SỐ 2064 — TRUYỆN THẦN TĂNG

25. Thần tăng Đàm-vô-kiệt

Đàm-vô-kiệt, Hán dịch là Pháp Dõng. Ngài dòng họ Lý, người xứ Hoàng long, U Châu. Thuở nhỏ đã thọ Sa-di, siêng tu khổ hạnh trì giới tụng kinh, ngài rất được chư Tăng kính trọng.

Ngài thường nghe các ngài Pháp Hiển… đích thân đi đến nước Phật, liền có lời thề nguyền quên thân. Năm Vĩnh Sơ thứ 1(420), đời tiền Tống, ngài chiêu tập các vị Sa-môn đồng chí hướng như Tăng Mãnh… cùng mang các thứ phan lọng… đi về phương Tây. Đến nước Hà nam mới ra biển Tây thuận, vào Lưu sa đến quận Cao xương trải dọc theo các nước Quy Tư; Sa lặc; lên Thông lãnh, vượt núi Tuyết, để đến nước Kế Tân lễ bái bình bát của Đức Phật. Ngài dừng ở đó hơn một năm, học Phạm thư, Phạm ngữ, thỉnh cầu được kinh Quán Thế Âm thọ ký 1 quyển Phạm văn. Sau đó, đi đến hướng Tây bờ sông đến nước Nguyệt chi, lễ bái di cốt tóc của Đức Phật và xem thuyền tự phất thủy. Kế tiếp là đến chùa Thạch lưu ở phía Nam núi Đàn đặc. Chư Tăng ở đó hơn ba trăm vị, học tập Tam thừa, ngài dừng tại chùa đó, thọ giới Cụ túc. Ngài đến trung Thiên Trúc, đường đi rất xa, chỉ mang theo thạch mật làm lương thực, tuy thường trải trải nguy hiểm gai gốc mà ngài luôn buộc niệm ở kinh Quán Thế Âm đang mang theo, chưa từng giải đãi. Gần đến nước Xá-lệ, giữa đồng trống gặp một đàn voi rừng, ngài liền xưng danh quy mạng với Bồ-tát Quán Thế Âm liền sau đó có sư tử từ trong rừng ra nên đàn voi khiếp sợ bỏ chạy. Sau, vượt qua sông Hằng, lại gặp một đàn bò hoang kêu rống chạy lại, sắp muốn hại người, ngài lại quy mạng như trước, bỗng có chim Thứu lớn bay tới, đàn bò kinh hãi tản mất, ngài được thoát khỏi.

Sau, từ Nam Thiên Trúc, ngài theo thuyền biển về đến Quảng châu, ngài phiên dịch kinh Quán Thế Âm thọ ký, truyền bá khắp chốn kinh đô. Và sau đó không biết ngài thế nào.

26. Thần tăng Phật-đà Bạt-đà-la

Phật-đà Bạt-đà-la, Hán dịch là Giác Hiền. Ngài vốn dòng họ Thích, người nước Ca-duy-la-vệ, là con cháu của Cam Lộ Phạm vương. Từ thuở bé, song thân ngài đã qua đời, ngài theo Tổ Cưu-bà-lợi. Nghe ngài thông mẫn và xót thương sự cô quạnh nên Tổ đón về độ làm Sa- di.

Đến năm mười bảy tuổi, ngài cùng với vài người bạn đồng học, lấy việc tụng tập làm chính. Mọi người đều tụng tập một ngày là hoàn tất. Thầy khen ngài rằng:

- Giác Hiền một ngày chọi với ba mươi người.

Đến lúc thọ giới Cụ túc, ngài lại tu nghiệp tinh cần, học rộng các kinh, thông đạt rất nhiều, ít vì thiền lực mà rạng danh. Ngài thường cùng các bạn đồng học là Tăng-già Đạt-đa, đồng đến nước Kế Tân và cùng ở đó nhiều năm. Đạt-đa tuy phục tài trí mà chưa từng chiêm nghiệm con người của ngài. Sau ở trong thất kín, đóng cửa tọa thiền, bỗng nhiên thấy ngài lại, kinh ngạc hỏi:

- Từ đâu lại?

Ngài đáp:

- Tạm đến cung trời Đâu-suất kính hầu Đức Phật Di-lặc!

Nói xong, ẩn mất. Đạt-đa biết ngài là Thánh nhân. Sau chưa lường được quả vị sâu cạn. Sau thường thấy ngài thần biến, mới đem tâm thần kính cầu hỏi và biết ngài đã chứng quả Bất hoàn. Ngài thường muốn du phương hoằng hóa, xem các phong tục.

Bấy giờ có Sa-môn Trí Nghiêm đi Tây Trúc, đến nước Kế Tân, thấy pháp chúng thanh tịnh mới bùi ngùi xoay về hướng Đông, nói:

- Các đồng bọn của tôi ở Trung Hoa vốn có chí đạo, mà không gặp được chân Thiện tri thức. Do đó, chẳng do đâu mà phát ngộ. Nay xin hỏi chư vị trong Tăng chúng ai có thể đến hoằng hóa ở Đông độ.

Tất cả các chư Tăng đều bảo:

- Phật-đà Bạt-đà-la là người làm được việc đó!

Ngài Trí Nghiêm bèn khẩn thiết thỉnh cầu, ngài Giác Hiền xót thương mà hứa khả. Từ đó, ngài bỏ đồ chúng từ biệt thầy bạn, hành lý lên đường tìm đến phương Đông, suốt ba năm, trải qua đủ thứ nóng lạnh. Vượt qua Thông lãnh. Trên đường đi qua sáu nước, các vị Quốc chủ đều khen ngợi ngài đã hoằng hóa phương xa, họ dốc lòng ngưỡng mộ phụng cúng mọi điều kiện. Đến giao chỉ mới nương thuyền men theo biển mà đi, ngang qua dưới một hòn đảo, ngài đưa tay chỉ vào núi, nói:

- Có thể dừng ở đó! Chủ thuyền bảo:

- Hành khách tiếc ngày thuận gió khó gặp, không nên dừng.

Đi được hai trăm dặm, bỗng nhiên gió chuyển hướng thổi thuyền ngược trở lại dưới đảo. Mọi người mới rõ ra sự thần dị của ngài, đều rất kính phụng nghe theo sự chỉ bảo tiến hay dừng của ngài; sau, gặp cơn gió thổi thuận hướng, mọi người đều muốn khởi hành, ngài bảo:

- Không nên cho thuyền đi.

Chủ thuyền bèn dừng lại. Còn các thuyền không nghe theo, bỏ đi trước, đồng một lúc đắm chìm. Sau đó, giữa lúc trong đêm tối, ngài bảo các thuyền nên khởi hành, mọi người không chịu nghe theo, ngài tự đứng dậy nhổ neo chỉ một thuyền ngài đi. Bỗng chốc giặc đến, các thuyền còn ở lại đều bị bắt hại.

Khoảng thời gian sau, đến quận Đông lai, Thanh châu, ngài nghe Cưu-ma-la-thập đang ở Trường an, ngài liền đến đó, ngài La-thập rất vui mừng, cùng nhau luận bàn phát huy sự mầu nhiệm, có được nhiều sự tỏ ngộ ích lợi. Bấy giờ, chúa đất Tần là Diêu Hưng chuyên chí phụng sự Phật pháp, thiết hội cúng dường hơn ba ngàn vị Tăng. Và thường xuyên tới chốn cung đình lớn chăm lo mọi việc, chỉ một mình ngài giữ sự yên tỉnh chẳng cùng đồng chúng.

Sau ngài nói với đệ tử rằng:

- Hôm qua ta thấy ở quê nhà có năm chiếc thuyền cùng khởi hành.

Vậy rồi, đệ tử ngài rao truyền ra người ngoài, chư Tăng xưa cũ ở Quan trung đều cho là ngài bày điều quái lạ mê hoặc quần chúng. Sa- môn Đạo Hằng. . . bảo:

- Phật còn không cho nói Pháp sở đắc của mình, Phật-đà Bạt-đà- la nói trước có năm chiếc thuyền sắp đến là hư dối không thật. Vả lại, học trò của ông ta cuồng si tạo ra mọi sự tranh cãi đồng dị, căn cứ giới luật tức có vi phạm, đúng lý không được cọng trú, nên phải thời mà đi chớ được dừng ở.

Ngài bảo:

- Thân tôi nếu trôi dạt tới lui như lục bình rất dễ. Chỉ hận hoài bảo chưa được làm cho phải lẽ, vì vậy mà xót xa!

Từ đó ngài cùng các đệ tử Tuệ Quán. . . hơn bốn mươi vị đều phát thần chí thong dong ra đi không đổi thay sắc mặt. Các người chân Thiện tri thức đều ca ngợi mến tiếc, kẻ tăng người tục hơn ngàn vị tiễn biệt ngài ra đi. Diêu Hưng nghe ngài đi, buồn bả tức tưởi, mới nói với Đạo Hằng rằng:

- Sa-môn Giác Thuyền cách thuyền cách đạo lại đây muốn hoàn tuyên di giáo, lời bèn chưa nhã, quả thực đáng tức giận. Đâu có thể vì một lời nói sai lầm mà khiến muôn vạn người không được dẫn dắt!

Nhân đó, ban lệnh truy đuổi ngài. Ngài nói với kẻ xứ rằng:

- Thật biết ơn thánh chỉ, xong không dự bị để vâng mạng. Từ đó, ngài dẫn đạo bạn nửa đêm hướng thẳng đến Lô sơn.

