SỐ 2064 — TRUYỆN THẦN TĂNG

159. Thần tăng Hòa Hòa

Ngài Hòa Hòa, không rõ là người thuộc dòng tộc gì, ngài là một vị Tăng có vẻ cuồng loạn, phát ngôn có nhiều điều trúng, nên người thời ấy gọi ngài là Thánh.

Có công chúa nước Việt là vợ cả của vinh dương Trịnh Vạn Quân, đã vài năm mà không có con, Vạn Quân đến cầu thỉnh, thưa ngài rằng:

- Tôi không người nối dõi, muốn xin có được một đứa con. Chỉ có ngài là ban ân, có được chăng?

Ngài bảo:

- Mang đến cho ta ba trăm xấp lụa, công chúa sẽ sinh hạ hai trai.

Vạn Quân y theo lời ngài dạy mà cúng thí, ngài đem lụa đến chùa nói tu tạo công đức và nói với Vạn Quân rằng:

- Công chúa có thai. Ta bảo hai người trời xuống làm con công chúa.

Ngài lại nói:

- Công chúa bụng nhỏ có thể cùng lúc mang hai trai chăng? Ta sẽ khiến nó cùng một năm nhưng mà đứa trước đứa sau vậy!

Công chúa liền mang thai, đầu năm và cuối năm mỗi lần sinh một người con. Đứa lớn đặt tên là Tiền Diệu, đứa bé đặt tên là Hối Minh, đều xinh đẹp đủ tướng trượng phu, hiểu biết thông bác.

160. Thần tăng Nghĩa Sư

Thích Nghĩa Sư, không biết ngài là người xứ nào. Tướng tạnh như phong cuồng, nói năng đảo loạn.

Đầu niên hiệu Trinh Nguyên (785) đời tiền Đường, ngài qua lại Ngô Uyển làm kẻ ăn xin, mọi việc phần nhiều biết trước. Người thời bấy giờ rất nghi ngờ ngài. Trong chợ quán có vài gian nhà của bá tánh, ngài nắm lấy búa phát tề mái hiên, ngăn cấm vẫn không dừng. Trong đó có số người biết ngài là Thần dị, bèn kính lễ mà thưa ngài rằng:

- Đệ tử nương giá sinh sống ở đây, xin ngài chớ hủy hoại nhà con!

Ngài xoay lại bảo:

- Ngươi tiếc ư?

Rồi ném búa, bỏ đi. Đêm đó, trong chợ bỗng nhiên lửa kéo dài cháy lan, chỉ có vài gian nhà ngài cắt phá mái hiên còn lại.

Trong chùa, bất kể mùa Đông hay mùa Hạ, ngài thường phế bỏ tích chứa các thứ pha, lọng, tượng Phật… bằng gỗ, dùng thay cho than củi. Lại ở trong lò lửa, ngài nướng cá Lý, mà phần nhiều nó tuôn nhảy trong tro bụi càng luông tuồng, ngài vỗ tay cười lớn nói cười đủ bảy sọt mà ăn, mặt mày nhơ bẩn mà không rửa thì liền có mưa phủ. Dân chúng đất Ngô cho là chiêm hầu.

Đến lúc sắp tịch, ngài uống vài mươi hộc nước hòa với bụi tro, bèn niệm Phật mà ngồi, các hàng Sĩ thứ cùng đến trông xem, mãn bảy ngày thì ngài thị tịch. Khi đó, đang lúc nắng nóng gay gắt, mà nhan sắc không biến đổi, các chi vẫn không thương tổn, bá tánh nghinh thỉnh ra ngoài bang giao mà trà-tỳ.

161. Thần tăng Đại Bệnh

Thích Đại Bệnh, ngài dòng họ Trần, người xứ Thiên thai. Trong buổi sáng ngài chào đời có ánh sáng tốt lành soi chiếu khắp nhà, mọi người trong thôn xóm vô cùng kinh dị. Năm lên bảy tuổi, ngài chịu tang thân phụ, buồn hủy diệt tánh, ngài bèn xin phép thân mẫu cho xuất gia, mẹ ngài vừa mới bày điều khó khăn mà cản trở, ngài liền chặt một ngón tay. Bà con thân thích đôn đốc khuyên hóa riêng thân mẫu ngài và liền đưa ngài đến chùa Quốc thanh. Sau khi đã đăng đàn thọ giới viên mãn, ngài bèn phát chí nguyện tham phương du quán.

Ban đầu, ngài đến dừng ờ tại Đông kinh, kế tiếp, ngài đến Hà dương vì dân chúng cứu giúp nắng hạn. Ngài căn cứ theo kinh điển mà học vẽ tượng tám Long vương, thiết lập đạo tràng, khải chúc xong, ngài ném tất cả xuống sông, mọi người đều thấy các tượng họa vẽ hoặc lặng chìm hoặc nhảy vọt khác nhau. Bỗng chốc mây nổi lờ mờ cả tấc, sấm sét tuôn mưa ngoài ngàn dặm đều báo đã đủ. Từ đó, mọi người hướng tâm nương tựa về ngài rất nhiều. Trước kia, khoảng ba thành phần nhiều hay bị gió bão mưa đá, tổn hại lúa mạ non trên tường thành, mọi người cho đó là do rồng độc làm hại. Ngài vì thế, trì tụng mật ngữ, sau trải qua nhiều năm tường tự đều không còn tai hoạn ấy, mọi người cùng nhau tạo lập Đường vũ như sinh từ.

Năm Đại Lịch thứ nhất (766), đời tiền Đường, ngài leo lên Thái hành, tham quan núi Hoắc, bèn vào chỗ sâu xa dựng lập am tranh mà ở. Có kẻ trộm chén bát của ngài, bỗng chốc bị hai con hổ ngăn chặn đường, gặp được ngài, kẻ trộm liền cúi đầu tỏ bày hối quá, ngài ủy dụ xong, nhân đó đưa tay xoa đầu hổ, nhiều lần ngài đã nhiếp phục thú dữ như thế. Trong núi đó, có miếu thần, có lúc bị truyền bệnh sâu độc dưới bẹn háng. Ngài vào miếu khuyên thần thọ trì quy giới, dứt tuyệt sự nấu nướng sinh lao. Tượng đá thần miếu luôn luôn gật đầu vâng mạng theo sự khuyên dạy của ngài. Do đó, Đàn-việt tín thí kề vai chen chân tìm đến. Có người bỏ chất độc vào trong rượu rồi đút lót người nữ nghèo khổ mang đến cúng thí ngài. Ngài đã dự biết trước. người nữ mang đến thưa rằng:

- Nhà con ủ rượu thấy men tốt lành, nên chiết lấy đem đến cúng dâng Hòa thượng để cầu phước, huống gì Phật chẳng trái ngược ý nguyện của chúng sinh!

Ngài bảo:

- Ngươi cũng là Phật.

Người nữ khốn khổ ấy sợ lại phải uống, nên đem tình thật mà tỏ bày. Ngài bưng lấy chén nếm thử, bỗng chốc hơi rượu bốc cùng hai cẳng chân, đất vì thế mà phân biệt. Mọi người nghe vậy đều kinh lạ. Và rượu được cúng dường từ đó. Tại sông phần ẩm thấp xứ Hà tây, có người mắc bệnh, ngài chỉ cấp cho nước sạch, người đó uống vào, bệnh lành hẳn.

Khoảng niên hiệu Trinh Nguyên (785-805), đời tiền Đường, ngài an nhiên ngồi kiết già mà thị tịch.

162. Thần tăng Quảng Lăng Đại Sư

Ngài là một vị khách Tăng lãng quên tên ở Quảng lăng, tự gọi là Đại sư, mọi người ở Quảng lăng nhân đó dùng hai chữ Đại sư mà kêu gọi ngài. Dung mạo của ngài rất là xấu xí, ưa thích ăn uống rượu thịt, thường mặc áo vải thưa lông cừu, mùa nắng nóng vẫn không cởi ra. Các loài rệp kiến nhỏ bé thường tụ nương náu. Ngài đến ở nhờ tại chùa Hiếu cảm, riêng trong một căn phòng, thường đêm đóng cửa mà ngủ, khinh suất là thường.

Ngài sống với tánh cuồng điên trái ngược, ưa thích giết hại chó, heo nái, thường ngày cùng đấu ẩu với tiếu niên ở Quảng lăng, hoặc say nằm bên vệ đường. Dân chúng ở Quảng lăng do vậy mà chán ghét ngài. Có một gã thiếu niên cậy ỷ sức lực, có ngày, thiếu niên ấy cùng đánh cờ với người, ngài tức giận, dùng tay đập nát hết quân cờ. Gả thiếu niên ấy cười bảo:

- Con nít lần thần sao dám trái ngược với tráng sĩ?

Ngài lại mắng nhục, thóa nhổ lên mặt nó. Khi đó, ngài cùng gả thiếu niên ấy đánh đấu, người xem có đến vài ngàn. Cuối cùng gả thiếu niên ấy không thắng được ngài bèn trốn đi. Từ đó, dân chúng Quảng lăng cho rằng ngài có sức thần. Ngài cũng tự phụ sức lực đó, thường luôn vào trong chợ cướp bóc vàng tiền y vật, mọi người ở đều sợ dũng khí của ngài nên không ai dám chống cự lại.

Sau, có một vị lão Tăng kêu gọi ngài đến mà bảo rằng:

- Phàm người xuất gia làm Tăng phải nên Từ tâm vâng phụng giáo giới, cớ sao lại ăn uống rượu thịt giết hại chó heo, cướp bóc tiền vật của người trong chợ, lại cùng bọn thiếu niên đánh đấu. Vậy đâu là đạo lý của kẻ Tăng?

