एवं बभाषिरे / मानव त्वं न जानीषे यद् इहेव ममाश्रिता / तद् अर्थं समुपाख्यायस् तत् संशृणु समाहितः // rm_38.398{99} //

या श्रीभगवती देवी माहेश्वरी वसुंधरा / तस्या व्रतं वयं सर्वा चरितुम् इह संस्थिताः // rm_38.399{100} //

तद् अत्र नो व्रतं पश्यं क्षणं तिष्ठ समाहितः / एतद्दृष्टे ऽपि ते पुण्यं संप्रजायेन् महत्तरं // rm_38.400{1} //

इति ताभिः समादिष्टं श्रुत्वाहं संप्रमोदितः / तथेति प्रतिविज्ञप्य तद् व्रतं द्रष्टुम् आश्रमे // rm_38.401{2} //

ततस् ता अप्सरोदेव्यः सर्वास् तत्र यथाक्रमं / स्वस्वासने समाश्रित्य प्रारभन्ति यथाक्रमात् // rm_38.402{3} //

तत्र ता मंडले देवीं सगणां श्रीवसुंधराण् / यथाविधिं समावाह्य पूजयंति समादरात् // rm_38.403{4} //

जपस्तोत्रादिकं कृत्वा सर्वाः सांजलयश् च ताः / नत्वा प्रदक्षिणीकृत्य प्रार्थयंति सुसंपदं // rm_38.404{5} //

ततस् ता अप्सरोदेव्यः सर्वाः समाप्तिते व्रते / स पंचामृतैः पूपैः कुर्वंति व्रतपालनां // rm_38.405{6} //

मह्यम् अपि तथा दत्तं ताभिः सर्वाभिर् आदरात् / इदं पंचांऋतं भोज्यं गोधूमपिष्टकं वरं // rm_38.406{7} //

स्मृत्वा भवंतम् आदाय ताभिर् दत्तं समादरात् / तथा पात्रे प्रतिष्ठाप्य गोपयामि तवार्थतः // rm_38.407{8} //

ततो ऽहं सांजलिर् नत्वा ता देवीः सकला अपि / तथा चरितुम् आलोच्य प्रार्थयामि विधिं व्रते // rm_38.408{9} //

मया संप्रार्थितं श्रुत्वा या तद् देवी गणाधिपा / सा तद् व्रतविधिं सम्यक् समादिशति मे क्रमात् // rm_38.409{10} //

तत् सर्वं समुपादिष्टं श्रुत्वाहं संप्रमोदितः / तथा तद् व्रतम् आराध्य प्रेछामि चरितुं सदा // rm_38.410{11} // प्रत्यक्षदर्शनं लब्ध्वा अष्टांगैः प्रणतो ऽस्म्य् अहं // rm_38.411{12} // ततस् ताः सकला देवीः प्रार्थयित्वा समादारात् / इदं दिव्यामृतं भोज्यं प्रादाय सहसा चरे // rm_38.412{13} //

इति हेतो महाराज विलम्वो जायते तथा / तत् क्षमस्व प्रभो मात्र रौक्ष्यं कृथाः प्रसीद मे // rm_38.413{14} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः / तद् दर्शनोत्सुको दृष्ट्वा तं सेनम् एतद् अब्रवीत् // rm_38.414{15} //

अहो आश्चर्य्यम् अत्र यद् वसुधारा व्रतं श्रुतं / प्रत्यक्षदर्शनम् अपि लब्धं सेनेह निर्जने // rm_38.415{16} //

मया न श्रूयते क्वापि दृश्यते न कदा चन / तद् द्रष्टुं सेन मे चित्तं समभिलषति ध्रुवं // rm_38.416{17} //

तस्मात् त्वं तत्र मां नीत्वा ता देवी दर्शय द्रुतं / इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सचिवः सुधीः / तथेति प्रतिविज्ञप्य तत्र राज्ञा सह चरन् // rm_38.417{18} //

सहसा तौ प्रगछंतौ तद्देवीदर्शनोत्सुकौ / दैवयोगात् क्षणात् प्राप्तौ तत्र स्थाने समैक्षतां // rm_38.418{19} //

तदा तत्र न ता देव्यः स्थिताः सर्वा दिवं गताः / व्रतनिर्माल्यपुष्पादि तत्राद्राष्टां न ताः क्वचित् // rm_38.419{20} //

