अवदानकल्पलता

इति तेषां ब्रुवाणानां कलुषो ऽभून्मनोरथः / येन जन्मान्तरे प्रापुस्ते स्वेच्छासदृशं फलम् // kavk_44.57 //

धनं पश्यति लोभान्धः क्रिधान्धः शत्रुमेव च / कामान्धह् कामिनीमेव दर्पान्धस्तु न किंचन // kavk_44.58 //

धनिद्भूतविकाराणां प्रयात्यनियतात्मनाम् / मदमन्दविचाराणामानन्दः क्लेशबन्धताम् // kavk_44.59 //

क्रुध्यन्त्यकारणमकारणमुत्पतन्ति स्निह्यन्त्यकारणमकारणमामनन्ति / मोहाहताः खलु हिताहितनिर्विचाराः तृप्ताः परं नृपशवः समदा भवन्ति // kavk_44.60 //

ज्येष्ठः श्रेष्ठिसुतः पापात्स एवापरजन्मनि / शारिर्यानाभिधः शाक्यः पीत्वा मद्यं व्यपद्यत // kavk_44.61 //

द्वितीयो ऽपि महान्नाम शाक्यस्तोये क्षयं गतः / तृतीयश्च स्वपुत्रेण व्यस्तो राजा प्रसेनजित् // kavk_44.62 //

बिम्बिसारश्चतुर्थो ऽसौ धृतः पुत्रेण बन्धने / प्रयुक्तं धनवत्कर्म भुज्यते हि सवृद्धिकम् // kavk_44.63 //

मोहाहतैरिह हि सद्भिरसद्भिरेषां निःशर्म कर्म सहसैव विडम्ब्यते यत् / बाष्पाम्बुपूर्णनयनैरनयोपनीतःमस्तोकशोकविवशैरनुभूयते ऽत्र // kavk_44.64 // kavk_44.//

सुगतकथितमेतत् पूर्वजन्मप्रवृत्तं विषविषमविपाकं बिम्बिसारस्य वृत्तम् / विबुधसदसि भिक्षुः स्पष्टमाकर्ण्य मेने व्यसनशतनिमित्तं दूषितं चित्तमेव // kavk_44.65 //

इति क्षेमेन्द्रविरचितायाम् बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायामजातशत्रुपितृद्रोदावदानं नाम चतुश्चत्वारिंशः पल्लवः //

45. कृतज्ञावदानम् /

अन्धीकृतो ऽपि स्वदृशा तमसा खलेन लक्ष्मीविहारविरहे विनिपातितो ऽपि / कष्टां दशामिव निशामतिवाह्य पद्मः स्वामेव संपदमुपैति पुनर्गुणाढ्यः // kavk_45.1 //

श्रावस्त्यां सुगते जेतवनोद्यानविहारिणि / देवदत्तः परिद्वेषव्याधिव्याप्तो व्यचिन्तयत् // kavk_45.2 //

तुल्यः समानो मे भ्राता मनुष्यः शाक्यवंशजः / प्राप्तः पुण्यप्रभावेण त्रिजगत्पूज्यतां जिनः // kavk_45.3 //

जीवितोद्वृत्तये तस्मात् तय्स्य यत्नं करोम्यहम् / न ह्यनस्तंगते भानौ परतेजः प्रकाशते // kavk_45.4 //

विज्ञानेनानुभावेन विद्यया तपसा श्रिया / परप्रकर्षं सहते न हि मानोन्नतं मनह् // kavk_45.5 //

विषं निजनखाग्रेषु धृत्वा तस्य प्रणामकृत् / संचारयामि वपुषि नेदिष्ठः पादपीडणैः // kavk_45.6 //

इति संचिन्त्य कलुषं विद्वेषविवशः खलह् / स तिष्यप्रमुखानेत्य बान्धवानिदमभ्यधात् // kavk_45.7 //

क्रूरः कृतापकारो ऽहं सुगतस्याद्य पादयोः / सरलस्य प्रसादाय प्तामि गुरुपातकह् // kavk_45.8 //

इति ब्रुवाणस्तैः सर्वैः सुदत्तानुमतैः सह / जिनं जेतवनासीनं द्रष्टुं दुष्टमतिर्ययौ // kavk_45.9 //

भगवन्तं विलोक्याभूत्तत्र यावत्स सर्वशः / तावद्दग्धो ऽहमित्युच्चैरुत्क्षिप्तचरणो ऽवदत् // kavk_45.10 //

हुइंसासंकल्पपापेन व्रज्रेणेव समाहतः / सशरीरं क्षणे तस्मिन् नरकाग्नौ पपात सः // kavk_45.11 //

सर्वज्ञः सहसा दृष्ट्वा तं घोरनरके च्युतम् / उवाच श्रुततद्वृत्तविस्मितां भिक्षुसंसदम् // kavk_45.12 //

एष किल्बिषदोषेण पतितः क्लेशसंकटे / तीव्रम् हि तिमिर सूते सर्वथा मलिनं मनः // kavk_45.13 //

नगर्यामतिघोषायां रतिसोमस्य भूपतेः / कृतज्ञश्चाकृतज्ञश्च पुरा पुत्रौ बभूवतुः // kavk_45.14 //

कृतज्ञः कृपयार्थिभ्यः कल्पवृक्षः इवानिशम् / निजं विमुच्य प्रददौ रत्नाभरणसंचयम् // kavk_45.15 //

अविभक्तं पितुर्द्रव्यं सर्वं साधारणं तयोः / वदन्नित्यकृतज्ञ्पो ऽपि तेन् अदत्तः जहत् तत् // kavk_45.16 //

ततः श्लाध्याय वचसा मतिघोषाभोधो नृपः / जनकल्यानिकां नाम कृतज्ञाय सुतां ददौ // kavk_45.17 //

स्वयमेवार्जितं वित्तं दातुं जातमनोरथः / आरुरोहम् प्रवहणं कृतज्ञो ऽथ महोदधौ // kavk_45.18 //

रत्नार्जनोद्यतं यान्तं तं द्वेषस्पर्धितादरः / तमेवानुययौ लोभादकृतज्ञो ऽपि दुर्जनः // kavk_45.19 //

संपूर्णं वणिजां सार्थैः ततः प्रवहणं शनैः / आनुकूल्येन मतुतामवाप द्वीपमीप्सितम् // kavk_45.20 //

तस्मिन् प्रतिनिवृत्ते ऽथ स्वदेशं गन्तुमुद्यते / रत्नराशिभिरापूर्णसंक्लपे स्वदेशं गन्तुमुद्यते // kavk_45.21 //

कृतज्ञः पृथिवीमूल्यं रत्नानां शतपःञ्चकम् / आदाय ग्रन्थिपट्टेन बबन्धांशुकपल्लवे // kavk_45.22 //

रत्नभारपरिश्रान्तं ततः प्रवहणं महत् / अभज्यत महावातैरैश्वर्यमिव दुर्नयैः // kavk_45.23 //

ततः फलकवाहस्तं कृतज्ञः प्राप्तजीवितः / अकृतज्ञं निमज्जन्तं पृष्ठेन समतारयत् // kavk_45.24 //

