SỐ 279 — KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM

QUYỂN 16

Phẩm 13: Lên Đỉnh Núi Tu-di

Bấy giờ, do thần lực của Đức Như Lai, tất cả thế giới khắp mười phương, nơi mỗi cõi Diêm-phù-đề trong bốn châu thiên hạ, đều thấy Đức Phật ngự tại cội cây Bồ-đề, đều có Bồ-tát nương theo oai thần của Phật mà thuyết pháp, tất cả đều cho rằng mình luôn ở trước Phật.

Đức Phật chẳng rời cây Bồ-đề mà thăng lên đỉnh núi Tu-di hướng đến điện của Đế Thích.

Lúc đó, Thiên đế ở trước điện Diệu thắng từ xa thấy Phật đến, liền dùng thần lực trang nghiêm điện này, trần bày tòa Sư tử Phổ quang minh tạng, đều dùng diệu bảo làm thành: Mười ngàn từng cấp rộng rãi trang nghiêm, mười ngàn lưới vàng giăng che phía trên, mười ngàn thứ màn, mười ngàn thứ lọng bài trí giáp vòng, mười ngàn lụa màu thắt tua buông rũ, mười ngàn chuỗi ngọc xen kết, mười ngàn y phục trải trên tòa, mười ngàn Thiên tử, mười ngàn Phạm vương đứng hầu sau trước, mười ngàn ánh sáng chiếu rực. Sau khi vì Đức Như Lai bày biện tòa xong, Thiên đế chắp tay cúi mình cung kính nghênh tiếp Đức Phật, thưa:

–Lành thay, Đức Thế Tôn! Lành thay, Đức Thiện Thệ! Lành thay, Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác! Xin Phật xót thương đi vào điện này!

Đức Phật nhận lời vào điện Diệu thắng. Trong tất cả thế giới ở mười phương đều đồng như vậy cả.

Do thần lực của Đức Phật, bao nhiêu tiếng nhạc trong các cung điện đều im bặt.

Thiên đế liền tự nhớ đến những căn lành đã từng vun trồng nơi trụ xứ của Phật thời quá khứ, nên nói kệ rằng:

Như Lai Ca-diếp đủ đại Bi

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Câu-na Mâu-ni thấy vô ngại

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Câu-lưu-tôn Phật như núi vàng

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Phật Tỳ-xá-phù sạch ba hoặc

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Như Lai Thi-khí lìa phân biệt

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Phật Tỳ-bà-thi như trăng tròn

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành

Phật Phất-sa đạt nghĩa bậc nhất

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Như Lai Đề-xá biện vô ngại

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Phật Ba-đầu-ma tịnh vô cấu

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Như Lai Nhiên Đăng ánh sáng lớn

Trong những an lành rất vô thượng

Phật ấy từng đến cung điện này

Thế nên chốn này rất an lành.

Như Thiên vương Đao-lợi trong thế giới này, do thần lực của Như Lai, nói kệ ca ngợi công đức của mười Đức Phật thời quá khứ, trong thế giới ở mười phương, chư Thiên đế cũng ca ngợi công đức của chư Phật như vậy.

Lúc đó, Đức Thế Tôn an tọa kiết già trong điện Diệu thắng, hốt nhiên điện này rộng rãi bằng chỗ ở của tất cả chư Thiên. Mười phương thế giới cũng đều như vậy.

Phẩm 14: Kệ Tán Nơi Đỉnh Tu-di

Bấy giờ, do thần lực của Đức Phật, từ các cõi nước bên ngoài như số vi trần nơi trăm cõi Phật trong mười phương, đều có một Đại Bồ-tát, mỗi vị đều cùng với số Bồ-tát như số vi trần nơi cõi Phật đồng vân tập đến. Mười Đại Bồ-tát là Bồ-tát Pháp Tuệ, Bồ-tát Nhất Thiết Tuệ, Bồ-tát Thắng Tuệ, Bồ-tát Công Đức Tuệ, Bồ-tát Tinh Tấn Tuệ, Bồ-tát Thiện Tuệ, Bồ-tát Trí Tuệ, Bồ-tát Chân Thật Tuệ, Bồ-tát Vô Thượng Tuệ, Bồ-tát Kiên Cố Tuệ. Cõi nước của các vị từ đó đến là thế giới Nhân-đà-la hoa, thế giới Ba-đầu-ma hoa, thế giới Bảo hoa, thế giới Ưu-bát-la hoa, thế giới Kim cang hoa, thế giới Diệu hương hoa, thế giới Duyệt ý hoa, thế giới A-lô-na hoa, thế giới Na-la-đà hoa, thế giới Hư không hoa. Chư Bồ-tát này đều ở chỗ chư Phật, tịnh tu phạm hạnh. Chư Phật đó là Phật Thù Đặc Nguyệt, Phật Vô Tận Nguyệt, Phật Bất Động Nguyệt, Phật Phong Nguyệt, Phật Thủy Nguyệt, Phật Giải Thoát Nguyệt, Phật Vô Thượng Nguyệt, Phật Tinh Tú Nguyệt, Phật Thanh Tịnh Nguyệt, Phật Minh Liễu Nguyệt.

Chư Bồ-tát này đến đảnh lễ nơi chân Phật, rồi tùy phương đến, đều riêng hóa hiện tòa Sư tử Tỳ-lô-giá-na tạng và ngồi kiết già trên đó.

Như chư Bồ-tát vân tập đến đỉnh núi Tu-di nơi thế giới này, mười phương thế giới cũng đều như thế cả, đến danh hiệu, cõi nước và chư Phật cũng đồng.

Lúc này, Đức Thế Tôn, từ nơi các ngón chân phóng ra trăm ngàn ức ánh sáng màu đẹp chiếu khắp trong cung của Đế Thích ở mười phương thế giới, Phật và đại chúng đều hiển hiện cả.

Bấy giờ, Bồ-tát Pháp Tuệ nương theo oai thần của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Phật phóng ánh sáng tịnh

Thấy khắp tất cả Phật

Đỉnh núi Tu-di vương

Ở trong điện Diệu thắng.

Tất cả Thiên đế Thích

Thỉnh Phật vào cung điện

Đều nói mười kệ hay

Ca ngợi chư Như Lai.

Trong các đại hội ấy

Có các chúng Bồ-tát

Đều từ mười phương đến

Hóa tòa mà an tọa.

Bồ-tát trong hội đó

Danh hiệu đồng chúng tôi

Những cõi từ đó đến

Danh tự cũng vẫn đồng,

Bản quốc chư Như Lai

Hồng danh đều cũng đồng

Bồ-tát ở chỗ Phật

Tịnh tu hạnh Vô thượng.

Đại chúng nên quán sát

Sức tự tại Như Lai

Tất cả Diêm-phù-đề

Đều nói Phật tại đó.

Chúng ta nay thấy Phật

Trụ nơi đỉnh Tu-di

Mười phương cũng như vậy

Sức tự tại Như Lai.

Trong mỗi mỗi thế giới

Phát tâm cầu Phật đạo

Nương vào nguyện như vậy

Tu tập hạnh Bồ-đề.

Phật dùng nhiều thân hình

Du hành khắp thế gian

Pháp giới không chướng ngại

Không ai lường tính được.

Sáng tuệ hằng chiếu khắp

Đời tối đều trừ diệt

Tất cả không gì sánh

Thế nào lường biết được!

Bồ-tát Nhất Thiết Tuệ vâng theo oai lực của Đức Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Giả sử trăm ngàn kiếp

Thường thấy Đức Như Lai

Chẳng ý nghĩa chân thật

Mà quán Đấng cứu đời,

Người này chấp lấy tướng

Thêm lớn lưới mê lầm

Trói buộc ngục sinh tử

Đui mù chẳng thấy Phật.

