महायानसूत्रालंकार (bản khác)

स्वं दानं कारूणिकः शास्तीव सदैव निःस्वसुखकामः / भोगैः सुखय परं वा मामप्ययुतसौख्यम् // msa_17.53 //

सफलं दानं दत्तं तन्मे सत्वेषु तत्सुखसुखेन / फल तेष्वेव निकामं यदि मे कर्तव्यता ते ऽस्ति // msa_17.54 //

भोगेद्वेष्टुर्दातुर्भोगा बहुशुभतरोपसर्पन्ति / न हि तत्सुखं मतं मे दाने पारंपरो ऽस्मि यतः // msa_17.55 //

सर्वास्तिपरित्यागे यत्कृपया मां निरीक्षसे सततं / ननु ते तेन ज्ञेयं न मत्फलेनार्थिता ऽस्येति // msa_17.56 //

दानाभिरतो न स्यां प्राप्तं चेत्तत्फलं न विसृजेयं / क्षणमपि दानेन विना दानाभिरतो भवति नैव // msa_17.57 //

अकृतं न फलसि यस्मात्प्रतिकारापेक्षया न मे तुल्यं / प्रतिकारनिर्व्यपेक्षः परत्र फलदो ऽस्य कामं ते // msa_17.58 //

निरवद्यं शुद्धपदं हितावहं चैव सानुरक्षं च / निर्मृग्यं निर्लेपं जिनात्मजानां कृपादानम् // msa_17.59 //

सकलं विपुलं श्रेष्ठं सततं मुदितं निरामिषं शुद्धं / बोधिनतं कुशलनतं जिनात्मजानां कृषादानम् // msa_17.60 //

न तथोपभोगतुष्टिं लभते भोगी यथा परित्यागात् / तुष्टिमुपैति कृपालुः सुखत्रयाप्यायितमनस्कः // msa_17.61 //

कृपणकृपा रौद्रकृपा संक्षुब्धकृपा कृपा प्रमत्तेषु / विषयपरतन्त्रकरुणा मिथ्याभिनिविष्टकरुणा च // msa_17.62 //

करुणा बोधिसत्वानां सुखाद् दुःखात्तदन्वयात् / करुणा बोधिसत्त्वानां हेतोर्मित्रात्स्वभावतः // msa_17.63 //

करुणा बोधिसत्त्वानां समा ज्ञेया तदाशयात् / प्रतिपत्तेर्विरागाच्च नोपलम्भाद्विशुद्धितः // msa_17.64 //

मैत्राद्रिभावनाग्रा स्वचित्ततो धर्मतो ऽधिमोक्षाच्च / आशयतो ऽपि विभुत्वादविकल्पादैक्यतश्चापि // msa_17.65 //

इति भगवति जातसुप्रसादो महदुपधिध्रुवसत्किर्यामिपूजी / बहुगुणहितमित्रनित्यसेवो जगदनुकम्पक एति सर्वसिद्धिं // msa_17.66 //

महायानसूत्रालंकारे पूजासेवाऽप्रमाणाधिकारः [ सप्तदशः] समाप्तः

अष्टादशो ऽधिकारः

लज्जाविभागे षोडश श्लोकाः /

लज्जा विपक्षहीना ज्ञानेन गता च निर्विकल्पेन / हीनानवद्यविषया सत्वानां पाचिका धीरे // msa_18.1 //

षणां पारमितानां निषेवणालस्यतो भवति लज्जा / क्वेशानुकूलधर्मप्रयोगतश्चैव धीराणां // msa_18.2 //

असमाहितस्वभावा मृदुमध्या हीनभूमिका लज्जा / हीनाशया समाना हीना हि तदन्यथा त्वधिका // msa_18.3 //

लज्जारहितो धीमान् क्लेशानधिवासयत्ययोनिशतः / प्रतिघोपेक्षामानः सत्वानुपहन्ति शीलं च // msa_18.4 //

कौकृत्यात्सविलेखो भवति स संमानहानिमाप्नोति / श्राद्धात्मा[मा]नुषसंघाच्छास्त्रा चोपेक्ष्यते तस्मात् // msa_18.5 //

सहधार्मि कैर्जिनसुतैर्विनिन्द्यते लोकतो ऽयशो लभते / दृष्टे धर्मे ऽन्यत्र क्षणरहितो जायते भूयः // msa_18.6 //

प्राप्ताप्राप्तविहानिं शुक्लैर्धर्मैः समाप्नुते तेन / दुःखं विहरति तस्मान्मनसो ऽप्यस्वस्थतामेति // msa_18.7 //

एते सर्वे दोषा हिमत्सु भवन्ति नो जिनसुतेषु / देवेषु च मनुजेषु च नित्यं संजायते च बुधः // msa_18.8 //

संभारांश्च स बोधेः क्षिप्रं पूरयति लज्जया धीमान् / सत्वानां पाचनया न खिद्यते चैव जिनपुत्रः // msa_18.9 //

स विपक्षप्रतिपक्षै रहितो ऽरहितश्च जायते सततं / इत्येतमानुशंसं ह्रीमानाप्नोति जिनपुत्रः // msa_18.10 //

दोषमलिनो हि बालो ह्रीविरहात्सुवसनैः सुगुप्तो ऽपि / निर्वसनो ऽपि जिनसुतो ह्रीवसनो मुक्तदोषमलः // msa_18.11 //

आकाशमिव न लिप्तो ह्रीयुक्तः जिनसुतो भवति धर्मैः / ह्रीभूषितश्च शोभति संपर्कगतो जिनसुतानाम् // msa_18.12 //

मातुरिव वत्सलत्वं ह्रियो विनेयेषु बोधिसत्वानां / आरक्षा चापि ह्रीः संसरतां सर्वदोषेभ्यः // msa_18.13 //

सर्वेषु नाधिवासा सर्वेष्वधिवासनाप्रवृत्तिश्च / सर्वेषु च प्रवृत्तिर्ह्रीविहितं ह्रीमतो लिङ्गम् // msa_18.14 //

ह्रीभावना प्रधाना स्वचित्ततो धर्मतो ऽधिमोक्षाच्च / आशयतो ऽपि विभुत्वादकल्पनादैक्यतश्चापि // msa_18.15 //

धृतिश्च बोधिसत्वानां लक्षणेन प्रभेदतः / दृढत्वेन च सर्वेभ्यस्तदन्येभ्यो विशिष्यते // msa_18.16 //

वीर्यं समाधिः प्रज्ञा च सत्वं धैर्यं धृतिर्मता / निर्भीतो बोधिसत्वो हि त्रयाद्यस्मात्प्रवर्तते // msa_18.17 //

लीनत्वाच्च चलत्वाच्च मोहाच्चोत्पद्यते भयं / कृत्येषु तस्माद्विज्ञेया धृतिसंज्ञा निजे त्रये // msa_18.18 //