Một sáng sớm, quan lại bắt đem ngài đến cửa quan mắng nhục rằng:

- Ông chẳng xấu hổ với trời ư? Ngài tức giận quát mắng lại:

Bọn ve ruồi ham thích mùi tanh hôi, sao có thể biết được tâm của Rồng hạc ư? Nhưng mà, ta nói cũng chẳng phải chỗ ngươi biết vậy. Vả lại, ta bên trong thanh tịnh mà hỗn tạp bên ngoài, đâu như các ông hẹp hòi không độ lượng ư?.

Lão Tăng cuối cùng không thể chiết phục lời ngài.

Sau, một ngày nọ, ngài từ đâu bên ngoài trở về chùa, vào phòng đóng cửa. Qua lỗ hỏng có người trông nhìn vào, thấy ngài ngồi trên chiếu, có ánh sáng kì lạ từ chân mây phóng ra soi chiếu khắp cùng cả Thất, người trông xem thấy kì lạ báo cùng chư Tăng cùng lại trông xem ánh sáng ở chân mày của ngài. Cùng chỉ mà nói rằng:

-Tôi nghe giữa chân mày của Phật có bạch hào tướng quang, nay ngài cũng có như thế tức quả thật là Phật vậy.

Liền cùng nhau kéo đến lễ bái. Đến sáng sớm hôm sau, chư Tăng đều nhóm tụ nơi sân, đợi hầu tham yết ngài, tới lúc mở cửa thì ngài đã thi tịch. Mọi người lại càng kinh lạ sự việc ấy, nhân đó tôn xưng ngài là Đại sư Phật.

163. Thần tăng Linh Mặc

Thích Linh Mặc, ngài dòng họ Tuyên, người xứ Tỳ lăng. Ban đầu, ngài đến Dự chương tham yết Đại sư Mã. . . nhân đó, ngài ở lại đạo tràng Bạch sa, trải qua hai năm, Hổ dữ quen thuần, sinh con gần bên cạnh rừng, tùy ý nương náu. Sau ngài lại trú tại Đông đạo tràng, đất hẹp người hiếm. Thần núi mỗi đêm làm chấn động sấm sét mưa bão. Sườn núi cao dốc đều sụp đổ, vứt bỏ cây lớn đến sát bên cạnh am. Cành cây xen quấn lẫn nhau, các loài cỏ mao Thiêm, gây không ít tổn hại. Mọi người xa gần nghe thế, đều lại trông xem ca ngợi. Sau, ngài đến núi Đông bạch, bỗng nhiên trúng độc mà không tìm cầu thầy thuốc chữa trị, đóng cửa yên tọa, sau đó không lâu chất độc hòa thành mồ hôi nhỏ đổ mới bình phục lại.

Đầu niên hiệu Nguyên Hòa (806-…), đời tiền Đường, trời nắng hạn lâu ngày, dân chúng đều khiếp sợ, ngài men theo khe suối, thấy một con yêu Thanh xà ngẩn đầu trừng mắt như nhìn người đi lại không giao động. Ngài quát la nó rằng:

- Thiên hạ khô khát, lúa mạ đều chết, sao ngươi không làm mưa để cứu dân chúng?

Đến đêm đó quả thật có mưa lớn, khắp nơi đều bảo đã đủ, dân chúng mong đợi ân ngài ban tặng như thế.

Sau đó, ngài tắm rửa rồi đốt hương, đoan tọa trên thằng sàn mà thị tịch, hưởng thọ bảy mươi hai tuổi, bốn mươi mốt pháp lạp.

164. Thần tăng Trừng Quán

Thích Trừng Quán, ngài dòng họ Hạ hầu, người xứ Sơn âm, Việt châu. Năm vừa mới mười một tuổi ngài nương theo Thiền sư Bái ở chùa Bảo lâm mà xuất gia, trì tụng kinh Pháp Hoa. Năm mười bốn tuổi, ngài gặp ân được độ, bèn nương ở chùa ấy.

Ngài thông minh siêu tuyệt, không thể đem việc thường của người xuất gia để bó buộc ngài. Sau, lúc sắp soạn sở giải kinh Hoa Nghiêm, trong lúc ngủ mộng thấy một người vàng, đang đứng tên đỉnh đưa tay đón lấy, không thể nào nắm bắt được, tỉnh giấc, mồ hôi tuông chảy, tự mừng, ánh sáng chiếu soi khắp cùng.

Ngài khởi sự từ tháng giêng năm Hưng Nguyên thứ nhất (784) đến tháng 12 năm Trinh Nguyên thứ 3 (787), đời tiền Đường là hoàn thành xong sở nguyện, cả thảy hai mươi quyển, ngài liền thiết trai cúng dường ngàn vị Tăng để lạc thành bộ sớ giải ấy. Bấy giờ, ở trước giảng đường, trong hồ mọc lên một hoa sen năm cánh hiệp hoan, đều có ba đốt, mọi người trông thấy đều thán phục. Ngài thường lo nghĩ đến việc trao truyền phú chúc, bỗng một đêm nọ, mộng thấy thân hóa thành rồng, đầu ngẩn cao đến năm đài, đuôi cuộn tới Bắc sơn, ép tháp ngọc bích rãi rác, râu vẫy sáng ánh như mặt nhật, bỗng chốc rắn bò ngoằn ngèo hóa làm hàng ngàn con rồng nhỏ vọt nhảy thanh minh phân tán mà đi. Chuộng lấy cảnh tượng ấy, giáo pháp phân phái lưu bổ vậy. Ngài bèn đến trú tại chùa Thê nham ở trong núi Trung điều. Trong chùa ấy có một thiền khách cuộn lông mày, cắt tóc, tự là "si nhân", mặc áo vải thô ngắn, tay cầm cây roi dài, cuồng hát nói tạp. Phàm những gì mà si nhân chỉ trích bài bác phần nhiều có ứng nghiệm. Trước lúc, ngài (Từng Quán) chưa đến đó, si nhân thúc dục Tăng chúng trong chùa lo quét dọn, bảo rằng:

- Không bao lâu nữa, có vị Bồ-tát đến sứ này.

Niên hiệu Nguyên Hòa (806-821), đời tiền Đường, ngài thị tịch, hưởng thọ trên bảy mươi tuổi.

Niên hiệu Nguyên Hòa (806-821), đời tiền Đường, ngài thị tịch, hưởng thọ trên bảy mươi tuổi.

165. Thần tăng Ẩn Phong

Thích Ẩn Phong, người dòng họ Đặng, xứ Thiệu võ, Kiến châu. Từ thuở thơ bé, ngài như ngu cuồng không vâng lời song thân, mà xuất gia thọ pháp.

Niên hiệu Nguyên Hòa (806-821), đời tiền Đường, ngài nói đi đến núi Ngũ đài. Giữa đường đi ra Hoài tây, trông thấy Ngô Nguyên Tế cậy binh lính chống cự Vương mạng. Quan quân cùng giặc giao đánh lẫn nhau chưa quyết định hơn thua. Ngài bảo:

- Ta phải đến giải trừ sự giết hại này.

Bèn nắm lấy tích trượng, bay mình giữa không trung từ từ mà đi, quanh qua giữa ra quân trận. Chiến sĩ mọi người đều thấy vị Tăng bay vọt, bất giác rút mác hộp giao.

Thế rồi, ngài đi khắp các linh tích, bỗng nhiên đến trước hang Kim cang xoay người mà tịch, sừng sững thẳng đứng như trồng. Mọi người thời bấy giờ bàn với nhau đào một linh huyệt trước rồi sẽ khiêng đến để thiêu, song nhục thân ngài cao vút cứng định như núi, hợp lực vẫn không lay động, mọi người xa gần đến chiêm ngưỡng kinh hãi thán phục. Ngài có một người em gái xuất gia làm cô ni. Cô đến Ngũ đài trừng mắt quát rằng:

- Lão huynh ngày trước chẳng tuân theo pháp luật, nay chết lại huyền hoặc mọi người. Bây giờ mọi người đã biết. Em tuy cùng cốt nhục, đâu dám sai lầm, xin lão huynh nên theo độ!

Bèn đưa tay đẩy nhẹ, tự nhiên ngã nằm, rồi cử hành lễ trà-tỳ, thâu lượm xá-lợi nhập tháp, đề hiệu là Đặng Ẩn Phong. Để lại một bài tụng rằng:

Độc Huyền Cầm, gãy tiếng vì anh Tùng Bách đông lạnh mãi thường xanh Vàng quặng hòa chung, tánh tự khác Tùy ý cùng anh thử lấy xem!

166. Thần tăng Viên Quán

Thích Viên Quán, không biết ngài là người xứ nào, ngài cư trú tại Lạc đô, bản tánh sơ sài đơn giản.

Bấy giờ, ngài cùng Lý Nguyên kết bạn quên mình cùng nương tựa tại chùa Tuệ lâm, chỉ thường ngày cung cấp vật dụng, theo chúng Tăng ẩm thực mà thôi, như vậy suốt ba năm. Một ngày nọ, bỗng nhiên Lý Nguyên hẹn cùng ngài đi đến thành Thục thanh, núi Nga my. . . vào các hang động tìm cây thuốc. Ngài muốn đi đến Trường an theo đường Gia cốc, còn Lý Nguyên muốn từ Kinh châu vào Hạp châu, phân tranh hai đường suốt nữa năm mà chưa quyết định, Lý Nguyên nói rằng:

- Tôi đã chẳng thờ Vương hầu, hạnh chẳng muốn. Ngài bảo:

- Hạnh vô cố, hẳn xin theo lời bạn!