Sa-môn Thích Tuệ Viễn từ lâu đã thầm phục phong thái thanh danh của ngài. Nghe ngài đến, Tuệ Viễn vui mừng nghiêng lộng đón rước như xưa. Tuệ Viễn cho rằng ngài bị tẩm xuất chẳng qua là do môn nhân như huyền kí có năm chiếc thuyền, chỉ nói vậy đồng ý đối với luật cũng không phạm. Tuệ Viễn bèn bảo đệ tử Đàm Ung gởi thư đến chùa chúa Tần cũng như chư Tăng ở Quang trung để cởi mở việc của ngài. Tuệ Viễn bèn thỉnh ngài giảng dạy các kinh Huyền Số, chí nguyện của ngài là muốn du hóa chứ chẳng ngồi không cầu an. Ngài dừng ở Lô sơn được ít năm lại đi đến Giang lăng ở phía Nam, gặp các thuyền người ngoại quốc. Thế rồi hỏi han, quả thật là năm chiếc thuyền ngài thấy trước kia vậy. Mọi người khắp nơi tranh nhau tìm đến cúng lễ phụng thờ, tất cả mọi thứ cúng dường, ngài đều không nhận. Ngài giữ phận trì bát khất thực, không phân biệt giàu nghèo.

Bấy giờ, Trần Quận Viên báo làm thái úy trưởng sử của vua Võ Đế (420-423), đời Tiền Tống, Võ Đế đến phương nam đánh phạt Lưu Nghị, Viên Báo theo phụ đến Giang lăng, ngài dẫn đệ tử Tuệ Quán đến Viên Báo khuất thực. Báo vốn không tin nên đãi ngài rất lạnh nhạt, ăn trưa no ngài đã từ biệt ra đi, Viên Báo:

- Tợ như không đủ nên không dừng ở lâu. Ngài bảo:

- Thí chủ cúng dường mà tâm hạn hẹp nên khiến sự thiết bày đã hết sạch.

Viên Báo liền gọi người chung quanh mang cơm thêm, quả thật là cơm đã hết, Viên Báo vô cùng hổ thẹn. Thế rồi, Báo hỏi Tuệ Quán rằng:

- Sa-môn ấy là người như thế nào? Tuệ Quán đáp:

- Đức lượng cao xa chẳng phải kẻ phàm có thể suy lường được. Báo vô cung thán phục sự khác thường, nên tấu trình cùng thái úy.

Thái úy xin được cùng diện kiến và rất sùng kính ngài, cúng dường đầy đủ mọi thứ. Bỗng chốc mà thái úy trở về lại kinh đô, thỉnh ngài cùng về an trú tại chùa Đạo tràng.

Năm Nguyên Gia thứ 6 (429), đời tiền Tống, ngài viên tịch, hưởng thọ bảy mươi mốt tuổi.

27. Thần tăng Đàm Thúy

Thích Đàm Thúy chưa rõ là người xứ nào. Xuất gia từ thuở thiếu thời, ở tại chùa Bạch mã; Hà âm. Ngài chỉ dùng rau quả qua bữa, mặt áo vải thô, tụng kinh Pháp Hoa, thường giải thích ý thú của kinh và cũng là người thường luôn cởi mở cho mọi người. Thường ở trong đêm, bỗng nghe tiếng gõ cửa và thưa rằng:

- Muốn xin thỉnh pháp sư thuyết pháp cho chín tuần!

Ngài không hứa khả; xong, cố thỉnh ngài nên ngài mới đến giảng, và cũng chỉ riêng trong giấc ngủ, đến lúc tỉnh giấc thì thân đã trong đền thờ thần ở hốc núi Bạch Mã cùng với một đệ tử. Từ đó, ngày ngày hai thầy trò kính đáo song giảng. Sau, chư Tăng trong chùa đi ngang qua đền, thấy có hai tòa cao, ngài ngồi phía Bắc, vị đệ tử ngồi phía nam, lại như có tiếng giảng nói và nghe mùi hương thơm kì lạ. Từ đó, kẻ tăng người tục cùng rao truyền thần dị. Đến khi mãn hạ, thần cúng dường một con ngựa trắng, năm con dê trắng và chín mươi sắp lụa. Ngài trú nguyện xong, từ đó dứt tuyệt.

28. Thần tăng Đăng Sư

Thần tăng Đăng Sư ở chùa Đại lâm, Khuông lư, tụng thông kinh Pháp Hoa, ngày đêm không ngừng nghỉ. Một ngày nọ bỗng thấy giữa không trung có một điện bạc dần dần hạ xuống nơi phòng và biến thành điện vàng, ngài bèn vào trong điện, đứng ngoài kinh thành, cứ như thế trong ba năm. Tứ chúng xa gần trang nghiêm hương hoa theo ngài cầu xin thọ giới. Ngài bảo:

- Ban ngày lắm sự thi tạp, tâm nhiều tán loạn, nên giữa đêm thanh tịnh vắng lặng mà thọ giới.

Đến đêm tối, ngay lúc thuyết giảng giới tướng Tam quy. Khi đó, trong giọng nói của ngài phóng ra luồng ánh sáng chiếu soi khắp đại chúng. Đại chúng thấy ánh sáng, đua nhau lễ bái huyên thuyên ồn náo, ngài liền ngưng giảng và ánh sáng cũng dần dần biến mất. Ngài bảo:

- Vốn muốn trong lúc thọ giới thấy được ánh sáng mà quý vị ồn náo. Ánh sáng là biểu hiện điềm tốt lành của việc thọ giới, chưa phải là chánh duyên đắc giới. Nên lập lại như từ đầu.

Đại chúng im lặng, ngài lại thuyết pháp và phóng ánh sáng, chúng lại ồn náo, nhân đó mà ngài dừng nghỉ. Sáng ngày trở lại, ngài liền từ biệt trở vào núi, chỗ hiện điện vàng hoàn lại như cũ. Một ngày nọ, bỗng nhiên ngài bảo mọi người:

- Nay lên điện vàng không còn trở lại. Ngay ngày đó, bỗng chốc siêu hóa.

29. Thần tăng Bảo Thông

Ngài Bảo Thông tinh tu phạm hạnh, trường kỳ trí tụng phẩm Đà- la-ni trong kinh Pháp Hoa, hỏi có phần linh dị. Bấy giờ, ở thôn Dương kiều, có gia đình họ Triệu, người vợ bị thần gạ gẫm, nên thỉnh ngài trì chú. Ngài vừa đến nhà ấy, thần liền hiện hình, ngài bảo rằng:

- Phàm là thần ở trong thôn ấp, hợp lý phải nên vun bồi phước đức. Cớ sao trái lại gạ gẫm hại người?

Thần thưa:

- Việc đó không phải do đệ tử làm mà chính do tiểu quỷ thuộc hạ làm.

Liền gọi tiểu quỷ đến trước trách phạt. Nhân đó mà người vợ họ Triệu được lành bệnh, bèn ca ngâm suốt đêm. Gia đình lại thỉnh cầu ngài, ngài đến xem và trách quỷ tại trước giường bệnh. Ngài bảo:

- Trước ta đã răn trị ngươi không được trở lại. Nếu ngươi không đi, ta sẽ trì tụng thần chú khiến đầu ngươi chia chẻ thành bảy phần như nhánh cây A-lê.

Quỷ liền gục đầu thống thiết cầu xin ngài chớ có trì tụng thần chú.

Từ đó, bệnh dứt hẳn và quỷ không còn trở lại nữa.

30. Thần tăng Tuệ Thiệu

Thần tăng Tuệ Thiệu, không biết gốc tích ngài ở đâu. Từ thuở bé thơ, mỗi lúc mẹ mớm cơm có cá thịt ngài liền nhả bỏ, từ đó ngài không ăn các thứ cay nồng. Năm lên 8 tuổi, ngài xuất gia làm Tăng, ngài thông hiểu kinh Pháp Hoa, kiên trì tu khổ hạnh.

Sau, ngài theo thầy là ngài Tăng Yếu trú tại chùa Chiêu đề, Lâm châu. Ngài thường nhớ nghĩ thâm ân chư Phật, phát nguyện muốn xả bỏ thân mạng để báo đáp. Ngài bèn thuê người chặt củi chất cao một trượng ở thạch thất tại Đông sơn, ở giữa mở một cái khám rồi trở về chùa báo cho thầy ngài biết. Thầy ngài cản ngăn. Song, ngài chẳng vâng theo. Từ đó, ngài định ngày đến núi thiết hội Bát Quan Trai, mọi người khắp nơi đều tụ hội về, mây phủ khắp hang núi. Đến đêm tối, ngài tự hành hương, cầm đuốc châm lửa vào củi rồi vào trong khám ngồi tụng phẩm Dược Vương xả thân trong kinh Pháp Hoa, lửa men cháy đến trán vẫn còn nghe tiếng tụng kinh. Đại chúng bỗng thấy một vị sao lớn như Bắc đẩu sa thẳng xuống trong lửa, giây lát sao thăng biến lên giữa trời. Mọi người đều cho rằng "Đó là điềm từ cung trời đến nghênh đón. "

Ngài từng nói với các bạn đồng học rằng:

- Nơi chỗ tôi thiêu thân, sẽ mọc lên cây ngô đồng, xin chớ chặt phá nó!

Quả thật sau ba ngày ngài thiêu thân, tại đó có cây ngô đồng mọc, kẻ Tăng người tục đều lấy làm lạ đó.