प्रकृत्या प्रणिधाने च निरपेक्षत्व एव च / सत्वविप्रतिपत्तौ च गम्भीर्यौदार्यसंश्रवे // msa_18.19 //

विनेयदुर्विनयत्वे कायाचिन्त्ये जिनस्य च / दुष्करेषु विचित्रेषु संसारात्याग एव च // msa_18.20 //

निःसंक्लेशे च तत्रैव धृतिर्धीरस्य जायते / असमा च तदन्येभ्यः सो ऽग्रे धृतिमतां यतः[मतः] // msa_18.21 //

कुमित्रदुःखगम्भीरश्रवाद्वीरो न कम्पते / शलभैः पक्षवातैश्च समुदैश्च सुमेरुवत् // msa_18.22 //

अखेदो बोधिसत्त्वानामसमस्त्रिषु वस्तुषु / श्रुतातृप्तिमहावीर्यदुःखे ह्रीघृतिनिश्रितः // msa_18.23 //

तीव्रच्छन्दो महाबोधावखेदो धीमतां मतः / अनिष्पन्नश्च निष्पन्नः सुनिष्पन्नश्च भूमिषु // msa_18.24 //

वस्तुना चाधिकारेण कर्मणा च विशिष्यते / लक्षणेनाक्षयत्वेन फलस्योदागमेन च // msa_18.25 //

शास्त्रज्ञता हि धीराणां समाधिमुखधारणी / गृहीता सत्वपाकाय सद्धर्मस्य च धारणे // msa_18.26 //

कायेन वचसा चैव सत्यज्ञानेन चासमा / लोकज्ञता हि धीराणां तदन्येभ्यो विशिष्यते // msa_18.27 //

सा पुनः किमर्थमित्याह सत्वानां भाजनत्वाय / कस्मिन्नर्थे भाजनत्वाय सद्धर्मप्रतिपत्तये // msa_18.28 //

सत्यद्वयाद्यतश्चेष्टो लोकानामुदयो ऽसकृत् / द्वयादस्तंगमस्तस्मात् तज्ज्ञो लोकज्ञ उच्यते // msa_18.29 //

शमाय प्राप्तये तेषां धीमान् सत्येषु युज्यते / सत्यज्ञानद्यतो धीमान् लोकज्ञो हि निरुच्यते // msa_18.30 //

आर्षश्च देशनाधर्मो अर्थो ऽभिप्रायिको ऽस्य च / प्रामाणिकश्च नीतार्थो निर्जल्पा प्राप्तिरस्य च // msa_18.31 //

प्रतिक्षेप्तुर्यथोक्तस्य मिथ्यासंतीरितस्य च / साभिलाष[प]स्य च प्राप्तेः प्रतिषेधो ऽत्र देशितः // msa_18.32 //

अधिमुक्तेर्विचाराच्च यथावत्परतः श्रवात् / निर्जल्पादपि च ज्ञानादप्रणाशो हि धीमतां // msa_18.33 //

असमा बोधिसत्त्वानां चतस्रः प्रतिसंविदः / पर्याये लक्षणे वाक्ये ज्ञाने ज्ञानाच्च ता मताः // msa_18.34 //

देशनायां प्रयुक्तस्य यस्य येन च देशना / धर्मार्थयोर्द्वयोर्वाचा ज्ञानेनैव च देशना // msa_18.35 //

धर्मस्योद्देशनिर्देशात्सर्वथा प्रापणाद् द्वयोः / परिज्ञाना[हाना]च्च चोद्यानां प्रतिसंविच्चतुष्टयम् // msa_18.36 //

प्रत्यात्मं समतामेत्य योत्तरत्र प्रवेदना / सर्वसंशयनाशाय प्रतिसंविन्निरुच्यते // msa_18.37 //

संभारो बोधिसत्वानां पुण्यज्ञानमयो ऽसमः / संसारे ऽभ्युदयायैकः अन्यो ऽसंक्लिष्टसंसृतौ // msa_18.38 //

दानं शीलं च पुण्यस्य प्रज्ञा ज्ञानस्य संभृतिः / त्रयं चान्यद्द्व्यस्यापि पञ्चापि ज्ञानसंभृतिः // msa_18.39 //

संतत्या भावनामेत्य भूयो भूयः शुभस्य हि / आहारो यः स संभारो वी[धी]रे सर्वार्थसाधकः // msa_18.40 //

प्रवेशायानिमित्ताय अनाभोगाय संभृतिः / अभिषेकाय निष्ठायै धीराणामुपचीयते // msa_18.41 //

चतुर्दशभिराकारैः स्मृत्युपस्थानभावना / धीमतामसमत्वात्सा तदन्येभ्यो विशिष्यते // msa_18.42 //

निश्रयात्प्रतिपक्षाच्च अवतारात्तथैव च / आलम्बनमनस्कारप्राप्तितश्च विशिष्यते // msa_18.43 //

आनुकूल्यानुवृत्तिभ्यां परिज्ञोत्पत्तितो ऽपरा / मात्रया परमत्वेन भावनासमुदागमात् // msa_18.44 //

सम्यक्प्रहाणं धीराणामसमं सर्वदेहिभिः / समृत्युपस्थानदोषाणां प्रतिपक्षेण भाव्यते // msa_18.45 //

संसारस्योपभोगे च त्यागे निवरणस्य च / मनस्कारस्य च त्यागे प्रवेशे चैव भूमिषु // msa_18.46 //

अनिमित्तविहारे च लब्धौ व्याकरणस्य च / सत्वानां परिपाके च अभिषेके च धीमतां // msa_18.47 //

क्षेत्रस्य च विशुद्ध्यर्थं निष्ठागमन एव च / भाव्यते बोधिसत्वानां विपक्षप्रतिपक्षतः // msa_18.48 //

छन्दं निश्रित्य योगस्य भावना सनिमित्तिका / सर्वसम्यक्प्रहाणेषु प्रतिपक्षो निरुच्यते // msa_18.49 //

ऋद्धिपादाश्च चत्वारो धीराणामग्रलक्षणाः / सर्वार्थसिद्धौ जायन्ते आत्मनश्च परस्य च // msa_18.50 //

निश्रयाच्च प्रभेदाच्च उपायदभिनिर्हृतेः / व्यवस्था ऋद्धिपादानां धीमतां सर्वथेष्यते // msa_18.51 //

ध्यानपारमिमाश्रित्य प्रभेदो हि चतुर्विधः / उपायश्चाभिनिर्हारः षड्विधश्च विधीयते // msa_18.52 //

व्यावसायिक एकश्च द्वितीयो ऽनुग्रहात्मकः / नैबन्धिकस्तृतीयश्च चतुर्थः प्रातिपक्षिकः // msa_18.53 //

दर्शनस्याववादस्य स्थितिविक्रीडितस्य च / प्रणिधेर्वशितायश्च धर्मप्राप्तेश्च निर्हृतिः // msa_18.54 //