Bèn từ Kinh châu lên Hạp châu, đi đến Nam Phổ, ghé thuyền. Thấy vài người phụ nữ điều đạt quần gấm, mang bình mà múc nước, ngài cúi đầu khóc, bảo:

- Tôi không muốn đi qua nơi này, sợ thấy phụ nữ ấy! Lý Nguyên hỏi về nguyên cớ, ngài nói rằng:

- Người phụ nữ đang mang thai đó, người giáng họ vương, là chỗ tôi gá thân. Đã trải qua ba năm mà chưa sinh nở, chỉ vì tôi chưa lại. Nay đã thấy vậy, mạng có chỗ tựa. Trong đạo Phật gọi đó là tuần hoàn. Xin bạn hãy dùng phá chủ khiến người ấy giáng sinh, vả lại, xuôi thuyền trở về thì đem thân xác tôi vùi chôn trong hang núi. Người nhà phụ nữ ấy khi tắm rửa cho đứa bé cũng mang bạn nên đến viếng thăm, nếu cùng xoay lại mỉm cười tức là còn biết về bạn vậy. Sau hai mươi năm, vào đêm trăng sáng giữa mùa thu, riêng ở ngoài chùa Thiên trú tại tiền Đường, đó là kì hạn gặp lại bạn!

Lý Nguyên hối hận một chuyến đi ấy, bèn gọi người phụ nữ mang thai ấy đến nói rõ sự việc này. Người phụ nữ ấy vui mừng nhảy nhót trở về. Chỉ trong khoảng khắc, Lý Nguyên đi sang trao cho phù thủy. Còn ngài thề tắm rửa mà tịch! Người phụ nữ ấy sinh một bé trai, ba ngày sau Lý Nguyên sang thăm xem, quả nhiên vừa mới đến, đứa bé liền mỉm cười. Ngày sau, Lý Nguyên trở thuyền xoay về chùa Tuệ lâm, dò hỏi các đệ tử mới biết là đã an táng nhục thân ngài rồi.

Lý Nguyên thường nghĩ nhớ ước hẹn đến Hàn châu. Đến kỳ hạn thì đến chùa Thiên trúc. Đêm đó trăng sáng tỏ, bỗng nghe bên bờ giếng cát hồng có tiếng mục đồng ca hát khúc nhạc Trúc chi, đang cỡi trâu gõ sừng, trên đầu lọn hai búi tóc, mặc áo ngắn, từ từ đi đến trước chùa trông xem. Lý Nguyên chạy lại bái chào, hỏi:

- Quan Công mạnh khỏe chăng? Mục Đồng đáp lại:

- Lý Công kẻ sĩ thật tin! Tôi cùng bạn khác đường, cẩn thận xin chớ cùng gần. Bạn bận bịu duyên trần chưa hết, chỉ nên chuyên cần tu trì, không sa đọa tức bèn cùng gặp nhau.

Lý Nguyên chẳng do đâu để nói năng rõ lời, chỉ trông nhìn mà rơi nước mắt. Mục đồng (Hậu thân của ngài Viên Quán) lại tiếp tục ca hát khúc Trúc chi trước mà đi. Ngôn từ tha thiết, âm điệu cao vời! Không biết cuối cùng như thế nào.

167. Thần tăng Trí Biện

Thích Trí Biện, không rõ ngài là người xứ nào. Thuở nhỏ đã anh minh tuấn tú, đến lúc trưởng thành lại chuyên cần tập học Phạm ngữ. Ngài mang hòm sách đi khắp các danh sơn, đến chùa Hoành nhạc dừng nghỉ hơn một tháng, thường ở chùa Nhàn trai, riêng tự tìm dịch giải nghĩa sớ. Lại tự trách lầm lỗi của mình rằng:

- Chỗ giải nghĩa lý chẳng trái ý?

Ngài đang trầm tư suy nghĩ, bỗng nhiên ngẩn đầu, thấy một vị lão Tăng chống tích trượng vào, bảo rằng:

- Sư tụng đọc kinh gì? Luận cùng nghĩa lý gì?

Ngài nghi vị lão Tăng ấy là bậc khác thường, bèn tự thuật lại bổn duyên, nhân đó lại thêm sự hối trách. Lại nói rằng:

- Mong hiền đạt chỉ nam, xin cam tâm nhận lãnh, khóa miệng cứng lưỡi, không còn trở lại mở bày diễn giảng!

Lão Tăng cười, bảo:

- Sự hiểu biết của sư rộng rãi, há không biết nghĩa ấy? Các bậc Đại thánh còn không thể cứu độ người vô duyên, huống gì là người sơ tâm ư? Sư chỉ vì vô duyên với chúng sinh vậy!

Ngài hỏi:

- Há trọn đời này như vậy hay sao? Vị Tăng ấy nói:

- Tôi thử vì Sư mà kết duyên! Bèn hỏi ngài rằng:

- Nay, sư hiện có được bao nhiêu tiền của lương thực? Ngài nói:

- Từ Nam đến Bắc, rách cả quần bọc chân. Đã trải qua vạn dặm, các vật mang theo đều hết sạch. Hiện tại chỉ đang thọ trì pháp y cửu điều mà thôi!

Lão Tăng bảo:

- Vậy được rồi, hẳn nên đem bán hoặc đổi lấy trị giá rồi đều sắm các vật cháo nhừ, bánh bột, dầu ăn. . . Ngài bèn y theo lời dạy mà làm, ước chừng đủ hai mươi người ăn, rồi cùng lão Tăng đến trong đồng trống, rải nhặt bột bánh, đốt hương, ngài quỳ dái, cầu chúc rằng:

- Ngày nay những ai thọ thực vật tôi cúng thí, nguyện ở đời sau cùng tôi làm pháp thuộc. Tôi sẽ chỉ dạy, được đến Bồ-đề!

Ngài nói xong, bỗng nhiên chim quạ bay xà tán loạn xuống mổ lượm trên đất, các loài ếch, kiến, ve, chấy rận chẳng biết số lượng đến là bao nhiêu …

Lão Tăng bảo:

- Hai mươi năm sau, Sư mới có thể trở về khai mở giảng tịch, nay nên đi lại đó đây khắp mọi nơi, chưa nên giảng nói!

Nói xong bèn bỏ đi.

Từ đó, ngài chuyên cần miệt mài cùng sách đèn, nghĩ vị thấm đượm cành nhiều, chỉ nguyện vẫn ôm hoài truyền giáo. Đến hai mươi năm, ngài khước bỏ, trở về Hà bắc, mở mang hoằng hóa thạch hành trong Nghiệp đô. Chúng đông đến số ngàn người đều là độ tuổi dưới hai mươi còn người già chỉ vài ba người thôi.

168. Thần tăng Tố Công

Hòa thượng Tố, ngài ở chùa Hưng thiện tại Trường an. Trong sân viện có bốn cây ngô đồng xanh tốt, đều do chính tay ngài trồng. Trong niên hiệu Nguyên Hòa (806-821), đời tiền Đường, các quang thần khanh tướng phần nhiều hay đến viện ấy. Vào mùa hạ, các cây ngô đồng nhỏ mồ hôi dơ áo người tợ như dầu mỡ, không thể tẩy giặt, chiêu quốc Trịnh Tướng đã cùng với Thừa Lang và vài người khác tránh nắng, ghét cái mồ hôi làm dơ bẩn đó, nên nói với ngài rằng:

- Đệ tử xin Hòa thượng cho chặt các cây ngô đồng này và mỗi nơi trồng lại một cây tùng.

Đến chiều ngài đi dạo, đến bên cạnh cầu chúc các cây ngô đồng

rằng:

- Ta gieo trồng các người đã hơn hai mươi năm, chỉ vì các ngươi

mà mồ hôi dơ bẩn nên mọi người không ưa thích, năm tới nếu còn có mồ hôi. Ta hẳn chặt các ngươi mà làm củi vậy.

Từ đó về sau các cây ngô đồng không còn đổ mồ hôi nữa.

Ngài không bao giờ ra khỏi viện, chuyên trì tụng kinh Pháp Hoa đến ba vạn bảy ngàn bộ, ban đêm thường có con Hạc (tợ như con chó) đến nghe kinh. đến lúc thọ trai thì có chim quạ sà vào lòng bàn tay ngài lấy thức ăn.

Đầu niên hiệu Trường Khánh (821-…) đời tiền Đường, có Sa-môn Huyền U đề thơ kệ tại viện ấy rằng:

Ba mươi năm tụng trì Diệu pháp Nửa đời chẳng dẫm mấy trần dơ.

Người thời bấy giờ lấy đó làm những câu hay đẹp.

169. Thần tăng Hoằng Đạo

Thích Hoằng Đạo không biết ngài là người xứ nào, ngài trú tại chùa Thiên phước. Mọi người nói ban ngày đóng cửa để ngủ, đêm thì trông coi việc ở âm phủ. Mười sự khẩn cầu thì hết tám, chín sự cự tuyệt.