तारितः कृपया भ्रात्रा स घोरमकराकरात् / अपश्यदञ्चले तस्य रुचिरं रत्नसंचयम् // kavk_45.25 //

स तस्य रत्नलोभेन द्वेषेन च वशीकृतः / समुद्रतीरे श्रान्तस्य भ्रातुर्द्रोहमचिन्तयत् // kavk_45.26 //

तस्य निद्रानिलीनस्य शस्त्रेणोत्पाट्य लोचनम् / गृहीत्वा रत्ननिचयं कृतघ्नः स ययौ जवात् // kavk_45.27 //

क्रूरेणाङ्गीकृतस्तेन राहुणेव दिवाकर / लोकोपकारविहतो दुःखितः सो ऽप्यचिन्तयत् // kavk_45.28 //

अधुनार्थिप्रदाने ऽर्थे व्यर्थीभूते मनोरथे / किं ममान्धस्य वन्ध्येन जीवितेन प्रयोजनम् // kavk_45.29 //

अप्राप्तविषयाः प्राणा न प्रयान्ति यदि क्षयम् / तदसंगतयो योगाः क्लेशय्न्ति क्ष्यक्षमाः // kavk_45.30 //

क्षणे धने जने द्वेषमानवैकल्यविह्वले / पूज्ये पुंसां समेनैव शेषस्य च यशोव्ययः // kavk_45.31 //

इति संचिन्त्य स शनैर्व्रजन्सार्थेन तारितः / अवाप नगरोपान्तं मतिघोषस्य भूपतेः // kavk_45.32 //

गोपालभवने तत्र स कंचित्कालमास्थितः / उद्यानयात्रागतया राजपुत्र्या विलोकितह् // kavk_45.33 //

तं दृष्ट्वान्धमपि व्यक्तराजलक्शणलक्षितम् / प्राग्जन्मप्रेमबन्धेन साभिलाषा बभूव सा // kavk_45.34 //

ततः स्वयंवरविधिं सा कृत्वा शासनात्पितुः / राज्ञां मध्ये च मान्यानां वव्रे विगतलोचनम् // kavk_45.35 //

भूमिपालान् परित्यज्य वृतो ऽन्धः पापया त्वया / उक्त्वेति पित्रा कोपेन निरस्ता शुशुभे न सा // kavk_45.36 //

उद्याने सा निधायान्धं यत्नेनाहृत्य भोजनम् / सदा तस्मै ददौ प्रेमप्रणयोपचितादरा // kavk_45.37 //

कदाचित्तां चिरायातामाहारावसरे गते / उवाच राजतनयः परं म्लानाननः क्षुधा // kavk_45.38 //

असमीक्षितकारिणा त्वया केवलचापलात् / वृतो ऽहमन्धः संत्यज्य नृपान् विपुललोचनान् // kavk_45.39 //

पश्चात्तापेन नूनं त्वं मयि पर्युषितादरा / अधुना ताण्डवं प्रेम्णह् प्रदर्शयितुमुद्यता // kavk_45.40 //

अन्धसंदर्शनोद्विग्ना सुरूपालोकनोन्मुखी / आहारकाले ऽतिक्रान्ते चिरेणेह त्वमागता // kavk_45.41 //

इत्युक्त्वा परुषं तेन कम्पमाना लतेव सा / उवाच गुञ्जन्मधुपश्रेणीमधुरवादिनी // kavk_45.42 //

नाथ मिथ्यैव मे शन्कां न कोपात्कर्तुमर्हसि / वाग्बाणपातं सहते न चेतः प्रीतिपेशलं // kavk_45.43 //

त्वामेच देवतां जाने यद्यहं शुद्धमानस् आ / तेन सत्येन सालोकमेकं नयनमस्तु ते // kavk_45.44 //

इत्युक्ते सत्त्वशालिन्या तया तस्याशु लोचनम् / उत्फुल्लकमलाकारमेकं विमलताम् ययौ // kavk_45.45 //

तस्याह् सत्यप्रभावेण संजातपृथुविस्मयह् / सत्यप्रत्ययसोत्साहं कृतज्ञस्तामभाषत // kavk_45.46 //

भ्रात्रा तेनाकृतज्ञ्न पाटिते लोचनद्वये / तस्मिन् विकारो वैरं वा न निकारो ऽप्यभून्मम // kavk_45.47 //

स्वच्छं तेनास्तु सत्येन द्वितीयमपि लोचनम् / इत्युक्ते तक्षणेनास्य स्पष्टं चक्षुरलक्ष्यत // kavk_45.48 //

अतः कथितवृत्तान्तं कृतज्ञमुचितं पतिम् / प्रहृष्टा जनकल्याणी गत्वा पित्रे न्यवेदयत् // kavk_45.49 //

पूजितः श्वशुरेणाथ स रत्नगजवाजिभिः / श्रियेव कान्तया सार्धं जगाम नगरं पितुः // kavk_45.50 //

स तत्र पित्रा हृष्टेन चरणालीनशेखरः / जनानुरागसुभगे यैवराज्ये पदे धृतः // kavk_45.51 //

अकृतज्ञो ऽपि निर्लज्जस्तं प्रसादयितुं शठः / विचिन्त्य पादपतने तस्य द्रोहं समाययौ // kavk_45.52 //

उन्मना हन्तुमायातः स तं कुटुलचेष्टितः / हाहा दग्धो ऽस्मि दग्धो ऽस्मीत्युक्त्वैव नरके ऽपतत् // kavk_45.53 //

स एव देवदत्तो ऽसौ कृतज्ञो ऽप्यहमेव च / जन्मान्तरानुबन्धेन द्वेषो ऽस्य न निवर्तते // kavk_45.54 //

सर्वज्ञभाषितमिति प्रचुरोपकारं तद्देवदत्तचरितं परितापकारि / जन्मान्तरोपचितपातकसंनिबद्धं श्रुत्वा बभूव विमना इव भिक्षुसंघः // kavk_45.55 //

इति क्षेमेन्द्रविरचितायां बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायां कृतज्ञावदानं पञ्चचत्वारिंशः पल्लवः //

46. शालिस्तम्बावदानम् /

दानैकतानमनसां पृथुसत्त्वभाजामुत्साहमानगुणभोगविभूटिपूतः / प्राकुण्यसंचयमयः कुशलभिधानः काले फलत्यविकलः किल कल्पवृक्षः // kavk_46.1 //

कोसलेन्द्रस्य भूभर्तुः श्रावस्त्याम् भगवान् पुरा / विजहार व रोद्याने सह भिक्षगणैर्जिनः // kavk_46.2 //

आदिमध्याण्तकल्याणं बह्वाभिभवसाधकम् / संदिदेश स सद्धर्मं त्रैलोक्यकुशलोद्यतः // kavk_46.3 //

अत्राण्तरे नागराजपुत्राः सागरवासिनह् / चत्वारः सुगतोदीर्णं सद्धर्मं परमामृतम् // kavk_46.4 //

