SỐ 2102 — HOẰNG MINH TẬP

HOÀN SỞ BAN SẮC CHẤP THUẬN SA MÔN CHẲNG KÍNH LỄ

Môn hạ đối với Phật khắp sâu rộng chẳng thể rõ, suy tình của dốc chí đó, nên lắng yên cùng kính. Nay sự đã ở mình, nếu chỗ chẳng rõ tạm phải lắng yên theo lược, các vị đừng nên lễ nữa. Bèn đều có thể khiến nghe biết.

Ngày mồng ba tháng mười hai.

Thị Trung thần (tôi) nối tiếp cấp - sự - hoàng - môn - thị - trung thần (tôi) Viên khác Chi nói: Chiếu thư như trên thần đạo mờ tối, thánh chiếu sâu xa, chỗ bệ hạ mở mang là rất viên đãi, đạo nhân thờ Phật vậy. Dân cả nước không ai chẳng phải tôi của vua, mà vì hướng hóa pháp phục bèn chống kháng lễ của muôn thừa, chỗ ngu tình chưa an. Lễ của bái khởi đâu thiếu đạo đó. Đại luân tôn ty chẳng nên đều phế, nếu chấp thuận ngoài của danh giáo, thiếu nghi bái kính, thì xin một đoạn dẫn thấy khải có thể ghi biết.

Kính cẩn khải trình, duyên gì vậy, bèn nên vâng chiếu.

Ngày mồng bốn tháng mười hai niên hiệu Thái Hanh thứ hai, Môn hạ Thông sự - lệnh - sử thần Mã Phạm, Thị Trung thần Tự Chi nói: Khải trình sự trong được Minh Chiếu, Sùng Chí của xung ấp, che đạo của khiêm quang, ngu tình cuộn cuộn trộm có chưa an. Trị đạo tuy khác, trí lý đồng về. Tôn vua tôn thân, giáo pháp chẳng trái. Lão Tử nói bốn đại là một tôn. Chỗ Sa-môn tiếp nối tuy khác vết mà chẳng vượt đời, đâu được chẳng đồng với dân trời, bệ hạ thật muốn mở mang đó ở trên, nhưng lễ của thấp cao, điển của kinh trị, Ngu cho rằng nên duỗi thuận các tâm, mãi mãi làm pháp thức cho tương lai, xin như chỗ có trình trước, kính cẩn khải trình.

Đặt để đó khiến tự mình cũng là gồm mến chín dòng, đều toại đạo đó.

Thị - trung - tế - tửu - thần Tự Chi nói: Lại được sắc chiếu như trên, bệ hạ chí đức viên hư, khiến thổi muôn vàn tự mình chín dòng mỗi theo tốt đẹp, bày tối và cực trí, linh đượm u lưu. Vô tư chẳng sợ, các phương sở dĩ giúp chung trời, người sở dĩ giao sướng thần (tôi) nghe Phật giáo dùng thần tuệ làm gốc, dẫn đạt làm công, từ đây trở lại, bởi là dụng của kiệm thô, thần lý vời xa, tìm đó ở hình mình, mà trên là chí thành chính túc bái khởi, không thiếu ở trì giới. Nếu hành đạo chẳng mất làm cung đó, phép vua đều kính ở khắp nơi. Đạo hiền đều lớn mạnh, trong ngoài đều được. Thần (tôi) trước thọ ngoại nhậm, nghe tiếp sơ đoản, mới chẳng biết xuân trước đã có Minh luận, gần đây sắc chiếu, bèn dốc ngu tình, chẳng sợ xứng hợp, trở lại đây mới thấy này đã trải qua thần bút, tông trí vời xa, lý chiết nhỏ vời, chẳng phải chỗ thần (tôi) dốt nát có thể khen ngợi, Sa-môn chống lễ, đời trước đã hành, nay sáng lớn đã lên, đạo hóa không ngoài, khắp nước đại luân không thể có thiếu, xin như chỗ khải trình ở trước, nhiếp ngoài thi hành, kính cẩn khải trình.

Từ khi có trong ngoài đều mở rộng là, sao đó đối với dùng lý đời trước mà khanh khư khư tiếc rẻ? Lại chẳng phải khen ngợi đạo đó.

Thị - trung - tế - tửu - thần (tôi) Từ Chi nói: Lại vâng sắc chiếu, từ khi có trong ngoài đầu mở mang là thánh chỉ sâu thông, đạo suốt trăm vua, cúi đọc ngưỡng tán, người cạn kịp chẳng phải được tôn chủ cầu pháp là tiết của hạ thần, vì vậy cuồn cuộn thường chấp chỗ giữ, minh chiếu vượt xa lược thường đều, thần (tôi) tối tăm chẳng đạt, tìm dùng thẹn sợ bèn vâng sắc chiếu giao ngoài nhiếp vâng theo, kính cẩn khải trình.

Ngày hai mươi bốn tháng mười hai niên hiệu Nguyên Trị năm thứ nhất kính dâng.

PHÁP SƯ TUỆ VIỄN Ở LÔ SƠN GỬI THƯ CHO HOÀN HUYỀN NÓI VỀ PHÂN BIỆT SA MÔN

(VÀ THƯ CỦA HOÀN HUYỀN)

- Hoàn Huyền phụ chính muốn sa thải chúng tăng và Liêu thuộc giáo.

Thần đạo mịt mờ, chỗ mà bậc Thánh chẳng nói nhưng chỉ chế tác chỗ mở mang đó như sắp có thể thấy, chỗ Phật quý vô vi, ân cần ở nơi dứt dục, mà so sánh lấn lướt bèn mất đạo đó. Kinh đô tranh giành, xa xỉ hoang dâm, vẻ vang lăng xăng nơi triều chợ, thiên phủ vì đó mà nghiêng úp, danh khí vì dơ nhuốc, lánh dịch chung ở trăm dặm, bắt trốn doanh nơi chùa miếu, cho đến một huyện, mấy ngàn bèn thành gian truân lưu lạc. Lạc ấp nhóm họp những kẻ dạo ăn, khắp nơi chứa nhóm hạng chẳng ràng buộc, đây sở dĩ thương trị hại chính vẩn dục Phật giáo, hẳn đã đây kia đều tệ, thật bẩn phong quỹ vậy, bèn có thể nghiêm hạ tại chỗ các Sa-môn có thể bày thuật kính cáo, xướng nói nghĩa lý, hoặc cấm hành tu chỉnh phụng giới không thiếu, luôn làm A-luyện Nhã là hoặc ở núi rừng dưỡng chí, chẳng doanh sự lưu tục là đều đủ để tuyên gũi đại giữ hóa, cũng sở dĩ bày vật, dùng Đạo mở mang dạy bảo làm khuôn phép, may gồm trong ngoài. Đó hoặc có trái với đây là, thảy đạo bãi đuổi, tại chỗ lãnh hộ tịch đó nghiêm vì đó chế, chóng bày dưới đó và nêu trên vậy, chỉ Lô Sơn là nơi các bậc đạo đức nương ở, chẳng ở lệ của tìm chọn.

- Pháp sư Tuệ Viễn gửi thư cho Hoàn Thái Úy nói về phân biệt Sa-môn.

Phật giáo bị lấn lướt uế tạp đã lâu ngày, mỗi lần nghĩ tới buồn giận đầy lòng, thường sợ vận ra chẳng phải ý, lẫn lộn đắm chìm. Đây sở dĩ đêm trước than sợ quên ngủ và ăn. Thấy Đàn Việt lắng lọc các đạo nhân dạy, thật xứng bản tâm, sông Kinh dùng sông Vị phân thì đục trong khác dòng, cong dùng thẳng ngay thì kẻ bất nhân tự xa, suy đây mà nói: Phù mạng đã hành thì hai lý đây được, nhưng lệnh tiết Ngụy lấy dâng đó, tự bặt nơi đường của xa thông, tin đạo mến chân là không còn chê ghét phụ tục, như đây thì đạo đời đều hưng, Tam bảo lại thạnh ở nay. Bần đạo sở dĩ gửi mạng Giang Nam, muốn gá có đạo để còn chí nghiệp, thạnh suy của nghiệp do người, gặp đang năm của Đàn Việt thì thật vận của bần đạo Trung hưng, chỗ u tình gá đã ngầm đó ở xưa. Vì vậy thư sớ trước sau tạm dùng nhờ gửi làm đầu, mỗi lúc tìm cáo ủy cuộn lòng chẳng quên, chỉ sợ tuổi trái với thời, chẳng tận hóa của Đàn việt hưng thạnh. Nay muốn thưa hỏi vài điều, như ở biệt sớ, chỗ kinh giáo mở gồm có ba khoa: Một là thiền tư vào vi; hai là phúng vị di điển; ba là xây dựng phước nghiệp, ba khoa thật khác, đều lấy luật hành làm gốc, Đàn Việt gần đây chế tợ đại đồng với đây là chỗ chẳng nghi, hoặc có người tạo phước, bên trong chẳng hủy cấm mà vết chẳng phải A-luyện-nhã, hoặc phần nhiều tụng kinh phúng vịnh chẳng dứt mà chẳng thể thỏa sướng nghĩa lý, hoặc tuổi đã già lớn tuy không có ba khoa để ghi nhớ, mà thể tánh trinh chánh chẳng phạm lỗi lớn, hạng người như vậy đều là chỗ nghi, nay tìm lệ của Đàn Việt xua đuổi chẳng nên hỏi đây, mà vật ngoài sợ nhầm chẳng dám tự yên, nên dùng thưa riêng: Hình vết dễ xét mà chân ngụy khó phân biệt, tự chẳng phải xa xét tin được là khó, nếu Sa-môn ở đô ấp, trải qua thấy nghe của Đàn Việt, hẳn không chỗ nghi, nếu bên cục xa ty nhận biết chẳng kịp xa thì chưa đạt giáo chỉ, hoặc nhân phù mạng lạm nơi người lành, đây rất là lo sâu, nếu quan sở tại chấp pháp, chỗ ý chưa rõ, và thời không trước mong, Sa-môn có thể dùng cầu trúng được, khiến tấu đến đại phủ dùng kinh cao xét thì với lý là hoằng tưởng Đàn Việt thần lự đã được ở tâm, ngay là tình của bần đạo thường gần, nên chẳng thể chẳng kịp. Nếu có dòng họ con em vốn chẳng phải dịch môn, hoặc nhiều đời kính thờ Đại pháp, hoặc nhỏ bé mà thiên ngộ, muốn bỏ tục vào đạo cầu làm Sa-môn, suy lệ tìm ý tợ chẳng lấp bít đường trong sạch, nhưng cần phải hỏi định khiến tẩy tâm hướng vị thì không còn là tâm tự nghi, xưa kia, các vua nước ngoài phần nhiều, tham hoài thánh điển, cũng có vị nhân thời giúp hoằng đại hóa đỡ nguy cứu tệ tin có từ xưa đến nay. Đàn Việt thường mong người thời xưa, nên lại lược nêu điều đã nghe.

