SỐ 193 — PHẬT BỔN HẠNH KINH

Phẩm 20: HIỆN ĐẠI THẦN BIẾN

Vua trong các trời

Cùng với các trời

Thắng kẻ thù mạnh

Các A-tu-luân

Tiếng tăm, thế lực

Đồn vang khắp nơi

Ngồi giường yên ổn

Lòng vui vô lượng

Đem pháp nhiệm mầu

Thuốc thần cam lộ

Người trời tôn kính

Rất tự no đủ

Giống như Thiên đế

Ngồi trên giường an,

Phạm chí thấy Phật

Ngồi yên như thế

Tâm không hoan hỷ

Không được nghỉ ngơi

Nên sinh ganh ghét

Trong lòng phiền não

Nhân cùng nhóm họp

Ở trong rừng cây

Cùng bàn nghĩa rộng

Luận thuyết với Phật.

Vì sao người ấy

Riêng hiển trên đời

Danh đức vang xa

Vượt trên chúng ta

Và đem người đời

Vào đường Thánh hiền

Khiến pháp Phạm chí

Thành bị coi thường.

Nếu danh đức ấy

Càng lâu càng thêm

Danh tiếng chúng ta

Sẽ bị tiêu tan,

Danh tiếng chúng ta

Nếu bị tiêu vong

Thì làm sao được

Cúng dường an vui.

Nên phải cố gắng

Suy nghĩ tìm cách

Chỉ dòng họ Thích

Được kính cúng dường

Nếu xô ngã được

Chống được việc trên

Thì sẽ mất hết

Cúng dường, tiếng khen.

Tất cả suy nghĩ

Tìm lỗi xấu Phật

Có người lên tiếng

Chê bai dung nhan

Có người khen ngợi

Lời lẽ thanh tịnh

Hoặc lại thán vịnh

Tướng tốt của Ngài

Những lời như thế

Lẫn lộn không đồng

Để mà xưng dương

Công đức Thế Tôn.

Bấy giờ, trong ấy

Có vị Phạm chí

Bảo mọi người rằng:

“Nghe lời của ta:

Lúc mẹ sinh Phật

Từ hông phải ra

Mẹ không còn nữa

Vết thương vỡ da

Khó động đại địa

Rung chuyển sáu cách

Nhạc trời nhiệm mầu

Tự nhiên tấu vang

Tự nhiên không trung

Mưa các hoa trời

Lúa vàng, lúa bạc

Các thứ hương thơm

Lúc đó mặt trời

Sáng hơn ngày thường

Hoa rơi giống như

Màn trướng nhiều màu

Các trời khua đánh

Chuông báu, trống vàng

Mây lành nhuần thấm

Như rủ ân trạch

Trời, trăng, đèn, đuốc

Đều mất ánh sáng

Khắp đời mừng rỡ

Như được chỗ nương.

Sinh ra ở giữa

Rừng cây nhiệm mầu

Lúc từ hông sinh

Như trời ra mây

Trong khoảng thời gian

Rơi chưa tới đất

Tay Thiên đế đỡ

Cung kính đứng hầu

Lúc Thái tử sinh

Hiển bày những điềm

Kỳ lạ như thế

Không thể nghĩ bàn

Trời đất vì đó

Cảm động chứng tri.

Từ đấy khắp đời

Vang danh độ thế

Cần cầu chút ít

Giải thoát cho đời

Khỏi bẩn trần lao

Rắn độc hại người

Đúng ra xứng với

Ngôi vua chuyển luân

Bỏ vui chẳng đoái

Siêng cầu Nê-hoàn

Chẳng bị mê hoặc

Cái mà trẻ mê

Nghĩ già, bệnh, chết

Thương tổn tình ấy

Bỏ nhà vào rừng

Hạnh sạch, lòng dừng

Tiếng tốt khen ngợi

Người ấy ai hơn

Đệ tử người ấy

Theo tốt, làm lành

Vì thế cho nên

Được đời cúng dường

Ca-diếp, Mục-liên

Và Xá-lợi-phất

Mà còn khuất phục

Ai dám chẳng theo

Ba vương xả bỏ

Ngôi vua tốt đẹp

Giữ oai nghi mầu

Của vị Sa-môn.

Ngoài ra vô số

Người hiền lành tốt

Theo về họ Thích

Dạy bảo khuyên răn

Phật ở cõi thế

Đã được hài hòa

Hoặc nhân đệ tử

Hoặc dùng đức mình

Nên tìm mọi cách

Sớm khuất phục người

Như “vua bệnh nặng”

Nghĩ cách dứt trừ.

Nay bọn tà kiến

Vết xấu chưa hiện

Người chưa giác ngộ

Tóc để bù xù

Cũng chưa khỏi cười

Thân hình bôi tro

Năm thể lõa lồ

Lễ tiết như thế

Hiện việc trẻ làm

Không thể thắng được,

Dùng lời khẩu biện

Trao đổi luận đàm

Tinh tế khéo léo

Thì không sợ gì

Hiền thiện đông đảo

Cùng với Ca-diếp

Trực tình chất trực

Tên là Thẩm Đế

Thân thể cường tráng

Vòi vọi đáng sợ

Sở học thông suốt

Minh đạt hơn thầy

Coi người thế học

Khác gì cỏ hôi

Lại tự kiêu căng

Ý thường tìm địch

Lời lẽ phục chúng

Như vị khách say

Được đến với Phật

Đều lạy dưới đất

Khác nào như voi

Gặp sư tử mạnh.

Ta còn một cách

Có thể thắng Phật

May ra dùng nó

Hàng phục được Phật

Nếu giờ có thể

Chắc sẽ thắng nó

Thì danh đáng nể

Lại thêm lợi dưỡng

Chỉ việc thỉnh Phật

Xin hiện thần thông.

Tính không háo thắng

Lại ưa thẹn thùng

Thường dạy đệ tử

Không hiện thần túc

Nếu không hiện biến

Thì thua chúng ta”.

Nghe vậy mừng rỡ,

Lại cùng nhau khen

Sau đó giải tán

Trở về lều hang.

Đêm ấy ma trời

Đến với dị học

Muốn dùng oai thần

Khiến ý vui mừng

Tất cả mọi người

Đều đến hang kia

Tự biến hình dáng

Như đệ tử kia

Tự gieo thân thể

Dưới chân Bất Lan:

“Con đây chính thật

Đệ tử Thánh Sư”

Lại còn đi đến

Chỗ năm người khác

Đi đến khắp cả

Dối gạt sáu người.

Dùng thần túc ấy

Khiến họ ngạc nhiên

Phạm chí vui mừng

Cho chắc chắn thắng.

Các Phạm chí thảy

Vào lúc sáng sớm

Nhóm họp nhau lại

Đến cửa cung vua

Tới trước mặt vua

Là quan Minh ti

Bày tỏ đầy đủ

Sứ vào tâu vua:

“Các vị Phạm chí

Đại Bà-la-môn

Đều đã nuôi lớn

Trí tuệ nhiều đời

Nay đến ngoài cửa

Xin gặp đại vương

Như bậc Thiên tiên

Đến cửa Đế Thích.”

Vua nói: “Ta nghe!

Các Phạm chí này

Muốn tranh với Phật

Bày công đức mình

Ganh ghét với Phật

Tướng tốt, đức lành

Như A-tu-luân

Ganh sáng mặt trăng.”

Các quan tâu vua

Bọn ấy nhóm họp

Lớn tiếng reo hò

Muốn cùng đối địch

Giống như bầy gấu

Trâu đực, hổ, voi

Như bị sư tử

Chận dưới hang rồi.

Vua liền cho phép

Các Phạm chí hiện

Ngồi đó chờ đợi

Kính lễ dung nhan

Ý lành chiêm ngưỡng

Từ tốn nói rằng:

“Các thầy sao lại

Khổ thân, nhọc lòng?”

Các Phạm chí thảy

Đưa tay phải lên

Cùng lúc nói rằng:

“Khải bạch Thiên vương

Người trí tuệ đạt

Ứng hầu đức vua

Như bậc Thiên tiên

Yết kiến Phạm thiên

Phạm thiên lập vua

Chỉ dùng một phép

Ở tại thế gian

Chứng minh việc người

Chỉ việc lượng định

Đúng pháp hay không?

Lập nên ngôi vua

Thì đã lo lường

Từ xưa đến nay

Chưa từng nghe thấy

Thuở đời trước đây

Còn chẳng như vậy.

Nhìn các Phạm chí

Các công đức lành

Như đối nước vua

Được phước cúng dường

Nguyện theo ý ấy

Có ý đến đây

Giờ có nguyện nhỏ

Tấu bạch vua trời:

Xin muốn cùng với

Sa-môn Cù-đàm

Đều ở trước vua

Sánh lực thần thông

Ngài thân xem xét

Người trí tuệ lớn

Có thần lực lớn

Công đức vượt hơn

Sau đó có thể

Hiểu biết rõ ràng

Người được đắc thắng

Vua thỉnh làm thầy”.