Quán sát nơi các pháp

Đều không có tự tánh

Tướng nó vốn sinh diệt

Chỉ là giả danh thuyết.

Tất cả pháp không sinh

Tất cả pháp không diệt

Nếu hiểu được như vậy

Chư Phật thường hiện tiền.

Tánh pháp vốn vắng lặng

Không lấy cũng không chấp

Tánh không tức là Phật

Chẳng thể nghĩ lường được.

Nếu biết tất cả pháp

Thể tánh đều như vậy

Người này thời chẳng bị

Phiền não làm nhiễm vướng.

Phàm phu thấy các pháp

Chỉ chuyển theo tướng giả

Chẳng rõ pháp vô tướng

Do đó chẳng thấy Phật.

Đức Phật lìa ba đời

Các tướng đều đầy đủ

Trụ nơi không chỗ trụ

Cùng khắp mà bất động.

Tôi quán tất cả pháp

Thảy đều được rõ ràng

Nay thấy Đức Như Lai

Quyết định không nghi ngờ.

Pháp tuệ trước đã nói

Tánh chân thật Như Lai

Tôi từ đó biết rõ

Bồ-đề khó nghĩ bàn.

Bồ-tát Thắng Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Như Lai đại trí tuệ

Hi hữu không gì sánh

Tất cả những thế gian

Tư duy chẳng đến được.

Phàm phu quán sát vọng

Chấp tướng chẳng đúng lý

Phật lìa tất cả tướng

Chẳng phải họ biết được,

Kẻ vô tri mê lầm

Vọng chấp tướng năm uẩn

Chẳng biết chân tánh kia

Người này chẳng thấy Phật

Biết rõ tất cả pháp

Đều không có tự tánh

Hiểu pháp tánh như vậy

Thời thấy Lô-xá-na.

Vì do năm uẩn trước

Uẩn sau tương tục khởi

Biết rõ nơi tánh này

Thấy Phật khó nghĩ bàn.

Ví như báu trong tối

Không đèn thời chẳng thấy

Phật pháp không người nói

Dầu tuệ chẳng biết được.

Cũng như mắt bị lòa

Chẳng thấy màu tươi đẹp

Như vậy tâm bất định

Chẳng thấy các Phật pháp.

Lại như mặt trời sáng

Kẻ mù không thấy được

Tâm không có trí tuệ

Trọn chẳng thấy chư Phật.

Nếu chữa hết bệnh lòa

Lìa bỏ tâm tưởng sắc

Chẳng thấy có các pháp

Thời thấy được Như Lai.

Nhất Thiết Tuệ đã nói

Pháp Bồ-đề của Phật

Tôi nghe theo lời ấy

Được thấy Lô-xá-na.

Bồ-tát Công Đức Tuệ nương theo oai lực của Phật quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Các pháp không chân thật

Vọng chấp là chân thật

Cho nên các phàm phu

Luân hồi ngục sinh tử.

Nơi ngôn từ thuyết pháp

Tiểu trí vọng phân biệt

Vì thế sinh chướng ngại

Chẳng rõ được tự tâm

Mà chẳng rõ tự tâm

Đâu biết được chánh đạo

Do nơi tuệ điên đảo

Thêm lớn mọi điều ác.

Chẳng thấy các pháp không

Hằng thọ khổ sinh tử

Người này chưa có được

Pháp nhãn thanh tịnh vậy.

Xưa kia tôi thọ khổ

Vì tôi chẳng thấy Phật,

Nên phải tịnh pháp nhãn

Quán xem chỗ đáng thấy.

Nếu được thấy Như Lai

Mà tâm không chấp giữ

Thì người này thấy được

Pháp như Phật đã biết.

Nếu thấy chân Phật pháp

Thì gọi Bậc đại trí

Người này có nhãn tịnh

Hay quán sát thế gian.

Không thấy chính là thấy

Hay thấy tất cả pháp

Đối pháp nếu có thấy

Thì tức là không thấy

Tất cả các pháp tánh

Không sinh cũng không diệt

Diệu thay, Đấng Đạo Sư

Tự giác và giác tha,

Thắng Tuệ trước đã nói

Pháp của Như Lai ngộ

Chúng tôi nghe theo lời

Biết được chân tánh Phật.

Bồ-tát Tinh Tấn Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Nếu trụ ở phân biệt

Thời hoại nhãn thanh tịnh

Thêm ngu si tà kiến

Trọn chẳng thấy được Phật.

Nếu rõ được pháp tà

Như thật chẳng điên đảo

Biết vọng vốn tự chân

Thấy Phật thời thanh tịnh.

Có thấy tức là cấu

Đấy chưa phải là thấy

Xa lìa các kiến chấp

Như vậy mới thấy Phật.

Pháp ngôn ngữ thế gian

Chúng sinh vọng phân biệt

Biết đời đều không sinh

Mới là thấy thế gian.

Nếu thấy “thế gian thấy”

Thì thấy tướng thế gian

Như thật đồng không khác

Đây gọi người chân kiến.

Nếu thấy đồng không khác

Đối vật chẳng phân biệt

Thấy này lìa phiền não

Vô lậu được tự tại.

Chỗ chư Phật khai thị

Tất cả pháp phân biệt

Chẳng thể nắm bắt được

Vì pháp tánh thanh tịnh.

Pháp tánh vốn thanh tịnh

Không tướng như hư không

Thảy không chủ thể

Người trí quán như vậy.

Xa lìa nơi pháp tưởng

Chẳng thích tất cả pháp

Đây cũng không chỗ tu

Thấy được Đại Mâu-ni.

Như Đức Tuệ đã nói

Đây gọi là thấy Phật

Có được tất cả hạnh

Thể tánh đều tịch diệt.

Bồ-tát Thiện Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Hy hữu, đại dũng kiện!

Vô lượng chư Như Lai

Ly cấu tâm giải thoát

Tự độ và độ người,

Tôi thấy đèn thế gian

Như thật chẳng điên đảo

Như trong vô lượng kiếp

Chỗ thấy của bậc trí.

Tất cả hạnh phàm phu

Đều mau về diệt tận

Tánh ấy như hư không

Nên nói là vô tận.

Người trí nói vô tận

Đây cũng không nói được

Vì tự tánh vô tận

Sở đắc khó nghĩ cùng

Trong chỗ nói vô tận

Chúng sinh không thủ đắc

Biết tánh chúng sinh vậy

Thì thấy Đại Danh Xưng.

Không thấy nói là thấy

Không sinh nói chúng sinh

Hoặc thấy hoặc chúng sinh

Biết rõ không thể tánh.

Thấy và đối tượng thấy

Cái thấy đều trừ bỏ

Chẳng hủy hoại chân pháp

Người này biết rõ Phật.

Nếu người biết rõ Phật

Và pháp của Phật nói

Thì hay chiếu thế gian

Như Phật Lô-xá-na.

Chánh giác khéo khai thị

Đạo một pháp thanh tịnh

Đại sĩ Tinh Tấn Tuệ

Diễn nói vô lượng pháp.

Hoặc có hoặc không có

Tưởng ấy đều trừ diệt

Như thế thấy được Phật

An trụ nơi thật tế.

Bồ-tát Trí Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Tôi nghe pháp tối thắng

Sinh ánh sáng trí tuệ

Chiếu khắp mười phương cõi

Đều thấy tất cả Phật.

Trong đó không chút vật

Chỉ có danh tự giả

Nếu chấp có ngã nhân

Tức là vào đường hiểm.

Những phàm phu chấp trước

Chấp thân là thật có

Phật chẳng phải chỗ lấy

Họ trọn chẳng thấy được.

