मञ्जुश्रीमूलकल्प

धर्मायतनशत्राश्च कूपवाक्य समन्ततः / कुर्वन्ते च जनाः सर्वे जम्बूद्वीपगता नराः // mmk_20.263 //

बहुधा बहुविधाश्चैव प्राणिधर्मरतः स्थिताः / समन्तात् सर्वतो तेषां यस्य पूर्णा वसुन्धरा // mmk_20.264 //

विपरीता तदन्यथा तेषां भ्रष्टमर्यादचेष्टिताम् / कर्मे युगाधमे काले अन्यथा फलमादिशेत् // mmk_20.265 //

निःफलं सफलं चैव + + + + + + + + + + / विकृतं हेतुजं कर्म अशुभा चैव कामयेत् // mmk_20.266 //

इति /

बोधिसत्त्वपिटकावतसंकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमञ्जुश्रियमूलकल्पाच्चतुर्थो निमित्तज्ञानमहोत्पादपटलपरिवर्तः परिसमाप्त इति // अथ एकविंशः पटलविसरः / अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म / अस्ति मञ्जुश्रीः त्वदीये कल्पविसरे सर्वसाधनोपयिके मन्त्रचर्याभियुक्तस्य साधनकाले सर्वमन्त्राणां सर्वकल्पविस्तरेषु राहुरागमनसुराणामधिपतेः सर्वग्रहानायकस्य ग्रहसंज्ञा चन्द्रदिवाकरादिषु नक्षत्रयोगेन दृश्यन्ते / त शृणु साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु ते भाषिष्ये //

एवमुक्ते भगवता शाक्यमुनिना सम्यक् सम्बुद्धेन मञ्जुश्रीः कुमारभूतः उत्तरासङ्गं कृत्वा भगवतस्त्रिःप्रदक्षिणीकृत्य दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवां तेनाञ्जलि प्रगृह्य भगवतश्चरणयोर्निपत्य पुनरेवोत्थाय भगवन्तमनिमिषं व्यवलोकयमानः उत्फुल्लनयनो भूत्वा हृष्टतुष्टो भगवन्तमेवमाह - तत् साधु भगवां निर्दिशतु राहोरागमनम् ; यत्र सत्त्वानां मन्त्रचर्याभियुक्तानां सिद्धिकालं भवेयुरिति सर्वसत्त्वानां च सुखोदयं शुभाशुभनिमित्तं वा; तं निर्दिशतु भगवां / यस्येदानीं कालं मन्यसे //

अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिः मञ्जुश्रियस्य कुमारभूतस्य साधुकारमदात् / साधु मञ्जुश्रीः यस्त्वं तथागतमेतमथ परिप्रश्नसे सर्वसत्त्वानां च हितायोद्युक्तः / तेन हि मञ्जुश्रीः शृणु भाषिष्ये / सर्वसत्त्वानां निर्दिशश्चेति //

आदौ ताव ग्रहैः क्रूरैः राहोश्चन्द्रमण्डले / आगमोदिते काले यथावन्तं निबोधिता // mmk_21.1 //

यदा देवासुरं युद्धं वर्तते च महद् भयम् / तदासौ दैत्यराजा वै दानवेन्द्रो महर्द्धिकः // mmk_21.2 //

महाभयः प्रमाणा वै समन्तादुच्छ्रितो महां / + + + + + + + + + + सुमेरोरधिको भवेत् // mmk_21.3 //

महाप्रमाणः क्रूरो ऽसौ अतिदर्पातिदर्पितः / प्रभविष्णुर्ग्रहो मुख्यो यदा भेजे सुरालयम् // mmk_21.4 //

ततः पाणिना परामृश्य सुमेरुं देवसम्मितिम् / अप्सरां प्रेक्षते दैत्यः यदा काले नभस्तलम् / तदा चन्द्रमसपूर्णः करे वामे स दैत्यराट् // mmk_21.5 //

नानामणयस्तस्य करे कङ्कनतां गता / तदा भुवि लोके ऽस्मिं ग्रहभूतेति कथ्यते // mmk_21.6 //

यदा पद्मरागे ऽस्मिं अर्चिर्भवति रक्तका / तदा तार्किका मानवा आहुः आग्रेयं मण्डलं विभोः // mmk_21.7 //

यदा तु नीलरक्ते ऽस्मिं प्रभा नीलतां व्रजेत् / तदा नीलमिति ज्ञेयं शशिने भास्करे ऽपि वा // mmk_21.8 //

माहेन्द्रमिति कथ्यते तार्किका भुवि मानवा / वायव्यमण्डलमित्याहुस्तार्किका एव ते तदा // mmk_21.9 //

विविधा रत्नमालेभ्यो विविधा रत्नसम्भवा / विविधं तार्किके शास्त्रे विविधा गतियोनिजाः // mmk_21.10 //

विविधैव क्रिया तेषां विविधा फलसम्पदा / सम्यग् ज्ञानविहीनानां बालिशानामियं क्रिया / तस्मात् तथागतं ज्ञानं सम्यक् तेन नियोजयेत् // mmk_21.11 //

असुरस्य तदा दृष्टिः अज्ञानेष्वेव दिवौकसाम् / रथं सम्पूर्णयामास शशिनस्य महात्मने / यदा काले भुवि मर्त्यानां राहोरागमनं भुवि // mmk_21.12 //

शशिमण्डलमाक्रम्य यदा तिष्ठति स ग्रहः / तदा महद् भयं विद्यानक्षत्रेष्वेव निबोधताम् // mmk_21.13 //

अश्विन्येव यदा युक्तः शशिने भास्करमण्डलौ / उभौ तौ युग्मतः ग्रासं दिवा रात्रौ च कथ्यते / अश्विन्यागमनं नित्यं दुर्भिक्षं तं विदुर्बुधाः // mmk_21.14 //

भरण्यां तु यदा चन्द्रं रवेर्वा मण्डलाश्रयेत् / विविधा सस्यनिःष्पत्तिः सुभिक्षं चापि निर्दिशेत् // mmk_21.15 //

कृत्तिकासु यदा चन्द्रः राहुना ग्रस्यते ध्रुवम् / रात्रौ वा यदि प्रभाते वा यामान्ते निन्दितं हितम् // mmk_21.16 //

तदा विन्द्या महद् दुःखं व्याधिसम्भवमेव वा / मध्यदेशेषु नान्यत्र भवेन्नक्षत्रमादिभिः / जनपदेष्वेव वक्तव्यो नृपैर्बोधिविधोद्भवैः // mmk_21.17 //

मृगशिरासु यदा चन्द्रः भास्करो वा नभस्तले / राहुणा ग्रस्तपूर्वौ तौ अस्तं यातौ महर्द्धिकौ // mmk_21.18 //

पूर्वदेशे नरा यातु व्याधिभिर्हन्यते तदा / नृपाध्यक्षा गतायुष्या तत्र देशे विनिर्दिशेत् // mmk_21.19 //

आर्द्रायां पुनर्वसुश्चैव ग्रस्तौ च शशिभास्करौ / रुधिराक्ता महीं सर्वां म्लेच्छदेशेषु कीर्तयेत् // mmk_21.20 //

अन्योन्यहतविध्वस्ता हतप्राणा गतायुषा / निर्दिष्टा तत्र देशे ऽस्मिन् पूर्वमुत्तरयोस्तदा / निकृष्टा पापकर्माणः म्लेच्छतस्करतां गताः // mmk_21.21 //

पुण्याश्लेषौ यदा चन्द्रे भास्करे वा नभस्तले / राहुणा ग्रस्तबिम्बा तौ मध्याह्ने वार्द्धरात्रतः / तदा विद्यान्महादोष पश्चादन्यां नृपेश्वराम् // mmk_21.22 //

मघासु यदि ग्रस्येतौ शशिभास्करमण्डलौ / राहुणा सह मुद्यन्तो अस्तं यातौ ग्रहोत्तमौ / तदा प्रहाय तं विद्याज्जम्बूद्वीपेषु सर्वतः // mmk_21.23 //

दुर्भिक्षराष्ट्रभङ्गं च महामारिं च निर्दिशेत् / उभौ फल्गुनिसंयुक्तौ राहुरागमनं भवेत् // mmk_21.24 //

मध्याह्ने ऽथवा रात्रे च मुच्यते च पुनः क्षणात् / सुभिक्षं ततो विद्याज्जम्बूद्वीपेषु दृश्यते // mmk_21.25 //

हस्तचित्रे यदा राहुः ग्रसते चन्द्रभास्करौ / ग्रस्तौ सह मुच्येते अस्तं यातौ च दुःखदा // mmk_21.26 //

महामारिभयं तत्र तस्कराणां समन्ततः / नृपाश्च नृपवरा श्रेष्ठा हन्यन्ते व्याधिभिस्तदा / दिशः सर्वे समन्ताद्वै दुर्भिक्षं चापि निर्दिशेत् // mmk_21.27 //

विशाखस्वातिनौ युक्तौ नक्षत्रवरपूजितौ / राहोरागमनं विद्यात् पशूनां पीडसम्भवाम् / विविधा कुलमुख्यास्तु हन्यन्ते शस्त्रिभिस्तदा // mmk_21.28 //

ज्येष्ठानुराधसंयुक्तौ नक्षत्रौ वरवर्णितौ / राहोरागमनं तत्र सुभिक्षं वा विनिर्दिशेत् // mmk_21.29 //

मूलेन यदि चन्द्रस्थः राहुर्दृश्यति भूतले / उदयन्तं तदा ग्रस्तं उदितं वापि सर्वतः // mmk_21.30 //

अस्तं यातेन तेनैव शशिनो राहुणा सदा / प्राच्याध्यक्षो विनश्येयुः पूर्वदेशजनालयाः // mmk_21.31 //

महान्तं शस्त्रसम्पातं दुर्भिक्षं चापि निर्दिशेत् / परचक्रभयाद् भिन्ना त्रस्ता गौडजना जना / राजा वै नश्यते तत्र व्याधिना सह मूर्छितः // mmk_21.32 //

उभौ अषादौ तदाकाले राहुर्दृश्यति मेदिनीम् / तत्र दुःखं महाव्याधि तत्र दृश्यति भूतले / नृपमुख्यास्तदा सर्वे दुष्टचित्ता परस्परम् // mmk_21.33 //

धनिष्ठे श्रवणे चैव निर्दिष्टं लोकनिन्दितम् / नाना गणमुख्या वै विश्लिष्टान्योन्यतद्भुवा // mmk_21.34 //

(वैद्य 171) / पूर्वभद्रपदे चैव नक्षत्रे शतभिषे तथा / राहुरागमनं दृश्येत सुभिक्षं चैवं निर्दिशेत् // mmk_21.35 //

उत्तरायां यदा युक्तः नक्षत्रे भद्रपदे तथा / राहुरागमनं श्रेष्ठं दिवा रात्रौ तु निन्दितम् // mmk_21.36 //

रेवत्यां तु यदा चन्द्रः राहुणा ग्रस्त सर्वतः / उदयन्तं तथा भानोर्निशिर्वा चन्द्रमण्डले // mmk_21.37 //

अस्तं यातो यदा राहुर्ग्रहमुख्यैः सहोत्तमैः / मध्यदेशाच्च पीड्यन्ते मागधो नृपतेर्वधः // mmk_21.38 //

एतद् गणितं ज्ञानं मानुषाणां महीतले / नक्षत्राणामेतत् प्रमाणं चैव कीर्तितम् / अशक्यं मानुषैरन्यैः प्रमाणं ग्रहयोनितम् // mmk_21.39 //

नक्षत्रमाला विचित्रा वै भ्रमते वै नभस्तले / एतन्मानुषां सङ्ख्यात्ततो ऽन्यद् देवयोनिजाम् // mmk_21.40 //

यो यस्य ग्रहमुख्यो वा क्षेत्रराशिसमोदिता / नक्षत्रं कथितं पूर्वं तस्य तं कुरुते ऽन्यथा // mmk_21.41 //

ईषत् प्रमाणं न दोषो ऽस्ति बहुवाचास्ति निन्दितम् / एतत् प्रमाणकाले वै ग्रहमुख्यो ऽर्थकृत् स्मृतः // mmk_21.42 //

कालं कथितं ज्ञेयं नियमं चैव कीर्त्यते / नक्षत्रराशिसंयुक्तः कम्पो निर्घात् उल्किनः // mmk_21.43 //

सग्रहौ यदि तत्रस्थौ रविचन्द्रौ तु दृश्यते / उभयान्तं तदा तस्य नक्षत्रां जातिभूषिताम् // mmk_21.44 //

अन्यथा निष्फलं विद्यात् प्रभावं वापि निन्दिते / तस्माज्जपे तदा काले मन्त्रसिद्धिसमोदिता // mmk_21.45 //

धूम्रवर्णं यदाकाशं दृश्यते सर्वतः सदा / तदा महद् भयं विद्यात् परचक्रभयेत् तदा // mmk_21.46 //

शशिने भास्करे चापि धूम्रवर्णो यदा भवेत् / पर्येषा द्वित्रयो वा वा तत्र विद्यान्महद् भयम् // mmk_21.47 //

धूमिकायां भवेद् वृष्टिः सर्वकाले भयानके / कुत्सितं सर्वतो विद्यात्तत्र व्याधिसमागमम् // mmk_21.48 //

ग्रीष्मे शरदे चैव धूमिका यदि जायते / समन्तात् सप्तरात्रं तु तत्र विद्यान्महद् भयम् // mmk_21.49 //

दिवा वा यदि वा रात्रौ धूमिका यदि जायते / नक्षत्रैर्ग्रहचिह्नैस्तु तिथिवारान्तरेण वा // mmk_21.50 //

पूर्ववत् कथितं सर्वं यथा निर्घात् उल्किनाम् / तैरेव दिवसैः पूर्वं धूमिकाया नियोजयेत् // mmk_21.51 //

अर्धरात्रे ऽथ मध्याह्ने धूमिका जायते सदा / तत्र विद्यान्महोद्वेगं नृपतीना पुरोत्तमाम् // mmk_21.52 //

शरदे यदि हेमन्ते ग्रीष्मे प्रावृषे ऽपि वा / धूमिका सर्वतो ज्ञेया नक्षत्रैश्चैव कीर्त्तितः // mmk_21.53 //

शुभाशुभं तथा ज्ञेयं दिवा वा यदि वानिशा / निःफलं चापि विद्या वै सफलां चापि कीर्त्तिताम् // mmk_21.54 //

सर्वतः भूमिकम्पे वापि तथोल्कचैकतो राहुसमागमम् / तत्र धूमो भवेद् यद्यत् समन्ताश्चैव नभस्तले / अचिरात् तत्र तद् राज्यं घात्यते शस्त्रिभिः सदा // mmk_21.55 //

प्रभवः सर्वतो देशे मृत्युश्चैव प्रकिर्त्यते / सप्ताहाद्विजयमुख्या भुवि वाता सत्त्वयोनयः // mmk_21.56 //

घात्यन्ते सर्वतो नित्यं शस्त्रिभिर्मृत्युवशानुगा / अन्योन्यापरतो राज्यं कृपावर्जितचेतसः / विभिन्ना शस्त्रिभिः क्षिप्रं वणिजा नृपयोनयः // mmk_21.57 //

ग्रीष्मे सितवर्णस्तु नभो यत्र प्रदृश्यते / महाव्याधिभयं तत्र नीले चैव शिवोदयम् // mmk_21.58 //