PHÁP SƯ CHI ĐẠO LÂM GỬI THƯ CHO HOÀN HUYỀN NÓI VỀ CHÂU PHÙ CẦU DANH TỊCH SA MÔN

Ngày mồng năm tháng tư niên hiệu Long An thứ ba, khắp kinh ấp các Sa-môn, v.v... cúi đầu trình bạch, tiêu cực có tông thì ngưỡng đến chí cực, Lý khế thần minh thì gội tẩy càng sâu, nên Ni phụ tố thất, Nhan thị lưu luyến, đâu chẳng vì đạo lớn đức thạnh, đi thẳng quên trở lại ư? Bần đạo, v.v... tuy người phàm hạnh bạc, kính thờ Tam bảo, mến tự thiên chí, tin chẳng đợi tập, chỉ ngày tổn công đức vỗ tâm thêm giận, nhờ thánh chủ triết vương lại tự thân mở đạo, được khiến người ở núi sính nghiệp, kẻ nương thành nhàn đạo, duyên hoàng đượm rộng, rưới cây khô được tươi, nhưng Sa-môn ở đời như thuyền rỗng giữa nơi hang lớn, họ đến chẳng vì sự lùi cũng nương nhàn, trong bốn biển trọn tự không có vườn nhà, nước loạn thì chống gậy dạo riêng, đạo hợp thì hân hoan nhóm họp, sở dĩ từ xa mà đến, bởi có lý do. Sắp khua bủa lưới nơi cuối đời, bày tâm thành ở trăm kiếp, mà vừa rồi từng bị Châu Phù tìm cầu danh tịch, tiển thiết rất gấp, chưa ngộ cao chỉ, người quê mùa dễ sợ, âu lo thật sâu, bèn khiến thiền nhân mất lắng, cần sĩ phế hạnh, mất tinh dứt khí, đến sáng sớm chẳng ngủ, đòi vậy chẳng biết lấy gì tự an, cúi mong minh công quạt gió Đường ở thượng vị, đãi bạch túc ở dưới, khiến mến mộ đạo được giúp có chí đều toàn, thì thân mất thể tận, dốc mạng với đây, trời nghe xa khác, hoặc chưa phân biệt, kính cẩn trình dâng, cúi tìm sợ dứt.

THÍCH ĐẠO THẠNH CHÙA THIÊN BẢO KHẢI TẤU VIỆC HOÀNG ĐẾ TỀ VÕ NÓI VỀ KIỂM THỬ TĂNG

Sa-môn Thích Đạo Thạnh ở chùa Thiên Bảo kính khải trình: Xưa Trọng Ni nuôi dưỡng ba ngàn học trò, người học thiên văn thì đội mũ tròn, kẻ học địa lý thì mang giầy vuông, Sở Trang Chu đến Ai Công nói là: Thầm nghe nước này có người biết thiên văn, địa lý chẳng ít, xin thử đó. Ai công liền tuyên lệnh trong nước người biết thiên văn thì đội mũ tròn, người biết địa lý thì mang giày vuông đến nhà, chỉ có một mình Khổng Khâu đến cửa không gì chẳng đội, nên biết các người khác đều là trộm phục. Đức Thích-ca ra đời giảng nói Bốn đế sáu độ, chế giới oai nghi, Xá-lợi-phất, v.v... đều đắc A-la-hán. Nên biết đại pháp chẳng phải không có tông, nhưng từ đó đến nay lại, căn cơ người chuyển thành độn, xa bỏ đạo huyền, tập quen lầm hoặc buộc tâm, nếu năng cách ý thì hợp luật khoa, chẳng vậy thì đều là kẻ trộm phục, cúi mong bệ hạ, thánh minh rộng thứ, lý này chẳng đến. Phàm phu cầu đạo của bậc Thánh, xưa kia Quảnh Tử Sản xưng rằng: Đại hiền còn chẳng thể thâu mất, vì bày chỗ chứng vui mừng gièm chê, huống chi Tỳ-kheo đời Mạt thì chẳng thâu mất? Nếu chẳng thâu mất, thì sẽ khởi tâm ác, ba quân của chùa lấy gì để kham mạng. Nước có điển hình mong ban ở chỗ y tội trị phạt, may có thể chẳng loạn thánh đức, Đạo Thạnh tôi tuy già bệnh nhưng xa kính mến bảng gỗ dám bày tấu trình, cúi đầu giấy đổ mồ hôi, kính cẩn khải trình.

HOẰNG MINH TẬP

QUYỂN 13

- Hy Gia Tân kính vâng pháp yếu.

- Nhan Diên Chi đình cáo hai chương.

- Vương Cai nhật nguyệt chúc.