बोधिश्चर्या श्रुत चात्र[ग्रं]शमथो ऽथ विपश्यना / श्रद्धादीनां पदं ज्ञेयमर्थसिद्ध्यधिकारतः // msa_18.55 //

भूमिप्रवेशसंक्लिष्टाश्चेष्टाः श्रद्धादयः पुनः / विपक्षदुर्बलत्वेन त एव बलसंज्ञिताः // msa_18.56 //

भूमिविष्टस्य बोध्यङ्गव्यवस्थानं विधीयते / धर्माणां सर्वसत्वानां समतावगमात्पुनः // msa_18.57 //

स्मृतिश्चरति सर्वत्र ज्ञेयाजितविनिर्जये / सर्वकल्पनिमित्तानां भङ्गाय विचयो ऽस्य च // msa_18.58 //

यथा हस्तिरत्नं प्रत्यर्थिकभङ्गाय / आशु चाशेषबोधाय वीर्यस्य प्रवर्तते / धर्मालोकविवृद्ध्या च प्रीत्या आपूर्यते ध्रुवम् // msa_18.59 //

सर्वावरणनिर्मोक्षात् प्रश्रब्ध्या सुखमेति च / चिन्तितार्थसमृद्धिश्च समाधेरूपजायते // msa_18.60 //

उपेक्षया यथाकामं सर्वत्र विहरत्यसौ / प[पृ]ष्ठलब्धाविकल्पेन विकल्पेन [विहारेण] सदोत्तमः // msa_18.61 //

एवंगुणो बोधिसत्त्वश्चक्रवर्तीव वर्तते / सप्तरत्नोपमैर्नित्यं बोध्यङ्गैः परिवारितः // msa_18.62 //

निश्रयाङ्गं स्वभावाङ्गं निर्याणाङ्गं तृतीयकं / चतुर्थमनुशंसाङ्गमक्लेशाङ्गं त्रयात्मकम् // msa_18.63 //

यथाबोधानुवृत्तिश्च तदूर्ध्वमुपजायते / यथाबोधव्यवस्थानं प्रवेशश्च व्यवस्थितौ // msa_18.64 //

कर्मत्रयविशुद्धिश्च प्रतिपक्षस्य भावना / ज्ञेयावृत्तेश्च मार्गस्य वैशेषिकगुणस्य च // msa_18.65 //

चित्तस्य चित्ते स्थानाच्च धर्मप्रविचयादपि / सम्यक् स्थितिमुपाश्रित्य शमथो ऽथ विपश्यना // msa_18.66 //

सर्वत्रगा च सैकाशां नैकांशोपनिषन्मता / प्रतिवेधे च निर्याणे अनिमित्ते ह्यसंस्कृते // msa_18.67 //

परिशुद्धौ विशुद्धौ च शमथो ऽथ विपश्यना / सर्वभूमिगता धीरे स योगः सर्वसाधकः // msa_18.68 //

पूरये बुद्धधर्माणां सत्वानां परिपाचने / क्षिप्रप्राप्तौ क्रियाशुद्धौ वर्त्माच्छेदे च कौशलं // msa_18.69 //

उपाये बोधिसत्त्वानामसमं सर्वभूमिषु / यत्कौशल्यं समाश्रित्य सर्वार्थान्साधयन्ति ते // msa_18.70 //

विपाकेन श्रुताभ्यासात् धारण्यपि समाधिना / परीत्ता महती सा च महती त्रिविधा पुनः // msa_18.71 //

अप्रविष्टप्रविष्टानां धीमतां मृदुमध्यमा / अशुद्धभूमिकानां हि महती शुद्धभूमिका // msa_18.72 //

धारणी[णीं]तां समाश्रित्य बोधिसत्वा पुनः पुनः / प्रकाशयन्ति सद्धर्मं नित्यं संधारयन्ति च // msa_18.73 //

चेतना छन्दसहिता ज्ञानेन प्रेरिता च तत् / प्रणिधानं हि धीराणामसमं सर्वभूमिषु // msa_18.74 //

हेतुभूतं च विज्ञेयं चित्तात्सद्यः फलं च तत् / आयत्यामर्थसिद्ध्यर्थं चित्तमात्रात्समृद्धितः // msa_18.75 //

चित्रं महद्विशुद्धं च उत्तरोत्तरभूमिषु / आबोधेर्बोधिसत्त्वानां स्वपरार्थप्रसाधकं // msa_18.76 //

नैरात्म्यं द्विविधं ज्ञेयो ह्यात्मग्राहस्य चाश्रयः / तस्य चोपशमो नित्यं समाधित्रयगोचरः // msa_18.77 //

समाधिस्त्रिविधो ज्ञेयो ग्राह्यग्राहकभावतः / निर्विकल्पो ऽपि विमुखो रतियुक्तश्च सर्वदा // msa_18.78 //

परिज्ञायै प्रहाणाय पुनः साक्षात्क्रियाय च / शून्यतादिसमाधीनां त्रिधार्थः परिकीर्तितः // msa_18.79 //

समाध्युपनिषत्त्वेन धर्मोद्दानचतुष्टयं / देशितं बोधिसत्त्वेभ्यः सत्वानां हितकाम्यया // msa_18.80 //

असदर्थो ऽविकल्पार्थः परिकल्पार्थ एव च / विकल्पोपशमार्थश्च धीमतां तच्चतुष्टयम् // msa_18.81 //

अयोगाद्धेतुतोत्पत्तेर्विरोधात्स्वयमस्थितेः / अभावाल्लक्षणैकान्त्यादनुवृत्तेर्निरोधतः // msa_18.82 //

परिणामोपलब्धेश्च तद्धेतुत्वफलत्वतः / उपात्तत्वाधिपत्वा[त्या]च्च शुद्धसत्वानुवृत्तितः // msa_18.83 //

आद्यस्तरतमेनापि चयेनाश्रयभावतः / विकारपरिपाकाभ्यां तथा हीनविशिष्टतः // msa_18.84 //

भास्वराभास्वरत्वेन देशान्तरगमेन च / सबीजाबीजभावेन प्रतिबिम्बेन चोदयः // msa_18.85 //

चतुर्दशविधोत्पत्तौ हेतुमानविशेषतः / चयाया[पा]र्थादयोगाच्च आश्रयत्व असंभवात् // msa_18.86 //

स्थितस्यासंभवादन्ते आद्यनाशाविकारतः / तथा हीनविशिष्टत्वे भास्वराभास्वरे ऽपि च // msa_18.87 //

गत्यभावात्स्थितायोगाच्चरमत्व असंभवात् / अनुवृत्तेश्च चित्तस्य क्षणिकं सर्वसंस्कृतम् // msa_18.88 //

भूतानां षड्विधार्थस्य क्षणिकत्वं विधीयते / शोषवृद्धेः प्रकृत्या च चलत्वाद् वृद्धिहानितः // msa_18.89 //

