Tứ Phần Luật, quyển 6

"Chồng của con còn sống, con không muốn làm việc như vậy." Tỳ-kheo liền cho người chồng thuốc xổ khiến cho dứt mạng. Tỳkheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào khi cho uống thuốc?" Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Ngươi phạm ba-la-di." 3. Có tỳ-kheo tới thăm đàn-việt bệnh. Vợ của đàn-việt xinh đẹp. Tỳ-kheo thấy, dục tâm tham đắm, nói: "Cùng tôi làm việc như vậy." Vợ đàn-việt nói:

"Chồng con còn sống, con không muốn làm việc như vậy." Tỳ-kheo liền cho người chồng ăn thức ăn không được phép ăn, khiến cho chết; rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào [981a1] khi cho ăn thức ăn đó?" Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát. "

Đức Phật dạy: "Ngươi phạm ba-la-di." 4. Có tỳ-kheo đến thăm đàn-việt bệnh. Vợ của đàn-việt xinh đẹp. Tỳ-kheo thấy, dục tâm mê đắm, nói: "Cùng tôi làm việc như vậy." Vợ của đàn-việt nói:

"Chồng con còn sống, con không muốn làm việc như vậy." Tỳ-kheo liền cho người chồng uống thuốc độc, khiến cho dứt mạng, rồi nghi. Đức Phật hỏi: 236

T22. 981a Chương v. Điều bộ "Với ý nghĩ thế nào, khi thầy cho uống thuốc ấy?" Tỳ-kheo thưa:

"Với tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Ngươi phạm ba-la-di." 5. Có tỳ-kheo đến thăm đàn-việt bệnh. Hình mạo của tỳ-kheo đoan chánh. Vợ của đàn-việt thấy, tâm dục tham đắm, ngỏ ý với tỳ-kheo: "Đại đức có thể cùng tôi làm việc như vậy." Tỳ-kheo nói:

"Này chị, không được nói như vậy. Việc đó tôi không được làm. Chồng của chị còn, tại sao làm việc xấu như vậy?" Vợ của đàn-việt nói: "Khi mà chồng tôi chưa chết, thì không thể hòa hiệp với thầy được."

Người vợ liền cho chồng uống thuốc cho chết. Chồng chết rồi, người vợ nói với tỳ-kheo: "Chồng tôi đã chết, có thể cùng tôi làm việc như vậy." Tỳ-kheo nói:

"Đại tỷ chớ nên nói như vậy. Việc đó, tôi không được làm." Vợ của đàn-việt nói: "Tôi vì thầy nên đã giết chồng tôi rồi, tại sao thầy không chịu làm việc như vậy?"

Tỳ-kheo nghe sanh nghi, bạch Phật, Phật hỏi: "Ngươi nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo liền thuật lại đầy đủ nhân duyên với đức phật. Đức Phật dạy:

"Không phạm."

Thuốc xổ, thức ăn không đúng, thuốc không đúng, cũng như vậy. 237

981b

4. Phá thai

1. Bấy giờ, có người đàn bà chồng đi vắng, người đàn ông bên cạnh làm cho có thai. Cô liền đến vị tỳ-kheo mà gia đình thường cúng dường thưa:

"Chồng con đi vắng, người đàn ông bên cạnh làm cho con có mang. Thầy cho con thuốc trụy thai." Tỳ-kheo liền chú nguyện nơi thức ăn rồi cho ăn, khiến cho người kia thai bị sẩy. Tỳ-kheo nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát."

Đức Phật dạy: "Ngươi phạm ba-la-di." 2. Có người đàn bà chồng đi vắng, bèn có thai với người khác. Cô liền đến vị tỳ-kheo mà gia đình thường cúng dường, nói: "Thưa Đại đức! Chồng con đi vắng, con có thai với người khác. Thầy cho con thuốc để cho thai sẩy." Tỳ-kheo liền chú nguyện nơi thuốc, đưa cho uống, khiến cho thai bị sẩy. Tỳ-kheo nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát."

Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di."

Chú thuật nơi thuốc bột mịn, chú thuật nơi tràng hoa, chú thuật nơi hương xông y phục, chú thuật nơi thai cũng như vậy. Tất cả đều phạm ba-la-di.

3. Bấy giờ, có người phụ nữ, chồng đi vắng, bèn có thai với người khác. Cô liền đến vị tỳ-kheo-ni mà gia đình thường cúng dường, thưa: "Kính thưa A-di, chồng con đi vắng, người đàn ông bên cạnh làm con mang thai. Sư cô cho con thuốc làm sẩy thai." Tỳ-kheo-ni [981b] nói: "Này chị, tôi không rành về thuốc. Chị đến đây, tôi sẽ đè nơi bụng của chị." 238

T22. 981b Chương v. Điều bộ

Tỳ-kheo-ni đè nơi bụng, khiến cho thai bị sẩy; rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Cô làm với ý nghĩ như thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." 4. Có người phụ nữ, chồng đi vắng, bèn có thai với người khác. Cô liền đến vị tỳ-kheo-ni mà gia đình thường cúng dường, thưa: "Kính thưa A-di, chồng con đi vắng, người đàn ông bên cạnh làm cho con có mang. Sư cô cho con thuốc uống thai sẩy. "

Tỳ-kheo-ni nói: "Tôi không rành về thuốc, đại tỷ đến đây, tôi sẽ vì đại tỷ cắn nơi đó."

Cô ni liền cắn nơi bụng, chỗ có thai, khiến cho thai bị đọa, rồi nghi. Đức Phật hỏi:

"Cô làm với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo-ni thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." 5. Có người phụ nữ chồng đi vắng, bèn có thai với người khác. Cô liền đến chỗ tỳ-kheo mà cô thường cúng dường thưa: "Đại đức, chồng con đi vắng, người bên cạnh làm cho con có mang. Thầy cho con thuốc để phá thai." Tỳ-kheo cho thuốc thổ hạ quá độ làm cho bà mẹ chết mà con còn sống. Vị kia nghi. Đức Phật dạy: "Bà mẹ chết không phạm. Phương tiện muốn đọa thai mà thai không chết, phạm thâu-lan-giá." 6. Có tỳ-kheo đỡ người bệnh đứng dậy. Người bệnh qua đời, nghi. Đức phật dạy:

"Không phạm."

Nếu đỡ ngồi dậy mà qua đời, không phạm. Nếu vì bệnh nhân tắm mà họ qua đời, không phạm. Nếu khi uống thuốc mà họ qua đời, không phạm. 239

981b

5. Cho bệnh chết sớm

1. Bấy giờ, có tỳ-kheo bệnh lâu ngày. Người nuôi bệnh mỏi mệt, cho ăn thức ăn không thích hợp, khiến cho bệnh nhân đoạn mạng; rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" Vị nuôi bệnh thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." 2. Có tỳ-kheo bệnh lâu ngày. Người nuôi bệnh mỏi mệt, cho uống phi dược1, khiến cho bệnh nhân đoạn mạng; rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" Vị nuôi bệnh thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." 3. Có tỳ-kheo bị bệnh lâu ngày, mà tỳ-kheo này có nhiều vật sở hữu. Vị nuôi bệnh với tâm tham của lợi, liền cho ăn thức ăn không thích hợp, khiến cho qua đời; rồi nghi. Đức phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" Vị nuôi bệnh thưa: "Với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." 4. Có tỳ-kheo bệnh lâu ngày, mà tỳ-kheo này có nhiều tài vật. Vị nuôi bệnh với tâm tham lợi, cho uống phi dược, khiến cho qua đời; rồi nghi. Đức phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" Vị nuôi bệnh thưa: "Với tâm sát. "

Đức Phật dạy: "Ba-la-di." 5. Có tỳ-kheo dưới nách có mụt nhọt, một tỳ-kheo nặn giùm. Tỳkheo kia nói: "Đừng nặn, đừng nặn nữa!" Tỳ-kheo này vẫn cứ nặn, không chịu thôi. Tỳ-kheo kia chết. Tỳ-kheo này nghi, Đức phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" 1 Thuốc không trúng bệnh. 240

T22. 981c Chương v. Điều bộ

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được nặn mạnh như vậy." 6. Có tỳ-kheo bị sưng cả mình, một tỳ-kheo dùng thuốc cấp tháo1 thoa. Tỳ-kheo kia nói: "Thôi, thôi đừng thoa nữa. Đau nhức và nóng quá.

" Tỳ-kheo này nói, "Gắng chịu đau một chút đi, [981c] sẽ khỏi.

" Tỳ-kheo này không chịu ngưng thoa thuốc. Tỳ-kheo kia chết. Tỳ-kheo này nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được cưỡng ép xoa như vậy." 7. Có tỳ-kheo dời tỳ-kheo bệnh từ chỗ bóng mát đến chỗ nắng. Tỳkheo bệnh qua đời. Tỳ-kheo kia nghi. Đức Phật dạy: "Không phạm."

Dời từ chỗ nắng đến chỗ bóng mát cũng như vậy, không phạm. Tỳ-kheo bệnh tự ý muốn dời từ chỗ bóng mát đến chỗ nắng, từ chỗ nắng đến chỗ bóng mát. Người bệnh qua đời; người dìu nghi. Đức Phật nói: "Không phạm."

Dìu người bệnh ra khỏi nhà hoặc vào nhà, rồi người bệnh qua đời. Người dìu nghi. Đức Phật dạy: "Không phạm." Người bệnh tự ý muốn ra khỏi phòng, dìu ra khỏi phòng; muốn vào phòng, dìu vào phòng, rồi qua đời. Người dìu không phạm. Dìu người bệnh đến chỗ đại tiện, rồi qua đời, hoặc dìu trở lại trong phòng rồi qua đời, người dìu đều không phạm. Dìu người bệnh đến chỗ tiểu tiện, rồi qua đời, hoặc dìu trở lại phòng, rồi qua đời, đều không phạm.

1 Cấp tháo dược 急躁藥; không hiểu thuốc gì. 241

981c

8. Có tỳ-kheo bị sốt rét. Một tỳ-kheo cưỡng bức đè xuống. Tỳ-kheo bệnh nói: "Chớ đè, chớ đè!" Tỳ-kheo kia cứ đè không thôi. Tỳkheo bệnh chết. Tỳ-kheo kia nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý gì?"

Tỳ-kheo kia thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được cưỡng bức đè như vậy." 9. Có tỳ-kheo bệnh, tỳ-kheo khác đến thăm, lật ngược cái khăn để xem mặt và hỏi: "Trưởng lão có bớt chút nào không?" Tỳ-kheo bệnh nói:

"Đừng lật, đừng lật!" Vị kia cứ lật, không nghe. Tỳ-kheo bệnh chết. Tỳ-kheo kia nghi, đức Phật hỏi:

"Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được cưỡng mà lật như vậy." 6. Sai bảo giết

1. Có số đông tỳ-kheo, phương tiện sai một người đi giết người kia. Người được sai bèn đi giết; rồi nghi. Đức Phật dạy: "Tất cả đều phạm ba-la-di."