Người này không tuệ nhãn

Chẳng thể thấy được Phật

Ở trong vô lượng kiếp

Lưu chuyển biển sinh tử.

Có tranh nói sinh tử

Không tranh là Niết-bàn

Sinh tử và Niết-bàn

Cả hai chẳng thủ đắc.

Nếu theo giả danh tự

Chấp lấy hai pháp này

Người ấy không đúng thật

Chẳng biết đạo Phật mầu

Nếu khởi tưởng như vậy:

“Đây Phật, đây Tối Thắng”

Điên đảo chẳng phải thật

Chẳng thấy được Chánh giác.

Biết được thật thể này

Tướng chân như tịch diệt

Thì thấy Đấng Chánh Giác

Vượt khỏi đường ngữ ngôn,

Ngôn ngữ nói các pháp

Chẳng hiển được tướng thật

Bình đẳng mới thấy được

Như Pháp, Phật cũng vậy.

Thì quá khứ chư Phật

Vị lai và hiện tại

Dứt hẳn gốc phân biệt

Thế nên gọi là Phật.

Bồ-tát Chân Thật Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Thà thọ khổ địa ngục

Được nghe hồng danh Phật

Chẳng thích vô lượng vui

Mà chẳng nghe danh Phật.

Sở dĩ ở thời xưa

Chịu khổ vô số kiếp

Lưu chuyển trong sinh tử

Vì chẳng nghe danh Phật.

Đối pháp chẳng điên đảo

Mà hiện chứng như thật

Lìa các tướng hòa hợp

Gọi là Vô thượng giác.

Hiện chẳng phải hòa hợp

Khứ, lai cũng như vậy

Tất cả pháp vô tướng

Đây là chân thể Phật.

Nếu quán nghĩa sâu xa

Của các pháp như thế

Thì thấy tướng chân thật

Pháp thân của chư Phật.

Đối thật thấy chân thật

Chẳng thật thấy chẳng thật

Hiểu rốt ráo như vậy

Cho nên gọi là Phật.

Phật pháp chẳng giác được

Rõ đây gọi “giác pháp”

Chư Phật tu như vậy

Một pháp bất khả đắc.

Biết do một nên nhiều

Biết do nhiều nên một

Các pháp không chỗ tựa

Chỉ do hòa hợp khởi.

Không năng tác tạo tác

Chỉ vì nghiệp tưởng sinh

Tại sao biết như vậy

Vì không có kia, đây.

Tất cả pháp vô trụ

Định xứ bất khả đắc

Chư Phật trụ nơi đây

Rốt ráo không dao động.

Bồ-tát Vô Thượng Tuệ nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Đấng Như Lai Vô thượng

Xa lìa tưởng chúng sinh

Không có ai hơn được

Nên hiệu là Vô Thượng.

Pháp chư Phật đã đắc

Vô tác, không phân biệt

Cái thô không sở hữu

Vi tế cũng như vậy.

Cảnh chốn hành của Phật

Trong đó không có số

Chánh giác xa lìa số

Là chân pháp của Phật.

Ánh sáng Phật chiếu khắp

Diệt trừ những tối tăm

Ánh sáng này chẳng chiếu

Cũng chẳng phải không chiếu.

Đối pháp không chấp trước

Không niệm cũng không nhiễm

Không trụ không xứ sở

Chẳng hoại diệt pháp tánh.

Trong đây không có hai

Cũng lại không có một

Bậc Đại Trí thấy đúng

Khéo an trụ lý thật.

Trong không, không có hai

Không hai lại cũng không

Ba cõi tất cả không

Là chỗ thấy chư Phật.

Phàm phu không hay biết

Phật khiến trụ chánh pháp

Các pháp không chốn trụ

Ngộ đấy thấy tự thân.

Chẳng thân mà nói thân

Chẳng khởi mà hiện khởi

Không thân cũng không thấy

Là thân Phật vô thượng.

Bồ-tát Thật Tuệ nói

Pháp tánh mầu của Phật

Nếu người nghe pháp này

Sẽ được nhãn thanh tịnh.

Bồ-tát Kiên Cố Tuệ vâng theo oai lực của Phật quán sát khắp mười phương rồi nói kệ rằng:

Lớn thay! Ánh sáng lớn

Vô thượng sẽ dũng kiện

Vì lợi ích chúng sinh

Mà xuất hiện thế gian.

Phật dùng tâm đại Bi

Quán sát khắp chúng sinh

Thấy ở trong ba cõi

Luân hồi thọ nhiều khổ.

Chỉ trừ Đấng Chánh Giác

Bậc Đạo Sư đủ đức

Tất cả các trời, người

Không ai cứu hộ được.

Nếu chư Phật, Bồ-tát

Chẳng xuất hiện thế gian

Thì không một chúng sinh

Có thể được an lạc.

Như Lai Đẳng Chánh Giác

Và các chúng Thánh hiền

Xuất hiện ở thế gian

Cho chúng sinh niềm vui.

Nếu ai thấy Như Lai

Vì được lợi lành lớn

Nghe hiệu Phật sinh tin

Thì là pháp thế gian.

Chúng tôi thấy Như Lai

Vì được lợi ích lớn

Nghe pháp diệu như vậy

Đều sẽ thành Phật đạo.

Chư Bồ-tát quá khứ

Do thần lực của Phật

Được tuệ nhãn thanh tịnh

Rõ cảnh giới chư Phật.

Nay thấy Lô-xá-na

Thêm lòng tin thanh tịnh

Trí Phật không bờ bến

Diễn thuyết chẳng thể hết.

Như Bồ-tát Thắng Tuệ

Và tôi Kiên Cố Tuệ

Trong vô số ức kiếp

Cũng nói chẳng thể hết.

Phẩm 15: Thập Trụ

Bấy giờ, Bồ-tát Pháp Tuệ nương theo oai lực của Phật, nhập Tam-muội Vô lượng phương tiện của Bồ-tát. Do sức của Tam-muội, ngoài số thế giới như số vi trần nơi một ngàn cõi Phật ở mười phương, có số Phật như số vi trần nơi ngàn cõi Phật đều đồng một hiệu là Pháp Tuệ và cùng hiện đến bảo Bồ-tát Pháp Tuệ:

–Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Ông có thể nhập Tam-muội Vô lượng phương tiện của Bồ-tát.

Thiện nam! Trong mười phương, ở mỗi phương đều có chư Phật như số vi trần nơi một ngàn cõi Phật đều dùng thần lực đồng gia hộ cho ông.

Lại do nguyện lực và thần lực khi xưa của Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na, cùng năng lực từ thiện căn của ông đã tu, nên nhập Tam-muội này, khiến ông thuyết pháp, vì để tăng trưởng trí Phật, vì để thâm nhập pháp giới, vì khéo biết rõ cảnh giới của chúng sinh, vì nẻo nhập vô ngại, vì chốn hành hóa không chướng, vì được phương tiện không gì sánh, vì nhập tánh của Nhất thiết trí, vì giác ngộ về tất cả pháp, vì biết tất cả căn, vì có thể thọ trì diễn nói tất cả pháp. Đó là phát khởi mười thứ trụ của Bồ-tát.

Thiện nam! Ông nên nương vào thần lực của Phật mà diễn nói pháp thập trụ ấy!

Lúc đó, chư Phật liền ban cho Bồ-tát Pháp Tuệ trí không ngăn ngại, trí không chấp trước, trí không đoạn, trí không si, trí không dị biệt, trí không lỗi, trí vô lượng, trí không gì hơn, trí không biếng trễ, trí không xâm đoạt. Vì sao? Vì năng lực của Tam-muội này tự nhiên là như thế.