HY GIA TÂN KÍNH VÂNG PHÁP YẾU

Ba tự quy là: Quy Phật quy mười hai bộ kinh, quy Tỳ-kheo tăng, quá khứ hiện tại và tương lai, Phật ba đời mười phương, kinh pháp ba đời mười phương, tăng ba đời mười phương, mỗi lễ bái sám hối đều dốc lòng quy mạng, và thương nhớ tất cả chúng sinh, nguyện cho đều được độ thoát, tiếng nước ngoài là Nam-mô. Hán dịch là Quy mạng; Phật, Hán dịch là giác; Tăng, Hán dịch là chúng. Năm giới: Một là chẳng giết hại, chẳng được bảo người giết, thường phải giữ chắc suốt đời; hai là chẳng trộm cướp, chẳng được dạy người trộm cướp, thường phải giữ chắc suốt đời; ba là chẳng dâm dục, chẳng được bảo người dâm dục, thường phải giữ chắc suốt đời; bốn là chẳng lừa dối, chẳng được dạy người lừa dối, thường phải giữ chắc suốt đời; năm là chẳng được uống rượu, chẳng được đưa rượu cho người uống, thường phải giữ chắc suốt đời. Nếu dùng rượu làm thuốc, phải biết tính nặng nhẹ, nhưng quan trọng là chẳng được say, say có ba mươi sáu lỗi, kinh giáo lấy làm răn sâu, chẳng giết hại thì trường thọ, chẳng trộm cướp thì thường an thái, chẳng dâm dục thì thanh tịnh, chẳng lừa dối thì người thường kính tin, chẳng uống rượu thì thần lý minh trị. Đã hành năm giới thì tu mỗi năm ba tháng, mỗi tháng sáu ngày trai: Mỗi năm ba tháng trai là: Tháng giêng từ mồng một đến ngày rằm, tháng năm từ mồng một đến ngày rằm, tháng chín từ mồng một đến ngày rằm. Mỗi tháng sáu ngày trai là: Ngày mồng tám, mười bốn, rằm, hai mươi ba, hai mươi chín và ba mươi. Ngày trai đều chẳng được ăn dùng cá thịt, ăn đúng giữa ngày, đã quá nửa ngày thì mọi thứ mùi vị ngọt ngon đều chẳng được nếm, rửa tâm niệm đạo, quy mạng tam tôn, hối lỗi tự trách, hành bốn đẳng tâm, xa lìa phòng nhà, chẳng đắm sáu dục, chẳng được đánh đập chửi mắng, cưỡi chở trâu ngựa, cầm nắm binh trượng, vợ người, gồm bỏ hương hoa phấn sáp các thứ nghiêm sức, ngay thẳng tâm ý, chuyên ở nhu thuận. Trai là khắp vì người đã mất, hiện tại tri thức thân thuộc cùng với tất cả chúng sinh, đều phải do đây chí thành thường cùng phát tâm, tâm đã cảm phát thì thoát khỏi tội khổ, vì vậy mọi người trung hiếu chuyên tâm cố gắng, vì gần công cứu giúp, chẳng phải không ở nơi mình nên như vậy, ngày trai chỉ được chuyên việc huyền quán giảng tụng nói pháp, nếu chẳng thể thành không, phải tập sáu tư niệm, sáu tư niệm là: Niệm Phật, niệm kinh, niệm tăng, niệm thí, niệm giới, niệm thiên. Sao gọi là niệm thiên? Mười điều thiện, bốn bình đẳng là ứng thiên hạnh. Lại phải xứng lực chỗ gắng cứu giúp chúng sinh. Mười điều thiện là: Thân chẳng sát, đạo, dâm. Ý chẳng tật, nhuế, si, miệng chẳng nói dối, nói thêu dệt, hai lưỡi, ác khẩu. Sao gọi là chẳng sát? Thường phải xót thương tất cả các loại nhuyễn động, tuy gặp phải khốn gấp nhưng chẳng hề hại nó. Chúng sinh ách nạn đều phải tận tâm cứu giúp, tùy đất nước đó mỗi khiến được chỗ xứng hợp, nghi có vì mình mà giết hại, đều chẳng đáng nhận. Thế nào gọi là trộm? Lấy của cải chẳng phải mình có, chẳng kể lớn nhỏ, và cả quan vị chẳng thanh liêm, đều gọi là trộm. Thế nào gọi là Dâm? Tất cả các thứ mê đắm, đều gọi là Dâm, thí sắc dục chẳng phải vợ chánh thì đều chẳng được phạm. Lại riêng trộm bất công cũng thuộc tội trộm. Nói Tật tức nghĩa là ganh ghét. Thấy thiện của người, thấy người có đức, đều phải vui mừng thay, chẳng được có tâm tranh giành ganh ghét. Nói Nhuế, tức là tâm ôm ấp tức giận chưa kết bên trong. Nói si, là chẳng tin Đại pháp, nghi ngờ kinh đạo. Thế nào là nói dối? Lấy không làm có, hư tạo không đầu mối, sao gọi là thêu dệt? Văn sức xảo ngôn, hay lo mà chẳng thật, sao gọi là hai lưỡi? Trái ngược khác từ, đối đây nói kia, sao gọi là ác khẩu? Nghĩa là mắng chửi. Có người nói: Miệng nói việc bất thiện khiến người nương lấy làm tội, cũng là ác khẩu. Mười việc đây đều chẳng được tạm khởi ý nghĩ, đó là mười điều thiện, cũng gọi là mười giới, năm giới kiểm hình, mười thiện phòng tâm, sự có thưa dày, nên quả báo có nhẹ nặng. Phàm ở cảnh hữu phương, gọi chung là ba cõi, trong ba cõi, gồm có năm đường: Một là trời; hai là người; ba là súc sinh; bốn là ngạ quỷ; năm là địa ngục. Giữ đủ năm giới thì tướng người hoàn bị, đủ mười thiện thì sinh cõi trời, giữ được một giới thì cũng được làm người, người có cao thấp, hoặc thọ hoặc yểu khác nhau, đều do giới có ít nhiều, trái với mười điều thiện thì gọi là mười điều ác, mười điều ác đều phạm thì vào địa ngục chống đánh mạnh dữ, chẳng nhận trung cản, khi tâm độc bên trong tràn đầy, theo riêng khinh cấp thì hoặc đọa vào súc sinh, hoặc sinh làm rắn hổ, xan tham chuyên lợi, thường khổ chẳng đủ thì đọa vào ngạ quỷ. Tội đó nếu chuyển ít mà nhiều che chở, tình riêng chẳng công thật đều đọa vào quỷ thần, tuy thọ phước nhỏ nhưng chẳng khỏi đau khổ. Đây gọi là ba đường cũng gọi là ba đường ác. Sắc đau ngừa suy nghĩ thức sinh tử, gọi là năm ấm. Phàm, ngoài một vật có hình để thấy, đó là sắc, mất đó thì ưu não là thống, được đó thì hân hoan là dương, chưa đến nghịch niệm là tư. Quá khứ tìm nhớ là tưởng, tâm niệm mới khởi là sinh, tưởng qua ý thức diệt là tử, từng liên quan với tâm ẩn giấu mà chẳng quên là Thức. Thức là trải qua nhiều kiếp, như mầm đó ở trong lòng, tuy mờ tối lý do, mà vướng kẹt ở căn, ngầm kết mới đầu từ mảy may cuối cùng thành núi vực. Vì vậy, người học phải chuyên thận trọng tu tập, ngũ cái: Một là tham dâm, hai là sân nhuế; ba là ngu si; bốn là tà kiến; năm là điệu hý, nói riêng đó thì: Cầu dục là tham, mê đắm là dâm, ngoài phát là sân, trong kết là nhuế, hệ nơi buộc đắm, xúc lý đảo hoặc là ngu si, nhân duyên của sinh tử thì si là cội gốc, tất cả các mê đắm đều bắt đầu từ si, địa ngục khổ khốc phần nhiều do nhuế. Trong kinh nói: Lính đánh giết người, tội đó còn nhẹ, ôm độc ngậm mưu thì nhiều kiếp càng kết, không giải thoát, sáu tình, còn gọi là sáu suy, còn gọi là sáu dục, nghĩa là mắt thọ sắc, tai thọ thanh, mũi thọ hương lưỡi thọ vị, thân thọ láng mịn, tâm thọ thức, thức tức là thức ấm nói ở trên, năm ấm sáu dục là cội nguồn sinh tử, lý do của tội khổ, phương của tiêu ngự đều nói đủ trong các kinh. Trong kinh nói: Tâm làm trời, tâm làm người, tâm làm địa ngục, tâm làm súc sinh, cho đến đắc đạo cũng là tâm. Phàm lự phát nơi tâm đều niệm niệm thọ báo, tuy sự chưa đến hình mà u đối minh cấu. Phàm tình niệm tròn nhanh, chợt vậy vô gián, cơ động mảy may bèn đầy vũ trụ, tội phước hình đạo không gì chẳng do đó. Lành dữ hối lận định ở chốc lát, vì vậy người hành đạo phải riêng cẩn thận ở tâm, ngăn ngừa các suy nghĩ nhỏ nhiệm, lúc đầu dùng chí lý làm thành trì, thường lãnh gốc để giữ ngọn, chẳng vì sự hình chưa mê đắm mà khinh khởi tâm niệm, đâu chỉ nói ở phòng nhà mà ngàn dặm ứng đó, chẳng thấy chỗ ân thận trọng ở hình ư? Kinh Dị Xuất Thập Nhị Môn nói: Người có điều thiện thường phải che giấu, có điều ác nên khiến phô bày. Tâm của quân tử, không ưa thích không chán ghét, lỗi mà không hối phải chẳng tự đắc. Nên nhậm hành tàng ở chỗ gặp, đâu có tâm ở ẩn hiển, nhưng chỗ thi vi của giáo đó là ở thường gần ư? lý trời ở nơi tội phước, ngoài rỉ thì càng nhẹ, trong kết thì càng nặng, đã dấu vết hiển ở việc