Hồi lâu vua bèn

Bảo các Phạm chí:

“Hiền minh cạnh tranh

Lý chẳng yên lòng

Vàng còn trong quặng

Tranh với vàng ròng

Cho nên kẻ sáng

Không nên cạnh tranh”.

Bấy giờ Phạm chí

Lại tâu vua rằng:

“Xin vua soi xét

Đối các nhân ấy

Không còn phải tránh

Những con đường ấy

Đối pháp lành mình

Siêng năng suy nghĩ

Xả bỏ sách xưa

Hang động đã ở

Lại còn xả bỏ

Phạm chí tiên sư

Đột nhiên trở về

Pháp luật Cù-đàm

Giống như nước biển

Vào miệng Ma-kiệt”.

Nói sự lý ấy

Và còn vô số

Những lời lẽ hay

Bức thiết trình tấu.

Vua do đó nhìn

Các quan đứng hầu

Bèn giao việc này

Cho Lê Sư Đạt

Nhưng Lê Sư Đạt

Từ tốn nói rằng:

“Nay có một việc

Xin đều lắng nghe

Hiền dùng ý lành

Cào gãi vết ghẻ

Thì dùng lược mềm

Dứt hết gốc bệnh,

Sư tử hổ lang

Hổ mang độc hại

Lại cùng ngủ chung.

Người trí phải tỉnh

Nay Phật ngồi thiền

Nhập thiền vắng lặng

Các Ngài không nên

Vô sự giác ngộ

Giống như chim thước

Tranh với chim vàng,

Nước dấu chân trâu

Sánh với biển xanh,

Lửa con đom đóm

Tranh sáng mặt trời,

Đống tro bón ruộng

Muốn sánh Tu-di,

Muốn cùng ánh sáng

Mặt trời cạnh tranh,

Lại muốn sánh tròn

Cùng với mặt trăng,

Muốn cùng Đế Thích

Cùng nhau chiếu sáng.

Lại mời trời Phạm

Hiển bày thần túc

Các loài thấp kém

Như quỉ đói đến

Cùng với các ngài

Muốn đấu thần lực.

Các ngài thỉnh Phật

Cũng giống như thế

Người thông đạt nào

Mà tin việc này

Nay đây các ngài

Có các đệ tử

Khéo tự giữ gìn

Đối dòng họ Thích

Như cá Ma-kiệt

Khi đã ngủ say

Chớ nên gọi thức

Dậy nuốt tôi đi!”

Nhà vua cho phép

Điều Phạm chí tâu

Vua cho kỳ hạn

Hẹn bảy ngày sau.

Vua liền vội vã

Đến gặp Như Lai

Hướng về Đức Phật

Thưa rõ việc này:

“Con với pháp Phật

Không hề nhàm chán

Nghe nhận chánh điển

Nhiệm mầu của Ngài

Lòng ham các lành

Không có dứt bặt.

Nay suy xét kỹ

Thế Tôn đức lành

Ngài vô số kiếp

Hạnh chứa như sông

Công đức đời này

Tràn đầy như biển

Giống như ngày đêm

Nổi mây mưa lớn

Nước mới vào biển

Càng dấy tràn thêm.

Đức Phật, Thế Tôn

Biển lớn vô lượng

Các Phạm chí thấy

To lớn tràn đầy

Liền muốn dùng tay

Tiếp lấy đổ hết.

Tát nước biển đầy

Muốn cho khô cạn.

Các Phạm chí hẹn

Ở vườn Kỳ thọ

Vào bảy ngày sau

Đấu lực thần thông

Vua đã hứa khả

Những điều họ tâu

Bọn họ cùng con

Đã kết thề sâu

Thoái chí không mất

Kính bạch Thế Tôn”.

Ngu tình có lỗi

Tội lớn như non

Thể vua vốn trắng

Người to lạ thường

Khen oai đức Phật

Bỗng nhiên nhỏ nhắn.

Một đệ tử Phật

Tên gọi Mục-liên

Quỳ thẳng chắp tay

Đến bạch Phật rằng:

“Phật, trời trong trời

Thầy các Thánh chúng

Xin hãy vắng lặng

Việc này giao phó

Kẻ hèn khuất phục

Bọn dị học này”.

Như chim cánh vàng

Đến các rồng biển

Phật dùng Phạm âm

Mà bảo họ rằng:

“Vì họ mời Ta

Nên Ta phải đến.”

Vua nghe Phật hứa

Vui mừng hớn hở

Nhân đó lên tiếng

Mà nói lời rằng:

“Mọi người trên đất

Và trên hư không

Trời, Rồng, Thần, Quỉ

Nghe lệnh ta truyền

Các loài đắp đổi

Phải bảo với nhau

Núi to, biển lớn

Không trung, trên trời

Mời nhau hội lại

Xem đức danh xưng

Phải đến chớ nghi

Các hội khắp đời!”

Bấy giờ hội ấy

Đã đến bảy ngày

Nơi vườn Kỳ thọ

Điềm lành ứng hiện

Đem các nước hương

Tưới vẫy, tắm gội

Hoa màu đủ loại

Rải khắp trên đất.

Loài trông thấy được

Hiện trong hư không

Các trời lũ lượt

Cùng các Thiên nữ

Các cây báu mầu

Hiện trong không trung

Các cờ phướn báu

Đầy khắp hư không

Lọng phất, châu rủ

Đủ các loại hương

Anh lạc các trời

Tràng hoa rợp mắt

Các báu chứa nhóm

Hiển hiện khắp nơi

Của báu các trời

Chất đầy không trung.

Trên trời, dưới đất

Ai cũng hớn hở

Nên nhóm họp lại

Xem thần biến hiện

Người, trời tụ lại

Như biển mênh mông

Ví như nước thu

Xuôi về biển Đông.

Bấy giờ, có vị

Trời tên Xứng Linh

Xem hết các chỗ

Đâu cũng vui mừng

Từ trời đáp xuống

Đầu lễ chân Phật

Có tâm cung kính

Bạch Đức Phật rằng:

“Hôm nay con sẽ

Khác hơn mọi khi

Siêng năng thờ phụng

Đức Phật, Thế Tôn

Như có thuở trước

Cho người điều lành

Thì kia thêm báo

Dùng lành đón họ

Thế Tôn thương khắp

Thêm cho thế gian

Lần lượt vì họ

Chúng sinh nương tựa.

Như nay quan sát

Phật trời trong trời

Đức Phật ra đời

Riêng chỉ vì con

Tự nghĩ thân con

Làm vua nước lớn

Thân mình đời trước

Làm việc lành, dữ

Duyên này lại trải

Trong gian nan nhiều

Như từ cõi trời

Đọa xuống địa ngục

Chặt đến tận khuỷu

Cả hai tay con

Tiện đến đầu gối

Của cả hai chân.

Giống như hàng thịt

Dùng cách mổ dê

Ra từng chi thể

Khiến đều tan rã.

Khi ấy Thế Tôn

Đến làm thầy con

Nhờ Phật, Thế Tôn

Lại thọ sinh mạng

Khi Phật vì con

Nói pháp nhiệm mầu

Liền đó kiến lập

Chứng A-na-hàm

Riêng một mình con

Thắng được dị học

Dùng sức thần thông

Hàng phục ngoại đạo.”

Đích thân Thế Tôn

Khen đệ tử ấy

Dùng trí Nhất thiết

Tiên liệu rõ ràng

Nay phải phụng thờ

Thêm chút nhọc nhằn

Để cho đời sau

Lấy làm việc nhớ

Phạm chí về sau

Nghe lời bàn này

Không còn dám nữa

Đòi đấu thần thông.

Phật dùng thần túc

Bỗng bay lên không

Rồi trong khoảnh khắc

Đến tận núi Tuyết

Trong khe núi sâu

Thấy cây đẹp kia

Hương trời các báu

Nhiệm mầu trang nghiêm

Nhổ lấy cây lớn

Tàng rộng do-diên

Dùng tay nâng bổng

Giống như lọng báu.

Bấy giờ Đức Phật

Ngồi trên tòa báu

Thì các trời lấy

Các thứ lụa trời

Trang hoàng cây báu

Thật rất đáng ưa

Bấy giờ phát ra

Vô lượng ánh sáng,

Ví như mây tan

Nhật bỗng hiện rõ

Màu vàng rực rỡ

Sáng màu bạch ngân

Ánh sáng chói lọi

Sáng khắp thế gian

Tự nhiên hoa sen

Từ đất hiện lên

Hoa sen ngàn cánh

Bằng các báu trời

Cành hoa bằng chất

Lưu ly xanh biếc

Tòa cao ngà voi

Trên đài hoa sen

Bằng vàng cõi trời

Lưới ngọc sáng lòa

Là thí chủ Phật

Đẹp không gì bằng.