Chư Phật đều đưa tay phải xoa đầu của Bồ-tát Pháp Tuệ.

Bồ-tát Pháp Tuệ liền xuất định nói với chư Bồ-tát:

–Chư Phật tử! Trụ xứ của Bồ-tát rộng lớn đồng với pháp giới, hư không.

Phật tử! Bồ-tát trụ nơi nhà của chư Phật ba đời.

Nay tôi sẽ giảng nói về chỗ trụ của Bồ-tát ấy.

Chư Phật tử! Chỗ trụ của Bồ-tát có mười bậc, chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, sẽ nói và hiện đương nói. Những gì là mười?

Đó là trụ sơ phát tâm, trụ trị địa, trụ tu hành, trụ sinh quý, trụ cụ túc phương tiện, trụ chánh tâm, trụ bất thoái, trụ đồng chân, trụ pháp vương tử, trụ quán đỉnh. Đó là mười trụ của Bồ-tát, chư Phật quá khứ vị lai hiện tại đã, sẽ và đang giảng nói.

Chư Phật tử! Thế nào Trụ của Bồ-tát phát tâm?

Vị Bồ-tát này thấy Phật Thế Tôn hình tướng đoan nghiêm, sắc tướng viên mãn, ai cũng ưa nhìn, khó có thể gặp được, có oai lực lớn, hoặc thấy thần túc, hoặc nghe thọ ký, hoặc nghe giảng dạy, hoặc thấy chúng sinh chịu những sự quá khổ, hoặc nghe Phật pháp rộng lớn của Như Lai mà phát tâm Bồ-đề, cầu trí Nhất thiết.

Vị Bồ-tát này duyên nơi mười pháp khó được mà phát tâm. Những gì là mười pháp? Đó là trí biết rõ thị xứ phi xứ, trí biết rõ nghiệp báo thiện ác, trí biết rõ căn tánh hơn kém, trí biết rõ các loại hiểu biết sai biệt, trí biết rõ các cảnh giới sai biệt, trí biết rõ tất cả phương pháp đạt đạo, trí biết rõ các thiền Tam-muội giải thoát, trí biết túc mạng vô ngại, trí biết Thiên nhãn vô ngại, trí biết lậu của ba đời đã dứt hết.

Chư Phật tử! Vị Bồ-tát này nên khuyên học mười pháp. Những gì là mười? Đó là siêng cúng dường Phật, thích ở nơi sinh tử, chủ đạo dìu dắt thế gian khiến trừ nghiệp ác, thường đem pháp thắng diệu dạy bảo, ca ngợi pháp vô thượng, học công đức của Phật, sinh ở trước chư Phật, luôn mong được thâu nhận, theo phương tiện diễn nói Tam-muội tịch tĩnh, ngợi khen việc xa lìa sinh tử luân hồi, làm chỗ quy y cho chúng sinh đang bị khổ. Vì sao? Vì muốn khiến cho Bồ-tát, ở trong Phật pháp, tâm thêm rộng lớn, có nghe được pháp liền tự hiểu, chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát trị địa? Vị Bồ-tát này đối với chúng sinh phát mười thứ tâm. Những gì là mười? Đó là tâm lợi ích, tâm đại Bi, tâm an lạc, tâm an trụ, tâm thương xót, tâm thâu nhận, tâm giữ gìn, tâm đồng với mình, tâm làm thầy, tâm làm Đạo sư.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười thứ pháp. Những gì là mười? Đó là học rộng hiểu nhiều, an nhàn tịch tĩnh, gần Thiện tri thức, nói lời hòa vui, nói tất biết thời, tâm không khiếp sợ, thấu rõ các nghĩa, tu hành đúng pháp, xa lìa ngu mê, an trụ bất động. Vì sao? Vì muốn Bồ-tát đối với chúng sinh, thêm lớn đại Bi, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát tu hành?

Vị Bồ-tát này dùng mười hạnh để quán sát tất cả pháp. Những gì là mười? Đó là quán sát tất cả pháp là vô thường, tất cả pháp là khổ, tất cả pháp là không, tất cả pháp là vô ngã, tất cả pháp là vô tác, tất cả pháp là vô vị, tất cả pháp là không đúng danh, tất cả pháp là không nơi chốn, tất cả pháp là lìa phân biệt, tất cả pháp là không chắc thật.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là quán sát chúng sinh giới, pháp giới, thế giới; quán sát địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới; quán sát Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Vì sao? Vì muốn vị Bồ-tát này được trí tuệ sáng tỏ, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát sinh quý?

Vị Bồ-tát này từ trong Thánh giáo sinh, thành tựu mười pháp. Những gì là mười? Đó là trọn chẳng thoái chuyển nơi Phật đạo, sinh tâm tin sâu thanh tịnh, khéo quán sát pháp, biết rõ chúng sinh, cõi nước, thế giới, hạnh nghiệp, quả báo, sinh tử, Niết-bàn.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là biết rõ tất cả Phật pháp thời quá khứ, thời vị lai, thời hiện tại, tu tập tất cả Phật pháp thời quá khứ, vị lai, hiện tại, viên mãn tất cả Phật pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, biết rõ tất cả Phật bình đẳng. Vì sao? Vì muốn cho vị Bồ-tát này được tăng tiến, ở trong ba đời tâm được bình dẳng, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát cụ túc phương tiện?

Vị Bồ-tát này tu tập căn lành đều vì cứu hộ tất cả chúng sinh, lợi ích cho tất cả chúng sinh, an lạc cho tất cả chúng sinh, thương yêu tất cả chúng sinh, độ thoát tất cả chúng sinh, khiến tất cả chúng sinh lìa những tai nạn, khiến tất cả chúng sinh thoát khổ sinh tử, khiến tất cả chúng sinh phát sinh lòng tin thanh tịnh, khiến tất cả chúng sinh đều được điều phục, khiến tất cả chúng sinh đều chứng Niết-bàn.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là biết chúng sinh vô biên, biết chúng sinh vô lượng, biết chúng sinh vô số, biết chúng sinh chẳng thể nghĩ bàn, biết chúng sinh vô lượng sắc, biết chúng sinh chẳng thể lường, biết chúng sinh không, biết chúng sinh không tạo tác, biết chúng sinh không sở hữu, biết chúng sinh không tự tánh. Vì sao? Vì muốn vị Bồ-tát này, tâm lại càng tăng trưởng thù thắng, không bị nhiễm chấp, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát chánh tâm?

Vị Bồ-tát này nghe mười pháp, tâm định chẳng động. Những gì là mười? Đó là nghe khen Phật hay chê Phật, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe khen pháp hay chê pháp, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe khen Bồ-tát hay chê Bồ-tát, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe khen hay chê công hạnh của Bồ-tát, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói chúng sinh hữu lượng hay vô lượng, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói chúng sinh có cấu uế hay không cấu uế, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói chúng sinh dễ độ hay khó độ, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói pháp giới hữu lượng hay vô lượng, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói pháp giới có thành có hoại, đối với Phật pháp tâm định chẳng động. Nghe nói pháp giới hoặc có hoặc không, đối với Phật pháp tâm định chẳng động.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là tất cả pháp là vô tướng, tất cả pháp là vô thể, tất cả pháp là chẳng thể tu, tất cả pháp là vô sở hữu, tất cả pháp là không chân thật, tất cả pháp là không, tất cả pháp là vô tánh, tất cả pháp như huyễn, tất cả pháp như mộng, tất cả pháp là không phân biệt. Vì sao? Vì muốn vị Bồ-tát này tâm lại càng thêm tăng tiến, đắc Vô sinh pháp nhẫn chẳng thoái chuyển, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát bất thoái?

