Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ Devanāgarī · Kinh tạng › Thí dụ · Bổn sự
महावस्तु-अवादन
- Thông tin
- GRETIL — Émile Senart, 3 vols., Paris 1882-1897. Cf. also : Emmanuel Faure, B. Oguibénine, M. Yamazaki, and Y. Ousaka Mahāvastu-avādana, vol.I: word index and reverse word index Tokyo 2003 (Philologica Asiatica, Monograph Series 20) The Chuo Academic Research Institute (Tokyo, 2003 (July)).chữ Devanāgarī do máy chuyển tự từ bản IAST của GRETILCC BY-NC-SA 4.0
[_mvu_2.260_] पारिमं तीरं अभिविलोकेति अभिविलोकनापूर्वंगमेहि धर्मेहि समुदागच्छमानेहि ये पि ते महेशाख्या देवपुत्रा ते पि तथागतं अग्राये पूजाये पूजयन्ति अग्राये परमाये अपचिताये अपचायन्ति शुद्धावासा देवा इमानि अष्टादश आमोदनीयां धर्मा प्रतिलभन्ति // अपि हि चेदं भिक्षवः सेन्द्रका देवा सब्रह्मका सप्रजापतिका महान्तं आमोदनीयं धर्मं प्रतिलभन्ति / यावज्जीवं च भिक्षवः बोधिसत्वा न च तावत् सर्वेण सर्वं कायिकेन स्थामेन समन्वागता भवन्ति न तावत् सर्वेण सर्वं वाचिकेन स्थामेन समन्वागता भवन्ति न तावत् सर्वेण सर्वं चेतसिकेन स्थानेन समन्वागता भवन्ति न तावद् भिक्षवो बोधिसत्वा सर्वगुणसमन्वागता भवन्ति नापि ताव भिक्षवः बोधिसत्वा पृथिवीप्रदेशं निश्राय गच्छन्ति वा तिष्ठन्ति निषीदन्ति वा यस्मिं भिक्षवः पृथिवीप्रदेशे बोधिसत्वा निषीदित्वा महान्तं यक्षं निहनन्ति महन्तीं च चमुं पराजिनन्ति महं च ओघं निस्तरन्ति अनुत्तरां च पुरुषदम्यसारथिताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च लोकश्रेष्ठताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च स्वस्त्ययनताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च दक्षिणेयताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च सम्यक्संबोधिम् अनुप्राप्नुवन्ति यथाकारिततथावादितम् अनुप्राप्नुवन्ति अप्रतिसमतां च अनुप्राप्नुवन्ति असममधुरतां च अनुप्राप्नुवन्ति अप्रतिसमभागतां च अनुप्राप्नुवन्ति महन्तानां वर्णानाम् आरम्बणम् अनुप्राप्नुवन्ति भूतानां च वर्णानाम् आरम्बनम् अनुप्राप्नुवन्ति महन्तानाम् उत्पादानां निदानम् अनुप्राप्नुवन्ति भूतानाम् उत्पादानां निदानम् अनुप्राप्नुवन्ति ओहितभारतां च अनुप्राप्नुवन्ति कृतकार्यतां च अनुप्राप्नुवन्ति पृथिवीसमचित्ततां च अनुप्राप्नुवन्ति आपसमचित्ततां
[_mvu_2.261_] च अनुप्राप्नुवन्ति तेजोसमचित्तताम् अनुप्राप्नुवन्ति वायुसमचित्ततां च अनुप्राप्नुवन्ति विडालत्रस्तसमचित्ततां च अनुप्राप्नुवन्ति काचिलिन्दिकमृदूपमचित्ततां च अनुप्राप्नुवन्ति इन्द्रकीलोपमचित्ततां च अनुप्राप्नुवन्ति इन्द्रियपसंपदं च अनुप्राप्नुवन्ति बलसंपदं च अनुप्राप्नुवन्ति स्थामसंपदं चानुप्राप्नुवन्ति धनसंपदं च अनुप्राप्नुवन्ति शय्यासंपदं च अनुप्राप्नुवन्ति आत्मवृषभितां च कायवैशारद्यं च अनुप्राप्नुवन्ति वाचावैशारद्यं चित्तवैशारद्यं चानुप्राप्नुवन्ति पृथुवैशारद्यं चानुप्राप्नुवन्ति प्रज्ञासंपदं चानुप्राप्नुवन्ति सर्वकुशलधर्मवशिभावपारमितां चानुप्राप्नुवन्ति // यतो च भिक्षवो बोधिसत्वा सर्वेण सर्वं कायिकेन स्थामेन समन्वागता भवन्ति वाचिकेन स्थामेन समन्वागता भवन्ति चेतसिकेन स्थामेन समन्वागता भवन्ति अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वा तं पृथिवीप्रदेशं निश्राय गच्छन्त्य् अपि यस्मिं पृथिवीप्रदेशे बोधिसत्वा निषीदित्वा महान्तं यक्षं निहनन्ति महतीं च चमुं पराजिनन्ति महान्तं च ओघं उत्तरन्ति अनुत्तरां च पुरुषदम्यसारथितां अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां लोकश्रेष्ठतां अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च लोकज्येष्ठताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च लोकस्वस्त्ययनताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च दक्षिणेयताम् अनुप्राप्नुवन्ति अनुत्तरां च सम्यक्संबोधिम् अनुप्राप्नुवन्ति यथावादिततथाकारितम् अनुप्राप्नुवन्ति यथाकारिततथावादितम् अनुप्राप्नुवन्ति अप्रतिसमतां चानुप्राप्नुवन्ति असममधुरतां चानुप्राप्नुवन्ति अप्रतिसमभागतां चानुप्राप्नुवन्ति महन्तानां वर्णानां आरम्बणम् अनुप्राप्नुवन्ति भूतानां वर्णानां आरम्बणम् अनुप्राप्नुवन्ति महन्तानाम् उत्पादानां निदानम् अनुप्राप्नुवन्ति पृथिवीसमचित्ततां
[_mvu_2.262_] चानुप्राप्नुवन्ति आपसमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति तेजोसमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति वायुसमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति चित्तारम्बणभूतानाम् उत्पादानां निदानम् अनुप्राप्नुवन्ति ओहितभारतां चानुप्राप्नुवन्ति कृतकार्यतां चानुप्राप्नुवन्ति विडालत्रस्तस्तम्भोपमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति काचिलिन्दिकमृदुसमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति इन्द्रकीलोपमचित्ततां चानुप्राप्नुवन्ति इन्द्रियसंपदं चानुप्राप्नुवन्ति बलसंपदं च स्थामसंपदं च धनसंपदं च निषद्यसंपदं च शय्यासंपदं च आत्मवृषभितां च कायवैशारद्यं च वाचावैशारद्यं च चित्तवैशारद्यं च पृथुवैशारद्यं च प्रज्ञासंपदं च सर्वकुशलधर्मवशितापारमितां चानुप्राप्नुवन्ति //
___षोडशांगसमन्वागतो भिक्षवः सो पृथिवीप्रदेशे भवति यस्मिं पृथिवीप्रदेशे बोधिसत्वा निषीदित्वा महान्तं यक्षं निहनन्ति एत्च्. . . . . सर्वकुशलधर्मवशितापारमितां चानुप्राप्नुवन्ति // कतमेहि षोडशेहि // संवर्तमाने खलु लोके सर्वप्रथमं पृथिवीप्रदेशो उद्दह्यति विवर्तमाने च पुनर् भिक्षवो लोके सर्वप्रथमं पृथिवीप्रदेशो संस्थिहति प्रणीतं चात्र मध्ये संस्थिहति / न खलु पुनर् भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो प्रत्यन्तिकेहि जनपदेहि संस्थिहति अथ खलु भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो अनुमज्झिमेहि जनपदेहि संस्थिहति / न खलु भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो म्लेच्छेहि जनपदेहि संस्थिहति अथ खलु भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो आर्यावर्तेहि जनपदेहि संस्थिहति //
[_mvu_2.263_] समश् च भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो भवति सुसंस्कृताविकृतो पाणितलजातो / अनोदके चित्र-उत्पलपदुमुदनलिनिसौगन्धिकानि जातानि भवन्ति / अभिज्ञातो च भिक्षवः सो पृथिवीप्रदेशो भवति / अभिलक्षितो च भिक्षवः सो पृथिवीप्रदेशो भवति / महेशाख्यसत्वसंसेवितो च भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो भवति / दुष्प्रधर्षो च भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो भवति / अपराजितो च भिक्षवः पृथिवीप्रदेशो भवति / न खलु पुनर् भिक्षवः तस्मिं पृथिवीप्रदेशे कोचिद् एव सत्वो अवतारं गच्छति यद् इदं मारो वा मारकायिको वा / देवानाम् अगृहीतो च भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो भवति / यद् इदं सिंहासनन् ति पृथिवीमण्डले संख्यातो भवति भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो / वज्रोपमो च भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो भवति / चतुरंगुलमात्रा च भिक्षवः तत्र पृथिवीप्रदेशे तृणानि जातानि भवन्ति नीला मृदू मयूरग्रीवासन्निकाशा अभिलक्षणा कुण्डलावर्ताः / ये पि ते भिक्षवो राजानो चक्रवर्तिनो तं पृथिवीप्रदेशं अधिस्थिहन्ति नान्यत्र चेतियार्थं // एवं खलु भिक्षवः स पृथिवीप्रदेशो षोडशांगसमन्वागतो भवति यस्मिं पृथिवीप्रदेशे बोधिसत्वा निषीदित्वा महान्तं यक्षं निहनन्ति एत्च्. . . . . सर्वकुशलधर्मवशिपारमितां चानुप्राप्नुवन्ति //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो उरुविल्वाये दुष्करचारिकां चरित्वा सुजाताये ग्रामिकधीताये मधुपायसम् आदाय येन नदी नैरंजना तेनोपसंक्रमित्वा नदीये नैरंजनाये तीरे गात्राणि शीतलीकृत्वा सुजाताये ग्रामिकदुहितुः मधुपायसं भुंजित्वा
[_mvu_2.264_] नद्यां नैरंजनायां कान्सपात्रं प्रवाहित्वा तहिं एव दिवाविहारं कल्पयित्वा स्मृतिं प्रतिलभते नेतिये //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो नागनन्दीकालसमये येन नदी नैरंजना तेनोपसंक्रमित्वा नदीये नैरंजनाये गात्राणि शीतलीकृत्वा येन बोधियष्टिस् तेनोपसंक्रमे // अद्राक्षीद् भिक्षवो बोधिसत्वो महासत्वो न्तरा च बोधियष्टीये अन्तरा च नदीये स्वस्तिकं यावसिकं तृणराशिलंचकं // अथ खलु भिक्षवः बोधिसत्वो येन स्वस्तिको यावसिकस् तेनोपसंक्रमित्वा स्वस्तिकं तृणानि अयाचि // अदासि भिक्षवः स्वस्तिको बोधिसत्वस्य तृणानि // अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वस् तृणमुष्टिम् आदाय येन बोधियष्टिस् तेनोपसंक्रमे न चाद्राक्षीत्* मारो पापीयां गच्छन्तं / तद् अनन्तरं च भिक्षवो मारस्य पापीमतो स्मृति अभूषि / सो स्मृतिम् अनुस्मरन्तो अद्राक्षीद् बोधिसत्वं अभीतविक्रान्तं विक्रमन्तं / अदीनविक्रान्तं विक्रमन्तं / दुष्प्रधर्षविक्रान्तं विक्रमन्तं / नागविक्रान्तं विक्रमन्तं / सिंहविक्रान्तं विक्रमन्तं / ऋषभविक्रान्तं विक्रमन्तं / हंसविक्रान्तं विक्रमन्तं च अग्रोत्पादं ज्येष्ठोत्पादं युगोत्पादं प्रणिधिपूर्वोत्पादं / शत्रुमथनविक्रान्तं विक्रमन्तं / अपराजितविक्रान्तं विक्रमन्तं / आजानेयविक्रान्तं विक्रमन्तं / महापुरुषविक्रान्तं विक्रमन्तं / हितैषी-अनन्तकारीकरणतायै महासंग्रामविजयाये अनुत्तरस्य अमृतस्य आहरणताये // अथ खलु भिक्षवः बोधिसत्वं तं महाविक्रान्तं विक्रमन्तं पंच मोरशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तं अभिप्रदक्षिणीकृत्वा अनुपरिवर्तेन्सुः / पंच शतपत्रशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तं अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता अनुपरिवर्तेन्सुः / पंच क्रोंचशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तं अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता
[_mvu_2.265_] अनुवर्तेन्सुः / पंच जीवंजीवकशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तम् अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता अनुवर्तेन्सुः / पंच वकशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तम् अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता अनुवर्तेन्सुः / पंच पूर्णकुम्भशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तम् अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता अनुवर्तेन्सुः / पंच कुमारीशतानि बोधिसत्वं गच्छन्तम्न् अभिप्रदक्षिणीकरोन्ता अनुपरिवर्तेन्सुः // अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वस्य एतद् अभूषि // यथा च इमे पूर्वोत्पादा यथा च पूर्वनिमित्ता अव्याहताम् अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुधिष्यं //
___अद्राक्षीद् भिक्षवः कालो नाम नागराजा बोधिसत्वं अभीतविक्रान्तं विक्रमन्तं दृष्ट्वा च पुनर् एतद् अवोचत्* // एहि महाश्रमण येन महाश्रमण मार्गेण गच्छसि भगवां पि महाश्रमणो क्रकुच्छन्दो एतेन मार्गेण गतो सो अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धो / त्वं पि महाश्रमण एतेन मार्गेण गच्छ त्वं पि अद्य महाश्रमण अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुध्यसि // भगवां पि महाश्रमणो कोनाकमुनि एतेन मार्गेण गतो सो अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धो / महाश्रमण एतेन मार्गेण गच्छ त्वं पि अद्य महाश्रमण अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुध्यिष्यसि // भगवान् अपि महाश्रमणो काश्यपो एतेन मार्गेण गतो सो अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धो / त्वं पि महाश्रमण एतेन मार्गेण गच्छ अद्य त्वं पि महाश्रमण अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबोधिष्यसि // एवम् उक्ते भिक्षवः बोधिसत्वो कालं नागराजम् एतद् अवोचत्* // एवम् एतं काल एवम् एतं नाग अद्य अहं अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धिष्यामि //
[_mvu_2.266_] अथ खलु भिक्षवो कालो नागराजा बोधिसत्वं गच्छन्तं संमुखाभिः सारूप्याभिर् गाथाभिः अभिस्तवे //
यथा गच्छति क्रकुच्छन्दो कोनाकमुनि च काश्यपो / तथा गच्छसि महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा उद्धरसे पादं दक्षिणं पुरुषोत्तम / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथायं रणति पृथ्वी कान्सपात्रीव ताडिता / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा च भवनं मह्यं अन्धकरात्रिमासिकं / ओभासेन स्फुटं सर्वं अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा निधानं तेजेन स्फुटं तिष्ठति पण्डित / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा वाता प्रवायन्ति यथा वृक्षा विलग्निता / यथा द्विजा निकूजेन्ति अद्य बुद्धो भविष्यसि //
बुद्धानाम् एवम् उत्पादो एवं बोधि अलंकृता / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा च मण्डं पुष्पेहि स्फुटं तिष्ठति पण्डित / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा मौरशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा शतपत्रशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं /
[_mvu_2.267_] निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा जीवंजीवशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा क्रोञ्चशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा हंसशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा वकशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा पूर्णकुम्भशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यथा कन्याशता पंच करोन्ति त्वा प्रदक्षिणं / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
यस्मा द्वात्रिंशति काये महापुरुषलक्षणा / निःसंशयं महावीर यक्षं जित्वा विरोचसि //
अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतविक्रान्तं विक्रमन्तो अदीनविक्रान्तं विक्रमन्तो अलीनविक्रान्तं विक्रमन्तो दुष्प्रधर्षविक्रान्तं विक्रमन्तो सिंहविक्रान्तं विक्रमन्तो नागविक्रान्तं विक्रमन्तो ऋषभविक्रान्तं विक्रमन्तो हंसविक्रान्तं विक्रमन्तः अग्रोत्पादाये विक्रमन्तो ज्येष्ठोत्पादाय विक्रमन्तो श्रेष्ठोत्पादाय विक्रमन्तः पूर्वोत्पादाय विक्रमन्तो युगोत्पादाय विक्रमन्तो शत्रुदमनार्थाय विक्रमन्तो अपराजितत्वाय विक्रमन्तो आजानेयविक्रान्तं विक्रमन्तो महापुरुषविक्रान्तं विक्रमन्तो हितैषि-अनन्तकारीकरणतायै
[_mvu_2.268_] महायग्रामविजसांये अनुत्तरस्य अमृतस्य हरणताये महाविक्रान्तं विक्रमन्तो येन बोधियष्टिस् तेनोपसंक्रमित्वा बोधियष्टिये अभ्यन्तराग्रे समन्तभद्रं तृणसंस्तरं प्रज्ञपयित्वा बोधियष्टिं पुरिमजिनचित्तीकारेण त्रिष्कृत्यो प्रदक्षिणीकृत्वा निषीदि पर्यंकम् आभुजित्वा ऋजुकायं प्रणिधाय प्रतिमुखं स्मृतिम् उपस्थापयित्वा ऋजु प्राचीनाभिमुखो //
___समनन्तरनिषण्णो च पुनर् भिक्षवो बोधिसत्वो पंच संज्ञा प्रतिलभति // कतमा पंच // क्षेमसंज्ञा सुखसंज्ञा शुभसंज्ञा हितसंज्ञा अद्य चाहं अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धिष्यन्ति // समनन्तरनिषद्य च पुनर् भिक्षवो बोधिसत्वो इमां पंच संज्ञा प्रतिलभते // अथ खलु भिक्षवः मारो पापीमां दुःखी दुर्मनो अन्तोशल्यपरिदाघजातो येन बोधियष्टिस् तेनोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वस्य पुरतो स्थित्वा महागीतं विय गाये महाचैलाक्षेपं विय प्रयच्छे न च तं बोधिसत्वं चित्तीकारेसि // अथ खलु भिक्षवः मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो दशविधं महा-ऊहसितं ऊहसे // कथं भिक्षवो मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो दशविधं महा-ऊहसितं ऊहसे // महर्द्धिको स्मि महाश्रमण महानुभावो न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महेशाख्यो
[_mvu_2.269_] स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महाप्रतापो स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महावृषभो स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महाविजयो स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महासैन्यो स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // महाबलो स्मि श्रमण न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // मनुष्यभूतो सि श्रमण अहं पुनर् देवपुत्रो न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // मातापितृसंभवो श्रमणकायो ओदनकुल्माषोपचयो उच्छादनपरिमर्दनस्वप्नभेदनविकिरणविध्वंसनधर्मो मम पुनर् मनोमयः कायो न मे श्रमण मोक्ष्यसीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे // एवं भिक्षवः मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो बोधिसत्वं संक्षूयमानो महा-ऊहसितं ऊहसे //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतरोमहर्षो चतुर्दशभिर् आकारैर्
[_mvu_2.270_] मारं पापीमं अभिगर्जे / एवं च भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतरोमहर्षो चतुर्दशभिर् आकारैर् मारं पापीमं संसुखं अभिगर्जे // तेन हि ते पापीमं निहनिष्यामि / सय्यथापि नाम बलवां मल्लो दुर्बलं मल्लं तेन हि ते पापीमं निहनिष्यामि // सय्यथा नाम बलवां वृषभो दुर्बलं वृषभं तेन हि ते पापीमं मर्दिष्यामि // सय्यथापि नाम हस्तिनागो कदलिं असारिकां तेन हि ते पापीमं निहनिष्यामि // सय्यथापि नाम बलवां मारुतो दुर्बलं द्रुमं तेन हि ते निहनिष्यामि // सय्यथापि सूर्यो अभ्युदयमानो सर्वखद्योतकं तेन हि ते पापीमं अभिभविष्यामि // सद्यथापि नाम चन्द्रो अभ्युदयमानो सर्वतारकरूपां तेन हि ते पापीमं अभिभविष्यामि // सद्यथापि नाम हिमवां पर्वतराजा सर्वकालपर्वतान् तेन हि ते पापीमं अभिभविष्यामि // सय्यथापि नाम राजा चक्रवर्ती पृथु प्रत्येकराजानो तेन हि ते पापीमं संनिर्जिनिष्यामि // सय्यथापि नाम भद्रो अश्वो आजानेयो सर्वाश्वषण्डकां तेन हि ते पापीमं सन्त्रासयिष्यामि // सय्यथापि नाम सिंहो मृगराजा सर्वक्षुद्रमृगां तेन हि ते पापीमं संमोहजालं छेष्यामि // सय्यथापि नाम बलवां मनुजो दुर्बलं जालं तेन हि ते पापीमं संमोहजालं दहिष्यामि // सय्यथापि नाम अनलो उपादानन् तेन हि ते पापीमं भस्मीकरिष्यामि // यथापीदं निष्यन्दसंयुक्तो तेन हि ते पापीमं अभिभविष्यामि // यथापीदं अभिप्रज्ञायुक्तो तेन हि ते पापीमं उत्तरित्वा अभिग्रन्थित्वा त्रासयित्वा निर्जिनित्वा अभिक्रमिष्यामि / अत्र च पापीमं न गतिर् भविष्यति // एवं खलु भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो मारं पापीमं चतुर्दशभिर् आकारैः संमुखं अभिगर्जे //