Phật bước khoan thai

Lên tòa báu trời

Ở trên hoa sen

Như vua Phạm thiên

Ánh sáng thân Phật

Còn vượt hơn nhiều

Trời, trăng, châu sáng

Không thể so sánh.

Tay phát ánh sáng

Chiếu sáng thế gian

Đèn trí Nhất thiết

Sáng soi thế gian

Giống như hoa sen

Chẳng dính nước bụi.

Chúng sinh nhìn Phật

Vây nhiễu chung quanh

Như ong vờn hoa

Để mà hút mật

Nhìn mãi mặt Phật

Mà không thấy đủ,

Sai sứ đến mời

Các sư ngoại đạo

Tâm trí chẳng muốn

Đến trong chúng hội

Thời Phật mới bảo

Với trời và người

Rằng: “Họ không chịu

Đến trong hội này”.

Bấy giờ thần thông

Tất cả Thánh trí

Duyên chúng sinh rốt

Người đáng được độ

Liền dùng mắt Phật

Quán sát mười phương

Muốn từ sinh tử

Độ khắp chúng sinh

Đất liền nứt ra

Ngục khổ đều hiện

Như há miệng lớn

Muốn nuốt thế gian.

Chúng sinh sợ hãi

Trong tâm run rẩy

Như thuyền khách buôn

Gặp miệng Ma-kiệt

Đức Phật liền gọi:

“Đại Mục-kiền-liên

Nói cho chúng sinh

Các địa ngục này!

Đau này như thế!

Khổ ấy như vầy!

Phạm các tội ấy

Thì đọa ngục này!”

Mục-liên trên không

Lớn tiếng giãi bày

Biến mười tám ngục

Nói về tội báo

Thời, chúng sinh đều

Biết việc đã làm

Phải đọa nơi ấy

Hoặc sinh chỗ này.

Tất cả chúng sinh

Tâm đều hướng Phật

Không nương nơi khác

Chỉ quy Tam tôn.

Chúng sinh chuyên tâm

Một bề không động

Bỗng dứt trói buộc

Thế rồi biến hiện

Nơi tòa báu Phật

Bốn góc hóa hiện

Mỗi góc bốn Phật

Ngồi hoa sen báu

Nhân đó chuyển biến

Vô số chư Phật

Ngồi hoa sen báu

Đầy khắp hư không.

Ánh sáng chư Phật

Chiếu sáng mười phương

Thân hoặc ra nước

Như mưa trong mây

Hoặc lại biến hiện

Nước, lửa đều tuôn

Tràn khắp không gian

Hóa hiện như vậy.

Bấy giờ Phật hiện

Thần biến như vậy

Đến trời hai tám

Trời Vô kết ái

Chư Phật đầy khắp

Tam thiên thế giới

Chúng sinh xa gần

Thấy Phật tại chỗ

Chư Phật Thế Tôn

Ngồi trên hoa sen

Sáng ngời thần đức

Tất cả đầy đủ

Công đức lồng lộng

Giống như núi báu

Bốn núi trang nghiêm

Sáng rỡ ở đời.

Như vua trời Phạm

Khi từ hoa ra

Ngồi trên hoa sen

Oai nghi đầy đủ

Chỉ Phật Thế Tôn

Hàng phục ma binh

Ngồi trên hoa sen

Đức hơn trời Phạm.

Tất cả chúng sinh

Xoay vần bảo nhau:

Từng ấy số kiếp

Trăm ngàn muôn ức

Vô số lượng kiếp

Chứa nhóm công đức

Kho Nhất thiết trí

Hôm nay phát ra

Giống như thuở xưa

Vào lúc kiếp sơ

Bốn loài chúng sinh

Từ miệng Phạm ra

Nay Phật xuất hiện

Như trời Phạm xưa

Từ miệng Phật ra

Vô lượng Đức Phật.

Từ xưa đến nay

Chúng sinh nhớ nghĩ

Cho thế giới này

Chỉ có một Phật

Nhờ ánh sáng Phật

Nuôi dưỡng các lành.

Vô số Đức Phật

Là chỗ đời nương

Đèn lớn của Phật

Thắp sáng thế gian

Ánh sáng soi suốt

Chúng sinh ba cõi

Thế gian không còn

Ngu si tối tăm.

Nhất thiết trí sáng

Ngu si diệt hết

Ánh sáng màu xanh

Sáng rỡ hư không

Ngồi ở trên hoa

Sen báu ngàn cánh

Phật hiện phước báo

Đầy thế giới này

Giống như biển lớn

Bảy báu tràn đầy.

Phật hiện chúng hội

Đều mang tâm lành

Liền dùng âm thanh

Tiếng Phạm thanh tịnh

Dịu dàng sâu xa

Và các âm thanh

Rộng vì chúng sinh

Nói pháp mầu nhiệm:

“Ba cõi như thế

Vô thường mong manh

Vô ngã, khổ, không

Diệt, vô vi an”.

Khi Phật nói pháp

Sâu xa như thế

Tiếng vang khắp cả

Tam thiên thế giới

Hàng ức chúng sinh

Phát tâm đại đạo,

Lại còn vô số

Phát Duyên giác thừa

Hàng ức chúng sinh

Đạo tích được thành

Ngoại đạo dị học

Bỏ các tà kiến.

Khi ấy Phật liền

Thu lại uy thần

Ở trước chúng hội

Hiển nhiên lên trời

Ở cung Đao-lợi

Nói pháp mẹ nghe

Đem thuốc cam lộ

Cho người, trời uống.

Sở dĩ Phật thắng

Được các Phạm chí

Thần thông biến hóa

Oai đức tướng tốt

Đầy khắp tất cả

Các loài chúng sinh

Đều uống thuốc pháp

Cam lộ trong lành.

Hôm nay ở đây

Ông hiện thần thông

Hóa độ vô lượng

Vô số chúng sinh.

Các Thiên thần ấy

Nghe được danh Phật

Nghĩ ân Đức Phật

Giúp đỡ thế gian

Kia nghe điều đó

Tăng thêm công đức

Duyên giống lành ấy

Đối ruộng phước Phật

Thoát được oan đối

Khổ não sinh tử

Nhân đó vào thành

Nê-hoàn an vui.

Phẩm (17*): CHUYỂN PHÁP LUÂN

(Phẩm này là một dị bản dùng để tham chiếu với

phẩm 17: Độ Năm Tỳ-kheo ở đầu quyển IV )

Nguyện thành, lòng vui mừng

Hân hoan dưới cây chúa

Ngồi nhìn cây bảy ngày

Không ăn, đầy vui mừng

Như vua mới lên ngôi

Tuần xét kho báu mầu

Kho mầu Phật cũng vậy.

Trước xem xét các pháp

Dùng mắt Phật nhìn khắp

Thấy rõ hết thế gian

Biết đời theo tà đạo

Thuyết mê của Lục sư

Pháp mầu nhiệm khó hiểu

Người ngu hiểu Nê-hoàn

Giác các giác bậc nhất

Ý muốn vào vắng lặng.

Trời Phạm thần diệu nhất

Phương tiện thấy thẳng ngay

Biết Phật đời trước thệ

Phát tâm muốn xuống trần

Dùng thiện làm ích đời

Lời mầu thỉnh mưa pháp

Mền dạ như mặt nhật

Hiển hiện xuống cõi trần

Liền đến trước Đức Phật

Cúi đầu lễ chân Phật

Đứng bên Phật rất sáng

Như gió thổi cây vàng

Mắt lành nhìn không chán

Cung kính bạch Phật rằng:

“Xin nhớ thệ quả cảm

Thí cam lộ cho đời.

Người đời như sen

Hoa đẹp tuyệt trần

Nở ngang mặt nước

Hoặc khỏi mặt nước

Chúng sinh kính ngưỡng

Mặt trời Phật xuất

Mong ngày tâm mở

Như hoa trong ao

Ngoài Phật Thế Tôn

Không ai có thể

Từ ngục sinh tử

Vớt chúng sinh lên

Cũng giống như vua

Chuyển luân thuở xưa

Cứu chúng sinh khổ

Dùng mười hạnh lành

Đã khuấy lên được

Biển sâu trí tuệ

Được loại thuốc pháp

Cam lộ thần kỳ

Muốn dùng trị dứt

Bệnh khổ chúng sinh.