अभिरत्याख्यया स्वस्रा प्रेरिताः श्रोतुमागताः / ते बलातिबल-श्वास-महाश्वासाभिधाः समम् // kavk_46.5 //

क्रकुच्छन्दस्य सुधियः काले भगवतः पुर / कनकाख्यस्य च मुनेः काश्यपस्य च यत्नतः // kavk_46.6 //

आजग्मुः श्रीसुखासक्ताः श्रोतुमप्रार्थिता अपि / तत्पुण्यपरिणामेन प्राप्ताः शाक्यमुनेः पुरा // kavk_46.7 //

तेषु प्रणम्य शास्तारं चरणालीनमौलिषु / विधाय मानुषं रूपमुपविष्टेषु पर्षदि // kavk_46.8 //

सद्धर्ममाययौ श्रोतुं कोसलेन्द्रः प्रसेनजित् / लक्ष्मीमन्दस्मितच्छायं निवार्य च्छत्रचामरम् // kavk_46.9 //

शास्तुः पादप्रणामाय विशतस्तस्य संसदि / अवकाशं नताश्चक्रुः सर्वे नृपतिगौरवात् // kavk_46.10 //

तस्याभिनन्द्यमानस्य वर्षाश्रमगुरोर्नृभिः / नागराजसुताश्चक्रुर्नावकाशं न सत्कृतम् // kavk_46.11 //

तस्याभिनन्द्यमानस्य वर्णाश्रमगुरोर्नृभिः / नागराजसुताश्चक्रुर्नावकाशं न सत्कृतम् // kavk_46.12 //

स संज्ञया समादिश्य निजं परिजनं पुरः / गमने निग्रहम् तेषां निर्विकार इवाभवत् // kavk_46.13 //

भगवानपि सर्वज्ञस्तस्य ज्ञात्वा च निश्चयम् / धर्मोपदेशपर्यन्ते प्रोवाच रचितस्मितः // kavk_46.14 //

न विद्वेषरजःपूर्णमनोमलिनदर्पणे / भाति धर्मोपदेशस्य प्रतिबिम्बप्रतिग्रहः // kavk_46.15 //

अविहितसमतानां कोपमोहाहतानां कृशमपि कुशलांशं नोपदेशः करोति / न हि वहुतरदोषे शुद्धिहीने शरीरे व्रजति हतमतीनाम् भेषजं भेषजत्वम // kavk_46.16 //

इति युक्तं भगवता हितमुक्तं महीपतिः / श्रुत्वापि न च तत्याज नागेषु विमनस्कताम् // kavk_46.17 //

भगवन्तं प्रणम्याथ प्रयाते स्वपदं नृपे / नागास्तत्सैनिकाबद्धमार्गे व्योमपथा ययुः // kavk_46.18 //

ते विचिन्त्य स्वभवने क्ष्मासंक्षयकृतक्षणाः / घोरनिर्घातमेघौघग्रस्तलोकाः समाययुः // kavk_46.19 //

तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा सर्वज्ञः पक्षपातिनाम् / रक्ष्ःआक्षमं क्षितिपतेर्मौद्गल्यायनमादिशत् // kavk_46.20 //

अथ नागगणोत्सृष्टा वज्रवृष्टिर्महीपतौ / भूभर्तुस्तत्प्रभावेण प्रययौ पुष्पवृष्टिताम् // kavk_46.21 //

शस्त्रास्त्रवृष्टिर्निबिडक्षिप्ता तैरथ दुःसहा / मौद्गल्यायनसंकल्पाद्ययौ राजार्हभोज्यताम् // kavk_46.22 //

तत्प्रभावात्प्रयातेषु भोग्नोत्साहेषु भोगिषु / गत्वा ववन्दे सुगतं नृपतिर्वीतविप्लवः // kavk_46.23 //

स मौद्गल्यायनस्यार्घ्यमुचितं भोगसंपदा / भक्तिसंस्कारसुभगं विदधे जिअन्शासनात् // kavk_46.24 //

ततः स्वर्गोचिताम् भिक्षुर्विभूतिं वीक्ष्य भूपतेः / पप्रच्छ कौतुकवशात् सर्वज्ञं चरिताञ्जलिः // kavk_46.25 //

भगवन् कस्य पुण्यस्य प्रभावेण प्रसेनजित् / सर्वैर्विराजितं भोगैः प्राज्यं राज्यमवाप्तवान् // kavk_46.26 //

इक्षुस्तम्बवदेतस्य शालिस्तम्बश्च जायते / दिव्यपानान्नसंपत्तिः फलं तत्कस्य कर्मणः // kavk_46.27 //

इति पृष्टः प्रणयिना भिक्षुणा भगवान् जिनः / उवाच श्रूयतां राज्ञः कारणं भोगसंपदाम् // kavk_46.28 //

कोसले ऽस्मिन् जनपदे खण्डाख्यगुडकर्षकः / ददौ प्रत्येकबुद्धाय पूर्वमिक्षुरसौदनम् // kavk_46.29 //

भुक्तेनेक्षुरसान्नेन तेन वातगदार्दितः / प्रत्येकबुद्धस्तत्पुण्यैः प्रसन्नः सुस्थतां ययौ // kavk_46.30 //

राजा प्रसेनजित् सो ऽयं पुण्यवान् गुडकर्षकह् / तेन पुण्यप्रभावेण भोगभागी विराजते // kavk_46.31 //

उपकारः कृतज्ञानां निकारः क्रूरचेतसाम् / सुकृतांशश्च शाधूनामप्लो ऽप्यायात्यनल्पताम् // kavk_46.32 //

सर्वज्ञेनेति कथिते पूर्वपुण्ये महीपतेः / बभूव सुकृतोत्कर्षे भिक्षुराश्चर्यनिश्चलह् // kavk_46.33 //

अथ भक्त्या भगवतः कृत्वा राजाधिवासनाम् / उपनिन्ये स्वयं तां तां सुरार्हां भोगसंपदम् // kavk_46.34 //

परोपचारै रुचिरैरर्चिते काञ्चनासने / सुखोपविष्टं प्रोवाच नरनाथस्तथागतम् // kavk_46.35 //

भगवन् मे भवद्भक्तिविभक्तसुकृतश्रियः / चयह् कुशलमूलानामनिर्मुक्त्यै भविष्यति // kavk_46.36 //

विनयात्पार्थिवेनेति पूर्णपुण्याभिमानिना / पृष्टः स्मितसितालोकं जगाद सुगतः सृजन् // kavk_46.37 //

राजन् संसारमार्गो ऽयमनादिनिधनोद्भवः / हेलालङ्घ्यः कथं पुंसामप्राप्य क्लेशसंक्षयम् // kavk_46.38 //

चिरपरिचितैश्चक्रावर्तैरसक्तगतागतिः प्रकृतिगहनः संसारो ऽयं सुखेन न लङ्घ्यते / असति हि विना योगाभ्यासं क्षये किल कर्मणां स्फुटफलततिर्धर्मो ऽप्यस्मिन्निबन्धनताम् गतः // kavk_46.39 //