[_mvu_2.271_]___भिक्षू भगवतो पृच्छेन्सु // पश्य भगवं ज्योतिष्कस्य गृहपतिस्य एदृशीये संपत्तीये समन्वागतं गृहं अभूषि असाधारणा च भोगा भगवां च आराधितो प्रव्रज्या उपसंपदा च लब्धा निष्क्लेशता च प्राप्ता / कस्यैतद् भगवं ज्योतिष्कस्य गृहपतिस्य कर्मफलविपाकः // भगवान् आह // ___भूतपूर्वं भिक्षवः अतीतम् अध्वानं इतः एकनवतिमे कल्पे राजा अभूषि बन्धुमो नाम // राज्ञो खलु पुनः भिक्षवो बन्धुमस्य बन्धुमती नाम राजधानी अभूषि / चक्रवरिपुरी विस्तरेण // राज्ञो खलु पुनः भिक्षवो बन्धुमस्य विपश्यी नाम पुत्रो अभूषि // अथ खलु भिक्षवः विपश्यी बोधिसत्वो अपरस्मिं देशे गत्वा अगारस्यानगारियं प्रव्रजित्वा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धो // कदाचि दानि राजा बन्धुमो भगवतो विपश्यिस्य दूतं प्रेषेति // आगच्छाहि भगवं स्वकां जन्मभूमिं अस्माकं अनुकम्पार्थं // अथ खलु भिक्षवो भगवां विपश्यी राजदूतवचनं श्रुत्वा येन स्वका जन्मभूमिस् तेनोपसंक्रमि सार्धं अष्टषष्टीहि अर्हन्तसहस्रेहि // तेन च कालेन तेन समयेन बन्धुमतीयं राजधानीयं अनङ्गणो श्रेष्ठि आढ्यो महाधनो प्रभूतचित्रोपकरणो // अश्रोषीत् खलु अनङ्गणो गृहपति एवं चैवं च भगवां विपश्यी आगच्छति सार्धं अष्टषष्टीहि अर्हन्तसहस्रेहि // तस्य दानि एतद् अभूषि / यं नूनाहं सर्वप्रथमम् एव भगवतो पादवन्द उपसंक्रमेयं // अथ खलु अनङ्गणो गृहपति शीघ्रशीघ्रं त्वरमाणरूपो भगवतो पादवन्दको उपसंक्रान्तो // अद्राक्षीत्* अनंगणो गृहपतिः भगवन्तं विपश्यिं दूरतो एवागच्छन्तं प्रासादिकं (यावत्ऽ) भिक्षुसंघपरिवृतं //
[_mvu_2.272_] अथ खलु अनङ्गणो गृहपतिः येन भगवां (याव) भगवन्तम् एतद् अवोचत्* // अधिवासेहि मे बह्गवन् त्रैमासभक्तेन सार्धं भिक्षुसंघेन (याव) तूष्णीभावेन //
___अश्रोषी राजा बन्धुमो एवं चेवं च भगवां विपश्यी आगच्छति महता भिक्षुसंघेन सार्धं अष्टषष्टीहि अर्हन्तसहस्रेहि . . . . . तेनान्तनगरं अलंकरोथ // (यावत्*) महता राजानुभावेन (यावत्*) अद्राक्षी प्रासादिकं (यावत्*) निमन्त्रेति (यावद्*) अधिवासितं मे महाराज अनंगणस्य गृहपतिस्य त्रैमासभक्तेन सार्धं भिक्षुसंघेन // राजा श्रुत्वा उत्कण्ठितो एवं जातो // अनंगणो गृहपति ममतो अपृच्छित्वा अनवलोकित्वा अबहुमानं कृत्वा भगवतो सकाशम् उपसंक्रान्तो भगवां च निमन्त्रितो / असाधुम् एतं // भगवां राज्ञा उक्तो // एकं दिवसभक्तं मम भवतु द्वितीयं तस्य // बह्गवान् आह // यदि अनंगणो अनुजानाति एवं लभ्यं // राजा दानि अनङ्गणस्य दूतं प्रेषेति (यावद्*) आगतं // राजा आह // प्राप्तं आगतं कालं तव गृहपति यं राज्ञो विलोमं वर्तसि / मम अनापृच्छियान निमन्त्रेसि / न त्वं जानसि मह्यं सो पुत्रो विपश्यी आगतो / ओसिराहि भगवतो त्रैमासं भक्तं सार्धं भिक्षुसंघेन // गृहपतिः आह // न वयं देवस्य अबहुमानो अपि तु किं देवो पुण्याधिको वयं नाधिको अपि तु यथा देवस्य इष्टं भवति तथा करिष्यामीति निमन्त्रितो मे भगवां // अथ खलु बन्धुमस्य एतद् अभूषि / सचेद् वक्ष्याम्य् अहं मा ताव गृहपते करोहि न च मे अनुजानिष्यति न च मे भगवां विपश्यी आत्तमनो भविष्यति न च मे अधिवासयिष्यति // तस्यैवं चिन्तयमानस्य गृहपतिं आमन्त्रयति // तेन हि गृहपते भक्तवारं करिष्यामि / एकदिवसं मम भवतु द्वितीयदिवसं तुभ्यं भवतु // आह // वाढं
[_mvu_2.273_] तत् किं न शक्यं कर्तुं // प्रस्थापितं एकं दिवसं राज्ञो भक्तं द्वितीयं अनंगणस्य // अनंगणो दानि गृहपति यत्तकं एकदिवसं राज्ञो भक्तं ततो अनंगणो अपरस्य अवश्यं विशेषं करोति // अथ खलु राजा बन्धुमो महामात्रं आमन्त्रयति // तस्य दानि ग्रामणि अनङ्गणस्य गृहपतिस्य स्वापतेयं बहुतरकं न मम त्ति यद् इदं गृहपतिस्य भक्तं संपद्यति न मम तं संपद्यति अथ देवस्य पश्चिमकं दिवसं पश्यित्वा विशेषं करोति / तेन हि ग्रामणि तथा कर्तव्यं यथा अनंगणस्य गृहपतिस्य उत्क्षेपं भवे यं वारयिष्यति // न शक्नोति किंचित् कर्तुं यावत् त्रैमासिकं समाप्तं द्विदिवसा अवशेषा चतुर्दशी च राज्ञो भक्तवारं पंचदशी च गृहपतिस्य // राज्ञो दानि बन्धुमस्य मुनिहतो नाम नन्दनारामो महान्तो च विस्तीर्णो च शीतलो च सुगन्धो च प्रासादिको च दर्शनीयो च // राज्ञा दानि पश्चिमके दिवसे चतुर्दशीयं सर्वं चन्दनवाटं सिक्तसंसृष्टं कृत्वा ओसक्तपट्टदामकलापं धूपितधूपनं मुक्तपुष्पावकीर्णं एकमेकस्य चन्दनवृक्षस्य एकमेकस्य भिक्षुस्य शतसाहस्रिका आसनप्रज्ञप्ती क्रियति / चत्वारो दारका सर्वालंकारविभूषिता सुवर्णरूप्यमयदण्डेन सर्वश्वेतेन चामरेण वीजयन्ति // एकेनान्तेन कुमारिका सर्वालंकारविभूषिता पुरतो शतसाहस्रिकानि गन्धयोगानि अनुलेपनां पीषयन्ति पृष्ठतो हस्तिनागा सर्वालंकारविभूषिता हेमजालप्रतिच्छन्ना अवदातानि च्छत्राणि धारयन्ति // राज्ञो आणत्तीया यावत् तां बन्धुमतीं द्वादश योजनानि समन्ते न केनचित्* शलाका विक्रीणितव्या यो क्रीणाति
[_mvu_2.274_] यो विक्रीणाति तस्य वधदण्डं दातव्यं पश्यथ / एवं वारियन्तो सो गृहपति किं करिष्यति केनाप्य भक्तं पच्यति अवारितो / न केनचित् क्रीणितव्यं (यावद्*) वधदण्डं दातव्यं (यावद्*) अवारितो शतं व्यंजनं न भविष्यति // कुतो गृहपतिस्य प्रदर्शका उद्यानकृता आसना प्रक्षपीयन्ति (यावत्*) कुतो हस्ति // ततो अनङ्गणेन दानि गृहपतिना एदृशां संपत्तिं शुत्वान शोकपरिशरविद्धहृदयो चिन्तासागरम् अनुप्रविष्टो आसति // सो दानि करुणं प्रध्यायति // सो दानि चिन्तेति // यदि तावद् अहं काष्ठं न लभिष्यं शलाकान्य् एव शक्यं परिप्रापयितुं अथ च न लभिष्यं व्यंजनस्यार्थाये इदं पि शक्यं परिप्रापयितुं अन्यानि व्यंजनानि सज्जिष्यं शोभनानि प्रणीतानि / अपि तु मे एदृशो चन्दनवाटो नास्ति आसनप्रज्ञप्ती च मे न तादृशी भविष्यति / चत्वारो दारका दारिका च मे न भविष्यन्ति हस्तिनागा च मे न भविष्यन्ति // तथा सो उत्कण्ठितो // तस्य पुण्यतेजेन शक्रो देवानाम् इन्द्रो उपसंक्रमित्वाग्रतः आह // गृहपति मा उत्कण्ठाहि भक्तं उपस्थाहि भक्तं प्रतिजाग्राहि सर्वं भविष्यति / अहं आसनप्रज्ञप्ती करिष्यं मण्डलमालं तं मापयिष्यं शोभनं चालंकृतं च कारयिष्यं // गृहपति आह // को त्वं मारिष // आह // गृहपति शक्रो हं देवानाम् इन्द्रो // गृहपति मुदितो चन्दनकाष्ठेन व्यंजनं पाचयति / घृततैलकुण्डं भरित्वा ततो यथा भद्रमुष्टिकानि ओवाहियति तेन भक्तं सज्जियति // शक्रो देवानाम् इन्द्रो विश्वकर्मं देवपुत्रम् आमन्त्रयति // भगवतो च भिक्षुसंघस्य च महन्तं मण्डलमालं समन्वाहर प्रणीतं च शय्यासनं // साधु मारिषेति (यावत्*) प्रतिश्रुत्वा
[_mvu_2.275_] ततो विश्वकर्मेण देवपुत्रेण महन्तो मण्डलमालो अभिनिर्मिणित्वा अष्टषष्टीसहस्राणि तालवनम् अभिनिर्मिणित्वा सुवर्णमयस्य तालस्कन्धस्य रूप्यमयं पुत्रं च पुष्पं च फलं चापि (यावत्*) लोहितिकामयस्य स्कन्धस्य वैडूर्यमयं पत्रं च फलं च (यावद्*) आसनप्रज्ञप्ती कृता एकमेकस्य स्तम्भस्य एकमेकस्य भिक्षुस्य अर्थाये चत्वारश् च देवपुत्रा सर्वालंकारविभूषिता वामदक्षिणे स्थिता मोरहस्तेहि वीजमाना चत्वारो देवकन्या सर्वालंकारभूषिताः अनुवातम् एव दिव्यानि अनुलेपनानि पीषेन्सुः // एकमेकस्य भिक्षुस्य एकमेकं हस्तिनागं एरवणेन सादृशानि पृष्ठतो सप्तरत्नां अग्रां छत्रां वैडूर्यमयेहि दण्डेहि धारेन्ति एरवणो च हस्तिनागो भगवतो उपरि च्छत्रं धारेति // तं महामण्डलमालं यावज् जानुमात्रं दिव्यपुष्पावकीर्णं मृदुका च वाता ओवायन्ति / तस्मिंश् च तालवने वातसंघट्टिते दिव्यो घोषो निश्चरति // (याव) भगवतो कालम् आरोचेन्ति / (यावत्*) प्रविशति // निषीदि भगवान् ततो गृहपति राज्ञो दूतं प्रेषेति // आगच्छ देव अद्यैव पश्चिमकं दिवसं संघं परिविषिष्यामः सहितका //
___राजा दानि भद्रं यानम् अभिरुहित्वा संप्रस्थितः // अद्राक्षीद् राजा बन्धुमो दूरतो एवागच्छन्तं सर्वपाण्डुरं हस्तिनागं दृष्ट्वा च पुनर् एतद् अभूषी / निःसंशयं गृहपतिना सर्वपिण्डमयं हस्तिनागं कारापितं // सो दानि आगतः प्रविशित्वा तं एदृशं नानावियूहं पश्यित्वा आश्चर्यजात उपजातं आश्चर्यम् इदं गृहपतिस्य पुण्यतेजेन // ग्रामालुकेनापि दानि पुरुषेण दधिघटं आनीतं प्राभृतार्थं // सो पंचहि पुराणशतेहि क्रीयकेन याचितो // सो दानि ग्रामालुको पुरुषो संविग्नो पश्यति / मा तावद् इमे
[_mvu_2.276_] (यावद्*) अर्थम् आकर्षके निष्चये [यावत्*] सर्वसंघे (यावद्*) अर्थं याचित्वा तत्तकं एव // ततो राजा बन्धुमो अनंगणेन मान्यपरिनायकं अयं च पुनः पंच पुराणशतानि किम् एतं भविष्यति // सो दानि पृच्छति // किम् एतं भविष्यति // आहन्सुः // भगवां विपश्यी सार्धम् अष्टषष्टीहि अरहन्तसहस्रेहि परिविषीयति // सो दानि चिन्तेति / दुल्लभं तथागतानां (यावत्*) संबुद्धानां लोके प्रादुर्भावः / यं नूनाहं इमेन दधिघटकेन बुद्धप्रमुखं स्वयम् एव परिविषेयं // सो दानि स्वयम् एव सर्वसंघे (यावद्*) अर्थं याचित्वा तत्तकं एव //