Nên mở tuệ thí

Chia thuốc cam lộ

Ngài đã qua được

Các biển khổ sâu

Xin dùng thuyền pháp

Độ các chúng sinh

Như người đi buôn

Chìm đắm biển khơi

Tìm cách cứu giúp

Như thuyền trưởng tài

Bệnh khổ trần lao

Rất là tệ ác

Chúng sinh bệnh lâu

Không gặp thầy giỏi

Y Vương tối thượng

Xuất hiện ra đời

Nay nên trao cho

Thuốc hay, pháp thần.

“Tưởng khói” như mây

Lọng che rất dày

Lửa dâm hừng hực

Đốt cháy trời, người

Ngài đã no đủ

Nên thương chúng sinh

Xin dùng nước pháp

Cho tất cả no.

Ngài đã trừ diệt

Tất cả ngu tối

Lòng sáng trí tuệ

Như cây đèn lớn

Ngu tối che lấp

Con mắt thế gian

Xin ban đèn pháp

Soi sáng tâm ngu.

Ngài đã được uống

Phật trước có dạy

Dòng sông lời nói

Như bậc Tiên xưa

Xin từ miệng mầu

Thương xót ban ra

Lời nói thanh tịnh.

Như nước sông Hằng

Núi cống cao mạn

Rất cao hiểm trở

Dùng chày tuệ cứng

Đập nát không còn

Xin lại nguyện dùng

Chày pháp tuệ này

Đem cho chúng sinh

Đập núi mạn nát.

Tâm tính nhiễu động

Nay đã điều phục

Trói dùng dây tuệ

Xem xét rõ ràng

Nguyện ban cõi thế

Ý điều thanh tịnh.

Trí tuệ vững chắc

Sợi dây trói buộc

Người tâm nhân từ

Ban cho lòng Từ

Chúng sinh từ lâu

Rơi vào đường tà

Bậc thầy dẫn đường

Nay đã ra đời

Xin dẫn đời khỏi

Đồng rộng sinh tử.

Sau Phật Ca-diếp

Đời đều tối tăm

Chìm đắm mê hoặc

Đêm dài trần lao

Cúi xin Thế Tôn

Đánh chuông trống lớn

Chánh pháp vang lên

Thức tỉnh giấc nồng”.

Bậc Phạm thế gian

Nhận lời Phạm thiên

Âm tịnh nhiệm mầu

Sẽ nói giáo pháp.

Phạm thiên được nghe

Hết sức vui mừng

Lễ dưới chân Phật

Rồi bay lên không.

Bấy giờ các lành

Pháp khí bậc nhất

Hiệu là Phước điền

Công đức thế gian

Phật nhận tất cả

Chúng sinh cúng dường.

Bốn vua liền đến

Hiến dâng bốn bát

Đức Phật liền dùng

Năng lực thần thông

Hai tay ép lại

Hợp thành một bát

Bấy giờ liền nhận.

Hai người đi buôn

Trước thọ năm giới

Làm Thanh tín sĩ

Nhân đó phát tâm

Sẽ nói pháp rộng.

Mắt Phật mới nhìn

Người đáng được độ

Thì A-lan mất

Đã qua bảy ngày

Thấy Uất-đầu-la

Đã chết đêm qua

Nhân đó lại nhớ

Năm người thị giả

Nay muốn vì họ

Dứt tối đêm dài.

Phật đến thành lớn

Nước Ba-la-nại

Uy nghi, khoan thai

Như sư tử bước

Việc làm đã xong

Tướng tốt hiện rõ

Tuy đi một mình

Đức như đông đảo.

Có một đạt sĩ

Tên là Ni-kiền

Giữa đường gặp gỡ

Hết sức ngạc nhiên,

Xem tướng đoán mộng

Biết được lành dữ

Tám thứ sách đời

Mình ông nổi tiếng

Thấy đức tướng Phật

Xem xét kỹ càng

Khiêm tốn, cung kính

Mềm mỏng bạch Phật:

“Trong các đắm nhiễm

Mà không đắm nhiễm

Trong các căn động

Vắng lặng không lay

Nhìn thấy tướng mặt

Trong tâm nghi ngờ

Có lẽ không trí

Minh đạt đầy đủ

Nhìn kỹ tướng mặt

Sáng đẹp trong suốt

Chế ngự các căn

Việc làm tự tại

Quan sát nghi dung

Việc làm đã xong

Ai là thầy đó

Xin nói thật lòng!”

Bấy giờ Phật dùng

Âm thanh thanh tịnh:

“Trên trời, dưới thế

Ta không có thầy

Ta chẳng đến thầy

Tự nhiên giác ngộ

Ta chứng Phật đạo

Ông sẽ biết được.

Tự xưng là Phật

Đã thắng được tà

Ni-kiền như thế

Nên giác đã giác

Tất cả điều thắng

Đều đã thắng xong

Do điều thắng đó

Thành Nhất thiết trí.

Nay trước đi đến

Thành Ba-la-nại

Ta muốn ở đó

Đánh trống pháp lớn

Vì đời khổ não

Xây dựng pháp lành

Khắp mời nhóm hội

Làm thượng khách pháp”.

Chỉ an thân mình

Đó không là lạ

Cứu giúp khổ nhọc

Một thân mình khổ

Rộng vì chúng sinh

Mà cầu điều lành

Công đức người ấy

Không thể tính lường.

Nếu dùng một thân

Vớt đưa đến bờ

Nếu lại thấy kẻ

Bị nước cuốn đi

Không khởi tâm Từ

Cứu người đang trôi

Bọn đó không thể

Xưng là đạo sĩ.

Nếu lại có được

Kho tàng trân báu

Không giúp người nghèo

Vậy là không được.

Tay cầm thuốc hay

Người săn sóc bệnh

Không cứu giúp bệnh

Cho quà ích gì?

Nếu thấy người mê

Bị đi lạc đường

Không chỉ đường chánh

Không gọi Đạo sư.

Nếu lại thấy người

Bị rắn độc cắn

Không cho họ chú

Dùng người làm gì.

Như tự đốt đèn

Có chỗ soi thấy

Do đó không thể

Đặt ân ở đây!

Phật dùng từ lành

Giáo hóa mọi loài

Nói pháp người nghe

Không sinh cống cao

Trong cây bảo đảm

Chắc chắn có lửa

Trong không có gió

Trong đất có nước

Chư Phật cũng vậy

Ắt có đạo thánh

Chứng được dưới cây.

Ba-la-nại nói

Tức thời khen lớn:

“Sâu xa không bì.”

Ni-kiền khen xong

Thuận đường ra đi

Tâm vui mừng bước

Chốc chốc quay nhìn

Mắt lành nhìn Phật

Mà không thỏa mãn

Phật thuận đường đi

Đến Ba-la-nại

Chim bay vui vẻ,

Ở trong vườn nai

Ánh sáng rực rỡ

Sáng chói thế gian

Như vua mặt trời

Vào vườn Mê hoặc.

Ức Bảo, Ý Hảo

Biên Phương thứ ba

Thứ tư Mã Thị

Hiền Cư thứ năm

Lúc ấy năm người

Xa thấy Phật đến

Cùng nhau bàn luận

Nói với nhau là:

“Người ưa nghĩa đến

Chính ông Cù-đàm

Lui mất chí gốc

Đạo thuật không thành

Không đáng đón rước

Cũng không lễ bái

Thệ gốc đã mất

Không nên cung kính”.

Giao kết thế rồi

Ngồi yên không động.

Nói xong khoảnh khắc

Phật liền đi đến

Bỗng nhiên bất giác

Làm trái giao kết

Giống như thần đất

Nâng cho đứng dậy

Có người đón rước

Người tiếp lấy y

Người đỡ bình bát

Người xếp chỗ ngồi

Bằng hình thức ấy

Phụng kính Thế Tôn

Vẫn không bỏ được

Lời đùa thế tục

Nhân đó Phật bảo:

“Đạo sĩ không thế

Trước Phật không nên

Kiêu mạn bất kính”.

PHẬT BỔN HẠNH KINH

(PHẬT BỔN HẠNH TÁN TRUYỆN)

QUYỂN 5

Phẩm 21: PHẬT LÊN CUNG TRỜI ĐAO-LỢI VÌ MẪU THÂN THUYẾT PHÁP

Đem cam lộ chánh pháp

Làm người đời no lòng

Gieo hạt giống giải thoát

Đều được hưởng quả báo.

Công đức Phật như nhật

Chánh pháp như ánh sáng

Giới phẩm như nước trong

Có ra từ suối trời

Mẹ như sen báu mầu

Và hoa rừng cây trời

Sắp đến kỳ nở rộ

Nên Phật lên Đao-lợi.

Ánh mặt trời chiếu sáng

Đêm trăng tỏ ngời ngời

Phật soi trời thế gian

Ngần ấy trang nghiêm đẹp

Vua mặt trời nghĩ rằng:

Vua mặt trời đến nơi

Vì đời kính ý trời

Cúi đầu lễ chân Phật.