người, thì có tổn hại ở minh ứng. Vả lại, phạt thiện nhọc làm, tình lớn của có sinh, nép chẳng phải văn phá, chỗ đồng của phẩm vật. Thiện hiển trước thì vết rõ bày, vết rõ bày thì tiếng tăm nhóm họp. Nếu tình hệ cản trở khuyên mà tiếng tăm nhóm tập ở ngoài, tâm của giấu lận sẽ đầy ở trong. Vả lại, quân tử của người còn là tiểu nhân của trời, huống chi nhân đức chưa đến mà danh nổi ở thật, được lệ u minh nên hẳn vậy đó, nếu chẳng đầy đủ đức thì có chẳng khắp, ví như mà công đó thì cùng sự mà tan, nếu là tâm của phụ lý, hoài bão của khắc ghi, mà ngoài tu tình mạo để khỏi người oán, thâu nhóm tiếng tăm thế tục, thì rất lừa dối lý trời, thệ của tự nhiên được chẳng càng nặng ư? Vì vậy, Trang sinh nói: Làm điều bất thiện ở trong tối tăm, quỷ thần biết được mà giết, lại tình của người, chẳng thẹn với lý mà thẹn với vật, khiến trước thì hủy chí, hủy chí mà xấu hổ sinh. Tình còn gần lại thì tệ chẳng đến chứa, cậy chẳng bày rõ, thì trọn chẳng chừa đổi, thêm vì, trời thề bên trong thỏa đáng mà sợ bên ngoài, hiển thì " lự muôn mối, khéo phòng càng kín, chỗ cùng năm còn, chỉ mục đích này, trời ương vật lụy trọn hẳn chóng nhóm, bởi do chẳng phòng mầm mưu lúc đầu mà núp lì chẳng phải dương thiện. Kinh Chánh Trai nói: Chỉ được nói người trăm điều thiện, chẳng được nói người một điều ác. Nói điều thiện của người tâm thiện bèn sinh, nói điều ác của người bèn khởi ý giận, ý lúc đầu tuy nhỏ, dần cùng chứa nhóm, vì vậy một điều thiện sinh cự ức muôn điều thiện, một đường ác sinh cách ức muôn điều ác. Người xưa nói: Dấy khởi của nhà binh chẳng ngoài ba đời. Trần Bình cũng nói: Ta nhiều âm mưu, con cháu chẳng xương thạnh nổi, dẫn lấy làm giáo, thật đủ để có hoằng, nhưng Tề Sở thuần di nối tiếp ở nhiều đời, Nhan Nhiễm chẳng phải hiển báo ở con cháu đời sau, đã là hiển bày đó ở sự nghiệm, chẳng đợi suy lý mà sau rõ. Vả lại cổn mất, võ nổi, mâu phụ khác hình, bốn tội chẳng kịp, trăm đời phép chung, triết vương ngự đời còn không dâm lạm, huống chi tự nhiên huyền ứng chẳng dùng tình đó, mà khiến tội phước lầm nhận thiện ác không chương, là lừa dối lý, hẳn cũng là sâu. Vả lại, Tần chế hình của thâu nô còn lấy người phạm làm chính, chủ mắc phạt đó, sau trách đến các kẻ khác, như thế chẳng ngay thân mà ương gần thân thuộc, dùng đây chế pháp, đâu chỉ chỗ của thánh điển chẳng dung, hẳn cũng bày chỗ của Hàn hẳn bỏ. Vì thế, kinh Nê-hoàn chép: Cha làm bất thiện, con chẳng chịu thay, con làm bất thiện cha cũng chẳng chịu, thiện tự được phước, ác tự chịu ương, rốt ráo thay lời nói đó xứng tâm ứng lý! Dấy khởi của thế giáo, đâu chẳng dùng tình nhận, chỗ còn chẳng dừng ở mình, chỗ kịp càng rộng thì răn sợ càng sâu, vì thế ẩn lý thật ở uẩn độc, mỗi bày gần để kiểm thô tiến không thiếu ở răn khuyên mà có thích hợp ở vật, nên có những người ôm ấp đó, nên lược việc đó mà dụ lãnh sâu u chỉ, nếu là giữ văn mà chẳng thông biến đó, theo giáo mà chẳng đạt giáo tình, dùng đó ở tâm theo lý đạo cũng ngoài ư? Tội phước ở nghịch thuận nên hẳn ứng mà không sai. Nếu mờ tối đạo, thì tà chánh không vị, gá tâm không u cứ. Còn như xét đó ngay năm ấy thì tin tràn mà ít nêu, lý không lỗi trái mà sự hằng hiển trước, đâu được chẳng về các duyên xưa, suy đó ở đời sau ư? Vì vậy có tâm với lý là xét khó lừa dối ảnh hưởng, phế sự chứng mà ngầm gửi, đạt hoằng sớ của lưới trời, nên mong đó chẳng rỉ lọt, ngộ vận qua nơi vô gián, lẫn lộn muôn kiếp ở một triều, bao gồm ba đời mà huyền đồng, cốt yếu rốt cùng về nơi sẽ đến. Đâu vì hiển mờ đổi tâm, ngầm xa thay lự ư? Đây rất là căn chí của tin đầu tiên, mà chỗ tâm nghiệp mong sâu. Kinh Thập Nhị Môn chép: Có lúc tự chấp: Ta đoan chánh hảo, bèn tự nghĩ là trong thân không có gì, chỉ có gan ruột, tỳ phổi, xương máu cứt đái, có gì tốt đẹp? Lại quán trong thân người khác, xấu bày đều như vậy, nếu khởi ý xan tham, phải nghĩ của cải châu báu sinh chẳng đem đến, chết chẳng mang đi, mà đổi dời biến hóa sớm tối khó gìn giữ. Thân chẳng còn lâu, vật không thường chủ, nên phải tức thì ân ban tuệ, dùng của cải giúp thiếu thốn, dùng thuốc thang cứu tật bệnh, suốt ngày mừng vui chuyên lo giúp đỡ. Nếu khởi ý sân nhuế, phải rất sinh bình đẳng, gồm hộ mười giới, Sai-ma-kiệt nói: Bồ-tát sở hành, nhẫn nhục là lớn nếu mắng chửi là im lặng mà chẳng báo, nếu đánh đập là cam nhận mà chẳng giao, nếu sân nộ là tự tâm hướng về. Nếu hủy báng là chẳng nghĩ xấu ác. Kinh Pháp Cú lại chép: Tâm chịu nhục như đất, hành nhẫn như chốt cửa, đất và chốt cửa đều lấy giấu dơ nhận bẩn, suốt ngày chịu giẫm đạp. Kinh Thành Cụ nói: Kia dùng bốn lỗi gia vào mình thì giác biết lỗi của miệng, dùng lời hòa tiếng lành báo đó, chí thành chẳng trang sức, bốn lỗi là, chỗ trên gọi là hai lưỡi, ác khẩu, nói dối và thêu dệt. Kia đem điều ác đến, ta dùng thiện mà ứng, nếu tâm chẳng phải gỗ đá, lý không chẳng cảm, chỉ lo hoạn ở đó mà chẳng thường, mở rộng chẳng chứa nhóm. Nếu mỗi việc đều nghĩ đến nhẫn, thì hối lận tiêu ở hiện đời, phước báo hiển ở tương lai, kinh Hiền Giả Đức chép: Chỗ tâm chẳng an chưa hề thêm vật, tức gần mà nói thì đạo trung thứ, suy mà cùng cực là, nghĩa bốn đẳng, bốn đẳng là gì? Tức từ, bi, hỷ, hộ. Sao gọi là Từ? Xót thương chúng sinh đồng là một vật như ta, suy mình tha thứ cho kia, nguyện khiến đều an, mến cả côn trùng, tình không đồng khác. Sao gọi là Bi? Bác ái gôm cực, mưa lệ nghiêng tâm, phải khiến công thật, ngầm trước chẳng có tâm thẳng mà thôi. Sao gọi là Hỷ? Là vui vẻ, mềm dịu, bố thí mà không hối. Sao gọi là ái hộ? Tùy theo phương tiện, gặp loài khéo cứu, bến cầu hội thông, chuyên còn cứu giúp, thực hành được bốn đẳng, ba cõi cực tôn, chỉ chưa thể ngầm tâm không điềm, thì có số hẳn rốt cùng. Vì vậy, kinh Bản Khởi chép: Các trời tuy vui nhưng phước hết cũng mất, quý cực mà đạo trời cùng địa ngục đối cửa, kinh Thành Cụ lại chép: Phước là có khổ, có tận có phiền, nhọc có qua lại, kinh Nê-hoàn chép: Năm đường không an, chỉ có vô vi là vui sướng, kinh nói hành đạo là trước phải bỏ tám việc ở đời: Lợi, suy, hủy, dự, xưng, cơ, khổ, lạc, nghe điều thiện chẳng mừng, nghe điều ác chẳng sợ, tâm tin trời chắc, khuyên không để động chí, vùi căn ở trong, vật ngoài chẳng thể liên can đến sự lo lắng đó. Vả lại, chỗ gặp ở năm ấy hẳn do duyên xưa, duyên xưa vận xa, tin đồng bốn mùa, nó đến chẳng thể ngự, nó đi chẳng thể cản, hẳn phần thuận mà an, vui mà xong siêng năng thêm đạo, tập kỳ các vọng tâm hình báo đã phế, mới được rất an. Lý vốn ở tâm, mà báo rõ ở sự, như hình ngay thì bóng thẳng, tiếng hòa thì vang thuận, đây là huyền ứng tự nhiên, sao có làm đó ư? Nhưng khế tâm thần đạo, hẳn nên mong ở thông lý, chuyện còn xa trong thái hư chánh minh mà không mong ngoài giúp, chẳng thể tiếp để thấp nhàm, phải dùng tình cầu. Đây mới là then chốt để lòng, điều người học nên suy nghĩ vậy. Có chỗ cho rằng: Tâm niệm hẳn có báo, lý đồng ảnh hưởng, chỉ phải cầu ở mình mà thôi, hẳn không sự ở u minh, nguyên bày của kinh giáo, bởi sỡ dĩ ngộ thì cầu ở mình, nhưng phương của cầu mình, chẳng phải giáo thì chẳng ngộ, ngộ nhân ở giáo, thì công do thần đạo, mừng cảm phát trúng hẳn hình ở sự, cũng