पीतनिर्भासमुद्यन्तं सविता दृश्यते यदा / ग्रीष्मे च कथिता मृत्युः शरत्काले च निन्दितम् // mmk_21.59 //

हेमन्ते च वसन्ते च ताम्रवर्णः प्रदृश्यते / अन्यथा पीतनिर्भासौ निन्दितो लोकवर्जितः // mmk_21.60 //

शरदे ग्रीष्मतो ज्ञेयः मितिवर्णः प्रशस्यते / प्रावृड्काले तथा शुभ्रे पीतो वा न च + + + + // mmk_21.61 //

महाप्रभावसङ्काशं महानीलसमप्रभः / नमो ज्ञेयं सदाकालं सर्वसौख्यफलप्रदम् // mmk_21.62 //

विपरीतं ततो विद्या देशमावासपीडनम् / सस्योपघातमारिं च दुर्भिक्षं चापि मुच्यते // mmk_21.63 //

अतिकष्टं सुरा ह्येतं भयं वा रसदूषितम् / महाप्रणादं घोरं च शुक्रे वै च नभस्तले // mmk_21.64 //

तत्क्षणादेव सर्वेषां नृपतीनां प्राणोपरोधिनम् / ततो ऽन्यच्छुभसंयुक्तं श्रेयसा चैव कल्पयेत् // mmk_21.65 //

सग्रहे भास्करे चन्द्रे यदा राहो महद्भये / नश्यन्ते जनपदास्तत्र विविधा कर्मयोनिजा / ततो ऽन्यच्छुभसंयुक्तं शब्दं लोकपूजितम् // mmk_21.66 //

श्रेयसार्थे नियोक्तासौ सुरश्रेष्ठा ग्रहोत्तमा / विविधा मन्त्र सिद्ध्यन्ते विविधा मूलफलप्रदा // mmk_21.67 //

विविधा वा न वा सर्वे विविधा प्राणसम्भवाः / अनेकाकारसम्पन्ना स्वरूपा विकृतास्तदा // mmk_21.68 //

नानाप्रहरणाश्चैव नानाशस्त्रसमुद्भवा / सर्वमतयो ह्यग्रा मूलमन्त्रसुभूषणा / सर्वे ते साध्यमाने वै सिद्धिं गच्छेयु सग्रहा // mmk_21.69 //

ग्रहे चन्द्रे यदा भानो राहुणार्थो ऽपि सग्रहे / तस्मिं काले तदा जापी मन्त्रमावर्तयेत् सदा // mmk_21.70 //

सर्वे ते वरदाश्चैव + + + + भवन्ति ते / सत्त्वोपकारं फलं ह्येतत् प्रतिष्ठा तत्र दृश्यते / सिध्यन्ते मन्त्रराट् क्षिप्रं ग्रहे जप्ता सराहुके // mmk_21.71 //

सप्तभिर्दिवसैर्मासैः पक्षैश्चापि सुपूजिताः / मन्त्राणां सिद्धिनिर्दिष्टा सग्रहे चन्द्रभास्करौ / यामान्ते अर्धरात्रे वै सिद्धिरुक्ता तथागतैः // mmk_21.72 //

विधियुक्तास्तु वै मन्त्रा विहीनां नेष्यते ध्रुवम् / ब्रह्मस्यापि महात्मानं किं पुनर्भुवि मानुषाम् // mmk_21.73 //

शक्रस्यापि च देवस्य रुद्रस्यापि त्रिशूलिने / विष्णोश्चक्रगदाहस्ते तार्क्षस्यापि महात्मने / नेष्यते सिद्धिरेतेषां विधिहीनेन कर्मणाम् // mmk_21.74 //

मन्त्रे सुजप्ते युक्ते च तन्त्रयुक्तेन हेतुना / सिध्यन्ते इतरस्यापि + + + + + + + + + + + // mmk_21.75 //

विधिना मानुषैर्मुक्ता विद्यातत्त्वसुभूषिता / सिध्यन्ते सग्रहा क्षिप्ता जप्ता कालेषु योजिता // mmk_21.76 //

ददाति फलसंयुक्तं विद्या सर्वत्र योजिता / हेतुकर्मफला विद्या + + + हेतुदूषणी // mmk_21.77 //

कर्म सहेतुकं विद्या विद्याद्धेतुफलोदया / विद्या कर्मफलं चैव हेतु चान्य नियोजयेत् // mmk_21.78 //

चतुःप्रकारात्तथा विद्या चतुर्था कर्मसु योजिता / दद्यात् कर्मफलं क्षिप्रं सा विद्या हेतुयोजिता // mmk_21.79 //

सा विद्या फलतो ज्ञेया बुद्धैश्चापि सुपूजिता / विद्या सर्वार्थसंयुक्ता प्रवरा सर्वकर्मिका // mmk_21.80 //

प्रदद्युः कर्मतो सिद्धिं सा विद्या कर्मसु योजिता / श्रेयसा चैव योजयेत् न मन्त्राणां गतिगोचरम् // mmk_21.81 //

प्रभावं मन्त्रसिद्धिं च लोकतत्त्वं निबोधताम् / निःफलं कर्मतो वा वा फलं कर्मं च तत्र च // mmk_21.82 //

+ + + + + + + लोकतत्त्वनियोजिताम् / दृश्यते फलहेतुर्वा मन्त्रा बुद्धैश्च वर्णिता // mmk_21.83 //

न फलं कर्म क्रमं हन्ति नाफलं कर्म क्रिया परा / फलं कर्मसमारम्भात् सिद्धि मन्त्रेषु जायते // mmk_21.84 //

गुणं द्रव्यक्रमायोगा क्रमं द्रव्याक्रियाक्रमा / मन्त्रराट् सिद्ध्यते तत्र फला कर्मेषु योजिता // mmk_21.85 //

विधिद्रव्यसमायुक्तः वृत्तस्थो कर्मयोजितः / न योनिः कर्मतो ज्ञेयं यो नियुक्तः सदा फले // mmk_21.86 //

न बृहत्कर्मतां यान्ति सिद्धिमन्त्रक्षरं सदा / तदा मन्त्री जपेन्मन्त्रं विधियोनिसमाश्रया // mmk_21.87 //

कालक्रमा गुणाश्चैव विधियोनिगतिसौगतः / सिद्ध्यन्ते मन्त्रराट् सर्वे विधिकालार्थसाधिका // mmk_21.88 //

न गुणं द्रव्यतो ज्ञेयं नाद्रव्यं गुणमुच्यते / गुणद्रव्यसमायोगात् संयोगान्मन्त्रमर्चयेत् // mmk_21.89 //

अर्चिता देवताः सर्वे आमुखेनैव योजयेत् / तत्प्रमाणं गुणं द्रव्यं क्षिप्रमन्त्रेषु साधयेत् // mmk_21.90 //

क्रमः कालगुणोपेतः गुणकालक्रमक्रिया / चतुर्धा दृश्यते सिद्धिः मन्त्रेष्वेव सुयोजिता // mmk_21.91 //

प्रभावं गुणविस्तारं सत्त्वनीतिसुखोदयम् / प्रदद्युः सर्वतो मन्त्रा गुणेष्वेव नियोजिताः // mmk_21.92 //

प्रभवं सर्वतः कर्म गुणद्रव्यं च सिद्ध्यते / नापि द्रव्या गुणामेता द्रव्यकर्माच्च वर्जिता // mmk_21.93 //

न सिद्धिं दद्यु तत्क्षिप्रं यथेष्टमनसोद्भवात् / मानसा मन्त्रनिर्दिष्टा न वाचा मनसा विना // mmk_21.94 //

वान्यतो मन्त्रविज्ञेया न वान्या मनसे विना / नान्यकर्मा मनश्चैव संयोगात् सिद्धिरिष्यते // mmk_21.95 //

न दृष्टिकर्मतो हीना नेष्टं कर्मविवर्जितम् / सम्यग् दृष्टि तथा कर्मं वाक् चित्तं च योजितम् // mmk_21.96 //

सिद्ध्यन्ते देवताः क्षिप्रं मन्त्रतन्त्राक्षरोदितम् / सम्यग्दृष्टिसमायोगा सम्यक् कर्मान्तयोजयोः // mmk_21.97 //

+ + + + + + मन्त्रा सिद्ध्यन्ति सर्वदा सम्यक् / कर्मान्तवाक्सुमोपेतं सम्यग्दृष्टिसुयोजितम् // mmk_21.98 //

सिद्ध्यन्ते सर्वतो मन्त्राः सम्यक् कर्मान्तयोजिताः / न चित्तेन विना मन्त्रं न स्मृत्या सह चित्तयोः // mmk_21.99 //

सम्यक् स्मृत्या च चित्ते च दृश्यते मन्त्रसिद्धये / न स्मृत्या च विनिर्मुक्ता मन्त्र उक्तस्तथागतैः // mmk_21.100 //

स्मृत्या समाधिभावेन सम्यक् तेन नियोजिताः / दृश्यन्ते ऊर्जितं मन्त्रैः सिध्यन्ते च समाधिना // mmk_21.101 //

सम्यक्समाधिनो भावो मन्त्रा लोकसुपूजिताम् / तत्प्रयोगा इमा मन्त्राः समाध्या परिभाविता // mmk_21.102 //

सिध्यन्ते मन्त्रराट् तत्र योगं चापि सुपुष्कलम् / सम्यक् समाधिभिर्ध्येयं मन्त्रं ध्यानादिकं परम् // mmk_21.103 //

सिध्यन्ते योगिनो मन्त्रा नायोगात् सिद्धिमुच्यते / यो मया कथितं पूर्वं सम्यगुक्तसुयोजितम् // mmk_21.104 //

नान्यथा सिद्धिमित्याहुर्मुनयः सत्त्ववत्सलाः / नासङ्कल्पाद् भवेन्मन्त्रः सम्यक् तत्त्वार्थयोजिताः // mmk_21.105 //

सङ्कल्पा मन्त्र सिध्यन्ते सम्यक् ते विधियोजिताः / न पूज्य मन्त्रराट् सर्वे सम्यक् सङ्कल्पवर्जिताः // mmk_21.106 //

सिध्यन्ते सर्वतो मन्त्राः सम्यगाजीवयोजिता / सम्यक् सङ्कल्पतो ज्ञेयं मन्त्रेष्वेव सुखोदयम् // mmk_21.107 //

आजीवे शुद्धितां याति मन्त्रा सम्यक् प्रयोजिता / सिध्यन्ते भुवि निर्दिष्टा मन्त्रमुख्या सुयोजिता // mmk_21.108 //

आजीवं हि फलं युक्तो सम्यगेव सुयोजयेत् / सम्यक् सञ्जीवरतो मन्त्री शुद्धचित्तः सदा शुचौ // mmk_21.109 //

शुचिनः शुचिकर्मस्य शुचिकर्मान्तचारिणः / सिध्यन्ते शुचिनो मन्त्रा कश्मलाकश्मले सदा // mmk_21.110 //

क्रव्यादा येतरा मन्त्रा ये चान्ये परिकीर्तिता / सिध्यन्ते मन्त्रिणां मन्त्राः क्रव्यादेष्वेव भाषिताः // mmk_21.111 //

रुद्रविष्णुर्ग्रहा चोरै गरुडैश्चापि महर्द्धिकैः / यक्षराक्षसगीतास्तु सिध्यन्ते मन्त्रकश्मलाः // mmk_21.112 //

विविधैर्भूतगणैश्चापि पिशाचैर्मन्त्रभाषिताः / स्वयं न सिध्यते विधिना हीना अशौचाचाररतेष्वपि // mmk_21.113 //

विधिना योजिता क्षिप्रं अशौचेष्वेव सिद्धिदा / तस्मान्मन्त्रं न कुर्वीत विधिहीनं तु कर्मयोः // mmk_21.114 //

सिध्यन्ते साश्रवा मन्त्रा विधिकर्मसुयोजिताः / साध्यास्तु तथा मन्त्रा आर्या बुद्धैस्तु भाषिता // mmk_21.115 //

तेषां सिद्धि विनिर्दिष्टा मार्गेष्वेव सुयोजिता / आर्याष्टाङ्गिकं मार्ग चतुःसत्यसुयोजितम् // mmk_21.116 //

चतुर्ध्यान सदाचेयं चत्वारश्चरणाश्रिताः / भिद्यन्ते मन्त्रमुख्यास्तु प्रवरा बुद्धोपदेशिता // mmk_21.117 //

अनाख्येयस्वभावं वै गगनाभावस्वभावताम् / मन्त्राणां विधिनिर्दिष्टां आर्याणां च महौजसाम् // mmk_21.118 //

भूम्यानां विधिनिर्दिष्टा सिद्धिमार्गविवर्जितम् / विद्यानां कथयिष्ये ऽहं तन्निबोध्य दिवौकसाः // mmk_21.119 //

दशकर्मपथे मार्गे कुशले चैव सुभाषिते / सिध्यन्ते दिव्यमन्त्रास्तु विधिदृष्टेन कर्मणा // mmk_21.120 //

इति /

बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्रादार्यमञ्जुश्रीमूलकल्पादेकुनविंशतिपटलविसरात् पञ्चमः ग्रहोत्पादनियमनिमित्तमन्त्रक्रियानिर्देशपरिवर्तपटलविसरः परिसमाप्त इति // अथ द्वाविंशः पटलविसरः / अथ भगवान् शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म / अस्ति मञ्जुश्रीः त्वदीये मूलकल्पपटलविसरे सर्वभूतरुतनिमित्तज्ञानपरिवर्त्तनिर्देशं नाम / तं भाषिष्ये ऽहम् / यं ज्ञात्वा सर्वमन्त्रचर्यानियोगयुक्ताः सर्वसत्त्वा सर्वमन्त्राणां कालाकालं ज्ञास्यनते / तं शृणु / साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु / भाषिष्ये ऽहम् //

अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतो उत्थायासनादेकांशमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवतः शाक्यमुनेः सिंहासनं तेनाञ्जलिमुपनाम्य त्रिरपि प्रदक्षिणीकृत्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा भगवन्तमेतदवोचत् / तत् साधु भगवां निर्दिशतु / तं भूतरुतज्ञाननिर्देशं सर्वसत्त्वानामर्थाय / तद् भविष्यति सर्वमन्त्रचर्यानुप्रविष्टानां सर्वकालनियमोपकरणं सिद्धिनिमित्तये / यस्येदानीं भगवां कालं मन्यसे //

अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः मञ्जुश्रियस्य कुमारभूतस्य साधुकारमदात् / साधु साधु मञ्जुश्रीः यस्त्वं तथागतमेतमर्थं परिप्रश्नितव्यं मन्यसे / तेन हि मञ्जुश्रीः शृणुष्व निर्देक्ष्यामि / एवमुक्ते मञ्जुश्रीर्भगवतश्चरणयोर्निपत्योत्थाय निषण्णो ऽभूद्धर्मश्रवणाय //

अथ भगवां सर्वावतीं पर्षदमवलोक्य सर्वभूतरुतप्रचोदनी नाम समाधिं समापद्यते स्म / समनन्तरसमापन्नस्य भगवतः ये केचित् सत्त्वानन्तापर्यन्तेषु लोकधातुषु स्थिता सर्वे ते बुद्धरश्म्यावभासिता सर्वांश्च तां बुद्धां भगवतां शिरसा प्रणम्य अनन्तापर्यन्तलोकधातुस्थितां अभ्यर्चयेन भगवतः शाक्यमुनेः शुद्धावासभवनोपरिस्थितं सिंहासनं तेनोपजग्मुः / येन च सहा लोकधातुः तेन च प्रत्यष्ठात् / तत्र च स्थिता सर्वभूतगणा बुद्धानुभावेन स्वकं स्वकं रुतं विदर्शयन्तः भगवतः पादमूलसमीपोपगता धर्मश्रवणाय / भगवन्तं प्रणम्य मभ्यर्च्य च यथास्थानेषु च सन्निषण्णा अभूवं धर्मश्रवणाय //