Vua mặt trăng nghi ngờ

Bỏ chỗ thấy thật sáng

Ánh sáng trăng tốt đẹp

Quy về trăng tuệ người

Vắng lặng hơn trời Phạm

Chiếu dịu như Thiên đế

Sâu xa hơn biển cả

Bất động núi Tu-di.

Cây các báu vua trời

Tên là Thể trú độ

Ngồi dưới vầng ánh sáng

Núi vàng bóng cây báu

Thấy mẹ hoàng hậu mầu

Trồng quả phước thành thục

Hoặc có nơi nên trồng

Hoặc có nơi nên bỏ

Dùng đức thanh tịnh Phật

Mặt chiếu như châu sáng

Người thấy tâm thanh tịnh

Nước báu dưới nước trong.

Khi ấy Phật Thế Tôn

Dùng tiếng Phạm trong trẻo

Mưa thuốc pháp cam lộ

Đối Từ mẫu thuyết pháp:

“Rơi vào khổ chia lìa

Sinh thiên có họa ấy

Tham cầu nhiều cũng chết

Đó là khổ thế gian.

Địa ngục nấu, thiêu đốt

Quỉ đói khát cháy khô

Súc sinh ăn nuốt nhau

Năm căn khổ không yên

Ở nơi chỗ thọ thân

Các khổ thường theo đó,

Muốn rời các khổ não.

Chỉ có diệt, vô vi

Nên biết khổ ba cõi

Như vết thương nhiễm trùng

Còn hơn nung sắt áp

Không thể trị vết thương

Thế gian khổ như vậy.

Biết nhân duyên khổ sinh

Biết chỗ khổ kia diệt

Biết lý do khổ tan

Biết khổ năm ấm thạnh

Biết lý do trần lao

Biết chỗ trần lao diệt

Diệt đó gọi vô vi.

Cho nên đường diệt ấy

Gọi là Bát Thánh hiền

Các độc trần lao đó

Đều cháy tiêu không còn

Sinh tử rất đáng sợ

Tiến lui không đáng nương,

Như mặt nạ con hát

Cởi ra rồi đeo vào.

Hoặc uống cam lộ trời

Lại uống nước đồng sôi

Hoặc ăn cam lộ trời

Lại ăn hòn sắt nóng

Hoặc lại đến nhà trời

Hoặc kéo xe sắt đốt

Hoặc vua hoặc hành khất

Quỉ đói rồi súc sinh

Duyên trước đã chỉ định

Chạy nhảy như đánh cầu

Lên xuống khắp ba cõi

Chọn từ có đến không.”

Nghe nói pháp ấy rồi

Người mẹ diệu vua trời

Tám mươi tám lao kết

Tâm người đều diệt hết

Ý an trụ pháp mầu

Lại khiến ba cấu sạch

Đốt tan trần lao mạnh

Hoàng hậu chứng tam đạo.

Trong đại hội vô số

Hoa sen cõi trời, người

Đều nở ra cùng lúc

Như hoa gặp mặt trời.

Bấy giờ hoàng hậu dậy

Với lòng đầy vui mừng

Như vầng dương qua núi

Ánh sáng càng sáng trưng

Với lòng thương kính Phật

Lễ chân rồi bạch rằng:

“Xưa nay mẹ chưa từng

Được con dâng trọng cống

Vô số kiếp nhờ dắt

Lòng chưa từng thỏa mãn

Thiên dục chẳng đầy đủ

Không như nay đầy đủ

Biết đủ khiến ta đủ

Dứt đắm không còn mê

Nhất thiết trí Ta ngộ

Không mầm dứt giống ngã.

Bấy giờ vô số trời

Nghe đại pháp nhiệm mầu

Liền gieo giống đức lành

Gieo giống Phật thanh khiết.

Phẩm 22: NHỚ XƯA

Bấy giờ, Thiên Trung Thiên

Thầy các trời, người đời

Trong cõi nước Đại vương

Quốc độ Ma-kiệt-đà

Dừng chân ở vườn Trúc

Nhớ lại đời xa xưa

Ánh sáng càng tỏa đẹp

Giống như đền lửa mạnh.

Em Phật tánh nhân từ

Tên gọi là A-nan

Thấy ánh Phật rực rỡ

Liền đi đến chỗ Phật

Chắp tay quỳ gối phải

Cung kính bạch Phật rằng:

“Xin Đấng trời trong trời

Giải quyết tâm con nghi

Chưa từng thấy ánh sáng

Như ánh sáng hôm nay

Xin Đấng Nhất Thiết Trí

Nói nguyên nhân sáng này”.

Bấy giờ Đức Phật dùng

Tám tiếng mầu bảo rằng:

“Nay lắng nghe Ta nói

Nhân duyên ánh sáng này

Ta tự nhớ đời trước

Thí vô số chúng sinh

Cúng dường hàng ngàn Phật

Đủ mọi thứ cần dùng

Học vô số thánh điển

Cúng tế nhiều vô vàn

Đại thí nhiều vô kể

Người thí khó kể hơn.

Nhớ lại thời quá khứ

Voi lớn như núi trắng

Thế lực hơn kẻ địch

Ta dùng để bố thí

Hai con lòng yêu mến

Dùng ban bố cho người

Chân lông đều ra máu.

Thời, Ta tên Thậm Ái

Voi, ngựa, xe, con gái

Các thứ đều bố thí,

Thí tám muôn bốn ngàn

Trâu đực vàng, sừng vàng

Thúng vàng đựng lúa bạc

Đã thỏa mãn bao dung.

Ta tên là Tri Thời

Đại thí mười hai năm

Bà-la-môn tệ ác

Đến xin đầu của ta

Bấy giờ các vị trời

Muốn cố ngăn Phạm chí

Ta hiểu dụ các trời

Chớ trái với bổn nguyện.

Thời, vua tên Nguyệt Quang

Ta tràn đầy sở nguyện

Lại có Bà-la-môn

Đến xin mắt của Ta

Ta liền cho không trái

Đôi mắt ta mến yêu

Vì vua tên Thiện Mục

Nhân đó phát nguyện lớn

Nay đem mắt thí cho

Nguyện sau thành tuệ sáng.

Lại vào thời điểm khác

Bồ câu bay đến Ta

Bị chim ưng đuổi bắt

Bay đáp trên gối Ta

Ta cắt thịt trong thân

Thỏa mãn theo ý chim

Để đổi bồ câu khỏi

Bị chim ưng ăn thịt.

Ta đã vì người bệnh

Cắt thịt trên thân mình

Hăm mốt ngày ăn thịt

Bệnh nặng kia đã lành.

Lại vì vua Phổ Thí

Tên là Đại Lực Sĩ

Xưa, trừ bệnh chúng sinh

Nay diệt tan trần lao.

Lại, thuở đời quá khứ

Ta đem thân cho người

Cho cả con yêu dấu

Cho luôn người bạn đời

Giao cho Ta người ác

Bảo Ta phải sát hại

Thời Ta tên Diễm Nguyệt

Không giết chết mạng mình

Còn lột da bố thí

Quấn thân làm bấc đèn

Đồng thời đốt bấc đèn

Toàn thân đều bốc cháy.

Vua tên Kiên Kim Cang

Chịu đau không ai bằng

Chỉ vì cầu một nguyện:

Giở chân liền thành Phật

Đem thân cho cọp sói

Đất rung chuyển sáu cách

Nhờ tâm mạnh mẽ ấy

Nên vượt qua chín kiếp.

Từng một lần khéo thí

Chúa bốn biển, thế gian.

Xưa làm vua Chuyển luân

Danh hiệu là Đại Thiên

Kiến lập phong giáo vua

Trị bằng mười hạnh lành

Xả bỏ cả bốn cõi

Xuất gia tu tịnh hạnh.

Lại vị vua Phổ Địa

Danh hiệu là Tôn Đế

Bấy giờ, trên đất lập

Tám muôn bốn ngàn thành

Vì các ngôi thành ấy

Đặt để cảnh giới rồi

Tám muôn bốn ngàn vua

Đều cạo đầu bỏ ngôi.

Từng vì vua Đa Cầu

Ham muốn mê cuồng loạn

Vượt qua cả biển lớn

Tìm đất đai nhân dân,

Thời, Ta làm Phạm chí

Đại trí tên Thượng Độ

Đem thuận lý dạy vua

Khiến vua chánh ý chí.

Từng làm voi đầu đàn

Như mặt trời xinh đẹp

Sáu ngà, rất đáng yêu

Bóng loáng có ánh sáng

Thợ săn tham ngà đẹp

Bắn tên trúng vào tim

Voi tự nhổ ngà cho

Lòng không chút giận hờn.

Vua Tịnh Thí săn bắn

Nhân đến trong rừng sâu

Chận hai con nai chúa

Giấu ở trong hang sâu

Vì nai mẹ có thai

Nai chúa xin chết thay

Súc sinh nơi hoang dã

Lại không sợ tai nạn.