2. Có số đông tỳ-kheo phương tiện sai một người đi giết người khác. Trong số đó có một người nghi, mà không ngăn. Người được sai liền đi giết. Người kia nghi. Đức Phật dạy: "Tất cả đều phạm ba-la-di."

3. Có số đông tỳ-kheo, phương tiện cùng giết người khác. Trong số đó có một người nghi, liền ngăn. Nhưng người được sai kia vẫn đi giết. Người kia nghi. Đức Phật dạy: "Người ngăn phạm thâu-langiá. Người không ngăn phạm ba-la-di." 242

T22. 982a Chương v. Điều bộ

7. Ngộ sát và cố sát

1. Có kẻ trộm lấy y bát, ống đựng kim, tọa cụ của tỳ-kheo. Tỳ-kheo bắt kẻ trộm đè xuống trị. Kẻ trộm chết. Tỳ-kheo nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được đè xuống để trị như vậy." 2. Có kẻ trộm lấy y, bát, tọa cụ, ống đựng kim của tỳ-kheo. Tỳkheo bắt kẻ trộm bỏ dưới cái hầm. [982a1] Kẻ trộm chết, tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với tâm gì?" Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được làm như vậy." 3. Có ác tỳ-kheo lấy trộm y, bát, tọa cụ, ống đựng kim của tỳ-kheo. Tỳ-kheo khác nói: "Ác tỳ-kheo này trộm lấy y, bát, tọa cụ, ống đựng kim của tỳ-kheo. Cần phải bắt mà dạy cho biết pháp. " Bèn

bắt đánh một trận quá tay. Sau đó, tỳ-kheo kia qua đời. Tỳ-kheo kia nghi, đức Phật hỏi:

"Ngươi đánh với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng đánh người thọ đại giới, phạm tội ba-dật-đề."1

4. Có tỳ-kheo cùng bạch y cãi nhau. Tỳ-kheo đến quan kiện. Vị đại thần ra lệnh bắt nhốt bạch y vào ngục. Bạch y qua đời. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng kiện người mắc tội đột-kiết-la." 1 Tỳ-kheo, ba-dật-để 78.

243

982a

5. Có tỳ-kheo giết con khỉ; rồi nghi rằng: "Mình đã đoạn mạng người, phạm ba-la-di.

" Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Không phạm. Đoạn mạng súc sanh, phạm ba-dật-đề." 6. Có tỳ-kheo cùng với tỳ-kheo kia tranh cãi. Tỳ-kheo kia bệnh, tỳkheo này đến thăm. Tỳ-kheo khác xét thấy, tỳ-kheo này cùng tỳkheo bệnh trước có sự oán thù nhau, nay đến thăm ắt có việc gì khác. Tỳ-kheo này liền cho người bệnh dùng phi dược. Tỳ-kheo bệnh qua đời. Tỳ-kheo này nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Phạm ba-la-di."

7. Có tỳ-kheo cùng tỳ-kheo tranh cãi. Tỳ-kheo kia du hành trong nhân gian, rồi mắc bệnh. Tỳ-kheo này nói: "Dù ngươi có đi đâu, cũng không thoát.

" Liền đến thăm hỏi. Tỳ-kheo khác xét thấy, tỳkheo này trước đây cùng tỳ-kheo bệnh có sự oán thù, nay đến thăm hỏi, chắc có việc gì khác. Tỳ-kheo này liền cho tỳ-kheo bệnh phi dược. Tỳ-kheo bệnh qua đời. Tỳ-kheo này nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Với tâm sát."

Đức phật dạy: "Ba-la-di."

Cho phi thực, có hai loại, cũng như vậy. 8. Bấy giờ, vào buổi sáng, tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, khoác y, bưng bát đến nhà bạch y. Có một đứa bé đang ngủ trong nhà giã gạo. Thâu-la-nan-đà đến mó vào cái chày giã. Chày rơi nhằm đứa nhỏ, nó chết. Thâu-la-nan-đà nghi, đức Phật hỏi: "Cô làm với tâm niệm thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được sờ mó chày giã của người ta."

244

T22. 982b Chương v. Điều bộ

9. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, vào buổi sáng, khoác y, bưng bát đến nhà bạch y. Có một đứa nhỏ nằm ngủ bên cái cối giã gạo. Thâu-la-nan-đà đụng cái cối. [982b] Cái cối bị lật, đè chết đứa nhỏ. Thâu-la-nan-đà nghi. Đức Phật hỏi: "Cô làm với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được đụng chạm cái cối của người ta như vậy."

10. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, vào buổi sáng, khoác y, bưng bát đến nhà bạch y. Trên giường có đứa nhỏ đang ngủ. Thâu-la-nan-đà không nhìn mà ngồi lên. Vợ người đàn-việt nói: "A-di chớ ngồi lên đứa nhỏ!"

Cô không nghe nên ngồi lên. Đứa nhỏ liền chết. Cô ni nghi, đức Phật hỏi: "Cô với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo-ni thưa: "Không có tâm sát. Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được, nơi nhà bạch y không xem nơi chỗ ngồi mà ngồi."

11. Bấy giờ, nước Xá-vệ có đàn-việt thỉnh Phật và Tăng thọ thực vào sáng hôm sau. Đêm đó, sửa soạn các thức ăn ngon bổ xong, sáng sớm đến thỉnh Thế Tôn thọ thực. Đức Thế Tôn khoác y, bưng bát cùng một ngàn hai trăm năm mươi tỳ-kheo đều đến nhà đànviệt, an tọa nơi chỗ ngồi. Theo thường pháp của chư Phật là, chúng chưa tập hợp đủ thì không thọ thực.

Bấy giờ, có một tỳ-kheo xuất gia khi tuổi muộn, dẫn theo đứa con cho xuất gia luôn. Tỳ-kheo, cha của đứa bé, khi tiểu thực, đi đến nhà bạch y khác. Các tỳ-kheo hỏi đứa bé:

"Bố chú đi đâu, để đức Thế Tôn đợi mà không ăn?" Đứa bé thưa: "Con không biết."

Các tỳ-kheo bảo đứa bé đi tìm. Nó đi tìm gặp được tỳ-kheo bố. Nó nói: "Bố đi đâu mà để đức Phật và chúng Tăng phải chờ bố, không thọ thực?"

245

982c

Tỳ-kheo giận, nắm lấy đứa con. Đứa nhỏ vì tìm cách để chạy thoát khỏi nên xô tỳ-kheo cha té xuống đất. Bố nó bị chết, nó nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào, khi xô bố ngươi?" Nó thưa: "Con không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được xô như vậy." 12. Có bà mẹ bắt tỳ-kheo. Tỳ-kheo tìm cách thoát, nên xô bà mẹ té xuống đất chết. Vị kia nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?" Vị kia thưa:"Không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được xô đẩy mẹ như vậy." 13. Có người cha bắt tỳ-kheo. Tỳ-kheo tìm cách thoát, nên xô cha té xuống đất chết, rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?" Vị kia thưa: "Không với tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được xô cha như vậy." Anh bắt tỳ-kheo, chị bắt tỳ-kheo, vợ cũ bắt tỳ-kheo cũng như vậy. 14. Bấy giờ, có chị của vợ cũ nói với người em mình rằng: "Sao em không đến tỳ-kheo đòi y thực?" Người em nói:

"Vì ông ấy đã xuất gia, em không muốn đòi cái gì cả." Người chị nói:

"Chỉ chỗ của tỳ-kheo cho chị. Chị sẽ sẽ đòi cho." Cô em liền chỉ chỗ. Người chị đến nói với [982c] tỳ-kheo rằng: "Sao ông không cấp dưỡng y thực cho em gái tôi?" 246

T22. 982c Chương v. Điều bộ

Cô chị này nắm tỳ-kheo. Tỳ-kheo xô để thoát. Cô té xuống đất, chết. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được xô như vậy." 15. Có nam nữ bắt tỳ-kheo, tỳ-kheo xô để thoát, nam nữ bị té xuống đất chết. Tỳ-kheo nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được xô như vậy." 16. Bấy giờ, cách chùa ni không xa có người đàn ông bị chặt tay chặt chân. Tỳ-kheo-ni bưng nước tô-tỳ-la1 đi qua, cách nam tử không xa. Nam tử thấy, hỏi xin: "A-di cho con nước uống."

Tỳ-kheo-ni đưa cho người đàn ông uống. Uống rồi, người ấy chết. Tỳ-kheo-ni nghi. Đức Phật hỏi:

"Cô cho với ý nghĩ thế nào?"

Tỳ-kheo-ni thưa: "Con không có ý nghĩ sát sanh." Đức Phật dạy:

"Không phạm."

17. Cách chùa tỳ-kheo-ni không xa, có người bị chặt tay, chặt chân. Tỳ-kheo-ni bưng nước đi qua cách người đó không xa. Người đó thấy cô, hỏi xin: "A-di cho con uống nước." 1 Tô-tỳ-la tương 蘇毘羅漿. Pāli: suvīraka, cháo chua. Cf.Vin. iii. 86: cho uống takka, sữa bò tinh luyện, sữa bơ. Tham chiếu Thập tụng 58 (tr.436a23): có phạm chí bệnh ghẻ ngứa, xin thuốc nước tô-tỳ-la 蘇毘羅漿. Người ấy uống và chết. 247

982c

Tỳ-kheo-ni cho người đó uống. Uống rồi, người ấy chết. Tỳ-kheoni nghi. Đức Phật hỏi: "Cô cho với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Con không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm."

18. Cách chùa tỳ-kheo-ni không xa, có người bị chặt tay, chặt chân. Tỳ-kheo-ni bưng nước tô-tỳ-la đi qua cách người đó không xa. Người đó thấy cô, nói: "A-di, tôi cần tô-tỳ-la để rửa vết thương cho bớt nhức."

Tỳ-kheo-ni liền cho để rửa. Rửa rồi, người ấy chết. Tỳ-kheo-ni nghi. Đức Phật hỏi: "Cô cho với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Con không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được cho rửa như vậy."

Bưng nước đi cũng thế.

19. Cách chùa tỳ-kheo-ni không xa, có người bị chặt chân, chặt tay. Tỳ-kheo-ni bưng nước tô-tỳ-la đi qua cách đó không xa. Tỳ-kheoni nghĩ: "Nếu cho tô-tỳ-la để rửa vết thương, may ra có thể chết sớm.