___ततो राजा बन्धुमो अनङ्गणेन गृहपतिना सार्धं तादृशकेन व्यूहेन भगवन्तं सश्रावकसंघं परिविषति // यदा भगवां भुक्तावी धौतहस्तो अपनीतपात्रः ततो गृहपति प्रणिधिं करोति // यो यं मम देयधर्मपरित्यागात् पुण्याभिस्यन्दः कुशलाभिस्यन्दः सुखस्याधारणं मे दिव्यं उपभोगं भवेया तं च असाधारणं एतादृशं च शास्तारं आरागयेयं / सो धर्मं देशेय तञ् चाहं आजानेयं प्रव्रजित्वा निष्क्लेशो भवेयं //
___भगवान् आह // स्याद् वो भिक्षवः एवम् अस्याद् अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन अनङ्गणो नाम श्रेष्ठि अभूषि / नैतद् एवं द्रष्टव्यं / ज्योतिष्को गृहपतिः स तस्मिं काले तस्मिं समये अनंगणो नाम गृहपतिर् आसि [यावत्*] तस्य प्रणिधि सर्वार्थसिद्धः //
___अथ खलु मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो षोडशाकारसमन्वागतं महापरिदेवितं परिदेवे // कथं च भिक्षवः मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो षोडशाकारसमन्वागतं महापरिदेवितं परिदेवे // महर्द्धिकं वताहं समानं मा हेव श्रमणो अभिभविष्यतीति मारो
[_mvu_2.277_] पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महाप्रभावं वत मे समानं मा हैव {सेनर्त्: हेव} मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महेशाख्यं बत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महाप्रतापं वत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यति इति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महावृषभितं वत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महाविक्रमं वत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महास्थामं बत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / महाबलं वत मे समानं मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / मनुष्यभूतो श्रमणो गौतमो अहं पुनर् देविपुत्रो मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / मातापितृसंभवो श्रमणगौतमस्य कायो औदरिको ओदनकुल्माषोपचयो
[_mvu_2.278_] आच्छादनपरिमर्दनसुपनभेदनविकिरणविध्वंसनधर्मो मम पुनर् मनोमयो कायो मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / ये पि ते शूरा वीरा परमपुरुषास् ते पिमे इमस्य मानुष्यस्य परिनिक्षेपं पि न जानन्ति मा हेव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / यथा यथा खलु पुनर् मे एवं भवति अद्य अहं श्रमणं गौतमं अभिभविष्यतीति तथा तथा मे तेन मनसिकारो मे क्षिप्रम् एव निरुध्यति मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / विपद्यति च मे सेना मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यति इति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / स्रस्तानि वत मे भवन्ति गात्राणि मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / मोघं वत मे उत्थानं आकुलो वत व्यायामो मा हैव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे / ये पि ते मे स्वविषयकायिकदेवपुत्रा ते श्रमणस्य गौतमस्य अभ्यन्तरो परिवारो मा हव मे श्रमणो गौतमो अभिभविष्यतीति मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो महापरिदेवितं परिदेवे // एवं खलु भिक्षवः मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो षोडशाकारसमन्वागतं महापरिदेवितं परिदेवे //
___अथ खलु भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अछ्हम्भी विगतभयरोमहर्षो द्वात्रिंशताकारसमन्वागतं
[_mvu_2.279_] आर्यमानं प्रगृह्णे // कथं च भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो द्वात्रिंशताकारसमन्वागतम् आर्यमानं प्रगृह्णे // महान्तम् अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / प्रतिपूरं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / प्रणीतं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / परिशुद्धं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अविपरीतं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अपूर्वं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नैर्याणिकम् अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / लोकोत्तरं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / असाधारणं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अव्यावध्यं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अनागतं अर्थं प्रार्थयमानो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति तं सुखं यं मे न परित्यक्तं तस्य अर्थस्य आहरणतायै बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति लोकोत्तरलोके सुखं यं मे न परित्यक्तं तस्य अर्थस्य आहरणतायै बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति लोके तं दुःखं यं मे न उपादिन्नं तस्य अर्थस्य आहरणतायै बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति सा लोके रमणीयता या मे न परित्यक्ता तस्य अर्थस्य आहरणताये बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति लोके चित्रिकं यं मे न परित्यक्तं तस्य अर्थस्य आहरणताये बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / नास्ति तं लोके ऐश्वर्यं यं मे न परित्यक्तं तस्य अर्थस्य आहरणताये बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / न खलु पुनः कामरतिहेतोः बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अथ खलु विरक्तः सर्वसंस्कारेषु सर्वसंस्कारवीतिक्रमं प्रापयिष्यामीति बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / पूर्वोत्पादसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अग्रोत्पादसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे /
[_mvu_2.280_] प्रणिधिसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / निःश्रयसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / उपचारसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / उपस्तम्भसंपन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / सम्भारसम्पन्नो बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / दृढसमादानो हम् अस्मीति कुशलेहि धर्मेहि तं मया समादानं भग्नपूर्वं नापि भंजिष्यामीति बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / दृढचित्तो हम् अस्मि स्थितचित्तो या खलु पुनर् दृढचित्तेन स्थितचित्तेन भूमी अधिगन्तव्या तां भूमिम् अधिगमिष्यामीति बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / महाद्रुमो हम् अस्मि अपरिमितचेतसो या खलु पुनः महाद्रुमेन अपरिमितचेतसेन भूमी अधिगन्तव्या तां भूमिं अधिगमिष्यामीति बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / अग्रेण पुनः वीर्येण अग्रां भूमिं अधिगमिष्यं अग्रं मे वीर्यन्ति बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / तां भूमिम् अधिगमिष्यामि यां भूमिम् अधिगम्य महतो जनकायस्य अर्थं करिष्यामि बोधिसत्वो आर्यमानं प्रगृह्णे / एवं खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो द्वात्रिंशताकारसमन्वागतं आर्यमानं प्रगृह्णे //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो पंचविधं आर्यस्मितं प्रादुर्करे // कथं च भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो पंचविधं आर्यस्मितं प्रादुरकरे / सय्यथीदं छन्दोपस्तब्धं वीर्योपस्तब्धं स्मृत्युपस्तब्धं समाध्युपस्तब्धं प्रज्ञोपस्तब्धं // एवं खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो पंचविधं आर्यस्मितं प्रादुरकरे //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो चतुर्विधं
[_mvu_2.281_] आर्यमहासिंहविलोकितं विलोकेति // कथं च भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो चतुर्विधं आर्यमहासिंहविलोकितं विलोकेति // सय्यथीदं असंविग्नं विलोकेति / असंत्रस्तं च विलोकेति / असंप्रभीतं च विलोकेति / विगतभयरोमहर्षं च विलोकेति // एवं खलु भिक्षवः बोधिसत्वो चतुर्विधं आर्यमहासिंहविलोकितं विलोकेति //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो चतुर्विधं आर्यमहासिंहविजृम्भितं विजृम्भेति // कथं च भिक्षवः बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो चतुर्विधं आर्यमहासिंहविजृम्भितं विजृम्भेति // सय्यथीदं अभीतं च विजृम्भेति अविग्नं च विजृम्भेति असन्त्रस्तं च विजृम्भेति त्रासेन्तो च पुन मारं च मारपर्षदं च महासिंहविजृम्भितं विजृम्भेति // एवं च खलु भिक्षवो बोधिसत्वो चतुर्विधं आर्यमहासिंहविजृम्भितं विजृम्भेति //