Có nước bỗng giết hại

Cha mẹ và người già

Ta tuân phụng hiếu dưỡng

Đào hang cứu mẹ cha

Trời trên không hỏi nghĩa

Cha dạy Ta đáp lời:

Dứt đảo kiến chúng sinh

Giúp không đọa địa ngục.

Trăn lớn ngăn người buôn

Vây bọn họ vào trong

Túc duyên Ta khi ấy

Sinh làm sư tử chúa

Sai voi dùng sức mạnh

Đạp cho trăn chết ngay

Cứu năm trăm người khách

Yên ổn trở về nhà.”

Lúc bấy giờ, Phật nói:

“Kinh Sinh năm trăm chương

Cõi Tam thiên đại thiên

Đều rung chuyển sáu cách

Có ức loài chúng sinh

Đều phát tâm đại đạo,

Lại có ức chúng sinh

Đều chứng bốn đạo quả

Kẻ hiền trí trên đời

Không thể nói rằng lạ.

Bồ-tát phát mạnh mẽ

Thí xả thân mạng mình

Theo ý người cầu xin

Không bao giờ trái ý,

Công đức được tự tại

Muôn vật và thân mạng

Gom thọ mạng ngắn ngủi

Đó mới là điều lạ.

Bị trần lao trói buộc

Tâm ác đầy mê hoặc

Dùng năng lực từ bi

Ngăn cản tâm ác kia

Bỏ được điều yêu thích

Của báu và thân mạng.

Chúng sinh có tài giỏi

Đời có người tự tại

Ngay khi ta làm ác

Phải tự chế không làm,

Ngày đêm làm các lành

Để lòng mình nghỉ ngơi

Nhờ đó tự khuyến tấn

Chí nguyện trong Phật đạo.

Phẩm 23: ĐI ĐẾN DUY-DA-LY

Đời thông suốt hết cả

Sở nguyện đều thành tựu

Thương xót các chúng sinh

Như người thương con một

Giống như vua Chuyển luân

Dạy bảo ai chẳng theo

Chán ngán năm thứ dục

Muốn vào hang pháp tuệ,

Thế Tôn cũng như thế

Mở bày làm Phật sự

Siêng nhọc rộng hóa độ

Mọi việc đều rốt ráo

Vào đời ác sinh tử

Thuận theo sinh diệt kia

Muốn vào Đại vô vi

Dứt ý định, vắng lặng.

Thời, thành Duy-da-ly

Có quỉ hút tinh người

Vào thành gây dịch bệnh

Bức bách nhiễu hại đời.

Bấy giờ Duy-da-ly

Dịch mạnh như lửa hừng

Vua, đại thần trong nước

Nhóm họp, cùng luận bàn

Lửa lớn của dịch khí

Đang thiêu đốt muôn dân

Đều cùng nhau nghĩ cách

Làm sao trừ nạn này.

Có trưởng giả Tài Minh

Thanh tín bậc nhất thưa:

“Thấy đời không còn ai

Chỉ Phật đáng nương cậy.”

Vua sai Thanh tín sĩ

Tài Minh làm người sứ.

Trưởng giả, Thanh tín sĩ

Đều chắp tay hướng về

Gieo năm vóc sát đất

Cùng xa vọng bạch Phật:

“Xin cứu giúp thế gian

Nguyện cứu giúp đất nước

Như người lạnh cần lửa

Bệnh nặng xin thuốc hay

Như tối mong ánh sáng

Lạc lối được dẫn đường

Chúng con cầu Thế Tôn

Muốn xem vui người, trời”.

Sứ đến chỗ Đức Phật

Phật liền nhận lời mời

Nay bỏ nhà giác biết

Trời người nghĩ rối động

Ở trên không trời bảo:

“Với vua Vị Sinh Oán

Vì sao không lo lắng

Nay phải rời Đức Phật.”

Vua nghe trời dạy bảo

Trong lòng chợt kinh hãi

Ý buồn rầu lên tiếng:

“Tâm chúng sinh tối tăm

Ai đem đá mài tuệ

Đến mài tâm u tối?

Tội lỗi của trần lao

Oan trái ở đời trước

Chúng sinh tội lỗi nhiều

Ai sẽ cứu nhẹ được?

Chúng ta bế tắc lâu

Trong ngục tù sinh tử

Ai sẽ đem chìa khóa

Mở ngục cho chúng ta?

Chúng ta lâu bộc lộ

Lòng khát ái ánh dương

Ai sẽ thí chánh pháp

Trăng trong, ngọc giải khát?”

Nhân đó vua ra lệnh

Mau đến gặp Đức Phật

Nhân thỉnh Phật ngày mai

Vào cung thọ trai tăng

Lệnh nhà bếp chuẩn bị

Trăm món ăn thịnh soạn.

Phật hứa ở trong cung

Nhận vua thỉnh một tháng.

Sửa sang bảy con đường

Cho đến tận sông Hằng

Đường bài trí màn trướng

Trang sức như cõi trời

Các hoa thơm nhiều màu

Tung rải khắp mặt đất,

Người nhóm như nước dâng

Tràn đầy như biển cả

Ngọc sáng dùng trang sức

Màu sáng như trăng tròn.

Vua phục sức ngồi xe

Cung kính đến thỉnh Phật

Không bao lâu Phật đã

Đến bên bờ sông Hằng.

Vua lại dâng lên Phật

Năm trăm lọng bảy báu

Vua người dâng năm trăm

Vua rồng dâng một ngàn

Vua trời dâng năm trăm

Duy-da-ly năm trăm

Vì che chở khắp trần

Nên nhận dâng lọng báu

Nhận hết các lọng báu

Chỉ để một che dùng.

Bấy giờ Đức Thế Tôn

Cùng với chúng đệ tử

Hai ngàn năm trăm vị

Liền vượt qua sông Hằng

Các vua Duy-da-ly

Hết lòng yêu kính Phật

Cung cấp mọi cần dùng

Theo thứ lớp đến nước.

Đức Phật liền đi vào

Thành lớn Duy-da-ly

Dùng tám âm thanh Phạm

Thanh tịnh rất nhiệm mầu

Phật nói một bài kệ:

“Này, các loài chúng sinh

Ở trên không, dưới đất

Hãy thương xót chúng sinh

Dùng nước từ thanh tịnh

Mà vẩy tưới đất đai

Bị nóng khát ép ngặt

Được nước mát đủ đầy.”

Từ mây lành của Phật

Mưa xuống lời ngọt ngon

Cả thành đều no đủ

Dứt trừ nạn độc hại.

Bấy giờ Đức Phật liền

Đi ra ngoài cửa thành

Phật cùng các Sa-môn

Từ từ đi quanh thành

Che chở hiện điềm lành

Chú nguyện mãi an ổn

Cả nước được che chở

An vui không thể lường.

Thời, trưởng giả Tài Minh

Thỉnh Phật và đệ tử

Thọ bữa cơm thịnh soạn

Kính yêu hết mọi bề,

Đức Phật giảng nói rộn

Chánh pháp rất sâu xa

Tiếng sư tử ban xuống

Bốn ngàn người đắc đạo.

Phật cùng chúng đệ tử

Đi đến rừng Nại nữ

Nại nữ vừa nghe tin

Vội đến gặp Như Lai

Đến cửa liền xuống xe,

Anh lạc như mây sấm

Mới vào vườn cây đẹp

Giống như trời Cát tường

Đi bộ khoan thai đến

Như sông chảy theo dòng

Dung nhan như ánh xuân

Như khóm hoa phù dung

Đem theo các Thiên nữ

Dáng điểm tô ngời ngời

Đi trong rừng cây ấy

Làm động mắt trời, đất.

Đức Thế Tôn nhìn thấy

Mành lưới của vua ma

Mắt nhìn sắc đẹp kia

Phá hoại giới hạnh người

Phật dùng âm thanh Phạm

Bảo các thầy Sa-môn:

“Giờ Nại nữ đến đây

Các thầy hãy nhiếp tâm

Chí các thầy giữ chặt

Cung tinh tấn trong tay

Dùng mũi tên chánh trực

Dây cung tuệ căng ngay

Đều mặc giáp định ý

Tự cỡi xe giữ giới

Đều đem ý từ quán

Vào mắt chống sắc tà.

Các thầy hãy xét kỹ

Con gái thế nào đây?

Người nữ đâu chính đáng

Mượn bề ngoài mê hoặc

Như đồng sắt mạ vàng

Da mỏng như cánh ruồi

Nếu không dùng phủ lên

Đó chỉ là bị thịt.