अथ भगवान् शाक्यमुनिः शाक्यसिंहो शाक्यराजाधितनयः तेषां सर्वसत्त्वानां धार्म्या कथाया सन्दर्शयति समुत्तेजयति सम्प्रहर्षयति तेषां सर्वभूतसुरेश्वराणां तथा तथा धर्मदेशना कृतवां यथा तैः सर्वैः कैश्चिदनुत्तरायां सम्यक्संबोधौचित्यान्युत्पादितानि / कैश्चित् प्रत्येकायां वोको कैश्चिच्छ्रावकत्वे कैश्चित्कैश्चित् सत्यानि दृष्ट्वानि कैश्चिदर्हत्वं साक्षात्कृतं कैश्चिद् दशकुशले कर्मपथे स्थित्वा प्रणिधानं कृतम् / अनन्तां बुद्धां भगवतः अनन्तां कल्पकोटीष्वजोपस्थानग्लानप्रत्ययभैषज्यप्रदानं चीवरपिण्डपातशयनासनपरिष्कारं प्रदद्याप इति नियता च भविष्यामो बुद्धबोधेरिति //

अथ भगवां शाक्यमुनिः तेषां सत्त्वानामाशयं ज्ञात्वा मन्त्रं भाषते स्म सर्वभूतरुताभिज्ञा नाम / यं साधयित्वा सर्वबोधिसत्त्वाः सर्वसत्त्वाश्च रुतं विजानेयुः एकक्षणेन सर्वेषां सर्वसत्त्वानां यथागोचरमस्थितानाम् / कतमं च तत् //

नमः समन्तबुद्धानामप्रतिहतशासनानां समन्तापर्यन्तावस्थितानां महाकारुणिकानाम् / ओम् नमः सर्वविदे स्वाहा //

कल्पमस्य भवति / आदौ तावन्महारण्यं गत्वा क्षीरयावकाहारः मूलफलशाकाहारो वा अक्षरलक्षं जपेत् / त्रिःकालस्नायिना वल्कलवाससा पूर्ववत् सर्वं विधिना कर्तव्यम् / यथा मन्त्रतन्त्रेषु तथागतकुलोद्भवेषु / ततः पूर्वसेवां कृत्वा अक्षरलक्षस्यान्ते तत्रैव साधनमारभेत् / विनापि पटेन / अग्निकुण्डं कृत्वा द्विहस्तप्रमाणं चतुर्हस्तविस्तीर्णं समन्ताच्चतुरश्रं सर्वपुष्पफलैरर्घ्यं दत्वा प्राङ्मुखः कुशविण्डकोपविष्टः नवमग्निमुत्पाद्य क्षीरवृक्षकाष्ठैरग्निं प्रज्वाल्य श्रीफलफलानां दधिमधुघृताक्तानामष्टसहस्रं जुहुयात् / त्रिसन्ध्यं दिवसान्येकविंशति //

ततो पूर्वायां दिशि महावभासं कृत्वा बुद्धो भगवानागच्छति / ततो साधके मूर्ध्नि परामृशति / अपरामृष्टे साधके तत्क्षणादेव भगवतो वाचा निश्चरते - सिद्धस्त्वं गच्छ यथेष्टम्, इति कृत्वान्तर्द्धीयते //

ततःप्रभृति साधकः पञ्चाभिज्ञो भवति महाप्रभावदिव्यमूर्त्तिः बोधिसत्त्वाचारः द्विरष्टवर्षाकृतिः यथेष्टगतिः सर्वभूतरुतज्ञः, एकक्षणमात्रेण सर्वभूतानां रुतं विजानीते प्रभवश्च भवति यथेष्टगामी / पञ्चवर्षसहस्राणि जीवते / अवैवर्त्तिको भवति बोधिसत्त्वः / विंशतिभिः साधनप्रवेशैर्नियतं सिध्यतीति नात्र विचिकित्सा कार्या प्रसाधितस्यापि न मन्त्रं जपता पूर्वमादितश्चैव मध्ये चैव निबोधताम् //

रुतज्ञानं प्रभावं च स्वभावं चैव कीर्त्यते / मध्ये आदितश्चैव अन्ते चैव दिवौकसाम् // mmk_22.1 //

भाषितं कथ्यते लोके मध्यदेशे च कीर्तिता / मागधा मङ्गदेशेषु काशिपुर्या नरोत्तमा // mmk_22.2 //

वृजिकोसलमध्येषु नरेष्वेव यथावच / तथा ते देवराट् सर्वे मन्त्रां वव्रे स्वभावतः // mmk_22.3 //

त्रिदशो मध्यदेशे च वत्स पश्य दशार्णवा / अमन्ते यथा वाचा तथा देशेषु जायते // mmk_22.4 //

त्रिदशेष्वेव सर्वत्र तथा वाणीमुदाहृता / यामा देवमुख्याश्च निर्माणश्च सनिर्मिता // mmk_22.5 //

तदा वाचकृतां वाचा मध्यदेशार्थचारिणी / तथारुपिण सर्वे वै अकनिष्ठाश्च महर्द्धिका // mmk_22.6 //

सर्वे ते सुरः श्रेष्ठा रूपधातुसमाशृता / ध्यानाहारगता सौम्या कदाचिद्वाचामभाषिरे // mmk_22.7 //

ब्राह्मीश्वरमतेला च कलविङ्गरुतस्वना / मधुराक्षरनिर्घोषा मत्तकोकिलनिस्वना // mmk_22.8 //

यद्यदार्त्था भवेद् वाचा धीरगम्भीरसंयुता / तथा सर्वतो वक्रा दृष्ट्या चैव सुपूजिता // mmk_22.9 //

भवन्ते ते सदा देवा मध्यदेशे सवाचका / मधुराक्षरसम्पन्नाः स्निग्धगम्भीरनादिनः // mmk_22.10 //

मेघगर्जना तेषां वाचैषा तां तु लक्षयेत् / मध्यदेशा यथा मर्त्या अवन्त्येष्वेव पूजिता // mmk_22.11 //

वाचा शब्दसम्पन्ना तथा ज्ञेयां सुरेश्वराम् / अरूपिणां कृतो वाचा असंज्ञायतनसम्भवाम् // mmk_22.12 //

अभावादाश्रयात् तेषां न वाचां जग्मिरे सुराः / अधः श्रेष्ठाः सुराः सर्वे मध्यदेशेषु वाचका // mmk_22.13 //

मध्यदेशार्त्थचिह्नानां वाचैषा सम्प्रवर्तते / अथ देवामथ भूम्या वै यक्षाश्चैव महर्द्धिकाः // mmk_22.14 //

देवयोनिसमाविष्टा बहुसत्त्वगणास्तथा / करोटपाणयो देवा सदा मताश्च वीणकाः // mmk_22.15 //

चत्वारो ऽपि महाराजा चतुर्योनिसमाश्रिता / त्रिदशा देवमुख्यास्तु शक्रेण सह समाश्रिता // mmk_22.16 //

सुयामामथ सर्वत्र ऊर्ध्वं जापि सुरूपिणः / सर्वदेवगणा श्रेष्ठा वाचा ह्येषा तु कीर्त्यते // mmk_22.17 //

मध्यदेशे यथा मर्त्या हीनोत्कृष्टमध्यमाम् / तथा देववती वाचा हीनोत्कृष्टमध्यमाम् // mmk_22.18 //

वाचा तृविधा ज्ञेया हीनोत्कृष्टमध्यमा / त्रिविधात् कर्मतो ज्ञेया हीनोत्कृष्टमध्यमा // mmk_22.19 //

तथा देवालये वाणी मधुरं चापि सूक्तजिता / रुतं मतं तथा ज्ञेयं कर्मेष्वेव नियोजयेत् // mmk_22.20 //

असुराणां भवेद् वाचा गौडपौण्ड्रोद्भवा सदा / यथा गौडजनश्रेष्ठं रुतं शब्दविभूषितम् / तथा दैत्यगणा श्रेष्ठं रुतं चापि नियोजयेत् // mmk_22.21 //

तेषां पर्यटन्तानां समन्तानां च पुरोजवाम् / यक्षराक्षसप्रेतानां नागांश्चापि सपूतनाम् / सर्वेषामसुरपक्षाणा वङ्गसामतटाश्रयात् // mmk_22.22 //

हरिकेले कलशमुख्ये च चर्मरङ्गे ह्यशेषतः / सर्वेषां जनपदाअं वा तथा तेषां तु कल्पयेत् // mmk_22.23 //

त्रिप्रकारा यथोद्दिष्टा तेषां नैव वियोजयेत् / देवानां च तथा नित्यं पुरोगानां परिकीर्तयेत् // mmk_22.24 //

प्रेतयक्षगणाध्यक्षा स्कन्दमातरकिन्नरा / नागांश्चैव सदा काले यथा वाचा निबोधताम् // mmk_22.25 //

लाडोद्रेषु तथा सिन्धौ यथा मुत्तरतो तथा / जनेष्वेव हि सर्वत्र तां तु तेषां नियोजयेत् // mmk_22.26 //

नागानां च यथा लाडी वाचा ह्युक्ता मनीषिणी / यक्षाणां तु तथा वाचा उत्तरां दिशि ये नराः // mmk_22.27 //

गरुडानां यथा ह्येद्रे किन्नराणां तु कीर्त्यते / नेपाले सर्वतो वाचा यथा सा तां निबोधताम् // mmk_22.28 //

पूतनानां तथा नार्या विन्ध्यकुक्षिनिवासिनाम् / विन्ध्यजाता मनुष्याणां म्लेच्छानां च या वाचा // mmk_22.29 //

पूतनानां तु सा ज्ञेया वाचैषां परिकीर्तिता / राक्षसानां यथा वाचा तां वव्रे सुरोत्तमा // mmk_22.30 //

ससृज्यदक्षिणा देशा अन्ध्रलाटेषु कीर्तिता / द्रविडानां तु सर्वेषां डकारबहुला सदा // mmk_22.31 //

तां तु वाचा समालक्ष्ये राक्षसेष्वेव नियोजयेत् / त्रिःप्रकारा तथा ज्ञेया राक्षसानां कुलयोनयः // mmk_22.32 //

त्रिःप्रकारैव वाचैषा त्रिधा चैव नियोजयेत् / सर्वतो त्रिविधा ज्ञेया देशभाषाश्च ते त्रिधा // mmk_22.33 //

त्रिःप्रकारं तथा कर्म त्रिदेशं चैव योजयेत् / त्रिविधः सर्वतो ज्ञेयः त्रिविधं कर्म रुतं स्मृतम् // mmk_22.34 //

समं सर्वैषु तत्रैव विधातान्यं नियोजयेत् / नानाभूतगणा प्रोक्ता नानाभूतलवासिनः // mmk_22.35 //

नाना च बहुभाषज्ञा नानाशास्त्रविभूषिता / मानुषा मानुषां विद्या नानावाचविभाषिताम् // mmk_22.36 //

नानाशास्त्रमता ज्ञेया नानामन्त्रार्थशालिनः / नानाकर्मसमोद्देशा नानासिद्धिस्तु मुच्यते // mmk_22.37 //

आविष्टानां यदा मर्त्या पात्रस्थानसमागता / तेषां च विधियुक्तेन मन्त्रैश्चापि सुयोजिता // mmk_22.38 //

आगता भूतले देवां वाचनैव विभावयेत् / लिङ्गमर्थं तथा पात्रं देवं चैव नियोजयेत् // mmk_22.39 //

श्रेयसा श्रेयसे चैव आवेशानां तु लक्षयेत् / नानादेशसमाचारा नानाभाषसमोदया // mmk_22.40 //

नानाकर्मार्थसंयोगा नानालिङ्गैस्तु लक्षयेत् / मध्यदेशाबहिर्येषां वाचा भवति चञ्चला // mmk_22.41 //

ते तु व्यक्तं नरा ज्ञेया म्लेच्छभाषारता हि ते / ये क्रूरा राक्षसा घोरा रौद्रकर्मान्तचारिणः // mmk_22.42 //

डकारबहुला वाचा लकाराव्यक्त मार्षो / दक्षिणात्या यथा वाचा चञ्चला भवति निन्दिता // mmk_22.43 //

तथा च राक्षसस्त्वेषु वाचैषा परिकीर्त्तिता / बहुधा रुतया ज्येष्ठा आविष्टानां तु त्रिजापराम् // mmk_22.44 //

आकृष्टा मन्त्रिभिः क्षिप्रं स्वयं वा इह मागता / बहुधा गृह्णन्ति सत्त्वानां मातरा सग्रहा सुरा // mmk_22.45 //

गरुडा यक्षगन्धर्वा किन्नरा + + + + + / पिशाचा चोरगराक्षसानां यक्षपूतनाम् // mmk_22.46 //

आबिष्टानां तथा लिङ्गा कथ्यमाना निबोधताम् / म्लेच्छभाषिण क्रव्यादा पिशाचाव्यक्तलापिनाम् // mmk_22.47 //

लकारबहुला वाचा डकारान्तास्तु पूतना / तेषां नेर्ध्वगता दृष्टि कर्मेष्वेतेषु योजिता // mmk_22.48 //

मात्सर्या क्रूरसत्त्वानां मृषावादादसुचे रता / तेषा नोर्ध्वं गता दृष्टि अर्धो दृक् नोर्ध्वगता हि ते // mmk_22.49 //

मातराणां तथा वाचा शुभार्थोपसंहिता / ग्रहाणां कुमारमुख्यानां वाचा भवति केवला // mmk_22.50 //

शुभाङ्गसम्पदा वाचा बालभाव्यर्थयोजिता / प्रभावसर्वतः श्रेयां सर्वतश्च दिवौकसाम् // mmk_22.51 //

गरुडानां तथा वाचा आविष्टानां तु लक्षयेत् / गकारसमता ज्ञेया म्लेच्छभाषेव लक्ष्यते // mmk_22.52 //

अव्यक्तं स्फुटाभासं कीर्तियुक्तं शुभोदयम् / सुपर्णिने पायवदित्येषा विषदर्पविनारणी // mmk_22.53 //

नानागतयो ह्येषां नानाभूतसमागमाम् / नानावर्णतो ज्ञेयां नानालिङ्गैस्तु लक्षयेत् // mmk_22.54 //

शुभाकरमभाकर मभासन्तं भक्षयो नागराट् पदे / वासुकीप्रभृतयो नागा धार्मिका वसुधातले / क्षिप्रवाचा समायुक्ताश्च वसन्तो उरगाधिपा // mmk_22.55 //

स्वेन स्वेन तु कायेन यो लिङ्गेन तु लक्षयेत् / तेन तेन तु लिङ्गेन तं तं सत्त्वं विनिर्दिशेत् // mmk_22.56 //

कश्मला कथिता सर्वे अधो दृष्टिगता हि ते / नानालिङ्गिनां ज्ञेया नानासत्त्वनिकायताम् / नानाकायगतैः कर्मैः नानाकायं निबोधताम् // mmk_22.57 //