तत्र स नृपतिस् तासां देवीनां दर्शनं क्वचित् / अलभ्यमाने उद्विग्नपरिखिन्नाशयो ऽभवत् // rm_38.420{21} //

तत्र स नृपतिर् नत्वा व्रतस्थाने कृतांजलिः / सर्वत्रापि समालोक्य खं पश्यन्न् एवम् अब्रवीत् // rm_38.421{22} //

हा मया लभ्यते नात्र देवीनां दर्शनं क्वचित् / किं मया प्रकृतं पापं मंदभाग्यो ऽस्म्य् अहं यतः // rm_38.422{23} //

व्रतं चरितुम् इछामि तत् कथं ज्ञास्यते विधिं / अहो मे दैवयोगेन श्रुतम् एव न दर्शनं // rm_38.423{24} //

तद् अत्र किं करिष्यामि को ऽत्र मे विधिम् आदिशेत् / यदिछामि न तत् सिद्धं वृथैवेत्ये परिश्रमं // rm_38.424{25} //

इति प्रोक्त्वा विषण्णात्मा नृपतिः स विमोहितः / निराशया विभिन्नास्यो निर्जले मीनजातिवत् // rm_38.425{26} // हा हेति निन्दितात्मानं हा मे भाग्यम् अपीह धिक् // rm_38.426{27!} // इत्य् एवं विलपन्न् अश्रुपूर्णास्यो गद्गदः स्वरः / हृदि ललाटे वाहुभ्यां ताडयन् मूर्छितो मुहुः // rm_38.427{28} // स्मृतिमांश् च स्वयम् अपि तस्थौ तत्र विनिःस्वसन् // rm_38.428{28!} // इत्य् एवं तं स्थितं दृष्ट्वा सा श्रीदेवी वसुंधरा / आकाशान् महदाघोषं तत्रैवं निरचारयत् // rm_38.429{29} //

राजन् मात्र विषीद त्वं सेत्स्यते ते ऽभिलाषितं / सर्वं सेनो विजानाति तत् सेनं पृछ तद् विधिं // rm_38.430{30} //

इत्य् आकाशात् समुच्चारं घोषं श्रुत्वा स भूपतिः / सांजलिः प्रणतो ऽष्टौषीद् ऊर्द्ध्वास्यः श्रीवसुंधरां // rm_38.431{31} //

या सुस्मृता सुरुचिरं सुष्ठुतरं प्रवृद्धं दारिद्र्यदुःखदुरितं शमते नराणां / तां कल्पवृक्षसदृशीं वसुधारसंज्ञां भक्त्या नमामि शिरसा जगतो हिताय // rm_38.432{31!} //

प्रणमामि सदा वसुधां जननीं करुणार्द्रहृदं परिवीक्ष्य जनं / बहुधेति भयान्वितदुःखतरं प्रणमामि सदा वसुधां जननीं // rm_38.433{2!} //

पापाचारस्य दुर्बुद्धेर् दुर्भगस्य सदा मम / क्षंतव्यो भूयशश् चागः श्रीवसुधे नमो ऽस्तु ते // rm_38.434{3!} //

नमस् ते भो महादेवि प्रसीद मे कृपां कुरु / भवंत्य् अत्र यथादिष्टं करिष्यामि तथा खलु // rm_38.435{32} //

इत्य् उक्त्वा स नृपो भूयस् तत्र नत्वा कृतांजलिः / तं सेनं पुरतः कृत्वा ततो ऽचरत् प्रमोदितः // rm_38.436{33} //

ततः स नृपतिर् गछन् सहसा मुदिताशयः / तत्राशोकतलासीनम् अश्वं पश्यन्न् उपाचरन् // rm_38.437{34} //

तत्र प्रातः स भूयस् तम् अश्वं दृष्ट्वा प्रमोदितः / राजा तं सेनम् आनत्वा दृष्ट्वा एवम् अभाषत // rm_38.438{35} //

सेन तम् अश्वम् आरुह्य गछ त्वं पुरम् आश्रमे / मम तवानुगछामि सहसा गछतु ध्रुवं // rm_38.439{36} //

इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सांजलिर् नमन् / नृपतिं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.440{37} //

नैवम् अत्र महाराज यन् मे स्वामि भवान् प्रभुः / तद् भवद्वाहनं हीनं कथम् आरोहयेय वै // rm_38.441{38} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा सूर्योदय आत्मवित् / राजा तं सेनम् आनत्वा पुनर् एवम् अभाषत // rm_38.442{39} //

