SỐ 279 — KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT HOA NGHIÊM

Phẩm 29: Thập Nhẫn

Bấy giờ, Bồ-tát Phổ Hiền bảo chư Bồ-tát:

–Chư Phật tử! Đại Bồ-tát có mười thứ nhẫn, nếu được nhẫn này thì đạt được tất cả nhẫn địa vô ngại của Bồ-tát, tất cả Phật pháp vô ngại vô tận. Những gì là mười? Đó là nhẫn âm thanh, nhẫn thuận, nhẫn pháp vô sinh, nhẫn như huyễn, nhẫn như bóng nước, nhẫn như mộng, nhẫn như tiếng vang, nhẫn như ảnh, nhẫn như hóa, nhẫn như không.

Mười nhẫn này, chư Phật ba đời đã nói, đang nói, sẽ nói.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn âm thanh của Đại Bồ-tát? Đó là nghe những pháp của chư Phật nói, chẳng kinh chẳng hãi chẳng sợ, tin sâu, hiểu rõ, ưa thích hướng đến, chuyên tâm nhớ nghĩ, tu tập an trụ. Đó là nhẫn thứ nhất, nhẫn âm thanh của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn thuận của Đại Bồ-tát? Đó là đối với các pháp tư duy quán sát, bình đẳng không trái, tùy thuận biết rõ, khiến tâm thanh tịnh, chánh trụ tu tập hướng đến thành tựu. Đó là nhẫn thứ hai, nhẫn thuận của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn pháp vô sinh của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này chẳng thấy có pháp nhỏ nào sinh, cũng chẳng thấy có pháp nhỏ nào diệt. Vì sao? Vì nếu đã vô sinh thì vô diệt. Nếu đã vô diệt thì vô tận. Nếu vô tận thì Ly cấu. Nếu Ly cấu thì không sai biệt. Nếu không sai biệt thì không xứ sở. Nếu không xứ sở thì tịch tĩnh. Nếu tịch tĩnh thì lìa dục. Nếu lìa dục thì không tạo tác. Nếu không tạo tác thì không nguyện. Nếu không nguyện thì không trụ. Nếu không trụ thì không lui không tới. Đó là thứ ba, nhẫn pháp vô sinh của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như huyễn của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này biết tất cả pháp, đều như huyễn, từ nhân duyên khởi. Ở trong một pháp hiểu nhiều pháp, trong nhiều pháp hiểu một pháp, Bồ-tát này biết các pháp như huyễn rồi, thấu rõ cõi nước, thấu rõ chúng sinh, thấu rõ cõi pháp, thấu rõ thế gian là bình đẳng, thấu rõ Phật xuất thế bình đẳng, thấu rõ ba đời bình đẳng, thành tựu những thần thông biến hóa.

Ví như huyễn, chẳng phải voi, ngựa, xe, nam, nữ, đồng nam, đồng nữ, chẳng phải cây, lá, hoa, trái, đất, nước, lửa, gió, chẳng phải ngày, đêm, mặt trời, mặt trăng, chẳng phải nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm, một kiếp, nhiều kiếp chẳng phải định, loạn, thuần, tạp, một, khác, chẳng phải rộng, hẹp, nhiều, ít, lượng, vô lượng, thô, tế, chẳng phải tất cả sự vật, tất cả sự vật chẳng phải huyễn, huyễn chẳng phải tất cả sự vật nhưng do huyễn nên thị hiện ra những sự vật sai khác.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát quán tất cả thế gian như huyễn, đó là thế gian nghiệp, thế gian phiền não, thế gian cõi nước, thế gian pháp, thế gian thời, thế gian cõi, thế gian thành, thế gian hoại, thế gian vận động, thế gian tạo tác.

Lúc Đại Bồ-tát quán sát tất cả thế gian như huyễn, chẳng thấy chúng sinh sinh, chẳng thấy chúng sinh diệt, chẳng thấy cõi nước sinh, diệt, chẳng thấy các pháp sinh, diệt, chẳng thấy quá khứ có thể phân biệt được, chẳng thấy vị lai có sự khởi tác, chẳng thấy hiện tại một niệm trụ, chẳng quán sát Bồ-đề, chẳng phân biệt Bồ-đề, chẳng thấy Phật xuất hiện, chẳng thấy Phật Niết-bàn, chẳng thấy trụ nơi đại nguyện, chẳng thấy nhập chánh vị, chẳng ra ngoài tánh bình đẳng.

Đại Bồ-tát này dù thành tựu cõi Phật mà biết cõi nước không sai biệt, dù thành tựu cõi chúng sinh mà biết chúng sinh không sai biệt, dù quán khắp cõi pháp mà an trụ pháp tánh vắng lặng chẳng động, dù thấu rõ ba đời bình đẳng mà chẳng trái pháp phân biệt ba đời, dù thành tựu uẩn xứ mà dứt hẳn chỗ nương tựa, dù độ thoát chúng sinh mà biết rõ cõi pháp bình đẳng không có các thứ sai khác, dù biết các pháp xa lìa văn tự không thể ngôn thuyết mà thường thuyết pháp, biện tài vô tận, dù chẳng chấp lấy việc giáo hóa chúng sinh mà chẳng bỏ đại bi, vì độ tất cả mà chuyển pháp luân, dù vì chúng sinh khai thị nhân duyên quá khứ mà biết tánh nhân duyên không có động chuyển. Đó là nhẫn thứ tư, nhẫn như huyễn của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như bóng nước của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này biết tất cả thế gian đồng như dợn nắng.

Ví như bóng nước, chẳng có phương sở, chẳng phải nội, ngoại, có, không, đoạn, thường, chẳng phải một màu, nhiều màu, cũng chẳng phải không màu, chỉ tùy theo ngôn thuyết thế gian mà hiển thị, Đại Bồ-tát cũng vậy, quán sát như thật, biết rõ các pháp hiện chứng tất cả, khiến được viên mãn. Đó là nhẫn thứ năm như bóng nước của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như mộng của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này biết tất cả thế gian như mộng.

Ví như mộng, chẳng phải thế gian, chẳng phải rời thế gian, chẳng phải cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, chẳng phải sinh, diệt, nhiễm, tịnh, nhưng vẫn có hiển thị, Đại Bồ-tát cũng vậy, biết tất cả thế gian đồng như mộng, vì không đổi khác, vì như tự tánh của mộng, vì chấp trước như mộng, vì tánh lìa như mộng, vì bản tánh như mộng, vì hiện ra như mộng, vì không sai biệt như mộng, vì tưởng phân biệt như mộng, vì lúc thức như mộng. Đó là nhẫn thứ sáu, nhẫn như mộng của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như tiếng vang của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này nghe Phật thuyết pháp quán các pháp tánh, tu học thành tựu đến bờ bên kia, biết tất cả âm thanh đồng như tiếng vang không đến không đi mà hiển thị như vậy.

Đại Bồ-tát này quán sát tiếng của Đức Như Lai chẳng từ trong phát ra, chẳng từ ngoài phát ra, cũng chẳng từ nơi trong ngoài phát ra, dù biết rõ tiếng này chẳng phải từ trong, từ ngoài, từ trong ngoài phát ra, mà có thể thị hiện danh cú thiện xảo, diễn thuyết thành tựu.

Ví như âm vang nơi hang từ duyên phát ra, mà cùng pháp tánh không trái nhau, khiến các chúng sinh tùy theo loài được hiểu biết vào tu học.

Như Thiên đế phu nhân, con gái vua A-tu-la, tên Xá-chi, trong một âm thanh phát ra ngàn thứ âm thanh, nhưng phu nhân vẫn không có tâm nghĩ làm cho phát ra như vậy, Đại Bồ-tát cũng vậy, nhập cõi không phân biệt, thành tựu tiếng khéo léo theo loại, ở trong vô biên thế giới, hằng chuyển pháp luân. Đại Bồ-tát này khéo có thể quán sát tất cả chúng sinh, dùng tướng lưỡi rộng dài vì họ thuyết pháp. Tiếng đó vô ngại vang khắp cõi nước mười, khiến chúng sinh tùy theo căn cơ mà nghe, pháp đều riêng khác, dù biết tiếng không khởi mà hiện khắp âm thanh, dù biết không chỗ nêu thuyết mà nói rộng các pháp, âm diệu bình đẳng tùy loại đều hiểu riêng khác, đều dùng trí tuệ mà có thể thấu rõ. Đó là nhẫn thứ bảy, nhẫn như tiếng vang của Đại Bồ-tát.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như ảnh của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này chẳng phải sinh ở thế gian, chẳng phải mất ở thế gian, chẳng phải ở trong thế gian, chẳng phải ở ngoài thế gian, chẳng phải du hành nơi thế gian, chẳng phải chẳng du hành nơi thế gian, chẳng phải đồng với thế gian, chẳng phải khác với thế gian, chẳng phải qua đến thế gian, chẳng phải chẳng qua đến thế gian, chẳng phải trụ ở thế gian, chẳng phải chẳng trụ ở thế gian, chẳng phải là thế gian, chẳng phải xuất thế gian, chẳng phải tu hạnh Bồ-tát, chẳng phải bỏ đại nguyện, chẳng phải thật, chẳng phải chẳng thật; dù thường hành tất cả Phật pháp mà có thể làm xong tất cả việc thế gian; chẳng theo dòng đời cũng chẳng trụ nơi dòng pháp.