एवंप्रकाराह्यनेका बहुलिङ्गाभिभाषिणा / नानाबुद्धिकृतैः कर्मैः नानायोनिसमाश्रितैः / आविष्टानां भुवि मर्त्यानां कथिता लिङ्गानि वै सदा // mmk_22.58 //

सुराणामसुराणां च यथा वाचार्थलिङ्गिनी / तथैव तद् योजयेत् क्षिप्रं भूमिर्मानुषतां गताः / देवानां तदा विद्यात् सुप्रसन्नेन चेतसा // mmk_22.59 //

निरीक्षन्ते तथा चोर्ध्वं दिशां चैव समन्ततः / अविक्लवा मनसौद्विल्या हृष्टा रूपसमन्विता // mmk_22.60 //

शुद्धाक्षा अनिमिषाक्षाश्च स्निग्धा च स्निग्धवक्रयः / प्रसन्नग्लत्या तथा सर्वे सुरश्रेष्ठा नु लक्षयेत् // mmk_22.61 //

पर्यङ्कोपहिता ज्ञेया निषण्णा भूतले शुचौ / केचिदम्बरं निःसृत्य निषण्णा खेचरा परे // mmk_22.62 //

ब्रह्माद्या कथिता देवा ध्यानप्रीतिसमाहिताः / तदूर्ध्वं श्रेयसां स्थाने रूपिणा बहुरूपिणा // mmk_22.63 //

आकृष्टा मन्त्रिभिर्मन्त्रैः मन्त्रजानां सनिश्रिता / तेषां रूपधरा कान्तिः आश्रया ते परिवर्तये // mmk_22.64 //

ध्यानप्रीतिसमापन्नाः ईषिस्मितमुखा सदा / शुद्धाक्षा विशालाक्षा बुहुरूपसमाश्रिता // mmk_22.65 //

वमन्त्यो तदा कान्त्या श्रिया रूपसमन्विता / प्ररज्ञानविदो देवा तेषां तं निबोधयेत् // mmk_22.66 //

पर्यङ्कोपरिविष्टा वै ध्यायन्ता ऋषिवत् सदा / तदावेशं विदुर्बुद्ध्या इष्टमर्थप्रसाधकम् // mmk_22.67 //

श्रेयसा सर्वमन्त्राणां हितायैवोपयोजयेत् / कथितं सर्वमेवं तु निबोधत सुरेश्वराः // mmk_22.68 //

ऋषिणा कथिता ह्येते संयता ते ऋषवस्थिता / आविष्टानां तदा लिङ्गा ऋषीणां कथिता मया // mmk_22.69 //

ऊर्ध्वदृष्टिगता देवा ऊर्ध्वपादाथ कश्मला / विकृता रौद्ररूपाश्च ऊर्ध्वकेशास्तु राक्षसाः // mmk_22.70 //

मातराणां तदेवं तु केषां चेव तु दृश्यते / क्रव्यादा नग्नका तिष्ठे सचेला निश्चेलतां गता // mmk_22.71 //

ऊर्ध्वपादा विकृताख्या ऊर्ध्वकेशा ग्रहा परे / विचेरूर्मेदिनीं कृत्स्नां समन्तात् सरितातटाम् // mmk_22.72 //

एकवृक्षा श्मशानां च एकलिङ्गा पुलिनोद्भवाम् / देवावसथरथ्यासु विन्ध्यकुक्षिशिलोच्चयाम् // mmk_22.73 //

हिमाद्रे सानुमांश्चैव म्लेच्छतस्करमन्दिराम् / तत्रस्था विकृतरूपास्तु मन्त्राकृष्टाश्च मागता // mmk_22.74 //

गृह्णन्ति प्राणिनां क्षिप्रं शौचाचारपराङ्मुखाम् / सर्वमेदिनीं गच्छेद् भयादाहारमोहिताम् // mmk_22.75 //

गृह्णन्ति बहुधा लोके बहुव्याधिसमाश्रिताम् / नानाविकृतरूपास्ते नानावेषधरा परा // mmk_22.76 //

गृह्णन्ति प्राणिनां क्षिप्रं मृतकं मूत्रसुप्तकाम् / तेषां च कथितं लिङ्गं चरितं तु विभावितम् // mmk_22.77 //

वाचमालक्षितं पूर्वं कथितं तु महीतले / आविष्टानां तथा चिह्नं मानुषेष्वेव लक्षितम् // mmk_22.78 //

स्थिरप्रकाराः सर्वत्र सुरश्रेष्ठा निबोधता / आविष्टानां तथा लिङ्गा कथिता भूतले नृणाम् // mmk_22.79 //

स्निग्धं प्रेक्षते नित्यं अनिमिषश्चापि दृष्टितः / मानुषे सत्त्वसङ्क्लिष्टे सुरश्रेष्ठे तु महीतले // mmk_22.80 //

वव्रे वसुधरां वाचां शब्दसङ्घार्थभूषिताम् / युक्ते श्रेयसे धर्मे मानुष्ये वाश्रथोगतो // mmk_22.81 //

सुरश्रेष्ठो गतो मुख्यो ज्ञेयो सर्वार्थसाधको / चिन्तितं जापिने तेन गतबुद्धिदिवालये // mmk_22.82 //

तत् सर्वं बोधयेत् क्षिप्रं मन्त्रिणे चिन्तितं तु यत् / एतत् सम्यगाख्यातमावेशं भुवि दैवतम् // mmk_22.83 //

असंज्ञिनो ऽपि सदा मन्त्रैराकृष्यन्ते तु भूतले / नभाष मधुरं वाचं न यज्ञो सत्वरा सुराः // mmk_22.84 //

निःश्रेष्ठा विवशा चैव स्थिता ते मौनमाश्रिताः / न वाचा किञ्चनस्तेषां न चित्ता नापि मानिता // mmk_22.85 //

तस्मात् तं न चाकृष्ये तं जापी परिवर्तयेत् / असाध्यं नापि तत्तेषां मन्त्राणां जिनसौद्भवाम् // mmk_22.86 //

नाकृष्यं विद्यते किञ्चिद् दुष्करं तेषां जप्तमन्त्रार्थतापिनाम् / आकृष्यन्ते तथा आर्या आर्यैर्मन्त्रैस्तु युक्तिताः // mmk_22.87 //

आर्याणां यानि चिह्नानि खड्गिश्रावकसम्भवाम् / बोधिसत्त्वा महात्मानि दशभूमिसमाश्रिता // mmk_22.88 //

आकृष्यन्ते तथा मन्त्रैः समयैश्चापि सुभूषिताः / महादूत्यैस्तथोष्णीषैर्मुनिर्वर्णसुयोजितैः // mmk_22.89 //

बुद्धपुत्रैस्तु धीमद्भिरब्जकेतुकुलोदितैः / कुलिशाह्वैर्मन्त्रमुख्यैस्तु क्रोधराजमहर्द्धिकैः // mmk_22.90 //

नान्ये मन्त्रराट् शक्ता लौकिका ये महर्द्धिका / नापि समयवित्तेषां न चोत्कृष्टो मन्त्रमीश्वरः // mmk_22.91 //

वर्णितुं गणयितुं गन्तुं तं स्थानं यत्र ते सदा / समया सञ्चाल्यते तेषां हेतुः कर्मसमाहिताम् // mmk_22.92 //

ननु चाकृष्यते तेषां हेतुं कर्मसमाहितम् / तन्त्रं चाकृष्यते तेषां समये बुद्धभाषितैः // mmk_22.93 //

तस्मात् तं न चालये यत्ना न वृथामर्थेन योजयेत् / महर्द्धिका ते महात्मानो दशभूमिसमाश्रिताम् // mmk_22.94 //

अशक्ता सर्वमन्त्रा वै गन्तुं यत्र ते तदा / तथागतानां तथा माज्ञा संस्मृत्यामरपूजिता // mmk_22.95 //

आगच्छेयु तदा सर्वे मन्त्रजप्तार्थमन्त्रवित् / आकृष्टानां भवेल्लिङ्गा मानुष्योकायमानुषाम् // mmk_22.96 //

धीरतः स्निग्धवर्णश्च गम्भीरार्थसुदेशकः / धीरो गम्भीरतां यातो अल्पबाष्पो भवेत् तदा // mmk_22.97 //

अस्विन्नमनसोत्कृष्टो पृष्टश्च मन्त्रवित् / स्वमुद्रो बन्धयामास सुविदिशे चैव नभस्तले // mmk_22.98 //

परसत्त्वविदो ह्यग्रो धर्मतत्त्वार्थदेशकः / नीतिः प्रीतिसुखाविष्टो कृपाविष्टस्य चेतसा // mmk_22.99 //

महोत्साहो दृढारम्भो बुद्धधर्मार्थदेशकः / मुहूर्त्तं क्षणमात्रं वा प्रविशेन्मानुषाश्रयम् // mmk_22.100 //

बहुरूपो सुरूपश्च ऊर्ध्वं तिष्ठे नभस्तलम् / बुद्धधर्मगता दृष्टिः संघे चैव सगौरवा // mmk_22.101 //

क्षणमात्रं तदा तिष्ठेन्मानुषीं तनुमाशृता / सत्यसन्धो महात्मानो जितक्रोधो त्रिदोषहा // mmk_22.102 //

प्रथमं तावतो विद्या पश्चाच्चैव नियोजिता / मानुषैस्तदा कृष्टा पुनर्मुक्ताश्च यथेष्टगाः // mmk_22.103 //

स्तब्धो निश्चलाक्षश्च सितवर्णस्तथैव च / अङ्गकेतुस्तदाविष्टो धीरगम्भीरसुश्वरः // mmk_22.104 //

सुप्रसन्नो महाकायो तिष्ठते च महीतले / पर्यङ्कमासनाविष्टो कृपाविष्टो ऽथ चेतसा // mmk_22.105 //

स मुद्रा पद्मरोपेतो महासत्त्वो समाविशे / अवलोकितो मुनिः श्रेष्ठो बोधिसत्त्वो महर्द्धिको // mmk_22.106 //

स्वेच्छया आगतो लोकां सत्त्ववत्सलकारणो / अभयाग्रा कारणो + + + + + + + + + // mmk_22.107 //

अभयाग्रा करोपेतौ ऊर्ध्वदृष्टिसमस्थितौ / साधकं पश्यते दृष्ट्या करुणाविष्टचेतसा // mmk_22.108 //

ईषिस्मितमुखा देवा केचिद् भ्रूलतभूषितो / महासत्त्वो महात्मानो सत्त्वानां हितकारकः // mmk_22.109 //

प्रसन्ना सर्वत मूर्त्त्या तं विद्यादवलोकितुम् / क्रूरः वज्रधरो मुख्यो बोधिसत्त्वो महर्द्धिकः // mmk_22.110 //

आविष्टो क्रूरिणो सर्वो रक्तान्तायतलोचना / इन्दीवरत्विषाकार ईषत् काये तु लक्षयेत् // mmk_22.111 //

परामृश्यन्तं तदा वज्रं मुद्रां वध्नाति मात्मनाम् / तुष्टो वरदो मर्त्यां भोगां दापयते सदा // mmk_22.112 //

महात्मा कृष्णवर्णो वै ईषि दृश्यति तत्क्षणात् / स्निग्धं गम्भीरमुक्तो ऽसौ वाचां भाषते तदा // mmk_22.113 //

नृणां किमर्थमेतं वो कर्मवरं दास्याम वो भुवे / अमोघं दर्शनमित्याहुर्वज्रिणे ऽब्जिजिने जिने // mmk_22.114 //

वरदा सप्रभा मन्त्रा फलं दद्युस्तदा तदा / जिनेरागमनं तत्र निर्माणो भुवि मानुषाम् // mmk_22.115 //

समयात् कथिता ह्येते वर्णाश्चैव विबोधिता / तथागतादाश्रयाद्धि वा फलेहेतुसमुद्भवा // mmk_22.116 //

निर्माणा कथ्यते बिम्बं न बिम्बं निर्माणमाशृतम् / बिम्बनिर्माणयो यद्वत् प्रतिबिम्ब न विद्यते // mmk_22.117 //

पद्मकिञ्जल्कवर्णो ऽसौ हेमवर्ण महाद्युतिः / निर्भिन्नरोचनाभासो कुङ्कुमाराभिविद्विषः // mmk_22.118 //

उद्यन्तमिवार्क वै कर्णिकारसमप्रभः / तादृशं विद्यते बिम्बे बुद्धबिम्बसमासृते // mmk_22.119 //

ब्राह्मश्च रवनिर्घोषो कलविङ्करुतध्वनिः / श्रेयसः सर्वभूतानां युक्तियोगान्नियुज्यते // mmk_22.120 //

तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा बुद्धमित्याहु जन्तवः / तद्गोत्रा च विधिस्तेषां वज्राब्जकुलयो तदा // mmk_22.121 //

लौकिकानां तु मन्त्राणां मन्त्रनाथं तु योजयेत् / यत् पूर्वं कथितं सर्वं बहुप्रस्तावभूषितम् // mmk_22.122 //

तं नियुञ्ज्य तदा मन्त्री मन्त्रेष्वेव च सर्वतः / ऋषीणामेकसंस्थानं गरुडानां च निबोधितम् // mmk_22.123 //

स्वलिङ्गा वाचया चैव तं नियुञ्ज्यथ मन्त्रिणाम् / बहुलिङ्गा तदा चैषा स्वलिङ्गा चैव साधये // mmk_22.124 //

स्वमुद्रामुद्रिता ह्येते इतरा व्यन्तरा स्मृताः / कथितं सर्वमावेशं स्वमुखं दुःखदं पराम् // mmk_22.125 //

एष कालक्रमो योगे आवेशे चैव योजयेत् / महाप्रभावैर्मुद्रैस्तु मन्त्रैश्चापि निवारयेत् // mmk_22.126 //

नियुञ्ज्यात् सर्वतो मन्त्री जप्तमात्रां च चेतराम् / अन्यथामाचेरद् यस्तु इतरैर्मन्त्रिभिः सदा // mmk_22.127 //

परिरक्ष्य तदा पात्रं मन्त्रैश्चापि महर्द्धिकैः / दूतिदूतगणैश्चापि चेटचेटिगणैः सदा // mmk_22.128 //

इतरां लौकिकां देवां आह्वये चैव महर्द्धिकाम् / यक्षराड् विविधा सर्वां यक्षिण्यश्च महर्द्धिकम् // mmk_22.129 //

आह्वयेत् तत्क्षणान्मन्त्री मनसः यद्यपीप्सितम् / अन्यमन्त्रा न चाह्वेया नान्ये देवगणा सदा // mmk_22.130 //

स्वयमेवागता ये तु समये तां नियोजयेत् / सर्वे सम्पदका ह्येते मन्त्रा सर्वार्थसाधकाः // mmk_22.131 //

तं तस्मा नेतरां कर्मं आवेशां चापि वर्जयेत् / आकृष्टा महर्द्धिका देवा दिव्या आर्याश्च भूमिजा / अल्पकार्ये ऽथ युञ्जाना समयभ्रंशो ऽथ जायते // mmk_22.132 //

तक्षकः प्रेक्षते स्तब्धं वाशुकिश्चापि नृत्यते / कर्कोटकश्च महानागो मुचिलिन्दयशश्विनः // mmk_22.133 //

शङ्खपालदुर्लक्षो नृत्यन्ते उरगाधिपा / शङ्खपालो ऽथ शङ्खश्च मणिनागो ऽथ कृष्णिलः // mmk_22.134 //