तत्संभवात्पृथिव्याश्च परिणामचतुष्टयात् / वर्णगन्धरसस्पर्शतुल्यत्वाच्च तथैव तत् // msa_18.90 //

इन्धनाधीनवृत्तित्वात्तारतम्योपलब्धितः / चित्तानुवृत्तेः पृच्छातः क्षणिकं बाह्यमप्यतः // msa_18.91 //

प्रज्ञप्त्यस्तितया वाच्यः पुद्गलो द्रव्यतो न तु / नोपलम्भाद्विपर्यासात् संक्लेशात् क्लिष्टहेतुतः // msa_18.92 //

एकत्वान्यत्वतोवाच्यस्तस्माद्दोषद्वयादसौ / स्कन्धात्मत्वप्रसङ्गाच्च तद्द्रव्यत्वप्रसङ्गतः // msa_18.93 //

द्रव्यसन् यद्यवाच्यश्च वचनीयं प्रयोजनं / एकत्वान्यत्वतो ऽवाच्यो न युक्तो निष्प्रयोजनः // msa_18.94 //

लक्षणाल्लोकदृष्टाच्च शास्त्रतो ऽपि न युज्यते / इन्धनाग्न्योरवाच्यत्वमुपलब्धेर्द्वयेन हि // msa_18.95 //

द्वये सति च विज्ञानसंभवात्प्रत्ययो न सः / नैरर्थक्यादतो द्रष्टा यावन्मोक्ता न युज्यते // msa_18.96 //

स्वामित्वे सति चानित्यमनिष्टं न प्रवर्तयेत् / तत्कर्मलक्षणं साध्यं संबोधो बाध्यते त्रिधा // msa_18.97 //

दर्शनादौ च तद्यत्नः स्वयंभूर्न त्रयादपि / तद्यत्नप्रत्ययत्वं च निर्यत्नं दर्शनादिकं // msa_18.98 //

अकर्तृत्वादनित्यत्वात्सकृत्रित्यप्रवृत्तितः / दर्शनादिषु यत्नस्य स्वयंभूत्वं न युज्यते // msa_18.99 //

तथा स्थितस्य नष्टस्य प्रागभावादनित्यतः / तृतीयपक्षाभावाच्च प्रत्ययत्वं न युज्यते // msa_18.100 //

सर्वधर्मा अनात्मानः परमार्थेन शून्यता / आत्मोपलम्भे दोषश्च देशितो यत एव च // msa_18.101 //

संक्लेशव्यवदाने च अवस्थाच्छेदभिन्नके / वृत्तिसंतानभेदो हि पुद्गलेनोपदर्शितः // msa_18.102 //

आत्मदृष्टिरनुत्पाद्या अभ्यासो ऽनादिकालिकः / अयत्नमोक्षः सर्वेषां न मोक्षः पुद्गलो ऽस्ति वा // msa_18.103 //

प्रज्ञप्त्यस्तितया वाच्यः पुद्गलो द्रव्यतो न तु /

एकत्वान्यत्वतोवाच्यस्तस्मादसौ /

स्कन्धात्मत्वप्रसङ्गाच्च तद्द्रव्यत्वप्रसङ्गतः /

द्रव्यसन्यद्यवाच्यश्च वचनीयं प्रयोजनं /

एकत्वान्यत्वतो ऽवाच्यो न युक्तो निष्प्रयोजनः /

लक्षणाल्लोकदृष्टाच्च शास्त्रतो ऽपि न युज्यते /

इन्धनाग्न्योरवाच्यत्वमुपलब्धेर्द्वयेन हि /

द्वयं प्रतीत्य विज्ञानसंभवात्प्रत्ययो न सः /

स्वामित्वे सति वानित्यमनिष्टं न प्रवर्तयेत् //

तद्यत्नप्रत्ययत्वं च निर्यत्नं दर्शनादिकम् /

अकर्तृत्वादनित्यत्वात्सकृन्नित्यप्रवृत्तितः / दर्शनादिषु यत्नस्य स्वयंभूत्वं न युज्यते //

तथा स्थितस्य नष्टस्य प्रागभावादनित्यतः / तृतीयपक्षाभावाच्च प्रत्ययत्वं न युज्यते //

सर्वे धर्मा अनात्मानः परमार्थेन शून्यता / आत्मोपलम्भे दोषश्च देशितो यत एव च //

संक्लेशे व्यवदाने च अवस्थाच्छेदभिन्नके / वृत्तिसंतानभेदो हि पुद्गलेनोपदर्शितः //

आत्मदृष्टिरनूत्पाद्या पूर्वमेवोत्पन्नत्वात् / नापि तदभ्यासार्थं यस्मादात्मदृष्टेर्

अभ्यासो ऽनादिकालिकः /

यदि चात्मदर्शनेन मोक्ष इत्यसौ देश्येत / एवं सति स्यात्

अयत्नमोक्षः सर्वेषां

एवमेभिर्गुणैर्नित्यं बोधिसत्वाः समन्विताः / आत्मार्थं च न रिञ्चन्ति परार्थं साधयन्ति च // msa_18.104 //

महायानसूत्रालंकारे बोधिपक्षाधिकारः[अष्टादशः] समाप्तः

एकोनविंशत्यधिकारः

आश्चर्य विभागे त्रयः श्लोकाः /

स्वदेहस्य परित्यागः संपत्तेश्चैव संवृत्तौ / दुर्बलेषु क्षमा काये जीविते निरपेक्षिणः // msa_19.1 //

वीर्यारम्भो ह्यनास्वादो धानेषु सुख एव च / निष्कल्पना न प्रज्ञायामाश्चर्यं धीमतां ग[म]तं // msa_19.2 //

तथागतकुले जन्मलाभो व्याकरणस्य च / अभिषेकस्य च प्राप्तिर्बोधेश्चाश्चर्यमिष्यते // msa_19.3 //

वैराग्यं करुणां चैत्य भावनां परमामपि / तथैव समचित्तत्वं नाश्चर्यं तासु युक्तता // msa_19.4 //

न तथात्मनि दारेषु सुतमित्रेषु बन्धुषु / सत्वानां प्रगतः स्नेहो यथा सत्वेषु धीमतां // msa_19.5 //

अर्थिष्वपक्षपातश्च शीलस्याखण्डना ध्रुवं / क्षान्तिः सर्वत्र सत्वार्थं[सर्वार्थं]वीर्यारम्भो महानपि // msa_19.6 //

ध्यानं च कुशलं नित्यं प्रज्ञा चैवाविकल्पिका / विज्ञेया बोधिसत्वानां तास्वेव समचित्तता // msa_19.7 //

स्थापना भाजनत्वे च शीलेष्वेव च रोपणं / मर्षणा चापकारस्य अर्थे व्यापारगामिता // msa_19.8 //

आवर्जना शासने ऽस्मिंश्छेदना संशयस्य च / सत्वेषु उपकारित्वं धीमतामेतदिष्यते // msa_19.9 //