Bấy giờ, Hà Trung Thiếu y Trịnh Phục lễ, ban đầu ứng thi Tiến sĩ mười lần cất nhắc chẳng đậu, mới cho là khó khăn nên tức giận hãi hùng, bèn chọn ngày thiết trai tắm gội mong hầu. Bất giác rất tỏ vẽ hòa nhã, thủ bảo:

- Ta chưa từng quên giờ thẩm đối với người, nay người tài giỏi lại tán thán ôm chất củi. Vả lại từ lâu không thể nhẫn. Gắng nên tiến thủ, trọn thành mỹ danh. Nhưng sự việc ấy rất lạ thường nên không thể vậy. Trịnh bái xin ước mong ấy.

Ngài bảo:

- Ước mong của ông phải hội đủ bốn sự kiện sau đó mới toại chí. Trong bốn kiện mà thiếu một thì trở lại mang oan. Như vậy tức là trong cốt nhục phải tương tục tiếp nối ba bảng yết thị, trước ba bảng còn khó như thang cấp lên trời, sau ba bảng thì dễ như trở tay.

Trịnh ngạc nhiên trông nhìn mà không thể hiểu, thì lại bái xin danh mục của bốn sự kiện. Ngài chần chù giây lâu rồi bảo:

- Phải cẩn thận, chớ nói với mọi người về vấn đề thành danh của ông có bốn sự kiện, cũng có thể lấy làm lạ.

1. Phải lúc quốc gia cải đổi niên hiệu qua năm thứ hai.

2. Lễ bộ Thị Lang phải trở lại trong việc xem tiến cử.

3. Phải là người thứ hai thuộc dòng họ Trương.

4. Đầu năm đó phải có Quách Bất Lang.

Trong bốn sự kiện mà khuyết một thì công thiếu một sọt. Như thế tức Hiền đệ, cháu chắt ba bảng yết thị nhất định phải y như vậy.

Trịnh tuy rất nghi lời nói ấy, nhưng chỉ tỏ vẽ bực bội không vui, vì cho là không còn có hi vọng gì nữa, ben kính lễ bái tạ mà lui.

Năm Trường Khánh thứ 2 (822) đời tiền Đường, có người nói tên họ ở Chu Văn, Trịnh cho đó chẳng phải là người trở lại trông coi việc tiến cử, trong ý rất nghi ngờ, quả thật không đỗ đạt. Cho đến lúc cải đổi niên lịch năm thứ 2(826), mới đề xướng Dương Công trở lại Ty văn Bính. Trịnh riêng tự mừng sự việc ấy, nhưng chưa dám tiết lộ một lời, qua mùa Xuân năm sau, quả thật là đỗ đạt. Và người thứ hai dòng họ Trương tên là Tri. Thật là đồng năm đó Quách Bát Lang danh tiếng lừng lẫy. Trịnh lấy làm kỳ lạ, than thời gian lâu dài. Nhân đó ghi sao vào sách nhỏ. Riêng tự cho rằng:

- Ngài nói ba bảng yết thị nhất định phải như vậy. Một đây đã khác lạ, có thể dẫn đến thứ hai, thứ ba chăng?

Kế đến, nhân Thượng thư Hữu Thừa húy là Hiến ứng cử trong năm Thái Hòa thứ hai (828) đều có sổ sách danh dự ghi đầy đủ. Về chủ Văn chẳng trở lại trông coi việc tiến cử, nên ngày thi quả thật có sự giúp đỡ khắp cùng. từ đó ứng đến năm Thái Hòa thứ 9 (836) cử bại ở Thùy Thành. Cho đến lúc đổi niên hiệu Khai Thành năm thứ 2 (837), Cao khai trở lại Ty Văn Bính Hữu Hạt. Trịnh riêng lấy làm lạ việc ấy, quả thật năm sau đỗ đạt cao. Người thứ hai tên dòng họ Trương tên là Đường, đồng năm đó Quách Bát Lang tên là Thực, nhân đó lại phụ ở cuối sách nhỏ. Ba bảng yết thị tuy khuyết một, hai bảng vả lại không ít sai. Tại trong khúc môn, riêng tự nói rằng "Há ấy vậy ư".

Bấy giờ, không biết ngài đã đi đến xứ nào. Năm sau, nhân phụ Mã đô úy cảnh ứng cử, bấy giờ danh dự càng chuyển hợp. Đến khi đổi niên hiệu Hội Xương năm thứ 2 (842), lễ bộ liễu thị lang Hoàn trở lại ty Văn Bính, đô úy đỗ đầu Trạng nguyên, người thứ hai dòng họ Trương, tên là kinh. tật điều nói của ngài không sai.

170. Thần tăng Thanh Công

Thích Thanh Công, không biết ngài là người xứ nào, trú tại góc eo của Ba sơn. Ngài thường im lặng không nói, bỗng nhiên mà nói thì lúc nào cũng trúng.

Bấy giờ ở Tây xuyên, Tiết soái đoàn Văn Xương phụ ngạc làm làm Chi giang Tể tướng, sau nhận làm đốc trách ở Giang lăng. Thuở thiếu thời Văn xương khéo tiếp nối văn chương, lúc trưởng thành tự chử cung khốn khổ nơi bụi đất. Khách đến thành đô thăm hỏi Vĩ Nam Khang Cao, Cao cùng tấu Thích họa, đạo không được lưu hành rộng. Thường vì sự nghiệp mà tự phụ, những người cùng đi đều là các kẻ sĩ cao minh bèn bỏ phủ của Nam Khang. Kim Ngô tướng quân Bùi Bân đến trấn Lương xuyên, vời làm tùng sự, chuyển mượn đình bình phẩm Bùi Công phủ xong, Bùi Công từ phủ đi, nghe ngoài có các sự kỳ đặc bèn sang cầu dừng ở qua đêm, xin biết được mọi việc đã qua trước kia. Từ đầu đêm cho đến sáng sớm, ngài không nói một lời bỗng nhiên hỏi:

- Khoảng giữa rất thạnh cờ rủ xuống mà đến là ai? Bùi Công đáp:

- Há chẳng phải là Cao Sùng Văn? Ngài bảo:

- Không phải, nói lại đi! Bùi Công đáp:

- Đại Tông Văn là Vũ Hoàng Môn. Ngài bảo:

- Đoàn thập cửu Lang Phi Nhật tức là người ấy. Rất thạnh, rất thạnh.

Bùi công tìm chứng cứ đó, bèn nói:

- Hại Phong hư dối, A sư chẳng biết.

Nhân đó cười mà lớn. Do vậy càng thêm tự phụ.

Hộ bộ viên ngoại Vĩ Xử Hậu ra nhậm khai châu Thứ Sử, bấy giờ đoàn Văn Xương nhận việc đô quan viên ngoại Phản Cổ Thiết án công đưa ra Đô môn. Vĩ Xử Hâu vốn thân tín Phật giáo, thừa lúc đến Hộc Minh thăm hỏi trước. Ngài vui mừng đón tiếp Xử Hậu. Xử Hậu nhân đó hỏi về thời gian trở lại. Ngài bảo:

- Một năm rưỡi, một năm rưỡi! Lại hỏi:

- Cuối cùng dừng nghỉ ở chỗ nào? Ngài đáp:

- Tể tướng phải là Giang biên đắc? Lại hỏi:

- Cuối cùng dừng nghỉ ở xứ nào? Ngài không đáp. Lại hỏi:

Đoàn thập cửu lang thế nào? Ngài bảo:

- Đã nói rồi, gần đấy, gần đấy.

Kịp đến lúc Vĩ Xử Hậu trở về triều chính lại nói điều nghiệm về một năm rưỡi.

Đầu niên hiệu Trường Khánh (821-…) đời tiền Đường, đoàn Văn Xương tự cùng vị tiết chế Tây Xuyên, quả phù hợp lời nói của ngài. Vĩ Xử Hậu chỉ không hiểu Giang Biên đắc làm Tể tướng, nên rộng cầu hỏi các bậc trí giả giải chỉ, hoặc có người nương tựa chứng nghĩa cho rằng Vĩ Xử Hậu hẳn từ Chiết tây, Hạ khẩu mà vào bái.

Kịp đến lúc Văn Tông Hoàng đế lên ngôi (826-836), Tự Giang để thủ mạng Vĩ Xử Hậu làm tướng, đến đó mới chứng nghiệm, cùng Châu Bình Công Đồng sai sứ đi sửa bảo tháp của thanh công, nhân khắc bia đá ghi lại việc ấy, liền lấy giấy viết ghi lại hai câu thơ:

Hoa lê mới nở, đầu hoa hạnh Phương Nam điện ấp mừng có thừa.

Tông nho vội khảo cứu đó, ngài chỉ nói là:

- Hại Phong A sư lấy câu kế.

Tháng hai năm sau trừ kiểm hiệu, Hữu Bộc Xạ Trịnh Dư Khánh thay tước vị đó.

171. Thần Tăng Duy Anh

Sa-môn Duy Anh không rõ là người xứ nào, đã hay khéo thanh sắc lại hay biết thuật số. Sĩ nhân Lục Vân Ngô ứng cử tiến sĩ, tại kinh đô thường qua lại. Mỗi lúc ngài thường nói về các việc nhỏ, không điều gì chẳng ứng nghiệm.

Mùa Xuân năm Bảo Lịch thứ hai (826), đời tiền Đường, Tân Ngô muốn ngừng thi cử để trở về đất Ngô, bảo cùng ngài để thực hành kế sách. Ngài giữ lại một đêm sáng sớm mai ngài bảo với Tân Ngô rằng:

- Năm sau ông sẽ thành danh, chẳng cần phải trở về, chỉ lấy Kinh Triệu tiến đưa, hẳn ở thứ bậc cao.

Tân Ngô nói:

- Tôi từng ba lần đến kinh Triệu chưa bao giờ được vị. Việc năm nay cảm thấy rất khó!