Vị Bồ-tát này nghe mười thứ pháp, kiên cố không thoái chuyển. Những gì là mười? Đó là nghe có Phật hay không có Phật, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe có pháp hay không pháp, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe có Bồ-tát hay không Bồ-tát, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe có hạnh Bồ-tát hay không có hạnh Bồ-tát, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe có Bồ-tát tu hành được xuất ly hay chẳng xuất ly, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe quá khứ có Phật hay không Phật, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe vị lai có Phật hay không Phật, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe hiện tại có Phật hay không Phật, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe Phật trí hữu tận hay vô tận, đối với Phật pháp tâm không thoái chuyển. Nghe ba đời là một tướng hay ba đời chẳng phải một tướng, đối với Phật pháp tâm chẳng thoái chuyển.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp rộng lớn. Những gì là mười? Đó là nói một chính là nhiều, nói nhiều chính là một, văn tùy nơi nghĩa, nghĩa tùy nơi văn, chẳng có chính là có, có chính là chẳng phải có, vô tướng chính là tướng, tướng chính là vô tướng, vô tánh chính là tánh, tánh chính là vô tánh. Vì sao? Vì muốn khiến vị Bồ-tát này tăng tiến, đối với tất cả pháp, khéo có thể xuất ly, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát đồng chân?

Vì Bồ-tát này trụ nơi mười hạnh nghiệp. Những gì là mười? Đó chính là thân hành không lỗi, ngữ hành không lỗi, ý hành không lỗi, tùy ý thọ sinh, biết các thứ dục của chúng sinh, biết các thứ kiến giải của chúng sinh, biết các thứ cảnh giới của chúng sinh, biết các thứ nghiệp của chúng sinh, biết thế giới thành hoại, thần túc tự tại vô ngại.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là biết tất cả cõi Phật, động tất cả cõi Phật, duy trì tất cả cõi Phật, quán sát tất cả cõi Phật, đến tất cả cõi Phật, du hành vô số thế giới, lãnh thọ vô số Phật pháp, hiện thân biến hóa tự tại, nói ra tiếng rộng lớn hiện bày khắp, trong một sát-na thừa sự cúng dường vô số Phật. Vì sao? Vì muốn vị Bồ-tát này tăng tiến, được thiện xảo đối với tất cả pháp, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát Pháp vương tử?

Vị Bồ-tát này khéo nhận biết về mười pháp. Những gì là mười? Đó là khéo biết chúng sinh thọ sinh, khéo biết phiền não hiện khởi, khéo biết tập khí tương tục, khéo biết chỗ tạo phương tiện, khéo biết về vô lượng pháp, khéo biết các oai nghi, khéo biết thế giới sai biệt, khéo biết những việc của thời gian trước, thời gian sau, khéo biết diễn nói về thế đế, khéo biết diễn nói về bậc nhất nghĩa đế.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười pháp. Những gì là mười? Đó là sự thiện xảo của xứ Pháp vương, phép tắc của xứ Pháp vương, cung điện của xứ Pháp vương, nẻo hướng nhập của xứ Pháp vương, quán sát của Pháp vương, quán đỉnh của Pháp vương, lực trì của Pháp vương, vô úy của Pháp vương, việc ngủ nghỉ của Pháp vương, tán thán của Pháp vương. Vì sao? Vì muốn khiến vị Bồ-tát này tăng tiến tâm không chướng ngại, có được nghe pháp liền tự hiểu chẳng do người khác dạy.

Chư Phật tử! Thế nào là Trụ của Bồ-tát quán đỉnh?

Vị Bồ-tát này thành tựu được mười thứ trí. Những gì là mười? Đó là chấn động vô số thế giới, chiếu sáng vô số thế giới, trụ trì vô số thế giới, đi đến vô số thế giới, làm nghiêm tịnh vô số thế giới, khai thị vô số chúng sinh, quán sát vô số chúng sinh, biết căn tánh của vô số chúng sinh, khiến vô số chúng sinh hướng nhập, khiến vô số chúng sinh được điều phục.

Vị Bồ-tát này thân và nghiệp thân, thần thông biến hiện, trí quá khứ, trí vị lai, trí hiện tại, thành tựu cõi Phật, cảnh giới tâm, cảnh giới trí, tất cả đều chẳng thể nhận biết, thủ đắc, cho đến Bồ-tát Pháp vương tử cũng chẳng thể biết được.

Chư Phật tử! Nên khuyên vị Bồ-tát này học mười thứ trí của Như Lai. Những gì là mười? Đó là trí ba đời, trí Phật pháp, trí pháp giới vô ngại, trí pháp giới vô biên, trí hiện bày đầy khắp hết thảy thế giới, trí chiếu soi khắp hết thảy thế giới, trí trụ trì hết thảy thế giới, trí nhận biết về hết thảy chúng sinh, trí nhận biết hết thảy pháp, trí nhận biết về vô biên chư Phật. Vì sao? Vì muốn khiến vị Bồ-tát này tăng trưởng trí Nhất thiết chủng, có được nghe pháp liền tự hiểu, chẳng do người khác dạy.

Bấy giờ, do thần lực của Đức Phật, trong mười phương, mỗi phương có số thế giới như số vi trần nơi vạn cõi Phật, đều chấn động đủ sáu cách.

Mưa hoa trời đẹp, hương bột trời, tràng hoa trời, tạp hương trời, y báu trời, mây báu trời, đồ trang nghiêm cõi trời. Những kỹ nhạc trời tự nhiên hòa tấu, phóng ra ánh sáng lớn và phát ra âm thanh vi diệu.

Như ở bốn châu thiên hạ này, nơi điện Thiên đế Thích trên đỉnh Tu-di nói pháp Thập trụ và hiện thần biến, tất cả thế giới trong mười phương cũng như vậy cả.

Lại do thần lực của Phật, nơi mười phương, mỗi phương đều có các Bồ-tát như số vi trần nơi cõi Phật trong số thế giới như số vi trần của một vạn cõi Phật, đều đến nơi đây và đồng nói:

–Lành thay! Lành thay! Này Phật tử! Đạo sĩ đã khéo nói pháp này. Chúng tôi đồng tên là Pháp Tuệ, đến từ cõi nước đồng hiệu là Pháp Vân, Như Lai ở các cõi đó đều hiệu Diệu Pháp, nơi pháp hội của Đức Thế Tôn chúng tôi cũng giảng thuyết Thập trụ, văn cú, nghĩa lý và chúng hội quyến thuộc cũng đồng như nơi đây, không có tăng giảm.

Chúng tôi nương theo thần lực của Đức Phật, đến nơi pháp hội này để chứng minh. Như ở pháp hội này, tất cả thế giới trong mười phương cũng đều như vậy.

Lúc đó, Bồ-tát Pháp Tuệ, nương theo oai lực của Phật, quán sát khắp mười phương cùng pháp giới, rồi nói kệ rằng:

Thấy thân vi diệu Bậc Thắng Trí

Tướng tốt đoan nghiêm đều đầy đủ

Đấng tôn quý ấy rất khó gặp

Bồ-tát mới phát tâm dũng mãnh.

Thấy đại thần thông không ai bằng

Nghe lời thọ ký và dạy bảo

Các loài chúng sinh khổ vô lượng

Do đó Bồ-tát phát tâm đầu.