सर्वतो विनिवृत्तस्य दानाभ्यासेन भूयसा / ममापि धर्मसंसारो बभूव भूरिजन्मकृत् // kavk_46.40 //

धनिको नाम धनवान् वाराणस्यामभूत्पुरा / तापापहः फलस्फीटश्छायावृक्ष इवार्थिनाम् // kavk_46.41 //

दुर्भिक्षक्षपिते लोके विषमक्लेशविह्वले / भोज्यं प्रत्येकबुद्धानां सो ऽर्थितः पञ्चभिः शतैः // kavk_46.42 //

स तेषां परभोगार्हं दुर्भिक्षावधि भोजनम् / अकल्पयदनल्पश्रीः कोष्ठागारी गतस्मयः // kavk_46.43 //

शतपञ्चकसंघातैर्भोक्तुं तस्य गृहं ततः / क्रमात्प्रत्येकबुद्धानाम् सहस्रद्वयमाययौ // kavk_46.44 //

तस्य तत्पुण्यवासेन जातो लब्धफलश्रिया / दुर्भिक्षदानजनितो रत्नकोशस्तदाक्षयः // kavk_46.45 //

सुखं सनातनं पुण्यभोग्यत्वं प्रणिधानतः / शास्तुस्ततः परेणायं सम्यक्संबोधिमापितः // kavk_46.46 //

पुण्येन पापेन च वेष्टितेयं संसारिणां कर्मफलप्रवृत्तिः / सितासिता बन्धनरज्जुरेषा तत्संक्षये मोक्षपथं वदन्ति // kavk_46.47 //

इति क्षितीशः कथितं जिनेन मोहव्यपायेन निशम्य मोक्षम् / क्लेशक्षयार्हं शममेव मत्वा पुण्याभिमानं शिथिलीवकार // kavk_46.48 //

इति क्षेमेन्द्रविरचितायां बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायां शालिस्तम्बावदानं नाम षट्चत्वारिंशः पल्लवः //

47. सर्वार्थसिद्धावदानम् /

स्वार्थप्रवृत्तौ विगतस्पृहाणां परोपकारे सततोद्यतानाम् / क्लेशेष्वभीता व्यसनैरनीता विघ्नैरपीडाकरमेति सिद्धिः // kavk_47.1 //

श्रावस्त्यां भगवान् पूर्वं जिनो जेतवनस्थितः / धर्माख्यानप्रसङ्गेन भिक्षुसंघमभाषत // kavk_47.2 //

आसीदखिलभूपालमौलिलालितशासनह् / सिद्धार्थो नाम सुकृती सार्वभौमो महीपतिः // kavk_47.3 //

सागराख्यस्य नागस्य सूनुर्जलधिवासिनह् / सर्वार्थसिद्धः पुत्रत्वं प्रययौ तस्य भूपतेः // kavk_47.4 //

स भाद्रकल्पिको बोधिसत्त्वः सत्त्वोज्ज्वलप्रभः / जातमात्रः क्षितितलं चक्रे पूर्णं स्वऋद्धिभिः // kavk_47.5 //

तस्य प्रवर्धमानस्य धर्मस्येव समुद्ययौ / समस्तभुवनव्यापि विबुधाभ्यर्चितं यशः // kavk_47.6 //

स कदाचिद्वरोद्याने स्यन्दनेन युवा व्रजन् / ददर्श वृद्धपुरुषं देवतानिर्मितं पुरः // kavk_47.7 //

तं विलोक्य जराजीर्णं जातवैराग्यवासनह् / संसारमिव निःसारं स शरीवममन्यत // kavk_47.8 //

उद्यानयात्राविरतः शनैः प्रतिनिवृत्य सः / दारिद्य्रविद्रुतच्छायानद्राक्षीत् कृपणान् पथि // kavk_47.9 //

दृष्ट्वा तानसुखक्लेष्टान् करुणाकृष्टमानसः / अचिन्तयदहो दुःखं सहन्ते भुवि दुर्गताः // kavk_47.10 //

अदानप्रभवं दुःखं वदन्तीति विसंगताः / पृथिव्यां रत्नपूर्णायां परपिण्डोपजीविनः // kavk_47.11 //

इदमेवाविसंवादि चिह्नं कलुषकर्मणाम् / दीनां यदेते याचन्ते पुरुषं पुरुषाः परम् // kavk_47.12 //

अहो दुष्कृतमेतेषामवधूताः पदे पदे / यदेते मार्गणोद्विग्ना भिक्षित्वापि बुभुक्षिताः // kavk_47.13 //

इति संचिन्त्य सुचिरं विश्चक्लेशक्षयोद्यतः / यदरिद्रं जगत्कर्तुं रत्नार्थी जलधिं ययौ // kavk_47.14 //

कथचिदिव संसक्तः स पित्रा दृढनिश्चयः / स्मारुह्य प्रवहणं रत्नद्वीपमवाप्तवान् // kavk_47.15 //

तत्र प्रवहणारूढान् वणिजः सहयायिनः / सो ऽब्रवीत्क्रियताम् कामं युष्माभिर्मणिसंग्रहं // kavk_47.16 //

एतैः सामान्यरत्नैस्तु मम नास्ति प्रयोजनम् / कोशे महान्ति भास्वन्ति सन्ति रत्नोत्तमानि नः // kavk_47.17 //

किं तु चिन्तामणिप्राप्त्यै विपुलो ऽयं ममोद्यमः / तेन विद्रुतदारिद्य्रां कर्तुमिच्छामि मोदेनीम् // kavk_47.18 //

श्रुतं मया नागराजः सागराख्यो महोदधौ / वसत्यस्ति गृहे तस्य चिन्तितार्थप्रदो मणिः // kavk_47.19 //

विलङ्घ्य विषमं मार्गं तमादातुं व्रजाम्यहम् / नास्ति धैर्यसहायानाम् दुर्गमं व्यवसायिनाम् // kavk_47.20 //

न च मद्विरहे किंचिद् व्यसनं वो भविष्यति / सत्यमेव परार्थो ऽयं यदि मे सुकृतोद्यमः // kavk_47.21 //

इत्युक्त्वा तान् समामन्त्र्य प्रतस्थे स्थिरनिश्चयः / महतीं धृतिमालम्ब्य सत्त्ववान् पार्थिवात्मजः // kavk_47.22 //

गुल्फमात्रेण सप्ताहं गत्वा गङ्गमवर्त्मना / जानुदघ्नेन सप्ताहं सप्ताहं पौरुषेण च // kavk_47.23 //

चत्वारि सप्तरात्राणि ततः पुष्करिणीजलैः / गत्वा दृष्टिविषान् घोरान् ददर्श फणिनः पुरः // kavk_47.24 //

मैत्रीयुक्तेन मनसा कृत्वा तानथ निर्विषान् / क्रूरकोपैर्वृतं यक्षैर्यक्षद्वीपमवाप सः // kavk_47.25 //

तत्र मैत्रेण मनसा वीतक्रोधान् विधाय तान् / शुश्राव तैरभिहितं विपुलोत्साहविस्मितैः // kavk_47.26 //