___अथ खलु भिक्सवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो महासिंह-उक्कासितं उक्कासि // कथं च भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो आर्यमहासिंह-उक्कासितं उक्कासे // सय्यथीदं अभीतं उक्कासे असंविग्नं च उक्कासे असंत्रस्तं च उक्कासे अच्छम्भी च उक्कासे // इदं च पुनर् भिक्षवो बोधिसत्वस्य आर्यमहासिंह-उक्कासितं / त्रिसाहस्रमहासाहस्राय लोकधातौ ये जना सर्वे शब्दं अश्रोषीत्* // एवं खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो चतुर्विधं आर्यमहासिंह-उक्कासितं उक्कासि //
___अथ खलु भिक्षवो मारो पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो
[_mvu_2.282_] महतीं चतुरंगिनीं सेनां सन्नाहयित्वा येन बोधियष्टिस् तेनोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वस्य पुरतो स्थित्वा महान्तं घोषं महान्तं शब्दनिनादम् {सेनर्त् शन्दनिनादम्} अकार्षीत्* // सय्यथीदं इमं हरथ इमं निहरथ इमं वधथ मारगणा भद्रम् अस्तु वो // अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो सुवर्णवर्णबाहां चीवरातो निर्नामयित्वा जालिना हस्तरत्नेन ताम्रनखेन सुचित्रराजिकेन लाक्षारसप्रसेकवर्णेन मृदुना तूलस्पर्शोपमेन अनेककल्पकोटीकुशलमूलसमन्वागतेन दक्षिणेन त्रिष्कृत्वो शिरम् अनुपरिमार्जे दक्षिणेन पाणिना पर्यंकं परिमार्जयित्वा दक्षिणेन पाणिना पृथिवीं पराहनति // अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वेन पाणिना शीर्षे परामृष्टे दक्षिणेन पाणिना पर्यंके परामृष्टे दक्षिणेन पाणिना पृथिवीयं पराहतायां इयं महापृथिवी गम्भीरभीमरूपं अनुनदे अनुरणे / सय्यथापि नाम भिक्षवो महतीये मागधिकाये कंसपात्रीये गिरिकन्दरगताये शिलापट्टे संपराहताये गम्भीरो भीष्मरूपो घोषो अनुनदे अनुरणे एवम् एव भिक्षवो बोधिसत्वेन दक्षिणेन पाणिना शिरे परामृष्टे दक्षिणेन पाणिना पर्यंके परामृष्टे दक्षिणेन पाणिना पृथिवीयं पराहतायं (इयं महापृथिवी गम्भीरभीमरूपं अनुनदे अनुरणे) // सा मारसेना तावत् सुसमृद्धा तावत् सुसंनद्धा भीता त्रस्ता व्यथिता संविग्ना संहृष्टरोमजाता तेन विचरेन्सु तेन विलयेन्सु हस्तिनो पि सानं संसीदेन्सुः अश्वा पि सानं संसीदेन्सुः रथा पि सानं संसीदेन्सुः पदाता पि सानं संसीदेन्सुः प्रहरणा पि सानं संसीदेनसुः / अपरे हस्तेषु प्रततेन्सुः
[_mvu_2.283_] अपरे ओमुद्धका प्रपतेन्सुः अपरे अपकुब्जका प्रपतेन्सुः अपरे उत्तानका प्रपतेन्सुः अपरे वामेन पार्श्वेन प्रपतेन्सुः अपरे दक्षिणेन पार्श्वेन प्रपतेन्सुः / मारो च पापीमां दुःखी दौर्मनस्यजातो अन्तःशल्यपरिदाघजातो एकमन्ते प्रध्याये काण्डेन भूमिं विलिखन्तो // श्रमणो मे गौतमो विषयं अतिक्रमिष्यतीति //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो विविक्तम् एव कामैर् विविक्तं पापकैर् अकुशलैर् धर्मैः सवितर्कं सविचारं विवेकजं प्रीतिसुखं प्रथमं ध्यानम् उपसंपद्य विहरे / सवितर्कानां सविचाराणां व्युपशमाद् अध्यात्मसंप्रसादा चेतसो एकोतिभावाद् अवितर्कम् अविचारं समाधिजं प्रीतिसुखं द्वितीयं ध्यानं उपसंपद्य विहरे / सप्रीतिविरागाद् उपेक्षकश् च विहरे स्मृतः संप्रजानं सुखं च काये / यत् तद् आर्या आचक्षते उपेक्षकः स्मृतिमां सुखविहारी तृतीयं ध्यानं उपसंपद्य विहरे / सो सुखस्य च प्रहाणात् सर्वसौमनस्यदौर्मनस्ययोर् अस्तंगमाद् अदुःखासुखम् उपेक्ष्य स्मृतिपरिशुद्धं चतुर्थं ध्यानम् उपसंपद्य विहरे //
___अथ खलु भिक्षवो बोधिसत्वो अभीतो अच्छंभी विगतभयरोमहर्षो रात्र्या पुरिमे यामे दिव्यचक्षुज्ञानदर्शनप्रतिसंखाय चित्तम् अभिनिर्हरे अभिनिर्नामये / स दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्तमानुष्यकेन सत्वां पश्यति च्यवन्तां उपपद्यन्तां सुवर्णां दुर्वर्णां सुगतां दुर्गतां हीनां प्रणीतां यथाकर्मोपगतां सर्वां प्रजानति / इमे भवन्तः सत्वा कायदुश्चरितेन समन्वागता वाचादुश्चरितेन समन्वागता मनोदुश्चरितेन समन्वागता आर्याणाम् अपवादका मिथ्यादृष्टिका ते मिथ्यादृष्टिकर्मसमादानहेतोः तद्धेतोस् तत्प्रत्ययात् कायस्य भेदात् परं मरणाद् अपायदुर्गतिविनिपाते नरकेषूपपन्नाः / इमे
[_mvu_2.284_] पुनर् भवन्तः सत्वाः कायसुचरितेन समन्वागता वाचासुचरितेन समन्वागता मनोसुचरितेन समन्वागता आर्याणाम् अनपवादकाः सम्यग्दृष्टिकास् ते सम्यग्दृष्टिकर्मसमादानहेतोस् तद्धेतोस् तत्प्रत्ययात् कायस्य भेदात् परं मरणात् स्वर्गकाये देवेषूपपन्नाः / इमे दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्तमानुष्यकेन सत्वां पश्यति च्यवन्ताम् उपपद्यन्तां सुवर्णां दुर्वर्णां सुगतां दुर्गतां हीनां प्रणीतां यथाकर्मोपगां सत्वां जानाति //
___अथ खलु भिक्षवः बोधिसत्वो आभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो रात्र्या मध्यमे यामे पूर्वनिवासानुस्मृतिज्ञानाये चित्तम् अभिनिर्हरे अभिनिर्नामयेसि / सो नेकविधं पूर्वनिवासं समनुस्मरे / सय्यथीदं एकां वा जातिं द्वे वा जातीं त्रीणि वा जातीं चत्वारि वा जातीं पंच वा जातीं दश वा जातीं विंशं वा जातीं त्रिंशं वा जातीं पंचाशं वा जातीं शतं वा जातीं सहस्रं वा जातीं शतसहस्रं वा जातीं संवर्तकल्पं वा विवर्तकल्पं वा संवर्तविवर्तकल्पं वा अनेकान्य् अपि संवर्तकल्पां अनेकान्य् अपि विवर्तकल्पां अनेकान्य् अपि संवर्तविवर्तकल्पां अमुत्राहम् आसिं एवंनामो एवंगोत्रो एवंजात्यो एवमाहारो एवमायुःपर्यन्तो एवंसुखदुःखप्रतिसंवेदी इति साकारं सोद्देशं अनेकविधं पूर्वनिवासम् अनुस्मरति //
___अथ खलु भिक्षवो अभीतो अच्छम्भी विगतभयरोमहर्षो रात्र्या पश्चिमे यामे अरुणोद्घाटसमये नन्दीमुखायां रजन्यां यत् किंचित् पुरुषेण सत्पुरुषेण महापुरुषेण पुरुषर्षभेण पुरुषद्रव्येण पुरुषशूरेन पुरुषवीरेण पुरुषनागेन पुरुषसिंहेन पुरुषपदुमेन पुरुषकुमुदेन पुरुषपुण्डरीकेन पुरुषाजानेयेन पुरुषधौरेयेण अनुत्तरेण पुरुषदम्यसारथिना निक्रान्तेन विक्रान्तेन पराक्रान्तेन अर्थिकेन अप्रमत्तेन
[_mvu_2.285_] आतापिना प्रहितात्मेन व्यपकृष्टेन विहरन्तेन गतिमतानुस्मृतिधृतिमता बुद्धिमता प्रज्ञामता सर्वशो सर्वत्रताये ज्ञातव्यं प्राप्तव्यं बोद्धव्यं अभिसंबोद्धव्यं सर्वन्तं एकचित्तक्षणसमायुक्तया प्रज्ञया अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुद्धे / सय्यथीदं इदं दुःखं अयं दुःखसमुदयो अयं दुःखनिरोधो अयं दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपत्* / इमे आश्रवा इमो आश्रवसमुदयो अयं आश्रवनिरोधो अयं आश्रवनिरोधगामिनी प्रतिपत्* / इह आश्रवा अशेषा निरवशेषा निरुध्यन्ति व्युपशाम्यन्ति प्रहाणम् अस्तंगच्छन्ति / यद् इदं इमस्य सतो इदं भवति इमस्य असतो इदं न भवति / इमस्योत्पादाद् इदम् उत्पद्यते / इमस्य निरोधाद् इदं निरुध्यति इति पि / अविद्याप्रत्ययाः संस्काराः संस्कारप्रत्ययं विज्ञानं विज्ञानप्रत्ययं नामरूपं नामरूपप्रत्ययं षडायतनं षडायतनप्रत्ययं स्पर्शः स्पर्शप्रत्यया वेदना वेदनाप्रत्यया तृष्णा तृष्णाप्रत्ययम् उपादानं उपादानप्रत्ययो भवो भवप्रत्यया जाति जातिप्रत्यया जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा भवन्ति / एवम् अस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति / इत्य् अपि अविद्यानिरोधात् संस्कारनिरोधः संस्कारनिरोधाद् विज्ञाननिरोधः विज्ञाननिरोधात्* नामरूपनिरोधः नामरूपनिरोधात्* षडायतननिरोधः षडायतननिरोधात् स्पर्शनिरोधः स्पर्शनिरोधाद् वेदनानिरोधः वेदनानिरोधात् तृष्णानिरोधः तृष्णानिरोधाद् उपादाननिरोधः उपादाननिरोधाद् भवनिरोधः भवनिरोधाज् जातिनिरोधः जातिनिरोधाज् जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा निरुध्यन्ते / एवम् अस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य निरोधो भवति // सर्वसंस्कारा अनित्याः सर्वसंस्कारा दुःखा सर्वधर्मा अनात्मानः // एतं शान्तं एतं प्रणीतं एतं यथावदेतं अविपरीतं यम् इदं सर्वोपधिप्रतिनिःसर्गो सर्वसंस्कारसमथा धर्मोपच्छेदो तृष्णाक्षयो विरागो निरोधो निर्वाणं //
[_mvu_2.286_] अथ खलु भिक्षवो तथागतस्त् अस्मिं समये इदम् उदानम् उदानेसि //
सुखो पुण्यस्य विपाको अभिप्रायश् च ऋध्यति / क्षिप्रं स परमां शान्तिं निर्वृतिं चाधिगच्छति //
पुरतो ये उपसर्गा देवता मारकायिका / अन्तरायं न शक्नोन्ति कृतपुण्यस्य कर्तु वै //
ये भवन्ति अल्पपुण्यस्य विघ्ना ते न भवन्ति पुण्यवतो / बलवां भवति समाधि सम्भारतो पुण्यानां / यद् यद् एव देवलोके अथ वा वसवर्तिमनुष्येषु कृतपुण्यः प्रार्थयते तथा ऋध्यते तस्य / अथ वा पुनर्* प्रार्थयति निर्वाणं अच्युतपदम् अशोकं मार्गं दुःखप्रशमनं प्रतिलभते / अल्पकिशरेण बोधि उत्तमा स्पर्शिता इह मया प्रज्ञाये वीर्येण च दुःखं मोचितं भारमोहितं गुरुं प्राप्ता च सर्वज्ञता मारो च निहतो सबलवाहनो भस्मीकृतो अन्तको तस्मिं बोधिद्रुमोत्तमे स्थितो हं //