" Nghĩ rồi liền cho. Người đó rửa xong thì chết. Tỳ-kheo-ni nghi. Đức Phật hỏi: "Cô cho với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo-ni thưa: "Con cho với tâm sát." Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." Bưng nước cho để rửa cũng như vậy. 20. Có số đông tỳ-kheo cùng nhóm sáu tỳ-kheo ở tại núi Kỳ-xàquật, cùng nhau xẻ cây để lợp nhà. Một vị trong nhóm sáu tỳ-kheo cầm một khúc cây nhọn, ném thẳng trúng nhằm một người. Khúc cây xuyên qua mình, người kia chết liền. Vị này nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo thưa: "Không có tâm sát. "

Đức Phật dạy: "Không phạm. Nhưng không được ném thẳng như vậy mà nên liệng ngang.

"

248

T22. 983a Chương v. Điều bộ

21. Tỳ-kheo tri sự [983a1] làm phòng mới. Đá rơi, trúng tỳ-kheo chết. Vị kia nghi. Đức Phật hỏi:

"Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?"

Vị kia thưa: "Con không có tâm sát." Đức Phật dạy: "Không phạm."

Ngói rơi, cây rơi, kèo rơi, xà rơi, đòn dông rơi, gỗ rơi, trúng người; cũng như vậy.

22. Bấy giờ, tại núi Kỳ-xà-quật, có người chăn bò thả bò ăn cỏ. Một vị trong nhóm sáu tỳ-kheo lấy hòn đá đập vào sừng bò. Đá văng trúng người chăn bò. Người ấy chết. Vị ấy nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?" Vị ấy thưa: "Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng đánh súc sanh không thể biến hóa thì mắc tội đột-kiết-la."

23. Có tỳ-kheo ở trong núi Kỳ-xà-quật cạy đá rơi, trúng người đi đường chết; nghi. Đức Phật hỏi:

"Ngươi làm với ý nghĩ thế nào?"

Vị kia thưa: "Con không có ý nghĩ giết người." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được cạy đá. Nếu có nhân duyên cần lấy đá thì nên bảo người đi tránh xa nơi đó." 24. Có tỳ-kheo muốn xả giới, làm nghề hạ tiện.1 Vị ấy nghĩ: "Ta đã từng xuất gia trong Phật pháp thì không thể lại làm ác sự như vậy." Nghĩ như vậy xong, vị ấy liền lên trên đỉnh núi Ma-đầu tự gieo 1 Hạ nghiệp 下業; nghề nghiệp thấp hèn, thường chỉ nghề giết chó của Chiên-đàla. Skt. nīca-karma. 249

983a

mình xuống để tự tử. Nhưng rơi trúng người đốn tre. Tỳ-kheo sống, người kia chết. Tỳ-kheo nghi, đức Phật nói: "Người kia chết, (tỳ-kheo) không phạm. Nhưng phương tiện muốn tự sát, phạm thâu-lan-giá."

25. Có tỳ-kheo muốn thôi tu, làm nghề hạ tiện. Nhưng nghĩ: "Ta đã từng xuất gia trong Phật pháp thì không thể lại làm ác sự như vậy." Vị kia liền leo lên đỉnh núi Ba-la-ha-na, tự gieo mình xuống để chết, nhưng rơi trúng trên người chặt trúc. Người kia chết, tỳ-kheo sống. Vị tỳ-kheo nghi, đức Phật nói: "Người kia chết, (tỳ-kheo) không phạm. Nhưng phương tiện muốn tự sát mắc tội thâu-lan-giá."

26. Có tỳ-kheo bưng nước tô-tỳ-la đi cách bãi tha ma không xa. [Theo phép nước, trị người có tội, lấy cọc nhọn xiên người rồi đem vất.]1 Một người bị bêu trên cọc nhọn, nói, "Cho tôi uống nước."

Tỳ-kheo cho uống. Rồi người ấy liền chết. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi cho uống với ý tưởng thế nào?" Tỳ-kheo thưa:

"Không có tâm sát."

Đức Phật dạy:

"Không phạm."

27. Có tỳ-kheo bưng nước đi cách bãi tha ma không xa. Một người bị bêu trên cọc nhọn nói,

"Cho tôi uống nước.

" Tỳ-kheo cho uống.

Rồi người ấy chết. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật nói: "Không phạm."

28. Có tỳ-kheo điên cuồng giết người, sau khi tỉnh lại thì biết, bèn nghi. Đức Phật nói:

"Không phạm. Nếu tâm thác loạn, bị thống khổ bức bách, tất cả đều không phạm."

1 Đoạn trong ngoặc, có trong TNM, nhưng không có trong Để bản. 250

T22. 983b Chương v. Điều bộ

IV. ĐẠI VỌNG NGỮ

1. Ưu-ba-ly thỉnh vấn

1. Thế Tôn ở tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch đức Thế Tôn:

"Kính bạch Đại đức, tỳ-kheo ở bên sông Bà-cầu, sự thật mình không có, nhưng vì miếng ăn, [983b] trước mặt bạch y tự khen mình, nói là được pháp thượng nhân. Như vậy có phạm hay không?"

Đức Phật dạy:

"Ban đầu chưa chế giới, không phạm."

2. Có tỳ-kheo tăng thượng mạn, tự bảo là đã đắc đạo, sau đó tinh cần không biếng nhác, chứng tăng thượng thắng pháp. Vị ấy nghĩ: "Đức Thế Tôn vì các tỳ-kheo chế giới, nếu tỳ-kheo nào không tự tri kiến mà tự xưng là đắc pháp thượng nhân, nói rằng: 'Tôi biết như vậy, tôi thấy như vậy.

' Sau thời gian khác, hoặc có người hỏi, hoặc không có người hỏi, vì mong cầu sự thanh tịnh, cho nên nói: 'Tôi thật sự không biết, không thấy mà tự nói là biết là thấy. ' Tỳ-kheo

nói hư vọng, phạm ba-la-di, không được sống chung. Tôi do tăng thượng mạn, tự bảo là đã đắc đạo. Sau đó, tinh tấn không biếng nhác, đặng tăng thượng thắng pháp. Ta nên làm thế nào?" Vị ấy, liền đem nhân duyên này trình bày đầy đủ với các tỳ-kheo đồng tâm ý, nói:

"Lành thay, Trưởng lão vì tôi bạch đức Thế Tôn. Tùy theo lời dạy của đức Thế Tôn, tôi sẽ y theo đó mà thực hành. "

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Phật, đầu mặt kính lễ sát chân, rồi đem nhân duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp tỳ-kheo Tăng, tùy thuận nói pháp, dùng vô số phương tiện khen ngợi trang nghiêm hạnh đầu-đà là điều khó làm, thiểu dục tri túc, ưa xuất ly, và bảo các tỳkheo: "Nếu là tăng thượng mạn thì không phạm. "

251

983b

Các tỳ-kheo bạch Phật: "Bạch Đại Đức, nếu đối trước loài súc sanh không thể biến hóa, tự xưng là đắc pháp thượng nhân thì phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Phạm đột-kiết-la." "Bạch Đại Đức, người tưởng là người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di." "Người mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá." "Người mà khởi ý tưởng chẳng phải người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá." "Chẳng phải người mà tưởng là người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Thâu-lan-giá."

"Chẳng phải người mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Thâu-lan-giá."

"Bạch Đại Đức, nếu trước người nam mà khởi ý tưởng là nữ, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Ba-la-di."

"Trước người nữ mà tưởng là nam, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Ba-la-di."

"Nếu đối với trước người nữ này mà khởi ý tưởng là người nữ kia, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Nếu nói rõ ràng thì phạm ba-la-di. Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá."

"Đối trước người nam này mà khởi ý tưởng người nam kia, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Nếu nói rõ ràng thì phạm ba-la-di. Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá."

Nếu bằng ấn tín, hoặc sai người, hay viết thư, ra dấu hiệu khiến cho họ biết rõ ràng thì phạm ba-la-di; không rõ ràng phạm thâu-lan-giá. 252

T22. 983c Chương v. Điều bộ "Kính bạch Đại Đức, nếu đối trước trời rồng, a-tu-la, càn-thát-bà, dạ-xoa, ngạ quỷ, súc sanh có thể biến hóa được, tự xưng đắc pháp thượng nhân, phạm hay không?" [983c] Đức Phật dạy: "Nói rõ ràng thì phạm thâu-lan-giá; không rõ ràng phạm đột-kiết-la."

Bằng ấn tín, sai sứ, viết thư, ra dấu hiệu khiến cho họ biết rõ ràng thì phạm thâu-lan-giá; không rõ ràng phạm đột-kiết-la. 2. Tự xưng

1. Có tỳ-kheo trước người khác tự xưng là đắc pháp thượng nhân, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nếu nói rõ ràng thì phạm ba-la-di. Không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." Muốn nói với người này, lại nói với người kia, tất cả đều phạm bala-di. 2. Có số đông tỳ-kheo du hành tại nước Câu-tát-la. Khi ấy, có bàla-môn tin Phật, giỏi xem tướng. Ông gặp các tỳ-kheo, nói: "Đại đức A-la-hán đến."

Tỳ-kheo hỏi: "Ông nói gì?" Đáp: "Đại đức xứng đáng nhận y phục, thuốc men, những gì cần thiết."

"Có lý đó.

"

Tỳ-kheo nói rồi nghi. Đức Phật dạy: "Không phạm."

3. Có tỳ-kheo tự nói chứng đắc căn, lực, giác ý, thiền định, giải thoát, tam muội, chánh thọ. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy: "Phạm ba-la-di."

4. Có tỳ-kheo giảng cho người về căn lực, giác ý, thiền định, giải thoát tam muội, chánh thọ. Nhưng không tự nói là đã đạt được. Tỳkheo nghi. Đức Phật dạy: "Không phạm."

253

983c

3. Tự ám chỉ

1. Bấy giờ, tỳ-kheo có đàn-việt. Tỳ-kheo nói rằng: "Người thường nói pháp cho thí chủ đây là vị A-la-hán." Đàn-việt liền hỏi: "Đại đức vừa nói gì?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." 2. Bấy giờ, tỳ-kheo có đàn-việt. Tỳ-kheo nói rằng: "Người thường đến nhà thí chủ đây là A-la-hán. "

Đàn-việt liền hỏi: "Đại đức vừa nói gì?" Tỳ-kheo không trả lời, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá." 3. Tỳ-kheo có đàn-việt. Tỳ-kheo nói: "Người thường đến ngồi chỗ ngồi đây là A-la-hán." Đàn-việt liền hỏi: "Đại đức vừa nói gì?" Tỳ-kheo im lặng; rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." 4. Tỳ-kheo có đàn-việt. Tỳ-kheo nói người: "Thường nhận thức ăn của ngươi là A-la-hán." Đàn-việt liền hỏi: "Đại đức vừa nói gì?" Vị kia im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá." 4. Tự hiện tướng

1. Bấy giờ, đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là A-la-hán thì cởi tăng-già-lê ra." Tỳ-kheo liền cởi y, ra dấu hiệu mà không nói; nhưng rồi nghi. Đức Phật dạy:

"Phạm thâu-lan-giá."