Ví như mặt trời, mặt trăng, nam, nữ và các vật như nhà cửa, núi rừng, sông suối hiện bóng trong những vật trong sạch như nước, dầu, châu báu, gương sáng. Bóng cùng nước, gương chẳng phải một, chẳng phải khác, chẳng phải lìa, chẳng phải hợp. Ở trong dòng sông, bóng chẳng bị trôi, nơi giếng ao, bóng cũng chẳng bị chìm đắm, dù bóng hiện trong đó mà không nhiễm vướng, nhưng các chúng sinh biết ở chỗ đó có bóng ấy hiện, cũng biết chỗ kia không có bóng như vậy. Vật gần vật xa dù đều hiện bóng, nhưng bóng không theo vật mà có gần xa.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát có thể biết tự thân và tha thân tất cả đều là cảnh giới của trí đừng hiểu là hai mà cho là tự tha riêng khác. Dù vậy đối với tự cõi nước, tha cõi nước đều riêng sai khác, đồng thời hiện khắp.

Như trong hạt giống không có rễ, mầm, cọng, mắt, nhánh, lá, mà hay sinh khởi tất cả, Đại Bồ-tát cũng vậy, ở trong pháp vô nhị mà phân biệt hai tướng, theo phương tiện khéo léo thông đạt vô ngại. Đó là nhẫn thứ tám nhẫn như ảnh của Đại Bồ-tát.

Đại Bồ-tát thành tựu nhẫn như ảnh này dù chẳng đi đến cõi nước nơi mười phương mà có thể hiện khắp tất cả cõi Phật, cũng chẳng rời đây, cũng chẳng đến kia, như bóng hiện khắp, chỗ du hành vô ngại, làm cho chúng sinh thấy thân sai khác đồng với tướng cứng chắc của thế gian. Nhưng sự sai này tức chẳng phải là sai khác; khác cùng chẳng khác không có chướng ngại.

Đại Bồ-tát này từ chủng tánh của Như Lai sinh ra, thân ngữ và ý thanh tịnh vô ngại nên có thể được thân thanh tịnh vô biên sắc tướng.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như hóa của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này biết tất cả thế gian thảy đều như hóa. Nghĩa là nghiệp ý của tất cả chúng sinh như hóa, vì giác tưởng sinh khởi. Tất cả các hành thế gian như hóa, vì phân biệt sinh khởi. Tất cả khổ vui điên đảo như hóa, vì vọng chấp sinh khởi. Tất cả pháp thế gian chẳng thật như hóa, vì ngôn thuyết hiện khởi. Tất cả phiền não phân biệt như hóa, vì tưởng niệm sinh khởi. Lại có thanh tịnh điều phục như hóa, vì không phân biệt hiện khởi. Đối với ba đời chẳng chuyển như hóa, vì vô sinh bình đẳng. Nguyện lực Bồ-tát như hóa, vì tu hành rộng lớn. Đại Bi Như Lai như hóa, vì phương tiện thị hiện. Chuyển pháp luân phương tiện như hóa, vì trí tuệ vô úy biện tài diễn thuyết.

Đại Bồ-tát biết rõ thế gian xuất thế gian như hóa như vậy, biết hiện chứng, biết rộng lớn, biết vô biên, biết đúng sự, biết tự tại, biết chân thật, chẳng phải cái thấy hư vọng có thể khuynh động được, tùy theo nẻo hành hóa của thế gian cũng chẳng hư mất trí biết ấy.

Ví như hóa chẳng từ nơi tâm phát khởi, chẳng từ nơi tâm pháp phát khởi, chẳng từ nơi nghiệp phát khởi, chẳng thọ quả báo, chẳng phải thế gian sinh, chẳng phải thế gian diệt, chẳng thể theo dõi, chẳng thể rờ chạm, chẳng phải tồn tại lâu, chẳng phải giây lát, chẳng phải ở nơi thế gian, chẳng phải rời thế gian, chẳng chuyên thuộc một phương, chẳng thuộc khắp các phương, chẳng phải hữu lượng, chẳng phải vô lượng, chẳng nhàm, chẳng dứt, chẳng phải chẳng nhàm dứt, chẳng phải phàm, chẳng phải Thánh, chẳng phải nhiễm, chẳng phải tịnh, chẳng phải sinh, chẳng phải tử, chẳng phải trí, chẳng phải ngu, chẳng phải thấy, chẳng phải chẳng thấy, chẳng phải y tựa thế gian, chẳng phải nhập pháp giới, chẳng phải thông minh, chẳng phải đần độn, chẳng phải lấy, chẳng phải chẳng lấy, chẳng phải sinh tử, chẳng phải Niết-bàn, chẳng phải có, chẳng phải không có.

Đại Bồ-tát theo phương tiện thiện xảo như vậy, du hành thế gian tu hạnh Bồ-tát, biết rõ pháp thế gian phân thân hóa hiện mà đến, chẳng chấp thế gian, chẳng chấp tự thân, đối với thế gian và thân không phân biệt, chẳng trụ nơi thế gian, chẳng rời thế gian, chẳng trụ nơi pháp, chẳng rời pháp. Do bản nguyện nên chẳng bỏ một cõi chúng sinh nào, chẳng điều phục một cõi chúng sinh nào, chẳng phân biệt pháp, chẳng phải chẳng phân biệt, biết các pháp tánh không đến không đi, dù không sở hữu mà đầy đủ Phật pháp, rõ pháp như hóa, chẳng có chẳng không.

Đại Bồ-tát lúc an trụ nhẫn như hóa như thế đều có thể viên mãn tất cả đạo Bồ-đề của chư Phật, lợi ích cho chúng sinh. Đó là nhẫn thứ chín, nhẫn như hóa của Đại Bồ-tát.

Đại Bồ-tát thành tựu nhẫn như hóa này, phàm làm việc gì đều đồng với hóa, ví như người làm trò huyễn hóa. Đối với tất cả cõi Phật không bám trụ, đối với tất cả thế gian không chấp giữ, đối với tất cả Phật pháp chẳng sinh phân biệt, mà hướng đến Phật Bồ-đề không lười mỏi, tu hạnh Bồ-tát, rời những điên đảo, dù không có thân mà hiện tất cả thân, dù không chỗ trụ mà trụ các cõi nước, dù không có sắc mà hiện khắp các sắc, dù chẳng chấp lấy thật tế mà chiếu sáng pháp tánh bình đẳng viên mãn.

Chư Phật tử! Đại Bồ-tát này đối với tất cả pháp không chỗ chỗ nương tựa, gọi là Bậc giải thoát, thảy đều bỏ rời tất cả lỗi lầm, gọi là bậc điều phục, chẳng động chẳng chuyển vào khắp tất cả chúng hội Như Lai gọi là Bậc thần thông. Đối với Pháp vô sinh đã được thiện xảo, gọi là Bậc không thoái, chuyển đủ tất cả lực, núi Tu-di, núi Thiết Vi không gây chướng được, gọi là Bậc vô ngại.

Chư Phật tử! Thế nào là nhẫn như không của Đại Bồ-tát?

Đại Bồ-tát này rõ tất cả cõi pháp như hư không, vì không tướng; tất cả thế giới như hư không, vì không khởi; tất cả pháp như hư không, vì không hai; tất cả hạnh chúng sinh như hư không, vì không chỗ hành; tất cả Phật như hư không, vì không phân biệt; tất cả Phật lực như hư không, vì không sai biệt; tất cả Thiền định như hư không, vì ba đời bình đẳng; tất cả pháp đã nói như hư không, vì chẳng thể nói được; tất cả thân Phật như hư không, vì không vướng mắc, không chướng ngại.

Bồ-tát dùng phương tiện như hư không thấu rõ tất cả pháp đều không sở hữu.

Đại Bồ-tát dùng trí nhẫn như hư không, lúc thấu rõ tất cả pháp thì được thân và nghiệp thân như hư không, được ngữ và nghiệp ngữ như hư không, được ý và nghiệp ý như hư không.

Ví như hư không, tất cả pháp đều nương tựa, chẳng sinh chẳng diệt.