___सप्ताहं एकासने देवकोटीसहस्राणि पूजयेन्सुः // तस्मिं आसने दिव्यं चन्दनचूर्णं ओकिरेन्सुः पुष्पेहि च मान्दारवेहि ओकिरेन्सुः दिव्यानि तूर्याणि उपरि अघट्टितानि प्रवाद्येन्सुः तदा देवा च दिव्यानि चन्दनचूर्णानि उपरितो प्रकिरेन्सुः दिव्यानि च अगुरुचूर्णानि दिव्यानि केशलचूर्णानि दिव्यानि तमालपत्रचूर्णानि दिव्यानि मान्दारवाणि पुष्पाणि प्रवर्षेन्सुः महामान्दारवाणि पुष्पाणि कर्कारवाणि महाकर्कारवाणि रोचमानानि महारोचमानानि भीष्माणि महाभीष्माणि समन्तगन्धानि महासमन्तगन्धानि मंजूषकानि महामंजूषकानि पारिजातकपुष्पाणि दिव्यानि सुवर्णपुष्पाणि {सेनर्त्: सुवणपुष्पाणि}
[_mvu_2.287_] रुप्यपुष्पाणि सर्वरतनामयानि पुष्पाणि प्रवर्षेन्सुः दिव्यानि त्रिंशच्छतसहस्राणि दिव्यानि रत्नमयानि अन्तरीक्षस्मिं प्रादुर्भूतानि च्छादयेन्सुः जिनकायं शैलं रत्नामयं स्तूपं वा सुवर्णमयं नैककल्पकोटिकुशलमूलसमन्वागतं //
___अथ खलु भिक्षवः संबहुलाश् च शुद्धावासकायिका देवा येन तथागतस् तेनोपसंक्रमित्वा तथागतस्य पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते स्थितासुः सगौरवा सप्रतीसा एकांशीकृता प्रांजलीकृतास् तथागतम् एव नमस्यमाना // एकान्ते स्थिता भिक्षवः ते संबहुलाः शुद्धावासकायिका देवपुत्रा अशीतिहि आकारेहि मारं पापीमं संमुखं अभिगर्जेन्सुः // कतमेहि अशीतीहि // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / न खलु पुनर् अहं पश्यामि श्रमणस्य गौतमस्य कंचिद् देवमनुष्येषु निक्षेपणं यन् नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / ये पि चेमे स्वविषयकायिका देवपुत्राः श्रमणस्य गौतमस्य अभ्यन्तरो परिवारो यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः पूर्वयोगसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः निर्वाणसन्तिका भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः द्युतिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः अनूनाचारसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः गर्भावक्रान्तिसम्पन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम
[_mvu_2.288_] ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा गर्भस्थितिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः जातिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः कुलसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि // एवंरूपाः सत्वा लक्षणसम्पन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि // एवंरूपाः सत्वाः अनुव्यंजनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः कृताधिकारा धर्मसम्पन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः कल्याणसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः वर्णसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे विर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि // एवंरूपाः सत्वाः कारवर्णसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अध्याशयसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि // एवंरूपाः सत्वा सत्त्वसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः सर्वविभूतिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः कायकर्मसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा वाचाकर्मसंपन्ना
[_mvu_2.289_] भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाश् चित्तकर्मसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः सत्त्वसारसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः सारप्रवरसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः अपरिहाणिधर्मसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अभिरूहसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपास् सत्वाः यापनकसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाश् चारित्रसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः महाकरुणासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आवाससंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा महेशाख्यत्वसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा धर्मैश्वर्यसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा महाधर्मसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि // एवंरूपाः सत्वा लोकसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं //
[_mvu_2.290_] न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा लोकविचयसंपन्ना भवन्ति यन्नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा लोकप्रविचयसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा ऋद्धिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा बोधिपक्षिकधर्मसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपास् सत्वाः उत्थानसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा वीर्यसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा स्मृतिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वास् समाधिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा प्रज्ञासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा विमुक्तिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा विमुक्तिज्ञानदर्शनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा प्रतिभानसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपा सत्वा व्याकरणसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे
[_mvu_2.291_] गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपास् सत्वा धर्मदेशनासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अनवद्यधर्मदेशनासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा ज्ञानसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा दर्शनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा ज्ञानदर्शनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आनिंज्यसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपा सत्वाः परित्राणसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा पूर्वोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा युगोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः कल्याणोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अग्रोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा ज्येष्ठोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा श्रेष्ठोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे
[_mvu_2.292_] गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमन्न् एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वाः प्रणिधिपूर्वोत्पादसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा निःश्रेयसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा उपचयसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा उपस्तम्भनकुशला भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा संभारसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आर्यपंचांगिकसमाधिसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्य अपक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आर्यमहापंचांगिकसमाधिसंपन्ना भवन्ति यं नूणाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आर्यपंचज्ञातिकसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा आर्यमहापंचज्ञातिकसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा एकाग्रमनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अरणासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अरिसैन्यप्रमर्दनसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे
[_mvu_2.293_] गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा स्वयम्भूसंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा स्वयम्भूधर्मतासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अग्राये परमाये धर्मताये संपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा कृतपुण्यतासंपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा अग्राये परमाये वर्णसंपदाये संपन्ना भवन्ति यं नूनाहं श्रमणे गौतमे निर्विद्यापक्रमेयं // न नाम ते पापीमं एतद् अभूषि / एवंरूपाः सत्वा वर्णसंपन्ना ते पुनः पापीमं सत्वा दुष्प्रधर्षा भवन्ति / पश्य पापीमं यावत्* महदयं अपराधं // एकमन्ते स्थिता भिक्षवः शुद्धावासकायिका देवा मारं पापीमं इमेहि अशीतीहि आकारेहि संमुखं अभिगर्जेन्सुः // इदम् अवोचद् भगवान् राजगृहे विहरन्तो गृद्धकूटे पर्वते इमस्मिंश् च पुनर् व्याकरणे भाष्यभाणे पंचानां भिक्षुशतानां अनुपादाश्रवेभ्यश् चित्तानि विमुक्तानि आत्तमनसस् ते भिक्षू भगवतो {सेनर्त् मगवतो} भाषितम् अभिनन्देन्सुः //
अवलोकितं नाम सूत्रं समाप्तं //