सागरा भ्रमते क्षिप्रं पतते च मुहुर्मुहुः / सर्पवन्निःश्वसन्ते ते विषदर्पसमुच्छ्रिताः // mmk_22.135 //

विविधा नागवरे ह्येते अन्तान्ता तेषु निबोधताम् / केचिद् भावयतो हृष्टो केचित् तिष्ठन्ति निश्चलम् // mmk_22.136 //

केचित् पते + + क्षिप्रं स्वस्थाङ्गा ऊर्ध्वमूर्द्धजा / पतन्ति विविधाकारं प्लुतं चापि करोति वै // mmk_22.137 //

अनन्ता भ्रमते क्षिप्रं पद्मवच्चले जले / अनन्ता नागयोन्यास्तु सङ्ख्याता लिङ्गवेषयो // mmk_22.138 //

पूर्ववत् कथिता वाचा दष्टाविष्टमहोदितम् / मोचयेत् कुलिशाह्वेन मन्त्रेण क्रोधराजेन युक्तिमांश्च // mmk_22.139 //

मन्त्रेणैव कुअर्यान्तं तेषां मन्त्रेण योजयेत् / मन्त्रास्तु पर्णिना ये ऽत्र निर्दिष्टा विषनाशका // mmk_22.140 //

ते तु मन्त्रा सदा योज्या दष्टाविष्टेषु सर्वतः / शेषा विघ्ना तथा कुर्या ग्रहमातरयोजिता // mmk_22.141 //

तेनैव कारयेत् कर्मं ग्रहमातरपूतनाम् / असङ्ख्या लक्षणा ह्येते दष्टाविष्टेषु जन्तुषु // mmk_22.142 //

तैरेव लौकिकैर्मन्त्रैस्तत्तत् कर्म नियोजयेत् / अशेषं कथितं ह्येतं दष्टविष्टं व लक्षणम् // mmk_22.143 //

अधुना बोधयिष्यामि तिर्यग्भाषां समानुषाम् / नारकानां तु भाषां वा कथ्यमानां निबोधताम् // mmk_22.144 //

यदा पक्षिगणा सर्वे सन्निपत्य समन्ततः / ग्रामवासं तदा चक्रुः मध्याह्ने जनमालये // mmk_22.145 //

तदा ते कथये वाचां रेफंयुक्तां सभैरवाम् / क्रकः ककारमित्याहुः काका ये क्रूरभाषिणो // mmk_22.146 //

कथयन्ति भयं तत्र क्षुधा चैव च दर्शयेत् / मयूरा कोकिलाश्चैव सन्निपत्य प्रगे तदा // mmk_22.147 //

क्रूरां दर्शयेद् वाचां भयं तत्र निवेदयेत् / बुभुक्षां कथयामास आहारं चैव योजयेत् // mmk_22.148 //

सदाहं सर्वकायाता ग्रामस्थानेषु दृश्यते / तदा ते कथयन्त्येते तां वाचां भयभैरवाम् // mmk_22.149 //

षण्मासां नश्यते देशे ग्राम्यक्तां भोजनोत्तमाम् / तेषां क्षीरसमं देयं तोयं चैव सुखोदयम् // mmk_22.150 //

शारिकाशुकमुख्यांस्तु कपोता हरितास्तथा / चक्रवाका भासस्वकीका सर्वे आगत्य मीलये // mmk_22.151 //

ग्राममध्यगता ह्येते यदा कुर्वन्ति मालयम् / तदा ते कथयन्त्येवं महादुर्भिक्षकारणम् // mmk_22.152 //

अनावृष्टिं तथा व्याधिं बहुरोगसमागमम् / लूता विस्फोटकाश्चैव महातस्करताश्रयाम् // mmk_22.153 //

अवगच्छन्तु भवन्तो वै षड्भिर्मासैर्भविष्यते / यदा सर्वपक्षिगणा क्रूरं चक्रतुर्भृशदारुणम् // mmk_22.154 //

रोदमाने तदा सर्वे सत्त्वानां च निवेदिता / यथास्थिता यथाकालं तदैवत्तत्र योजयेत् // mmk_22.155 //

दकारबहुलं वाचं मनुष्यभाषिणो यदा / आगत्य ग्रामवासे ऽस्मिं कथयन्ति यथा हि तम् / रात्रौ स्वस्त्ययनं कृत्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् // mmk_22.156 //

मधुराक्षरसंयुक्तं यदा नेदु सपक्षिजा / तस्मात् सुभिक्षमारोग्यमेवं चाहुर्निवेदयएत् // mmk_22.157 //

यदा दक्षिणतो गच्छे मृगा गच्छेथ मग्रतम् / सिद्धिं च निर्दिशन्ते ताः मृगाश्चैव सुपुष्कलाम् // mmk_22.158 //

श्वानजम्बूकनित्यस्थाः ते मृत्युं दर्शयन्ति ते / न गच्छेत् तत्र मेधावी जम्बूकैश्च निवारितः / प्रविशेत् स्वालयं क्षिप्रं कथयामास ते तदा // mmk_22.159 //

अतिक्रूरा निनेदुस्ताः अग्रतश्चापि प्रधावयेत् / गच्छेत तत्क्षणान्मन्त्री यदिच्छेत् सिद्धिमात्मनः // mmk_22.160 //

वामतो दक्षिणं गच्छेज्जम्बूको यदि गच्छतः / सिद्धियात्रं विजानीयाज्जम्बूकेन निवेदिताम् // mmk_22.161 //

चाषा च पक्षिणा सर्वे मृगाश्चैव सजम्बुका / हरिणा शशकाश्चैव विविधा तिर्यजातयाः // mmk_22.162 //

प्रदक्षिणं च यदा चक्रुर्महासिद्धिं सुपुष्कलाम् / कथयामास ते सर्वं गच्छ पूज्यो भविष्यसि // mmk_22.163 //

सर्वमशोभना ह्येते उरगा श्वापदादयो / मार्गे यदि दृश्यते स्थानगच्छेत् कुत्र वा क्वचित् // mmk_22.164 //

सर्वे ते कथयन्त्येवं नास्ति सिद्धिनिवर्तताम् / गच्छतां स्वकमावासं स्वस्थो तिष्ठति स्वे गृहे // mmk_22.165 //

न गच्छेत् तत्र मन्त्रज्ञो उरगैस्तु निवेदितम् / यदि गच्छेत् तदा कालं उद्वेगो मृत्यु वा भवेत् // mmk_22.166 //

नानातिर्यगता प्राणा जलावासा स्थलेचरा / स्थावरा जङ्गमाश्चैव कथयन्ति शुभाशुभम् // mmk_22.167 //

विपरीतैर्भयं विद्यात् स्वस्थैः स्वस्थतां गताः / केचित् तिर्यगता दिव्याः मानुषा भाषिणो तदा // mmk_22.168 //

यो ऽयं निवेदये वाचां तं तथैव नियोजयेत् / स्वलिङ्गैः सदा स्वास्थ्यं क्रूरैश्चापि सुभैरवम् // mmk_22.169 //

तत् तथैवावधारणार्त्थं बुद्धिं दद्याथ मन्त्रवित् / लिङ्गावनेकधां लक्ष्ये नानायोनिसमाश्रिताम् // mmk_22.170 //

मानुषाणां तथा वाचा युक्ता मध्यार्त्थभाषिणौ / मध्यदेशे तु या वाचा शब्दपदार्त्थावभाषिता // mmk_22.171 //

स मानुषी वाचमित्याहुः ततो ऽन्यं म्लेच्छवाचिनी / वाणी सर्वततो ज्ञेया मध्यदेशे निबोधिता // mmk_22.172 //

मधुराक्षरसंयुक्ता हृद्या कर्णसुखावहा / अनेला मानसोद्भूता अविक्षिप्तार्त्थभाषिणी // mmk_22.173 //

स ज्ञेया मानुषी वाचा रुतं चैव स्वभावतः / ततो ऽन्ये सर्वतो ऽनर्त्था सा वाचा म्लेच्छवर्णिनी // mmk_22.174 //

कथितं मानुषं वान्यं पशूनां तावदिहोच्यते / सिंहो ऽपि देशमाक्रम्य गच्छेत् पुरवरं सदा // mmk_22.175 //

भृशं तत्र हरेत् क्षिप्रं तरुं तस्य सुदारुणम् / रुद्यते पशुराजा वै करुणं दीन निवेदयेत् // mmk_22.176 //

महद् भयं तदा विद्यात् सर्वदेशोपसंप्लवम् / महापुरे यदा रावं पशुराज्ञेति श्रूयते // mmk_22.177 //

पश्चिमे महद् भयं विद्यात् दक्षिणे शान्तिकामताम् / पूर्वेण तु भवेच्चक्र परराष्ट्रागमं विदुः // mmk_22.178 //

उत्तरेण भवेद् घोरा अतिवृष्ट्याहु संप्लवम् / विदिक्षेष्वेव सर्वत्र भयं चैव निवेदयेत् // mmk_22.179 //

रावैर्द्विस्त्रिभिर्ज्ञेयं त्रिभिर्दिक्षु महद् भयम् / क्षेमदक्षिणतो सर्व सिंहेनैव निवेदितम् // mmk_22.180 //

चत्वारो मथ पञ्चा वा सप्त षष्ठ निबोधिता / अष्टात् परेणमित्याहुः निःफलं चैव नियोजयेत् // mmk_22.181 //

दक्षिणावस्थिता श्रेया अध ऊर्ध्वर्त्थसम्पदा / क्षेमं + कसामीप्ये देवायतनचत्वरे / सदारावं तदा वर्ज्यं तस्माद् देशादपक्रमेत् // mmk_22.182 //

यथा सिंहे तथा सर्वं सर्वप्राणिषु योजयेत् / शरभैः शार्दूलाख्यैर्वै यथा तत सर्व निबोधताम् // mmk_22.183 //

अभावा मानुषावासं हिंसः शरभया सदा / किन्तु प्रासादिकं ज्ञानं कत्थ्यते तां सुरोत्तमाम् / क्रोष्टुकेषु च सर्वत्र तां तथैव नियोजयेत् // mmk_22.184 //

पूर्वपश्चिमतो भागे यदा हस्ती रुदेद् भृशम् / तस्मान्महद् भयं विद्यात् तत्र देशेषु जन्तुनाम् // mmk_22.185 //

श्मशाना वायसाश्चैव उर्ध्वतुण्डा रुदन्ति वै / तत्र विद्यान्महोद्वेगं वायसैश्च निवेदितम् // mmk_22.186 //

प्रस्थितो मन्त्रिणे कालं यद्यदेशाभिकांक्षिणम् / गच्छतो वामतः काको भृशं रौति सुदारुणम् / न गच्छेत् तत्र मेधावी वायसेन निवेदितम् // mmk_22.187 //

रौति दक्षिणतो श्रेयं अग्रतस्तु निवारयेत् / न गच्छेत् तत्र मन्त्रज्ञो गच्छन् मृत्युवशो भवेत् // mmk_22.188 //

गोमयं भक्षयेत् पक्षी यदा रौति सुखोदयम् / मृष्टान्नभोजनं विद्या गोलाभं चैव निर्दिशेत् // mmk_22.189 //

मन्दिरारूढनित्यस्थो यदा रौति स वायसः / अर्धरात्रे तथा काले गृहभेदं समादिशेत् // mmk_22.190 //

धान्यपुञ्जधरारूढो यदा रौति स वायसः / सुशुभं कूजते क्षिप्रं मधुरं चापि भाषितम् / अचिरात् तं फलं विद्या बहुधान्यधनागमम् // mmk_22.191 //

गृहद्वारं यदा पश्यं वायसो रवतो भृशम् / तत्र रात्रौ भवेत् तस्य शस्त्रसम्पात चौरिभिः // mmk_22.192 //

क्षीरवृक्षे यदा श्रेष्ठो कण्टके कलहप्रियः / हस्तिस्कन्धसमारूढं अश्वपृष्ठे च शोभनम् // mmk_22.193 //

भोगिनां मस्तके राज्यं पद्मपुष्पेषु सम्पदा / नानाविविधसम्पत्यो मधुराक्षरकूजिता // mmk_22.194 //

सर्वतोलिङ्गमर्त्थानां तत् पूर्वं कथितं हितम् / + + + कूजनं क्रूरं समं सर्वेषु योजयेत् // mmk_22.195 //

शिवाय सर्वतो ज्ञेया दक्षिणेन फलप्रदा / तत् सर्वं सिंहतो ज्ञेयं शिवान्नु सर्वदा // mmk_22.196 //

क्रूरा अशोभनारावा दीना मृत्युपरायणा / सर्वतो सुखनिष्पत्तिं फलं सस्यसमुद्भवम् // mmk_22.197 //

सर्वे शिवगणा प्रोक्ता शायम्प्राते च शोभना / एकारवेति यद्येता दक्षिणां दिशमाश्रिता // mmk_22.198 //

शिवा शिवतमा प्रोक्ता द्वितीया रावे तु कीर्त्यते / तृतीये रावे तथा ज्ञेया राज्ञे अर्त्थावहा भवेत् // mmk_22.199 //

चतुर्त्थे तु महालाभं पञ्चमे पुत्रदा स्मृता / षष्ठे च धननिष्पत्तिः सप्तमे न भवे शुभा // mmk_22.200 //

अष्टमं निःफलं विद्या तदूर्ध्वं भयपीडिता / एवं करोति शिवा तत्र असङ्ख्येया ते ऽप्यनिष्टदा // mmk_22.201 //

पश्चिमेन शिवा ज्ञेया परचक्रभयं तदा / द्वितीये दुर्भिक्षकान्तारे क्रूररावा यदा भवेत् // mmk_22.202 //

तृतीये अर्थनाशं तु चतुर्थे प्राणरोधिनम् / पञ्चमे कथिते रावे अमात्यानां व्याधिपीडकाः // mmk_22.203 //

षष्ठे चोरागमं विद्या सर्वतस्तु शिवा तु सा / सप्तमेव महाव्याधिं अष्टमे चापि निन्दिता / तदुर्ध्वं भयभीरार्त्ता क्षुधिता वा प्रभाषते // mmk_22.204 //

उतरेण तु यो रावो शिवायाः श्रूयते सदा / महाघोरतमं व्याधिं तत्र स्थाने विनिर्दिशेत् // mmk_22.205 //

द्वितीये क्रूररावे तु दुःखदा सा भवेत् तदा / तृतीये अर्थनाशं तु चतुर्त्थे अग्निसम्भवम् // mmk_22.206 //

पञ्चमेन महावृष्टिं षष्ठे राजापरुद्ध्यते / सप्तमेन महायुद्धं शस्त्रसम्पातमादिशेत् / अष्टमे निःफलं विद्या तदूर्ध्वं यः किञ्चि रोदिति // mmk_22.207 //

पूर्वेण च यदा रौति शिवा यामे तु मन्तिमे / तदा राजागमं विद्या द्वितीयारावे तु प्रेषिणाम् // mmk_22.208 //

तृतीयं राजतो मृत्युः बद्धो वा यदि श्रूयते / चतुर्थे चोरतो दुःखं पञ्चमे प्राणरोधिकम् // mmk_22.209 //

षष्ठे च भवते व्याधिः सप्तमे अग्नितो भयम् / अष्टमे निःफलं विद्या शेषं पूर्ववत् सदा // mmk_22.210 //