Nghe chư Như Lai Đấng Phổ Thắng

Tất cả công đức đều thành tựu

Ví như hư không chẳng phân biệt

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Ba đời nhân quả gọi là xứ

Tự tánh của ngã là phi xứ

Muốn đều biết rõ nghĩa chân thật

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Thời quá khứ, vị lai, hiện tại

Có bao nhiêu các nghiệp thiện ác

Muốn đều biết rõ tận cùng cả

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Các thiền giải thoát và Tam-muội

Tạp nhiễm, thanh tịnh vô lượng thứ

Muốn đều biết rõ nhập, trụ, xuất

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tùy các chúng sinh căn lợi độn

Như vậy các thứ lực tinh tấn

Muốn đều rõ thấu phân biệt biết

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả chúng sinh hiểu nhiều thứ

Tâm họ sở thích đều sai khác

Vô lượng như vậy muốn đều biết

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Chúng sinh các cõi đều sai khác

Tất cả thế gian vô hạn lượng

Muốn đều biết rõ thể tánh kia

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả hữu vi các hành đạo

Mỗi mỗi đều có chỗ nơi đến

Đều muốn biết rõ thể tánh đó

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả thế giới các chúng sinh

Tùy nghiệp trôi lăn không tạm dứt

Muốn được Thiên nhãn đều thấy rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Trong đời quá khứ đã từng có

Thể tánh như vậy, tướng như vậy

Muốn đều biết rõ đời trước kia

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả phiền não của chúng sinh

Tương tục hiện khởi và tập khí

Muốn đều biết rõ rốt ráo hết

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tùy chỗ an lập của chúng sinh

Các môn đàm luận đường ngôn ngữ

Thế đế như vậy đều muốn biết

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả các pháp lìa ngôn thuyết

Tánh không, tịch diệt, không tạo tác

Muốn đều thấu rõ chân nghĩa này

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn chấn động khắp mười phương cõi

Nghiêng úp tất cả những biển lớn

Đầy đủ thần thông của chư Phật

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn một chân lông phóng ánh sáng

Chiếu khắp mười phương vô lượng cõi

Trong mỗi ánh sáng biết tất cả

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn đem vô lượng các cõi Phật

Để trong bàn tay mà chẳng động

Biết rõ tất cả như huyễn hóa

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn đem vô lượng cõi chúng sinh

Đặt đầu sợi lông mà không hẹp

Đều biết không nhân, không có ngã

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn dùng sợi lông tách nước biển

Hết thảy biển lớn đều khiến cạn

Mà đều phân biệt biết số lượng

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Các cõi nước chẳng thể nghĩ bàn

Tán nhỏ thành bụi không còn sót

Muốn đều phân biệt biết số bụi

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Quá khứ vị lai vô lượng kiếp

Tất cả tướng thành hoại thế gian

Đều muốn thấu rõ cùng ngằn mé

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Ba đời tất cả pháp Như Lai

Và tất cả Độc giác, Thanh văn

Muốn biết hết cả những pháp ấy

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Vô lượng, vô biên các thế giới

Muốn dùng một lông đều cân nổi

Như thể tướng kia đều biết rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Vô lượng, vô số núi Luân vi

Muốn khiến đều vào trong chân lông

Núi kia lớn nhỏ đều biết rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn dùng một diệu âm tịch tĩnh

Ứng khắp mười phương tùy loại diễn

Như vậy đều khiến sáng sạch rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Ngôn ngữ của tất cả chúng sinh

Một lời diễn nói đều hết cả

Đều muốn biết rõ tự tánh kia

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Ngôn âm thế gian đều nói cả

Khiến họ đều hiểu chứng tịch diệt

Muốn được thiện căn diệu như thế

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn khiến mười phương những thế giới

Có tướng thành hoại đều được thấy

Và đều biết từ phân biệt sinh

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Tất cả thế giới trong mười phương

Đầy đủ vô lượng chư Như Lai

Muốn biết Phật pháp của các vị

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Các loại biến hóa vô lượng thân

Tất cả như vi trần thế giới

Đều muốn thấu rõ từ tâm khởi

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Vô lượng, vô số chư Như Lai

Muốn trong một niệm đều biết rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn diễn thuyết đủ một câu pháp

A-tăng-kỳ kiếp không cùng tận

Mà khiến văn nghĩa đều chẳng đồng

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Mười phương tất cả các chúng sinh

Tùy tướng họ lưu chuyển sinh diệt

Muốn trong một niệm đều thấu rõ

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Muốn dùng nghiệp thân, ngữ và ý

Đến khắp mười phương không chướng ngại

Biết rõ ba đời đều vắng lặng

Bồ-tát do đó phát tâm đầu.

Bồ-tát phát tâm như vậy rồi

Khiến nên đi đến mười phương cõi

Cung kính cúng dường chư Như Lai

Do đó khiến được không thoái chuyển.

Bồ-tát dũng mãnh cầu Phật đạo

Ở nơi sinh tử chẳng mỏi chán

Vì họ ca ngợi khiến thuận hành

Như vậy khiến họ không thoái chuyển.

Mười phương thế giới vô lượng cõi

Đều ở trong đó làm Tôn Chủ

Vì chư Bồ-tát nói như vậy

Do đó khiến họ không thoái chuyển.

Tối thắng tối thượng tối bậc nhất

Pháp sâu thâm diệu và thanh tịnh

Khuyên chư Bồ-tát nói cùng người

Dạy như vậy khiến lìa phiền não.

Tất cả thế gian không bằng được

Nơi chẳng thể khuynh động, dẹp phục

Vì Bồ-tát kia thường ca ngợi

Dạy như vậy khiến chẳng thoái chuyển.

Phật là Đại Lực Chủ thế gian

Đầy đủ tất cả những công đức

Khiến các Bồ-tát trụ trong ấy

Dùng đó dạy làm Thắng Trượng Phu,

Nơi vô lượng, vô biên chư Phật

Đều được qua đến để gần gũi

Thường được chư Phật luôn thâu nhận

Dạy như vậy khiến chẳng thoái chuyển.

Bao nhiêu những Tam-muội tịch tĩnh

Thảy đều diễn đạt không còn thừa

Vì Bồ-tát kia nói như vậy

Do đó khiến kia chẳng thoái chuyển.

Dẹp trừ vòng sinh tử các cõi

Mà chuyển diệu pháp luân thanh tịnh

Tất cả thế gian, không chấp trước

Vì các Bồ-tát nói như vậy,

Tất cả chúng sinh đọa đường ác

Vô lượng khổ nặng luôn bức bách

Làm chỗ nương tựa cứu hộ họ

Vì các Bồ-tát nói như vậy,

Đây là “Bồ-tát trụ phát tâm”

Nhất hướng chí cầu đạo Vô thượng

Như tôi đã nói pháp dạy bảo

Tất cả chư Phật cũng như vậy.

Thứ hai: “Bồ-tát trụ trị địa”

Phải nên phát khởi tâm như vầy:

Mười phương tất cả những chúng sinh

Nguyện cầu thuận theo lời Phật dạy,

Tâm đại Bi lợi ích an lạc,

Tâm an trụ xót thương thâu nhận.

Tâm giữ gìn chúng sinh như mình,

Tâm làm thầy và tâm Đạo sư,

Đã trụ tâm thắng diệu như vậy

Kế khiến tụng tập cầu học rộng

Thường thích tịch tĩnh chánh tư duy

Gần gũi tất cả Thiện tri thức.

Nói lời hòa vui lìa thô ác

Nói tất biết thời không e sợ

Rõ thấu nghĩa lý làm đúng pháp

Xa lìa ngu mê tâm bất động.

Đây là mới học hạnh Bồ-đề

Làm được hạnh này: Chân Phật tử

Nay tôi nói chỗ kia nên làm

Như vậy Phật tử phải siêng học.

Thứ ba: “Bồ-tát trụ tu hành”

Thường nương Phật dạy siêng quán sát

Các pháp vô thường, khổ và không

Cũng không ngã nhân, không động tác.