31. Thần tăng Ngộ Thuyên

Thần tăng Ngộ Thuyên ở đất Thục, ngài hiệu là Giác Hải, có chân tánh sáng suốt.

Có người nhà giàu ở Hạp châu, tên là Trình Di Bá, năm hai mươi chín tuổi, một đêm nọ mộng thấy cha ông ta bảo rằng:

- Nội trong năm nay ông sẽ chết. Nên đến hỏi ngài Giác Hải.

Di Bá mịt mờ chẳng hiểu gì. Một hôm có vị Tăng đoán tướng, tự hiệu là Giác Hải, Di Bá xin đoán tướng một quẻ, hỏi rằng

- Tôi sống thọ được bao lâu? Ngài Giác Hải bảo:

- Lão Tăng đều không cầu.

Ngài chỉ tìm kiếm một chén nước, hà hơi vào trong nước, đưa cho Di Bá uống và bảo:

- Đêm nay, có mộng tốt lành, có thể bảo tướng cho ông biết.

Ngay đêm đó, Di Bá mộng thấy đến một quan phủ, ở phía hành lang bên trái, kẻ nam người nữ áo mũ nghiêm chỉnh đều cùng nhau mừng vui, còn ở hành lang bên phải đều là những người bị gông cùm bó buộc, kêu gào khóc lóc nước mắt rơi dầm dề. Bên cạnh có một người bảo Di Bá rằng:

- Ở hành lang bên trái là những người chăm lo tu sửa cầu đường, ở hành lang bên phải là những người thuyền xuyên phá hủy cầu đường. Nếu ngươi muốn cầu phước thọ thì hãy tự chọn lấy.

Di Bá tỉnh giấc mộng, liền phát tâm làm cầu đường trong phạm vi trăm dặm, mỗi mỗi đều tu sửa nghiêm chỉnh. Khi công việc hoàn thành, ngài Giác Hải trở lại bảo:

- Ông làm việc như vậy có thể kéo dài mạng sống được mười năm!

Từ đó, trên mọi nẻo đường, Di Bá đều dốc công tu sửa không hề biết mệt mỏi. Di Bá thọ được chín mươi hai tuổi. Trong gia đình, năm đời đồng chung sống xướng minh hưng thịnh.

TRUYỆN THẦN TĂNG

QUYỂN 3

32. Thần tăng Đàm-vô-sấm

Thần tăng Đàm-vô-sấm còn gọi là Đàm-ma-sấm. Ngài người nước trung Thiên Trúc. Năm lên sáu tuổi, chịu tang thân phụ, một mình cùng sống với mẹ. Ngài được Sa-môn Đạt-ma-da-xá nhận làm đệ tử, tập học Tiểu thừa. Sau, ngài gặp được Thiền sư Bạch Đầu, bèn thọ học Đại thừa. Năm hai mươi tuổi, ngài tụng các kinh điển Đại thừa lẫn Tiểu thừa hơn hai trăm vạn lần.

Anh của ngài giỏi hay chế ngự điều phục loài voi. Cởi mà giết chết voi lớn tai trắng của nhà vua. Vua tức giận giết chết anh ngài và ban lệnh:

- Kẻ nào dám nhìn nhận kẻ đó thì sẽ giết cả ba họ.

Bà con thân thích không ai dám đến nhìn. Ngài khóc mà đem chôn xác anh ngài. Vua tức giận muốn giết ngài, ngài bảo:

- Nhà vua về pháp luật giết anh tôi, còn tôi vì tình thân thích mà chôn cất. Đều chẳng trái với đại nghĩa, sao lại bị oán giận ư?

Mọi người chung quanh nghe thấy vậy mà đứng tim, còn ngài thần sắc vẫn tự nhiên. Nhà vua thấy ngài có chí khí khác thường, liền lưu giữ lại mà cúng dường.

Ngài thông hiểu chú thuật, phàm hướng việc gì đều có ứng nghiệm, ở Tây Vực đều xưng ngài là đại Chủ sư. Sau, ngài theo nhà vua vào núi, nhà vua khát nước mà tìm không được, ngài mới âm thầm trì chú, nước từ trong khe đá chảy ra. Nhân đó, ngài ca ngợi rằng:

- Do sự cảm ứng âm trạch của Đại vương bèn khiến đá khô sinh ra suối nước!

Các nước chung quanh nghe vậy đều tán thán ân đức của vua. Đến khi mưa thuận gió hòa, trăm họ đều ngợi ca, nhà vua rất vui thích đạo thuật của ngài và càng thêm sủng ái. Thời gian sau, nhà vua đổi ý, tiếp đãi ngài có phần lạnh nhạt. Hơn nữa, ở một nơi lâu ngày nên ngài cũng chán nản, bèn từ biệt đi đến nước Kế Tân, muốn xiển dương giáo pháp Đại thừa, song không hợp với quần chúng nước đó. Ngài liền đi thẳng hướng Đông, đến nước Quy Tư, một thời gian sau, ngài lại đến xứ Cô tàng. Dừng ở tại nhà trạm, sợ mất kinh điển nên ngài gối đầu nằm ngủ, có người khuyên ngài để xuống đất, ngài kinh hãi cho là kẻ trộm. Như vậy liên tiếp ba đêm. Bỗng nhiên, ngài nghe giữa không trung có tiếng bảo rằng:

- Kinh điển là kho tàng giải thoát của Đức Như Lai, sao đem để gối đầu nằm?

Ngài mới tạm ngộ nên mới đặt để ở chỗ cao. Đến tối, có kẻ trộm, qua vài lần nâng nhấc, trọn không động đậy. Sáng sớm, ngài mang kinh mà đi chẳng lấy làm nặng nề. Kẻ trộm thấy vậy cho là Thánh nhân, bèn chạy lại lễ bái tạ tội.

Bấy giờ, vua xứ Hà tây là Trở Cừ Mong Tổn chiếm cướp Lương Thổ. Ngài thường bảo Mông Tổn rằng:

- Có vào nơi tụ lạc, hẳn là có nhiều tai dịch.

Mông Tổn không tin, muốn được chính mắt thấy mới là thực nghiệm. Ngài liền dùng pháp thuật khiến Mông Tổn thấy mà khiếp sợ. Ngài bảo:

- Phải nên thanh khiết chí thành thọ trì trai giới trì tụng thần chú để dứt trừ nó đi.

Ngài trì chú ba ngày rồi bảo Mông Tổn rằng:

- Quỷ đã đi.

Bấy giờ trong địa vực có người thấy quỷ, bảo rằng:

- Thấy vài trăm dịch quỷ tuôn chạy thốt nhiên mà chết. Nên trong tụ lạc được an ổn.

Bấy giờ, Ngụy Lỗ Thác Bạt Đào nghe ngài có đạo thuật, sai sứ đến thỉnh đón ngài. Mông Tổn đã phụng thờ ngài lâu ngày nên không nhẫn nở để ngài đi. Sau lại đến nghênh đón, Mông Tổn đã tiếc ngài không ở lại. Lại bởi sự cưỡng bức của Ngụy Lỗ, đến tháng ba năm Nghĩa Hòa thứ ba (433), đời Trở Cừ Mông Tổn, ngài nhân đó xin đến phương Tây tìm lại phần sau của kinh Niết-bàn. Mông Tổn tức giận vì nói ngài muốn đi, mới kín bày mưu hại ngài, dối đem tư lương cung cấp khi đi, tặng các vật báo rất nồng hậu. Gần đến ngày ra đi, ngài rơi nước mắt, nói với mọi người rằng:

- Sấm tôi, nghiệp quả sắp đến, các bậc Thánh cũng không thể cứu vãn! Vì vốn có tâm thệ nguyện đại nghĩa chẳng dung dừng.

Lúc ra đi, quả thật Mông Tổn sai thích khách đón đường hại ngài. Ngài thọ được bốn mươi chín tuổi. Năm đó là năm Nguyên Gia thứ 10 (433), đời tiền Tống. Mọi người xa gần đều than tiếc!

Thế rồi, thường ngày Mông Tổn thấy chung quanh mình có quỷ thần dùng kiếm đánh Mông Tổn. Đến tháng tư, Mông Tổn lâm bệnh nặng mà chết.

33. Thần tăng Bôi Độ

Thần tăng Bôi Độ, không biết tên họ ngài là gì. Ngài thường cỡi chén gỗ để qua sông, mọi người nhân đó mà gọi ngài là Bôi Độ*.

Đầu tiên, ngài ở Kỷ châu, chẳng tu tế hạnh mà thần lực ngài thật trác việt, người đời chẳng thể suy lường nguyên do. Ngài thường ngủ lại tại một nhà nọ ở phương Bắc, trong nhà đó có một tôn tượng bằng vàng, ngài trộm lấy mang đi, chủ nhà biết được bèn đuổi theo, thấy ngài đi thông thả mà cỡi ngựa rượt theo không kịp. Đến sông Mạnh tân, ngài thả chén gỗ nổi trên nước, nương vào đó mà qua sông, không cậy nhờ gió hay bơi chèo mà nhẹ nhàng đi mau như bay. Chốc lát qua tới bờ kia rồi đi đến chốn kinh đô. Lúc ấy ngài khoảng bốn mươi tuổi. Ngài đeo mang lam lũ gần như chẳng vật che thân, nói năng úp mở, mừng giận bất thường. Hoặc đang lúc tiết trời rét lạnh mà gục đầu trong băng tuyết tắm rửa hay mang giày leo lên núi, hoặc đi bộ vào chợ. Chỉ mang theo một bồ cỏ lau, ngoài ra không vật gì khác. Ngài thường đến Sa-môn Pháp Ý ở chùa Diên hiền. Ngài Pháp ý dùng một phòng riêng để tiếp đãi ngài.