समाशयेन सत्वानां धारयन्ति सदैव ये / जनयन्त्यार्यभूमौ च कुशलैर्वर्धयन्ति च // msa_19.10 //

दुष्कृतात्परिरक्षन्ति श्रुतं व्युत्पादयन्ति च / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वमातृकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.11 //

श्रद्धायाः सर्वसत्वेषु सर्वदा चावरोपणात् / अधिशीलादिशिक्षायां विमुक्तौ च नियोजनात् // msa_19.12 //

बुद्धाध्येषणतश्चैषामावृतेश्च विवर्जनात् / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वपितृकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.13 //

अनर्हदेशनां ये च सत्वानां गूहयन्ति हि / शिक्षाविपत्तिं निन्दन्ति शंसन्त्येव च संपदम् // msa_19.14 //

अववादं च यच्छन्ति मारानावेदयन्ति हि / पञ्चभिः कर्मभिः सत्त्वबन्धुकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.15 //

संक्लेशे व्यवदाने च स्वयमश्रान्तबुद्धयः / यच्छन्ति लौकिकीं कृत्स्नां संपदं चातिलौकिकीम् // msa_19.16 //

सुखे हिते चाभिन्ना[अखेदित्वादभिन्ना] ये सदा सुखहितैषिणः / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वमित्रकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.17 //

सर्वदोद्यमवन्तो ये सत्वानां परिपाचने / सम्यग्निर्याणवक्तारः क्षमा विप्रतिपत्तिषु // msa_19.18 //

द्वयसंपत्तिदातारस्तदुपाये च कोविदाः / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वदासकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.19 //

अनुत्पत्तिकधर्मेषु क्षान्तिं प्राप्ताश्च ये मताः / सर्वया[नो]पदेष्टारः सिद्वयोगानियोजकाः // msa_19.20 //

सुमुखाः प्रतिकारे च विपाके चानपेक्षिणः / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वाचार्यकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.21 //

सत्वकृत्यार्थमुद्युक्ताः संभारान्पूरयन्ति ये / संभृतान्मोचयन्त्याशु विपक्षं हापयन्ति च // msa_19.22 //

लोकसंपत्तिभिश्चित्रैरलोकैर्योजयन्ति च / पञ्चभिः कर्मभिः सत्वोपाध्यायकल्पा जिनात्मजाः // msa_19.23 //

असक्त्या चैव भोगेषु शीलस्य च न खण्डनैः / कृतज्ञतानुयोगाच्च प्रतिपत्तौ च योगतः // msa_19.24 //

षट्सु पारमितास्वेव वर्तमाना हि देहिनः / भवन्ति बोधिसत्वानां तथा प्रत्युपकारिणः // msa_19.25 //

वृद्धिं हानिं च काङ्क्षन्ति सत्वानां च प्रपाचनं / विशेषगमनं भूमौ बोधिं चानुत्तरां सदा // msa_19.26 //

त्रासहानौ समुत्पादे संशयच्छेदने ऽपि च / प्रतिपत्त्यववादे च सदाबन्ध्या जिनात्मजाः // msa_19.27 //

दानं निष्प्रतिकाङ्क्षस्य निःस्पृहस्य पुनर्भवे / शीलं क्षान्तिश्च सर्वत्र वीर्यं सर्वशुभोदये // msa_19.28 //

विना[आ?]रूप्यं तथा ध्यानं प्रज्ञा चोपायसंहिता / सम्यक्प्रयोगो धीराणां षट्सु पारमितासुहि // msa_19.29 //

भोगसक्तिः सच्छिद्रत्वं मानश्चैव सुखल्लिका / आस्वादनं विकल्पश्च धीराणां हानिहेतवः // msa_19.30 //

स्थितानां बोधिसत्वानां प्रतिपक्षेषु तेषु च / ज्ञेया विशेषभागीया धर्मा एतद्विपर्ययात् // msa_19.31 //

प्रवा[ता]रणापि कुहना सौमुख्यस्य च दर्शना / लोभत्वेन तथ वृत्तिः शान्तवाक्कायता तथा // msa_19.32 //

सुवाक्करणसंपच्च प्रतिपत्तिविवर्जिता / एते हि बोधिसत्वानामभूतत्वाय देशिताः / विपर्ययात्प्रयुक्तानां तद्भूतत्वाय देशिताः // msa_19.33 //

ते दानाद्युपंसहारैः सत्वानां विनयन्ति हि / षट्प्रकारं विपक्षं हि धीमन्तः सर्वभूमिषु // msa_19.34 //

धीमद्व्याकरणं द्वेधा कालपुद्गलभेदतः / बोधौ व्याकरणे चैव महाच्चान्यदुदाहृतं // msa_19.35 //

नोत्पत्तिक्षान्तिलाभेन मानाभोगविहानितः / एकीभावगमत्वाच्च सर्वबुद्धजिनात्मजैः // msa_19.36 //

क्षेत्रेणं नाम्ना कालेन कल्पनाम्ना च तत्पुनः / परिवारानुवृत्या च सद्धर्मस्य तदिष्यते // msa_19.37 //

संपत्युत्पत्तिनैयम्यपातो ऽखेदे च धीमतां / भावनायाश्च सातत्ये समाधानाच्युतावपि / कृत्यसिद्धावनाभोगे क्षान्तिलाभे च सर्वथा // msa_19.38 //

पूजा शिक्षासमादानं करुणा शुभभावना / अप्रमादस्तथारण्ये श्रुतार्थातृप्तिरेव च / सर्वभूमिषु धीराणामवश्यकरणीयता // msa_19.39 //

कामेष्वादीनवज्ञानं स्खलितेषु निरीक्षणा / दुःखाधिवासना चैव कुशलस्य च भावना // msa_19.40 //

अनास्वादः सुखे चैव निमित्तानामकल्पना / सातत्यकरणीयं हि धीमतां सर्वभूमिषु // msa_19.41 //

धर्मदानं शीलशुद्धिर्नोत्पत्तिक्षान्तिरेव च / वीर्यारम्भो महायाने अन्त्या सकरुणा स्थितिः / प्रज्ञा पारमितानां च प्रधानं धीमतां मतम् // msa_19.42 //

विद्यास्थानव्यवस्थानं सूत्राद्याकारभेदतः / ज्ञेयं धर्मव्यवस्थानं धीमतां सर्वभूमिषु // msa_19.43 //

पुनः सत्वव्यवस्थानं सप्तधा तथताश्रयात् / चतुर्धा च त्रिधा चैव युक्तियानव्यवस्थितिः // msa_19.44 //

योनिशश्च मनस्कारः सम्यग्दृष्टिः फलान्विता / प्रमाणैर्विचयो ऽचिन्त्यं ज्ञेयं युक्तिचतुष्टयम् // msa_19.45 //