Cũng vậy, Đại Bồ-tát, tất cả Pháp thân chẳng sinh, chẳng diệt.

Ví như hư không, chẳng thể hủy hoại được, cũng vậy Đại Bồ-tát, tất cả lực trí tuệ chẳng thể hủy hoại được.

Ví như hư không là chỗ nương tựa của tất cả thế gian mà không chỗ nương tựa, cũng vậy, Đại Bồ-tát là chỗ nương tựa của tất cả pháp mà không chỗ nương tựa.

Ví như hư không bất sinh bất diệt mà có thể giữ lấy tất cả sự sinh diệt của thế gian, cũng vậy, Đại Bồ-tát không hướng không đắc mà có thể thị hiện hướng, đắc, khiến khắp thế gian tu hành thanh tịnh.

Ví như hư không chẳng có nơi chốn mà có thể hiển hiện vô biên nơi chốn, cũng vậy, Đại Bồ-tát không nghiệp không báo mà có thể hiển thị những thứ nghiệp báo.

Ví như hư không chẳng đi chẳng đứng mà có thể thị hiện các thứ oai nghi, cũng vậy, Đại Bồ-tát chẳng đi chẳng đứng mà có thể phân biệt tất cả các hành.

Ví như hư không chẳng phải sắc chẳng phải phi sắc mà có thể thị hiện các loại màu sắc, cũng vậy, Đại Bồ-tát chẳng phải sắc thế gian, chẳng phải sắc xuất thế gian mà có thể thị hiện tất cả thân sắc.

Ví như hư không chẳng phải lâu chẳng phải gần mà có thể ở lâu hiển hiện tất cả vật, cũng vậy, Đại Bồ-tát chẳng phải lâu, chẳng phải gần mà có thể ở lâu, hiển thị những hạnh của Bồ-tát làm.

Ví như hư không chẳng phải tịnh chẳng phải uế, cũng chẳng rời tịnh uế, cũng vậy, Đại Bồ-tát chẳng phải chướng, chẳng phải không chướng, cũng chẳng rời chướng, không chướng.

Ví như hư không tất cả thế gian đều hiện ra trước, chẳng phải hiện ra trước tất cả thế gian, cũng vậy, Đại Bồ-tát, tất cả pháp đều hiện ra trước, chẳng phải hiện ra trước tất cả pháp.

Ví như hư không vào khắp tất cả mà không ngằn mé, cũng vậy, Đại Bồ-tát vào khắp tất cả pháp, mà tâm Bồ-tát không có ngằn mé. Vì sao? Vì chỗ làm của Bồ-tát như hư không. Nghĩa là việc tu tập, việc nghiêm tịnh, việc thành tựu thảy đều bình đẳng, một thể, một vị, một thứ phần lượng.

Như hư không thanh tịnh hiện khắp tất cả chỗ, cũng vậy, Đại Bồ-tát chứng biết tất cả pháp, đối với tất cả pháp không có phân biệt, là nghiêm tịnh tất cả cõi Phật, viên mãn tất cả thân không nương tựa, rõ tất cả phương không có mê lầm, đủ tất cả lực chẳng thể hủy hoại, viên mãn tất cả vô biên công đức, đã đến tất cả pháp xứ thâm diệu, thông đạt tất cả đạo Ba-la-mật, ngồi khắp tất cả tòa kim cang, phát khắp tất cả tiếng tùy loại, vì tất cả thế gian mà chuyển pháp luân chưa từng lỗi thời. Đó là nhẫn thứ mười, nhẫn như hư không của Đại Bồ-tát.

Đại Bồ-tát thành tựu nhẫn này thì được thân không đến vì không đi; được thân không sinh, vì không diệt; được thân bất động, vì không hoại; được thân chẳng thật, vì rời hư vọng; được thân nhất tướng, vì vô tướng; được thân vô lượng, vì Phật lực vô lượng; được thân bình đẳng, vì đồng với tướng như; được thân không sai biệt, vì quán ba đời bình đẳng; được thân đến tất cả chỗ, vì tịnh nhãn chiếu khắp không chướng ngại; được thân rời bờ dục, vì biết tất cả pháp không hợp tan; được thân hư không vô biên, vì tạng phước đức vô tận như hư không; được thân biện tài không đoạn, vô tận pháp tánh bình đẳng, vì biết tất cả pháp tướng chỉ là một tướng, lấy không tánh làm tánh như hư không; được thân âm thanh vô lượng vô ngại, vì không chướng ngại như hư không; được thân đầy đủ tất cả hạnh Bồ-tát thiện xảo thanh tịnh, vì đối với tất cả chỗ đều không chướng ngại như hư không; được thân lần lượt tiếp nối biển pháp của chư Phật, vì chẳng thể đoạn tuyệt như hư không; được thân trong tất cả cõi Phật hiện vô lượng cõi Phật, vì rời tham chấp như hư không vô biên; được thân thị hiện tất cả pháp tự tại không ngừng nghỉ, vì như biển lớn hư không chẳng có ngằn mé; được thân uy lực kiên cố tất cả chẳng thể hoại, vì như hư không tự nhiên giữ gìn tất cả thế gian; được thân các căn sáng lẹ, kiên cố như kim cang không thể hủy hoại, vì như hư không, tất cả kiếp hỏa chẳng đốt cháy được; được thân có sức giữ gìn tất cả thế gian, vì sức trí tuệ như hư không.

Chư Phật tử! Đó là mười nhẫn của Đại Bồ-tát.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Phổ Hiền muốn nêu lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

Như trong đời có người

Nghe chỗ có kho báu

Vì có thể hưởng được

Nên tâm rất vui mừng.

Cũng vậy đại trí tuệ

Bồ-tát chân Phật tử

Được nghe các Phật pháp

Tướng sâu xa tịch diệt,

Lúc nghe pháp sâu này

Trong tâm được an ổn

Chẳng kinh cũng chẳng hãi

Cũng chẳng sinh sợ sệt.

Đại sĩ cầu Bồ-đề

Nghe tiếng rộng lớn ấy

Tâm tịnh luôn chấp nhận

Không nghi ngờ pháp này

Tự nghĩ: Do nghe được

Pháp sâu xa vi diệu

Sẽ thành trí Nhất thiết

Đại Đạo Sư trời, người.

Bồ-tát nghe tiếng này

Trong tâm rất hoan hỷ

Phát sinh ý kiên cố

Nguyện cầu các Phật pháp.

Vì mến thích Bồ-đề

Nên tâm lần điều phục

Tâm tin thêm tăng trưởng

Không hủy báng chánh pháp.

Thế nên nghe tiếng này

Tâm ý liền tiếp nhận

An trụ vững chẳng động.

Tu hành hạnh Bồ-tát.

Vì cầu đạo Bồ-đề

Chuyên tu hướng về đó

Tinh tấn không thoái chuyển

Chẳng bỏ những nghiệp lành

Vì cầu đạo Bồ-đề

Trong tâm không sợ hãi

Nghe pháp thêm dũng mãnh

Cúng Phật khiến hoan hỷ.

Như có người phước lớn

Gặp được kho vàng ròng

Tùy chỗ thân nên đeo

Tạo các thứ trang sức.

Bồ-tát cũng như vậy

Nghe nghĩa sâu xa này

Tư duy thêm biển trí

Để tu pháp tùy thuận.

Pháp có cũng thuận biết,

Pháp không cũng thuận biết,

Tùy pháp đó thế nào

Biết các pháp như vậy.

Thành tựu tâm thanh tịnh

Thấu suốt rất hoan hỷ

Biết pháp theo duyên khởi

Dũng mãnh siêng tu tập.

Bình đẳng quán các pháp

Biết rõ tự tánh đó

Chẳng trái tạng Phật pháp

Biết khắp tất cả pháp.

Chí nguyện thường kiên cố

Nghiêm tịnh Phật Bồ-đề

Bất động như Tu-di

Nhất tâm cầu Chánh giác.

Do phát tâm tinh tấn

Lại tu đạo Tam-muội

Vô lượng kiếp siêng làm

Chưa từng có thoái thất.

Pháp của Bồ-tát nhập

Là chỗ đi của Phật

Nơi đây biết rõ được

Tâm ý không lười chán.

Như lời chư Phật dạy

Bình đẳng quán các pháp

Chẳng phải nhẫn bất đẳng

Thành được trí bình đẳng.

Tùy thuận lời Phật nói

Thành tựu môn nhẫn này

Biết rõ đúng như pháp

Cũng chẳng phân biệt pháp.

Trong Tam thập tam thiên

Có bao nhiêu Thiên tử

Cùng đồng ăn một bát

Thức ăn đều khác nhau.

Thức ăn riêng nhiều món

Chẳng từ mười phương đến

Đúng theo nghiệp đã tu

Tự nhiên hiện trong bát.