Ngài bảo:

- Không hẳn vậy, việc thành danh của ông hẳn do từ Kinh Triệu tiến đưa, những xứ khác không thể được. Đến ngày mồng sáu tháng bảy, nếu ăn loài thủy tộc thì đỗ đạt và ở thứ bậc đặc thù.

Tân Ngô bèn viết lên khung cửa sổ Tấn Xướng Lý để hằng ngày trông xét. Vài tháng sau, nhân đến cửa Bắc tĩnh cung thăm quan Nhất lang. Vừa gặp Triều khách bèn trở về dừng nghỉ qua đêm ở nhà người cháu là Nhân Lễ. Vừa mới vào, Văn Lễ mừng đón nói:

- Nhân có người mới cho cặp cá Lý, bèn muốn nấu đãi ông.

Tân Ngô vốn ưa thích cá, chỉ bảo làm canh thôi và người nhà bưng lên đều ăn hết.

Ngày hôm sau nhân nhìn lên khung cửa thì thấy ghi là ngày mồng sáu tháng bảy. Vội xa giá tìm đến ngài, bày chuyện lừa dối nói rằng:

- Sắp đến Bồ quan nên đến từ biệt. Ngài bảo:

- Đã ăn loài thủy tộc rồi, còn đi Bồ quan làm gì.

Tân Ngô bèn tin tưởng sâu đậm thêm. Nhân lấy kinh triệu phủ, quả nhiên được cấp bậc đặc thù. Năm sau vào thi tuyển hoàn tất, lại đến hỏi ngài. Ngài bảo:

- Ông đã có tên trong sổ thi đậu rất cao, đang ở tại hạng ngoài mười lăm người trạng nguyên dòng họ Lý tên Cáp Dục Cước. Bấy giờ có quảng văn sinh Chu Cầu. Khi bàn luận đáng đỗ đạt, Quan Giám Ty đưa tên chưa đăng khoa. Tân Ngô nhân đó hỏi:

- Người ấy không phải là dòng họ Chu ư? Ngài bảo:

- Trong ba mươi ba người không có ai là dòng họ Chu. Đến ngày 24 tháng giêng, Tân Ngô nói đến Tùng phủ. Phủ chỉ cho bảng thạch chúc mừng viết ở vách tường. Hơn tháng sau treo bảng, thì người đỗ đầu trạng nguyên là Lý cáp, tên của Tân Ngô ở thứ 16, tức ba mươi người. Ngài lại nói với Tân Ngô rằng:

- Sau khi ông thành đạt danh vọng, sẽ ăn lộc thuộc phần ở Ngô việt, có một việc rất nhanh chóng.

Sau, Tân Ngô đến làm việc tại xứ Việt, được nửa năm thì đột nhiên qua đời.

172. Thần tăng Văn Sảng

Thích Văn Sảng, không biết ngài là người xứ nào, sớm mở giải bụi trần phá bỏ lưới ái, theo thầy học đạo. Tự nhiên chẳng ngủ, những lúc mỏi mệt khốn cùng chỉ ngồi kiết già. Sau riêng một mình, ngài đến dừng ở tại Khâu Lũng, gặp lúc mưa dầm cả tuần, bên cạnh không người hầu hạ. Có một con rắn vào cuộn nằm trong tay ngài. Bấy giờ có người thỉnh ngài để thiết trai cúng dường, người ấy lấy làm lạ đã đến giờ mà người không tới, bèn lại sang cầu thỉnh. Thấy con rắn nên kinh hãi la thất thanh, con rắn mới từ từ bò xuống. Người ấy cố thỉnh ngài sang thọ thực, nhưng ngài khước từ cho rằng đã quá giờ trưa nên không ăn. Ngày hôm sau, có con chó sói nhe răng há mồm, nhảy cắn đôi ba lần như muốn nhai cắn. Ngài thương nó đói khát, lại tự suy nghĩ rằng:

- Hình hài ta là một đãy dơ uế không nên lẫn tiếc, ta sẽ thí xả cho ngươi một bữa ăn, cầu nguyện sớm được thành tựu thân hình kiên cố, còn ngươi thọ nhận sự cúng thí của ta đồng được trở về thiện hội.

Bỗng chốc, con chó sói chuôi tai mà đi. Đến ngày ngài thị tịch, giữa không trung có tiếng chung khánh giao hòa lẫn nhau, kéo dài một thời gian lâu mới dứt.

173. Thần tăng Giám Không

Thích Giám Không, ngài dòng họ Tề, người xứ Ngô quận, thuở thiếu thời ít nghèo khổ, tuy siêng năng học tập mà ít ghi nhớ. Đến lúc tráng niên, thường luôn khốn khổ, ngài đi khắp các xứ Ngô việt và tuổi đã bốn mươi lăm.

Niên hiệu Nguyên Hòa (806-…)thời tiền Đường, gặp lúc tiền Đường hoang sơ thiếu thốn, ngài bèn nghĩ đến chùa Thiên trúc cầu xin thọ thực. Vừa đến phía Tây chùa Cô sơn, đói quá không thể đi tới nữa, bèn dựa bên dòng tuyết, buồn khóc rên rĩ mới vài lời, bỗng có một vị Phạm tăng cũng ghé vào bên dòng mà ngồi, ngoái nhìn ngài cười bảo rằng:

- Pháp sư tú tài trải qua vị ngon nào chưa? Ngài đáp:

- Trải qua vị ngon thì có, nhưng tiếng gọi Pháp sư nghe sao trái ngược sai lầm quá.

Vị Phạm Tăng bảo:

- Ngài không nhớ giảng kinh Pháp hoa ở chùa Đồng đức? Ngài nói:

- Đời nay tôi đã bốn mươi lăm tuổi, chỉ vòng quanh xứ Ngô sở, chưa từng ngẫm đến kinh khẩu, sao lại nói ở Lạc trung ư?

Phạm Tăng bảo:

- Ngài đang bị lửa đói thiêu đốt chưa rảnh để nhớ lại việc xưa. Bèn lấy từ trong đẫy ra một quả táo lớn bằng nắm tay, bảo:

- Quả này trồng ở xứ đất nước tôi, vậy ngài ăn nó, nếu bậc thượng trí thì biết được mọi sự ở quá khứ và tương lai. còn kẻ hạ trí thì chỉ biết việc trước mắt mà thôi.

Người quá đói, bèn ăn quả táo, vốc nước suối mà uống, bỗng nghiêng mình nằm trên phiến đá mà ngủ, khoảnh khắc tỉnh giấc nhớ lại việc giảng kinh ở chùa Đồng đức như là mới ngày hôm qua. nhân đó càng thêm gào khóc hỏi vị Phạm Tăng rằng:

- Hòa thượng Chấn hiện tại ở đâu? Đáp:

- Ngài chuyên tính chưa đến, lại là Sa-môn đất Thục, nay thì đoạn tuyệt phan duyên vậy.

Lại hỏi:

- Pháp sư ngộ ở đâu? Đáp:

- Há không nhớ đùa phát đại nguyện tại trước tượng đá ở Hương sơn sao?

Nếu chẳng chứng Vô thượng Bồ-đề, hẳn nguyện làm quỷ thần hùng dũng. Hôm qua, nghe đã đạt được đại tướng quân. Năm người mây nước thời bấy giờ, nay chỉ một mình tôi được người giải thoát,

Riêng ông là kẻ sĩ đói lạnh. Người khóc bảo:

- Tôi bốn mươi năm nay.

Mỗi ngày chỉ ăn một bữa, hơn ba mươi năm chỉ mặc một chiếc áo vải thô mọi việc phù phiếm ở thế gian đều quyết dứt tuyệt cội nguồn, cớ sao cầu mong phước không hoàn bị ư? Mãi bị đói lạnh! Vị Phạm bảo:

- Do ngài ngồi trên tòa sư tử, rộng giảng lắm điều lạ lùng khiến những người học sinh tâm nghi hoặc. Giới châu từng khuyết mẻ, mùi tanh hôi còn sót lại, tiếng hỗn độn, âm hưởng trong trọn không có được, hình cong bóng vẹo, báo ứng hẳn nhiều.

Ngài hỏi:

- Vậy làm sao giờ? Vị Phạm tăng bảo:

- Sự việc đời nay thì tôi không cùng tính, song việc đời khác thì cũng cảnh tỉnh với ông.

Bèn dò tìm trong bình bát lấy ra một gương soi, trước mặt sau lưng thảy đều sáng suốt, nói với ngài rằng:

- Cần biết được phần sang hèn tu sửa trong thời hạn dài ngắn. Phật pháp hưng tán, đạo tu thạnh hay suy, nên xem qua gương này.

Ngài soi nhìn giây lâu rồi cảm tạ rằng:

- Mọi việc báo ứng với lý thạnh suy, chỉ biết như thế vậy.

Vị Phạm tăng nhận lấy lại gương bỏ vào trong đấy, bèn mang mà đi. Đi chừng mười bước liền không thấy đâu nữa.

Đêm đó, ngài vào chùa Linh ẩn cầu xin xuất gia, thọ giới cụ túc. Sau, ngài đi khắp các danh sơn, càng cao tiết khí khổ hạnh. đầu niên hiệu Thái hòa (827-…) đời tiền Đường, ngài đến Lạc dương. Tại Long môn chùa Thiên trúc gặp Liễu Trình người ở Hà đông bèn cùng tỏ bày nguyên do ấy. Liễu Trình nghe điều ngài nói đều là khác thường, vả lại rất khác lạ. Ngài bảo:

- Đời này tôi sống được bảy mươi bảy tuổi, ba mươi hai hạ lạp, như vậy là còn mang bình bát khất thực ở đời chín nữa. Ngày tôi xả bỏ báo thân là lúc Phật pháp suy khốn.