___एवं मया श्रुतं एकस्मिं समये भगवां वैशाल्याम् आम्रपालीवने महता भिक्षुसंघेन सार्धं महता च बोधिसत्वगणेन // अथ खलु विशुद्धमति भिक्षुर् उत्थायासनाद् एकांशं चीवरं प्रापयित्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिस्थापयित्वा येन
[_mvu_2.294_] भगवांस् तेनांजलिं प्रणामयित्वा भगवन्तम् एतद् उवाच // यद् भगवता बोधिसत्वभूतेन बोधिमण्डं उपसंक्रमित्वा बोधिमण्डे स्थिहित्वानावलोकितं सर्वलोकहिताय सर्वलोकसुखाय तं भगवां निर्दिशतु तं भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पाय महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च बोधिसत्वानां च महासत्वानां महन्तो धर्मालोको कृतो भविष्यति आश्वासो च दत्तो भवति // अथ खलु विशुद्धमतिर् भिक्षुः ताये वेलाये इमां गाथाम् अभाषि //
कथं त्वं लोकप्रद्योत अप्रमेय निरुपधि / नैरंजनां तरितो सि हिताय सर्वप्राणिनां //
ये निमित्ता अभूत् तत्र तरमाणे नरोत्तमे / व्याकरोहि महावीर तथागत महामुनि //
यथा ते लोकप्रद्योत बोधिमण्डो अलंकृतो / तथा हि मे पृच्छितो ब्रूहि अर्थकामहितंकरं //
यथा उत्तमा बोधि प्राप्ता त्वया लोकस्य चेतिय / यथा पापीमं प्रहनेसि कृष्णबन्धुं ससैन्यकं //
दश ते बला स्वयंभू सत्वसार निरुत्तरा / . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ऋद्धिप्रभावो थ प्रतपसि दिशा सर्वा सार्थवाह नरमरुपूजित शतकृत्वो महर्षे / क्रमसि यथैव हन्सराजा हिमवरपाण्डरो शुद्धो धार्तराष्ट्रो वरसुरवर अकिलंतकायो / व्रजसि दिशतो विदिशा तावद् एव देवासुरनागयक्षसंघा मरुभवना कृत्वा
[_mvu_2.295_] सर्वजिह्मवर्णस्थूणां / यथैव दग्धां स्थूणां सुवर्णबिम्बं अभिभवति तथा शास्ता सर्वलोकम् अभिभवति / कुसुमितो रत्नकायो लक्षणेहि यथा गगणं प्रतिपूरं तारकेहि / पुण्यशतसहस्रेहि कोटि परा न विद्यति सुगतस्य एकनामे // न ते स्ति कोचित् समसमो सर्वलोके कुतो विशिष्टो तावद् एव सर्वा संप्रभासि दश दिशता समन्ता सहस्ररश्मि यथा अन्तरीक्षे // अलंकृतस् ते दशबल आत्मभावः द्वात्रिंशकवचितलक्षणेहि घनातो मुक्तो यथा कार्तिकस्मिं चद्रो व शोभते // यथा तारकेहि सहस्रशीतिं चतुरो अशीति अन्यश् चरं शास्तु येहि घोषो अंगसहस्रेहि अविकल्या पंचपुरा परिगृहीता भगवतो येहि भगवतो वाचा // मुखतो गन्धो भगवतो चन्दनस्य प्रवायते / अतुलियम् अप्रमेयं बुद्धक्षेत्रं अपरिमितं भरित्वा समेति खिल दोषमोहं / त्रिसाहस्रा सर्वा यदि पि लोकधातु पूरा भवे शिखाशिरि सर्षपेहि शक्यं गणेतुं स्यात् सर्षपा एकमुहूर्ते विचक्षणेन न त्व् एव शक्यं गणयितुं सर्वसत्वधातू दशसु दिशासु अपरिमिता अनन्ता या हि भगवतो चन्दनस्य घ्रायित्वा गन्धं प्रतिलभे / क्षान्तिभूमि धीर अतुल्य महाकरुणावीर महाप्रतापबलवां भिषज सत्वानां / नाथ अनुपलिप्त दक्षिणेय शरणव्रजतां जिनप्रवर स्वयंभो // कस् तृप्तिं हि जनये त्वां स्तुवन्तो // तथा हि बलो भगवतः अप्रमेयो // अनन्तवर्णं हतरागं शान्तचित्तं शरणं व्रजेम त्वा अभिभुं अनभिभूतं // भवेय अन्तं गगणं व्रजतो शक्यं समुद्रं पि ततः क्षपेतुं न शक्यं
[_mvu_2.296_] जिने बलप्रमाणं क्षपेतुं / तथा हि संबुद्धो संभूतबलो // सिंहं नरेन्द्रं दशबलं अप्रमेयं पृच्छामि // वीर हतराग शान्तं चित्तं ज्ञानेन शुद्धा दशदिशता असंगतिता स मे प्रश्नं हितकर व्याकरोहि //
कल्पकोटिसहस्राणि अप्रमेयम् अचिन्तिया / चरितो भोति अर्थाय सर्वज्ञो द्विपदोत्तमो //
दानं शीलं च क्षान्ति च ध्यानानि च निषेविता / प्रज्ञा च चरिता पूर्वं कल्पकोटिशतां बहूं //
आग्नेयमणीनां या आभा गगने विद्युतान वा / नक्षत्राणां चापि या आभा जिह्मवर्णा भवन्ति ता //
नास्ति देवो वा नागो वा यक्षो कम्भाण्डराक्षसो / यस्य एतादृशकायो यथा ते नरनायक //
सुरासुरवरपूजनीयो गुरुकृतवन्दितो सक्तृतो महर्षे प्रभंकर द्विपदेन्द्र सत्वसारवर पुरुषर्षभ चेतियं नराणां / भ्रूविवरललाटे ऊर्णाभागो यथा गगने सुविशुद्धरश्मि राजते भगवतो यथा कार्तिके मासे विमलो विरोचते चन्द्रो पूर्णमास्यां // नीलविमलनेत्रा नायकस्य सुरुचिरोत्पलवर्णसंनिकाशा विमला शुभा प्रभा // संरोचते च सुखजनना नरनारीणां नरेन्द्रदन्ता विमलपाण्डरा सुजातसमसहिता हिमवरसन्निकाशा
[_mvu_2.297_] मुखं दलवरसंप्रकाशं दशबल तथा विशदं / ते शास्तुनः तरुणसुखुमरश्मीभिर् आस्तृता वररसवती शोभति जिह्वा नायकस्य प्रबालकसमतुल्यवर्णा च दिव्या बहुजनसंज्ञापनी / सुखंददं च आभाजालेन बद्धं ललाटं सभ्रूमुखं च शोभे यथैव चन्द्रमसो / सुखसमाहितनीला दशबल भगवतो शीर्षे केशा / शाक्यसिंह ग्रीवा ते शोभे यथा सुवर्णकम्बु यथा ओवाहा च जिन समा / अभेद्यो सिंहार्धपूर्वो भगवतो आत्मभावो / प्रभासि लोके दिशता समन्ता / विशिष्टवाक्य अतुलसमुद्र कर्मविपाकं करोहि इमां गिरां भाषमाणः सर्वस् ते लोको अभिनमते आवर्जितो करितो पृष्ट्वा दशनख-अंजलीहि //
___एवम् उक्ते भगवां विशुद्धमरिं भिक्षुं एतद् अवोचत्* // साधु साधु भिक्षु साधु खलु पुनस् ते भिक्षु यस् त्वं तथागतम् एतम् अर्थं परिपृच्छितव्यं मन्यसि / शोभनं ते भिक्षु प्रतिभानं भद्रिका परिमीमान्सा यद् एवं हि भिक्षु प्रतिभायसि / एवं पि तेषां कुलपुत्राणां कर्मविपाका प्रतिभायन्ति येषाम् अयं धर्मपर्यायो हस्तगतो भविष्यति / न ते मारस्य पापीमतो वसगता भविष्यन्ति / नापि तेषां मनुष्या वा अमनुष्या वा अवतारं लभिष्यन्ति // तत् कस्य हेतोः // उदारकुशलमूलचरिता ते हि भिक्षू ते हि सत्वा येषां अर्थाय त्वं एतम् अर्थं परिपृच्छसि बोधिसत्वानां महासत्वानां / त्वं भिक्षु सत्वानाम् अर्थाय तथागतम् एतम् अर्थं परिपृच्छितव्यं मन्यसि यम् इदं बोधिसत्वानां लोकपरिणायकानां सर्वसत्वचारिकविशेषसंप्रस्थितानां / त्वं भिक्षु सत्वानाम् अर्थाय तथागतं
[_mvu_2.298_] परिपृच्छसि यम् इदं बोधिसत्वानां महासत्वानां लोकपरिणायकानां सर्वसंशयच्छेदप्रभेदकौशल्यसमन्वागमसंप्रस्थितानां / भिक्षु सत्वानाम् अर्थाय तथागतम् एतम् अर्थं परिपृच्छेसि यम् इदं बोधिसत्वानां महासत्वानां लोकपरिणायकानां दानविशेषाभियुक्तानां क्षान्तिविशेषाभियुक्तानां ध्यानविशेषाभियुक्तानां प्रज्ञाविशेषाभियुक्तानां // अथ खलु भगवां ताये वेलाये इमां गाथाम् अभाषि //
तुषिते भवने दिव्य ओतरित्वा हिमसमो नागो भवित्व षड्विषाणो / राज्ञो अग्रमहिषीं प्रविष्टो कुक्षिं ततो त्रिसाहस्र प्रकम्पे लोकधातु //
तद सुविपुल आभा सुवर्णवर्णा इमं सर्वं साहस्रलोकधातुं / उपरि यावभवग्रं प्रज्वलन्ते यद जिनः कुक्षिं प्रविष्टो संप्रजानो //
शक्रशतसहस्रं सब्रह्मकोट्यो जिनं वरकुक्षिगतं नमस्य नित्यं / उपागमि दिवसे पि अर्धरात्रे न च व्रजि इमे अविसर्जिता कदाचित्* //
तूर्यं च शतसहस्रसंप्रघुष्टं उपरि नभं स्फुटं सर्वदेवताहि / दिव्यं प्रहाय चन्दनस्य चूर्णं अथ पुनर् अन्ये पताकच्छत्रहस्ता //
. . . . . . . . . दिव्या प्रवर्षि वरकुसुमा च उत्पलस्य / मधुकरकरविंका सुवर्णमाल्या याव जिनो कुक्षिं प्रविष्टो संप्रजानो //
यद जायेथा बुद्धो सत्वसारो देवानं इन्द्रो धारये संहृष्टः / वस्त्रं विशिष्टं सुरुचिरं कौशिकेयं जाम्बुनदस्य समनिभं कांचनस्य //
यदा च भूमिस्थितो बोधिसत्वो सप्त पदां चक्रमे हृष्टचित्तो /
[_mvu_2.299_] अहं खु लोके असदृशं करिष्यं अन्तं जराय मरणक्रियाय //
तदा प्रकम्पे वसुमति षड्विकारं आभा च मुक्ता दिशता समन्ता / दिव्या शब्दा प्रवादिता अन्तरीक्षे अशीति सहस्रा अभु देवतानां //
दिव्या च चूर्णा नभतो प्रवर्षे चन्दनस्य सुवर्णशुभा देवपुत्रा / मन्दारवेहि ओकिरे बोधिसत्वं प्रामोद्यजाता मरु हृष्टचित्ता //
एकूनत्रिंशो वयसानुप्राप्तो परिपाचयित्वा जगद्बोधिसत्वो / त्यजित्व राज्यं रतनवरां च सप्त काषायवस्त्रो अभु बोधिसत्वो //
सो प्रव्रजित्व विदु बोधिसत्वो षड्वर्षयुगं चरे दुष्कराणि / सो मागधस्य विजितं प्रविष्टो ग्रामिकधीता दृशि बोधिसत्वं //
सुवर्णपात्रीं च उदग्रचित्तो भृंगारं गृह्य रतनविचित्रं / अष्टाङ्गपेतं शुभपारिपूर्णं तद आचमेसि ऋषि बोधिसत्वो //
बलेनुपेतं सुरसंप्रणीतं गन्धेन च उपनये भोजनं च / एवं च च्छन्दं जने वेगजाता बुद्धो भवे कवचितो लक्षणेहि //
इमं च हीनं विजहिय इष्टिभावं चरेयं शुद्धं अशबलब्रह्मचर्यं / वर्जे कामं दुःखकरं रोगमूलं सेवेयं बुद्धां हतरजनिष्किलेशां //
भाषित्वा गाथाम् इमां एवरूपां सेनापतेर् दुहिता हृष्टचित्ता / नमस्यमानांजलिय बोधिसत्वं मुंचित्वा अश्रु इमं वाचं भाषे //
सुलब्धलाभो महिपति बिम्बिसारो अशोकप्राप्तो परिवृंहिताज्ञो /
[_mvu_2.300_] यस्यायं विजिते स्थितो बोधिसत्वो अद्य अतुल्यां प्राप्स्यति बोधिम् अग्रां //
भुंजित्वा भक्तं मम क्रकुच्छन्दो व्रजेत् स्वयंभू द्रुमं पादपेन्द्रं / प्रभासयन्तो दश दिशा समन्ता जाम्बुनदस्य यथ सुवर्णयूपो //
कोनाकनामो महदक्षिणीयः भुंजित्व भक्तं व्रजि बोधिमण्डं / अदीनचित्तो अचलो असंप्रवेधि यस्यासि कायो स्फुटो लक्षणेहि //
यस्यासि नामं तद काश्यपो पि जाम्बूनदसमनिभविग्रहस्य / भुंजित्व भक्तं मम विदु सत्वसारः व्रजेत् स्वयंभू द्रुमवरं पादपेन्द्रं //
ये भद्रकल्पे अतुलिय दक्षिणेया भेष्यन्ति धीरा हतरजनिष्किलेशा / पूजेष्यि सर्वा अतुलियबोधिहेतोः न मह्य कांक्षा अन्या हि अस्ति किंचित्* //
ये अन्तरीक्षे इह देवपुत्राः ते चन्दनेनोकिरे बोधिसत्वं / वाचां भाषे मुदितवेगजाता सेनापतेर् दुहिता लब्धलाभा //