Bồ-tát cũng như vậy

Quán sát tất cả pháp

Đều từ nhân duyên khởi

Không sinh nên không diệt,

Không diệt nên không tận,

Không tận nên không nhiễm,

Với pháp biến đổi kia

Biết rõ không biến đổi.

Không đổi thì không xứ

Không xứ thì tịch diệt,

Trong tâm không nhiễm chấp

Nguyện độ các chúng sinh.

Chuyên niệm về Phật pháp

Chưa từng có tán động

Mà dùng tâm Bi nguyện

Phương tiện đi trong đời.

Siêng cầu nơi mười Lực

Ở đời mà chẳng trụ,

Không đi cũng không đến

Phương tiện khéo thuyết pháp.

Nhẫn này là trên hết

Biết pháp là vô tận

Vào cõi pháp chân thật

Thật cũng không chỗ vào.

Bồ-tát trụ nhẫn này

Thấy khắp các Như Lai

Đồng thời thọ ký cho

Gọi là nhận chức Phật.

Thấu rõ pháp ba đời

Tướng tịch diệt thanh tịnh

Mà đều độ chúng sinh

Để ở trong đường lành.

Các loại pháp thế gian

Tất cả đều như huyễn

Nếu biết được như vậy

Thời tâm không tán động

Các nghiệp từ tâm sinh

Nên nói tâm như huyễn

Nếu rời phân biệt này

Diệt hết cõi hữu lậu.

Ví như nhà huyễn thuật

Biểu hiện các sắc tướng

Dối khiến chúng ham thích

Rốt ráo không có gì.

Thế gian cũng như vậy

Tất cả đều như huyễn

Không tánh cũng không sinh

Thị hiện có các thứ.

Độ thoát các chúng sinh

Khiến biết pháp như huyễn

Chúng sinh chẳng khác huyễn

Biết huyễn không chúng sinh.

Chúng sinh và cõi nước

Những pháp trong ba đời

Như vậy đều không thừa

Tất cả đều như huyễn

Huyễn làm hình nam nữ

Và voi, ngựa, trâu, dê,

Các thứ nhà, suối ao

Vườn, rừng, cùng hoa, trái,

Vật huyễn không tri giác

Cũng không có trụ xứ

Tướng tịch diệt rốt ráo

Chỉ theo phân biệt hiện.

Bồ-tát được như vậy

Thấy khắp các thế gian

Tất cả pháp có, không

Thấu rõ đều như huyễn.

Chúng sinh và cõi nước

Các thứ nghiệp tạo ra

Vào nơi như cảnh huyễn

Đối kia không nương chấp.

Được thiện xảo như vậy

Tịch diệt không hý luận

Trụ nơi Bậc vô ngại

Khắp hiện oai lực lớn.

Các Phật tử dũng mãnh

Tùy thuận nhập pháp mầu

Khéo quán tất cả tưởng

Ràng buộc ở thế gian.

Các tưởng như bóng nước

Khiến chúng sinh hiểu lầm

Bồ-tát khéo biết tưởng

Rời bỏ những điên đảo.

Chúng sinh đều riêng khác

Hình loại chẳng phải một

Thấu rõ đều là tưởng

Tất cả không chân thật.

Các chúng sinh mười phương

Đều bị tưởng che ngăn

Nếu bỏ thấy điên đảo

Thì diệt tưởng thế gian.

Thế gian như bóng nước

Do tưởng có sai khác

Biết thế gian chấp tưởng

Xa lìa ba điên đảo.

Như ánh nắng khi nóng

Người đời thấy là nước

Thật ra không có nước

Người trí chẳng nên cầu.

Chúng sinh cũng như vậy

Thế gian các loài không

Như bóng nước nơi tưởng

Cảnh giới tâm vô ngại.

Nếu xa lìa các tưởng

Cũng lìa những hý luận

Kẻ ngu si chấp tưởng

Đều khiến được giải thoát.

Xa lìa tâm kiêu mạn

Trừ diệt tưởng thế gian

Ở chỗ tận vô tận

Phương tiện của Bồ-tát.

Bồ-tát biết thế pháp

Tất cả đều như mộng

Chẳng phải xứ, không xứ

Thể tánh hằng tịch diệt.

Các pháp không phân biệt

Như mộng, tâm không khác

Những thế gian ba đời

Tất cả đều như vậy.

Tánh mộng không sinh diệt

Cũng không có phương sở

Ba cõi đều như vậy

Người thấy tâm giải thoát.

Mộng chẳng tại thế gian

Chẳng tại phi thế gian

Cả hai chẳng phân biệt

Được nhập nơi bậc nhẫn.

Ví như trong mộng thấy

Các loại tướng khác nhau,

Thế gian cũng như vậy

Cùng mộng không sai khác.

Người trụ trong mộng định

Biết đời đều như mộng

Chẳng phải đồng và khác

Chẳng phải một và nhiều.

Nghiệp chúng sinh các cõi,

Tạp nhiễm và thanh tịnh

Như vậy đều biết rõ

Cùng mộng đều bình đẳng.

Hạnh của Bồ-tát làm

Và cùng các đại nguyện

Biết rõ đều như mộng

Cùng thế gian không khác.

Biết thế gian vắng lặng

Chẳng hoại pháp thế gian

Như việc thấy trong mộng

Những hình sắc dài ngắn.

Gọi đấy nhẫn như mộng

Nhân đây biết thế pháp

Mau thành trí vô ngại

Rộng độ các chúng sinh.

Tu hành hạnh như vậy

Xuất sinh trí rộng lớn

Khéo biết các pháp tánh

Đối pháp tâm không chấp.

Tất cả các thế gian

Đủ các loại âm thanh

Chẳng phải trong, chẳng ngoài

Biết đó như tiếng vang.

Như nghe các tiếng vang

Tâm chẳng sinh phân biệt

Bồ-tát nghe âm thanh

Không phân biệt cũng vậy.

Chiêm ngưỡng các Như Lai

Và nghe nói pháp âm

Diễn Khế kinh vô lượng

Dù nghe mà không chấp.

Như vang không chỗ đến

Tiếng đã nghe cũng vậy

Mà hay phân biệt pháp

Cùng pháp không trái lầm.

Khéo biết các âm thanh

Đối tiếng không phân biệt

Biết tiếng đều vắng lặng

Phát khắp âm thanh tịnh.

Biết pháp chẳng tại lời

Khéo vào cõi vô ngôn

Mà hay hiện ngôn thuyết

Như vang khắp thế gian.

Biết rõ đường ngôn ngữ

Đầy đủ phần âm thanh

Biết tánh thanh vắng lặng

Dùng thế ngôn để nói.

Như âm thanh thế gian

Hiện đồng pháp phân biệt

Tiếng đó đều cùng khắp

Khai ngộ các chúng sinh.

Bồ-tát được nhẫn này

Dùng âm tịnh độ thế

Khéo diễn thuyết ba đời

Đối đời không chấp trước

Vì muốn lợi thế gian

Chuyên ý cầu Bồ-đề

Mà thường nhập pháp tánh

Nơi đó không phân biệt.

Quán khắp các thế gian

Tịch diệt không thể tánh

Mà thường làm lợi ích

Tu hành ý chẳng động.

Chẳng trụ nơi thế gian

Cũng chẳng rời thế gian

Không nương tựa nơi đời

Nương tựa chẳng thủ đắc.

Biết rõ tánh thế gian

Nơi tánh không nhiễm chấp

Dù chẳng nương thế gian

Giáo hóa khiến siêu độ.

Bao nhiêu pháp thế gian

Đều biết tự tánh nói

Rõ pháp không có hai

Cũng không chấp không hai.

Tâm chẳng rời thế gian

Cũng chẳng trụ thế gian

Chẳng phải ngoài thế gian

Tu hành trí Nhất thiết.

Ví như bóng trong nước

Chẳng phải trong chẳng ngoài

Bồ-tát cầu Bồ-đề

Biết đời chẳng phải đời.

Chẳng trụ xuất nơi đời

Vì đời không thể nói

Cũng chẳng trụ trong ngoài

Như bóng hiện thế gian.

Nhập nghĩa sâu xa này

Lìa nhơ đều sáng suốt

Tâm chẳng bỏ thệ xưa

Đèn trí tuệ chiếu khắp.

Thế gian không ngằn mé

Trí nhập cũng vô biên

Giáo hóa khắp các loài

Khiến họ bỏ những chấp.

Quán sát pháp sâu xa

Lợi ích những chúng sinh

Từ đây nhập vào trí

Tu hành tất cả đạo.

Bồ-tát quán các pháp.

Biết chắc đều như hóa

Mà tu hạnh như hóa

Rốt ráo trọn chẳng bỏ.