यदा दक्षिणपूर्वेण विदिशे व्याहरे शिवा / प्रथमेन भवेत् सौख्यं द्वितीये सर्वतो जनाम् // mmk_22.211 //

तृतीये धननिःपत्तिश्चतुर्थे सस्यसम्पदा / पञ्चमे सुभिक्षनिर्दिष्टं षष्ठे क्षेमं समादिशे / सप्तमे सर्वतो ज्ञेयमष्टमे निःफलं सदा // mmk_22.212 //

यदा दक्षिणभागेन पश्चिमामध्यतो सदा / निर्दिशे च ध्रुवा ज्ञेया शिवा क्रूरतमा स्मृता // mmk_22.213 //

प्रथमेन भवेन्मृत्युः हन्यते ब्राह्मणा द्विके / तृतीये क्षत्रियं हन्या चतुर्थे वैश्यमित्याहुः / + + + पञ्चमे शूद्रयोनयः // mmk_22.214 //

षष्ठे म्लेच्छिनां हन्ति सप्तमे तस्करा तदा / अष्टमे निःफलं विद्या अतिदुःखं क्रूरराविणाम् / + + + असङ्ख्येयानां तु दृश्यते // mmk_22.215 //

उत्तरापश्चिमाभागे यदा तीव्रं विरौति सा / अतिक्षिप्रं महाव्याधिः राज्ञे वा व्याधिमादिशेत् // mmk_22.216 //

द्वितीयेन हन्यते हस्ती राज्ञो मुख्यो गजोत्तमम् / तृतीयेन भवेन्मृत्युः मादिष्टः तत्र वै / चतुर्थेन भवेन्मृत्युः मुख्यानां च धनेश्वराम् // mmk_22.217 //

पञ्चमे धननाशं तु षष्ठे व्याधि सम्भवेत् / सप्तमेन भवे दुःखं सर्वतो च भयावहम् / अष्टमे निःफलं विद्या पूर्वं वै सर्वतो तदा // mmk_22.218 //

उत्तरे पूर्वयोर्मध्ये विदिक्षु चैव लक्षयेत् / अतिक्रूरा यदा क्षिप्रं शिवा व्याहरते तदा / उत्तरे पूर्वतो मध्ये विदिक्षुश्चैव लक्षयेत् // mmk_22.219 //

अतिक्रूरा यदा क्षिप्रं शिवा व्याहरते तदा / मृत्युना हन्यते जन्तुः पौरमुख्यो धनेश्वरः // mmk_22.220 //

द्वितीयेन हनेन्मन्त्री तृतीये गजमादिशे / चतुर्थे विविधयोन्यास्तु म्लेच्छतस्करजीविनः // mmk_22.221 //

चतुर्थेन भवेद् व्याधिः सर्वेषां च तदा जने / पञ्चमे हन्यते पुत्रो अमात्यो वा नृपतेर्ध्रुवम् // mmk_22.222 //

षष्ठे मृत्युमादिष्टा महादेव्या तु नराधिपे / सप्तमेन हनेद् राष्ट्रं मुक्तं चापि विनिर्दिशेत् / अष्टमे निःफलं विद्या पूर्ववत् कथिता सदा // mmk_22.223 //

अतः ऊर्ध्वं तथा रावो शिवानां च भवे यदा / अमानुषं तं विदुर्मर्त्यो महोपद्रवकारकम् / अपक्रम्य ततो गच्छे मन्त्रैर्वा रक्षमादिशेत् // mmk_22.224 //

महाप्रभावैर्विख्यातैर्जिनाब्जकुलयोद्भवैः / होमकर्माणि कुर्वीत शान्तिं तत्र समादिशेत् // mmk_22.225 //

एवंप्रकारा ह्यनेकानि बहुभाष्या पशुयोनयः / नानापक्षिगणांश्चापि रुतं चैव निबोधये // mmk_22.226 //

बहुधा तिर्यगता केचिच्चापसुमूर्त्तिजा / केचिद् विकृतरूपास्तु रौद्रा सत्त्वविहेठका // mmk_22.227 //

केचित् प्राणापरोधिकां सत्त्वां हिण्ड्यन्ते ऽथ महीतले / असृक्पानरताः केचिद् अन्वाहिण्डन्ति मेदिनी / केचिद् रुधिरगन्धेन भ्रमन्ते मेदिनीतलम् // mmk_22.228 //

विविधा मातरा ह्येते ग्रहमुख्यास्तु बालिशा / कुमारकुमारिकारूपाः ग्रहाः प्रोक्ताः विविधा परा / भ्रमन्ते मेदिनीं कृत्स्नां क्षणमात्रेण सर्वतः // mmk_22.229 //

सहस्रं योजनं केचिद् वायुवद् भ्रमतापराः / पशुवेषकृता केचिद् दृष्ट्या नष्टा च जन्तुषु // mmk_22.230 //

विविधं करोति सर्वे ते सर्वत्र वसुधातले / मृतपूतकसत्त्वेषु सुप्त उपहते तथा // mmk_22.231 //

गृह्णते मानुषां केचित् बलिमाल्यार्थकारणात् / सर्वेषां मानुषां लोके क्रमन्ते केचिन्नभस्तलात् // mmk_22.232 //

सर्वाकारविदो ज्ञेया बहुरूपा विकारिणः / शुभा अशुभरावाश्च ज्ञेया लिङ्गैस्तु सर्वतः // mmk_22.233 //

शुभाशुभफलं सर्वं विकृतं सुकृतं तथा / आगमैर्बहुविधैर्ज्ञेया लोकतत्त्वार्थचिह्नितैः // mmk_22.234 //

ऋषिभिर्जिनसुतैश्चैव खड्गिभिर्जिनवरैः सदा / श्रावकैर्महर्द्धिकैः सर्वं नानायोनिसमाश्रितम् // mmk_22.235 //

ग्रहैर्ग्रहवरैः ख्यातैः प्रकृष्टैर्लोकचिह्नितैः / ज्ञेयं शास्त्रतो तत्त्वं आगमाधिगमापि वा // mmk_22.236 //

नानालिङ्गविधानेन गतियोनिविभावतः / ज्ञेयं शुभाशुभं सर्वं क्रूरैः सौम्यैश्च लिङ्गिभिः // mmk_22.237 //

छत्रं शितं पताकं च मत्सं मांसं च सार्द्रयोः / उत्क्षिप्ता च मेदीनी पद्मयन्त्र गोमयं तदा // mmk_22.238 //

दधि पुष्पं फलं चैव स्त्रियं वाम्बरभूषिताम् / शुक्लवस्त्रं तथा ज्ञेयं द्विजं श्रेयार्थभाषिणम् // mmk_22.239 //

वृषं गजं तथा ज्ञेयं अश्वं चामरभूषितम् / प्रदीपं भाजने न्यस्तं पूर्णधान्यफलोदयम् // mmk_22.240 //

देवद्विजप्रतिमां वा पूज्यमाना सदा नृपैः / अभिषेकार्त्थयुक्तं वा नृपबिम्बाथ मन्त्रिणाम् // mmk_22.241 //

शङ्खस्वनं भेरींश्च पटहं चापि सुदुन्दुभिम् / घण्टाशब्दं प्रहृष्टं च जयशब्दं प्रघोषितम् // mmk_22.242 //

मानुष्योदीरितां वाचां जयसिद्धिफलप्रदम् / एता निमित्ता मावेद्य इष्टां चैव निवेदिताम् // mmk_22.243 //

सर्वसम्पत्करं क्षेमं इष्टं चैव सुपूजितम् / सर्वां प्राप्नुयादर्त्थां सफलां मनसोद्भवाम् // mmk_22.244 //

मन्त्रजापं ततो गच्छेत् सिद्ध्यर्त्थी सिद्धिमादिशेत् / सर्वेषां सर्वसत्त्वानां प्रस्थितानां तु निर्दिशेत् // mmk_22.245 //

यो ऽयं देवताध्यक्ष इष्टो गोत्रजो परो / आध्येष्ट्यो भवेन्नित्यं तं लिङ्गी पश्यतो फलम् // mmk_22.246 //

विविधाकारचिह्नास्तु देवाः प्रोक्तास्तु सर्वदा / तल्लिङ्गिना तथा प्रोक्ता विविधा वेषचिह्नयः / यो यमिष्टतरं पश्येत् सो तस्यैव फलोदयम् // mmk_22.247 //

वाचां बहुविधां वव्रे यदा ते मानुषा भुवि / कथयन्ति शुभां वाचां अन्योन्यालापमासृताः // mmk_22.248 //

परेषां च यदा वव्रे विश्वस्ताश्च समन्ततः / एवं च वाचिरे मूचुः शुभं श्रेयं जपं सदा / क्षेममारोग्यसर्वं वै स्वस्तिशान्तिसुखोदयः // mmk_22.249 //

धनिनः देवतो मुख्य सुरो धर्मराजास्तथा / सर्वतो भास्करश्चैव छत्रध्वजपताकयोः // mmk_22.250 //

बुद्धधर्मतदा सङ्घं मन्त्रं तारमितिः सदा / कुमारं काञ्चनं शुभ्रं अग्निस्कन्धं महोत्सवम् // mmk_22.251 //

जिनं पद्म तथा वज्रं लोकेशं बोधिमुत्तमम् / बोधिसत्त्वा तथा लोकां ब्रह्मश्चैव सुरोत्तमाम् // mmk_22.252 //

बहुप्रकारा ह्यनेकानि प्रशस्तां शाधुवर्णिताम् / शुश्राव शब्दां यथा गन्ता सर्वासां प्राप्नुया हि सौ // mmk_22.253 //

ततो ऽन्ये लोकविद्विष्टं स शब्दं चापि निन्दितम् / प्रशस्ता शकुनयो ह्येता प्रस्थितानां जपे रताम् // mmk_22.254 //

सर्वेषां च मयं योगो उद्योगार्त्थससम्पदाम् / ततो ऽन्य निन्दितं सर्व न लेभे कायितं फलम् // mmk_22.255 //

प्रशस्तैव सर्वतो गच्छे अप्रशस्तैश्च न व्रजेत् / प्रणम्य सर्वतो बुद्धांस्त्रयं कृत्वा प्रदक्षिणम् // mmk_22.256 //

स्वमन्त्रं मन्त्रनाथं च मातापित्रौ थ दुःकराम् / प्रणम्य सर्वतो गच्छे शिवं तत्र विनिर्दिशेत् // mmk_22.257 //

आचर्यगुरुमुख्यानामुपाध्यायं चैव यत्नतः / प्रशस्तधार्मकथिक प्रशस्तं चैव व्रते रतम् / यथार्हं तदाभ्यर्च्य इष्टदेवमनेहितम् // mmk_22.258 //

स्नातभुक्तो ऽथ विश्वस्तः प्रत्यूषे वा जितेन्द्रियः / शौचाचाररतो मन्त्री गच्छेत् सर्वतो दिशाम् / यथाशाफलसंयोगं प्राप्नुयात् सर्वतो शुभाम् // mmk_22.259 //

शान्तिस्वस्त्ययनं चैव आयुरारोग्यवर्द्धनम् / श्रीसम्पत् कथितामग्र्या यथेष्टं मनसेप्सितम् // mmk_22.260 //

इति महायानवैपुल्यसूत्राद् बोधिसत्त्वपिटकावतंसकादार्यमञ्जुश्रीमूलकल्पाद् विंशतिमः सर्वभूतरुतज्ञाननिमित्तशकुननिर्देशपरिवर्तपटलविसरः परिसमाप्तमिति // अथ त्रयोविंशतितमः पटलविसरः / अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म / अस्ति मञ्जुश्रीः त्वदीयकल्पविसरे शब्दगणनानिर्देशं नाम विवर्त्तनम् / शृणु साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु / भाषिष्ये ऽहम् //

एवमुक्ते भगवान् मञ्जुश्रीः कुमारभूतो उत्थायासनादेकांशमुत्तरासङ्गं कृत्वा, दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य, येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य, त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य, भगवतश्चरणयोर्निपत्योत्थायैवमाह - तत् साधु भगवां निर्दिशतु / शब्दज्ञानगणनानिर्देशं नाम धर्मपर्यायं श्रुत्वा सर्वमन्त्रचर्यानुप्रविष्टानां सत्त्वानां च सर्वशब्दगणनाज्ञानं तद् भविष्यति सर्वसत्त्वानां सर्वमन्त्रचर्यानुप्रविष्टानां च हितोदयं सुखावहं सर्वशब्दगणनासमतिक्रमज्ञानं तद् भगवां अर्थकामो हितैषी सर्वसत्त्वानामर्थे भाषयतु //

अथ भगवां शाक्यमुनिर्मञ्जुश्रियस्य कुमारभूतस्य साधुकारमदात् / साधु साधु मञ्जुश्रीः यस्त्वं तथागतमेतमेतमर्थं सत्त्वसत्त्वार्थसम्पदं प्रति प्रस्तितव्यं मन्यसे / तेन हि त्वा मञ्जुश्रीः शृणु निर्देक्ष्यामि / अथ खलु मञ्जुश्रीर्भगवता कृताभ्यनुज्ञातस्ततोत्थाय स्वे आसने निषण्णो ऽभूद् धर्मश्रवणाय भगवन्तं व्यलोकयमानो //

अथ भगवां शाक्यमुनिः सर्वावन्तं शुद्धावासभवनं बुद्धचक्षुषा मवलोक्य, सर्वशब्दगणनासमतिक्रमास्पन्दना नाम समाधिं समापद्यते स्म / समनन्तरसमापन्नस्य भगवतः नीलपीतावदातमाञ्जिष्ठस्फटिकवर्णादयो महारश्मिजालप्रभामण्डला निश्चचेरुः / निश्चर्य च समन्तात् सर्वसत्त्वानां सर्वलोकधातुं महतावभासेनावभास्य, सर्वसत्त्वभवनानि च सर्वनरकतिर्यक्प्रेतायामलौकिकां असुराभवनां अवभासयित्वा, महादुःखवेदनां प्रतिप्रश्रुत्य, पुनरेव भगवतः शाक्यमुनेः कायान्तर्द्धीयन्ते स्म //

सर्वसत्त्वानां सम्प्रबोध्य भगवानेवमाह -

अथ शब्दविदं ज्ञानं बाध्यं धर्मार्थपूजितम् / गणनां चैव लोकज्ञो भाषिरे मधुरां गिराम् // mmk_23.1 //

बाध्यात् पदतो ज्ञेयं पदं बाध्यसुभूषितम् / धातुस्तेनातिविस्तारं प्रत्ययान्तं क्रियोद्भवम् // mmk_23.2 //

लिङ्गं शब्दत ज्ञेयं न लिङ्गं शब्दवर्जितम् / शब्दलिङ्गसमुद्भेदा नीत धर्मार्थयोः // mmk_23.3 //

नाना नेयं शब्द च ज्ञानं न शब्दं ज्ञानयोजितः / ज्ञानशब्दाच्च यो भावः स शब्दो तत्त्वार्थयोजनः // mmk_23.4 //

प्रत्यया हेतुता ज्ञेया प्रत्ययो हेतुमुद्भवः / प्रत्यये तु तदा हेतौ क्रियायोगविभाविनी // mmk_23.5 //

धारणा वा तदो ह्युक्ता आश्रयो प्रत्ययो विदा / धातुप्रत्यययोगेन शब्दो धर्मार्थयोजकः // mmk_23.6 //