Nên phải biết rõ hơn

Ghèn, nước mắt, nước mũi

Nếu chẳng lau sạch đi

Và chất bẩn trên thân

Chẳng lấy nước rửa đi

Máu mủ và phân dãi

Dồn lại ở một nơi

Nhìn đó mà suy gẫm

Ý dục diệt không sinh.

Các thầy tự quán sát

Nhà xương đó đáng ghê!

Dùng gân quấn ràng rịt

Ngoài dùng thịt tô bồi.

Quần áo phục sức che

Như người vẽ tranh tường

Hãy tự quán sát đó

Chớ để nó mê hoặc.

Thận trọng giữ tâm ý

Về sau được lợi ích

Trước không điều phục tâm

Sau không thể điều phục,

Theo tà mất đường chánh

Mê hoặc lạc xoay vần

Giống như ngựa quan huyện

Luyện chạy vòng cuối cùng.

Mắt ưa nhìn sắc đẹp

Tâm theo mắt mê say

Ngắm nhìn trong lẫn ngoài

Ngu nhiễm, tuệ xa rời.”

Thời, Phật đem lời này

Răn các đệ tử trẻ

Họ liền tự nhiếp tâm

Một lòng nhìn Như Lai.

Nại nữ xa thấy Phật

Tướng đẹp đẽ sáng chói

Vòi vọi giữa rừng cây

Như nhật ra khỏi mây

Tâm cung kính nhìn Phật

Tâm thanh tịnh nhiệm mầu

Như cây nhiều hoa quả

Bị gió thổi quằn nghiêng

Như thế lễ chân Phật

Chắp tay tâm cung kính

Lui về chỗ ngồi xuống

Đức Phật bảo nàng ngay:

“Tâm cô ham buông lung

Cô tâm lành đến Ta

Tin ưa pháp chân chánh

Lợi này rất khó gặp.

Người nam tin ưa pháp

Đó không phải điều lạ

Ý nam tuy sâu nặng

Trần lao còn bớt nhẹ,

Người nữ thường quanh quẩn

Trong trần lao ái dục

Ý hẹp hòi, khinh tháo

Mê đắm sáu thứ dục.

Tâm người nghĩ đến đạo

Đó là đáng quý nhất

Tất cả đời vô thường

Không nên cậy ta đây!

Bệnh tật lấn yên ổn

Già hủy hoại dung nhan

Cướp đoạt mạng sống người

Ưa pháp không hoạn nạn

Người nữ nhiều tham ganh

Gặp không mừng, oán ghét

Tâm người nữ mê đắm

Không thích rời mình thích.

Để chịu thân người nữ

Ắt có hai não trên

Vì những ý nghĩa đó

Ngươi phải siêng thờ pháp.”

Tính Nại nữ yếu mềm

Trong tâm rất hổ thẹn

Được khuyên theo chánh pháp

Hết dạ kính Thế Tôn

Liền quỳ thẳng chắp tay

Bước ra bạch Phật rằng:

“Xin Phật rủ lòng thương

Mai nhận con cúng dường.”

Phật biết tâm nàng ấy

Rất thanh tịnh vui mừng

Nên im lặng nhận thỉnh.

Cô bèn từ giã về

Gieo năm vóc sát đất

Cúi đầu lễ chân Phật

Chán ghét thân người nữ

Hổ thẹn quay trở về.

Sau khi Phật nhận lời

Nàng Nại nữ mời thỉnh

Người dân Duy-da-la

Đều đi đến chỗ Phật

Ngựa trắng, lọng xe trắng

Y phục đều lụa trắng

Các trang sức đều trắng

Uy nghi thật đáng nhìn

Màu xanh, vàng, đỏ, đen

Đủ loại khác biệt nhau

Nghiêm sức đến chỗ Phật,

Như các trời Đao-lợi

Họ cũng đều thỉnh Phật

Phật nói đã thọ thỉnh

Phật nhận Nại nữ thỉnh

Họ đành phải ôm hận.

Bấy giờ Phật vì họ

Nói rộng pháp nhiệm mầu

Cam lộ không tổn giảm

Diệt trừ các khổ hoạn

Vì họ lược giải bày

Pháp bốn Đế chân thật

Vô số các Ly-kiền

Đều uống thuốc cam lộ.

Bấy giờ Phật sẽ đến

Độ vô số Ly-kiền

Và rồi từ giã họ

Tâm đều mang chánh pháp

Như độ người mạnh mẽ

Khổ địa ngục thoát rồi

Và vô số chúng sinh

Đều gieo giống sinh Thiên.

Phẩm 24: TÁN THÁN PHẬT ĐỊNH QUANG

Trồng trăm phước đời trước

Ngàn núi cao không cùng

Dòng sông của trí tuệ

Rất sâu khó đo lường,

Lời nói người gió thoảng

Không thể làm chao động

Ngồi định như núi Thái

Nhưng không thể chuyển dời

Giống như đám mây đen

Chớp lóe sáng rạng ngời

Cầm lọng đẹp bằng báu

Xoay vần trên không trung.

Thời, A-nan thấy vậy

Điềm lành chưa từng thấy

Tâm vui mừng hớn hở

Quỳ thẳng bạch Phật rằng:

“Các thứ hoa trời

Rất đẹp nhiệm mầu

Nếu như có tâm

Đến cúng dường Phật

Giống như rừng cây

Gặp bầy ngựa hoang

Như trên núi tuyết

Nhiều cây hoa thơm.

Mặt như màu hoa

Sen có ngàn cánh

Nước bẩn thế tục

Không làm nhiễm dơ.

Rất khó thấy nghe

Như hoa Ưu-bát

Xin Phật giảng nói

Điềm lành hoa này.”

Phật dùng tiếng Phạm

Thanh tịnh nhiệm mầu

Làm cho chúng sinh

Giác ngộ đầy đủ

Mở khắp Tam thiên

Đại thiên thế giới

Dùng tâm Từ hòa

Bảo A-nan rằng:

“Về thuở quá khứ

Vô số kiếp xưa

Vô lượng đức lành

Trang nghiêm tướng tốt

Giống như đuốc sáng

Xua tan tối tăm

Dùng chánh pháp sáng

Dứt tối ngu si,

Thuở ấy có Phật

Hiệu là Định Quang

Thầy của các Thánh

Tam thiên thế giới,

Tất cả trí tuệ

Giống như biển lớn

Tâm như hư không

Không gì chướng ngại.

Cội gốc “sáu độ”

Sâu xa vững chắc,

Thân cây “mười lực”

Rất là cứng chắc

Bốn điều không sợ

Là bốn phía cây

Có ba mươi hai

Nhánh cây tướng tốt,

Ba trí đạt khắp

Chồi đốt nhiệm mầu

Tám mươi tướng tốt

Lá đẹp mềm mại

Từ bi che bóng

Rất là mát mẻ.

Cành hoa giác ý

Giới cấm đức thơm

Lời nói nở hoa

Hiện đài bốn đế

Chứng bốn thứ đạo

Quả rất thơm ngon.

Trời người ưa pháp

Giống như ong nhóm

Để hút tinh túy

Vị hoa cây Phật;

Họ nghe hoa thơm

Ăn quả cây ấy

Vì vị giải thoát

No đủ tràn đầy.

Bởi đời quá khứ

Nguyện cầu việc Phật

Siêng tu chẳng trễ

Hiện báo đời sau

Hiện ra báo ứng

Được uống thuốc pháp

No đủ tất cả

Nước mật cam lộ

Đói khát lùi xa.

Phát nguyện muốn tìm

Ý từ bi lớn

Nhân do muốn đến

Thành lớn Hoa nghiêm,

Lúc vừa dở chân

Đạp cửa cổng thành

Bấy giờ thần đất

Cung kính gánh vác

Tam thiên đại thiên

Thế giới của Phật

Rung chuyển sáu lần

Chấn động cả lên.

Mưa hoa lấp đất

Chấn động cả lên

Chư Thiên đầy trời

Trên không tấu nhạc

Rền như tiếng sấm,

Thiên nữ trên không

Tấu nhạc đàn ca

Khen Phật nhiều kiếp

Tướng đẹp, công đức.

Chim thú vui mừng

Cùng nhau hót vang

Chén bát chạm nhau

Thành tiếng ca vang

Phật cùng đệ tử

Uy nghi khoan thai

Như vầng trăng rằm

Các sao vây quanh

Trăm tướng phước đức

Rực rỡ như tranh

Luân tướng nhiệm mầu

Ngàn nan hoa thành

Chân đạp xuống đất

Dấu vết như ấn

Bánh xe ngàn căm

Nhiệm mầu sáng rực.

Điều ngự ngựa sáu căn

Ngồi trên xe sáu độ

Kiệu bố thí, giữ giới

Rương từ nhà hoan hỷ

Dùng định ý điều ngự

Ngọn cờ lớn Bát chánh

Bánh xe tuệ vắng lặng

Lọng Tứ đẳng đại Từ

Đội mũ Nhất thiết trí

Chuỗi ngọc Giác ý ngời

Đại bi rất mau chóng

Thành ấp bày vô vi.