Liễu Trình hỏi vặn lại, ngài im lặng không đáp bèn đòi mượn bút nghiên đề vài hàng lên phía Bắc tường kinh tạng mà đi. Ngài biết rằng:

- Hưng dấy một hạt cát, suy bại như số cát sông Hằng, thỏ mà giăng lưới, chó mà đuổi bắt, trâu hổ đấu nhau cùng sừng răng, Hoa đàm báu trọn không thể phá diệt hoa ấy.

174. Thần tăng Vô Trước

Thiền sư Vô Trước Văn Hỷ vào núi Ngũ đài mong cầu được thấy Bồ-tát Văn-thù bỗng thấy ông núi. Ngài ghi lại rằng:

- Nguyện muốn được thấy Đại sĩ Văn-thù. Ông núi nói:

- Đại sĩ chưa thể thấy được. Ông đã ăn cơm chưa? Ngài đáp:

- Chưa.

Ông núi bèn dẫn vào trong một ngôi chùa đến trong nhà bảo ngài ngồi. Có một đồng tử bưng dâng một cái chén bằng đồi mồi, vật đựng trong chén tợ như Tô lạc, ngài uống vào, cảm thấy tâm thần trong lắng sáng suốt. Ông núi bảo:

- Ở phương Nam, Phật pháp hiện tại như thế nào? Ngài đáp:

- Các Tỳ-kheo trong thời mạt pháp ít phụng trì giới luật. Lại hỏi:

- Chúng Tăng có được bao nhiêu? Ngài đáp:

- Khoảng ba trăm đến năm trăm vị. Ngài lại hỏi:

- Ở đây Phật pháp hiện nay như thế nào? Ông núi đáp:

- Rồng rắn hỗn tạp, Thánh phàm đồng ở với nhau. Ngài lại hỏi:

- Chúng được bao nhiêu? Ông núi đáp:

- Trước ba ba sau cũng ba ba.

Bèn cùng nhau bàn luận đến chiều, ông núi bảo đồng tử dẫn đưa ngài ra. Đi chưa bao xa, ngài xót thương tỏ ngộ ông núi tức là Bồ-tát Văn-thù, không thể trông thấy lại được, bèn cuối đầu bái chào đồng tử xin một lời từ biệt. Đồng tử nói:

- Vô cấu vô nhiễm tức là chân thường.

Nói xong, đồng tử và ngôi chùa đều ẩn mất, chỉ còn thấy Bồ-tát Văn-thù cỡi con sư tử lông vàng qua lại trong ráng mây năm sắc rồi tự nhiên mây trắng phủ khắp không còn thấy nữa.

175. Thần tăng Tri Huyền

Ngài Tri Huyền, Ngộ Đạt quốc sư tình cờ gặp một vị Tăng ở tại chốn kinh đô. Bấy giờ, vị Tăng ấy mắc bệnh Ca-la-ma. Mọi người không biết ấy là Thần dị nên đều nhàm gớm, chỉ mình ngài chăm sóc hầu hạ không tỏ vẻ mệt mỏi. Sau, đến lúc từ biệt, vị Tăng ấy nói với ngài rằng:

- Ông sau này gặp nạn, nên đến núi Trà lũng, Bành thành, Tây thục đế cùng gặp, nơi có hai cây tùng làm dấu.

Sau đó, ngài trở lại chùa An quốc, vua ý Tông thời tiền Đường đích thân đến nơi Pháp tịnh nghe ngài giảng pháp ban tặng ngài một Pháp tòa bằng gỗ trầm hương, ân sủng sâu đậm. Bỗng nhiên trên đầu gối ngài sinh ra mụt nhọt mặt người có đủ mắt mày răng miệng, mỗi lúc đút thức ăn thì mở miệng nuốt lấy như người thật không khác. tìm cầu các danh y trị liệu song không hiệu nghiệm gì. Nhân đó, nhớ lại lời nói năm xưa, ngài bèn vào núi cùng tìm thấy hai cây tùng ở giữa khoảng mây khói, ngài tin điều ước hẹn không sai, liền đi đến đó, thấy chùa Phật sáng ngời nghiêm lệ, vị Tăng trước kia đang đứng ở cửa, ngoái trông tiếp đón ngài rất vui vẻ. Trời đã sẫm tối, nên dừng ở qua đêm, ngài đem tất cả nỗi thống khổ nói cùng vị Tăng ấy. Vị Tăng ấy bảo:

- Không thương hại gì. Tại núi này có dòng suối, sáng sớm mai ra tẩy rửa hẳn sẽ lành.

Đến sáng, có đồng tử dẫn người đến chỗ suối, vừa mới vốc nước, bỗng nhiên mụt nhọt nói tiếng người, bảo rằng:

- Xin khoan tẩy rửa. Ngài đã từng đọc bộ Tây hán thư chưa? Ngài đáp:

- Đã từng đọc. Mụt nhọt lại hỏi:

- Đã từng đọc sao không biết Viên án giết Triệu Thố ư?

Ngài chính là Viên án, tôi đây tức là Triệu thố. Triệu thố bị chém ở phía Đông chợ. Nỗi oan ấy biết làm sao ư? đã nhiều đời, tôi cố tìm ngài để báo thù, mà ngài đã mười đời xuất gia làm Tăng, giới luật tinh nghiêm, nên tôi không tiện báo thù. Nay ngài thọ dụng sự ban tặng quá sức xa xỉ. Tâm danh lợi mong khởi, nên tôi mới có thể đến hại may nhờ Tôn giả Ca-nặc-ca dùng nước pháp Tam-muội để tẩy rửa cho tôi, từ đây không còn phải bị oan nữa. Khi ấy, tâm thần ngài không trú tại thể vội vốc nước để tẩy rửa đi, nỗi đau nhức thấu cả cốt tủy, ngài ngất đi rồi sống lại, mụt nhọt ấy cũng liền lành hẳn. Ngoái đầu nhìn lại thì chùa Vũ tự nhiên không thấy, nhân đó, ngài dựng am tranh tại đó rồi biến thành ngôi Đại tự.

Ngài cảm sự kỳ dị ấy nghĩ rằng oan khiêng nhiều kiếp, nếu không gặp được Thánh hiền thì chẳng do đâu mà được cởi mở. Nhân đó thuật lại sáu văn ba quyển. Bởi lấy nghĩa dùng nước Tam-muội để tẩy rửa oan nghiệp nên gọi là Thủy Sám.

TRUYỆN THẦN TĂNG

QUYỂN 9

176. Thần tăng Kim Cang Tiên

Sa-môn Kim Cang Tiên, ngài người xứ Tây Vực. Ngài đến trú tại chùa Hạp sơn xa vắng, rất tài giỏi Phạm âm, khảy lưỡi, lạy động tích trượng vào các vật, không vật gì chẳng ứng nghiệm. Ngài khéo giam tà ủy mỵ, bó buộc muỗi lằn, động tích trượng một tiếng với nhóm sấm sét chấn động.

Một ngày nọ, tại chùa Hạp sơn có Lý phác mang búa chặt đốn cây lớn để xẻ làm thuyền. Bỗng nhiên lên núi thấy một tảng đá lớn, trên mặt có một lỗ hang, thấy một con nhện rất lớn, chân rộng hơn cả trượng, có bốn con rắn quấn cỏ lấp hang ấy mà đi. Bỗng chốc nghe trong rừng cây có tiếng rống mạnh dữ, các người thợ lo sợ nương theo cây mà xem xét, quả nhiên thấy con rắn Hổ chỉ cầu, lớn đến vài mươi trượng cong vây quanh hang nhện. Đầu của nó khắp cả Đông tây, bỗng nhiên đầu ở phía Tây nhảy cỡn lên hút nhiều cỏ trong hang ấy mà bay ra nhả đổ ra ngoài hết, sau đó lại đầu phía Đông họa mắt nó há mồm lớn, hút lấy con nhện. Con nhện theo ra, dùng chân bắt lấy miệng hang, ép chất độc đó cháy như lửa thiêu đốt cổ họng và khử trừ mặt của rắn hổ, rắn hổ lờ đờ rồi sống lại, ngẩn đầu hút lấy, nhện không thấy lại càng sửa độc hại rắn. Rắn bèn lật đá mà chết. Con nhện men theo đó nếm thử ruột của rắn hổ. Bên trong gãy mất hai chiếc răng đều kéo ra theo tơ mà bỏ vào trong túi, nhảy đạp ra khỏi hang mà đi.

Lý Phác ngờ lạ trở về lại chùa Lạp sơn nói lại cùng ngài. Ngài bèn cầu Lý Phác chỉ nghiệm ở hang rồi lắc vòng tích trượng mà chú nguyện. Con nhện liền ra trước mặt ngài nghiêm chỉnh như Thần thánh. Đến lúc ngài đưa tích trượng xúc chạm đến nó, con nhện bèn ngã chết bên cạnh hang. Đến tối, ngài mộng thấy một ông già bưng xấp lụa đến trước mặt ngài, thưa rằng:

- Tôi là con nhện đây, lại hay dệt được lụa này. Kính lạy ngài và nói tiếp:

- Nguyện muốn làm y phước điền.