पूर्वेनिवासं स्मरेसि सुजाता प्रेम्नं जनेत्व शुभं बोधिसत्वे / बुद्धान कोटिनयुता सहस्रा भुक्वा भुक्तं मम गता बोधिमूलं //
अथ खलु बोधिसत्वो येन नैरंजना तेनोपसंक्रमित्वा मुहूर्तं अस्थासि / समेहि पादतलेहि धरणीं प्रकम्पेसि // अथ खलु तस्मिं समये महान्तः पृथिवीचालो अभूषि भीषणो सरोमहर्षणो येन पृथिवीचालेन इयं त्रिसाहस्रमहासाहस्रा लोकधातु समा अभूषि पाणितलजाता सुमेरुश् च पर्वतराजा चक्रवाडमहाचक्रवाडा च पर्वता निमिन्धरो युगन्धरो इषान्धरो च पर्वता खदिरकाश्वकर्णो विनतको सुदर्शनो च सप्त पर्वता द्वीपान्तरिका तथान्ये कालपर्वता पृथिव्यां ओसन्ना अभूषि
[_mvu_2.301_] बोधिसत्वस्यानुभावेन / महासमुद्राश् च संक्षुब्धा अभूषि बोधिसत्वस्यानुभावेन प्रज्ञायेन्सुः // तेन खलु पुनः समयेन अयं त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकधातुः शकटचक्रप्रमाणमात्रेहि जाम्बूनदस्य सुवर्णस्य पदुमेहि शतसहस्रपदुमेहि शतसहस्रपत्रेहि नीलवैडूर्यजातेहि मुसारगल्वकेहि शिरिगर्भपिंजलेहि स्फुटा अभूषि अष्टापदविनिबद्धा महान्तश् च ओभासो प्रादुर्भूतः येन ओभासेन महानिरया भीष्मा उपशान्ता अभूषि / सर्वे नैरयिका सत्वा सुखिता अभूषि / सर्वे तिर्यग्योनिगताः सुखिता अभूषि / सर्वे यामलौकिका सत्वाः सुखिता अभूषि परस्परं मैत्रचित्ता बोधिसत्वानुभावेन / महान्तेन चोभासेन सर्वा त्रिसाहस्रमहासाहस्रा लोकधातु ओभासिता अभूषि // तेन खलु पुनः समयेन त्रिसाहस्रमहासाहस्राये लोकधातुये यावतका देवेन्द्रभवना नागेन्द्रभवना यक्षेन्द्रभवना गरुडेन्द्रभवना ते सर्वे एकोभास-आभासा अभूषि // सर्वत्र बोधिसत्वस्य आत्मभावताम् अनुप्राप्ताः संजानन्ति // तेन खलु पुनः समयेन यावतका त्रिसाहस्रमहासाहस्राये लोकधातूये देवा नागा यक्षा गन्धर्वा असुरा गरुडा किन्नरा महोरगा ते सर्वे स्वकस्वकेषु आसनेषु न रमेन्सुः बोधिसत्वस्यानुभावेन / बोधिसत्वस्य शिरिं असहन्ता ते सर्वे येन बोधिमण्डस् तेनोपसंक्रमेन्सुः पुष्पमाल्यगन्धच्छत्रपताकावाद्यधूपनविलेपनपरिगृहीता // तेन खलु पुनः समयेन असंख्येयेहि अप्रमेयेहि बुद्धक्षेत्रेहि अभिक्रान्तकान्ता बोधिसत्वाः देवतावेषम् अभिनिर्मिणित्वा उपरि अन्तरीक्षे प्रतिष्ठेन्सुः दिव्य-उत्पलपदुमपुण्डरीकपरिगृहीता // तेन खलु पुनः समयेन अयं त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकधातुः शकटचक्रप्रमाणेहि
[_mvu_2.302_] जाम्बूनदसुवर्णपदुमेहि श्तसहस्रेहि नीलवैडूर्यनाडीहि अयुतशो केशरेहि [शिरीषगर्भपंजरेहि भूमितलम् उपादाय यावद् भवाग्रं स्फुटम् अभूषि आगन्तुकेहि केशरकेहि] शिरीषगर्भपंजरेहि भूमितलम् उपादाय यावद् भवाग्रं स्फुटं अभूषि आगन्तुकेहि बोधिसत्वेहि देवनागयक्षेहि च असुरगरुडकिन्नरमहोरगेहि च //
___अथ खलु बोधिसत्वो महतो देवगणस्य पुरतो नैरंजनां नदीं उत्तीर्णो // तेन खलु पुनः समयेन नैरंजनाये नदीये अशीति च्छत्रकोटीयो जाम्बूनदसुवर्णानां छत्राणां प्रादुर्भूता बोधिसत्वस्य उपरि स्थिहेन्सुः अशीति च्छत्रकोटीयो रूप्यमयानां अशीति च्छत्रकोटीयो अस्मगर्भमयानां अशीति च्छत्रकोटीयो हस्तिगर्भमयानां अशीति च्छत्रकोटीयो लोहितकामयानां अशीति च्छत्रकोटीयो मणिमयानां प्रादुर्भूता बोधिसत्वस्य उपरि स्थिहेन्सुः / अशीति च नागकोटीयो एकमेकश् च नागो अशीतिनागकोटिपरिवारो लोहितमुक्तापुष्पपरिगृहीता येन बोधिसत्वस् तेनोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वं पूजयेन्सुः पुरिमकेन पुण्योपचयेन //
___अथ खलु कालो नागराजा स्वजनपरिवारः स्वकातो भवनातो अभ्युद्गमित्वा येन बोधिसत्वस् तेनोपसंक्रमित्वा बोधिसत्वस्य पादां शिरसा वन्दित्वा बोधिसत्वं प्रांजलीकृतो प्रेक्षमाणो गाथाभिर् अध्यभाषे //
बोधिं पर्येषमाणो यं बोधिसत्वो विसारदो / नैरंजनां चरित्वान बोधिमूलम् उपागमे //
नानाद्विजसंघरुतं वरपादपमण्डितं / वरपुष्पफलोपेतं त्रिसाहस्राय यावता //
यत्र ते लोकप्रद्योता आगता बोधि प्रापुणे / क्रकुच्छन्दो कोनाकमुनि काश्यपो च महामुनि //
[_mvu_2.303_] तं देशं लोकप्रद्योतो उपागमे लोकनायको / यो सो वादित्यबन्धूनां शाक्यानां परमो मुनिः //
ते देवसंघा मुदिता सर्वे हर्षितमानसाः / पुष्पमेघसमानोघाः तामकासि वसुन्धरां //
स्वभवनेषु आगत्वा पूजेन्ति लोकनायकं / प्रदक्षिणं बोधिसत्वं शुद्धावासा समागता //
मन्दारवेहि पुष्पेहि दिव्येहि मनुजेहि च / महारहेहि श्रेष्ठेहि बोधिमण्डं अलंकरे //
वृक्षा ततोमुखा सर्वे बोधिमण्डे वने नमे / येन स प्रवरो देशः पूर्वबुद्धनिषेवितः //
यापि च बोधिमण्डस्मिं देवता वृक्षम् आश्रिता / सा बोधिसत्वं दृष्ट्वान घोषेसि च अमानुषं //
चैलं च भ्रामये दिव्यं चन्दनं च प्रमुंचसि / सा दिव्यै रत्नचूर्णैश् च ओकिरेसि नरर्षभं //
नानाविधानां गन्धानां दिव्यानां मानुषाण च / चतुर्दिशाश्रिता वाता बोधिमण्डे प्रवायेन्सु च //
दिव्या च तूर्या वाद्येन्सु अन्तरीक्षस्मिं शोभना / संगीतिं विविधां कुर्वन् मञ्जुघोषां मनोरमां //
ओभासः सुमहा आसि बोधिमण्डस्य रश्मिभिः / येन सर्वो देवलोको स्फुटो आसि तद् अनन्तरं //
[_mvu_2.304_] जिह्मवर्णा अभूद् दिव्या विमाना रतनामया / जाम्बूनदसुवर्णेहि बोधिसत्वस्य रश्मिभिः //
मन्दारवेहि पुष्पेहि ओकिरेन्ति नभे स्थिताः / देवपुत्रसहस्राणि बोधिसत्वं महर्द्धिकाः //
श्रुणित्वा अतुलं घोषं कालो नागो महर्षिणः / हर्षितप्रीतसंतुष्टो नागकन्यापुरस्कृतो //
क्रीडारतिसुखं दिव्यम् उज्झित्वा सर्वम् आगतो / चतुर्दिशं विलोकेत्वा पश्यते पुरुषर्षभं //
वैरोचनं वा गगणस्मिं सर्वरश्मिसमागतं / अर्चित्वा मुदिततुष्टो बोधिसत्वं समालपे //
यादृशा लक्षणा पूर्वबुद्धान पुरुषोत्तम / क्रकुच्छन्दे कोनाकमुनि अभूच्चापि नरोत्तमे / काश्यपे जिने च लक्षणा तथागते पुरुषोत्तमे //
समा जालावनद्धा तेषां चरणा सुप्रतिष्ठिता / लाक्षारसप्रसेकवर्णा सहचक्रा महर्षिणां / हेष्टा पादतला जाता स्वस्तिकैर् उपशोभिताः //
पादांगुलीषु सर्वत्र नन्दियावर्त उद्धता / भासन्ति लोकनाथानां व्रजतां चित्रमेदिनीं //
उच्छृंखलपादा ते नाथ ईदृशा यादृशो तुवं / न-उज्जोतना गुल्फायो अंगुलीयो सुघट्टिता //
[_mvu_2.305_] दीर्घांगुली ताम्रनखा जालेहि उत्सदेहि च / चरणा लोकनाथानां व्रजतां चित्रमेदिनीं //
एणीजंघा च ते आसि शिरिगर्भोपसन्निभा / जानुका गुप्तगुल्फा च तथा लोकहिता भवे //
गजहस्तसदृशा बाहु आसि तेषां महर्षिणां / सिंहपूर्वार्धकाया च न्यग्रोधपरिमण्डला //
हातकं यथा उत्तप्तं कांचनच्छविशोभना / अनोनतेन कायेन पाणीहि जानुकां स्पृशे //
मृगराज्ञो हि तथा तेषां कटी वट्टा सुसञ्चिता / कोशवस्तिगुह्यमेढ्रं हयराजस्य यादृशं //
ओदातम् आचारं तेषां जानूनि च सुनिष्ठिता / गम्भीरनाभा ते आसि पूर्वबुद्धा महर्षिणो //
रजोकणेन अस्पृष्टो कायो तेषां महर्षिणा / श्लक्ष्णच्छवी च ते नाथा ईदृशा यादृशो भवां //
एकैकरोमा ते आसि ऊर्ध्वाग्ररोमराजिनो / नीलप्रदक्षिणावर्ता तथा लोकहितो भवां //
संवृत्तस्कन्धा भ्रूश् चैषां यथा ऋषभस्य तादृशी / प्रह्वर्जुगात्रा ते नाथा आसीसु इमे उत्सदा //
फणिकोपमांसबाहा अनुपूर्वम् अनुद्धता / नारायणसंघटना ईदृशा यादृशो भवां //
[_mvu_2.306_] तुंगनखा ताम्रनखाः कैलासशिखरोपमाः / लक्षणैर् उत्सदैश् चैषां कायम् अतीव शोभितं //
ग्रीवा कम्बुसमा तेषां अनुपूर्वसमुद्गता / सिंहहनू च ते नाथा तथा रसरसाग्रिणः //
चत्वारिंशत्सुवट्टा दन्ता तेषां महर्षिणाम् अभूत्* / अभून्सु शुक्रदंष्ट्रा ते ईदृशा यादृशो भवां //
प्रभूततनुजिह्वाय सर्वं छादेन्सु स्वं मुखं / दुवे च कर्णाग्राणि ते नासां च परिमार्जिषुः //
अष्टांगसंप्रपूर्णा च वाचा तेषां महर्षिणां / सर्वदर्शिणां सत्या च आज्ञेया सर्वप्राणिनां //
ब्रह्मस्वरा च ते आसि करविंकरुतस्वरा / दुन्दुभिस्वरघोषा च प्रेमणीयस्वरा पि च //
जलेरुहो व कनको दशशतरश्मि भासति / तथा भासेन्सु नाथानां मुखा आदित्यबन्धुनां //
आयता अभिनीला च नेत्रा तेषां महर्षिणां / नासा च उद्गता शोभे सुवर्णयूपोपमा यथा //
भ्रुवन्तरेणाभूत्तेषां वरजातिमहर्षिणां / ऊर्णा हि प्रकाशवन्ती मृदुका तूलसादृशा //
महानलं चाभू मुखं चन्द्रो वा पूर्णमासिये /
[_mvu_2.307_] रतनाग्नीव च दिशा सर्वा ताय प्रभासिषु //
नीला च मृदुका केशा काचिलिन्दिकसादृशा / सर्वे प्रदक्षिणावर्ता तथा लोकहितो भवां //
उष्णीषशीर्षा ते नाथा ईदृशा यादृशो भवां / अनुल्लोकितमूर्ध्नानि सुरेहि असुरेहि च //
महाप्रभा हि ते बुद्धा अतिगृह्णन्ति रश्मिभिः / केतुराजेन चन्द्रो व प्रभाय अतिगृह्यते //
एतां च अन्या च पश्यित्वा निमित्ता लक्षणानि च / सर्वाणि बोधिसत्वस्य इदं वचनम् अब्रवीत्* //
यथा ते देवपुत्रा ते पूजनार्थाय उत्सृताः / निःसंशयं महावीर अद्य बुद्धो भविष्यसि //
अजितां जालिनीं तृष्णां भवनेत्रीं समाहितः / प्रज्ञाशस्त्रं गृहीत्वान च्छेत्स्यसे मारबन्धनं //
अद्य त्वं सर्वतो शेषं किलेशपरिवेष्टितं / विधुनिष्यसि रागाग्निं बोधिं प्राप्तो नरोत्तम //
संघाटीपटं पात्रं च चीवरस्य वर्णता तथा / यथा मे दृष्टा नाथानां तथा च लोकहिता तव //
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.