do ca vịnh chẳng đủ thì dùng tay múa, nhưng phụng và kính đó, bởi chỗ lý chẳng hẳn an mà chỗ tình chẳng thể phế, nên buông mình sâu hiểu giáo chỉ quên ôm mừng tưởng, sắp lấy mình dẫn vật đồng ở đông nhiều, sở dĩ hẳn mới giẫm nơi chí mà khiến cậy lòn có nghi ngờ. Kinh chép: Khổ sinh, khổ giả, khổ bệnh, khổ tử, khổ chết mà phải thấy mặt, khổ yêu thương mà phải chia lìa, khổ sở cầu bất đắc, gặp các khổ này thì chỉ nêu duyên đối gồm rõ ma ngụy, dùng đạt quán mở đó, dùng đẳng tâm mà quán hoằng. Vả lại, khư khư một đời có đồng qua lỗ hổng, chỗ gặp tuy khác nhưng trọn về khô mục. Được mất ít nhiều, hẳn chẳng đáng chấp, gồm dùng số đường thì tâm này tự dứt. Lại nếu chưa vào đạo thì hưu thần thay dụng, tụ tan đi lại hiền ngu đồng rốt ráo. Vì vậy kinh nói: An thì có nguy, được thì có mất, hội hợp có lìa, sinh thì có tử, bởi thế thường của tự nhiên, định kỳ của hẳn đến, suy mà an đó thì không trụ chẳng dời. Duy-ma-Cật nói: Tất cả các pháp định ý sinh hình, nhưng mà điềm động ở lúc đầu sự ứng cuối cùng. Niệm khởi mà có lự dứt thì không, chỗ an của ý thì xúc gặp mà di, chỗ ngại của tình thì không đi mà dính mắc, do đây mà nói, lý do của thông bít, tại ta mà chẳng tại vật. Nếu là sợ sinh ở tâm thì thề nương ở ngoài, thề ngoài đã nương sợ trong càng kết, nếu lo hoạn mất đó không chỗ nào chẳng đến. Vì thế trong kinh nói là lúc trượng phu sợ thì phi nhân được dịp làm hại, thật năng trụ tâm dùng lý cửa trời trong chắc, thì người quỷ không liên quan, duyên đối tự dứt, muôn phải không vì mắc, các tà chẳng thể tiếp nối. Bốn phi thường là: Một là vô thường, hai là khổ, ba là không, bốn là chẳng phải thân, lớn nhỏ khác hình, gò hang khác xứ, gọi là vô thường, thạnh suy nối tiếp nhau, vui hết sẽ buồn, gọi là khổ, tất cả muôn phải trọn về nơi không, gọi đó không, thần không vườn nhà đường biến hóa chẳng dừng, gọi là chẳng phải thân. Kinh nói: Ở chốn mê hoặc thì vui giác đối hẳn là khổ, bởi suy thay rụng ở qua lại, xét vui qua thì suy đến, nên ở an lự ách, đêm sợ vinh quán. Nếu phàm sâu nơi khổ thì gọi là kiến đế, đạt có tâm thì có kẹt, có kẹt thì khổ còn, tuy quý cực trời người, vị gồm sùng cao, chỗ nương càng nặng, thương đắm càng sâu, chỗ của tình vui đối với lý càng khổ, nên trong kinh nói: Ba cõi đều khổ, không thể vui được. Lại nói: Chúng sinh năm đường cùng ở trong một ngục lớn, nếu tâm ràng buộc nơi phải thì tội phước đồng suốt, nên gọi chung ba cõi là một ngục lớn. Phật hỏi các đệ tử: Thế nào là vô thường? Một vị đáp: Một ngày chẳng thể gìn giữ, gọi là vô thường. Phật bảo chẳng phải đệ tử Phật. Một vị khác nói: Chừng khoảng bữa ăn chẳng thể gìn giữ, đó là vô thường. Phật bảo cũng chẳng phải đệ tử Phật. Một vị khác đáp: Một hơi thở ra chẳng thở vào đã qua đời sau, đó là vô thường. Phật bảo ông thật là đệ tử Phật! Vô thường hiển chứng thường ngày bày ở trước, mà muôn đời đồng về, mà chẳng hề ngộ, không an trong nháy mắt, hơi thở, gìn giữ kế trọn đời, sợ chẳng ở giao thì mỗi sự hết biếng lười, dùng đó tấn đức, thì công không che lấp, lấy đó trị tâm thì lười chỗ tập đó, vì thế người có đạo, chỉ tấc bóng mà tiếc qua, thường tự cố gắng ở roi, nghiệp sau cùng thời đua tranh, chỉ ngày chẳng đủ thì loạn niệm không nhân mà sinh, duyên đối chẳng lý do mà khởi! Sáu độ gồm: Một là thí; hai là giới; ba là nhẫn nhục; bốn là tinh tấn, năm là nhất tâm; sáu là trí tuệ, chứa nhóm mà năng tan đượm giúp chúng sinh, là thí, cẩn trọng giữ mười điều thiện, dùng thành thật đóng bít tà, là giới, phạm mà chẳng sánh, thường khéo thấp mình là nhẫn nhục, chuyên hành chỗ tập, sớm tối chẳng lười, là tinh tấn, chuyên tâm giữ ý, dùng ước liễm nhiều, là nhất tâm. Phàm năm việc hành này vì có tâm, gọi là lục độ, lãnh để gồm quên, gọi là đạo tuệ, kinh bản khởi chép: Chín mươi sáu thứ đạo thuật đều tin chỗ sự đều vui sống an, ai biết lầm hoặc. Mừng được ác mất, vui còn suy mất bởi thường của yếu đuối, kẹt chỗ có sinh cảm đồng, nhưng minh lực ngầm rụng, chẳng phải chỗ thương luyến lưu lại, đối đến mà ứng đâu chỗ trí dụng chế, vì thế người học phải quy tâm hóa gốc, lãnh quán huyền tông, vui đó quý đó các niệm tự phế, phế thì có quên, có quên thì duyên bặt, duyên báo đã bặt, sau đó nhập vào vô sinh, đã chẳng thọ sinh nên có khả năng bất tử, vì vậy, kinh Phổ Diệu chép: Không chỗ theo sinh chẳng phải chỗ chẳng sinh, ở các chỗ sinh mà không chỗ sinh, kinh Nê-hoàn chép: Tâm thức lắng nghĩ thì chẳng tử chẳng sinh, tâm làm giống gốc, hạnh làm đất, báo làm kết thật, tợ như gieo giống đều theo loại nó, thời đến mà sinh, chẳng thể hết được. Gieo giống mười ác, giới thiện thì báo của thọ sinh đủ ở chương trên, thêm giống bốn không như v.v... thì quý cực Thiên đạo, Bốn không và thiền vài kinh đều ghi nghĩa đó, từ tầng trời thứ nhất đến tầng trời thứ hai mươi tám, tùy sự hành đó, phước chuyển tăng gấp bội, gieo giống thiền Phi thường, đều trái với Đế, đắm trước không thì đắc La-hán Nê-hoàn, chẳng kỵ phải vi, chẳng hệ quán không, gặp lý mà ngầm không chấp không cậy là không chỗ gieo giống. Đã không chỗ gieo giống nên chẳng thọ báo, rỗng rang huyền phế là Nê-hoàn của Phật, Nê-hoàn, Hán dịch là Vô vi, cũng gọi là Diệt độ, Duy-ma Cật nói: Lục sư kia nói: Ỷ là Đạo, theo sư đó là trú các kiến, là đọa biên tế là về tám nạn, chẳng được lìa đạo sinh tử, tuy huyền tâm thường tập mà ngay đó vi động, còn đều sáu sư kia đồng kẹt một phải, huống chi tham sinh cậy tưởng, chấp ta giữ hóa, tuy là phước theo núi sông, quý cực ba cõi, cậy cực xoay quanh, trọn rơi vào tội khổ, đâu được yên thần đại tạo, mênh mông cao rộng ư? Phàm sinh thì có tình, thế trời dẫn đến, chẳng nhất định ở thiện thì ở nơi ác. Vì vậy, mới đầu hành đạo là phải có cậy. Sở nhân của cậy hẳn nhân nơi phải, sở tư của là giúp ở phiền, vì vậy trong kinh nói: Muốn ở trong không tạo lập cung thất, thì chẳng bao giờ thành, lấy cõi nước Phật là chẳng phải ở không, nhưng mà năm độ bốn đẳng mới đầu chưa thể phế, chỉ phải tức sự dụng đó mà bỏ kỷ tâm đó, về nơi Phật thì không giải nơi Phật, về nơi giới thì không giải nơi giới, thì thiền đế cùng năm ấm đều ngầm, ngọn dụng cùng gốc quán đồng hết, tuy là các hạnh gồm bày, hẳn là không trung hành không, hoặc lấy làm không thì không hành, hành thì chẳng phải không. Đã có hành không mới mất không ư? không là tên gọi của quên lòng, chẳng phải nghĩa của phủ nhà chẳng phải thật không. Còn không thì kẹt bít, có thật là có, cả hai quên thì huyền giải. Nhưng có không do nơi tấc vuông, mà không hệ ở vật bên ngoài, khí tượng tuy bày ở sự dụng, cảm dứt thì lý ngầm, đâu diệt có mà sau không, thềm tổn để đến hết ư, do đây mà nói: Có hẳn chẳng phải kẹt, kẹt có thì trái tông, ngược dòng về gốc thì tự sướng. Vì vậy, Khai sĩ hành sâu gồm dùng một quán, đạt thường minh của muôn tượng, nương chỗ ngụ mà huyền, lãnh biết trước không của lai lý, luôn được đó ở đồng rốt ráo, ngộ không điềm của bốn sắc, thuận bản tế mà đều phế, xét dự nhiên của các quán, nên tuy hành mà chẳng phải vết, Kinh Phương Đẳng sâu đều hết một, ba đời mà chưa thường, gọi là thấy ở làm phải thì ý chỉ không trung hành không nay thấy.