Sau, ngài muốn vượt qua sông, ở bờ sông, nói với chủ thuyền. Chủ thuyền bảo không chịu chở ngài đi. Ngài lại bước chân lên chén, ngoái lườm nhìn, nói vịnh, tự nhiên, chén lướt dòng thẳng đến bờ phía Bắc. Ngài đi về hướng Quảng lăng, gặp nhà Thôn Xá Lý thiết hội Bát quan trai. Trước kia chưa từng quen biết, ngài đi thẳng vào trai đường mà ngồi, đặt để bồ cỏ lau ở giữa sân. Mọi người thấy ngài hình dáng xấu xí, nên không tỏ lòng cung kính. Xá Lý thấy bồ cỏ lau giữa đường muốn dời để bên cạnh bờ tường. Vài người nâng nhấc mà không lay động. Ngài ăn xong, đứng dậy xách bồ cỏ lau mà đi, và cười bảo rằng:

- Tứ Thiên vương nhà Xá Lý.

Đến lúc có một người trông coi nhìn lén trong bồ, thấy có bốn đứa bé cao độ vài tấc, mặt mày đoan chánh, áo quần sạch đẹp, từ đó mới đuổi tìm, song, không biết ngài ở đâu!

Sau đó vài ngày, mới thấy ngài ở ranh giới phía Tây, mông lung ngồi dưới gốc cây. Xá Lý lễ bái thỉnh ngài trở về nhà, thường ngày cúng dường. Ngài không chuyên trì trai giới, uống rượu ăn thịt, đến cả nem cay, chẳng khác gì người thế tục. Bá tánh cúng dâng hoặc có lúc ngài nhận có lúc không nhận. Tại Bái Quốc có Lưu Hưng Bá làm thứ sử ở Duyên châu, sai sứ đến đón bắt, ngài mang bồ cỏ lại. Hưng Bá sai người nâng thử xem, hơn mười người nhấc không nổi, Hưng Bá tự đến xem chỉ thấy một chiếc áo nạp rách nát và một chén gỗ.

Sau, ngài trở về nhà Xá Lý được hơn hai mươi ngày. Một sáng sớm, bỗng nhiên ngài bảo:

- Ta muốn được chiếc áo ca-sa, đến trưa nay phải làm xong. Xá Lý liền bảo người may sắm, đến trưa chưa xong. Ngài bảo:

- Ta tạm đi đây!

Đến tối không trở lại. Khắp trong khu vực nghe có mùi hương thơm khác lạ, nghi ngài bày điều quái dị, bèn tìm khắp nơi mà không thấy ngài, sau đó mới thấy chân núi cao ở phía Bắc, trải chiếc áo cà sa rách nát giữa đất, ngài nằm đó mà chết, trước đầu sau chân đều mọc hoa sen rất thơm đẹp, qua một đêm thì héo úa. Cả ấp cùng nhau an táng ngài. Sau đó vài ngày, có người từ hướng bắc đi lại bảo thấy ngài mang bồ cỏ lau đi ở hướng Bành thành, mọi người lại cùng nhau đào xới mở quan tài ra thì giày ủng hiện còn đó.

Đến Bành thành, ngài gặp cư sĩ Hoàng Hân, rất kính tin Phật pháp. Thấy ngài, Hoàng Hân đảnh lễ rồi thỉnh ngài về nhà. Nhà Hoàng Hân rất nghèo chỉ có cơm gạo tẻ mà thôi, ngài chấp nhận vui vẻ ở đó được nửa năm. Bỗng nhiên ngài bảo Hoàng Hân rằng:

- Ông có thể tìm kiếm ba mươi sáu cái bồ cỏ lau, tôi cần dùng đến thứ đó.

Hoàng Hân đáp:

- Lúc này chỉ có khoảng mười cái, nghèo không lấy gì để mua, sợ không có đủ.

Ngài bảo:

- Ông chỉ kiếm tìm trong nhà hẳn là có.

Hoàng Hân liền kiếm tìm khắp nơi, quả thật có được ba mươi sáu cái, đem bày nó giữa sân. Tuy có đủ số đó nhưng phần nhiều bị hư nát. Bỗng chốc, Hoàng Hân lần lượt xem kỹ lại thì đều là mới và nguyên vẹn. Ngài phong kín lại, nhân đó bảo Hoàng Hân mở ra, mới thấy tiền bạch đều đầy, có thể đến trăm vạn. Những người biết được khen rằng:

- Ngài phân thân đến cõi khác, chỗ đáng được cúng thí.

Nên vội cùng nhau đem đến cúng thí Hoàng Hân, Hoàng Hân nhận rồi đều đem làm mọi việc công đức. Trải qua một năm thì ngài từ biệt ra đi. Hoàng Hân lo sắm mọi thứ lương thực. Đến sáng sớm, thấy lương thực vẫn còn đó mà chẳng biết ngài đã đi đâu.

Sau, ngài đi đến hướng Đông vào Ngô quận, trên đường đi thấy có người câu cá, nhân đó mà đến xin cá. Người đó cho một con cá đói, ngài đưa tay bắt lấy rồi quăng thả vào nước bơi lội mà đi. Lại thấy một người đang chài lưới cá, ngài cũng đến xin cá, người ấy tức giận mắng chửi không cho, ngài mới nhặt hai viên đá ném vào trong nước, bỗng chốc có hai con bò nước đấu đá nhau trong lưới, đến khi lưới rách nát thì không còn thấy bò và ngài cũng ẩn mất. Ngài đến sông Tùng bèn ngửa nón để trên nước, nương đó mà qua bờ, ngài vượt qua Cối kê, Diệm huyện, lên núi Thiên thai. Vài tháng sau ngài trở lại chốn kinh đô.

Thuở thiếu thời, ngài đi ở bất thường. Đàm Việt thỉnh mời nhưng có lúc đến lúc không. Bấy giờ ở Nam châu, có nhà họ Trần giàu có đầy đủ mọi tiện nghi. Ngài đến nhà ông ta, rất được cung kính đón tiếp. Nghe dưới thành đô lại có một vị cũng tên là Bội Đồ, cả năm cha con nhà Họ Trần đều không tin nên kéo nhau xuống Thành đô để xem thử, quả thật có một người hình tướng giống hệt Bôi Độ ở nhà. Trần bày một hộp mật gừng, cùng con dao, hương huân lục, khoan tay… Bôi Độ đều ăn mật gừng đến hết, còn các vật khác vẫn còn y nhiên ở dưới chân. Cả năm người sợ đó là Bôi Độ hiện ở nhà bèn phái hai người ở đó trông xem, còn ba người trở về lại nhà. Bội Đồ ở nhà vẫn như cũ, dưới chân cũng có hương, con dao… chỉ khác là không ăn mật gừng mà thôi. Ngài mới nói nhà họ Trần rằng:

- Con dao bị lụt, có thể mài nó đi. Hai người kia trở về nhà bảo:

- Bôi Độ kia đã dời đi đến chùa Linh thứu.

Gia đình họ Trần tìm cầu hai bức giấy vàng viết thư, viết không thành chữ, trái hợp đồng ấy, bèn hỏi:

- Thượng nhân viết hợp đồng như thế nào?

Ngài không đáp. Cuối cùng cũng chẳng biết ra sao cả.

Bấy giờ, tại Ngô quận, có Chu Linh Kỳ đi đến Ca ly, lúc trở về, gặp gió thổi thuyền phiêu bạc đến chín ngày, đến một châu nọ, nơi ấy có núi cao lớn, bèn vào núi hái củi. Đi hơn mười dặm, nghe có tiếng khánh và khói hương, khi ấy mọi người cùng nhau xưng niệm Phật lễ bái. Bỗng chốc thấy một ngôi chùa rất trang nghiêm tráng lệ, phần nhiều toàn bằng thất bảo. Lại thấy có hơn mười người bằng đá, mới cùng lễ bái rồi trở lại. Đi khoảng một quãng đường, lại nghe tiếng xướng dẫn, liền dừng lại nhìn xem cũng chỉ là người đá, Linh kỳ…, cùng nhau bảo rằng:

- Đó là Thánh tăng, chúng ta là những kẻ có tội nên không thấy

Nhân đó, mọi người cùng nhau chí thành sám hối. Tàn canh mới thấy được người thật. Những vị đó là vì Linh Kỳ… bày các thức ăn. Thức ăn chỉ là rau quả mà mùi vị thơm ngon khác hẳn ở đời. Xong rồi cùng nhau cúi đầu lễ bái. Xin trở về cố hương. Có một vị Tăng bảo:

- Ở đây cách thành đô hơn hai mươi dặm, khiến mọi người chí tâm không lo không mau vậy, nhân đó hỏi Linh Kỳ rằng:

- Có biết đạo nhân Bôi Độ chăng? Linh Kỳ đáp:

- Rất biết!

Vị Tăng đó chỉ ở vách tường phía Bắc có một cái Hồ treo tích trượng và bình bát, bảo rằng:

- Đó là trú xứ của Bôi Độ.

Và viết thư để trong hòm, lại có một gậy trúc xanh, vị Tăng ấy bảo Linh Kỳ:

- Chỉ cần ném chiếc gậy này vào trong nước trước mui thuyền rồi đóng cửa thuyền mà tĩnh tọa, không cần phải nhọc sức, hẳn khiến mau tới vậy.