Tùy thuận tự tánh hóa

Tu tập đạo Bồ-đề

Tất cả pháp như hóa.

Hạnh Bồ-tát cũng vậy.

Tất cả các thế gian.

Và cùng vô lượng nghiệp

Bình đẳng đều như hóa

Rốt ráo trụ tịch diệt.

Chư Phật trong ba đời

Tất cả cũng như hóa

Bản nguyện tu các hạnh

Biến hóa thành Như Lai.

Phật dùng đại Từ bi

Độ thoát chúng sinh hóa

Độ thoát cũng như hóa

Sức hóa vì thuyết pháp.

Biết thế gian như hóa

Chẳng phân biệt thế gian

Sự hóa nhiều loại khác

Đều do nghiệp sai biệt.

Tu tập hạnh Bồ-đề

Trang nghiêm nơi tạng hóa

Vô lượng khéo trang nghiêm

Như nghiệp làm thế gian.

Pháp hóa lìa phân biệt

Cũng chẳng phân biệt pháp

Cả hai đều tịch diệt

Hạnh Bồ-tát như vậy.

Biến hóa rõ nơi trí,

Tánh hóa ấn thế gian

Hóa chẳng phải sinh diệt

Trí tuệ cũng như vậy.

Nhẫn thứ mười quán rõ

Chúng sinh và các pháp

Thể tánh đều tịch diệt

Không xứ sở như không

Được trí như không này

Lìa hẳn các chấp trước

Như hư không vô tướng

Nơi thế gian vô ngại.

Thành tựu sức nhẫn không

Như hư không vô tận

Cảnh giới như hư không

Chẳng phân biệt hư không.

Hư không không thể tánh

Cũng chẳng phải đoạn diệt

Cũng không những sai khác

Trí lực cũng như vậy.

Hư không không khởi đầu

Cũng không có giữa, sau

Lượng đó bất khả đắc

Trí Bồ-tát cũng vậy.

Quán pháp tánh như thế

Tất cả như hư không

Không sinh cũng không diệt

Sở đắc của Bồ-tát.

Tự trụ pháp như không

Lại vì chúng sinh nói

Hàng phục tất cả ma

Phương tiện của nhẫn này.

Tướng thế gian sai khác

Như không chẳng có tướng

Vào nơi chỗ vô tướng

Các tướng đều bình đẳng.

Chỉ dùng một phương tiện

Vào khắp các thế gian

Biết các pháp ba đời

Đều đồng tánh hư không

Trí tuệ cùng âm thanh

Và thân của Bồ-tát

Tánh đó như hư không

Tất cả đều tịch diệt.

Mười thứ nhẫn như vậy

Phật tử đã tu hành

Tâm họ khéo an trụ

Rộng vì chúng sinh nói.

Nơi đây khéo tu học

Thành tựu sức rộng lớn

Pháp lực và trí lực

Là phương tiện Bồ-đề.

Thông đạt môn nhẫn này

Thành tựu trí vô ngại

Vượt hơn tất cả chúng

Chuyển pháp luân vô thượng.

Hạnh rộng lớn đã tu

Lượng đó bất khả đắc

Biển trí Điều Ngự Sư

Mới phân biệt biết được.

Bỏ ngã mà tu hành

Vào pháp tánh sâu xa

Tâm thường trụ pháp tịnh

Dùng đó cho chúng sinh.

Chúng sinh và vi trần

Còn biết được số đó

Công đức của Bồ-tát

Không thể biết hạn lượng.

Bồ-tát đã thành tựu

Mười thứ nhẫn như vậy

Trí tuệ và công hạnh

Chúng sinh chẳng lường được.

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 45

Phẩm 30: A-tăng-kỳ

Bấy giờ, Bồ-tát Tâm Vương bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chư Phật Thế Tôn diễn nói vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, không thể đếm, không thể nêu, không thể xét, không thể lường, không thể nói, không thể nói hết.

Bạch Thế Tôn! Thế nào là vô số cho đến không thể nói, không thể nói hết?

Phật bảo Bồ-tát Tâm Vương:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Nay ông muốn cho các thế gian nhập vào nghĩa số lượng mà Phật đã biết để hỏi Đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác.

Thiện nam! Hãy lắng nghe, lắng nghe! Khéo suy gẫm, ta sẽ vì ông mà giảng nói.

Khi ấy, Bồ-tát Tâm Vương kính vâng thọ giáo.

Phật nói:

–Này thiện nam! Một trăm lạc-xoa làm một câu-chi. Câu-chi lần câu-chi làm một a-du-đa. A-du-đa lần a-du-đa làm một na-do-tha. Na-do-tha lần na-do-tha làm một tần-bà-la. Tần-ba-la lần tần-ba-la làm một căng-yết-la. Căng-yết-la lần căng-yết-la làm một a-già-la. A-già-la lần a-già-la làm một tối thắng. Tối thắng lần tối thắng làm một ma-bã-la. Ma-bã-la lần ma-bã-la làm một a-bã-la. A-bã-la lần a-bã-la làm một đa-bã-la. Đa-bã-la lần đa-bã-la làm một giới phần. Giới phần lần giới phần làm một phổ-ma. Phổ-ma lần phổ-ma làm một nễ-ma. Nễ-ma lần nễ-ma làm một a-bã-câm. A-bã-câm lần a-bã-câm làm một di-già-bà. Di-già-bà lần di-già-bà làm một tỳ-lã-già. Tỳ-lã-già lần tỳ-lã-già làm một tỳ-già-bà. Tỳ-già-bà lần tỳ-già-bà làm một tăng yết-lã-ma. tăng yết-lã-ma lần tăng yết-lã-ma làm một tỳ-tát-la. Tỳ-tát-la lần tỳ-tát-la làm một tỳ-chiêm-bà. Tỳ-chiêm-bà lần tỳ-chiêm-bà làm một tỳ-thạnh-già. Tỳ-thạnh-già lần tỳ-thạnh-già làm một tỳ-tố-đà. Tỳ-tố-đà lần tỳ-tố-đà làm một tỳ-bà-ha. Tỳ-bà-ha lần tỳ-bà-ha làm một tỳ-bạc-để. Tỳ-bạc-để lần tỳ-bạc-để làm một tỳ-khư-đảm. Tỳ-khư-đảm lần tỳ-khư-đảm làm một xứng lượng. Xứng lượng lần xứng lượng làm một nhất trì. Nhất trì lần nhất trí làm một dị lộ. Dị lộ lần dị lộ làm một điên đảo. Điên đảo lần điên đảo làm một tam-mạt-da. Tam-mạt-da lần tam-mạt-da làm một tỳ-đổ-la. Tỳ-đổ-la lần tỳ-đổ-la làm một hề-bã-la. Hề-bã-la lần hề-bã-la làm một từ tế. Từ tế-lần từ tế-làm một châu quảng. Châu quảng lần châu quảng làm một cao xuất. Cao xuất lần cao xuất làm một tối diệu. Tối diệu lần tối diệu làm một nê-la-bà. Nê-la-bà lần nê-la-bà làm một a-lý-bà. A-lý-bà lần a-lý-bà làm một nhất động. Nhất động lần nhất động làm một ha-lý-bồ. Ha-lý-bồ lần ha-lý-bồ làm một ha-lý-tam. Ha-lý-tam lần ha-lý-tam làm một hề-lỗ-già. Hề-lỗ-già lần hề-lỗ-già làm một đạt-lã-bộ-đà. Đạt-lã-bộ-đà lần đạt-lã-bộ-đà làm một a-lỗ-na. A-lỗ-na lần a-lỗ-na làm một ma-lỗ-đà. Ma-lỗ-đà lần ma-lỗ-đà làm một sám-mạc-đà. Sám-mạc-đà lần sám-mạc-đà làm một y-lã-đà. Y-lã-đà lần y-lã-đà làm một ma-lỗ-ma. Ma-lỗ-ma lần ma-lỗ-ma làm một điều phục. Điều phục lần điều phục làm một ly kiêu mạn. Ly kiêu mạn lần ly kiêu mạn làm một bất động. Bất động lần bất động làm một cực lượng. Cực lượng lần cực lượng làm một a-mạ-đát-la. A-mạ-đát-la lần a-mạ-đát-la làm một bột-mạ-đát-la. Bột-mạ-đát-la lần bột-mạ-đát-la làm một già-mạ-đát-la. Già-mạ-đát-la lần già-mạ-đát-la làm một na-mạ-đát-la. Na-mạ-đát-la lần na-mạ-đát-la làm một hề-mạ-đát-la. Hề-mạ-đát-la lần hề-mạ-đát-la làm một tỳ-mạ-đát-la. Tỳ-mạ-đát-la lần tỳ-mạ-đát-la làm một bát la-mạ-đát-la. Bát la-mạ-đát-la lần bát la-mạ-đát-la làm một thi-bà-mạ-đát-la. Thi-bà-mạ-đát-la lần thi-bà-mạ-đát-la làm một ế-la. Ế-la lần ế-la làm một tiết la. Tiết la lần tiết la làm một đế-la. Đế-la lần đế-la làm một kệ-la. Kệ-la lần kệ-la làm một túy-bộ-la. Túy-bộ-la lần túy-bộ-la làm một nê-la. Nê-la lần nê-la làm một kế-la. Kế-la lần kế-la làm một tế-la. Tế-la lần tế-la làm một tỳ-la. Tỳ-la lần tỳ-la làm một mế-la. Mế-la lần mế-la làm một ta-lã-đồ. Ta-lã-đồ lần ta-lã-đồ làm một mế-lỗ-đà. Mế-lỗ-đà lần mế-lỗ-đà làm một khế-lỗ-đà. Khế-lỗ-đà lần khế-lỗ-đà làm một ma-đổ-la. Ma-đổ-la lần ma-đổ-la làm một ta-mẫu-la. Ta-mẫu-la lần ta-mẫu-la làm một a-dã-ta. A-dã-ta lần a-dã-ta làm một ca-mạ-la. Ca-mạ-la lần ca-mạ-la làm một Ma-dà-bà. Ma-dà-bà lần Ma-dà-bà làm một a-đát-la. A-đát-la lần a-đát-la làm một hê-lỗ-gia. Hê-lỗ-gia lần hê-lỗ-gia làm một tiết-lỗ-bà. Tiết-lỗ-bà lần tiết-lỗ-bà làm một yết-la-ba. Yết-la-ba lần yết-la-ba làm một ha-bà-bà. Ha-bà-bà lần ha-bà-bà làm một tỳ-bã-la. Tỳ-bã-la lần tỳ-bã-la làm một na-bã-la. Na-bã-la lần na-bã-la làm một ma-lã-la. Ma-lã-la lần ma-lã-la làm một ta-bã-la. Ta-bã-la lần ta-bã-la làm một mế-lã-lỗ. Mế-lã-lỗ lần mế-lã-lỗ làm một giả-mạ-la. Giả-mạ-la lần giả-mạ-la làm một đà-mạ-la. Đà-mạ-la lần đà-mạ-la làm một bát-lã-mạ-đà. Bát-lã-mạ-đà lần bát-lã-mạ-đà làm một tỳ-già-ma. Tỳ-già-ma lần tỳ-già-ma làm một ô-ba-bạt-đa. Ô-ba-bạt-đa lần ô-ba-bạt-đa làm một diễn thuyết. Diễn thuyết lần diễn thuyết làm một vô tận. Vô tận lần vô tận làm một xuất sinh. Xuất sinh lần xuất sinh làm một vô ngã. Vô ngã lần vô ngã làm một a-bạn-đa. A-bạn-đa lần a-bạn-đa làm một thanh liên hoa. Thanh liên hoa lần thanh liên hoa làm một bát-đầu-ma. Bát-đầu-ma lần bát-đầu-ma làm một tăng-kỳ. Tăng-kỳ lần tăng-kỳ làm một thú. Thú lần thú làm một chí. Chí lần chí làm một a-tăng-kỳ. A-tăng-kỳ lần a-tăng-kỳ làm một a-tăng-kỳ chuyển. A-tăng-kỳ chuyển lần a-tăng-kỳ chuyển làm một vô lượng. Vô lượng lần vô lượng làm một vô lượng chuyển. Vô lượng chuyển lần vô lượng chuyển làm một vô biên. Vô biên lần vô biên làm một vô biên chuyển. Vô biên chuyển lần vô biên chuyển làm một vô đẳng. Vô đẳng lần vô đẳng làm một vô đẳng chuyển. Vô đẳng chuyển lần vô đẳng chuyển làm một không thể đếm. Không thể đếm lần không thể đếm làm một không thể đếm chuyển. Không thể đếm chuyển lần không thể đếm chuyển làm một không thể nêu. Không thể nêu lần với không thể nêu làm một không thể nêu chuyển. Không thể nêu chuyển lần không thể nêu chuyển làm một chẳng thể xét, chẳng thể xét lần với chẳng thể xét làm một chẳng thể xét chuyển. Không thể xét chuyển lần với chẳng thể xét chuyển làm một không thể lường. Không thể lường lần với không thể lường làm một không thể lường chuyển. Không thể lường chuyển lần với không thể lường chuyển làm một không thể nói. Không thể nói lần với không thể nói làm một không thể nói chuyển. Không thể nói chuyển lần với không thể nói chuyển làm một không thể nói không thể nói hết. Và không thể nói không thể nói hết lần với không thể nói không thể nói hết được làm một không thể nói không thể nói không thể nói hết chuyển.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì Bồ-tát Tâm Vương nên nói kệ rằng:

Không thể ngôn thuyết không thể nói

Sung mãn tất cả không thể nói

Trong những kiếp không thể ngôn thuyết

Không thể ngôn thuyết không thể tận.

Không thể ngôn thuyết các cõi Phật

Thảy đều nghiền nát làm vi trần

Trong một trần, không thể nói cõi

Như một, tất cả đều như vậy.

Không thể nói cõi Phật trên đây

Một niệm nghiền trần không thể nói

Mỗi niệm nghiền nát cũng như vậy

Suốt không thể nói kiếp luôn nghiền

Mỗi trần có không thể nói cõi

Cõi này làm trần nói khó hơn

Dùng pháp toán số không thể nói

Không thể nói kiếp đếm như vậy.

Dùng những trần này đếm các kiếp

Một trần mười vạn không thể nói

Kiếp ấy xưng tán một Phổ Hiền

Không hết được lượng công đức đó.

Nơi trên một đầu lông rất nhỏ

Có không thể nói những Phổ Hiền

Tất cả đầu lông đều cũng vậy

Lần lượt cho đến khắp cõi pháp.

Nơi đầu một lông có những cõi

Số đó vô lượng không thể nói

Khắp lượng hư không những đầu lông

Nơi mỗi lông số cõi cũng vậy.

Những cõi nước nơi đầu lông kia

Vô lượng chủng loại trụ sai khác

Có không thể nói cõi các loại

Có không thể nói cõi đồng loại.

Ở trên không thể nói đầu lông

Đều có cõi tịnh không thể nói

Nhiều thứ trang nghiêm không thể nói

Nhiều thứ kỳ diệu không thể nói.

Ở trên mỗi mỗi đầu lông kia

Diễn không thể nói danh hiệu Phật

Mỗi mỗi danh hiệu có Đức Như Lai

Đều không thể nói không thể nói.

Ở trên thân mỗi Đức Như Lai

Hiện không thể nói lỗ chân lông

Trong mỗi mỗi lỗ chân lông kia

Hiện những sắc tướng không thể nói.

Không thể ngôn thuyết lỗ chân lông

Đều phóng ánh sáng không thể nói

Ở trong mỗi mỗi ánh sáng kia

Đều hiện hoa sen không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi hoa sen kia

Đều có những cánh không thể nói

Trong những cánh hoa không thể nói

Đều hiện sắc tướng không thể nói.

Trong những sắc không thể nói kia

Lại hiện cánh hoa không thể nói

Trong hoa ánh sáng không thể nói

Trong hoa sắc tướng không thể nói.

Trong sắc tướng không thể nói này

Mỗi mỗi hiện quang không thể nói

Trong quang hiện nguyệt không thể nói

Nguyệt lại hiện nguyệt không thể nói.

Trong không thể nói những mặt nguyệt

Mỗi nguyệt hiện quang không thể nói

Nơi trong mỗi mỗi ánh sáng kia

Lại hiện mặt trời không thể nói.

Ở trong không thể nói mặt trời.

Mỗi mỗi hiện sắc không thể nói

Ở trong mỗi mỗi những sắc kia

Lại hiện ánh sáng không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi ánh sáng kia

Hiện không thể nói tòa Sư tử

Mỗi tòa trang nghiêm không thể nói

Mỗi mỗi ánh sáng không thể nói.

Trong quang diệu sắc không thể nói

Trong sắc tịnh quang không thể nói

Ở trong mỗi mỗi tịnh quang kia

Lại hiện các thứ ánh sáng đẹp.

Quang này lại hiện các thứ quang

Không thể ngôn thuyết không thể nói

Trong các thứ ánh sáng như vậy

Đều hiện diệu bảo như Tu-di.

Trong mỗi ánh sáng hiện diệu bảo

Không thể ngôn thuyết không thể nói

Một diệu bảo như Tu-di kia

Hiện những cõi nước không thể nói.