मा त्वयैवं प्रवक्तव्यं यद् अद्यारभ्य भवान् गुरुः / यथाकाशसमादिष्टं तत् तथा कर्त्तुम् अर्हसि // rm_38.443{40} //

इति मे वचनं श्रुत्वा ममानुकंपया ऽधुना / शास्तर् अग्रे ऽश्वम् आरुह्य प्रव्रजतामयान्वितः // rm_38.444{41} //

इति राज्ञोदितं श्रुत्वा तथेति स प्रबोधितः / स्वयम् अग्रे ऽश्वम् आरुह्य पृष्ठे प्रारोहयेन् नृपं // rm_38.445{42} //

ततः स ऽश्वस् तदारूढो वायुर् इव समुच्चरन् / महावेगात् पुरोपांतं तत्क्षणात् समुपाययौ // rm_38.446{43} //

तत्र तं नृपम् आयातं समंत्रिजनपौरिकाः / सर्वे ते समुपालोक्य प्रत्युज्जग्मुः प्रमोदिताः // rm_38.447{44} //

तत्राश्वपृष्ठम् आरूढं नृपं सेनं पुरः स्थितं / दृष्ट्वा ते मंत्रिणः सर्वे पौराश् च विस्मयं ययुः // rm_38.448{45} //

ततस् ते मंत्रिणो ऽमात्या पौराः सर्वे प्रमोदिताः / प्रणत्वा तं नृपं राजकुले ऽनयन् महोत्सवं // rm_38.449{46} //

तत्राश्वपृष्ठतो राजा सो ऽवरुह्य स्वयं ततः / सेनं पुरः स्थितं पश्चाद् अवारोहयद् आदरात् // rm_38.450{47} //

ततो राजकुले गत्वा नृपः पृष्ठतश् चरन् / पादप्रक्षालनस्थाने तं सेनम् एवम् अब्रवीत् // rm_38.451{48} //

हे सेने सुमतेर् अत्र पादप्रक्षालयाग्रतः / त्वत्तः पश्चाद् अहं पादौ प्रक्षालयामि सांप्रतं // rm_38.452{49} //

इति राज्ञोदितं श्रुत्वा स सेनः सांजलिर् नमन् / नृपतिं तं महीपालं समालोक्यैवम् अब्रवीत् // rm_38.453{50} //

विभ्रमो ऽसि कथं राजन् भवान् स्वामि नराधिपः / तत् प्रथमं त्वम् एवात्र पादौ प्रक्षालय प्रभो // rm_38.454{51} //

इति तेनोदितं श्रुत्वा नृपतिः स कृतांजलिः / नमंस् तं सेनम् आलोक्य तत्रैवं संन्यवेदयत् // rm_38.455{52} //

भो सेन यद् भवां छास्ता मम सन्मार्गदेशकः / तद् अत्र प्रथमं पादौ प्रक्षालयितुम् अर्हति // rm_38.456{53} //

इति संप्रार्थिते राज्ञा स सेनः परिबोधितः / राज्ञ आज्ञा ह्य् अलंघ्येति पादौ प्रक्षालयेत् पुरः // rm_38.457{54} //

ततः स नृपतिः पादौ प्रक्षाल्यानुसरन् मुदा / तं सेनं पुरतः कृत्वा प्रासादे समुपाचरत् // rm_38.458{55} //

तत्रासने पुरोधाय तं सेनं गुरुम् आदरात् / नृपतिः स सभामध्ये तस्थौ लोकान् विलोकयन् // rm_38.459{56} //

ततः स नृपतिर् दृष्ट्वा सर्वाल् लोकान् सभाश्रितान् / सर्ववृत्तान्तम् आख्याय व्यनोदयद् व्रतोत्सवे // rm_38.460{57} //

तन् नृपादेशितं श्रुत्वा सर्वे लोकाः प्रमोदिताः / श्रीदेव्यास् तद् व्रतं धर्त्तुं समैछन्त धनार्थिनः // rm_38.461{58} //

ततस् सर्वे ऽपि ते लोका नत्वा तं सेनम् आदरात् / नृपतिं च समालोक्य स्वस्वालयं ययुर् मुदा // rm_38.462{59} //

ततः स नृपतिस् तेन सेनेन गुरुणा सह / सानंदं प्रेरयाम् आस दिनानि कतिचिन् मुदा // rm_38.463{60} //