Đến lúc từ biệt, lại bảo một vị Sa-di đưa đến trên cổng bảo rằng:

- Đường này chỉ đi bảy dặm là đến thuyền, chẳng cần đi theo đường trước kia nữa.

Quả thật đi về hướng Tây bảy dặm là tới thuyền, đúng như lời chỉ bày. Chỉ nghe thuyền đi trên núi cây cối mọc cao nên không thấy nước. Trải qua ba ngày thì đến hòn đá sông hoài rồi dừng lại, lại cũng không thấy gậy trúc ở đâu. Thuyền vào sông Hoài đến Chu tước, mới thấy Bôi Độ cỡi thuyền la lớn, vỗ vỗ vào thuyền bảo:

- Ngựa, ngựa sao chẳng đi?

Mọi người cũng đều trông thấy. Linh Kỳ cùng với những người trên thuyền đều từ xa kính lễ Bôi Độ. Ngài mới tự xuống thuyền lấy thư và bình bát. Mở thử ra xem, chữ viết không người nào biết. Ngài cười lớn, bảo:

- Muốn gọi ta về ư?

Ngài ném bình bát vào trong mây, rồi lại đón lấy, bảo:

- Bình bát này ta không thấy đã bốn ngàn năm.

Ngài thường xuyên ở chỗ ngài Pháp Ý, chùa Diên hiền, người thời bấy giờ cho rằng bình bát đó là vật hiếm lạ nên đua nhau đến trông xem. Có đứa tớ gái của Canh Thường thường trộm đồ vật mà trao đổi, tuy tìm khắp mọi nơi mà không bắt được mới hỏi ngài. Ngài bảo:

- Nó đã chết tại trong gò mã bên cạnh bờ sông Kim thành.

Qua xem quả thật đúng như ngài nói. Bấy giờ có Khổng Minh Tử làm Hoàng Môn thị lang, ở nhà bị bệnh lỵ, viết thư đến cầu thỉnh ngài, ngài chú nguyện xong bảo rằng:

- Khó lành khỏi.

Thấy có bốn con quỷ đều bị thương đón chận Ninh tử, khóc nói:

- Xưa kia Tôn Ân làm loạn, nhà bị quân người phá hoại, cha mẹ và người chú đều bị thống khổ khóc liệt.

Sau, thiết trai thỉnh chư Tăng cúng dường. Trong trai tòa có một vị Tăng khuyên thỉnh mời ngài Bôi Độ. Ngài đến chú nguyện một lần, người bệnh liền lành. Tề Hài kính phục thờ ngài làm thầy. Nhân đó mà viết truyện ký. Từ đó về sau mọi sự thần dị của ngài chẳng thể ghi lại hết. Tháng 9 năm Nguyên Gia thứ 3 (426), đời tiền Tống, ngài từ biệt Tề Hài đi về hướng Đông, để lại một vạn tiền và các vật nhờ Tề Hài làm trai pháp. Từ đó ngài đi mất biệt. Đi đến Xích sơn, thì bà mẹ vợ họ Hồ bị bệnh mà chết. Tề hài liền vì thiết lập trai hội, đồng thời đưa thi hài về an táng ở núi Phú chu, Kiến giang.

Năm Nguyên Gia thứ 04(427), Ngô Hưng Thiệu rất kính tin Phật pháp, lại mắc bệnh thương hàn, không người nào dám thăm, mới buồn khóc xưng niệm danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm. Bỗng thấy một vị Tăng đến bảo rằng:

- Tôi là đệ tử của ngài Bôi Độ. Người chớ buồn lo, lát nữa ngài sẽ tìm đến thăm!

- Ngài Bôi Độ viên tịch đã lâu, sao lại có thể đến ư? Đạo nhân đáp:

- Đến đâu khó gì.

Liền sờ vào đầu y và lấy ra một hộp hứa tán cho Hưng Thiệu uống, bệnh liền lành hẳn. Lại có Cổ Tăng Ai ở tại Nam cương, ngày xưa đã từng kính phục thờ Bôi Độ, có đứa con dại mắc bệnh rất nặng, mới nghĩ nhớ ân hận không gặp được ngài để trì niệm thần chú cho. Song, sớm mai bỗng thấy ngài lại nói năng như thường, liền vì niệm chú, người bệnh liền lành.

Đến tháng 3 năm Nguyên Gia thứ 05(428), ngài trở lại nhà Tề Hài, Lã Đạo Tuệ nghe mà kinh ngạc, Đổ Thiêu, Tỳ Thủy, Khâu Hy. . . cũng thấy và đều kinh hãi, liền đứng dậy lễ bái. Ngài nói với mọi người rằng:

- Năm nay có hung tai lớn, phải siêng tu nghiệp. Đạo nhân Pháp Ý là người rất có đức, nên đi đến đó tu sửa dựng lập lại chùa xưa để lấy đó mà cầu tiễn tai họa.

Bỗng chốc trên cửa, có một vị Tăng kêu gọi ngài, ngài liền từ biệt mà đi, bảo rằng:

- Bần Đạo phải đến xứ Giao châu, Quảng châu, không trở lại nữa.

Tề hài cùng mọi người lễ bái tiễn đưa rất ân cần. Từ đó, ngài vắng bặt. Khuynh Thế cũng nói lúc ấy có thấy ngài thật.

34. Thần tăng Đàm Đế

Thích Đàm Đế, dòng họ Khương. Tổ tiên ngài vốn người Khương cư. Khoảng thời vua Linh Đế(168-189), Đông Hán, dời đến ở nhờ đất Trung Quốc. Đến cuối thời vua Hiến Đế (190-220), Đông Hán, gặp loạn nên dời đến Ngô Hưng. Thân phụ ngài là Dung, từng làm Ký châu biệt giá. Thân mẫu ngài họ Hoàng, ban ngày nằm ngủ mộng thấy vị Tăng gọi bà là mẹ, gởi một mảy bụi vụn và chai Thiết lũ thư Trấn. Đến lúc tỉnh giấc thấy hai vật ấy hiện còn bên mình, nhân đó mà mang thai, sinh ra ngài.

Năm lên năm tuổi, mẹ ngài đem những thứ đó chỉ cho ngài. Ngài bảo đó là vật của vua Tần tặng cho. Mẹ ngài hỏi:

- Con để nơi nào? Ngài đáp:

- Không nhớ.

Đến năm mười tuổi, ngài xuất gia. Học chẳng phải theo thầy, ngộ tự thiên phát. Sau, ngài theo thân phụ đến Phiền Đặng, bỗng thấy Sa- môn Tăng Lược ở Quan trung, liền gọi tên ngài Tăng Lược, Tăng Lược bảo:

- Gả đồng tử sao gọi tên Lão Túc ư? Ngài nói:

- Trước kia đã từng thế, nên bỗng gọi. À, trước kia Sa-di Đàm Đế tôi đã từng vì chúng Tăng đi hái rau bị heo rừng làm tổn thương, bất chợt mà mất tiếng vậy. Tăng Lược từng là đệ tử của Hoằng Giác, vì chúng Tăng đi hái rau bị heo rừng hại tổn thương.

Ban đầu, Tăng Lược không nhớ, mới hỏi cùng thân phụ ngài. Thân phụ ngài nói rõ đầu đuôi, và chỉ bày cho thấy thư Trấn; mảy bụi vụn. . . Tăng Lược bèn sực ngộ mà khóc, nói rằng:

- Vậy đây quả đúng là tiên sư của tôi, Pháp sư Hoằng Giác. Thầy từng giảng kinh Pháp Hoa cho Diêu Trành, bần đạo là Đô Giảng. Diêu Trành tặng thầy hai vật, nay hiện còn đây.

Tuy tính lại ngày Pháp sư Hoằng Giác xả bỏ báo thân tức là ngày gởi vật. Và nhớ lại sự việc hái rau, càng thêm bi ngưỡng.

Ngài thích ở chốn suối rừng. Sau, trở về lại Ngô Hưng vào núi cũ Chương côn, nhàn cư uống dùng nước suối hơn hai mươi năm. Đến cuối niên hiệu Nguyên Gia (454), ngài viên tịch tại trong núi, thọ hơn sáu mươi tuổi.

35. Thần tăng Cầu-na-bạt-ma

Cầu-na-bạt-ma, Hán dịch là Công Đức Khải. Ngài vốn giòng Sát đế lợi. Gia tộc đã nhiều đời làm ma cai trị tại nước Kế Tân. Năm mười bốn tuổi ngài thấy rõ căn cơ, thông đạt sâu sắc, nhân ái rộng khắp, kính sùng tài đức chuyên tâm làm lành. Thân mẫu ngài thường muốn ăn thịt các loài dã thú nên bảo ngài làm. Ngài bảo:

- Phàm các loài có sinh mạng không loài nào chẳng ham sống, cắt đứt mạng sống của chúng tức là người bất nhân!

Năm hai mươi tuổi, ngài xuất gia thọ giới, thông suốt chín bộ loại kinh giáo, hiểu rộng khắp (?), tụng kinh hơn trăm vạn lời, thân đạt luật tạng, khéo vào yếu chỉ Thiền tông. Người thời bấy giờ đã tôn xưng ngài là Tam tạng Pháp sư. Đến năm ngài 30 tuổi, đại vương nước Kế Tân băng hà, không có người nối ngôi, mọi người cùng bàn với nhau rằng:

- Cầu-na-bạt-ma là giòng giỏi hoàng gia, thêm nữa ngài có đủ tài trí thông minh, đức hạnh cao trọng, có thể thỉnh ngài hoàn tục để tiếp nối ngôi vị đế vương.