Nói xong bèn biến mất. Ngài tỉnh giấc thì xấp vải đã ở bên cạnh mình, nó tinh diệu kỹ xảo khác hẳn sợi tơ của người thường làm. Ngài dùng đó để may y, bụi dơ không dính bám.

Sau vài năm ngài muốn sang Phiên ngung rồi lên thuyền vượt biển trở về Thiên Trúc và ở tại bờ đầm Kim tỏa nơi Hạp sơn, chấn động tích trượng hô lớn mà chú nguyện vào nước, bỗng chốc nước mở thấy tới đáy, ngài dùng bình tắm trương ra, trong bùn có một con cá thu dài độ ba tấc nhảy vào trong bình. Ngài nói cùng chúng Tăng rằng:

- Đây là rồng. Tôi sắp đến cửa biển lấy thuốc nấu làm cao xoa chân thì được qua biển như đi trên đất bằng phẳng. Đêm đó có một người già mặc áo trắng mang khạp chuyển quang đến chùa, có người nhà truyền kinh nói rằng:

- Biết ngài ưa thích rượu, trong khạp này một bên để rượu ngon, một bên để rượu nồng độc. Khạp ấy là của vua Tuệ đế từng dùng với đam ngưu tướng quân, nay có trăm lượng vàng rồng phụng dâng ông hãy vì mang rượu độc này đưa đến vị Tăng ấy, vị Tăng ấy không sao lấy con ta làm cao, hận ấy thống đau suốt cả cốt tủy, chỉ vì không biết tính làm sao.

Truyền kinh mừng nhận lấy vàng và rượu, được phép của chuyển quan đi đến chỗ ngài. Ngài bưng lấy chén muốn đưa vào miệng, bỗng nhiên có đứa bé độ vài tuổi nhảy ra đến tay che bịt lại, bảo rằng:

- Rượu ấy là chỗ rồng tương lai làm độc hại ngài đó.

Ngài kinh hãi hỏi truyền kinh. Truyền kinh bèn không dám che dấu. Ngài mới hỏi đến bé rằng:

- Ngươi là người gì mà lại cứu giúp vậy? Đứa bé đáp:

- Con là nhện năm xưa đây. Nay đã lìa khỏi ác nghiệp mà thác sinh làm người đã được bảy năm. Hồn tôi có phần linh hiển so với người thường, biết ngài có nạn nên xuất hồn bay đến để cứu hộ.

Nói xong liền ẩn mất. Chúng Tăng nghe nói vậy rồi thì đều cùng nhau lễ bái, cầu xin ngài thả con rồng ấy. Ngài bất đắc dĩ bèn tha cho nó. Sau đó, quả thật ngài nương thuyền trở về Thiên Trúc.

177. Thần tăng Hoài Tín

Thích Hoài Tín, ngài ở tận Quảng lăng, không có kỳ tích gì đặc biệt. Năm Hội Xương thứ 3 (843), đời tiền Đường, vua Vũ Tông vì Triệu Quy Chân bài hủy Phật giáo, muốn tiêu diệt giáo pháp. Ở Hoài nam có từ khách Lưu Ẩn Chi bạc du Tứ minh. Trong đêm thuyền ghé nghỉ mộng thấy như đang trôi nổi giữa biển. Xoay đầu nhìn lại thấy một ngôi tháp ở Đông đô. Đó là tháp ở chùa Tây linh, Hoài nam. Tháp đó cao vút không ít so với tháp Vĩnh ninh của Hồ Thái Hậu. Ở tầng thứ ba của tháp, thấy Tín Bằng Lăng cùng Ẩn Chi giao đàm, Thả nói:

- Tạm đưa tháp qua Đông hải, khoảng một tuần thì hoàn trả lại. Vài ngày sau, Ẩn Chi trở về Dương châu liền đến tham yết ngài.

Ngài hỏi:

- Có nhớ lúc gặp nhau trên biển chăng?

Ẩn Chi hoát nhiên tỉnh ngộ. Sau đó vài ngày, lửa trời thiêu đốt tháp cháy rụi hết, mưa trắng nghiêng tưới mát. Bên cạnh có ngôi nhà cỏ tranh không tổn hại gì. Do đó mà quán xét, mọi người ở Đông hải đều có thấy tháp Vĩnh ninh.

178. Thần tăng Trí Quảng

Thích Trí Quảng, ngài dòng họ Thôi, không biết là người ở xứ nào, oai đức hoàn bị, căn đạo bền bỉ, hóa hành rộng lớn thanh nhã, đặc hiển kỳ tích. Phàm trăm loại bệnh nhân tìm đến ngài, thì ngài hoặc dùng phiến trúc hay gậy chỉ vào chỗ đau, đánh một cái, tức khắc không bệnh gì cũng lành. Hoặc người bị co quắp liền khỏi, người quê liền chạy đi được. Từ đó về sau càng thêm thần nghiệm. Khi gặp người bệnh thì hoặc đánh hoặc quát mắng liền khỏi. Hoặc bảo đốt giấy tiền nhặt tán để uống. Hoặc gặp người bệnh rất thống não, vấn giấy thấm nước dán vào cũng lành. Ngài từng ẩn độn dưới sông ngòi hồ chủ nguyện nuôi dưỡng cá, trải qua một đêm thì cá ấy lớn dài vài thước trở lên. Có đến ức vạn con đều nổi lên trên mặt nước mà chết, nhờ nép theo dòng nước mà cả mười ngàn con cá sinh lên cung trời Đao-lợi.

Đầu niên hiệu Hàm Thông, thời tiền Đường, ngài đến núi Cửu tòa, bỗng gặp một con trăn lớn đến nuốt chẩn người, ngài quăng tích trượng bay lại làm trụ chống ngăn miệng nó rồi ngài ngồi trong miệng nó kiết già nhập định. Thần đến xin tạ tội ngài chẳng đoái hoài, đến lúc ngài xuất định thì con trăn đã hóa thành đá. Kế tiếp sấm sét chấn động mưa lớn làm cát xoáy trào thành đất, Sơn thần dời núi tám phương đều râm mát chiếu sáng lại. Đến năm Càn Phù thứ 3 (876) ngài thị tịch.

179. Thần tăng Tùng Gián

Thích Tùng Gián, ngài dòng họ Trương, người xứ Nam dương, theo đến ở Quảng lăng, làm họ Thổ trước. Ngài thân cao tám thước, mắt mày kỳ khôi, qua khỏi độ tuổi tráng niên, bỗng nhiên ngộ chân lý, bèn xả bỏ vợ con cắt tóc xuất gia. Từ đó tinh nghiên thiền quán tâm cảnh rõ ràng, chưa đến mười năm mà các bậc Tuệ đức lão thành thảy đều kính phục. Đến lúc ngài đến kinh đô Lạc dương, dừng ở tại chùa kinh ái, với tuổi tác đức hạnh của ngài đều đã trở thành nơi quy hướng của cả tăng sĩ lẫn đạo sĩ. Mỗi lần phó trai ứng cúng, ngài đến đối diện tôn giả Tân-đầu-lô mà thọ trai. Ngài được cả trời người kính phục khâm phục như thế.

Vua Võ Tông (841-860) đời tiền Đường kế thừa vương vị đổi niên hiệu Hội Xương (841-…), mến mộ hình nghi ngự phượng tham hạt, lạnh nhạt với giáo nghĩa điểm hắc giáng long, bèn phá hủy tất cả tháp miếu khắp trong nước nhà, buộc các hàng Sa-môn hoàn tục. Ban đầu, ngài bèn mặc áo thô gai chít khăn mỏ quạ tiềm ẩn nơi dòng suối của Hoàng Phủ Mai hành riêng biệt nghiệp. Sau ngài lên sườn núi giữa cây cao sầm uất mài bằng mặt đá lớn. Những ngày mùa hạ, ngài thường nhập định ở trong hoặc chuyên việc vá may nhỏ nhiệm. Bỗng một ngày nọ, mây đổ mưa tuôn sấm chớp nổ vang bên cạnh đá mọi người chạy vào trong rừng, ngài vẫn điềm nhiên ngồi kiết già như không nghe biết gì mọi người đến hỏi ngài từ từ bảo:

- Ổ súc sinh mà thôi.

Đến đầu niên hiệu Đại Trung (860), vua Tuyên Tông (860-874) đời tiền Đường, phục hưng Phật giáo, ngài trở về Đông đô ở chỗ cũ. Các người con của ngài từ Quảng lăng tìm đến hầu thăm, gặp ngài ở ngay cửa huyện, do oai nghi dung mạo nghiêm trang nên không nhận biết ra ngài. Mới lễ bái và hỏi chỗ ngài ở, ngài chỉ và bảo:

- Ở gần đầu đông. Các người con đi rồi ngài liền đóng cửa không bước ra, vì ngài đã cắt tiệt lưới dây luyến ái.

Trong tháng năm năm Bính Tuất (866) thuộc niên hiệu Hàm Thông (860-874), bỗng nhiên ngài đến khắp các nhà tín chủ và đều bảo rằng:

- Hãy khéo tu phước nghiệp, đầu mùa thu năm nay bần đạo sẽ đi xa nên nay đến cúng từ biệt.

Đến ngày rằm tháng bảy, đang lúc sáng sớm ngài tẩy rửa tay chân, đốt hương xưng niệm danh hiệu Đức Từ Thị Như Lai, nghiêng phía hữu mà nằm, gọi các vị đệ tử như Huyền Chương. . . vào răn dạy:

- Sinh làm người khó được, các đường xấu ác dễ trầm luân chỉ có quy mạng Thích Tôn gắng tinh tu phạm hạnh, thắng hội Long hoa sẽ cùng gặp lại. Đời này đã đến bờ bến, nên cùng từ biệt các ông.