ĐÌNH CÁO HAI CHƯƠNG CỦA NHAN QUANG LỘC DIÊN CHI

Đạt thấy đồng thiện, thông biện khác khoa: Một là ngôn đạo; hai là nói về Tâm; ba là hiệu lý. Nói Đạo là; gốc đó ở trời, nói tâm là bàn đó ở người, hiệu lý là lấy đó ở vật, theo mà riêng đó, theo lối lẫn bày, cần mà hội đó, rốt cùng có thể một. Phàm như kinh của Huyền Thần, thuyết của cùng minh, nghĩa gồm ba mối, đến không hai cực, chỉ nói ra phạm phương, nên thấy phỏng thế học, sự khởi khác luân, nên được chẳng phải tình thường, phú đạo của trời chẳng phải hoa khương hồ, bẩm linh của người đâu hạn cục trong ngoài, một dùng tư duy này, có thể không nghĩ tưởng rọc. Hành đạo là bởi xuất xứ từ pháp tiên, nên lấy luyện hình làm trên, sùng Phật là vốn ở Thần giáo, nên lấy trị tâm làm trước. Nhà của luyện hình hẳn y cứ sâu rộng, phản bay linh hầu chu thạch lạp chi tinh, sở dĩ trở lại tuổi tức già, trải hoa chú thể, muốn cho thể hợp huân ráng khuôn khắp trời biển, đây là sở trường đó, và Ngụy là làm đó thì kỵ ở sùng thô nguyện lẫn, sĩ nữ loạn yêu chánh đây là sâu mọt lớn. Thuật trị tâm, hẳn từ thân, chợt bít thân tánh sư tịnh, giác tín duyên mạng. Sở dĩ trái một vô sinh, khắc thành thánh nghiệp. Trí xa đại minh, chí hẹp nhiều kiếp. Đây chỗ đó quý, và dối trá là đó thì nhờ cắt tóc, lờn tinh hoa, dựa vinh thanh, mưu lợi luận, đây rất lừa dối. Vật có chẳng vậy, sự không trọn tệ. Cân đá bày thường, ngày còn lo hoạn sai lầm. Huống chi Thần đạo chẳng có hình, hẳn chỗ mượn của các mối chưa thể thế nhập thần mà chẳng nghi thần là vô, lấy làm linh tánh kín nhiệm, có thể dùng chứa lý mà biết, hồng biến chợt nhiên có thể dùng đại thuận đợi chiếu như gương, thiên túc như nhìn vực thẳm, năng dùng lý thuận làm người là có thể cùng nói có thần. Nếu là không chân mà trách tệ đó là chưa thêm tâm chiếu.