कुमार स्फीटसत्त्वेन तथा वीर्येणचामुना / नागराजस्य भवनं समाहितमवाप्य तम् // kavk_47.27 //

कालेन सम्यक्संबुद्धः सर्वज्ञस्त्वं भविष्यसि / श्रावकाश्च भविष्यामो वयं त्वदनुयायिनः // kavk_47.28 //

प्रसन्नैरिति तैरुक्तमभिनन्द्य नृपात्मजः / रक्षेवरावृतं प्राप राक्षसद्वीपमुत्कटम् // kavk_47.29 //

तथैव विगतक्रूरविकारैस्तैः स पूजितः / भूजोत्क्षेपेण निक्षिप्तः क्षणान्नागेन्द्रसद्मानि // kavk_47.30 //

स तत्र दीप्तविभवे दिव्योत्साससुखोचितः / अशृणोद्दीर्घदुःखार्तिसूचकं रोदनध्वनिम् // kavk_47.31 //

स तमाकर्ण्य सोद्वेगः प्रकृत्यैव दयार्द्रधीः / किमेतदिति पप्रच्छ दृष्ट्वाग्रे नागकन्यकाम् // kavk_47.32 //

सा तं बभाषे संसक्तशोकोष्मपिशुनैर्मुहुः / म्लानयन्तीं स्वनिश्वासौर्बिम्बाधरदलत्विषम् // kavk_47.33 //

गुणावान् नागराजस्य पुत्रः कमललोचनः / ज्योष्ठः सर्वार्थसिद्धाख्यः प्रियः पञ्चत्वमागतः // kavk_47.34 //

ततः प्रतिगतानन्दे विनिवृत्तसुखोत्सवे / धनेन रोदनेनास्मिन्न भवेद्भवने स्थितिः // kavk_47.35 //

इति तस्या वचः श्रुत्वा सो ऽन्तः परिचितां वहन् / स्वदेशदर्शनप्राप्तो नागराजान्तिकं ययौ // kavk_47.36 //

नागराजस्तमायान्तं परिज्ञाय प्रियासखः / एह्येहि पुत्रेति वदन् बभूवानन्दविह्वलः // kavk_47.37 //

मर्त्यजन्मकथाम् तेन स्वं चागमनकारणम् / श्रुत्वा निवेदितं नागः परिष्वज्य जगाद तम् // kavk_47.38 //

चिन्तामणिरयं पुत्र मम मौलिविभूषणम् / गृह्यताम् तव संकल्पं न वन्ध्यं कर्तुमुत्सहे // kavk_47.39 //

देयः कृतजगत्कृत्यो ममैवायं पुनस्त्वया / इत्युक्त्वास्मै ददौ दिव्यचूडं रत्न विमुच्य सः // kavk_47.40 // हृष्टः प्रणम्य नागेन्द्रं ययौ प्रवहणान्तिकम् // kavk_47.41 // समुद्रदेवता तत्र तं दृष्ट्वा श्रुततत्कथा / उवाच कीदृशः साधो प्राप्तश्चिन्तामणीस्त्वया // kavk_47.42 //

* * * * / * * * * // kavk_47.43 //

* * * * / * * * * // kavk_47.44 //

समुद्रे पतितं दृष्ट्वा रत्नं कृच्छ्रतरार्जितम् / स जगाद दृढोद्योगवैफल्योद्वेगनिश्चलः // kavk_47.45 //

अहो गुणोचिताकारा प्रणयान्मृदुवादिनी / विद्वेषकलुषं कर्म कृत्वा त्वं न विलज्जसे // kavk_47.46 //

परोत्कर्षेषु संघर्षशोकक्लेशमुपैति यः / शीतला अपि तस्यैता ज्वालावलयिता दिशः // kavk_47.47 //

परित्साहः प्रियो यस्य तस्य सत्त्वमहोदधेः / कर्पूरधवलं धत्ते त्रिलोकीतिलकं यशः // kavk_47.48 //

देवि प्रयच्छ मे रत्नमस्माद्विरम पातकात् / अपवादलतां कर्म न साधोरधिरोह्हति // kavk_47.49 //

लोभात्प्रमादाद्द्वेषाद्वा रत्नं चेन्न प्रयच्छसि / शोषयाम्येष जलधिं तदिमं ते समाश्रयम् // kavk_47.50 //

इत्युक्त्वा प्यसकृत्तेन सा रत्ने न ददौ यदा / स तदा स्वप्रभावेण शोषायाब्धेः समुद्ययौ // kavk_47.51 //

ध्यातमात्रं सहस्राक्षवचसा विश्वकर्मणा / निर्मितं सहसा तस्य पत्रमाविरभुत्करे // kavk_47.52 //

स तेनागस्त्यचुलुकाकारेणाम्भः पयोनिधेः / अन्तरीक्षे समुत्क्षिप्य चिक्षेप क्षमणोद्यतः // kavk_47.53 //

कृते भूभागशेषे ऽब्धौ तेनात्यद्भुतकारिणा / सुरनिर्भर्त्सिता भीता देवतास्मै मणीं ददौ // kavk_47.54 //

निर्व्याजं साहसं दीप्तिं रत्नानामिव तत्त्वतः / प्रभावं वेत्ति महतां मन्त्राणां तपसां च कः // kavk_47.55 //

स्फारस्तावदपारवारिविरसव्यापारहेलाबलात् कल्लोलावलियन्त्रिताम्बरतया रत्नाकरः श्रूयते / गम्भीरः पुनरप्रमेयमहिमा को ऽपि प्रभावः सतां यस्मिन् विस्मयधाम्नि चिन्तनविधावन्ते प्लवन्ते धियः // kavk_47.56 //

ततश्चिन्तामणिं बुद्ध्वा निजसार्थेन संगतः / राजसूनुः स्वनगरं प्राप पूर्णमनोरथः // kavk_47.57 //

कृतकृत्यः प्रहृष्टेनः स पित्रा तत्र पूजितः / ध्वजाग्रे रत्नमाधाय जगाद जनसंसदि // kavk_47.58 //

परार्थ एव यत्नो ऽयं नात्मार्थो यदि मे क्कचित् / तेन सत्येन लोको ऽय सर्वं यात्वदरिद्रताम् // kavk_47.59 //

इत्युक्ते सत्त्वनिधिना तेन दीनदयालुना / रत्नवृष्टिरपर्यन्ता निपपात महीतले // kavk_47.60 //

तेन रत्नसमूहेन दिक्षु सर्वासु भास्वता / ययौ जनस्य दारिद्य्रमयं निःशेषतां तमः // kavk_47.61 //

आशापाशवतां बलाप्त्रविशतां बाह्याङ्गणं श्रीमतां द्वाःस्थाघातवताम् मुहुर्विचलतां द्वारोदरे सीदताम् / दीर्घैर्निःश्वसितैः शुचा निपतितां देहक्षयं काङ्क्षतां दीनानां मणिराशिरश्मिशबलः श्रीसंगमः को ऽप्यभूत् // kavk_47.62 //