Quần thần khoảng vài trăm vị hai ba lần có thỉnh cầu. Song, ngài không ưng thuận, mới từ biệt thầy trái chúng, gá mình chốn hang cốc, độc thân chốn sơn dã, ẩn dấu nơi dân gian. Sau đó ngài đến nước Xà- bà, trước đó một ngày, hoàng thái hậu nước Xà-bà ban đêm mộng thấy có một đạo sĩ dùng thuyền bay mà tới. Sáng sớm mai quả thật là ngài đến đó. Hoàng thái hậu rất kính trọng dùng lễ thánh nhân mà phụng thờ ngài, đồng thời cầu xin thọ từ ngũ giới. Nhân đó, hoàng thái hậu khuyên nhà vua rằng:

- Do nhân duyên đời trước nay được cùng làm mẹ con. Nay ta đã thọ giới mà con không kính tin Tam bảo, e rằng nhân đời sau hoàn toàn dứt tuyệt từ quả ở đời nay!

Nhà vua vội vã vâng theo lời dạy của hoàng thái hậu, liền phụng mạng thọ giới. Dần dần lâu ngày, chuyên tinh có phần thuần thục. Bỗng có quân lính nước lân cận xâm lấn lãnh thổ, nhà vua bèn thưa cùng ngài rằng:

- Quân giặc bên ngoài cậy sức mạnh muốn xâm chiếm nước nhà, nếu cùng đánh nhau, hẳn giết hại rất nhiều, còn bằng không chống cự lại thì nguy vong sắp đến. Nay chỉ nương nhờ Tôn sư, chứ chẳng biết suy tính sao cả.

Ngài bảo:

- Quân giặc bạo ngược công kích, ta nên phải bảo vệ giữ gìn.

Nhưng chỉ nên bảo vệ và khởi tâm Từ bi, chớ dấy niệm giết hại.

Nhà vua tự thân thống lãnh binh lính phỏng theo đó mà thực hành, cờ trống mới nổi lên, quân giặc tự lui tan. Nhà vua bị vấp phải mũi tên rơi lạc nên bị thương ở chân, ngài liền vì chú nguyện trong nước để tẩy rửa vết thương, qua hai đêm thì bình phục. Sau nhà vua vì ngài mà tạo dựng tinh xá, đích thân nhà vua bào chuốc cây gỗ nên bị thương ở tay chân. Ngài lại vì thế mà chú nguyện điều trị, chỉ khoảng thời gian ngắn bèn bình phục.

Bấy giờ, tại kinh đô (nước Trung Hoa), có vị Sa-môn danh đức như ngài Tuệ Quán, Tuệ Thông. . . từ xa nghe phong phanh nên muốn được tham kiến bẩm thọ. Tháng 9 năm Nguyên Gia thứ nhất (424), đời tiền Tống, các ngài dâng biểu khải tấu trình vua Văn Đế xin được đón thỉnh Cầu-na-bạt-ma. Nhà vua bèn ban sắc Giao châu thứ sử ra lệnh đưa thuyền đi thỉnh mời, Sa-môn Tuệ Quán. . . lại bảo các Sa-môn Pháp Trường, Đạo Xung, Đạo Tuyển. . . đến nước Xà-bà để cầu thỉnh ngài, vua Văn Đế biết ngài đã đến Nam Hải, lúc đó lại ban sắc các Châu quận chuẩn bị phát xuất từ hạ kinh và đường đi là ngang qua Thỉ hưng, dừng nghỉ độ một năm. Tại Thỉ hưng có núi Hổ thị, hình dáng cao vót, đứng trơ trọi, đỉnh núi cao tuyệt, ngài cho rằng hình dáng phảng phất tương tợ núi Kỳ-xà-quật, mới đổi tên là núi Linh Thiếu. Ở ngoài chùa núi lập riêng một Thiền thất, cách chùa vài dặm, không nghe tiếng khách. Mỗi lúc tiếng chùy vang lên là ngài đã đến, hoặc xông mưa không thấm ướt, hoặc lội đạp bùn sình mà không hề dơ, kẻ Tăng người tục thời bấy giờ không ai ai cũng tôn sùng kính trọng. Tại chùa có điện Bảo nguyệt, ở tường phía Bắc điện tự tay ngài đắp họa tượng ngài La Vân và hình Định Quang Nhu Đồng Bố Phát. Sau khi đắp họa hoàn thành, hằng đêm tôn tượng phóng ánh sáng rất lâu mới hết.

Thỉ hưng thái thú Thái Mậu Chi rất kính ngưỡng ngài, lúc Mậu Chi sắp chết, ngài đến thăm và giảng pháp an ủi. Sau, người nhà mộng thấy Mậu Chi tại trong điện cùng chúng Tăng giảng pháp.

Tại núi đó, trước kia tai họa vì hổ rất nhiều. Từ lúc ngài đến ở đó, ngày qua đêm lại, có khi gặp hổ phải dùng gậy đè đầu để gỡ nạn mà đi. Ngài thường nhập thất tọa thiền nhiều ngày. Chư Tăng trong chùa bảo một vị Sa-di đến hầu ngài. Thấy một con sư tử trắng tựa trụ mà đứng, khắp thất mọc đầy hoa sen xanh, vị Sa-di ấy kinh sợ kêu lớn, mọi người đến xem thì bỗng nhiên không thấy sư tử nữa.

Sau, trước lúc viên tịch, ngài để lại bài văn di chúc bằng kệ tụng gồm 36 ba mươi sáu hàng. Tự nói kệ nhân duyên là đã chứng nhị quả, tự tay ngài phong dán lấy rồi giao cho đệ tử A-sa-la, bảo:

- Sau khi ta tịch, có thể đem bài văn này về trình bày cùng chư Tăng ở Tây Trúc và cũng nên trình bày với chư Tăng ở xứ này. Đến khi viên tịch, ngài ngồi riết già trên giường dây, nhan sắc dáng mạo chẳng đổi khác, tợ như đang nhập định. Tăng tục kéo đến hơn cả ngàn người đều nghe mùi hương thơm phảng phất, và đều thấy một vật hình dạng như rồng rắn dài khoảng một thất xuất hiện bên cạnh nhục thể ngài và bay thẳng lên trời, chẳng thể bảo ban gì. Đại chúng y theo pháp ngoại quốc, cử hành lễ trà-tỳ nhục thể ngài trước giới đàn nam lâm, ngài hưởng thọ sáu mươi lăm tuổi.

36. Thần tăng Tăng Lượng

Ngài Tăng Lượng, chưa rõ là người ở đâu. Ngài hành trì giới hạnh mà hiển danh. Muốn tạo một tôn tượng có trượng sáu bằng vàng. Nghe nói ở miếu Ngũ tử tư tại Tương châu có nhiều đồ đồng, nghe ngài bảo thứ sử Trương Thiệu cho nhờ mượn một trăm người mạnh khỏe và mười chiếc thuyền lớn. Trương Thiệu nói:

- Ở miếu đó rất linh nghiệm, ai phạm đến hẳn là chết, vả lại người mang giữ gìn, há có thể lấy được ư?

Ngài bảo:

- Nếu quả thật có phước đức thì cùng Đàn-việt cùng làm, còn như có sai trái thì tự thân phải gánh chịu!

Trương Thiệu bèn cung cấp người và thuyền, đi ba ngày đến miếu. Trước miếu có hai cái vạt dung chứa khoảng hơn trăm hộc, trong vạt có rắn lớn dài hơn mười trượng ra ngăn chặn đường. Ngài mới cầm tích trượng chú nguyện vào đó, rắn liền lánh ẩn đi. Bỗng chốc thấy có một người cầm hốt đi ra, bảo:

- Nghe ngài đạo nghiệp rất tùy hỷ!

Khi đó bảo người kéo xe lấy đồng trong miếu. Nhiều đến mười phần chỉ lấy một mà thuyền đã đầy, kịp lúc trở về gặp gió nước rất thuận tiện, nên bọn người mau bảo nhau cùng đuổi bắt không kịp. Về đến kinh đô, chú đúc tôn tượng đã hoàn thành, chỉ thiếu ánh sáng, vua Văn Đế(424-454) làm vầng hào quang bằng vàng mỏng, an trí tại chùa Bành thành. Khoảng trong niên hiệu Thái Thỉ (465- 472), đời tiền Tống dời tôn tượng đến chùa Tương cung.

37. Thần tăng Đạo Sinh

Thần tăng Trúc Đạo Sinh, vốn dòng họ Ngụy, người xứ Cư lộc. Vừa mới sinh mà ngài đã dĩnh ngộ thông thiết, thân phụ biết ngài chẳng phải người phàm nên vô cùng mến thương mà lấy làm lạ. Sau, gặp Sa- môn Trúc Pháp Thải ngài bèn cải tục quy y. Đến tuổi có chí học hành, ngài liền đến giảng tòa, nói năng nghe nhận, biện hỏi ngôn từ trong trẻo như châu ngọc. Tuy sớm trông mong cầu học mà chư Tăng danh sĩ ở đương thời đều lo khuất nhục cùng lời, chẳng dám đảm nhận răn dạy. Đến năm thọ giới Cụ túc thì tài năng soi sáng ngày càng một sâu đậm.