आशयाद्देशनाच्चैव प्रयोगात्संभृतेरपि / समुदागमभेदाच्च त्रिविधं यानमिष्यते // msa_19.46 //

आगन्तुकत्वपर्येषा अन्योन्यं नामवस्तुनोः / प्रज्ञप्तेर्द्विविधस्यात्र तन्मात्रत्वस्य वैषणा // msa_19.47 //

सर्वस्यानुपलम्भाच्च भूतज्ञानं चतुर्विधं / सर्वार्थसिद्ध्यै धीराणां सर्वभूमिषु जायते // msa_19.48 //

प्रतिष्ठाभोगबीजं हि निमित्तं बन्धनस्य हि / साश्रयाश्चित्तचैत्तास्तु बध्यन्ते ऽत्र सबीजकाः // msa_19.49 //

पुरतः स्थापितं यच्च निमित्तं यत्स्थितं स्वयं / सर्वं विभावयन्धीमान् लभते बोधिमुत्तमाम् // msa_19.50 //

तथतालम्बनं ज्ञानं द्वयग्राहविवर्जितं / दौष्ठुल्यकायप्रत्यक्षं तत्क्षये धीमतां मतम् // msa_19.51 //

तथतालम्बनं ज्ञानमनानाकारभावितं / सदसत्तार्थे प्रत्यक्षं विकल्पविभु चोच्यते // msa_19.52 //

तत्त्वं संच्छाद्य बालानामतत्त्वं ख्याति सर्वतः / तत्त्वं तु बोधिसत्वानां सर्वतः ख्यात्यपास्य तत् // msa_19.53 //

अख्यानख्यानता ज्ञेया असदर्थसदर्थयोः / आश्रयस्य परावृत्तिर्मोक्षो ऽसौ कामचारतः // msa_19.54 //

अन्योन्यं तुल्यजातीयः ख्यात्यर्थः सर्वतो महान् / अन्तरायकरस्तस्मात्परिज्ञायैनमुत्सृजेत् // msa_19.55 //

परिपाच्यं विशोध्यं च प्राप्यं योग्यं च पाचने / सम्यक्त्वदेशनावस्तु अप्रमेयं हि धीमताम् // msa_19.56 //

बोधिसत्व[चित्त]स्य चोत्पादो नोत्पादक्षान्तिरेव च / चक्षुश्च निर्मलं हीनमाश्रवक्षय एव च // msa_19.57 //

सद्धर्मस्य स्थितिर्दीर्घा व्युत्पत्तिच्छित्तिभोगता / देशनायाः फलं ज्ञेयं तत्प्रयुक्तस्य धीमतः // msa_19.58 //

आलम्बनमहत्वं च प्रतिपत्तेर्द्वयोस्तथा / ज्ञानस्य वीर्यारम्भस्य उपाये कौशलस्य च // msa_19.59 //

उदागममहत्वं च महत्वं बुद्धकर्मणः / एतन्महत्वयोगाद्धि महायानं निरुच्यते // msa_19.60 //

गोत्रं धर्माधिमुक्तिश्च चित्तस्योत्पादना तथा / दानादिप्रतिपत्तिश्च न्याया[मा]वक्रान्तिरेव च // msa_19.61 //

सत्वानां परिपाकश्च क्षेत्रस्य च विशोधना / अप्रतिष्ठितनिर्वाणं बोधिः श्रेष्ठा च दर्शनात्[दर्शना] // msa_19.62 //

आधिमोक्षिक एकश्च शुद्धाध्याशयिको ऽपरः / निमित्ते चानिमित्ते च चार्यप्यनभिसंस्कृते / बोधिसत्वा हि विज्ञेयाः पञ्चैते सर्वभूमिषु // msa_19.63 //

कामेष्वसक्तस्स्त्रिविशुद्धकर्मा क्रोधाभिभूम्यं गुणतत्परश्च / धर्मे ऽचलस्तत्वगभीरदृष्टिर्बोधौ स्पृहावान् खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.64 //

अनुग्रहेच्छो ऽनुपघातदृष्टिः परोपघातेष्वधिवासकश्च / धीरो ऽप्रमत्तश्च बहुश्रुतश्च परार्थयुक्तः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.65 //

आदीनवज्ञः स्वपरिग्रहेषु भोगेष्वसक्तो ह्यनिगूढवैरः / योगी निमित्ते कुशलो ऽकुदृष्टिरध्यात्मसंस्थः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.66 //

दयान्वितो ह्रीगुणसंनिविष्टो दुःखाधिवासात्स्वसुखेष्वसक्तः / स्मृतिप्रधानः सुसमाहितात्मा यानाविकार्यः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.67 //

दुःखापहो दुःखकरो न चैव दुःखाधिवासो न च दुःखभीतः / दुःखाद्विमुक्तो न च दुःखकल्पो दुःखाभ्युपेतः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.68 //

धर्मेरतो ऽधर्मरतः [धर्मे ऽरतो ऽधर्मरतः] प्रकृत्या धर्मे जुगुप्सी धरमाभियुक्तः / धर्मे वशी धर्मनिरन्धकारो धर्मप्रधानः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.69 //

भोगाप्रमत्तो नियमाप्रमत्तो रक्षाप्रमत्तः कुशलाप्रमत्तः / सुखाप्रमत्तो धरमाप्रमत्तो यानाप्रमत्तो खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.70 //

विमानलज्जास्तनुदोषलज्ज अमर्षलज्जः परिहाणिलज्जः / विशाल[विसार]लज्जस्तनुदृष्टिलज्जः यानान्यलज्जः खलु बोधिसत्त्वः // msa_19.71 //

इहापि चामुत्र उपेक्षणेन संस्कारयोगेन विभुत्वलाभैः / शमोप[समौप]देशेन महाफलेन अनुग्रहे वर्तति बोधिसत्त्वः // msa_19.72 //

बोधिसत्वो महासत्वो धीमांश्चैवोत्तमद्युतिः / जिनपुत्रो जिनाधारो विजेताथ जिनाङ्कुरः // msa_19.73 //

विक्रान्तः परमाश्चर्यः सार्थवाहो महायशाः / कृपालुश्च महापुण्य ईश्वरो धार्मिकस्तथा // msa_19.74 //

सुतत्वबोधैः सुमहार्थबोधैः सर्वाव[र्थ]बोधैरपि नित्यबोधैः / उपायबोधैश्च विशेषणेन तेनोच्यते हेतुन बोधिसत्वः // msa_19.75 //

आत्मानुबोधात्तनुदृष्टिबोधाद्विचित्रविज्ञप्तिविबोधतश्च / सर्वस्य चाभूतविकल्पबोधात्तेनोच्यते हेतुन बोधिसत्वः // msa_19.76 //

अबोधबोधादनुबोधबोधादभावबोधात्प्रभवानुबोधात् / अबोधबोधप्रतिबोधतश्च तेनोच्यते हेतुन बोधिसत्त्वः // msa_19.77 //