तच्छासनादुरगनायकमेव याते चिन्तामणौ विगतदैन्यजने च लोके / सर्वत्र दानरसिकस्य जनस्य चेतः सर्वार्थिसार्थविरताकुलितं बभूव // kavk_47.63 //

सर्वार्थसिद्धः क्षितिपालसूनुः यो ऽभूत्स एवाहमिहान्यदेहः / श्रुत्वेतिवृत्तं कथितं जिनेन ते भिक्षवस्तन्मयतामवापुः // kavk_47.64 //

इति क्षेमेन्द्रविरचितायां बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायां सर्वार्थसिद्धावदानं सत्पचत्वारिंशः पल्लवः //

48. हस्तकावदानम् /

मत्तेभकुम्भोच्चकुचाभिरामाः कर्पूरहारांशुविलासहासाः / प्रीतिप्रदाः पुण्यवतां भवन्ति प्रौढा युवत्यश्च विभूतयश्च // kavk_48.1 //

तथागते भगवति श्रावस्त्यां वनचारिणि / अभवत्सुप्रबुद्धाख्यः श्रीमान् गृहपतिः पुरा // kavk_48.2 //

बभूव हस्तको नाम तस्यातिदयितः सुतः / पूर्वार्जितानां पुण्यानां साकार इव संचयः // kavk_48.3 //

तस्य जन्मदिने जातश्चामीकरमयो महान् / एकीभूत इवाश्चर्यव्रजः प्रवरकुञ्चरः // kavk_48.4 //

स गजेन्द्रः कुमारश्च तत्पितुश्च मनोरथः / लोककौतुककोशाश्च पूर्णतां त्युल्यमाययुः // kavk_48.5 //

स शशीव शिशुः काले कलानिलयतां गतः / रुरुचे रुचिमान् सर्वलोकलोचनबान्धवः // kavk_48.6 //

स शनैः पूरिताभोगभुजस्तम्भविभूषणम् / लेभे मनोभवारम्भभवनं नवयौवनम् // kavk_48.7 //

कदाचिदथ भूभर्तुः स प्रसेनजितः सुताम् / तनुचीवरचिह्नेन सहजेन विराजिताम् // kavk_48.8 //

कन्यां चीवरकन्याख्यां लावण्यललिताननाम् / उद्यानदर्शनायातां ददर्शायतलोचनाम् // kavk_48.9 //

अक्लिष्टरूपामालोक्य तामपर्युषितद्युतिम् / विस्मयस्मरयोस्तुल्यमाययौ सहसा वशम् // kavk_48.10 //

सो ऽचिन्तयदहो कान्तमिदमत्यद्भुतं वपुः / यस्मिन् भाति मुखव्याजाददोषविशदः शशी // kavk_48.11 //

लावण्यमप्रतिममेव बिभति तन्वी बन्धूकबन्धुरधरो मधुरस्वभावः / द्रोहोद्यतः सरसविद्रुमपल्लवानां बिम्बप्रभाप्रसभभ्रमवन्ध्यकारः // kavk_48.12 //

वक्र्क्रं न क्षमते मदं शशमृतः क्लेश्नाति कान्तिः सुधाम् उत्फुल्लोत्पलकाननस्य कुरुते दृष्टिः प्रभाभ्र्त्सनम् / मन्ये मन्मथसंगमोचिततनोः साप्त्न्यभीतिप्रदा लीलायास्याः सहसा विलासलहरीशोषं विधत्ते रतेः // kavk_48.13 //

उद्वृत्ते कठिने परोधरयुगे नश्यद्विवेके चिरं यस्या दोषमये ऽप्यहो गुणवता हारेण बद्धा स्थितिः / यच्चास्मिन्नवलम्बते ऽम्बुजधिया रोलम्बरेखा मुखे लोलाक्ष्याः किमपि प्रशान्तनयने लीनं मुनीनां मनः // kavk_48.14 //

इति चिन्तयतस्तस्य वपुः पुष्पशरोपमम् / विलोक्य भूपतिसुता बभूवाश्चर्यनिश्चला // kavk_48.15 //

हृते लज्जांशुके तस्याः स्मरेण स्मितकारिणा / प्रत्यग्रपुलकाकीर्णं वपुः स्पष्टमदृश्यत // kavk_48.16 //

रुद्धा नवाभिलाषेण वैलक्ष्येण निवर्तिता / मनस्तत्रैव निक्षिप्य सा शून्येव शनैर्ययौ // kavk_48.17 //

राजधानीं समासाद्य लज्जाविस्मयमन्मथैः / मीलितेव निलीनेव प्रोषितेव बभूव सा // kavk_48.18 //

कुमारो ऽपि स्वभवने समुद्भूतमनोभाव्ः / तामेवेन्दुमुखीमग्रे संकल्पैरलिखन्मुहुः // kavk_48.19 //

स तां मानससर्वस्वं स्मरविद्यामिव स्मरन् / प्रदध्यौ कुर्लभाम् मत्वा तनयाम् चक्रवर्तिनः // kavk_48.20 //

जन्मान्तरे तनुर्यस्य तपःपरिचिता चिरम् / धन्यः स तामवाप्नोति लतां सुकृतशाखिनः // kavk_48.21 //

रम्यप्रदानपुण्येन तद्दर्शनमवाप्यते / न जाने तानि पुण्यानि येषां तत्संगमः फलम् // kavk_48.22 //

तद्वक्र्क्रशीतकिरणस्मरणोत्सवेन तस्याश्च दुर्लभतया विरहोष्मणा मे / नो वेद्मि किं धृतिरियं किमयं विमोहः किं जीवितं किमसुभिः सहः विप्रयोगः // kavk_48.23 //

तद्वक्र्क्रब्जजितः प्रसह्र भजते क्षैण्यं क्षपावल्लभः तद्भूविभ्रमलज्जितं च विनतिं धते धनुर्मान्मथम् / तस्याह् पल्लवपेशलद्युतिमुषा शोषाधरेणार्दितं नूनं प्राप्य पराजयं वनमहीं बिम्ब समालम्बते // kavk_48.24 //

इति पूर्णेन्दुवदनावदनध्याननिश्चलह् / निशां निनाय संत्यक्तः सेर्ष्ययेव सनिद्रया // kavk_48.25 //

कन्यादर्शनवृत्तान्तं ततस्तेन निवेदितम् / श्रुत्वा पितास्य संक्रन्तचिन्तापरिचितो ऽभवत् // kavk_48.26 //

स तमूचे वयं पुत्र राज्ञो ऽस्य पुरवासिनह् / स कथं ते दुहितरं चक्रवर्ती प्रदास्यति // kavk_48.27 //

अशक्यं नैव कुर्वन्ति समीहन्ते न दुर्लभम् / असंभाव्यं न भाषन्ते मानकामा मनीषिणः // kavk_48.28 //

चूतचम्पकवल्लीषु स्वाधीनासु निरादरः / चिन्तयन् पारिजातस्य लताम् शुष्यति षट्पदः // kavk_48.29 //