Tất cả các pháp chẳng đáng ưa

Không đúng danh tự, không xứ sở

Không chỗ phân biệt, không chân thật

Người quán như vậy gọi Bồ-tát.

Kế khiến quán sát chúng sinh giới

Và cũng quán sát nơi pháp giới

Thế giới sai biệt trọn không còn

Đối họ đều nên khuyên quán sát.

Mười phương thế giới và hư không

Bao nhiêu địa, thủy, cùng hỏa, phong

Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới

Đều khuyên quán sát đến cùng tận.

Quán sát cõi kia đều sai khác

Và thể tánh nó đều rốt ráo

Dạy siêng tu hành được như vậy

Đây thời gọi là chân Phật tử.

Thứ tư: “Bồ-tát trụ sinh quý”

Từ các Thánh giáo mà xuất sinh

Thấu rõ các cõi không chỗ có

Vượt qua pháp kia sinh pháp giới.

Tin Phật kiên cố chẳng thể hoại

Quán pháp tịch diệt tâm an trụ

Tùy những chúng sinh đều biết rõ

Thể tánh hư vọng không chân thật.

Thế gian cõi nước nghiệp và báo

Sinh tử Niết-bàn đều như vậy

Phật tử nơi pháp quán như thế

Từ thân Phật sinh gọi Phật tử.

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Trong đó bao nhiêu những Phật pháp

Biết rõ tích tập và viên mãn

Tu học như vậy khiến rốt ráo.

Ba đời tất cả chư Như Lai

Hay tùy quán sát đều bình đẳng

Các thứ sai biệt không thủ đắc

Người quán như vậy đạt ba đời.

Như tôi tán dương ca ngợi đó

Là những công đức Trụ thứ tư

Nếu hay y pháp siêng tu hành

Mau thành quả Vô thượng Bồ-đề.

Đây đến Bồ-tát Trụ thứ năm

Hiệu là “Trụ Cụ túc phương tiện”

Vào sâu vô lượng phương tiện khéo

Phát sinh nghiệp công đức rốt ráo.

Bồ-tát chỗ tu các phước đức

Đều vì cứu hộ các chúng sinh

Chuyên tâm tạo lợi ích an lạc

Một mặt xót thương khiến độ thoát.

Vì tất cả đời trừ các nạn

Dẫn thoát các cõi khiến vui mừng

Mỗi mỗi điều phục không để sót

Đều khiến đủ đức hướng Niết-bàn.

Tất cả chúng sinh nhiều vô biên

Vô lượng, vô số chẳng nghĩ bàn

Cho đến chẳng thể kể số lượng

Nghe lãnh Như Lai pháp như vậy.

Phật tử đây là Trụ thứ năm

Thành tựu phương tiện độ chúng sinh

Đấng Đại trí viên mãn công đức

Đem pháp như vậy để khai thị.

Thứ sáu: “Trụ Chánh tâm viên mãn”

Đối pháp tự tánh không mê lầm

Chánh niệm tư duy lìa phân biệt

Tất cả trời, người chẳng động được.

Nghe khen chê Phật cùng Phật pháp

Bồ-tát cùng với hạnh tu hành

Chúng sinh hữu lượng hoặc vô lượng

Hữu cấu, vô cấu khó, dễ độ,

Pháp giới lớn nhỏ và thành hoại

Hoặc có hoặc không tâm chẳng động

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Nhớ kỹ tư duy hằng quyết định.

Tất cả các pháp đều vô tướng

Vô thể, vô tánh, không, vô thật

Như ảo, như mộng, lìa phân biệt

Thường thích được nghe nghĩa như vậy.

Thứ bảy: “Bồ-tát Không thoái chuyển”

Đối với Phật, pháp, hạnh Bồ-tát

Hoặc có hoặc không, xuất, chẳng xuất

Dầu nghe nói vậy không thoái chuyển.

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Tất cả chư Phật có cùng không

Trí Phật có tận hoặc vô tận

Ba đời một tướng các thứ tướng.

Một tức là nhiều, nhiều là một

Văn tùy nơi nghĩa, nghĩa tùy văn

Như vậy tất cả xoay dần thành

Bậc bất thoái nên vì chúng nói.

Hoặc pháp có tướng và vô tướng

Hoặc pháp có tánh và vô tánh

Các thứ sai biệt thuộc lẫn nhau

Người này nghe rồi được rốt ráo.

Thứ tám: “Bồ-tát trụ đồng chân”

Thân, ngữ, ý hành đều đầy đủ

Tất cả thanh tịnh không có lỗi

Tùy ý thọ sinh được tự tại.

Biết những sở thích của chúng sinh

Các thứ ý giải đều sai khác

Và tất cả pháp họ sở hữu

Tướng thành hoại mười phương cõi nước,

Đạt được diệu thần thông mau chóng

Trong tất cả chỗ, tùy niệm đến

Nơi chư Phật được nghe pháp diệu

Khen ngợi tu hành không lười mỏi,

Biết rõ tất cả các cõi Phật

Chấn động, gia trì và quán sát

Vượt qua cõi Phật vô lượng số

Du hành thế giới vô biên số.

Vô số pháp diệu đều tham vấn

Chỗ muốn thọ thân đều tự tại

Ngôn âm thiện xảo đều sung mãn

Chư Phật vô số đều thờ kính.

Thứ chín: “Bồ-tát Trụ vương tử”

Hay thấy chúng sinh thọ sai khác

Phiền não hiện, tập, đều biết cả

Chỗ làm phương tiện đều khéo rõ,

Các pháp đều khác, oai nghi khác

Thế giới chẳng đồng thuở trước sau

Như kia thế tục, bậc nhất nghĩa

Đều khéo biết rõ không có thừa,

Chỗ Pháp vương thiện xảo an lập

Tùy nơi chỗ kia có pháp diệu

Hoặc hướng nhập cung điện Pháp vương

Và ở trong đó quán sát thấy,

Đấng Pháp vương có pháp quán đỉnh

Thần lực gia trì không khiếp sợ

Yên nghỉ, cung thất và ngợi khen

Dùng đấy dạy bảo Pháp vương tử.

Như vậy vì nói đều hết cả

Mà khiến tâm kia không chấp trước

Nơi đây biết rõ tu chánh niệm

Tất cả chư Phật hiện ra trước.

Thứ mười: “Quán đỉnh chân Phật tử”

Thành mãn pháp tối thượng bậc nhất

Mười phương vô số các thế giới

Đều chấn động ánh sáng chiếu khắp,

Trụ trì đi đến cũng không thừa

Thanh tịnh trang nghiêm đều đầy đủ

Khai thị chúng sinh vô hạn số

Quán sát căn tánh đều biết cả.

Phát tâm điều phục cũng vô biên

Đều khiến hướng đến đại Bồ-đề

Tất cả pháp giới đều quán sát

Mười phương cõi nước đều đi đến.

Nơi đó, thân và việc của thân

Thần thông biến hiện khó lường được

Các cảnh giới cõi Phật ba đời

Cho đến Vương tử không rõ được.

Trí thấy được tất cả ba đời

Trí biết rõ pháp của chư Phật

Trí pháp giới vô ngại vô biên

Trí sung mãn hết thảy thế giới

Trí chiếu diệu thế giới trụ trì

Trí biết rõ các pháp chúng sinh

Và trí biết chánh giác vô biên

Như Lai đều nói đầy đủ cả.

Mười trụ Bồ-tát là như vậy

Đều từ pháp Như Lai hóa sinh

Hạnh công đức mà ngài đã có

Tất cả trời, người chẳng lường được.

Quá khứ, vị lai và hiện tại

Phát tâm cầu Phật số vô biên

Mười phương cõi nước đều sung mãn

Đều sẽ thành tựu trí Nhất thiết.