254

T22. 984a Chương v. Điều bộ

2. Đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là A-la-hán thì [984a1] có thể ngồi trên giường dây." Vị kia liền ngồi, ra dấu hiệu mà không nói; nhưng rồi nghi. Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá."

3. Đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là A-la-hán thì đứng dậy." Vị kia liền đứng dậy, ra dấu hiệu mà không nói; nhưng rồi nghi. Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá."

4. Đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là A-la-hán, thì lên trên tầng gác." Tỳ-kheo đi lên, ra dấu hiệu mà không nói. Nhưng rồi nghi. Phật nói: "Phạm thâu-lan-giá."

5. Đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là A-la-hán thì có thể bước xuống." Tỳ-kheo liền bước xuống, ra dấu hiệu mà không nói rồi nghi. Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá."

6. Tỳ-kheo có đàn-việt. Tỳ-kheo nói:

"Người thường nói pháp cho thí chủ đây là Thanh văn đệ tử Phật." Đàn-việt hỏi: "Đại đức nói gì?"

Vị kia im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá.

" Thường vào nhà đàn-việt, nhận chỗ ngồi, nhận thức ăn, cũng như vậy.

7. Có đàn-việt nói với tỳ-kheo mà mình thường cúng dường rằng: "Nếu Đại đức là Thanh văn đệ tử Phật thì cởi tăng-già-lê." Vị kia liền cởi, ra dấu hiệu mà không nói nhưng rồi nghi. Đức Phật dạy: "Phạm thâu-lan-giá."

Khoác tăng-già-lê, ngồi, đứng dậy, leo lên nhà gác, leo xuống cũng như vậy.

255

984a

5. Mục-liên tự thuyết

1. Bấy giờ, tôn giả Mục-liên nói với các tỳ-kheo, về nghiệp báo nhân duyên, đạt được thần túc. Các tỳ-kheo nói với tôn giả: "Tôn giả nói có nghiệp báo, nhân duyên, đạt được thần túc. Việc không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, phạm ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo."1

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có nghiệp báo, nhân duyên, và có thể đạt được thần túc như vậy. Mục-liên không phạm."

2. Mục-liên bảo các tỳ-kheo là có nghiệp báo, nhân duyên, đạt được thiên nhĩ, biết túc mạng, biết được tâm của kẻ khác, thiên nhãn. Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả nói có nghiệp báo nhân duyên đạt được thiên nhĩ, cho đến thiên nhãn, là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo.

"

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có nghiệp báo, nhân duyên, có thể đạt được thiên nhĩ, cho đến đạt được thiên nhãn. Mục-liên không phạm."

3. Mục-liên bảo các tỳ-kheo rằng: "

Này các Trưởng lão, có chúng sanh như vậy, từ hư không bay qua. Tôi nghe tiếng xúc chạm nhau của xương cốt nó." Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Đại đức, thầy nói có chúng sanh như vậy từ hư không bay qua, nghe tiếng xương cốt nó xúc chạm nau. Đó là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo.

"

Các tỳ-kheo bạch Phật, đức Phật daỵ: "Có chúng sanh như vậy. Mục-liên không phạm."

1 Xem Tạp A-hàm, Tương ưng Mục-kiền-liên, các kinh 508-534. 256

T22. 984b Chương v. Điều bộ

4. Mục-liên nói với [984b] các tỳ-kheo:

"Tôi thấy có chúng sanh toàn lông trong người của nó đều bằng kim, khi rút ra, khi đâm vào, nhận lấy vô lượng khổ. Nó kêu lớn tiếng vừa khóc vừa la."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả nói có chúng sanh như vậy. Đó là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳkheo. "

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Trước đây Ta cũng thấy chúng sanh như vậy, mà Ta không nói. Tại sao vậy? Vì sợ mọi người không tin. Người không tin sẽ chịu khổ lâu dài. Chúng sanh ở trong thành Vương-xá này ưa nói hai lưỡi, đấu tranh. Ác nghiệp nhân duyên này phải đọa vào trong địa ngục trải qua trăm ngàn vạn năm, thọ các khổ não. Đây là nhân duyên tội còn sót lại, nên thọ lấy hình trạng như vậy. Do đó Mụcliên không phạm." 5. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi thấy có chúng sanh lặn hụp trong hầm xí, chịu đại khổ thống, rên khóc kêu la."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả tự nói thấy có chúng sanh lặn hụp trong hầm cầu, chịu đại khổ thống kêu la rên khóc như vậy. Đó là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳkheo. "

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Trước đây, Ta cũng thấy chúng sanh như vậy mà không nói. Tại sao vậy? Vì sợ mọi người không tin. Người không tin phải chịu khổ lâu dài. Chúng sanh ở trong nước Ba-la-nại này, thời đức Phật Ca-diếp, làm bà-la-môn, khi ấy thỉnh Phật và Tăng thọ thực, rồi dùng cái máng đựng đầy phẩn, sai người đến bạch: "Đến giờ. " Khi

Phật và Tăng đến, bà-la-môn thưa: "Chư Đại đức, các Ngài có thể257

984c

dùng thức ăn này theo ý muốn của mình, và tùy ý mang đi. " Do ác

nghiệp nhân duyên này mà đọa trong nê-lê, thọ khổ trăm ngàn vạn năm. Vì tội ác nhân duyên còn sót lại, phải lặn trong hầm cầu tiêu. Cho nên Mục-liên không phạm."

6. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi thấy có chúng sanh ngồi trên giường bằng sắt. Lửa từ giường sắt tuôn ra đốt cháy cả thân, y bát tọa cụ, ống đựng kim cũng đều bị đốt cháy."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Tôn giả nói thấy chúng sanh như vậy, thọ khổ như vậy, là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo. "

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Trước đây Ta cũng thấy chúng sanh như vậy mà không nói. Tại sao vậy? Vì sợ mọi người không tin. Người không tin phải thọ khổ lâu dài. Chúng sanh ở nước Ba-la-nại này, trong quá khứ, thời đức Phật Ca-diếp, đã làm tỳ-kheo ác. Do nhân duyên này đọa vào địa ngục trăm ngàn vạn năm [984c] thọ các khổ thống. Vì ác nghiệp nhân duyên còn sót lại nên thọ thân như vậy. Do đó Mục-liên không phạm."

Tỳ-kheo-ni ác, thức-xoa-ma-na ác, sa-di, sa-di-ni thọ khổ cũng như vậy.

7. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi thấy có chúng sanh, thân hình của nó bị chín nhừ, các con ruồi bao quanh rúc rỉa, đau khổ kêu la"

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả nói thấy có chúng sanh như vậy, thọ khổ như vậy, là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-ladi, chẳng phải tỳ-kheo. "

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Trước đây Ta cũng thấy chúng sanh như vậy mà không nói. Tại sao vậy? Vì sợ mọi người không tin. Người không tin thọ khổ lâu dài. Chúng sanh này258

T22. 984c Chương v. Điều bộ

là đệ nhất phu nhân của vua Ca-lăng-già, vì tâm tật đố, nên lấy dầu và nước sôi rót vào đầu của đệ nhị phu nhân đang ngủ. Do nghiệp báo nhân duyên này phải đọa vào địa ngục trăm ngàn vạn năm chịu các sự đau khổ. Vì nghiệp báo nhân duyên còn dư nên thọ thân này như vậy. Do đó Mục-liên không phạm."

8. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi thấy cung điện thành quách của A-tu-la ở dưới đáy biển mà nước treo bên trên, không vào trong cung thành của họ." Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả tự nói là thấy cung thành của A-tu-la ở dưới đáy biển, bốn bên và trên đều không có nước vào, là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo. "

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có sự việc như vậy. Cung thành của a-tu-la, bốn phía và trên có bốn loại gió để giữ nước lại:1 trụ phong, trì phong, bất diệt phong, lao hệ phong. Cho nên Mục-liên không phạm."

9. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi thấy có chúng sanh như vầy: Không xương, không da, không thịt, không máu, không có bất tịnh cũng không có nhọc mệt, và người nữ mà không sanh sản."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Tôn giả tự nói có chúng sanh như vậy, cho đến có người nữ mà không sanh sản, là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo. "

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có chúng sanh như vậy, Mục-liên không phạm."

1 Bốn thứ gió: trụ phong 住風, trì phong 持風, bất diệt phong 不滅風, lao hệ phong 牢繫風 . Xem Trường A-hàm 20 (tr.130a25): trụ phong 住, trì phong 持, bất động phong 不動, kiên cố phong 堅固.

259

985a

10. Thế Tôn ở tại thành Vương-xá. Bấy giờ, đại Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Các Trưởng lão, tôi nhập định không huệ,

1 nghe có tiếng nước khi

voi chúa Y-la-bà-ni2 đi xuống ao Nan-đà."3

Các tỳ-kheo nói với Đại đức Mục-liên rằng:

"Đại đức nói nhập định không huệ, nghe tiếng có nước khi voi chúa Y-la-bà-ni đi xuống ao Nan-đà. Đại đức [985a] nhập định không huệ mà nghe âm thanh là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có loại định như vậy nhưng mà không thanh tịnh. Mục-liên không phạm."

11. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi nhập định không huệ, nghe tiếng nước khua động của tám mươi bốn ngàn con voi vào trong ao Mạn-đà-diên." Các tỳ-kheo nói với Mục-liên:

"Đại đức tự nói nhập định không huệ mà nghe tiếng khua động của nước do các con voi kia vào trong ao Mạn-đà-diên."4 "Đại đức, vào định không huệ mà cón nghe âm thinh là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo."

1 Đây chỉ không vô biên xứ định. Định thuộc thế gian, hữu lậu. Cf. Vin.iii. 108: Nghe đàn voi đang qua sông khi nhập bất động tam muội (āneñjaṃ samādhiṃ). 2 Y-la-bà-ni tượng vương 伊羅婆尼象王. Pāli: erāvaṇa (Skt. airāvaṇa), con voi sáu ngà của Thiên đế Thích. Xem, Trường A-hàm 20, kinh số 30: Thế ký (tr.132a19): Y-la-bát Long vương 伊羅缽龍王.

3 Nan-đà trì 難陀池. Pāli: Nandapokkharaṇī, ao sen trong vườn Nanda trên trời Đao-lợi (Tāvatiṃsa). Xem Trường A-hàm 20, kinh số 30: Thế ký (tr.132a11): Đại hỷ trì 大喜池.