Đầu tiên, ngài vào Lô sơn ở ẩn bảy năm, thường lấy yếu chỉ của sự nhập đạo Tuệ Giải làm chính, nên ngài nghiên cứu các kinh điển, muôn dặm theo thầy. Chẳng sợ khổ nhọc. Sau, ngài đến Trường an theo ngài La-thập để thọ học, Tăng chúng ở Quan trung cho là Thần ngộ. Ngài trở về trú ở chùa Thanh viên. Vua Vũ Đế (420- 423), vua Văn Đế (424- 454), đời tiền Tống đều rất ngợi khen kính trọng. Sau, vua Vũ Đế thiết cúng trai hội, thỉnh mời Tăng chúng đến dự trai diên, vào trai đường đã quá lâu, đại chúng đều nghi là đã xế chiều. Nhà vua bảo:

- Mới chỉ là buổi trưa. Ngài nói:

- Mặt trời sáng rực giữa trời, đại vương bảo chỉ mới là trưa, sao được chẳng phải là giữa trưa?

Liền bưng bát thọ thực, khi đó cả chúng đều theo ngài. Không ai chẳng khen ngài là then chốt ở giữa.

Thời bấy giờ, phẩm sau kinh Niết-bàn chưa truyền đến Trung Hoa, ngài nói:

- Hàng Nhất-xiển-đề đều sẽ thành Phật. Chỉ bởi kinh ấy truyền đến chưa đầy đủ hết.

Lúc đó, các vị Sa-môn thiên chấp văn tự, vu khống ngài là tà đạo nên mặc tẩn rồi trục xuất ngài đi, ngài bạch cùng đại chúng, phát lời thệ nguyện rằng:

- Nếu điều tôi giảng nói chẳng hợp với lý kinh thì hay xin hiện thân này chịu phải quả báo xấu ác, còn nếu thật khế hợp với tâm Phật thì nguyện lúc xả bỏ báo thân là đang ngồi trên tòa sư tử.

Nói rồi, ngài liền phất áo vào núi Hổ khâu ở Đất thục, dựng đá làm đồ chúng để giảng kinh Niết-bàn. Đến chỗ nói: "Xiển-đề có Phật tánh", ngài hỏi:

- Như điều tôi giảng nói có khế hợp với tâm Phật chăng? Tất cả các viên đá đều gục đầu chấp thuận.

Mùa hạ năm đó, sấm sét nổ vang nơi điện Phật chùa Thanh viên, rồng bay lên trời, ánh sáng phản chiếu ở bức tường phía Tây. Nhân đó đổi tên chùa là chùa Long quang.

Người thời bấy giờ ca ngợi rằng:

- Rồng đã bay đi, hẳn ngài Đạo Sinh sẽ hành đạo!

Bỗng chốc mà theo vết Lô sơn tiếu cảnh hang cùng chót vót, chư Tăng trong núi đều cùng nhau kính phục. Sau, đại bản kinh Niết-bàn truyền đến Nam kinh, quả thật có nói:

- Xiển-đề hẳn có Phật tánh.

Giống như điều giảng nói của ngài Đạo Sinh rất tương phù khế hợp. Ngài có được bản kinh đó, liền giảng nói.

Năm Nguyên Gia thứ 11(434), đời tiền Tống, tại Lô sơn, ngài lên pháp tòa giảng kinh Niết-bàn. Đến lúc gần xong, bỗng thấy mảy bụi lẫn lộn tự nhiên rơi vải, ngài đoan tọa, dung mạo nghiêm trang tựa ghế mà tịch.

38. Thần tăng Đàm-ma-mật-đa

Đàm-ma-mật-đa, Hán dịch là Pháp Tú. Ngài người nước Kế Tân. Năm bảy tuổi, thần minh trong sáng, mỗi khi gặp pháp sự, ngài liền vui mừng nhảy nhót. Song thân ngài mến thương mà lấy làm kỳ lạ, bèn cho ngài xuất gia. Tại Kế Tân thời bấy giờ có nhiều bậc Thánh tăng xuất hiện, nên ngài thường gặp minh sư. Ngài thấu suốt các kinh, thâm đạt thiền pháp, các yếu chỉ đạt được đều vô cùng vi diệu sâu mầu. Ngài là người trầm lắng hài hòa có tuệ giải, nghi quỷ rõ ràng đoan chánh. Thuở bình sinh, lông my ngài liền nhau, nên người đời gọi ngài là My Hòa thượng.

Thời niên thiếu, ngài thích du phương, phát chí nguyện tuyên hóa, đi khắp các nước rồi đến Quy Tư. Trước đó một ngày, Quốc vương nước đó mộng thấy có vị thần bảo:

- Có người đại phước đức ngày mai sẽ đến nước này, ông nên cúng dường.

Sáng sớm nhà vua liền ban lệnh cho ngoại ty:

- Nếu có người khác lạ vào cửa ải hẳn phải gấp báo cho ta biết.

Bỗng chốc thì ngài đến. Nhà vua đích thân ra đền bang giao nghênh đón, thỉnh ngài vào cung, nhà vua bèn theo ngài để thọ giới pháp, giữ lễ cung kính cúng dường tứ sự. Ngài tuy an túc mà hay đổi dời chẳng câu nệ bởi lợi dưỡng, ở đó được vài năm, ngài có tâm ý muốn ra đi, Thần lại giáng mộng báo cho nhà vua biết rằng:

- Người phước đức đó sắp bỏ nhà vua đó mà đi!

Vua kính sợ tự nhiên kinh giác. Thế rồi vua tôi cố lưu giữ ngài, mà ngài không chấp thuận. Bèn vượt qua Lưu sa, đi đến Đôn hoàng, nơi địa thế nhàn tĩnh rộng rãi dựng lập tịnh xá, trồng ngàn gốc táo mở vườn rộng trăm mẫu, phòng nhà hồ rừng rất là nghiêm tịnh. Một thời gian sau ngài lại đến Lương châu, dừng trú tại một chùa xưa nơi Công phủ, tu bổ sửa sang lại phòng ngài nhà. Học chúng đông đúc thực hành hiền pháp rất thạnh ngài thường vì Vương kỳ ở Giang hữu có trí muốn hoằng truyền giáo pháp.

Năm Nguyên Gia thứ nhất (424), đời tiền Tống ngài lần lượt đến đất Thục, bỗng chốc mà ra khỏi mỏm núi, dừng trú tại Kinh châu, ở chùa Trường sa tạo dựng thiền các, Kiều Thành khẩn thiết cầu thỉnh xá-lợi. Hơn mười ngày, bèn cảm ứng một viên va chạm vào bình phát ra âm thanh và phóng ánh sáng khắp thất. Môn đồ kẻ Tăng người tục thảy đều tăng tiến dũng mãnh, đồng tâm trí có đến trăm người. Một thời gian sau, ngài lại men theo dòng thẳng hướng Đông đến chốn kinh đô. Ban đầu ngài trú tại chùa Trung hưng. Về sau, ngài dừng nghĩ tại chùa Kỳ-hoàn. Tiếng tăm hoằng đạo của ngài vang khắp liên bang, ngài đến kinh phủ, mọi người nghiên thành lễ kính, từ Tống Văn Viên cho đến hoàng hậu thái tử công chúa thảy đều thiết trai ở quế cung, thỉnh răn tiêu dịch. Kẻ sứ tham hầu mười ngày cùng trông ngóng ở tại chùa Kỳ-hoàn, ngài phiên dịch các bộ kinh thiền; Thiền Pháp Yếu, Phổ Hiền Quán. . . Ngài thường dùng đạo thiền để giảng dạy truyền trao hoặc ngàn dặm cầu học bổn chúng. Xa gần mọi người đều tôn xưng ngài là Đại Thiền Sư.

Cối kê thái thú Bình Xương Mạnh Khải dốc lòng tin chánh pháp, lấy việc Tam bảo làm việc của chính mình, vốn ưa thích thiền vị, tâm kính cẩn quan trọng. Kịp lúc sang phía hữu sông chiếc, thỉnh ngài cùng đi, đến núi huyện mậu, vì ngài mà dựng lập chùa tháp. Tại phương Đông, xưa cũ có thói quen xu hướng đồng bóng cầu đảo. Đến lúc diệu pháp hoằng hóa, thảy đều bỏ tà quy chánh. Từ Tây đến Đông không lo chẳng phục.

Năm Nguyên Gia thứ 10 (433), đời tiền Tống, ngài trở lại kinh đô, dừng chân ở chùa dưới Định lâm tại Chung sơn. Ngài vốn thiên tánh lắng động trầm tĩnh thanh nhã, ưa thích sơn thủy. Nhân vì Chung sơn núi lớn mạch suối đẹp nhiều hoa, ngài thường than chùa dưới xây dựng khe suối thấp nghiêng, từ đó chở đất đắp ngang bằng, đo đốc thế núi. Năm Nguyên Gia thứ 12(435) chặt cây phá đá xây dựng chùa trên. Nhân dân sĩ thứ khâm phục phong quang nên phụng cúng chất chồng. Thiền phòng điện vũ xây dựng thành tầng. Từ đó những người muốn lắng lòng từ muôn dặm tìm đến. Phúng tụng túc ung trông dáng vẻ mà thành chuyển hóa. Thiền sư Đạt ở chùa Định lâm là đệ tử thần túc của ngài, xiển dương phong giáo của ngài, tiếng tăm chấn động cả kẻ Tăng người tục. Nên hay tịnh hóa lâu dài mà chẳng đổi, thấy nghiệp mãi tôn sùng mà không thay. Bởi vì di phong của ngài vô cùng mãnh liệt, nên từ Tây Vực cho đến đất Nam, phàm những chỗ đi qua không đâu mà chẳng tạo lập đàn hội, phu diễn giáo pháp.