NHẬT CHÚC CỦA VƯƠNG CAI

Tìm điển của chí đạo, sướng nguồn của sinh tử, nêu báo thiện ác, mở bến lăng hóa, huấn giới minh bạch, lũ la đầy đủ. Nhưng tin lời chẳng đẹp, văn nhiều từ rộng. Lụy mờ bặt tối, lắm vực cách sóng. Vì vậy, người học chưa được môn đó, hoặc chưa lưu ý, tạm nhặt âm xa của hàm trì, vừa làm khác gần của làng xóm, mượn Tiểu thông Đại thảng có thể tiếp tục, giúp trời tỏa sáng gọi là Nhật chúc. Luyện hoằng cáo của tiên giác, mở huyền quản ở linh môn khắp thái hư để dạo ngắm, cứu mênh mông mà không bờ, thế che đất ở phương tục, trời mũ tròn ở đậy bồn, xa vời vợi của ba cõi, dựng khói ấm của hai khí, tìm bản ngầm của đại tạo, lường căn sâu của hóa dục. Hình mượn bốn đại mà bọt tan, thần diệu muôn vật mà thường còn, kia đạt phần của dân tốt, nên buồn sống mà vui hồn, phàm luân của hàm khí, thần đó vô phương. Loại nhuyễn động chất đó vô thường, cậy như thế nước, gá như lửa sáng. Tùy hành quyến luyến thay khô đổi thơm, qua lại vào ra mênh mang mang, biển lớn xoay dòng, đại biến luân hồi, nương sóng xa nổi, cứu đến sao thềm, uyển chuyển trong ba đường, chìm kẹt giữa tám nạn, xót không kỳ của mong khiếu, thương có về của dung làm, ngắm có thể chóng của sùng đức, soi nên chậm của nhóm dữ. Đây dễ thấy thành việc, chẳng phải động vi của tiên kiến, năm phước khởi ở dẫm phải, sáu cực dựng ở đạp quấy, lý cảm tự nhiên, ngầm đối huyền ngưng, phước chừ ai tạo họa chừ ai gây, nước vận chung thấp, nhân đạo xấu ghét, thề nhân chứa nhiều, phước duyên khiêm thăng, trẻ nhỏ chánh mà quỷ lùi, trượng phu tà mà mỵ lấn, xét lượng ngẫu của hình thanh, xét song trưng của hưu cữu. Lý gieo tư duy mà hợp khế, vết trông mắt mà tương ưng, như ôm khuôn của vòng tròn, tợ phụ dây của thẳng góc, thương khuyển ra nơi đế phục, Hoàng Hùng hỏi ở thánh tử, bèn trưng hóa mà chẳng cứu, sao nói y cậy của thiên thuộc, thực cầu phước ở mình, tin ở mình của con người, tư thứ hớp chẳng phải thường, biết chợt đi sao dừng, kia thập ngập của phi nhân, đâu chỗ mới đầu của không khí, buồn chết yểu của uyển luyến, lại gá sinh ở voi heo, xưa kia nuôi dưỡng mà ôm ấp, nay giết mổ để làm lễ. Thần ở diệu mà thường ngã, hình thọ biến mà đổi thể, chưa một tuần mà quên nhau, có thể than dài mà rơi lệ, phàm xiển ngu đều như vậy. Chẳng phải riêng mày của người ấy, xét ít mang ở loại tốt, ngộ sinh nhiều ở sâu trùng, dụ linh lâm đó còn mong, như đổ gạo của đãy phước, dùng thường ngày làm ồn náo, ai biết phục mà đạt nương, chẳng phải năng lường của tình tôi. Lầm nghe đó vì như vậy, như phàm tộc của ngã đặt mịt mờ dời sinh, binh phong đã đến, chợt nhiên ngầm chinh, thần đạo tuy tối, quỷ pháp rất sáng, bồi hồi trung ấm sinh thành sắt kia, đêm dứt mong tha, ngày không ánh linh thân tạo chuồng của tránh ngạc, chân đạp sân của lửa than, núi Dao Sương vút ma chứa nhọn, rừng kiếm vuốt nhọn mà túc tinh, lò đồng sùng sục như biển vọt, vạc lớn sóng tràn mà sấm gầm. Diêm vương lãnh duyệt, lính tốt bên cạnh cầm xoa, ba lặc một phẩy, trăm ngàn lưới lụy, chẩm chẩm bén mổ hoàng hoàng lửa xe, đinh nhọn sao chổi giảo cẩu ngưng răng, dâm đồ cháy tiêu ở huyễn trụ, tù đói khô nát nơi cát bụi, nhờ linh chất của khinh diệu, càng dễ thêm của đau giết, trọn phiền oán cả cùng kiếp, sao có thể qua tàn khốc này, ba sáu lưới vút chẳng thể xé lũ, ngàn điều khác kịch, muôn mối khác khổ, chẳng phải thở giằng mà chẳng qua, bỗng chốc bèn đến mà quên nhà, tôi lược một triều nói đó, sắp trọn năm mà chấn sở, bèn có năm đức không vết, mười thục đạo toàn, tịch dương khổ qua, mừng lên chín trời, điện báu sáng rực, cao dựng hư huyền, phòng quỳnh gồm trăm, nhà dao xoa ngàn, cửa vàng rực rỡ, sáng của thủy tinh, lối ngọc ánh ngời mới của lưu ly, cây châu bày bên cạnh đường, oanh phụng hót trên cành nhánh, hoa thơm xinh đẹp mà tươi vẻ, gió hương linh tỏa mà bay khói, tưởng áo vẻ thề để che thân, nghĩ ăn thơm dùng đầy trước, kia là dài xa của hy hòa, trọn một ngày mà muôn năm, không việc làm vì can tánh, thường thong dong với tự nhiên, ánh ngời rực rỡ của nhụy, xa bày vùn vụt của nhẹ dất, rốt chí lạc của diệu âm, cùng ca vời của phải sinh. Bỏ đời hẹp hòi mà lên giúp, bạn vượt thường đó mà cao đổi, nhưng phàm hưởng đức cũ này, nhật dụng ngọc thực, khuyết thổ chẳng mảy lông, không bày mầm mống, chứa nhóm tuy nhiều, đâu có chẳng hết, linh vận tuy tu trọn về diệt, ba tai nổi dậy mà cung nhà tiêu tan, bảy chứng đến mà lộc trời dứt, hội thu lớn để khảo, không riêng của rơi lộn nấm thung. Vì vậy, Đức Như lai Đại thánh ba đạt chiếu suốt, thương ta khốn mờ, hiểu rõ đạo yếu, thiện quyền lệ lạc, hoặc thô hoặc diệu, như vận chảy của biển cả, như tỏa sáng của ngày trời, thượng sĩ hư hoài quên lời đó, trung tài trinh chí chấp giáo đó, giáo không định phương, vừa vật sở do, dùng xe đến đất, dùng thuyền dạo nước, phô bày, v.v... rộng thuật vằng vặc, quynh chưa lấp đến ba trăm, cần chỉ tại nơi một u, nắm cổ lưới của lụy huyền, xua lòng mắt ở lưới cừu, lồng rộng đại huấn mở trí phần của ta, tri không gì chẳng đều, chất có lợi độn, hư đi thật về, mỗi đủ tấc vuông, ngu dốt đều dụ, rồng quỷ đều hóa, muôn đường rậm về một do Bát-nhã, thí như kia vượt biển chẳng phải thuyền chẳng qua, ruổi muôn động nơi đạo tràng, rốt cùng vô vi mà dứt giá, vốn phàm mới đầu của ba thừa đồng về một không, tài chiếu đều khác thấu đạt dụng so le, ứng chân quên có mà cầu không, bèn đắm không mà vui vẻ, Duyên giác thật lụy ở biết vi, bèn đổi huyền mà chẳng ở, tuy vết diệu đó lại mất, như có đuổi mà chưa rỗng, khai sĩ giải vật ở đều hết, làm không còn đó sao trừ, ngộ đó chợt ở soi trước, rõ đó ngầm ở ý đầu, lý lại sâu mà dứt vận, trù khắc thực mà nghiệp nhiều, từ cổ tại xưa dân trước có gặp rành rành râm ngời tự thâu thọ thánh dụ, chăm chăm mọi nơi, người tai mắt ngưỡng tiếng ho, hoặc phát mông ở một họ, hoặc đổi mặt ở một mớm, đều do lời nói mà sau hóa, chưa có người mà chẳng độ, Thiện Thệ mãi đến nay đạo vận trở nên suy, đại giáo tuy còn, vị đó thường hiếm, chiên đàn với đồng mùi liệu tô, dạ quang cùng Tập diệu đều ngời, ở dân vượt đời, tông thể huyền chỉ, vui trốn núi đầm, nhân cảm hổ hủy, hộ công lắng tịch đạo đức sâu đẹp, vi ngâm cốc sâu suối khô đượm nước, thiếu tẩu lên tiêu, vệ độ hệ quỹ đều đạm bạc ở vô sinh, đều thoát hài ở bất tử, nay thì chi tử đặc tú lãnh nắm huyền nêu, đại nghiệp xung tử, thần phong thanh túc, một lời phát ra thì chứa kẹt vạch, ba phen bày thì lắm mở rõ, thấy đó đủ để tẩy rửa bỉ lận, nghe đó thể để rơi cân kiêu, tốn trạc chảy để vượt khế, vịnh toại mới đầu ở đông cao, vị nào sâu để gá tố, đại bảo nhẹ ở mảy lông, chỗ của đạo phong quạt rộng. Chỗ của thâm đạt tiêu dao, tài chẳng khó thì hiền chẳng quý, ngu chẳng cười thì thánh chẳng cao, tiếng xa thấy hẹp ở gần tai, ai năng quên cự ở nghe vận ư? Sao vừa chẳng phải đạo, sao đó không thần, lý có tinh thô vật có ngạn chân, lớn ở tế quân (vua nhỏ) nhỏ làm thạc thần (bề tôi lớn) loài lông lệ thuộc cách vàng, loại vảy lệ thuộc tu-luân, lưỡng nghi y cứ theo thái cực, các sao hệ ở bắc thần, vì vậy chín mươi sáu thứ cành nhánh bày nhiều, khinh đạo trọng căn đạp phế Tĩnh vương đều nói cùng thánh, đều chiếm một phương, hoặc dời núi mà trú dòng, hoặc chợt vậy ở còn mất, mạng vẻ đẹp của áo trời thổi mùi thơm của bếp linh, diệu thúc chấn lữ nơi hung bạo, hóa cung hóa sỏi đá ở lâm lang, kiệt quật kỳ của biến huyễn, tiếc không lớn của có đợi, đây mới là ngọt thuần của số nội, chẳng như cặn bã của chí đạo, kịp hàng của liệt tiên thứ của luyện hình, gấu qua quạ bày hô hấp thái nhất, tối hưởng du âm cùng tố nguyệt, sớm nắm ráng dương và chu nhật, xích phủ sống lâu ở cuống đan, quyên tử vụt bay nơi bánh truật, sao mong lâu thấy ở mảy thông, phong nhân nhẹ nâng ở bách thật, kia chỗ sâu của hòa dịch, đủ chi niêm mà trú chất, trong chẳng di mà ngoài y, dời lên mây mà chết mất, đều nắm đãy để cứng trứng, hẳn đồng cửa mà cùng ra, lý chưa lên ở Nhan đường, trọn bít mong ở Khổng thất, quý ở năng bay thì bướm ngài cao liệng, kỳ ở khó già thì rùa rắn phải khảo, ấy là dạo khí của nghịch lữ, chỉ đáng báu của tâm huyền, còn hình là chẳng đủ cùng luân thần, lờn tục là chưa thể cùng nói đạo. Đạo làm sao nói ư? Không hỏi không đáp, hỏi là gõ cùng, đáp là phụ trong, im đó nay thông, nói vậy thì hết, phải ở huyền châu cùng giảng đạo, tôi thành võng tượng không, nghĩa là ngột nhiên vắng lặng, huyền thù có chân tông tản phù hưởng, chẳng ngộ minh âm, mong đó càng nhầm, tìm đó càng chìm, người Dĩnh qua đó làm thợ búa, ai bày nơm lưới nơi vực rậm, đợi cá thỏ ở sông rừng, thảm như được ý ở ngoài bàn nói, cùng mắt thấy mà phế tâm, không tận trông đợi qua vậy, lại đây nhẫn lập hiền đạt chợt như đi đêm, ngàn sư dối hóa, điềm qua một sáu, Từ Thị mới khởi, ngưỡng mong nhân dục. Ai bảo: Số xa mù như máy mắt, dây linh tuy tới duyên chốt chẳng cùng, kia không gốc nêu, ta có đầu cuối, gá bước cuối của điện chớp, nương nghỉ trong của đá bay, biết sợ đường mà kinh cướp, mê trần dục ở trái Nhung, ngầm xa thắng mà lam gần gọi là xa kiệm mà giao phong, chẳng phòng ngại khô, cơ chưa nổi, đã linh lạc ở gió cứng, nghỉ trái mang mà lại đẹp, kết muôn hối hồ đó sung, vì vậy hạng của đại thệ đốt ngón tay xuyên đá, ngầm mong không đợi, chí cùng tâm chứa, lướt ao trí sùng vách tuệ, rút kiếm thần khua mác giới, tưởng dẫn mầm mà rộng chém, tình hướng triệu mà cắt mổ, quét sáu giặc ở trong ngực, nghỉ năm đạo mà làm hoài, khoanh mình trị trong tổng trì pháp nhẫn, ba đời đều lắng, nhất tâm chợt hết, gửi tai không rõ, ghét mắt chẳng chuẩn. Lại theo không rơi uế cùng hư rớt, rỗng vậy linh ngộ nhân quyền làm duẫn cự khắp an độ. Đại bi ai thương, gá cừ lô để hòa quang, thường dạo ở nơi ngầm sạch, nhậm thiên hành cùng vật hóa, nhưng không vết của đạp nước, mới là diệu biến thần kỳ, lý chẳng nghĩ bàn, Đại thiên nâng trong lòng bàn tay, hạt cải chứa cả núi Tu-di, bốn biển vườn nhà nơi lỗ chân lông, bảy báu trọn ở kiếp dời, có thể tin mà chẳng thể tìm, có thể dò mà chẳng thể biết, chẳng phải chỗ tuyên của bàn vịnh, ác năng vạch của Hòa Tố, thiện ở lời của Ưu-đà. Khiến người trí đầy ở thiên hạ, người có trăm đầu, đầu có trăm lưỡi, lưỡi trăm nghĩa biện tài chọn vượt, hợp người này khen đạo, vẫn muôn phần mà chưa được một, chỉ giác giác đó cùng khen ngợi mới phô xướng mà rõ hết, ví như cố hẹp hòi của ngu muội, gá cuồng giản mà ngưỡng thuật, ánh lập lòe của lửa đóm muốn thêm sáng để sánh với mặt trời đó ư? Than ôi! Linh tạng phương ngoài xa vời đản đảng, các diệu cao sâu, các sâu kín vô lượng, nhỏ thành chẳng mượn, lớn nói giăng mất, đức đất có thể dày, ở đâu chẳng có, sợ nghe hốc lớn, kinh nhìn núi cao. Hạ điển ghi chép cầm nắm, hoang kinh liệt ở nhà đó, chu đã đạt mà chưa tận, tin nhỏ xấu đều hài hòa, thấy bằng côn mà nêu lớn, mà chẳng thấy chim vua cùng cá mẹ. Than ôi! Việc kỳ vĩ chứa mượn xa mạn có thể xưng ghi, y hoàng xem đó khắp gồm đủ thám u mà thể khác, sao gần hiềm ở cát vương lại lớn dối ở lửa dệt, huống chi dưới đây mà buộc giáo hướng tới bánh quyền của Nghiêu Khổng, thường chuyên chuyên mà giữ kiểm, sợ giữ vượt đạt ở sở ty, đều phế lý chứng lời chẳng xúc loại lấy ý, luống rộng lớn mà lắm dựng, lại thêm lờn mà khiến kỵ, ngộ ngạc vật của trí trang sức, nên gom bút mà tạm nghỉ, gởi một gốc ở ngạnh chỉ, đợi thể tin ở minh thức đó thay!

HOẰNG MINH TẬP

QUYỂN 14

- Văn Hịch Thái Sơn của Trúc Đạo Sảng.

- Văn Hịch Ma của Thích Trí Tĩnh.

- Văn Phá Ma Lộ bố của Thích Bảo Lâm.

- Lời bạt luận Hoằng Minh của Thích Tăng Hựu.