4 Mạn-đà-diên 曼陀延. Pāli: Mandākinī, một trong bảy hồ lớn trên Himālaya. Cf. A.iv. 101.

260

T22. 985a Chương v. Điều bộ

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có loại định như vậy, nhưng không thanh tịnh. Mục-liên không phạm. "

12. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Tôi nhập định không huệ, nghe tiếng nước khua động của voi chúa nọ vào trong ao Tô."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên rằng:

"Tự nói, nhập định không tuệ mà nghe tiếng khua động của nước do voi chúa nọ vào trong ao Tô. Làm sao nhập vào định không huệ nào mà còn nghe âm thanh? Điều này không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Phật dạy:

"Có loại định như vậy, nhưng chẳng phải là thanh tịnh. Mục-liên không phạm."

Thức không huệ xứ, vô sở huệ không xứ1 cũng như vậy. 13. Bấy giờ, Mục-liên bảo các tỳ-kheo: "Các Trưởng lão, phương bắc có ao tên là A-nậu-đạt.2 Nước trong ao thanh tịnh không có cấu uế. Trong ao có hoa phân-đà-lợi,3 lớn như bánh xe, gốc của nó như cái trục xe. Bẻ nó, thì có một loại nước màu trắng tiết ra như sữa, vị của nó như mật." Các tỳ-kheo nói: "Tôn giả tự nói phương bắc có cái ao như vậy, đó là điều không thể có. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo."

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Phương bắc có cái ao như Mục-liên đã nói. Mục-liên không phạm."

1 Tức thức vô biên xứ định, và vô sở hữu xứ định. 2 A-nậu-đạt 阿耨達. Pāli: Anotatta. Xem Phần III. ch. I. Thọ giới, mục Uất-tì-la Ca-diếp.

3 Phân-đà-lợi 分陀利. Pāli: puṇḍarīka, hoa sen trắng. 261

985b

14. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Phương bắc có ao tên là A-nậu-đạt. Cách ao ấy không xa, lại có một ao tên là Mạn-đà-diên,1 ngang dọc năm mươi do-tuần. Nước trong ao thanh tịnh, không có cấu uế. Trong ao có bông sen sắc vàng, lớn như bánh xe."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Như lời thầy nói có cái ao như vậy, đó là điều không thể có." Đại Mục-liên bèn dùng sức thần lực đi đến nơi đó, hái một bông sen đem về chùa để trong phòng, rồi gọi các tỳ-kheo đến nói: "Phương bắc có ao tên là A-nậu-đạt, cách ao đó không xa có ao tên là Man-đà-diên, trong ao [985b] có hoa sen sắc vàng, lớn như bánh xe.

" Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Không có điều đó. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo." Bấy giờ, Mục-liên trở về trong phòng lấy hoa sen đem ra chỉ cho các tỳ-kheo và nói: "Các Trưởng lão, hoa sen này là thật chăng?" Các tỳ-kheo lại nói:

"Tôn giả là A-la-hán có sức thần thông, có thể biến hóa ra chứ chẳng phải là chân thật. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Mục-liên nói đúng sự thật. Không phạm." 15. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Phương bắc có ao tên là A-nậu-đạt. Nước từ trong ao ấy chảy đến đây; trào vọt ra ở đây."2

1 Xem cht. 35 trước.

2 A-nậu-đạt được xem là phát nguyên của bốn sông lớn: Hằng hà, Tín độ, Đồ-đa, Phược-xô. Xem Câu-xá 11.

262

T22. 985b Chương v. Điều bộ

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Tôn giả nói phương bắc có ao tên là A-nậu-đạt. Nước từ trong ao ấy chảy đến đây; trào vọt ra ở đây. Đức Thế Tôn đã dạy như vầy: "Dựa vào gốc để biết. " Nước trong

ao kia trong mà mát, mà nước này nóng và bẩn đục. Sự việc này không phù hợp. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội bala-di, chẳng phải tỳ-kheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Mục-liên nói đúng vì nước này chảy qua tiểu địa ngục rồi mới tuôn ra nơi thành Vương-xá, cho nên mới nóng và bẩn. Mục-liên không phạm." 16. Mục-liên bảo các tỳ-kheo:

"Ở chỗ xuất xứ của dòng nước này, bên dưới đó có ao nước trong mát. Nước từ đó chảy đến đây."

Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Mục-liên nói như vậy. Nhưng Thế Tôn dạy: "Dựa vào gốc để biết.

" Nước này nóng sôi, mà nước bên

dưới lại trong mát. Điều này không phù hợp. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Này các tỳ-kheo, như Mục-liên nói. Chỗ xuất xứ của dòng nước sôi này, bên dưới có ao nước trong mát, không có bẩn đục. Nước từ đó chảy qua tiểu địa ngục rồi tuôn ra nơi thành Vương-xá, cho nên nóng sôi, có bẩn đục. Mục-liên không phạm."

17. Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc nước Câu-tát-la, và vua A-xà-thế nước Ma-kiệt, đánh nhau ở biên giới giữa hai nước. Vua Ba-tư-nặc phá vỡ quân của vua A-xà-thế. Lúc ấy, Mục-liên bảo các tỳ-kheo: "Vua Ba-tư-nặc, và vua A-xà-thế đánh nhau ở biên giới giữa hai nước. Vua Ba-tư-nặc đã thắng.

"

Sau đó, vua A-xà-thế cất quân đánh lại. Vua A-xà-thế thắng.1 1 Xem Tạp A-hàm, Tương ưng Câu-tát-la, kinh 1236: trận đầu A-xà-thế thắng. Trận thứ hai, Ba-tư-nặc thắng, bắt sống A-xà-thế, dẫn đến Phật. Đoạn kể trên ngược với kinh. Cf. Pāli, S. 3. 14: Saṅgāma.

263

985c

Bấy giờ, thành Vương-xá công bố cho quốc nội được biết, vua Axà-thế phá quân của vua Ba-tư-nặc. Các tỳ-kheo nói với Mục-liên: "Thầy nói, vua Ba-tư-nặc cùng vua A-xà-thế đánh nhau, vua Ba-tưnặc phá quân của A-xà-thế. [985c] Nhưng nay trong nước Ma-kiệt công bố vua A-xà-thế phá quân của vua Ba-tư-nặc. Mục-liên, dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳkheo." Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có sự việc như vậy. Vua Ba-tư-nặc phá quân vua A-xà-thế. Vua A-xà-thế, sau đó lại cất quân phá quân của vua Ba-tư-nặc trở lại. Mục-liên thấy việc trước mà không thấy việc sau cho nên Mục-liên không phạm.

"

Vua A Xà Thế cùng Tỳ-xá-ly đánh nhau cũng như vậy. 18. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo Mục-liên:

"Thôi, đủ rồi, ông đừng nói nữa. Tại sao vậy? Các tỳ-kheo không tin lời ông. Đừng khiến cho các tỳ-kheo không tin mà phải mắc nhiều tội."

Đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo:

"Các ngươi nên tin tỳ-kheo A-la-hán có đại thần lực này. Chớ có nghi ngờ mà không tin, để rồi phải chịu khổ lâu dài." 19. Trong số đó có tỳ-kheo tên là Nghiêm Hảo,1 bảo các tỳ-kheo: "Các Trưởng lão, tôi nhớ sự việc của năm trăm kiếp." Các tỳ-kheo nói:

"Đức Thế Tôn chưa từng tự nói là nhớ sự việc của năm trăm kiếp, mà thầy tự nói như vậy. Dối xưng đạt được pháp thượng nhân, mắc tội ba-la-di, chẳng phải tỳ-kheo."

1 Nghiêm Hảo 嚴好. Vin. iii. 109: Sobhita. Được Phật công nhận là có thể nhớ nhiều tiền kiếp (pubbenīvāsānussata).

264

T22. 986a Chương v. Điều bộ

Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Tỳ-kheo Nghiêm Hảo nhớ sự việc của một đời sống.1 Ta còn nhớ sự việc của vô số đời sống khác nhau, cho đến việc thọ hình tướng mạo, những gì đã nói năng thảy đều nhớ hết."

Đức Phật dạy: "Tỳ-kheo Nghiêm Hảo không phạm." B. TĂNG-GIÀ-BÀ-THI-SA

I. LỘNG ÂM

1. Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất chắp tay, bạch Phật: "Bạch Đại Đức, Ca-lưu-đà-di cố ý lộng âm xuất bất tịnh, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Ban đầu chưa chế giới, không phạm." 2. Có tỳ-kheo ngủ với tâm tán loạn, trong mộng xuất bất tịnh, biết rõ. Vị kia nghĩ: "Đức Thế Tôn vì các tỳ-kheo chế giới, 'Cố ý lộng âm xuất bất tịnh, phạm Tăng-già-bà-thi-sa.

' Ta ngủ với tâm tán

loạn, trong mộng xuất bất tịnh, tự nhớ biết rõ, vậy ta có phạm không?" Không biết nên thế nào, vị ấy đem nhân duyên này thưa với các tỳ-kheo: "Lành thay, Trưởng lão, vì tôi bạch với đức Phật. Nếu đức Phật dạy thế nào thì tôi phụng hành thế ấy." Các tỳ-kheo đến chỗ đức Phật, đầu mặt kính lễ sát chân, rồi đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp tỳ-kheo Tăng và bảo các tỳ-kheo rằng: "Ngủ với tâm tán loạn có năm điều tai hại: 1. Mộng thấy việc ác. 2. Chư thiên không hộ vệ. 3. Tâm không nhớ pháp. [986a1] 4. Không buộc tư tưởng nơi ánh sáng. 5. Trong mộng bị xuất tinh. Ngủ với tâm tán loạn có năm điều tai hại như vậy.

1 Chỉ nhớ được đời sống của một người (trải qua nhiều kiếp). Cf. ibid., sā ca kho ekāyeva jāti.

265

986a

"Ngủ trụ tâm có năm điều công đức: 1. Không thấy ác mộng. 2. Chư thiên hộ vệ. 3. Tâm tư vui nơi pháp. 4. Buộc tư tưởng nơi ánh sáng. 5. Không xuất bất tịnh. Ngủ trụ tâm có năm điều công đức như vậy.

"Trong mộng xuất bất tịnh, không phạm."

3. Có tỳ-kheo, trong mộng hồi tưởng rồi lộng âm xuất bất tịnh. Vị kia nghi. Đức Phật dạy: Không phạm.

Có tỳ-kheo hồi tưởng tà vạy, xuất bất tịnh. Đức Phật dạy: "Không phạm. Nếu thấy sắc đẹp, không xúc chạm mà xuất bất tịnh thì không phạm."

Có tỳ-kheo hồi tưởng, rồi lộng âm xuất bất tịnh, vị kia nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.

Có tỳ-kheo hồi tưởng, lộng âm mà không xuất, nghi. Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá.

4. Có người nữ nắm phía trước tỳ-kheo. Tỳ-kheo động thân, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Có người nữ nắm phía trước tỳ-kheo, không động thân mà xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la.