Xưa kia, lúc đầu, ngài khởi hành đi hoằng hóa là từ nước Kế Tân, có Thần vương Ca-tùy là hộ vệ đưa đường, giữa đường đến nước Quy Tư, thần muốn trở lại nên hiện hình cáo từ ngài, nói rằng:

- Ngài thần lực thông biến, tự tại đi lại mọi nơi. Đến lúc tôi không cùng với ngài đi tới phương Nam!

Nói xong liền thâu ẩn hình dáng, xa theo đến thành đô. Tức nay ở chùa trên có bức tượng đắp họa ở tượng vách, đến ngày nay vẫn còn ứng nghiệm qua thanh cảnh. Những người thanh khiết chí thành cầu phước, không ai chẳng được hưởng như ý nguyện.

Năm Nguyên Gia thứ 19 (442), đời Tiến Tống ngày mồng 6 tháng 7, ngài viên tịch tại chùa trên, hưởng thọ bảy mươi tám tuổi.

39. Thần tăng Cầu-na Bạt-đà-la

Cầu-na Bạt-đà-la, Hán dịch là Công Đức Hiền, người xứ trung Ấn Độ. Vì ngài học giáo pháp Đại thừa nên thời bấy giờ tôn xưng ngài là Ma-ha diễn. Ngài vốn giòng dõi Bà-la-môn, thời thơ ấu tập học ngữ minh, và các luận, sau gặp được luận A-tỳ-đàm tạp tâm, vừa đọc bèn tỉnh ngộ, mới kính sùng Phật pháp. Gia đình ngài đời thờ phụng ngoại đạo, cấm tuyệt Sa-môn, ngài bèn bỏ nhà trốn đi phương xa tìm thầy học đạo, vứt bỏ trâm cài xuống tóc xuất gia, chuyên chí tinh học kịp đến lúc thọ giới Cụ túc, ngài thông suốt Tam tạng. Ngài đến các nước Sư tử. . . đều có trạm dừng, đưa tiễn cúng dường tư lương. Ngài có duyên với phương Đông, theo thuyền nổi trôi giữa biển không một chút gió, đạm khí lặng im, mọi người trên thuyền đều lo sợ. Ngài bảo:

- Nên đồng tâm hiệp lực cầu niệm mười phương chư Phật, xưng niệm danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm, đừng lo không cảm ứng!

Rồi ngài mật tụng kinh chú chí thành lễ sám. Bỗng chốc có tin gió bão đến, mây nhóm rưới mưa, cả thuyền đều được cứu giúp.

Thời tiền Tống, thừa tướng Tiêu Vương nghĩa tuyên trấn tại Kinh châu, tạo dựng phòng điện, thỉnh ngài giảng các kinh Hoa Nghiêm. . . mà ngài tự nghĩ chưa thông, thạo tiếng Trung Hoa nên trong lòng cảm thấy hổ thẹn. Ngài liền sớm tối lễ sám. Thỉnh Bồ-tát Quán Thế Âm cầu xin minh ứng, khi ấy liền mộng thấy có một người mặc áo trắng cầm kiếm vác đầu một người đi lại trước mặt ngài hỏi:

- Cớ sao lo buồn vậy?

Ngài bèn thuật lại đầy đủ sự việc. Vị ấy bảo:

- Không gì phải lo lắm!

Bèn dùng kiếm đổi đầu và thay lại đầu mới, bảo ngúc ngắc xoay chuyển rồi hỏi:

- Có đau không? Ngài đáp:

- Không đau!

Bỗng nhiên ngài cảm thấy tâm thần vui mừng. Sáng sớm thức dậy ngài nói năng và hiểu nghĩa tiếng Trung Hoa rành mạch. Từ đó ngài giảng nói các kinh.

Đến cuối niên hiệu Nguyên Gia (459), đời tiền Tống, Tiêu vương thường mộng thấy điềm lạ, đem hỏi ngài, ngài đáp:

- Kinh đô sắp có họa hoạn, chưa đến một năm thì Nguyên Hung có ý đồ tạo phản, đến đầu niên hiệu Hiếu Kiến (454), Tiêu Vương âm mưu nghịch tiết. Ngài lộ vẻ buồn thảm chưa kịp mở lời, Tiêu Vương hỏi ngài về nguyên do. Ngài khẩn thiết can ngăn, mới rơi lệ mà nói rằng:

-Hẳn không mong mỏi gì. Bần đạo chẳng thể đi theo!

Tiêu Vương vì tình hình mọi sự vật nên ép bức ngài cùng đi theo. Tại Long sơn bị bại trận nên thuyền càng trở nên gấp rút, cách bờ càng lúc càng xa, lại bị phân chia hoàn toàn không được cứu giúp, ngài chỉ nhất tâm xưng niệm danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm, tay nắm dây cung, gieo mình xuống dòng sông, nước ngang tới đầu gối, dùng gậy chích nước, nước chảy xiết. Thấy một đồng tử từ xa chạy lại đưa tay dẫn đi. Ngài ngoảnh lại nói với đồng tử rằng:

- Ông bé nhỏ làm sao cứu tôi được?

Trong khoảnh khắc hốt hoảng tưởng chừng mới đi hơn mười bước nhưng phút chốc đã lên bờ. Ngài liền cởi áo nạp muốn thưởng cho đồng tử, quay lại tìm kiếm thì không thấy nữa, khắp mình ngài lông dựng đứng.

Bấy giờ, Vương Hiền mô đóng quân tại Long sơn. Vua Thế Tổ (454-465, đời Tiền Tống) ban lệnh trong quân phải tìm được Ma-ha Diễn, khéo xử lý đưa tin về đài. Bỗng chốc triệu được ngài, liền bảo thuyền lớn đưa ngài về đô. Vua Thế Tổ liền ra diện kiến, vặn hỏi quanh co, bảo:

- Mong ngóng đã nhiều ngày, nay đay có tìm mới cùng gặp. Ngài bảo:

- Đã nhiễm máu lệ, phận đáng thành tro bụi, nay được tiếp kiến, thật đội ân!

Sắc lệnh hỏi đều chuẩn định ngài là giặc. Ngài bảo rằng:

- Người xuất gia không dự vào việc quân trận, song Trương Xương, Tống Linh Tú. . . đều là ép bức bần đạo, rõ ràng chẳng có mưu đồ chỉ bởi túc duyên mà gặp việc như thế!

Nhà vua bảo:

- Không gì phải lo.

Ngay ngày đó liền ban sắc ngài trú tại hậu đường, cùng dường các thứ y vật, cung cấp người hầu hạ, kịp đến lúc chùa Trung hưng xây dựng hoàn thành thì ban sắc ngài dời đổi nơi cư trú.

Sau, ở tại biên giới Mạc lăng, phía Tây lầu phụng hoàng, ngài dựng lập ngôi chùa. Thường đến nữa đêm có tiếng gõ cửa kêu gọi, ra xem chẳng thấy có người, chúng Tăng thường thấy ác mộng. Ngài đốt hương chú nguyện rằng:

- Các người túc duyên ở tại đây, nay tôi tạo lập chùa, phàm hạnh đạo lễ sám, thường vì các người. Nếu ở thì phải thiện thần ủng hộ chùa chiền, nếu không thể thì mỗi vị hãy tùy tìm nơi an trú!

Thế rồi kẻ tăng người tục đồng một đêm mộng thấy quỷ thần đông đến hàng ngàn đều khiên vác rời đi, từ đó chúng Tăng trong chùa được an ổn.

Năm Đại Minh thứ 6 (463), tiết trời hạn hạn, cầu đảo khắp núi sông nhiều tháng mà chẳng ứng nghiệm. Vua Thế Tổ thỉnh ngài để để cầu mưa hẳn có cảm ứng nếu không được thì chẳng thấy nhau nữa. Ngài nói:

- Nương nhờ Tam bảo và y thiên của bệ hạ để mong cầu ắt hẳn sẽ ba giáng ân trạch. Nếu không thành tựu thì chẳng phải gặp nhau nữa.

Ngài liền đến Bắc hồ điếu đài đốt hương cầu thỉnh, chẳng đoái hoài ăn uống, im lặng tụng kinh, gia trì mật chú, gặp ngày hôm sau, đến buổi quá trưa, từ phía Tây bắc mây nổi lên, ban đầu chỉ như lọng xe, đến lúc mặt trời xế bóng cành dâu thì gió chấn động, mây ùn kéo lại, liền ngày mưa đổ. Ngài vẫn cầm nắm lò hương chưa từng nghỉ tay. Mỗi lúc ngài thọ thực thì chim muôn bay nhóm nơi tay ngài mổ lấy thức ăn. Đến đời vua Thái Tông (Minh Đế, 465-473, đời tiền Tống), càng cúng dường lễ kính rất mực chí thành.

Tháng giêng năm Thái Thỉ thứ 4 (468), ngài cảm thấy trong thân thể bất an, bèn cùng vua Thái Tông và các công khanh. . . cáo biệt. Trước lúc viên tịch ba ngày, ngài trì hoảng hồi lâu mà trông ngóng, bảo:

- Thấy hoa trời và Thánh tượng.

Gần trưa thì tịch, ngài hưởng thọ bảy mươi lăm tuổi.