तव तस्याश्च संबन्धः प्राज्गन्मविहितो यदि / तदवश्यं भवत्येव निष्प्रयत्नफलोदयह् // kavk_48.30 //

आशापाशैरनाकृष्टं विचारैरकदर्थितम् / प्रयत्नभारैरश्रान्तं विधत्ते भवितव्यता // kavk_48.31 //

इत्याकर्ण्य पितुर्वाक्यं तत्तथेति विचिन्तयन् / न चेतः कन्यकानीतं समानेतुं शशाक सः // kavk_48.32 //

स गत्वा दन्तयुगलं ययाचे हेमकुञ्चरम् / नवसंदर्शने राज्ञः प्रीतियोग्यमुपायनम् // kavk_48.33 //

पुण्यबन्धेन करिणा दत्तं दन्तयुगं ततः / स हेममयमादाय द्रष्टुं भूमिपतिं ययौ // kavk_48.34 //

स रत्नरुचिरं प्राप्य भवनं पृथिवीपतेः / प्रविश्यः प्रणतः प्रीत्यै हेमदन्तद्वयं ददौ // kavk_48.35 //

भूभुजा विश्रुतगुणः प्रसादेनाभिनन्दितः / वरं गृहाणेत्युक्तश्च स न जग्राह किंचन // kavk_48.36 //

तस्यादीनद्युतेश्चक्रे मानमभ्यधिकं नृपः / औचित्यचारुचरितः प्रियः कस्य न निःस्पृहः // kavk_48.37 //

स सदा दर्शने राज्ञः काञ्चनाङ्गानि दन्तिनः / पुनर्जातनवाङ्गेन दत्ताणि प्रीयते ददौ // kavk_48.38 //

तमुवाच महीपालः सेवाप्रणययन्त्रितः / दूतीं मनःप्रसादय वदनद्युतिमुद्वहन् // kavk_48.39 //

प्रभूतहेमसंभारां गुर्वीं सोवामिमामहम् / न सहे प्रौरवार्गो हि भवणीयो महीभृताम् // kavk_48.40 //

संविभज्य जनानीतैः का प्रीतिर्मम काञ्चनैः / तवानर्घगुणा मूर्तिरियमेव मम प्रिया // kavk_48.41 //

लोभः पुरुषरत्नेषु भूषणार्हेषु शोभते / राज्ञां कोशेषु सीदन्ति हेमरत्नाश्मसंचयाः // kavk_48.42 //

समीहिततमं तुभ्यं किं प्रयच्छामि कथ्यताम् / निःशेषकोशदानेन न नामानुशयो ऽस्तु मे // kavk_48.43 //

राज्ञ्ं दृक्पातपात्रेण प्राप्यन्ते यदि न श्रियः / तदनर्थं गतार्थिन्या को ऽथः पार्थिवसेवया // kavk_48.44 //

इत्युक्तः क्षितिपालेन कुमारः कलिताञ्जलिः / तमभाषत भूपाल दातुमर्हति को ऽपरः // kavk_48.45 //

अनर्थितेन रत्नानि विबुधेभ्यः प्रयच्छता / तदुन्निद्रं समुद्रस्य मुद्रितं भवता यशः // kavk_48.46 //

महतापि प्रयत्नेन पूर्यते न महाशयः / अल्पकानां तदैर्श्वर्यं दारिद्यं तन्महीयसाम् // kavk_48.47 //

किं तु त्वद्भुजगुप्तानां धर्ममार्गेण जीवतां / जनानां नास्ति दारिद्यं द्रविणं येन मृग्यते // kavk_48.48 //

धनार्थिनो न तु वयं न च सेवाधिकारिणः / धनं धनं धनधियां मान एव मनस्विनाम् // kavk_48.49 //

मीलद्गुणेन परमेश्वरसेवनेन नुर्मूलताम् सुमनसां सहसा गतानाम् / दैन्यात्पुनः कृपणपण्यपथे च्युतानां न स्पर्शमात्रमपि साधुजनः करोति // kavk_48.50 //

अर्थित्वान्मरणम् वरं तनुभृताम् दैन्यावसन्नात्मनां अर्थी सर्वजनावमानवसतिः सत्कारयोग्यः शवः / कुम्भस्तावदधह् प्रयाति गुणवान् कूपावतारे परं यावन्मोहतमःप्रवेशविवशः प्राप्तो ऽर्थिता लम्बते // kavk_48.51 //

सामान्या धनसंपदः क्रयकृषिप्राप्या सदा धीमतां संतोषो यदि नास्ति तत्किमपरा भूमिर्निधानावृता / सन्त्येवातिशयप्रसादनिरतास्ता हेमरत्नक्रियाः कस्येष्टः प्रियसंगमाय वपुषां सेवामयो विक्रयः // kavk_48.52 //

इत्यपारधियस्तस्य वचः श्रुत्वा महीपतिः / गॄह्यतामपरं किंचिदित्यभाषत सादरः // kavk_48.53 //

औचित्यचतुरालापः कर्कशो ऽपि नृपां प्रियः / कृपणश्चाटुकारो ऽपि कर्णशूलाय केवलः // kavk_48.54 //

और्दार्यपरितुष्टेन स राज्ञभ्यर्थितः परम् / तमूचे यदु तुष्टो ऽसि सुता मह्यं प्रदीयताम् // kavk_48.55 //

इत्युक्ते तेन नृपतिः संदेहान्दोलिताशयः / प्रातर्वक्ताहमित्युक्त्वा क्षणं क्ष्मातलमैक्षत // kavk_48.56 //

स कुमारं विसृज्याथ प्रधानामात्यमब्रवीत् / प्रसादरभसेनैव कृतं वाक्चापलं मया // kavk_48.57 //

चक्रवर्तिकुलोत्पन्ना कन्या पुण्यपणोचिता / कथं सामान्यपौराय गुणमात्रेण दीयते // kavk_48.58 //

ददामीति प्रतिश्रुत्य पश्चादनुशयाकुलः / कथं सराधनो भूत्वा भविष्याम्यर्थिनिष्फलः // kavk_48.59 //

कथं प्राप्तस्य तस्याहं प्रातर्द्रष्ट् मुखं पुरः / प्रियो ऽप्यप्रियतां यातः स मे दुर्लभयेच्छया // kavk_48.60 //

नूनं गुणोपपन्नो ऽपि प्रकृत्यैव शरीरिणाम् / वक्ति यावन्न देहीति तावद्गवति वल्लभह् // kavk_48.61 //

इति भूमिपतेः श्रुत्वाः वचो दोलावलम्बिनः / तमुवाच महामात्यः संचिन्त्यावसरोचितम् // kavk_48.62 //

अनालोचितपर्यन्ताः प्रत्यग्रसरसादराः / स्वभावरभसा एव भवन्ति प्रभुबुद्धयः // kavk_48.63 //

अशक्यार्थनया तेन लुब्धेनेव गुणोदयः / राजसेवाप्रवृत्तेन हेमहस्ती विनाशितः // kavk_48.64 //

वाच्यो ऽसौ भवता स्वैरं कन्यार्थी पुनरागतः / हेमहस्तिनमारुह्य प्राप्तः प्राप्स्यसि मे सुताम् // kavk_48.65 //