अनर्थबोधात्परमार्थबोधात्सर्वाव[र्थ]बोधात्सकलार्थबोधात् / बोद्धव्यबोधाश्रयबोधबोधात्तेनोच्यते हेतुन बोधिसत्त्वः // msa_19.78 // निष्पन्नबोधात्पदबोधतश्च गर्भानुबोधात् क्रमदर्शनस्य / बोधाद्भृशं संशयहानिबोधात् तेनोच्यते हेतुन बोधिसत्त्वः // msa_19.79 //

लाभी ह्यलाभी धीसंस्थितश्च बोद्धानुबोद्धा प्रतिदेशकश्च / निर्जल्पबुद्धिर्हतमानमानी ह्यपक्कसंपक्कमतिश्च धीमान् // msa_19.80 //

महायानसूत्रालंकारे गुणाधिकारः [एकोनविंशतितमः?] समाप्तः

विंशतितमःएकविंशतितमश्चाधिकारः

लिङ्गविभागे द्वौ श्लोकौ

अनुकम्पा प्रियाख्यानं धीरता मुक्तहस्तता / गम्भीरसंधिनिर्मोक्षो लिङ्गान्येतानि धीमतां // msa_20.1 //

परिग्रहे ऽधिमुक्त्याप्तावखेदे द्वयसंग्रहे / आशयाच्च प्रयोगाच्च विज्ञेयं लिङ्गपञ्चकं // msa_20.2 //

बोधिसत्वा हि सततं भवन्तश्चक्रवर्तिनः / प्रकुर्वन्ति हि सत्वार्थं गृहिणः सर्वजन्मसु // msa_20.3 //

आदानलब्धा प्रव्रज्या धर्मतोपगता परा / निदर्शिका च प्रव्रजया धीमतां सर्वभूमिषु // msa_20.4 //

अप्रमेयैर्गुणैर्युक्तः पक्षः प्रव्रजितस्य तु / गृहिणो बोधिसत्वाद्धि यतिस्तस्माद्विशिष्यते // msa_20.5 //

परत्रेष्टफलेच्छा च शुभवृत्ताविहैव च / निर्वाणेच्छा च धीराणां सत्वेष्वाशय इष्यते / अशुद्धश्च विशुद्धश्च सुविशुद्धः सर्वभूमिषु // msa_20.6 //

प्रणिधानात्समाच्चित्तादाधिपत्यात्परिग्रहः / गणस्य कर्षणत्वाच्च धीमतां सर्वभूमिषु // msa_20.7 //

कर्मणश्चाधिपत्येन प्रणिधानस्य चापरा / समाधेश्च विभुत्वस्य चोत्पत्तिर्धीमतां मता // msa_20.8 //

लक्षणात्पुद्गगलाच्छिक्षास्कन्धनिष्पत्तिलिङ्गतः / निरुक्तेः प्राप्तितश्चैव विहारो भूमिरेव च // msa_20.9 //

शून्यता परमात्मस्य कर्मानाशे व्यवस्थितिः / विहृत्य ससुखैर्ध्यानैर्जन्म कामे ततः परम् // msa_20.10 //

ततश्च बोधिपक्षाणां संसारे परिणामना / विना च चित्तसंक्लेशं सत्वानां परिपाचना // msa_20.11 //

उपपत्तौ च संचित्य संक्लेशस्यानुरक्षणा / एकायनपथश्लिष्टा ऽनिमित्तैकान्तिकः पथः // msa_20.12 //

अनिमित्ते ऽप्यनाभोगः क्षेत्रस्य च विशोधना / सत्वपाकस्य निष्पत्तिर्जायते च ततः परम् // msa_20.13 //

समाधिधारणीनां च बोधेश्चैव विशुद्धता / एतस्माच्च व्यवस्थानाद्विज्ञेयं भूमिलक्षणम् // msa_20.14 //

विशुद्धदृष्टिः सुविशुद्धशीलः समाहितो धर्मविभूतमानः / संतानसंक्लेशविशुद्धिभेदे निर्माण एकक्षणलब्धबुद्धिः // msa_20.15 //

उपेक्षकः क्षेत्रविशोधकश्च स्यात्सत्वपाके कुशलो महर्द्धिः / संपूर्णकायश्च निदर्शने च शक्तो ऽभिषिक्तः खलु बोधिसत्वः // msa_20.16 //

धर्मतां प्रतिविध्येह अधिशीले ऽनुशिक्षणे / अधिचित्ते ऽप्यधिप्रज्ञे प्रज्ञा तु द्वयगोचरा // msa_20.17 //

धर्मतत्वं तदज्ञानज्ञानाद्या वृत्तिरेव च / प्रज्ञाया गोचरस्तस्माद् द्विभूमौ तद्व्यवस्थितिः // msa_20.18 //

शिक्षाणां भावनायाश्च फलमन्यच्चतुर्विधम् / अनिमित्तससंस्कारो विहारः प्रथमं फलम् // msa_20.19 //

स एवानभिसंस्कारो द्वितीयं फलमिष्यते / क्षेत्रशुद्धिश्च सत्वानां पाकनिष्पत्तिरेव च // msa_20.20 //

समाधिधारणीनां च निष्पत्तिः परमं फलं / चतुर्विधं फलं ह्येतत् चतुर्भूमिसमाश्रितम् // msa_20.21 //

धर्मतां प्रतिविध्येह शीलस्कन्धस्य शोधना / समाधिप्रज्ञास्कन्धस्य तत ऊर्ध्वं विशोधना // msa_20.22 //

विमुक्तिमुक्तिज्ञानस्य तदन्यासु विशोधना / चतुर्विधादावरणात् प्रतिघातावृतेरपि // msa_20.23 //

अनिष्पन्नाश्च निष्पन्ना विज्ञेयाः सर्वभूमयः / निष्पन्ना अप्यनिष्पन्ना निष्पन्नाश्च पुनर्मताः // msa_20.24 //

निष्पत्तिर्विज्ञेया यथाव्यवस्थानमनसिकारेण / तत्कल्पनताज्ञानादविकल्पनया च तस्यैव // msa_20.25 //

भावना अपि निष्पत्तिरचिन्त्यं सर्वभूमिषु / प्रत्यात्मवेदनीयत्वात् बुद्धानां विषयादपि // msa_20.26 //

अधिमुक्तिर्हि सर्वत्र सालोका लिङ्गमिष्यते / अलीनत्वमदीनत्वमपरप्रत्ययात्मता // msa_20.27 //

प्रतिवेधश्च सर्वत्र सर्वत्र समचित्तता / अनेयानुनयोपायज्ञानं मण्डलजन्म च // msa_20.28 //

नाच्छन्दो न च लुब्धह्रस्वहृदयो न क्रोधनो नालसो नामैत्रीकरूणाशयो न कुमतिः कल्पैर्विकल्पैर्हतः / नो विक्षिप्तमतिः सुखैर्न च हतो दुःखैर्न वा [व्या]वर्तते सत्यं मित्रमुपाश्रितः श्रुतपरः पूजापरः शास्तरि // msa_20.29 //