Giảng nói pháp nhiệm mầu

Để điều hòa chúng sinh

Hành đạo rất tốt đẹp

Ngàn mặt trời cùng mọc.

Trời mới mọc sườn núi

Trong ao hoa sen nở

Thời, Phật Định Quang cũng

Ngộ hoa tâm chúng sinh.

Lúc ấy Phật nghĩ rằng:

Chúng sinh không thấy suốt

Hóa thành thể lưu ly

Giúp chúng sinh thấy suốt;

Mọi người xa thấy Phật

Mỗi mỗi như nhìn gương

Người nhóm họp đầy đường

Động nước, rung bốn biển.

Bấy giờ, có Phạm chí

Người thông minh trí tuệ

Dòng họ quý cao sang

Danh hiệu là Thiện Tư

Vừa nghe nói hiệu Phật

Hớn hở mình nổi ốc

Như bị móc giữ lại

Đều lìa tục xuất gia

Nhiều kiếp chứa công đức

Gốc lành khiến đến nơi

Giác ngộ Nhất thiết trí.

Như hoa thấy ánh dương

Khi gặp được ánh sáng

Như trời ra khỏi mây

Vua Kim Cang dòng Thánh

Ngắm nhìn không thỏa mãn!

Thấy Phật vui hớn hở

Đức lực liền thanh tịnh.

Nghĩ gặp Phật ra đời

Lấy gì cúng dường Ngài

Khi thấy người con gái

Xách một bình nước thơm

Có bảy cành sen xanh

Như Thất giác tuệ đủ

Nhờ phước đức đời trước

Bình hóa thành lưu ly

Thấy hoa mừng chắp tay

Đến gặp nàng hỏi rằng:

“Chỉ nhìn núi phước đức

Đồ châu báu lạ lùng

Riêng vì khắp chúng sinh

Khổ ách độ trở về

Kính, nhờn dứt cả hai

Nguyện ta trở lại không.

Đời trước đã cúng dường

Nay ta cũng nên cúng

Xin cô cho ta hoa

Để ta dâng lên Phật,

Giá bao nhiêu tùy ý

Với Phật nay chưa tròn

Xin cô giúp làm phước.

Phát tâm tịnh hướng Phật

Theo ý thỏa cầu xin

Phật tựa ngọc Như ý

Nguyện gì được tùy ý”.

Cô gái bán bảy bông

Mỉm cười đáp lại rằng:

“Giá hoa này đắt lắm

Liệu ngài mua được chăng?”

Đáp rằng: “Tùy cô bán!”

Rằng: “Mỗi hoa một trăm!”

Rằng: “Cho ta hoa ấy

Còn giá tùy ý cô!”

Nhân nhìn bên trái nói

E thẹn mà đáp rằng:

“Tôi cũng muốn dâng hoa

Lên cúng dường Đức Phật!”

Ta khiêm tốn đáp lại:

“Cô tự ra giá hoa

Phật không nhận hư dưỡng

Cô thành thật không dối!”

Nàng đáp: “Sẽ cho hoa

Nếu hứa làm chồng ta”.

Đáp rằng: “Cô thói xấu

Trái tâm nguyện cầu đạo”.

Nàng chắp tay đáp rằng:

“Không dám trái lòng ngài

Nay sẽ lập thệ nguyện

Bố thí chẳng dám trái?”

Liền lấy giá ấy

Cho năm cành hoa

Giữ lại hai cành

Để kết thệ nguyện.

Bấy giờ Bồ-tát

Được bảy cành hoa

Rồi liền lập lên

Quyết định nguyện là:

“Như nay Đức Phật

Cứu giúp thế gian

Nguyện con đời sau

Được đạo như Phật.”

Phát xong nguyện lớn

Liền tung hoa lên

Hóa thành lọng hoa

Ở trên hư không,

Ánh sáng Đức Phật

Chói như mặt trời

Lọng hoa sen xanh

Như mây lành nổi.

Phật vừa đi tới

Lọng cũng theo Ngài

Phật sáng như nhật

Lọng như mây xanh.

Bồ-tát thấy biến

Hớn hở vui mừng

Năm vóc sát đất

Tự lễ chân Phật,

Tức thời xõa tóc

Trải ra trên đất

Phật dùng tâm Từ

Bước đi trên tóc.

Tướng chân chiếu sáng

Như hoa sen hồng

Ở trên tóc ấy

Chân tóc sáng bừng

Như trên sen xanh

Nở hoa sen hồng.

Đức Phật thương xót

Dừng chân trên tóc

Phật dùng Thánh đạt

Tất cả tâm ý

Biết rõ Bồ-tát

Sức tâm mạnh mẽ,

Thời Phật mỉm cười

Ánh sáng năm mầu

Từ trong miệng ra

Biết bao màu sắc.

Thị giả Đức Phật

Quỳ thẳng chắp tay

Bước đến bạch Phật:

“Khi không nhân duyên

Các Phật không cười

Vì sao Phật vui?

Cúi xin Thế Tôn

Nói rõ việc ấy”.

Phật dùng Phạm âm

Âm vang như tiếng

Sóng biển thanh tịnh

Bảo thị giả rằng:

“Như Ta ở đời

Ra đời làm Phật

Từ che muôn loài

Giúp chúng sinh khổ,

Người cũng sẽ thành

Người dẫn thế gian

Ở trong cõi khổ

Trần lao lẫy lừng.

Khi trăm tuổi thọ

Trong họ Thích-ca

Sẽ thành Phật đạo

Hiệu là Năng Nhu”.

Nhận xong lời quyết

Vui mừng vô lượng

Được sức vui mừng

Bay bổng lên không

Thân nhẹ, tâm mạnh

Xuống lên như sóng.

Như trăng tròn sáng

Sóng biển lớn dậy

Hư không có thể

Hiện hình xuống đất

Hoặc đất có thể

Bay bổng lên không

Bốn đại có thể

Bỏ đi bản tính

Lời quyết của Phật

Không bao giờ đổi.

Diện mạo Đức Phật

Như trăng tròn đầy

Miệng nói những lời

Mát mẻ sáng suốt

Diệt mất thế gian

Cháy tiêu rất nóng

Giống như mùa hạ

Gặp đêm trăng rằm.

Kinh sách ngoại đạo

Trong rỗng, ngoài lừa

Ngu mê lừa gạt

Tất cả thế gian,

Phật nói pháp sáng

Thanh tịnh thái bình

Vào thành Nê-hoàn

Giống như về nhà.

Vì các điều ấy

Khen tặng hoa đẹp

Tung rải khen ngợi

Thân được ngợi ca,

Hoa diệu ý trời

Lúa thóc bạc vàng

Tung rải trên Phật

Phủ khắp mặt đất

Chưa rơi xuống đất

Hóa thành lọng hoa

Che ở trên Phật

Tới lui đều theo

Như mặt trời sáng

Hai mặt trời soi

Sen xanh khắp nơi

Như mây xanh nổi.

Từ không trung xuống

Niềm vui càng thêm

Lại tự gieo mình

Quy mạng Như Lai

Tóc kia vẫn ở

Dưới chân Thế Tôn

Tự nhiên tung rải

Phủ khắp mặt đất.

Các ông nên biết

Đâu phải ai khác

Lúc ấy Thiện Tư

Chính là Ta đây.

Dùng tâm Từ kính

Rải hoa cúng Phật

Nay thành Phật rồi

Làm Thầy mọi người

Bởi nhờ Phật ấy

Lọng hoa che Ta

Phát khởi ý Ta

Nhớ lại hạnh xưa

Làm các điều lành

Được báo như thế

Không bao giờ mất

Phải biết việc ấy!

Bấy giờ ai nấy

Chia phần tóc Ta

Giành nhau nhận lấy

Kẻ ít, người nhiều

Bọn họ đều được

Phật độ cho trước

Vào thành vô vi

Nê-hoàn vắng lặng.

Thời, người được tóc

Hơn bốn mươi người.

Người nước Tùy-đề

Sa-môn giữ giới

Đều thành La-hán

Đầy đủ sáu thông

Lập nên pháp lành

Nhiệm mầu bậc nhất.

Như Phật quá khứ

Hiệu là Định Quang

Đầy đủ lời nguyện

Phạm chí Thiện Tư

Như kia mừng rỡ

Bay lên hư không

Thời Phật lại ban

Cho trí tuệ lớn

Chúng sinh nghe rồi

Đều dốc lòng tin

Tìm mọi phương cách

Ban rải đức lành

Bố thí giữ giới

Trí tuệ siêng tu

Di-lặc ra đời

Hiển phước báo ấy.