ततः स भूपती राजा तद्व्रतसमयागते / सामात्यान् मंत्रिणान् सर्वान् समामंत्र्यैवम् आदिशत् // rm_38.464{16} //

भो मंत्रिणो जनाः सर्वे व्रतसमयम् आगतं / तस्मात् सर्वे मया सार्द्धं व्रतं चरितुम् अर्हथ // rm_38.465{62} //

तद् एनं सेनम् एवात्र प्रव्रज्यासद्गुरुं कुरु / इति मंत्रिभिर् आख्यातं श्रुत्वा नृपस् तथेति सः / तं सेनं शासने बौद्धे प्राव्राजयद् यथाविधि // rm_38.466{63} //

साथ प्रव्रजितो नाम्ना श्रीसेनगुप्त इत्य् अभूत् / खिक्खिरीपात्रभृन् मुण्डः काषायचीवरावृतः // rm_38.467{64} //

ततस् तद् व्रतम् उत्सृज्य वज्रधरपदाप्तये / वज्राभिषेकम् आसाद्य वज्राचार्यो ऽभवत् स च // rm_38.468{65} //

ततः स नृपती राजा तद् व्रतं कर्त्तुम् आदरात् / शास्तारं तं समाराध्य संप्रार्थयेद् यथाविधिं // rm_38.469{66} //

ततः श्रीसेनगुप्तः स वज्राचार्यो यथाविधिः / श्रीदेवीं तां समाराध्य पूर्वसेवां समादधत् // rm_38.470{67} //

ततो भाद्रपदे मासे द्वितीयायां सिते तरे / प्रातस् तीर्थे शुभे स्नात्वा शुद्धवस्त्रावृतः सुधीः // rm_38.471{68} //

प्रासादोपरि मृद्गव्यपरिलिप्ते सुभूतले / विधिवन् मंडलं कृत्वा प्रतिष्ठाप्याधिवासयेत् // rm_38.472{69} //

तद् रात्रौ च समाराध्य श्रीदेवीं विधिनार्चयेत् / दीपधूपादिभिश् चापि बलिं दत्वाभ्यतोषयत् // rm_38.473{70} //

ततः प्रातः स आचार्य्यस् तीर्थे स्नात्वा सुवस्त्रभृत् / मध्याह्ने स्वासनासीन उत्तरादिङ्मुखस्थितः // rm_38.474{71} //

ततः च गुरुर् आचार्यस् त्रिसमाधिसमाहितः / श्रीदेवीं सगणां सम्यग् आवाह्य विधिनार्चयेत् // rm_38.475{72} //

ततः स्नानविशुद्धाङ्गान् परिशुद्धाम्वरावृतान् / व्रतिनः सनृपान् सर्वान् पंचगव्यैर् व्यशोधयत् // rm_38.476{73} //

ततस् ते व्रतिनः सर्वे गुरुं नत्वा यथाक्रमं / नृपतिप्रमुखा एवं व्रतं चरितुम् आश्रयत् // rm_38.477{74} //

ततस् ते व्रतिनः सर्वे श्रिदेवीसंमुखस्थिताः / यथाचार्य समादिष्टं तथाचरन् व्रतं मुदा // rm_38.478{75} //

तत्र तां श्रीमहादेवीं सगणां विधिना क्रमात् / समावाह्य समभ्यर्च्य पूजाङ्गैः समतोषयन् // rm_38.479{76} //

जपस्तोत्रादिकं कृत्वा कृत्वा च पापदेशनां / पुण्यानुमोदनां चापि कृत्वा च स्थितियाचनां // rm_38.480{77} //

कृतांजलिपुटाः सर्वे ते च कृत्वा प्रदक्षिणां / अष्टाङ्गैः प्रणतिं कृत्वा संप्रार्थयन् सुसंपदं // rm_38.481{78} //

पिष्टकं पायसं चापि पंचामृत समन्वितं / फलमूलादिकं चापि समुपाढोकयन् मुदा // rm_38.482{79} //

ततो लोकाधिपेभ्यो ऽपि स भूतेभ्यो महावलिं / यथाविधि प्रदत्वा संप्रार्थयच् छ्री समृद्धितां // rm_38.483{80} //

ततः शास्ता स आचार्यः प्रार्थयित्वा क्षमां मुदा / सर्वेभ्यो व्रतिलोकेभ्यः प्रत्येकं सूत्रम् आर्प्पयेत् // rm_38.484{81} //