तेनोत्कृत्तः स्वहस्तेन कुतस्तस्य स कुञ्जरः / न चासौ तद्विरहितः पुनरायाति लज्जया // kavk_48.66 //

इत्यमात्यस्य वचसा नृपतिर्युक्तिमाश्रितः / प्राप्तं कुमारमन्येद्युस्तदेवाभिमुखो ऽवदत् // kavk_48.67 //

कुमारो ऽपि गॄहं गत्वा विवाहोचितमङ्गलैः / हौमद्विरदमारुह्य स्वजनेन सजाययौ // kavk_48.68 //

स्वर्णवारणसंरूढं तमायान्तं महीपतिः / विलोक्याश्चर्यविभवं मेने पुण्यवतां वरम् // kavk_48.69 //

कौतुकादथ भूपालस्तं गजं हेमविग्रहम् / आरुरोह महोत्साहः सुमेरुमिव वज्रभृत् // kavk_48.70 //

आरूढे पृथिवीपाले न चचाल स कुञ्जरः / प्रसर्सर्प कुमारेण पुनश्चालंकृतासनः // kavk_48.71 //

तं ज्ञात्वा नृपतिर्देवं तत्प्रभावेण विस्मितः / धन्यो ऽस्मीति वदन् कन्यां ददौ तस्मै स्मरश्रियम् // kavk_48.72 //

अभ्यर्च्य कन्यारत्नेन नृपतिः पुरुषोत्तमम् / हर्षोत्सवसमुद्धूतः सुधासिन्धुरिवाबभौ // kavk_48.73 //

ततः कुमारे दयितामादाय स्वगृहं गते / सफलो ऽभूदनङ्गस्य कार्मुकाकर्षणश्रमः // kavk_48.74 //

नवे वयसि भोगार्हे नवकान्तासमागमे / तस्याभूद्विभवोदारः सदा नवनवोत्सवः // kavk_48.75 //

ततः कदाचिद्भूपालः कृतकृत्यः प्रसेनजित् / पुण्यप्रभावं जामातुः कलयन् समचिन्तयत् // kavk_48.76 //

अहो दिव्यः प्रभावो ऽसौ कुमारस्य प्रदृश्यते / न हि सामान्यपुण्यानां पाको भवति तद्विधः // kavk_48.77 //

कुलं लक्ष्मीहर्म्यं हृतशशिमदा रूपलहरी वयः संभोगार्हं गुणपरिचयो भूषणचयः / यशः पुण्योद्यानप्रसृतकुसुमोल्लासरुचिरं न विद्मः कस्यायं कुशलपरिणामस्य विभवः // kavk_48.78 //

इति संचिन्त्य सुचिरं स संजातकुतूहलः / सर्वज्ञदर्शनावद्धमारुरोह मनोरथम् // kavk_48.79 //

स जातातरमाहूय सुतां च सचिवैः सह / भगवन्तं ययौ द्रष्टुं मनसा प्रथमं गतः // kavk_48.80 //

याते दृष्टिपथं जेतवने संत्यज्य वाहनम् / उपसृत्यः नृपः पद्भ्यां भगवन्तं व्यलोकयत् // kavk_48.81 //

स तं प्रणम्य तत्पादपद्मभूतिशिखामणिः / सुतां जामातरं चास्मै नम्रो नाम्ना न्यवेदयत् // kavk_48.82 //

उपविष्टेषु सर्वेषु प्रणामानतमौलिषु / पप्रच्छ राजा सर्वज्ञं भगवन्तं कृताञ्जलिः // kavk_48.83 //

अयं गुणगओपेतः कुमारः श्रीमतां वरः / हैमेव दन्तिनायातो भगवन् केन कर्मणा // kavk_48.84 //

इयं चीवरकन्या च मत्सुतास्य नवा वधूः / केन पुण्यप्रभावेण जीवितादधिवल्लभा // kavk_48.85 //

इति पृष्टः क्षितीशेन सर्वविद्भगवान् जिनः / तमूचे भूपते पुंसां पुण्योद्भूता विभूतयः // kavk_48.86 //

यदुदारो यदुचितो यद् भ्राजिंष्णु यदद्भुतम् / स्पृहणीयं च यल्लोके तत्तत्पुण्यसमुद्बह्वम् // kavk_48.87 //

विपश्वी भगवान् पूर्वं सुगतः सह भिक्षुभिः / चचार लोककृपया राज्ञो बन्धुमतः पुरे // kavk_48.88 //

तस्मिन्नवसरे तत्र कुमार्या सह दारकः / विक्रीडावर्त्मनि पुरः कृत्वा दारुमयं गजम् // kavk_48.89 //

तौ विलोक्य समायान्तं ध्मातजम्बूनदद्युतिम् / फुल्लपद्मदलाकारकरुणास्निग्धलोचनम् // kavk_48.90 //

भगवन्तं समुद्भूततद्भक्तिसरसोन्मुखौ / क्रीडागजं निवेद्यास्मै प्रणतौ तस्थतुः पुरः // kavk_48.91 //

भगवानपि सर्वज्ञस्तयोर्ज्ञात्वा मनोरथम् / दयया चरणस्पर्शं विदधे दारुदन्तिनः // kavk_48.92 //

सम्यक् चित्तप्रसादेन दृष्टौ भगवताथ तौ / प्रणीधानं विवाहाय चक्रतुर्दारकौ मिथः // kavk_48.93 //

कुलप्रभावविभवैर्भूयाज्जन्म ममोचितम् / वाहनं हेमदन्ती च कुमारस्येत्यभून्मतिः // kavk_48.94 //

दृष्ट्वा भगवतः कन्या संसक्त्रे चारुचीवरे / जन्मचीवरयुक्तां स्यामहमेतचिन्तयत् // kavk_48.95 //

स एष प्रणिधानेन जातस्तेनेह हस्तकः / इयं चीवरकन्या च तनुचीवरलक्षण // kavk_48.96 //

इति क्ष्रुत्वा क्षितिपतिस्तद्वृत्तं सुगतो ऽदितम् / मुकुटस्पृष्टतत्पादपद्मः स्वभवनं ययौ // kavk_48.97 //

याते सविस्मयं राज्ञि कुमारः सह जायया / कथ्यमानं भगवता धर्मं शुश्राव शुद्धधीः // kavk_48.98 //

ततस्तौ जातवैराग्यौ क्षीणसंसारवासनौ / प्रव्रज्यया जितक्लेशौ शुद्धां बोधिमवापतुः // kavk_48.99 //

विततसुकृतपुण्याभ्यासयोगेन पुंसां भवति कुशलभाजां धर्मकामार्थसंपत् / अभिमतमथ भुक्त्वा तत्फलं सदारास्ते विघनगगनकान्तिं शान्तिमन्ते भजन्ते // kavk_48.100 //

इति क्षेमन्द्रविरचितायां बोधिसत्त्वावदानकल्पलतायां हस्तकावदानमष्टचत्वारिंशः पल्लवः //