Nắm sau tỳ-kheo có ba trường hợp, cũng như vậy. 5. Có người nữ cầm chân tỳ-kheo kính lễ. Vị ấy động thân, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Có người nữ cầm chân tỳ-kheo kính lễ, không động thân, mà xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Có người nữ kính lễ sát chân Nan-đà. Nan-đà đa dục, xuất bất tịnh, rơi trên đầu người nữ. Người nữ hổ thẹn. Nan-đà cũng xấu hổ. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Cho phép Nan-đà sắm chiếc y để ngăn thân."

6. Có tỳ-kheo khi đi, nam căn chạm vào niết-bàn-tăng, xuất bất tịnh. Đức Phật dạy: Không phạm.

Nếu khi đại tiểu tiện xuất bất tịnh, không phạm. Nếu tắm rửa trong nước lạnh, nước nóng, bị xuất bất tịnh, không phạm.266

T22. 986b Chương v. Điều bộ

7. Có tỳ-kheo đem nam căn để ngược nước, tưởng tượng, thân động xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Có tỳ-kheo dùng nam căn để xuôi nước, tưởng tượng, thân động xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Có tỳ-kheo dùng nước rưới nam căn, tưởng tượng, động thân xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Có tỳ-kheo dùng nam căn để ngược gió, tưởng tượng, động thân xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Trường hợp để xuôi gió, dùng miệng thổi nam căn, tưởng tượng, động thân xuất bất tịnh, tưởng tượng không động thân, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy:

"Tất cả các trường hợp trên đều phạm tăng-già-bà-thi-sa." Có bà mẹ nắm con là tỳ-kheo. [986b] Tỳ-kheo thân không động, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Người chị nắm tỳ-kheo, vợ cũ, người tình cũ, dâm nữ nắm tỳ-kheo cũng như vậy.

8. Có tỳ-kheo tưởng tượng rồi vọc kẽ giữa của xương, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá.

Có tỳ-kheo tắm trong nhà tắm, dùng thuốc bột mịn hoặc bùn xoa chà nơi thân, xúc chạm nhầm, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Không phạm.

Khi kêu lớn tiếng, hoặc khi dụng sức để làm việc, xuất bất tịnh, không phạm.

Có tỳ-kheo tưởng tượng, vọc ở khoảng giữa đường đại tiểu tiện, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy:

"Nếu tưởng là đạo hoặc nghi, phạm thâu-lan-giá. Nếu tưởng phi đạo mà không nghi, phạm tăng-già-bà-thi-sa.

"

Cũng vậy, nơi bắp vế, eo bàn chân, eo đầu gối, bên nách, kẽ vú, nơi nách, lỗ mũi, lỗ tai, nơi mụt ghẻ, nơi kẽ giường dây, giường cây, hoặc nơi nệm lớn, nệm nhỏ, nơi gối, nơi đất, nơi bùn, nơi gạch, 267

986c

trong miệng bình, tất cả những trường hợp như vậy, nếu tưởng là đạo hoặc nghi, đều phạm thâu-lan-giá; nếu tưởng là phi đạo, không nghi, phạm tăng-già-bà-thi-sa. Tỳ-kheo vì mục đích khoái lạc, nên tưởng tượng và vọc âm, xuất bất tịnh, nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Vì mục đích khoái lạc, vì để thử nghiệm, vì phúc đức, vì thờ tự, vì thiện đạo, vì bố thí, vì lấy giống, vì vui đùa, vì sức lực, vì nhan sắc, nên thẩm định mà làm, tất cả đều phạm tăng-già-bà-thi-sa.1 II. XÚC NỮ

1. Thế Tôn ở nước Xá-vệ. Bấy giờ Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay, bạch Phật rằng: "Kính bạch Đại Đức, Ca-lưu-đà-di cùng người nữ, hai thân xúc chạm nhau, phạm hay không?" Đức Phật dạy:

"Ban đầu chưa chế giới, không phạm." Thưa: "Bạch Đại Đức, nếu cùng đàn ông, thân xúc chạm nhau, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: [986c] Phạm đột-kiết-la. Thưa: "Bạch Đại Đức, nếu cùng huỳnh môn, thân xúc chạm nhau phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Thưa: "Bạch Đại Đức, nếu cùng người hai căn, thân xúc chạm nhau, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá.

Thưa: "Bạch Đại Đức, nếu cùng súc sanh không thể biến hóa, thân xúc chạm nhau, phạm hay không?" 1 Bản Hán, hết quyển 56.

268

T22. 986c Chương v. Điều bộ Đức Phật dạy: Đột-kiết-la. Thưa: "Nữ loài người, tưởng là nữ loài người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Thưa: "Nữ loài người, mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ loài người, tưởng nữ loài phi nhân, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ loài phi nhân, tưởng là nữ loài người, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ loài phi nhân, nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Bạch Đại Đức, nếu khởi tưởng là người nữ, nhưng xúc chạm thân người nam, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Nếu khởi tưởng là người nam nhưng xúc chạm người nữ, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Thưa: "Xúc chạm thân người nữ này nhưng khởi ý tưởng là thân người nữ khác, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Thưa: "Xúc chạm thân người nam này, nhưng khởi ý tưởng là thân người nam khác, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Đột-kiết-la. Thưa:"Cùng thiên nữ, long nữ, a-tu-la nữ, dạ-xoa nữ, ngạ quỉ nữ, súc sanh cái có thể biến hóa, thân xúc chạm nhau, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. 269

987a

2. Có người nữ nắm chân tỳ-kheo kính lễ. Khi cảm giác được xúc chạm, vị ấy cảm thọ lạc, động thân; sinh nghi. Đức Phật dạy: Tănggià-bà-thi-sa. Có người nữ nắm chân tỳ-kheo kính lễ. Khi cảm giác được xúc chạm, vị ấy cảm thọ lạc, không động thân; sinh nghi. Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Có người nữ nắm chân tỳ-kheo kính lễ. Khi cảm giác được xúc chạm, vị ấy cảm thọ lạc, động ngón chân cái; sinh nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa.

Có người nữ giỡn, nắm tỳ-kheo. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi tỳkheo: "Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Vị kia thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Tỳ-kheo giỡn, nắm tay người nữ; cũng như vậy. 3. Có tỳ-kheo nắm đuôi con bò cái lội qua sông. Lội qua rồi mới biết là con bò cái. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật nói: "Không phạm. Nhưng không được nắm đuôi con bò cái để lội qua sông."

Có tỳ-kheo vì dục tâm nắm chéo y người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá.

Có tỳ-kheo vì dục tâm nên nắm lấy đồ trang sức phần trên thân người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. 4.Có tỳ-kheo vì tâm dục sờ đốt xương cùng của người nữ rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.

5. Có người mẹ nắm tỳ-kheo. Tỳ-kheo khi cảm giác được xúc chạm thì cảm thọ lạc, không động thân; nghi. Đức Phật dạy: Phạm độtkiết-la. Chị, vợ cũ, dâm nữ; cũng như vậy.

6. Có tỳ-kheo vì dục[987a1] tâm nắm tóc người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.270

T22. 987a Chương v. Điều bộ

7. Có người đàn bà chưa chồng bị nước trôi. Tỳ-kheo thấy, khởi từ tâm liền vớt lên, rồi nghi, đức Phật hỏi tỳ-kheo: "Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Tỳ-kheo thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Có người nữ ma-hương1 bị nước trôi, tỳ-kheo thấy khởi từ tâm liền vớt lên, rồi nghi, đức Phật hỏi tỳ-kheo: "Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Tỳ-kheo thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Có tỳ-kheo xúc chạm thân người nữ chết mà chưa rã, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.

Nếu xúc chạm với thân mà đa phần chưa hư hoại, cũng phạm tănggià-bà-thi-sa. Nếu xúc chạm với thân hư hoại phân nửa, phạm thâulan-giá. Nếu xúc chạm với thân phần nhiều bị hư hoại, hoặc tất cả đều hư hoại, đều phạm thâu-lan-giá.

8. Có người nữ dựa vào giường. Tỳ-kheo vì dục tâm động vào giường, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Có tỳ-kheo vì dục tâm nắm tay người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.

Có tỳ-kheo vì dục tâm nắm chân người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa.

Có người nữ nắm tay tỳ-kheo. Tỳ-kheo khi cảm giác được xúc chạm, có cảm thọ lạc, bèn động thân, rồi nghi. Đức Phật hỏi tỳkheo: "Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Đáp: Có.

1 Ma hương nữ nhân 磨香女人. Có lẽ phiên âm từ một dạng hỗn chủng giữa vañjihā (Pāli) và vandhyā (Skt.): thạch nữ, người đàn bà không sinh đẻ. 271

987a

Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Người nữ nắm chân tỳ-kheo cũng như vậy. Có tỳ-kheo vì giỡn nắm tay người nữ, rồi nghi, đức Phật hỏi tỳkheo: "Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Vị kia thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Nắm chân cũng như vậy.

Có người nữ vì giỡn, nắm tay tỳ-kheo, tỳ-kheo nghi, đức Phật hỏi tỳ-kheo:

"Khi biết được xúc chạm, ngươi có cảm giác thọ lạc không?" Vị kia thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Nắm chân cũng như vậy.

Có tỳ-kheo vì dục tâm nắm chéo y người nữ kéo. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Có tỳ-kheo vì dục tâm cùng người nữ đập dũ y, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá.

Có tỳ-kheo vì dục tâm nắm khoen tai của người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá.

Nắm tràng hoa, nắm vòng xuyến, tất cả đều phạm thâu-lan-giá. 9. Có tỳ-kheo đi chung với người nữ trong mưa. Bùn trơn, người nữ bị trượt chân té xuống đất. Tỳ-kheo cũng trượt chân té xuống đất, nằm lên trên người nữ, rồi nghi, đức Phật hỏi: "Khi đụng chạm nhau, ngươi có thọ lạc không?" Tỳ-kheo trả lời: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

Tỳ-kheo té xuống, người nữ té chồng lên trên cũng vậy.272

T22. 987b Chương v. Điều bộ

Có tỳ-kheo đi chung với người nữ trong mưa. Cả hai đều trượt chân, cùng té, [987b] chạm nhau và cùng lăn, rồi tách ra. Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi:

"Khi đụng chạm nhau, ngươi có thọ lạc không?" Vị kia thưa: Không.

Đức Phật dạy: Không phạm.