Hết báu Tu-di không còn thừa

Thị hiện cõi nước đều như vậy

Đem mỗi cõi nước nghiền làm trần

Mỗi trần sắc tướng không thể nói.

Những cõi làm trần, trần có tướng

Không thể ngôn thuyết không thể nói

Các loại trần tướng như thế kia

Đều phát ánh sáng không thể nói.

Trong quang hiện Phật không thể nói

Pháp của Phật giảng không thể nói

Trong pháp diệu kệ không thể nói

Nghe kệ được hiểu không thể nói.

Hiểu không thể nói trong mỗi niệm

Hiển rõ chân đế không thể nói

Thị hiện vị lai tất cả Phật

Thường diễn nói pháp không cùng tận.

Mỗi mỗi Phật pháp không thể nói

Các thứ thanh tịnh không thể nói

Xuất âm thanh diệu không thể nói

Chuyển chánh pháp luân không thể nói

Ở trong mỗi mỗi pháp luân kia

Diễn nói Khế kinh không thể nói

Ở trong mỗi mỗi Khế kinh kia

Phân biệt pháp môn không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi pháp môn kia

Lại nói những pháp không thể nói

Ở trong mỗi mỗi những pháp kia

Điều phục chúng sinh không thể nói.

Hoặc lại ở trong một đầu lông

Không thể nói kiếp thường an trụ

Như một đầu lông, khác cũng vậy

Số kiếp an trụ đều thế cả.

Tâm đó vô ngại không thể nói

Biến hóa chư Phật không thể nói

Mỗi mỗi biến hóa các Như Lai

Lại hiện biến hóa không thể nói.

Thân Phật pháp kia không thể nói

Phật kia phân thân không thể nói

Trang nghiêm vô lượng không thể nói

Đi đến mười phương không thể nói.

Đến khắp cõi nước không thể nói

Quán sát chúng sinh không thể nói

Thanh tịnh chúng sinh không thể nói

Điều phục chúng sinh không thể nói.

Những trang nghiêm kia không thể nói

Những thần lực kia không thể nói

Những tự tại kia không thể nói

Những thần biến kia không thể nói.

Sở hữu thần thông không thể nói

Sở hữu cảnh giới không thể nói

Sở hữu gia trì không thể nói

Sở hữu thế gian không thể nói.

Thật tướng thanh tịnh không thể nói

Nói Tu-đa-la không thể nói

Nơi mỗi mỗi Tu-đa-la kia

Diễn nêu pháp môn không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi pháp môn kia

Lại nói các pháp không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi các pháp kia.

Sở hữu quyết định không thể nói.

Ở trong mỗi mỗi quyết định kia

Điều phục chúng sinh không thể nói

Các pháp đồng loại không thể nói

Các tâm đồng loại không thể nói.

Các pháp dị loại không thể nói

Các tâm dị loại không thể nói

Các căn dị loại không thể nói

Các ngữ dị loại không thể nói.

Niệm niệm nơi những chỗ du hành

Điều phục chúng sinh không thể nói

Sở hữu thần biến không thể nói

Sở hữu thị hiện không thể nói.

Trong đó thời kiếp không thể nói

Trong đó sai biệt không thể nói

Bồ-tát có thể phân biệt nói

Người giỏi tính đếm không tính được.

Chỗ một đầu lông cõi lớn nhỏ

Tạp nhiễm thanh tịnh cõi thô tế

Tất cả như vậy không thể nói

Mỗi mỗi rõ ràng phân biệt được.

Đem một cõi nước nghiền làm bụi

Bụi đó vô lượng không thể nói

Vô biên cõi nước như bụi ấy

Đều đến nhóm tụ đầu một lông.

Những cõi nước này không thể nói

Nhóm đầu sợi lông, không chật hẹp

Chẳng khiến đầu lông có thêm lớn

Mà những cõi kia chung đến nhóm

Trên lông tất cả những cõi nước

Hình tướng như cũ không tạp loạn

Như một, các cõi khác chẳng loạn

Tất cả cõi nước đều như vậy.

Cảnh giới hư không không ngằn mé

Đều để trên lông khiến đầy đủ

Cõi nước đầu lông đều như vậy

Bồ-tát một niệm có thể nói.

Trong lỗ chân lông rất nhỏ bé

Không thể nói cõi tuần tự vào

Lỗ chân lông có thể chứa những cõi

Các cõi chẳng khắp lỗ lông được.

Lúc nhập số kiếp không thể nói

Lúc thọ số kiếp không thể nói

Lúc an trụ theo thứ tự này

Tất cả những kiếp không thể nói.

Thọ nhận an trụ như vậy rồi

Sở hữu cảnh giới không thể nói

Lúc nhập phương tiện không thể nói

Nhập rồi chỗ làm không thể nói.

Ý căn sáng tỏ không thể nói

Du hành các phương không thể nói

Dũng mãnh tinh tấn không thể nói

Tự tại thần biến không thể nói

Sở hữu tu duy không thể nói

Sở hữu đại nguyện không thể nói

Sở hữu cảnh giới không thể nói

Tất cả thông đạt không thể nói.

Nghiệp Thân thanh tịnh không thể nói

Nghiệp Ngữ thanh tịnh không thể nói

Nghiệp Ý thanh tịnh không thể nói

Tin hiểu thanh tịnh không thể nói

Trí diệu thanh tịnh không thể nói

Tuệ diệu thanh tịnh không thể nói

Rõ các thật tướng không thể nói

Dứt các nghi hoặc không thể nói.

Xuất ly sinh tử không thể nói

Vượt lên chánh vị không thể nói

Tam-muội sâu xa không thể nói

Tỏ thấu tất cả không thể nói.

Tất cả chúng sinh không thể nói

Tất cả cõi Phật không thể nói

Biết thân chúng sinh không thể nói

Biết tâm họ muốn không thể nói.

Biết nghiệp quả họ không thể nói

Biết hiểu biết họ không thể nói

Biết phẩm loại họ không thể nói

Biết chủng tánh họ không thể nói.

Biết thọ thân họ không thể nói

Biết chỗ sinh họ không thể nói

Biết đương sinh họ không thể nói

Biết đã sinh họ không thể nói.

Biết hiểu rõ họ không thể nói

Biết hướng đến họ không thể nói

Biết ngôn ngữ họ không thể nói

Biết tạo nghiệp họ không thể nói.

Bồ-tát đại Từ bi như vậy

Lợi ích tất cả các thế gian

Hiện khắp thân hình không thể nói

Vào các cõi Phật không thể nói

Thấy các Bồ-tát không thể nói

Phát sinh trí tuệ không thể nói

Thỉnh nói chánh pháp không thể nói

Hiển bày Phật giáo không thể nói

Hiện các thứ thân không thể nói

Đến các cõi nước không thể nói

Thị hiện thần thông không thể nói

Khắp cùng mười phương không thể nói

Xứ xứ phân thân không thể nói

Gần gũi chư Phật không thể nói

Sắm vật cúng dường không thể nói

Nhiều thứ vô lượng không thể nói.

Các báu thanh tịnh không thể nói

Hoa sen thượng diệu không thể nói

Tràng thơm tối thắng không thể nói

Cúng dường Như Lai không thể nói.

Tín tâm thanh tịnh không thể nói

Ngộ giải tối thắng không thể nói

Chí nguyện tăng thượng không thể nói

Cung kính chư Phật không thể nói.

Tu hành bố thí không thể nói

Quá khứ tâm đó không thể nói

Có cầu đều thí không thể nói

Tất cả đều thí không thể nói

Trì giới thanh tịnh không thể nói

Tâm ý thanh tịnh không thể nói

Tán thán chư Phật không thể nói

Mến thích chánh pháp không thể nói.

Thành tựu các nhẫn không thể nói

Pháp Vô sinh nhẫn không thể nói

Đầy đủ tịch tĩnh không thể nói

Trụ địa tịch tĩnh không thể nói.

Khởi đại tinh tấn không thể nói

Tâm đó quá khứ không thể nói

Tâm chẳng thoái chuyển không thể nói

Tâm chẳng khuynh động không thể nói

Tất cả tạng định không thể nói

Quán sát các pháp không thể nói

Tịch nhiên tại định không thể nói.

Tỏ thấu các thiền không thể nói.

Trí tuệ thông đạt không thể nói

Tam-muội tự tại không thể nói

Thấu tỏ các pháp không thể nói

Thấy rõ chư Phật không thể nói.

Tu vô lượng hạnh không thể nói

Phát nguyện rộng lớn không thể nói

Cảnh giới sâu xa không thể nói

Pháp môn thanh tịnh không thể nói.