सर्वं पुण्यसमुच्चयं सुविपुलं कृत्वान्यसाधारणं संबोधौ परिणामयत्यहरहर्यो ह्युत्तमोपायवित् / जातः स्वायतने सदा शुभकरः क्रीडत्यभिज्ञागुणैः सर्वेषामुपरिस्थितो गुणनिधिर्ज्ञेयः स बुद्धात्मनः // msa_20.30 // शमथे विपश्यनायां च द्वयपञ्चात्मको मतः / धीमतामनुशंसो हि सर्वथा सर्वभूमिषु // msa_20.31 //

पश्यतां बोधिमासन्नां सत्वार्थस्य च साधनं / तीव्र उत्पद्यते मोदो मुदिता तेन कथ्यते // msa_20.32 //

दौः शील्याभोगवैमल्याद्विमला भूमिरुच्यते / महाधर्मावभासस्य करणाच्च प्रभाकरी // msa_20.33 //

अर्चिर्भूता यतो धर्मा बोधिपक्षाः प्रदाहकाः / अर्चिष्मतीति तद्योगात्सा भूमिर्द्वयदाहतः // msa_20.34 //

सत्वानां परिपाकश्च स्वचित्तस्य च रक्षणा / धीमद्भिर्जीयते दुःखं दुर्जया तेन कथ्यते // msa_20.35 //

आभिमुख्याद् द्व्यस्येह संसारस्यापि निर्वृतेः / उक्ता ह्यभिमुखी भूमिः प्रज्ञापारमिताश्रयात् // msa_20.36 //

एकायनपथश्लेषाद्भूमिर्दूरंगमा मता / द्व्यसंज्ञाविचलनादचला च निरुच्यते // msa_20.37 //

प्रतिसंविन्मतिसाधुत्वाद्भूमिः साधुमति मता / धर्ममेघा द्वयव्याप्तेर्धर्माकाशस्य मेघवत् // msa_20.38 //

विविधे शुभनिर्हारे रत्या विहरणात्सदा / सर्वत्र बोधिसत्वानां विहारभूमयो मताः // msa_20.39 //

भूयो भूयो ऽमितास्वासु ऊर्ध्वंगमनयोगतः / भूतामिताभयार्थाय त एवेष्टा हि भूमयः // msa_20.40 //

भूमिलाभे[भो]ऽधिमुक्तेश्च चरितेषु च वर्तनात् / प्रतिवेधाच्च भूमीनां निष्पत्तेश्च चतुर्विधः // msa_20.41 //

महायाने ऽधिमुक्तानां हीनयाने च देहिनां / द्वयोरावर्जनार्थाय विनयाय च देशिताः / चर्याश्चतस्रो धीराणां यथासूत्रानुसारतः // msa_20.42 //

अनुकम्पकसत्वेषु संयोगविगमाशय / अवियोगाशय सौख्यहिताशय नमो ऽस्तुते // msa_20.43 //

सर्वावरणनिर्मुक्त सर्वलोकाभिभू मुने / ज्ञानेन ज्ञेयं व्याप्तं ते मुक्तचित्त नमो ऽस्तुते // msa_20.44 //

अशेषं सर्वसत्वानां सर्वक्लेशविनाशक / क्लेशप्रहारक क्लिष्टसानुक्रोश नमो ऽस्तुते // msa_20.45 //

अनाभोग निरासङ्ग अव्याघात समाहित / सदैव सर्वप्रश्नानां विसर्जक नमो ऽस्तु ते // msa_20.46 //

आश्रये ऽथाश्रिते देश्ये वाक्ये ज्ञाने च देशिके / अव्याहतमते नित्यं सुदेशिक नमो ऽस्तुते // msa_20.47 //

उपेत्य वचनैस्तेषां चरिज्ञ आगतौ गतौ / निः सारे चैव सत्वानां स्वववाद नमो ऽस्तु ते // msa_20.48 //

सत्पौरुष्यं प्रपद्यन्ते त्वां दृष्ट्वा सर्वदेहिनः / दृष्टमात्रात्प्रसादस्य विधायक नमो ऽस्तु ते // msa_20.49 //

आदानस्थानसंत्यागनिर्माणपरिणामने / समाधिज्ञानवशितामनुप्राप्त नमो ऽस्तु ते // msa_20.50 //

उपाये शरणे शुद्धौ सत्वानां विप्रवादने / महायाने च निर्याणे मारभञ्ज नमो ऽस्तु ते // msa_20.51 //

ज्ञानप्रहाणनिर्याणविघ्नकारकदेशिक / स्वपरार्थे ऽन्यतीर्थ्यानां निराधृष्य नमो ऽस्तु ते // msa_20.52 //

वि[नि]गृह्यवक्ता पर्षत्सु द्व्यसंक्लेशवर्जित / निरारक्ष असंमोष गणकर्ष नमो ऽस्तु ते // msa_20.53 //

चारे विहारे सर्वत्र नास्त्यसर्वज्ञचेष्टितं / सर्वदा तव सर्वज्ञ भूतार्थिक नमो ऽस्तु ते // msa_20.54 //

सर्वसत्त्वार्थकृत्येषु कालं त्वं नातिवर्तसे / अबन्ध्यकृत्य सततमसंमोषः नमो ऽस्तु ते // msa_20.55 //

सर्वलोकमहोरात्रं षट्कृत्वः प्रत्यवेक्षसे / महाकरुणया युक्त हिताशय नमो ऽस्तु ते // msa_20.56 //

चारेणाधिगमेनापि ज्ञानेनापि च कर्मणा / सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धोत्तम नमो ऽस्तु ते // msa_20.57 //

त्रिभिः कायैर्महाबोधिं सर्वाकारामुपागत / सर्वत्र सर्वसत्वानां काङ्क्षाछिद नमो ऽस्तु ते // msa_20.58 //

निरवग्रह निर्दोष निष्कालुष्यानवस्थित / आनिङ्क्ष्य सर्वधर्मेषु निष्प्रपञ्च नमो ऽस्तु ते // msa_20.59 //

निष्पन्नपरमार्थों ऽसि सर्वभूमिविनिःसृतः / सर्वसत्वाग्रतां प्राप्तः सर्वसत्वविमोचकः // msa_20.60 //

अक्षयैरसमैर्युक्तो गुणैर्लोकेषु दृश्यसे / मण्डलेष्वप्यदृश्यश्च सर्वथा देवमानुषैः // msa_20.61 //

महायानसूत्रालंकारेषु व्यवदातसमयमहाबोधिसत्वभाषिते चर्याप्रतिष्ठाधिकारो नामैकविंशतितमो ऽधिकारः

समाप्तश्च महायानसूत्रालंकार इति