10. Có tỳ-kheo, tay đụng chạm vào khoảng giữa đường đại tiện và tiểu tiện của người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bàthi-sa. Nếu đụng chạm giữa đùi, vào háng, vào khuỷu chân, bên hông, giữa hai vú, lỗ tai, lỗ mũi, vào mụt nhọt, tất cả đều phạm tăng-giàbà-thi-sa. 11. Có tỳ-kheo ôm sa-di nhỏ, vuốt ve, hôn; rồi nghi, đức Phật bảo: "Ngươi làm như vậy với ý nghĩ thế nào?" Vị kia thưa:

"Vì thương mến nó, chứ không có tâm dục." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được làm như vậy. "

12. Có tỳ-kheo cùng tỳ-kheo-ni, hai thân xúc chạm nhau; rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Thức-xoa-ma-na, sa-di-ni; cũng như vậy. 13. Có tỳ-kheo bưng nước tô-tỳ-la đi trên đường. Vợ cũ gọi, bảo cùng làm bất tịnh hạnh, rồi đưa nữ căn ra cho thấy. Vị kia liền dùng nước tô-tỳ-la rưới trên đó và nói: "Đồ thối thì cho dính đồ thối." Tỳ-kheo nghi. đức Phật hỏi:

"Ngươi với tâm như thế nào khi làm như vậy?" Tỳ-kheo thưa:

"Vì làm nhục tâm ý nó chứ không có dục tâm." 273

987b

Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng không được làm như vậy." Bưng nước đi trên đường, cũng như vậy. Có dâm nữ rủ tỳ-kheo bảo làm bất tịnh hạnh. Dâm nữ khoe nữ căn cho tỳ-kheo thấy. Tỳ-kheo lấy hòn đá đập vào nữ căn của người kia, rồi nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi nghĩ thế nào khi đập như vậy?" Vị kia thưa:

"Vì làm nhục tâm ý của nó chứ không có dục tâm." Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng đánh người nữ phạm đột-kiết-la" 14. Có người nữ dựa vào cây, tỳ-kheo vì dục tâm động cây, nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Giường dây, giường ngồi, giường xí,1 ván, đá, bình phong, thang, tất cả đều phạm thâu-lan-giá. Có người nữ đi trên xe. Tỳ-kheo vì dục tâm, động xe, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Xe kéo, thuyền, cũng như vậy. Có người nữ nắm sau lưng tỳ-kheo. Tỳ-kheo quay lại nhìn, thấy là người nữ, có cảm thọ lạc khi biết được xúc chạm, rồi nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. III. THÔ ÁC NGỮ

1. Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất chấp tay, bạch Phật: "Bạch Đại đức, Ca-lưu-đà-di nói lời thô ác với người nữ, phạm hay không?"

1 Xí sàng 企床; không hiểu loại giường gì (giường kiểng chân?) 274

T22. 987c Chương v. Điều bộ Đức Phật dạy: "Ban đầu chưa chế giới, không phạm." Hỏi: "Kính bạch Đại đức, nếu nói lời thô ác với người nam, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Hỏi: "Nếu nói lời thô ác với huỳnh môn, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Nếu nói lời thô ác với người hai căn, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm [987c] thâu-lan-giá. Hỏi: "Nếu nói lời thô ác với súc sanh có thể biến hóa được, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Hỏi: "Kính bạch Đại đức, nữ loài người, tưởng là nữ loài người, nói lời thô ác, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Hỏi: "Nữ loài người mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Nữ loài người tưởng nữ loài phi nhân, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Nữ loài phi nhân, tưởng là nữ loài người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ loài phi nhân mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Thưa: "Kính bạch Đại đức, tưởng là người nữ, nói lời thô ác với người nam, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Bạch Đại đức, tưởng là người nam, nói lời thô ác với người nữ, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. 275

987c

Thưa: "Bạch Đại đức, nếu khởi ý tưởng là người nữ này mà nói lời thô ác với người nữ kia, rồi nghi." Đức Phật dạy:

"Nếu nói rõ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa. Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá."

Ấn tín, thơ tín, ra dấu, người kia biết rõ ràng, phạm tăng-già-bà-thisa; không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Bạch Đại đức, nếu khởi ý tưởng là người nam này, nói lời thô ác với người nam kia, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la.

Hỏi: "Bạch Đại đức, nếu cùng thiên nữ, long nữ, a-tu-la nữ, dạ xoa nữ, ngã quỷ nữ, súc sanh cái có thể biến hóa được nói lời thô ác, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Nói rõ ràng phạm thâu-lan-giá, không rõ ràng phạm đột-kiết-la."

Ấn tín, thư tín, ra dấu người ấy biết rõ ràng phạm thâu-lan-giá; không rõ ràng, phạm đột-kiết-la. 2. Bấy giờ, có tỳ-kheo nói thô ác đối với người nữ, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói rõ ràng phạm tăng-già-bà-thi-sa, không rõ ràng phạm thâu-lan-giá.

"

Muốn nói với người này, nhưng nhầm với người kia, tất cả đều phạm Tăng-già-bà-thi-sa.

Có dâm nữ bảo tỳ-kheo cùng làm bất tịnh hạnh. Dâm nữ khoe nữ căn cho thấy. Tỳ-kheo nói: "Mong cho nữ căn của ngươi bị vỡ, bị thúi, bị rã, bị cháy, bị rụng mất, để cho con lừa làm chuyện như vậy như vậy."

Tỳ-kheo nói như vậy rồi nghi, đức Phật hỏi: "Ngươi nói như vậy với ý nghĩ thế nào?" Tỳ-kheo thưa: "Chỉ muốn làm nhục tâm ý nó, chứ không có tâm dục."

276

T22. 988a Chương v. Điều bộ Đức Phật dạy:

"Không phạm. Nhưng dùng ác ngôn, phạm đột-kiết-la." 3. Ca-lưu-đà-di là người có tánh ưa nói tục. Phật nói: "Tánh ưa nói tục, phạm đột-kiết-la." Nhóm sáu tỳ-kheo, có tánh ưa nói tục. Phật nói: Đột-kiết-la. 4. Bấy giờ, có tỳ-kheo khất thực, sáng sớm khoác y, bưng bát đến nhà bạch y, nói với vợ đàn-việt rằng: "Có thể được hay không?"

Vợ đàn-việt liền hỏi lại:

"Đại đức vừa nói gì, có thể được hay không?" Tỳ-kheo im lặng; rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá." Có tỳ-kheo khất thực, sáng sớm khoác y, [988a1] bưng bát đến nhà bạch y nói với vợ đàn-việt rằng: "Cho tôi đi!"

Vợ cư sĩ liền hỏi lại: "Đại đức nói cho cái gì?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá." Hoặc nói, "Sẽ cho tôi không?" Hoặc nói, "Hãy xem.

" Hoặc nói,

"Giống cái gì?" Nói không rõ ràng, tất cả đều phạm thâu-lan-giá. 5. Tỳ-kheo có đàn-việt. Đàn-việt nói với vợ rằng: "Tỳ-kheo ấy cần gì thì cho." Người vợ trả lời: "Được."

Đàn-việt ấy liền đến chỗ tỳ-kheo nói: "Tôi đã bảo vợ tôi, tỳ-kheo ấy cần gì thì cho. Đại đức cần gì thì cứ đến lấy."

Tỳ-kheo nói: "Được.

"

277

988a

Sau đó, tỳ-kheo khoác y, bưng bát đến nhà đàn-việt, trải chỗ ngồi an tọa. Vợ đàn-việt nói với tỳ-kheo: "Chồng tôi bảo tôi rằng, tỳ-kheo cần gì thì cho. Nay Đại đức có cần gì thì cứ nói."

Tỳ-kheo nói: "Cô không thể cho hết cho tôi đâu."1 Vợ đàn-việt thưa:

"Thưa Đại đức, cho hết, là cho cái gì mà không thể?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." Tỳ-kheo có đàn-việt. Đàn-việt bảo vợ: "Tỳ-kheo ấy cần gì thì cứ cho." Đàn-việt liền đến chỗ tỳ-kheo nói: "Con đã bảo vợ con, Đại đức cần gì thì cứ cho. Vậy Đại đức cần gì thì cứ đến lấy." Tỳ-kheo nói: "Tốt."

Sau đó, tỳ-kheo khoác y, bưng bát đến nhà đàn-việt trải chỗ ngồi an tọa. Vợ đàn-việt thưa:

"Chồng con đã bảo, tỳ-kheo ấy cần gì thì cho. Bây giờ Đại đức cần gì, thì cứ nói."

Tỳ-kheo nói: "Cô có thể cho hết, trừ việc ấy thì không thể cho. "

Vợ đàn-việt biết ý của tỳ-kheo liền nói: "Cho hết được. Việc ấy cũng cho được. "

Tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Tỳ-kheo có đàn-việt. Đàn-việt nói với vợ: "Hết thảy cái gì tỳ-kheo ấy cần cứ cho hết." Đàn-việt đến chỗ tỳ-kheo thưa: 1 Đoạn này được kể lại trong điều 4 "Sách cúng dường" ở sau. 278

T22. 988b Chương v. Điều bộ

"Con đã bảo vợ con, hết thảy cái gì tỳ-kheo ấy cần cứ cho hết. Vậy Đại đức cần gì cứ đến lấy."

Tỳ-kheo nói: "Được."

Sau đó, tỳ-kheo khoác y, bưng bát đến nhà kia, trải chỗ ngồi an tọa. Vợ đàn-việt thưa:

"Chồng con đã dặn: Hết thảy cái gì tỳ-kheo ấy cần cứ cho hết. Giờ Đại đức cần gì thì cứ nói."

Tỳ-kheo nói: "Cô không nên cho hết." Vợ đàn-việt hỏi:

"Đại đức, cái gì [988b] mà nói là không nên cho hết?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." (Vế kế tiếp hoàn toàn đồng với vế này, thay bằng câu nói: Cô hết thảy nên cho, trừ việc này không được cho. Cô kia nói: Việc này cũng có thể cho, tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy: tăng-già-bà-thi-sa).1 Có tỳ-kheo khất thực, sáng sớm khoác y, bưng bát đến nhà bạch y, nam căn khởi, nói với vợ đàn-việt rằng: "Nảy nở."2

Vị kia hỏi: "Đại đức, nảy nở cái gì?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." 6. Tỳ-kheo có thức-xoa-ma-na là đàn-việt. Cô thường phạm giới, đối trước tỳ-kheo sám hối. Tỳ-kheo nói: "Ngươi không hổ thẹn, phạm bất tịnh hạnh." 1 Trong ngoặc, phụ chú trong bản Hán. 2 Hán: tăng ích 增益. Có lẽ Pāli: vuddhi, hay Skt. vṛddhi, sự phát triển, sự khuếch đại, mà Hán thường dịch là tăng ích hay tăng trưởng. 279

988b

Tỳ-kheo nghi. Đức Phật hỏi: "Ngươi nói với tâm ý thế nào?" Vị kia thưa:

"Vì giáo thọ chứ không có dục tâm." Đức Phật dạy: Không phạm. 7. Tỳ-kheo có đồng nữ là đàn-việt, thường phạm giới, nói cho tỳkheo biết. Tỳ-kheo nói: "Ngươi không hổ thẹn, phạm người trì giới." Tỳ-kheo nghi. Phật hỏi: "Ngươi nói với tâm ý thế nào?" Vị kia thưa:

"Vì giáo thọ, chứ không có dục tâm. "

Đức Phật dạy: Không phạm. 8. Có tỳ-kheo sáng sớm khoác y, bưng bát đến nhà bạch y. Nơi đây, có người nữ đang quậy sữa,1 để hớ hênh. Tỳ-kheo thấy rồi nói: "Cô quậy sữa?"