Bồ-tát pháp lực không thể nói

Bồ-tát pháp trụ không thể nói

Những chánh niệm kia không thể nói

Những pháp giới kia không thể nói.

Tu trí phương tiện không thể nói

Học trí sâu xa không thể nói

Vô lượng trí tuệ không thể nói

Trí tuệ rốt ráo không thể nói

Những pháp trí kia không thể nói

Pháp luân thanh tịnh không thể nói

Mây pháp lớn kia không thể nói

Mưa pháp lớn kia không thể nói

Những thần lực kia không thể nói

Những phương tiện kia không thể nói

Nhập trí không tịch không thể nói

Niệm niệm tiếp nối không thể nói.

Vô lượng hạnh môn không thể nói

Niệm niệm hằng trụ không thể nói

Biển các cõi Phật không thể nói

Có thể đi đến không thể nói.

Các cõi sai biệt không thể nói

Các thứ thanh tịnh không thể nói

Sai biệt trang nghiêm không thể nói

Vô biên sắc tướng không thể nói.

Các thứ xen lẫn không thể nói

Các thứ xinh đẹp không thể nói

Cõi Phật thanh tịnh không thể nói

Thế giới tạp nhiễm không thể nói.

Biết rõ chúng sinh không thể nói

Biết chủng tánh họ không thể nói

Biết nghiệp báo họ không thể nói

Biết tâm hành họ không thể nói.

Biết căn tánh họ không thể nói

Biết ý muốn họ không thể nói

Tạp nhiễm thanh tịnh không thể nói

Quán sát điều phục không thể nói.

Biến hóa tự tại không thể nói

Hiện nhiều loại thân không thể nói

Tu hành tinh tấn không thể nói

Độ thoát chúng sinh không thể nói.

Thị hiện thần biến không thể nói

Phóng ánh sáng lớn không thể nói

Các thứ sắc tướng không thể nói

Khiến chúng sinh tịnh không thể nói.

Mỗi mỗi lỗ chân lông không thể nói

Phóng lưới ánh sáng không thể nói

Lưới quang hiện sắc không thể nói

Chiếu khắp cõi Phật không thể nói.

Dũng mãnh vô úy không thể nói

Phương tiện thiện xảo không thể nói

Điều phục chúng sinh không thể nói

Khiến thoát sinh tử không thể nói.

Nghiệp thân thanh tịnh không thể nói

Nghiệp ngữ thanh tịnh không thể nói

Nghiệp ý thanh tịnh không thể nói

Hạnh diệu thù thắng không thể nói.

Thành tựu trí báu không thể nói

Vào sâu cõi pháp không thể nói

Tổng trì Bồ-tát không thể nói

Khéo hay tu học không thể nói.

Âm thanh bậc trí không thể nói.

Âm thanh thanh tịnh không thể nói

Chánh niệm chân thật không thể nói

Khai ngộ chúng sinh không thể nói.

Đầy đủ oai nghi không thể nói.

Tu hành thanh tịnh không thể nói

Thành tựu vô úy không thể nói

Điều phục thế gian không thể nói.

Những chúng Phật tử không thể nói

Hạnh thắng thanh tịnh không thể nói

Ngợi khen chư Phật không thể nói

Ngợi khen vô tận không thể nói.

Đạo sư thế gian không thể nói

Diễn thuyết khen ngợi không thể nói

Chư Bồ-tát kia không thể nói

Công đức thanh tịnh không thể nói.

Các ngằn mé kia không thể nói

Hay trụ trong đó không thể nói

Trụ trong trí tuệ không thể nói

Hết những kiếp trụ không nói được.

Mến thích chư Phật không thể nói

Trí tuệ bình đẳng không thể nói

Khéo vào các pháp không thể nói

Đối pháp vô ngại không thể nói.

Ba đời như không không thể nói

Trí tuệ ba đời không thể nói

Thấu rõ ba đời không thể nói

Trụ nơi trí tuệ không thể nói.

Diệu hạnh thù thắng không thể nói

Vô lượng đại nguyện không thể nói

Đại nguyện thanh tịnh không thể nói

Thành tựu Bồ-đề không thể nói

Bồ-đề chư Phật không thể nói

Phát sinh trí tuệ không thể nói

Phân biệt nghĩa lý không thể nói

Biết tất cả pháp không thể nói.

Nghiêm tịnh cõi Phật không thể nói

Tu hành các lực không thể nói

Tu tập lâu dài không thể nói

Một niệm hiểu rõ không thể nói

Chư Phật tự tại không thể nói

Diễn rộng chánh pháp không thể nói

Các thứ thần lực không thể nói

Thị hiện thế gian không thể nói.

Pháp luân thanh tịnh không thể nói

Dũng mãnh thường chuyển không thể nói

Các thứ khai diễn không thể nói

Thương yêu thế gian không thể nói.

Tất cả các kiếp không thể nói

Khen những công đức không thể nói

Kiếp còn thể hết không thể nói

Đức chẳng thể hết không thể nói.

Các Đức Như Lai không thể nói

Các thứ thiệt căn không thể nói

Khen đức của Phật không thể nói

Kiếp không hết được không thể nói.

Mười phương tất cả các chúng sinh

Tất cả đồng thời thành Chánh giác

Ở trong một Phật có thể hiện

Tất cả thân không thể ngôn thuyết.

Một thân trong số không thể nói

Thị hiện ra đầu không thể nói

Một đầu trong số không thể nói

Thị hiện ra lưỡi không thể nói

Một lưỡi trong số không thể nói

Thị hiện âm thanh không thể nói.

Một thanh trong số không thể nói

Trải qua kiếp trụ không thể nói.

Như một, tất cả Phật đều vậy,

Như một, tất cả thân đều vậy,

Như một, tất cả đầu đều vậy,

Như một, tất cả lưỡi đều vậy,

Như một, tất cả tiếng đều vậy,

Không thể nói kiếp thường khen Phật,

Không thể nói kiếp còn hết được

Khen công đức Phật không thể hết,

Trong một vi trần có thể nói

Cõi liên hoa không thể ngôn thuyết

Trong mỗi mỗi cõi liên hoa kia

Hiền thủ Như Lai không thể nói.

Cho đến cõi pháp đều cùng khắp

Trong đó tất cả những vi trần

Thế giới hoặc thành hoặc trụ, hoại

Số đó vô lượng không thể nói.

Chỗ một vi trần không ngằn mé

Vô lượng cõi nước đều vào được

Mười phương sai biệt không thể nói

Biển cõi an bày không thể nói.

Trong mỗi mỗi cõi có Đức Như Lai

Thọ mạng kiếp số không thể nói

Nẻo hành chư Phật không thể nói

Pháp diệu sâu xa không thể nói.

Thần thông đại lực không thể nói

Trí không chướng ngại không thể nói

Vào nơi lỗ chân lông không thể nói

Lỗ chân lông nhân duyên không thể nói

Thành tựu mười Lực không thể nói

Giác ngộ Bồ-đề không thể nói

Nhập định pháp giới không thể nói

Được tạng trí sâu không thể nói.

Các thứ số lượng không thể nói

Như kia tất cả đều biết rõ

Những thứ hình tượng không thể nói

Nơi đây tất cả đều thông đạt.

Các thứ Tam-muội không thể nói

Có thể nhiều kiếp trụ ở trong

Ở chỗ chư Phật không thể nói

Tu hành thanh tịnh không thể nói

Được không thể nói tâm vô ngại

Đi đến mười phương không thể nói

Thần lực thị hiện không thể nói

Nẻo hành vô biên không thể nói.

Đi đến các cõi không thể nói

Thấu rõ chư Phật không thể nói

Tinh tấn dũng mãnh không thể nói

Trí tuệ thông đạt không thể nói.

Đối pháp chẳng hành chẳng không hành

Vào các cảnh giới không thể nói

Không thể xưng nêu những đại kiếp

Hằng đi mười phương không thể nói.

Trí tuệ phương tiện không thể nói

Trí tuệ chân thật không thể nói

Trí tuệ thần thông không thể nói

Niệm niệm thị hiện không thể nói.

Đối các Phật pháp không thể nói

Mỗi mỗi biết rõ không thể nói

Có thể nhất thời chứng Bồ-đề

Hoặc nhiều thời gian mới chứng nhập.

Cõi Phật đầu lông không thể nói

Cõi Phật trong bụi không thể nói

Cõi Phật như vậy đều đi đến

Thấy rõ chư Phật không thể nói.

Thông đạt nhất thật không thể nói

Khéo vào giống Phật không thể nói

Cõi nước chư Phật không thể nói

Đều hay đi đến thành Bồ-đề.

Cõi nước chúng sinh và chư Phật

Thể tánh sai biệt không thể nói

Ba đời như vậy không ngằn mé

Bồ-tát tất cả đều thấy rõ.