न शब्दो अर्थतो ज्ञेयं न शब्दादर्थमिष्यते / अर्थप्रत्यययोगेन स शब्दो शब्दविधैर्विदाः // mmk_23.7 //

बहुधा धातवो प्रोक्ता प्रत्ययाश्च तदाश्रया / यं प्रतीत्य तदा शब्दा विभेजुस्ते वराश्रया // mmk_23.8 //

येन शब्दविदो विद्या मन्त्रा तत्त्वार्थभाषिता / न तां शब्दवदवगच्छेन्मन्त्राणां प्रत्ययैर्विना // mmk_23.9 //

नोत्पद्यन्ते तथा मन्त्रा विना प्रत्ययमाश्रया / न तां दिदृक्षु सर्वत्र मन्त्रां प्रत्ययतो शिवाम् // mmk_23.10 //

अर्थप्रत्ययतां शून्यां धातवैश्च विवर्जिताम् / न तां विद्धि संयोगं लिङ्गवाक्यार्थसम्मतम् // mmk_23.11 //

न लिङ्गे गति निर्दिष्टा हेतुप्रत्ययधातुजा / तथाश्वयोजिता सिद्धिर्लिङ्गो धर्मार्थयोजिता // mmk_23.12 //

गतिदेशक्रियानिष्ठं पदं वाक्यमतःपरम् / चित्रत्वमतिवा शब्दे यो वाचमवसृजेत् सदा // mmk_23.13 //

न शब्दादर्थनिष्पत्तिर्लिङ्गेष्वेव तु योजिता / मूर्द्धजं कथितं शब्दं हुङ्कारार्थभूषितम् // mmk_23.14 //

सर्वं प्रत्ययदाश्रित्य आश्रयं च विनाश्रये / ताल्वोष्ठपुटो वाक्य आश्रयोद्भावनो परे // mmk_23.15 //

शमिनादाश्रयते ज्ञेयं युक्तिरव्यभिचारिणी / मतिस्तत्त्व तथा धातो विस्तारामर्थभूषिता // mmk_23.16 //

धातुः करोति संयोगं प्रत्ययार्थात्तु लिङ्गितः / दान्त्यं तालवश्चैव ओष्ठं शाब्दमतःपरम् // mmk_23.17 //

ऋजिक्षु सर्वतो लोकां विसर्गां धातुचेष्टिताम् / गतिमन्त्रप्रभावेन आश्रयान्तां निबोधताम् // mmk_23.18 //

गतिमेव सदा मन्त्रा धातुप्रत्ययजा मता / उभौ तां शब्दनिःपत्तिं प्रत्यमादाश्रयः स्मृतः // mmk_23.19 //

विभज्य बहुधा मन्त्रां सद्भावागमनिश्रियाम् / विभक्तियोनिजा ह्येषा शब्दा मन्त्राश्च सर्वतः // mmk_23.20 //

ज्ञेया विभजत्यर्थे + + + पूजितास्तथा / एकद्विकसमायोगात् त्रिकसङ्ख्यार्थसप्तमम् / असङ्ख्यादष्टाधिका ज्ञेया मानुषाणां निबोधिता // mmk_23.21 //

आधारं ज्ञेयमित्याहुर्मन्त्रतन्त्रार्थपूजने / सप्तमे विधिनिर्दिष्टा मन्त्रसिद्धिषु जापिनाम् // mmk_23.22 //

सप्तमर्थार्थतो ज्ञेया सप्तमस्य क्रमो यथा / विविधं क्रमनिर्देशं सप्तम्यर्थेषु योजयेत् // mmk_23.23 //

मन्त्राणां षष्ठयो ख्याता समूहावयवास्तथा / सम्बन्धाद्धि मन्त्राणां लिङ्गे द्वे नियोजिता // mmk_23.24 //

विकारं बहुधास्तस्य षट्प्रकारं निगद्यते / स्त्रीषु सलिङ्गिनी षष्ठ्या अष्टमन्त्रेषु योजयेत् // mmk_23.25 //

पञ्चप्रकारा ये मन्त्रा पञ्चमर्थार्थयत्नता / नपुंसकलिङ्गमन्त्रार्थो उक्तो धर्मार्थवर्जिता // mmk_23.26 //

ये तत्र निसृता मन्त्रा अपादानार्थयोजिता / + + + + सर्वेप्राणहराः स्मृताः / मूर्ध्नशब्दसमायोगान्निःसृता ओष्ठदन्तयोः // mmk_23.27 //

जिह्वा निष्पीडिता ये ऽत्र शब्दप्राणापरोधिका / समप्रत्ययशान्ता ते शमिधातुसयोजिता // mmk_23.28 //

प्रपन्नासकरान्तानां अस्त्ययनेत्र योजयेत् / पुष्ट्यार्था धातवो ये तु शब्दाः प्रत्ययार्थसुशोभिता // mmk_23.29 //

तां विदुः पुष्टिकर्मेषु अपादानेषु योजिताः / विभज्य यं स्थानं ये ऽन्ये परिकीर्त्तिताः // mmk_23.30 //

शब्दाक्षरविपुष्टा ते धातु विकसते स्फुटा / पुंस्कलिङ्गा तथा मन्त्रा महाप्रभावर्थयोजिता // mmk_23.31 //

चतुर्थसंविभक्तिभ्यामक्षरं मात्रभूषितम् / पवर्गे कथितं ह्यग्र प्रवरं सर्वकार्मकम् // mmk_23.32 //

रेफप्रत्ययसमोद्भूतं उकारावथ शोभनम् / मध्यचिह्नं विसर्गं च भकारं गतिभूषितम् // mmk_23.33 //

विदुः प्रवरं शब्दं सर्वकर्मार्थसाधनम् / नियतं नैष्ठिके वर्त्म बोधिसत्त्वे नियोजिते // mmk_23.34 //

अनुत्तरं शब्दमित्याहुः महाबोधिपथं पथम् / यं जपं मानुषो क्षिप्रं सर्वमन्त्रा प्रसाधयेत् // mmk_23.35 //

पञ्चमार्थमतः प्रोक्तो अक्षरमेकचिह्नितम् / अन्तजं पवर्गेममकारान्तं विदुः सदा // mmk_23.36 //

द्वितीयं लोकमुख्यं तु शब्दमित्याहु मानवा / न तु शब्दसमायोगा निःसर्गान्तविभूषितम् // mmk_23.37 //

जज्ञे या प्रवरो मन्त्रो उत्कृष्टो शब्दयोनिजो / बुद्धो लोकगुरुः श्रेष्ठः छत्रोष्णीषेति लक्ष्यते // mmk_23.38 //

अन्ते तकारवर्गे तु कथिता लोकगुरो त्रिकम् / मन्त्रा सर्वतः ह्यग्र्ये सशब्दो लोकपूजितो // mmk_23.39 //

अकारान्तं विभक्तार्थं विसर्गन्तं विबोधितम् / मध्यलिं + सशब्दान्तं अन्तं शब्दविभूषितम् // mmk_23.40 //

तं विदुः शब्दमुत्कृष्टं मन्त्रं देवपूजितम् / पञ्चमार्थे नियुक्ता ये सङ्ख्ये गणनोद्भवे // mmk_23.41 //

विभक्तपञ्चमे ह्येते विभक्त्यार्थसुपञ्चमा / अनन्ता कथिता मन्त्रा अनन्ता जिनभाषिता // mmk_23.42 //

मन्त्रा उष्णीषा + + + + जिनमूर्द्धजा / अनन्ता शब्दविदो ज्ञेया शब्दाः सर्वार्थसम्पदाः / चतुःषष्टिपरोपेतां मन्त्रं शब्दयोजितम् // mmk_23.43 //

स शब्दा सर्वतः श्रेष्ठो पवर्गे यः चतुरं पदम् / चतुर्मकारसंयोगाः अन्ते निःप्रयोजिता // mmk_23.44 //

सशब्दा मन्त्रमुख्यास्तु छत्रसंज्ञार्थसाधका / चतुर्थगणना प्रोक्ता विभक्तिः शब्दयोनिजाः // mmk_23.45 //

सम्प्रदानार्थमन्त्राणां द्विलिङ्गादाश्रयतां गताः / कथिता अब्जिने मन्त्रा पुष्ट्यमर्थार्थसम्पदा // mmk_23.46 //

चतुर्थ कथिता मन्त्रा चतुःप्रकारा नियोजिता / चतुरक्षरशब्दानां मूर्धमूष्माथ तालवम् // mmk_23.47 //

कथितं शब्दनिर्देशे तृतीये सम्प्रयोजयेत् / विकासार्थं स्फुटधातूनां प्रत्यये लिङ्गे ऽथ योजयेत् // mmk_23.48 //

प्रथमे अन्ते च यः शब्दो स शब्दो लोकपूजितो / वरो मन्त्रो प्रधानाख्यो + + + सन्नियोजितो // mmk_23.49 //

स शब्दो पुष्टिनो ह्युक्तो अब्दकेतुसमुद्भवो / त्रान्तो त्रिकसमायोगो मध्यान्तो ऽतिवर्णितो // mmk_23.50 //

स शब्दो लोकमुख्यो ऽसौ प्रवरो अर्थतो सदा / धात्वोपेतं सदाकारं समार्थे तं प्रयोजयेत् // mmk_23.51 //

उषसमे च तदा वव्रे धातुं तां निबोधताम् / मधुराक्षरसम्पन्नो उत्वं तां पुंसि योजिताम् // mmk_23.52 //

स शब्दो लोकमग्रो ऽसौ प्रवरो मन्त्रमुच्यते / चतुष्ट्यां तमक्षरं वर्ज्ये द्वितीयायां परिकीर्तिता // mmk_23.53 //

स ज्ञेयो शान्तिकाम्यार्थं प्रवरो बुद्धभाषितो / तृतीयो ओष्ठपुटोष्माणं प्रत्ययार्थान्तवर्जितम् // mmk_23.54 //

पुष्टिलिङ्गे सदा युक्तो भूधातोन्तयोजितो / ऊर्ध्वचिह्नं तथो भ्रान्तं स मन्त्रो बुद्धभाषितो // mmk_23.55 //

तृतीये विभक्तिमासृत्य यो ऽर्थो भूतिसशब्दयोः / आद्या वर्णतो ग्राह्याग्रा शान्तिका पौष्टिकोदया // mmk_23.56 //

द्वितीयं कर्मणि प्रोक्तं तृतीया करणे स्तथा / उभयो विभक्तयो ज्ञेयं सशब्दो मन्त्रराट् स्मृतः // mmk_23.57 //

प्रथमं कर्ममित्याहुः कर्ता यः स्वतन्त्रयोः / जिनाब्जकुलिशे मन्त्रे मन्त्रनाथा हितास्तथा / हिते विभक्त्यन्ता सर्वतो ज्ञेया प्रत्ययान्ताश्च धातुजा // mmk_23.58 //

सलिङ्गमर्थतो ज्ञेयं वाक्यात् पदयोद्भवेत् / मन्त्राः कथितमुख्यास्तु विभोः जिनजा सुराः // mmk_23.59 //

जिनाब्जकुलयोर्मन्त्रा वज्रिणे लौकिकास्तथा / मर्थवतः धातुं परिगृह्णाति सङ्क्रमाम् // mmk_23.60 //

उदात्तानुदात्ताश्चैव सूचिता ज्ञेयार्थसाधना / मन्त्रा लिङ्गगतान्ता च मध्ये हुत्वा तथोद्यताः // mmk_23.61 //

अनादिनिधनं शब्दं तन्मन्त्रांश्च योजयेत् / निवान्ता कलमन्ताश्च रेफयुक्ताश्च विस्तरा // mmk_23.62 //

बाध्यार्थपदयोर्मध्ये यो लिङ्गच्छविच्छ्रुतम् / तं लिङ्गं स्वरितोपेतं क्षिप्रं मन्त्रेषु योजयेत् // mmk_23.63 //

पूर्वानुपदयो कालक्रियाशक्तिषु युज्यते / पदयोर्मध्यनिःष्पत्तिः यो ऽर्थो स शब्दविश्रुतः // mmk_23.64 //

तस्मात् तं परिज्ञेयार्थं सुरूपं रूपवर्णितम् / फलार्थे निष्पदश्रेयं स मन्त्रो बुद्धभाषितः // mmk_23.65 //

अभावस्वभावतो कालं स्वभावतश्च परिकीर्त्यते / तयोर्निजरयं शान्तं पदधर्मार्थभूषितम् / वाक्यं परतो श्रेयं शान्तमर्थाक्षरं शुभम् // mmk_23.66 //

यं ज्ञेयो मन्त्रिभिर्मन्त्रा प्रशस्ता बुद्धभाषिता / इतिमेकाक्षरं ब्रह्मं ओं शब्दार्थभूषितम् // mmk_23.67 //

ज्ञेया रूपिणः शुभ्रो प्रशस्तो मङ्गलावहो / कल्याणार्थकरो ह्युक्तो प्रशस्तो मङ्गलान्वितो // mmk_23.68 //

उक्तो लोकनाथैस्तु स मन्त्रो मुख्यतो स्मृतो / विविधार्थाश्च शब्दमुख्याश्च मुख्यशब्दा परेस्तथा // mmk_23.69 //

स शब्दो धर्मिणः श्रेयो क्रियाकालक्रमोदिता / आदित्यवंशात् ते मन्त्रा दीप्तिशब्दार्थभूषिताः // mmk_23.70 //

ज्वलन्ते पावके मन्त्रा सौम्यासौम्याख्ययोजिताः / सुरूपा सौम्यचित्ताश्च नक्षत्राभिधार्मिणो सदा // mmk_23.71 //

चन्द्रे ऽस्मिं उदिता मन्त्राः शब्दैश्चन्द्राक्षरोदितैः / सुचयो निर्मला प्रोक्ता अक्षरा एकजा परा // mmk_23.72 //

अमात्रसहविख्याता चारुवर्णा महर्द्धिका / मन्त्रा अग्रवरा प्रोक्ता उष्णीषा जिनसूनुभिः // mmk_23.73 //

विविधाकारयोगास्तु योगतुष्टिरिव स्थिता / प्रसन्ना शुचयो नित्यं प्रत्येकार्हथभाषिता // mmk_23.74 //

प्रत्येकबुद्धयोर्मन्त्र प्रशस्तो शान्तिकर्मणे / स्वाहावसानयोर्मन्त्रा ओङ्कारार्थपूजितः // mmk_23.75 //

एकद्विकसंज्ञा सो स मन्त्रो सर्वकर्मसु / श्रेयसैव सदा योज्या प्रत्येकजिनमुद्भवो // mmk_23.76 //

नन्तः सहितो ज्ञेयः पूर्वदाश्चान्तमध्यमम् / बहुलिङ्गिनो मन्त्रा बहुमन्त्रार्थमक्षरा // mmk_23.77 //

बहुधा धातवो ह्येते + + षान्ता निबोधिता / मन्त्रां तां तु वै सिद्धिः तवर्गे मादिमक्षरम् // mmk_23.78 //

रेफान्तं आदितः ताडयेन्मन्त्राब्जसम्भवाः / तारय दुःखितां सत्त्वां करुणैषामवलोकिते // mmk_23.79 //

सा वै तारमुख्या तु अनन्ता मन्त्रा हि वै तुरे / त्वर्याच्छब्दयोर्मध्ये पवर्ग मामकी स्मृता // mmk_23.80 //