Ngày đó, ngài không bệnh tật gì, an nhiên thị tịch hưởng thọ hơn tám mươi tuổi.

Các đệ tử Huyền Chương. . . vâng phụng di chỉ đưa nhục thể ngài vào rừng Thi-đà ngoài cửa Kiến xuân cấp thí cho các loài chim thú. Ba ngày sau trở lại xem dung mạo ngài vẫn như lúc sống, không vật gì dám lại gần, bèn lại dùng bột bánh rải lên. Trải qua một đêm thì có vết chân của chồn chó và chỉ ăn bột bánh, da dẻ ngài vẫn y nguyên. Khi đó mới theo pháp ở Thiên Trúc cử hành lễ trà-tỳ, song thu nhặt hài cốt còn lại xây dựng một ngôi tháp màu trắng ở bên cạnh đường đi, quanh năm dâng cúng hương hoa.

180. Thần tăng Phổ Văn

Thích Phổ Văn, ngài là con thứ ba của Huy Tông đời tiền Đường. Ngài sinh ra mà có tướng cát tường, mặt mày phong cốt thanh chân như họa vẽ, tánh không ưa thích cay nồng. Vua Huy Tông rất mến yêu nhưng ngài không có ý sửa trị việc đời, vua tính trăm kế ung đúc luyện đạo mà không xoay chuyển.

Đến năm Trung Hòa thứ nhất (881), thiên hạ tạo loạn vua Huy Tông chạy đến đất Thục, các hàng thân vương tôn thất thảy đều trốn mất, ngài bèn cắt tóc vượt tìm đến tham yết Thạch Sương gia. Thạch Sương gia tiếp đón vô cùng thán phục, nói với ngài rằng:

- Ông nương nguyện lực sinh trong nhà vua chúa lại thoát thân theo ta, thật là hoa sen trong lửa. Tối đến ngài vào thất hỏi Tổ sư về việc biệt truyền, Thạch Sương gia bảo rằng:

- Đợi điểm đầu núi tức sẽ nói cùng ông.

Ngài nhân đó khế ngộ nương tựa vài năm mới xin tham quan khắp các danh sơn. Thạch Sương gia bảo:

- Gặp càn thì dừng, gặp trần thì ở.

Từ đó ngài đi xa qua Chiêu Võ đến đại Càn, xa trông thấy đỉnh núi quả nhiên thanh tú bèn hỏi một cụ già rằng:

- Tại đó có người ở chăng. Cụ già bảo:

- Có Trần Tự bấy lâu nay ẩn cư tại đó.

Nhân đó ngài ngộ được lời của thầy liền phát cỏ đi đến chân núi. Trần tự chỉ một lần gặp liền chia tòa ngài cùng ngồi. Nhân sinh ra quả để trồng nguyện cầu đấu hộc. Trần tự bảo:

-Đâu có đấu hộc, chỉ do một hộp, ngài bèn vào núi phá vỡ đất gieo trồng. Sau, mọi người ở cửa hang cùng nói với nhau rằng:

- Ngày trước có vị Tăng vào núi đến nay chẳng ra hẳn là bị hổ ăn thịt rồi.

Bèn cùng nhau vào xem xét thấy một mái nhà tranh với vài hành giả, chỉ một tiếng hô trăm tiếng vâng dạ mà chung quang sườn núi rau quả xanh bít. Bởi cày trồng rau là do thần núi gieo rắc, hành giả là hổ. Trần tự biết sự ưu việt của ngài bèn nói:

- Tôi ở đây thường bị nhiều nỗi khổ bởi ác thú độc trùng, ngài lại thì đều lặn hết. Đạo đức của ngài tôi không thể kịp, duyên tôi gieo trồng ấy thuộc về ngài.

Thế rồi tiếng tăm đạo đức vang xa, các hàng kẻ tăng người tục cùng nhau tụ hội, bèn trở thành một ngôi chùa lớn.

Bỗng nhiên có một ông già đến quỳ lạy cầu xin rằng:

- Tôi là thuộc loài rồng, nhà ở tại núi này để lo việc cấp mưa. Do không chuyên chú nên bị trời trách phạt tôi chết. Xin ngài ban ân cứu hộ.

Ngài bảo:

- Ông đắc tội với thượng đế, ta làm sao có thể dốc lực. Tuy nhiên ông có thể cải đổi thân hình khác mà lại thì có thể.

Bỗng chốc ông già hóa làm con rắn nhỏ, ngài dùng tích trượng dẫn vào Tịnh bình. Giây lâu sau, sấm gió cắp xốc giường ngồi, núi non lay động. Ngài vẫn an nhiên ngồi đến sáng, trời trong mưa tạnh, con rắn từ trong bình bò ra, lát sau hiện lại hình ông già đến cảm tạ, thưa rằng:

- Nếu không nhờ pháp lực của ngài thì máu thịt tanh hôi khắp cả vùng đất này. Không biết lấy gì để đáp đền ân đức, nay trong núi này vốn không có nước biết lấy gì để an ổn chúng Tăng, tôi sẽ dẫn nước đến kính dâng ngài và cả đạo tràng vậy.

Liền ở trên hang cao cùng nguồn, mổ thành hang đá nước suối tuôn trào trong veo, lúc đầu chỉ là dòng nhỏ sau tràn lớn bèn thành hồ. Nay ở lưng chừng núi còn gọi là Long hồ, tức phát xuất từ đó. Lúc đông lạnh không đóng băng, giữa nắng nóng chẳng khô kiệt. Dòng nước ấy tuôn chảy bốn hướng tưới tẩm cho vài trăm khoảng ruộng, cả nước bèn cho là thành nhân, bèn tạo dựng nhà thờ ở trên quanh năm hưởng sự cúng tế. Nay gặp tiết thượng nguyên là ngày hạ sinh của ngài, rồng hẳn đến chầu tạ có ứng hiện mây khí tốt lành.

Ở bên phải của viện, cách mười lăm dặm có miếu của tùy nghĩa Ninh Âu Dương thái thú, tức nay là Phước Thiện vương. Miếu đó dựng lập đến nay là đã hơn hai trăm bảy mươi năm. Vị thần thờ ở đó rất linh hiển, ban giáng họa phước khắp cả nước này. Dân chúng kinh sợ cúng tế muôn sinh không này trống. Ngài thấy vậy mà xót thương. Một ngày nọ, ngài cầm roi gậy đến dưới đền thờ nói kệ thấy ý, lại ban cho lời ước hẹn rằng:

- Nếu có thể ăn chay trì giới không giết hại, thì cò thể gần gũi. Đêm đó trong thôn xóm có ông già mộng thấy thần bảo rằng:

- Ngày nay ta thọ giới pháp của Thiền sư, không còn hưởng dụng máu huyết nữa. Nên cúng tế ta như cúng dường các vị Tỳ-kheo là đủ.

Việc cải đổi cúng tế máu thịt thay vì chay tịnh từ đó đến nay vẫn tuân theo như thế, người thần đều an. Thần hiển linh dị hộ độ trì núi ấy, người nói rằng:

- Ngài đã cùng với thần dùng đạo lực để so kém hơn thấp. Bên cạnh miếu có cây tùng lớn vóc dáng xen trời, ngài đưa tay đè xuống quét đất ba vòng, mà Thần chỉ quét đất hai vòng, bèn khuất phục mà theo ngài.

Một ngày nọ, ngài nhóm họp đồ chúng, bảo rằng:

- Ta sắp đến nơi khác, mọi việc tại viện đều giao phó cho hai vị Thông, Giáo.

Bèn nói kệ rằng:

Ta lánh đời khó cầu xuất gia

Thầy tổ chỉ bày chỗ nghỉ thôi

Ba mươi năm rừng sâu nhân chúng

Đời người chẳng muốn xem thường giao

Ngày nay tỏ rõ nói cùng cả

Ta nháy mắt thời đều lắng nghe.

Chúng tăng trong chùa buồn thương cố thỉnh vì Phật pháp mà trụ lại ở đời. Ngài bảo:

- Các ngươi há không biết ý chỉ của Tổ sư Đạt-ma mang một chiếc giầy trở về trời Tây, khắp hóa toàn thân thoát bỏ? Cố sao lấy sự khứ lai sinh diệt mà trông nhìn ta.

Thế rồi ngài cỡi hổ lúc sáng sớm đến Tín châu ứng cúng. Đến đó, vào trong phòng Tăng nhóm tập trai cúng dường. Ngài đến vị trưởng giả lại xin thêm một phần cho hàng giả, ông trưởng giả bảo rằng ngài đến một mình nên không chấp thuận sự cầu xin của ngài, bèn tìm một chén nước phun và gậy hóa thành hổ cỡi cao mà đi đến chùa Khai nguyên mà Tăng chúng ở hồ Long hồ đến đó tìm ngài, ngài phú chúc rằng:

- Ta không trở về trong núi, ở đó đã có Thiền sư Thông rồi.

Nên tại chùa Long hồ không có tháp của Tổ sư Khai Sơn, chỉ có ngài cỡi hổ. Đó là chứng tích xưa nay.

Lại có Thiền sư Thủy Chiếu tự tả chân tượng của ngài, đến nay vẫn còn, ban sắc Thụy hiệu là Viên Giác Thiền sư. Phàm những ai cầu đảo gì đều cảm ứng như hưởng. Và trước viện có cây sam nơi tòa ngài ngồi, đến thời gian này thường trổ hoa lạ.