तत् सूत्रं व्रतिनः सर्वे आदाय गुरुणार्प्पितं / स्वस्वहस्ते ऽभिवंधित्वा रक्षार्थम् आदराद् दधुः // rm_38.485{82} //

या राज्ञो महिषी भार्या चूडदेवीति विश्रुता / सैका तत् सूत्रम् आदाय च वन्धन् एवम् आदरात् // rm_38.486{83} //

ततो व्रतसमाप्ते सा स्वालयं समुपाश्रिता / तद् व्रतसूत्रम् आलोक्य करवद्धं व्यचिंतयत् // rm_38.487{84} //

किं ममानेन सूत्रेण सर्वरत्नादिभूषणैः / मण्डिता या करे वद्धम् इति त्यक्तुं समैहत // rm_38.488{85} //

ततः सा दुर्मती राज्ञी रक्षासूत्रम् अपि स्वयं / करवद्धम् अपि छित्वा गवाक्षात् सहसाक्षिपत् // rm_38.489{86} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र निम्वदेव्याः सखी वनात् / स्वामिन्यै भोजनं राज्ञै याचितुं समुपाचरत् // rm_38.490{87} //

तत्र सा तद् व्रतोत्साहशब्दं श्रुत्वा स कौतुका / तच् छब्दनिहितस्वान्ता तस्थाव् एकान्त आश्रिता // rm_38.491{88} //

चूडदेव्या यद् उत्क्षिप्तं सूत्रं वातायनाद् बहिः / निश्चरन् मूर्द्धनि तस्याः सखाः संन्यपतद् द्रुतं // rm_38.492{89} //

सा तत् सूत्रं समादाय पश्यन्ती किम् इदं न्व् इति / व्रतसूत्रम् इति ज्ञात्वा प्रणत्वा मुदिताग्रहीत् // rm_38.493{90} //

ततः स प्रेषिका देव्या भोग्यम् अप्रार्थयंत्य् अपि / तत् सूत्रम् एव धृत्वाशु निम्ववनं मुदाचरन् // rm_38.494{91} //

तत्र सा सहसा गत्वा भर्तृकायाः पुरोगताः / तत् सूत्रं समुपस्थाप्य प्रणत्वैवं न्यवेदयत् // rm_38.495{92} //

जयो ऽस्तु ते महादेवि यद् अहं राजमंदिरे / ततः श्रीवसुधाराया व्रतं शृणोमि चारितं // rm_38.496{93} //

चूडदेव्या स्वयं छित्वा व्रतसूत्रम् इदं बहिः / क्षिप्तं गवाक्षरंध्रान् मे मूर्द्ध्नि सजति निश्चरत् // rm_38.497{94} //

दृष्ट्वा तद् अहम् आदाय व्रतसूत्रम् इदं खलु / इति मत्वात्र ते भोग्यम् अयाचित्वा व्रजे द्रुतं // rm_38.498{95} //

तथावाम् अपि हे देवि धृत्वेदं व्रतसूत्रकं / श्रीवसुधां महादेवीं स्मृत्वा व्रतं चरावहे // rm_38.499{96} //

सा श्रीदेवी वसुंधारा दृष्ट्वा नौ भक्तिसाधनं / स्वयम् अत्र समाश्रित्य संदद्याद् अपि संपदं // rm_38.500{97} //

यदि नौ दैवयोगेन संपत्तिर् नात्र विद्यते / पुण्यं तु खलु विद्येत ततः स्याज् जन्म साफलं // rm_38.501{98} //

इति मत्वात्र भो देवि स्नात्वा शुद्धाम्वरावृतौ / श्रीदेवीं मनसा ध्यात्वा स्मृत्वा व्रतं चरावहे // rm_38.502{99} //

इति सख्या समाख्यातं निम्वदेवी निशम्य सा / तथेत्य् अभ्यनुमोदित्वा तथा चरितुम् ऐछत // rm_38.503{100} //

ततस् तथेह एवं ते स्नात्वा शुद्धाम्वरावृते / सन्मृद्गोमय संलिप्ते स्वगृहे समुपाश्रिते // rm_38.504{1} //

मनसा श्रीमहादेवीं वसुन्धरां समादरात् / ध्यात्वा स्मृत्वा समाधाय संचरते व्रतं मुदा // rm_38.505{2} //

तस्मिन्न् अवसरे तत्र सा श्रीदेवी वसुंधरा / वृद्धीरूपधरा राजकुलद्वारम् उपाचरत् // rm_38.506{3} //