Tất cả cõi nước không bờ bến

Thế giới chúng sinh pháp cũng vậy

Hoặc, nghiệp, sở thích đều khác biệt

Nương đó mà phát tâm Bồ-đề.

Ban đầu một niệm cầu Phật đạo

Chúng sinh thế gian và Nhị thừa

Tất cả việc đó đều chẳng biết

Huống là bao nhiêu công đức khác.

Tất cả thế giới trong mười phương

Dùng một lông đều giở lên được

Người đó biết được Phật tử này

Hướng đến hạnh trí tuệ của Phật.

Những biển lớn có trong mười phương

Đều dùng sợi lông chấm khiến cạn

Người đó biết được Phật tử này

Công đức tu hành trong một niệm.

Tất cả thế giới nghiền làm bụi

Đều phân biệt được biết rõ số

Người như vậy mới có thể thấy

Đạo tu hành của Bồ-tát này.

Chư Phật ba đời trong mười phương

Tất cả Độc giác và Thanh văn

Đều dùng tất cả diệu biện tài

Khai thị mới phát tâm Bồ-đề,

Phát tâm công đức chẳng lường được

Sung mãn tất cả cõi chúng sinh

Các trí cùng nói không thể hết

Huống là bao nhiêu hạnh diệu khác.

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 17

Phẩm 16: Phạm Hạnh

Bấy giờ, Thiên tử Chánh Niệm bạch Bồ-tát Pháp Tuệ:

–Thưa Phật tử! Trong tất cả thế giới, chư Bồ-tát y theo giáo pháp của Như Lai nhuộm y xuất gia, làm thế nào mà đạt được phạm hạnh thanh tịnh, từ quả vị Bồ-tát đến đạo Vô thượng Bồ-đề?

Bồ-tát Pháp Tuệ nói:

–Này Phật tử! Đại Bồ-tát lúc tu phạm hạnh, nên dùng mười pháp làm đối tượng duyên để quán sát.

Đây là mười pháp: Thân và nghiệp của thân, ngữ và nghiệp của ngữ, ý và nghiệp của ý, Phật, Pháp, Tăng và giới.

Nên quán sát như vầy: Thân là phạm hạnh chăng? Cho đến giới là phạm hạnh chăng?

Nếu thân là phạm hạnh, thì phải biết phạm hạnh chẳng phải thiện, là phi pháp, là vẩn đục, là hôi xấu, là bất tịnh, là đáng nhàm chán, là trái nghịch, là tạp nhiễm, là tử thi, là nhóm trùng.

Nếu nghiệp của thân là phạm hạnh, thì phạm hạnh là đi, đứng, ngồi, nằm, là ngó bên này bên kia, là co duỗi, cúi ngước.

Nếu ngữ ngôn là phạm hạnh, thì phạm hạnh là âm thanh, hơi thở, môi, lưỡi, cuống họng, là nhả ra, nuốt vào, hạn chế, buông thả, là cao thấp, trong đục.

Nếu nghiệp của ngữ là phạm hạnh, thì phạm hạnh là thưa chào hỏi thăm, là nói lược nói rộng, là nói dụ nói thẳng, là lời khen lời chê, là lời an lập, lời tùy tục, lời rõ ràng.

Nếu ý là phạm hạnh, thì phạm hạnh là giác, là quán, là phân biệt, là nhớ nghĩ, là các thứ nhớ nghĩ, là các thứ tư duy, là ảo thuật, là ngủ mơ.

Nếu nghiệp của ý là phạm hạnh, thì phạm hạnh là tư tưởng, lạnh nóng, đói khát, khổ vui, lo mừng.

Nếu Phật là phạm hạnh, thì sắc là Phật chăng? Hay thọ, tưởng, hành, thức là Phật chăng? Tướng tốt, thần thông là Phật chăng? Hạnh nghiệp hay quả báo là Phật chăng?

Nếu Pháp là phạm hạnh, thì tịch diệt là Pháp chăng? Niết-bàn là Pháp chăng? Chẳng sinh là Pháp chăng? Chẳng khởi là Pháp chăng? Không thể nói nêu là Pháp chăng? Không phân biệt là Pháp chăng? Không đối tượng hành là Pháp chăng? Chẳng hợp tập là Pháp chăng? Chẳng tùy thuận là Pháp chăng? Không thủ đắc là Pháp chăng?

Nếu Tăng là phạm hạnh, thì Hướng dự lưu hay Quả dự lưu là Tăng chăng? Hướng Nhất lai hay quả Nhất lai là Tăng chăng? Hướng Bất hoàn hay quả Bất hoàn là Tăng chăng? Hướng Vô sinh hay quả Vô sinh là Tăng chăng? Ba minh hay sáu thông là Tăng chăng?

Nếu giới là phạm hạnh, thì đàn tràng là giới chăng? Hỏi thanh tịnh là giới chăng? Dạy oai nghi là giới chăng? Tam-yết-ma là giới chăng? Hòa thượng là giới chăng? A-xà-lê là giới chăng? Thế phát là giới chăng? Đắp y ca-sa là giới chăng? Khất thực là giới chăng? Chánh mạng là giới chăng?

Quán sát như vậy, đối với thân không chấp giữ, đối với sự tu tập không chấp trước, đối với pháp không chỗ trụ, quá khứ đã diệt, vị lai chưa đến, hiện tại vắng lặng, không người tạo nghiệp, không kẻ thọ báo, đời này chẳng dời động, đời kia chẳng cải đổi. Như vậy, trong đây pháp nào gọi là phạm hạnh? Phạm hạnh từ chỗ nào đến? Là sở hữu của ai? Thể là gì? Do ai làm? Là có? Là không? Là sắc? Là phi sắc? Là thọ? Là phi thọ? Là tưởng? Là phi tưởng? Là hành? Là phi hành? Là thức? Là phi thức?

Quán sát như vậy, vì pháp phạm hạnh chẳng thể nắm bắt được, vì pháp ba đời đều vắng lặng, vì ý không chấp trước, vì tâm không chướng ngại, vì đối tượng hành là vô nhị, vì phương tiện tự tại, vì thọ pháp vô tướng, vì quán pháp vô tướng, vì biết Phật pháp bình đẳng, vì đủ tất cả Phật pháp. Như vậy gọi là phạm hạnh thanh tịnh.

Lại nên tụ tập mười pháp. Những gì là mười? Đó là trí biết điều đúng điều sai, trí biết nghiệp báo quá khứ hiện tại vị lai, trí biết thiền Tam-muội giải thoát, trí biết các căn hơn kém, trí biết các thứ kiến giải, trí biết các cảnh giới, trí biết tất cả con đường đến nơi chốn, trí Thiên nhãn vô ngại, trí túc mang vô ngại, trí đoạn hẳn tập khí. Đối với mười trí lực của Như Lai, phải quán sát mỗi trí lực. Trong mỗi trí lực có vô lượng nghĩa, đều phải thưa hỏi. Sau khi nghe phải khởi tâm đại từ bi, quán sát chúng sinh mà chẳng lìa bỏ, tư duy về các pháp không có thôi dứt, thật hành nghiệp vô thượng không cầu quả báo, biết rõ cảnh giới như ảo mộng, như bóng, như tiếng vang, như biến hóa.

Nếu Bồ-tát nào tương ưng với quán hạnh như vậy, ở trong các pháp chẳng hai kiến giải, tất cả Phật pháp mau được hiện tiền, lúc mới phát tâm liền đạt được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Biết tất cả pháp tức là tự tánh của tâm, thành tựu thân tuệ giác ngộ chẳng do người khác.