पवर्गे देवं विख्याता कुलमातार्थसाधनी / सितचिह्ना प्रसिद्धार्थे देवी पण्डरवासिनी // mmk_23.81 //

तारा तु कथितं पूर्वं रक्षो ऽर्थे तां प्रयोजये / लकारबहुलो योधर्गच्छब्दान्तं ते त्रयोद्भवम् // mmk_23.82 //

जिनाङ्गमसृजं शब्दं देवी लोचनमुच्यते / शब्दमर्थाक्षरं सिद्धिः सर्वमन्त्रेषुः योजयेत् // mmk_23.83 //

कुलमात्राप्रसिद्धेयं जिनवज्राब्जसर्वतः / सर्वमन्त्रेषु प्रयोक्तव्या पूर्वमादित शान्तये // mmk_23.84 //

लोचना भुवि विख्याता मन्त्राग्रा तत्र साधनी / यतः सर्वमिति ज्ञेयं आदिमन्त्रेषु योजयेत् // mmk_23.85 //

प्रसिद्ध्यर्थं च मन्त्राणां आत्मरक्षार्थकारणम् / सप्रसिद्धा सर्वतो ज्ञेया देवीं तं जिनलोचनाम् // mmk_23.86 //

अनेकाकाररूपास्तु मन्त्रा स शब्दते सदा / आदिमध्येषु वर्णेषु चतुषष्ट्याक्षरेषु च // mmk_23.87 //

सर्वत्र सर्ववर्णेषु मन्त्रां तन्त्रांश्च योजयेत् / आदिमेषु च सर्वत्र तवर्गा तच्च वर्णयोः // mmk_23.88 //

सर्वे शान्तिनः प्रोक्तानां त्रिधा प्रयोजयेत् / तकारात् प्रकृतिवर्णेषु लकारान्ता सर्वयोनिजा // mmk_23.89 //

ते मय पौष्टिका वर्णा तदन्ये चाभिचारुकाः / ते पुनः त्रिविधा ज्ञेया क्रूरशान्तिकपौष्टिकाः // mmk_23.90 //

तथा ते त्रिःप्रकारास्तु तथा ह्युक्ता त्रिधा त्रिधा / योगसमायामा अनन्ता ते पुनस्त्रिधा // mmk_23.91 //

सौम्यां अक्षरां विद्धि शान्तये तं वियोजयेत् / वरदा ह्यक्षरा केचिन्मध्यमा पुष्टिहेतुका // mmk_23.92 //

रौद्रां पापकरां ज्ञेया हकारान्तामक्षरां पराम् / एवमेतत् प्रयोगेण शब्दैश्चापि सुभूषिताम् // mmk_23.93 //

अनन्तां ह्यक्षरां बिद्धि अनन्ता मन्त्रदेवताः / एवमेतेन योगेन अनन्तां मन्त्रांश्च योजयेत् // mmk_23.94 //

तं विदुर्मन्त्रराजानं पुंस्कं सर्वार्थसाधकम् / एकारसहितो यो वर्णः स शब्दो मन्त्रभूषितः / नपुंसकं तं विदुर्मन्त्रं मध्यकर्मेषु योजयेत् // mmk_23.95 //

इकारसहितो यो वर्णः स मन्त्रो विद्यते कीर्त्यते / सा स्त्रीतरे मन्त्रेषु प्रसिद्धा क्षुद्रकर्मसु // mmk_23.96 //

ते त्रिधा पुनः सर्वे ऽत्र नानाशब्दविभूषिताः / त्रिधां तां त्रिविधां सर्वां सर्वकर्मेषु योजयेत् // mmk_23.97 //

पुल्लिङ्गसंज्ञो यो वाक्यो पुरुषो ऽर्थो सर्वतो मतः / तं विदुः पुरुषमन्त्रं वै सर्वकर्मेषु योजयेत् // mmk_23.98 //

नपुसंकलिङ्गे यो मन्त्रः तां विद्धि नपुंसकम् / कुर्यात् सर्वकर्मेषु सर्वसौख्यसुखोदयम् // mmk_23.99 //

स्त्रीलिङ्गसंज्ञो यो मन्त्रः तां विद्धि सदा स्त्रियम् / सर्वकर्मकरा ते ऽपि नित्यं रक्षेषु योजयेत् / अनन्तकर्मकरा मन्त्रा अनन्तार्था शब्दयोनयः // mmk_23.100 //

विविधा शब्दमुख्यास्तु नानातन्त्रमन्त्रयुताम् / तथैवाचरे क्षिप्रं मन्त्रा सिद्ध्यन्त्ययत्नतः // mmk_23.101 //

कथितं शब्दविज्ञानं सर्वमन्त्रार्थसाधनम् / + + + + + + + गणनं कीर्त्यते बुधैः // mmk_23.102 //

जापिनां हितकाम्यार्थं तां तु विद्धि दिवौकसाः / एतद्विकसमायोगा + यावच्छतमुच्यते // mmk_23.103 //

दशगुणं पञ्चकां विंशत् सहस्रं तं निबोधताम् / दशसाहस्रिको सङ्ख्य अयुतेति परिकीर्त्यते // mmk_23.104 //

दशायुतास्तथा नित्यं प्रयुतं लक्षमुच्यते / लक्षसाहस्रिको कोटिः स्थानार्बुदं स्मृतम् // mmk_23.105 //

दशार्बुदो निर्बुदो ज्ञेयः समुद्रं च ततः परे / दशो ऽन्यत् सागरो ज्ञेयस्ता दशार्थे समुद्यतः // mmk_23.106 //

अक्षोभ्यं परे विन्द्यान्निःक्षोभ्यं च ततः परे / देवराट् सर्वे विवाहं कीर्त्यते बुधैः // mmk_23.107 //

अधिका दश तरे तस्य खड्गमित्याहु वाणिजाः / निखड्गं तद् विदुर्मन्त्री निखड्गं चापि खड्गिनम् // mmk_23.108 //

ततः परेण शङ्खं वै सङ्ख्या तस्य परेण तु / सा मया गणिते ज्ञेया महामायनिपश्चिमा // mmk_23.109 //

असङ्ख्या या विदुर्मर्त्या ततो ऽन्ये देवयोनिजाम् / दशार्धगुणिता सर्वे सार्धा च दशयोजिताः // mmk_23.110 //

ततः परेण शक्यं वै अशक्यं चापि दुर्जयम् / अर्चितोपचितः स्थाने दृष्टिस्थानं विदुर्बुधाः // mmk_23.111 //

ततो कृष्टिनिकृष्टिश्च अनन्तानन्तयोनिजा / ततः परेण बुद्धानां ज्ञानं श्रावकखड्गिनाम् // mmk_23.112 //

बुद्धपुत्र महात्मानो ये ऽपि तत्त्वविदो सुराः / अनन्ता गतयो ह्येषां गणनं स्थानमुत्तमम् // mmk_23.113 //

अनन्तज्ञानिनां स्थानं नात्र भूतलवासिनाम् / कथितं गणिते स्थानं गणितज्ञैस्तु मन्त्रिभिः // mmk_23.114 //

मन्त्रसिद्ध्यर्थयुक्तानां जपकाले नियोजनाम् / प्रमाणं गणिते ज्ञेयं मन्त्रजापार्थकारणा // mmk_23.115 //

सङ्ख्याग्रहणप्रमाणं वा विधियुक्तो ऽर्थजापिनाम् / असिद्धा प्रविशे विन्ध्यं सिद्धमन्त्रो व्रजे हितम् // mmk_23.116 //

तथा हैमवतं शैलं सिद्धमन्त्रो व्रजेत् सदा / यथेष्टं गमनं तस्य सिद्धमन्त्रस्य देहिनः // mmk_23.117 //

असिद्धो हिमालयं गच्छेद् यदि मन्त्री जापकारणात् / न सेहुः दुःसहं सैन्यं सर्वद्वन्द्वां च शीतलाम् // mmk_23.118 //

स्वल्पप्राणा स्वल्पप्रयोगाच्च मूल्यसिद्धिः समोदिता / बहुपुष्पफलोपेतं विन्ध्यकुक्षिनितम्बयोः // mmk_23.119 //

भेजे मन्त्रसुजप्तर्थं तस्मात् विन्ध्यं तु भूधरम् / पूर्वसेवेत्सदा विन्ध्यो निर्दिष्टो जपकारणात् // mmk_23.120 //

तस्मात् सिद्धिं विजानीयाद् विन्ध्याद्रेर्गिरिगह्वरे / गङ्गादक्षिणतो भागे सर्वं बिन्ध्ये प्रयोजयेत् // mmk_23.121 //

उत्तरतो भागे हिमवन्तं विनिर्दिशेत् / तस्मात् साधयेन्मन्त्रां यथेष्टशुचयोदिताम् // mmk_23.122 //

सिद्धो हिमवां गच्छे सिद्धो विन्ध्यनितम्बयोः / गिरिगह्वरकूलेषु गुहावसथमन्दिरे // mmk_23.123 //

तटे सरित्पतेर्नित्यं सति + + कूलेषु वा / सर्वत्र साधयेन्मन्त्रां यथा तुष्टिकरं हितमिति // mmk_23.124 //

महायानवैपुल्यसूत्राद् बोधिसत्त्वपिटकावतंसकादार्यमञ्जुश्रियमूलकल्पात् एकविंशतितमः शब्दज्ञानगणनानामनिर्देशपरिवर्तपटलविसरः परिसमाप्त इति / अथ चतुर्विंशतितमः पटलविसरः / अथ भगवां शाक्यमुनिः सर्वनक्षत्रग्रहतारकज्योतिषां सर्वलोकधातुपर्यापन्नानां सर्वदिग्व्यवस्थितां सर्वमहर्द्धिकोत्कृष्टतरां ग्रहणामन्त्रयते स्म / शृण्वन्तु भवन्तः मार्षाः सर्वग्रहनक्षत्रप्रभावस्ववाक्यं प्रभावं निर्देशयितुं भवन्तः सर्वमन्त्रक्रियार्थां साधयन्तु भवन्तः / इह कल्पराजे मञ्जुघोषस्य शासने सिद्धिं परतश्चान्यां कल्पराजांसि औत्सुक्यमाना भवन्तु भवन्त इति ऽथ भगवां शाक्यमुनिः -

ग्रहाणां चरितं सर्वं सत्त्वार्थं वहेकार्थम् / सर्वजापिनां मन्त्रार्थं च प्रसाधितम् / + + + + + + + + वक्ष्ये सर्वं स सर्ववित् // mmk_24.1 //

अश्विन्या भरण्या कृत्तिका / नक्षत्रा त्रिविधा ह्येते अङ्गारग्रहचिह्निता // mmk_24.2 //

मेषराशिप्रकथ्येते तेषु सिद्धिर्न जायते / उत्तमा मध्यमाश्चैव कन्यसा सिद्धि दृश्यते / न गच्छेत् सर्वपत्थानां क्रूरग्रहनिवारितः // mmk_24.3 //

रोहिणी मृगशिरश्चैव आर्द्रं नक्षत्रमुच्यते / पुनर्वसुपुष्यनक्षत्रौ अश्लेषश्च प्रकीर्तितः // mmk_24.4 //

मघाफल्गुन्यौ उभौ चापि हस्तचित्रौ तथैव च / स्वात्यविशाखमनुराधज्येष्ठमूलस्तथैव च // mmk_24.5 //

आषाढौ तौ शुभप्रशस्तौ जापिनां हितौ / श्रवणधनिष्ठनक्षत्रौ क्रूरकर्मणि // mmk_24.6 //

शतभिषभद्रपदौ उभौ नक्षत्रौ सिद्धिहेतवः / रेवत्या जायते श्रीमान् युद्धशौण्डो विशारदः // mmk_24.7 //

शेषा नक्षत्रमुख्यास्तु न जायन्ते युगाधमे / अभिजित् सुचरितश्चैव सिद्धिपुण्या प्रकीर्तिता // mmk_24.8 //

तिष्य उपपदश्चैव कनिष्ठो निष्ठ एव तु / भूतः सत्यस्तथा लोक आलोकश्च प्रकीर्त्यते // mmk_24.9 //

भोगदः शुभदश्चैव अनिरुद्धो रुद्ध एव तु / यशोदस्तेजराड् राजा लोकस्तथैव च // mmk_24.10 //

नक्षत्रा बहुधा प्रोक्ता चतुःषष्टिसहस्रकाः / न एतेषां प्रभावो ऽयमस्मिन् काले युगाधमे // mmk_24.11 //

कथिता केवलं ज्ञाने कल्पराजे सुखोदये / स्वयम्भुप्रभावास्तु सत्त्वा वै तस्मिन् काले कृतौ युगे // mmk_24.12 //

आकाशगामिनः सर्वे जरामृत्युविवर्जिता / अस्मिन् काले न नक्षत्रा नार्कचन्द्रा न तारका / न देवता नासुरा लोके आदौ काले युगोत्तमे // mmk_24.13 //

न संज्ञा नापि गोत्रं वै न तिथिर्न च जातकम् / नोपवासो न मन्त्रा वै न च कर्म शुभाशुभम् // mmk_24.14 //

स्वच्छन्दा विचरन्त्येते न भोज्यं नापि भोजनम् / शुद्धा निरामया ह्येते सत्त्वा बहुधा समा / लोकभाजनसंज्ञा वै + + ग्रस्यायां प्रवर्तते // mmk_24.15 //

ततस्ते पूर्वेण कर्मेण आकृष्टा यान्ति भूतलम् / भूमौ विमानदिव्यसंस्थां ससुरासुरः // mmk_24.16 //

+ + + सम्भवं ततो मध्यमे + + + / मध्यमे तु युगे प्राप्ते मानुष्यं तनुमाश्रिताः // mmk_24.17 //

आहारपानलुब्धानां सा प्रभा प्रणाशिता / गात्रे खखटत्वं वै शुभाशुभविचेष्टितम् // mmk_24.18 //

ततो दिवसमासा वै संवृता वै ग्रहज्योत्स्नया / ततः प्रभृति यत् किञ्चित् ज्योतिषां ज्ञानमेव वा / मया हि तत् कृतं सर्वं सत्वानामनुग्रहक्षमा // mmk_24.19 //

ऋषिभिर्वेषः पुरा ह्यासीत् ब्रह्मवेषो ऽथ धीमतः / महेश्वरं तनुमाश्रित्य विष्णुवेषो ऽथवा पुनः / गारुडीं तनुमाभुज्य यक्षराक्षसवारिणाम् // mmk_24.20//

पैशाचीं तनु एव स्याज्जातो जातो वदाम्यहम् / कुशला बोधिसत्त्वास्तु तासु तासु च जातिषु // mmk_24.21 //

उपपत्तिवशान्नित्यं बोधिचर्यार्थकारणात् / बोधिसत्त्वः पुरासीदहमेव तदा युगे // mmk_24.22 //

अज्ञानतमसा वृतो बालिशो ऽहं पुरा ह्यसौ / यावन्ति केचिल्लोके ऽस्मिन् विज्ञाना शिल्पचेष्टिता // mmk_24.23 //

शास्त्रे नीतिपुराणां च बेदव्याकरणं तथा / छन्दं च ज्योतिषश्चैव गणितं कल्पसम्मतम् // mmk_24.24 //

मिथ्याज्ञानं तथा ज्ञानं मिथ्याचारं तथैव च / सर्वशास्त्रं तथा लोके पुरा गीतं मया चिरा / न च ज्ञानं मया लब्धं यथा शान्तो मुनी ह्ययम् // mmk_24.25 //