VĂN HỊCH THÁI SƠN CỦA TRÚC ĐẠO SẢNG

Sa-môn Trúc Đạo Sảng dám cáo Thái Sơn Đông nhạc thần phủ và đô lục sứ giả, bởi huyền nguyên mở phán hai nghi mới đầu phân, trên đặt toàn cơ thì dùng ba quang (ba thứ ánh sáng) để giúp, dưới bày hậu thổ thì dùng năm nhạc trấn đó, âm dương trải hóa ở tám phương, muôn vật sinh ra trong đó. Vì vậy, Thái Sơn cứ vực của Thanh long, hành hoắc ở nghi của Chư Dương, hoa dương hiển cảnh của Linh ban, hằng đại liệt khách của u võ, tung kỳ bên trong của Hoàng Xuyên. Trấn chỗ phần của bốn ngồi, đây đều bẩm khí vận không uế của tà, thần đạo tự nhiên sùng chánh chẳng ngụy, nhân che của trời, thuận chở của đất, thuần phác vuông thẳng, điềm nhiên huyền tịnh, tiến đạo mối của bốn vận, lùi giẫm tinh của năm giáo, trong ẩn vốn của thông vi, ngoài bày sáng của đạo đức, trên đạt hư vô, dưới dưỡng thương sinh, ngậm đức ngầm thông không xa đâu chẳng suốt, dạo bước chín bờ liệng quanh huyền thiếu, nên năng hình không chánh, mới đầu hô hấp âm dương, âm dương, nắm quậy trời đất, đẩy bước tám hoang. Đông nhạc là bắt đầu của long xuân, khí của thanh dương nuôi dưỡng mầm sống, vị của vua cha. Nam ky Bắc đẩu giữa hoàng chín trời, Đông vương Tây mẫu, Vô cực tiên quân, cưỡi khí phụng liệng bỏ u huyền này. Lắng ở Thái Tố chẳng ở nhân gian, rộng nêu các bẩn đạo đó tự nhiên, mà sao quỷ yêu tường, tinh vọng lượng, gá đạo Đông nhạc, mượn linh ở núi, nhân cuồng dối của du hồn, mê hoặc ngu tình của người tục, khắc tượng thần điển, ngụy lập thần hình, gốc không chỗ ghi, ngọn không chỗ qua, ngoài có khí độc hại sinh, trong thì lưu hành trăm quỷ, ngày thì cốc cơm thành thế, đêm thì các tà ở sân. Đây đều là bầy quỷ lang sói, hư thanh của kiêu trăng, từ thời Tam Hoàng mở cơ đồ truyền chuyển tới nay. Chỗ các đời sùng chưa thấy hưởng này. Nên Linh Chinh Ký nói: Thần chánh thì ngầm diệu sâu tối, trên vọt cao tượng, dưới đùa huyền thiếu, tiêu dao ảnh mây, rồng liệng tám cực, gió cuốn mưa tuôn hóa như sấm chớp, hành trù chẳng bày, trăm vị tự nhiên, ngậm từ nắm tố đượm nhuần thương sinh, ân quá hai dưỡng, tuệ như triều dương, ứng trời mà ăn chẳng hại các mạng, đây là diệu tiết của linh tường, thần đạo của thanh hư. Nếu thần chẳng chánh thì liên can đến muôn vật, nhân thời gá hưởng, truyền lầm hoặc ở tục nghe, thành trở ngại phác khơi động tâm người, dốc của cực giết, cắt đứt các mạng, uổng hại trung niên, chết cốt nhục đó, tinh thần lìa chóng, đau thương nguyên khí, thần của Đông nhạc há như vậy ư? Nên lời răn trong gối nói là: Ngậm khí xuẩn nhuyến, trăm trùng chớ mắc, không ăn trứng chim, trong có thần linh, trời nguyên thọ mạng, sân đất có hình, thô bẩm hai nghi sao có tâm hại sinh, đây đều là bản kinh trái lý nghịch đạo, muôn dân ngậm từ thuận trời chẳng giết, huống chi hại heo dê mà uống máu, lấy đây mà suy, đó chẳng phải thần. Lại Ngũ nhạc chân thần thì hầu của tinh, trên pháp định cơ, dưới cưỡi trời đất, bẩm đạo thanh hư, không âm không hưởng, kính đó chẳng dùng hoan, mạn đó chẳng dùng thích, ngàn khen muôn hủy, thần không thêm bớt, mà người kiêu xưng giả, gá sinh nhân, nhân hư động khí giết hại ở miệng, thuận thì ban ân, trái thì có họa, tiến thối xiểm ngụy, không hề có phép hiền, hủy nhục chân thần, chẳng phải đạo đó. Nên Huyền Trung Ký ở kinh Hoàng La Tử chép: Hễ tự xưng là thần Sơn Nhạc thì phải là trăn rắn, tự xưng thần sông biển thì phải là cá rùa, tự xưng thần cha mẹ trời đất thì phải là chồn mèo dã thú, tự xưng thần tướng quân thì phải là gấu beo hổ báo, tự xưng thần sĩ nhân thì đó là khỉ vượn, dã nhân v.v… tự xưng thần vườn nhà thì đó là chó dê heo trâu, cửa nhà giống táo thuộc về phá khí, quỷ mỵ giả hình đều xưng là thần, làm kinh khủng muôn họ, khí của dâm quỷ. Đây đều là điều mà kinh ghi, nghiệm rõ của truyện. Từ ngươi yêu tường dần vượt sáu trái, vời lại bốn xa không gì chẳng hưởng ứng, đưa nhanh mà qua như nước nhỏ về biển, được chết là trở lại buồn kêu đầy đường, trọng là tiên vong bèn nói toán tận, khinh là dễ giáng tự xứng phước đó. Nếu khiến lại lo hoạn khó giúp thì người không ân, bệnh của Trung Dung chẳng phải chỗ ngươi cứu chữa. Hai là không công liệu, sao có thể kính thờ, mới khiến các dân gieo tâm quy mạng. Đã không có thầy giỏi thuốc tốt, chẳng phải năng hàng của tóc tan, trải qua tuần tháng không hề ảnh báo, lấy đây suy đó, có gì chứng nghiệm? Lại nữa, quốc thái nguyên hoàn vương và phong tích ý tiết của sáu nước, phụ quang của ba đài, tán hoàng gia lê không từ vui, thiên họa lầm thêm, thể mắc bệnh nhỏ, bảo là cầu của người năng cảm linh đức, nên tuyên đức tin mạng đến điện thần của ông, hiến dâng ba sinh thêm tăng quý lạ. Nếu ngươi thánh đạo thông càn thần trí diệu, sao chẳng trên trình cửu hoàng, dưới hỏi hậu thổ, xen nhóm trăm linh hiển bày diệu thuật, khiến nước nhà tốt giúp tiêu bệnh được an, đã không hưởng ứng, mới ngầm chôn xa, nghiệm luống dối này đâu đáp kính thờ ư? Lại nữa, Xưa kia, Thái Sơn thạch lập, xã dời thần linh giáng tượng tiếng xa muôn đời, đây là chỗ chiêu cảm của trời đất, hiểm làm thời tốt lành, ngươi gá xưng là thánh, đã chẳng thể giăng mây đổ mưa để biểu hiện thần đức, mưu đồ yêu tà để tổn chân đạo, chánh khiến cho ông năng chân mâm động đũa, giơ chén hết rượu, còn là quỷ huyễn, chẳng phải chân chánh, huống chi không trưng bày, nào có thần ư? Lại Thái Sơn là thống của vua Diêm-la, đất đó mờ tối, cùng đời khác linh, Đô - lục - sứ - giả giáng đồng thần đi, định bản mạng ở hoàng ký, xét đô tịch ở Thiên Tào, các ác không nhỏ nhiệm chẳng bỏ, mãi thiện bé bỏng mà không sót, gồm nhóm hồn linh, chẳng phải sinh nhân ứng phủ, mà sao tệ quỷ dối xưng ý chỉ này, hoạnh bủa nhân gian khinh gấp muôn mối, cây của rừng rậm, hoang dã của quạ thước, máy động xa gần nêu bày trong từ điển, tụ hội nam nữ tâm thọ tục, khí uế ngoài thề, tiếng kêu tỏa xa, độc chung cảnh vua làm hại quá lắm. Mây mốc che trời, các tà ngăn chánh, tự ngươi yêu dị lắm chỗ thương hại, tôi tuy ở cuối dòng đủ giẫm ba phục, thường xem kinh truyện mà thấy nghiệt này, suy xưa nghiệm nay, tà chẳng ở chánh, tôi dẫn lắm uế, sáng tỏa thánh đạo, cáo đến nghiêm câu, quỷ đảng lại đi nơi mồ mả, ăn quả uống nước suối, đường của đủ sống, đã khiến mọi người khốn đốn, dốc hết của cải, chim thú không chết trong lưới võng. Nếu là mến luyến mong ăn chẳng bỏ đi, tôi dẫn tuyên tập Tỳ-sa-thần Vương - hòa - la - tử, v.v... đem trao đồn Kim Cương, chân sư dũng võ, thu sương lấn động, ba ngàn oai mãnh khó đương đầu, giáo ngời kiếm sáng phỏng thì xô núi hàng rồng dẹp ma, không gì chẳng cúi đầu. Ông là tiểu quỷ dám xúc chạm ba quang, lông hạc vào lửa than, cá lội vạc sôi, nghiêng sông dập lửa, sương mai thấy mặt trời. Ta nghĩ nhân từ xót thương sở hành của ông, chiêm ách hết đây, lo thì thương tâm. Chóng ở trước tôi trở lại hình gốc của ngươi lớn về muôn dặm, sóng gợn bên biển, chở nên xét ở lại rõ thuận vâng hành.