Cô gái hỏi lại:

"Thưa Đại đức, đúng vậy, tôi đang quậy sữa." Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." Có tỳ-kheo khất thực, sáng sớm khoác y, bưng bát đến nhà bạch y, bấy giờ, có người đàn bà quàng áo đỏ, để lộ hình. Tỳ-kheo thấy, bèn nói:

"Cô quàng áo đỏ?"2

1 Hán: tiêu tô 消酥. Skt. dadhiṃ mathati, quậy hay trộn sữa đông làm thức uống. 2 Vin.iii. 130, lohitaṃ kho te, bhagini, "Này chị, cái của chị đỏ." 280

T22. 988b Chương v. Điều bộ

Cô ấy trả lời: "Thưa Đại đức, tôi quàng áo đỏ." Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. 9. Thế Tôn ở tại Ba-la-nại. Có dâm nữ là đàn-việt của tỳ-kheo, nói với tỳ-kheo:

"Thưa Đại đức, nếu cần chuyện ấy, cứ nói." Tỳ-kheo im lặng. Dâm nữ nói:

"Thưa Đại đức, bây giờ Đại đức cần cái gì? Sao im lặng?" Vị kia nghi. Đức Phật dạy: Không phạm. 10. Thế Tôn ở nước Xá-vệ. Có người nữ ngoại đạo,1 tướng mạo xinh đẹp. Tỳ-kheo thấy phải lòng người ấy. Thời gian sau, người nữ này đang đi cách Kỳ-hoàn không xa. Tỳkheo nói: "Cô làm nhiều."2

Người nữ nói:

"Thật vậy, làm nhiều."3

Tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa.4 1 Ngoại đạo nữ nhân 外道女人; Pāli (Vin. iii. 131): paribbajikā, nữ xuất gia (ngoại đạo), nữ du sỹ.

2 Đa tác 多作. Từ này tương đương với nhiều từ Pāli. Hoặc bahukata, được làm nhiều, hay tu tập nhiều. Hoặc bahukicca, công việc nhiều, bận rộn… Cf. Vin.iii. 131, kacci bhagini maggo saṃsīdati, Nghĩa thông thường: "Này chị, con đường tận cùng rồi.

" Nhưng tỳ-kheo nói ngụ ý. Sớ giải: maggo... aṅgajātamaggaṃ sandhāyāha, đạo, nói ngụ ý sinh dục đạo. Do đó, saṃsīdati cũng ngụ ý (con đường) "thụng xuống".

3 Pāli, dẫn trên, āma bhikkhu paṭipajjissati, vâng, tỳ-kheo, ông sẽ đi theo. Cô này không hiểu ngụ ý, nên đáp thực tình. 4 Theo kết luận này thì cô kia hiểu ngụ ý dâm dục của tỳ-kheo. Nhưng, Pāli, ibid., āptti thullaccayassa, phạm thâu-lan-giá, vì người nghe không hiểu ngụ ý. 281

988c

IV. SÁCH CÚNG DƯỜNG

1. Thế Tôn ở nước Xá-vệ. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, [988c] đầu gối bên hữu chấm đất, bạch đức Thế Tôn:

"Kính bạch Đại đức, Ca-lưu-đà-di đối trước người nữ, tự khen ngợi thân mình, phạm hay không?" Đức Phật dạy:

"Ban đầu chưa chế giới, không phạm." Hỏi: "Bạch Đại đức, nếu đối trước đàn ông, tự khen ngợi thân mình; phạm hay không?"

Đức Phật dạy:

Phạm đột-kiết-la.

Hỏi: "Bạch Đại đức, đối trước huỳnh môn, tự khen ngợi thân mình, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Bạch Đại đức, đối trước người hai căn, tự khen thân mình, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Hỏi: "Nếu đối với súc sanh không thể biến hóa, tự khen thân mình, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la. Thưa: "Nữ loài người tưởng là nữ loài người, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. Thưa: "Nữ loài người mà nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ loài người tưởng nữ phi nhân, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá. Thưa: "Nữ phi nhân tưởng nữ loài người phạm hay không?"282

T22. 988c Chương v. Điều bộ

Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá.

Thưa: "Nữ phi nhân, nghi, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá.

Thưa: "Bạch Đại đức, nếu khởi ý tưởng là nữ, nhưng đối trước người nam, tự khen ngợi thân mình, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Phạm thâu-lan-giá.

Thưa: "Bạch Đại đức, nếu khởi ý tưởng người nữ này, nhưng đối trước người nữ kia, tự khen ngợi thân mình, phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Nói rõ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa. Nói không rõ ràng phạm thâu-lan-giá."

Ấn tín, thư tín, hiện tướng rõ ràng thì phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rõ ràng phạm thâu-lan-giá.

Hỏi: "Bạch Đại đức, nếu đối trước người nam này, khởi ý tưởng là người nam kia, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm đột-kiết-la.

Thưa: "Bạch Đại đức, nếu đối trước thiên nữ, long nữ, a-tu-la-nữ, dạ-xoa nữ, ngã quỉ nữ, súc sanh cái có thể biến hóa, tự khen ngợi thân mình, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: "Nói rõ ràng, phạm thâu-lan-giá, không rõ ràng thì phạm đột-kiết-la."

Ấn tín, thư tín, hiện tướng khiến cho biết rõ ràng phạm thâu-langiá, không rõ ràng, đột-kiết-la. 2. Tỳ-kheo có đàn-việt. Đàn-việt nói với vợ: "Nếu tỳ-kheo ấy nói cần thứ gì, thì tùy theo đó mình nên cúng dường.

"

Người vợ nói: "Được."

Nói với vợ xong, đàn-việt đến chỗ tỳ-kheo nói: "Con đã bảo vợ con, tỳ-kheo ấy nếu cần thứ gì thì tùy theo yêu cầu mình nên cúng dường. Đại đức cần gì thì cứ đến lấy. "

283

989a

Tỳ-kheo nói: "Được."

Sau đó, vào buổi sáng, tỳ-kheo khoác y, bưng bát, đến nhà kia, an tọa nơi chỗ ngồi. Vợ đàn-việt nói:

"Chồng của con đã bảo con, tỳ-kheo [989a1] cần chi thì tùy theo yêu cầu con nên cúng dường. Vậy nay Đại đức cần gì cứ nói." Tỳ-kheo nói: "Cô không thể cúng dường tất cả đâu."1 Vợ đàn-việt hỏi: "Đại đức, không thể cúng dường tất cả, là sao?" Tỳ-kheo im lặng, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nói không rõ ràng, phạm thâu-lan-giá." (Trong đây bốn vế, đồng với bốn vế trong giới nói lời thô ác. Kia nói thô ác, đây nói cúng dường chỉ khác nhau như thế. Cho nên ở đây chỉ nói một vế chứ không nói hết, vì sợ phiền vậy).2 Bấy giờ, có tỳ-kheo đến nhà người nữ kia là đàn-việt, nói: "Chị, sự việc này là đệ nhất tối thượng, với thân từ, khẩu từ, ý từ mà cúng dường tỳ-kheo trì giới thực hành thiện pháp." Vị kia nghi. Đức Phật dạy: Không phạm.

V. MÔI GIỚI

1. Thế Tôn ở thành Xá-vệ. Bấy giờ, Ưu-Ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay bạch Phật:

"Bạch Đại đức, tỳ-kheo Ca-la làm mai mối, đến người nam khen người nữ, đến người nữ khen người nam, để làm thành việc vợ chồng, hoặc làm thành việc tư thông, phạm hay không?" Đức Phật dạy:

"Ban đầu chưa chế giới, không phạm."

1 Đoạn này cũng được kê trong điều ba trước. 2 Đoạn trong ngoặc, phụ chú của bản Hán. 284

T22. 989a Chương v. Điều bộ Thưa: "Nhận lời bên này đến nói bên kia, đem lời bên kia trở về nói bên này, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Tăng-già-bà-thi-sa. Thưa: "Nếu nhận lời bên này đến nói bên kia; nhưng không đem lời bên kia trở lại nói bên này, phạm hay không?" Đức Phật dạy: Thâu-lan-giá. Nếu nghe rồi đến bên kia nói, không đem trở lại nói bên này, phạm thâu-lan-giá.

Nếu không nhận lời, nhưng đến bên kia nói, đem lời bên kia trở lại, thâu-lan-giá.

Nếu nhận lời, không đến bên kia nói, không đem lời bên kia trở về, đột-kiết-la.

Nếu nghe, không đến bên kia nói, không đem lời bên kia trở về, đột-kiết-la.

Nếu không nhận lời, đến bên kia nói, không đem lời bên kia trở về, đột-kiết-la.

2. Tỳ-kheo có nhà đàn-việt. Vợ đàn-việt qua đời chưa bao lâu, tỳkheo đến thăm. Đàn-việt có hai đứa con. Tỳ-kheo nói: "Sao ông không lấy người vợ khác?" Đàn-việt nói: "Sợ hai con phải bị khổ. Nếu được cô đồng nữ kia đồng ý thì tôi sẽ lấy."

Tỳ-kheo liền đến chỗ cô gái nói: "Tôi nghe cư sĩ kia nói, nếu được cô gái kia đồng ý, thì sẽ lấy làm "

vợ.

Đồng nữ nói: "Ông ấy chịu tôi làm vợ, tôi cũng chịu ông ấy làm chồng.

"

Tỳ-kheo liền trở lại chỗ đàn-việt nói: "Tôi nghe người nữ kia nói, ông ấy cần tôi làm vợ thì tôi cũng cần ông ấy làm chồng."

285

989b

Tỳ-kheo không đem lời ấy nói trở lại, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Nếu nghe mà đến người kia nói, không đem lời bên kia trở lại, phạm thâu-lan-giá."

Người nữ ma-hương1 cũng như vậy.

3. Có cư sĩ đến [989b] trong Tăng-già-lam nói với các tỳ-kheo rằng: "Đại đức vì tôi nói giùm."

Các tỳ-kheo hỏi: "Cư sĩ muốn nói gì?" Cư sĩ nói: "Nói với cư sĩ ấy giùm tôi, gả con gái làm vợ tôi." Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Chúng tôi sẽ nói giùm cho ông." Các tỳ-kheo liền sai một tỳ-kheo bằng pháp bạch nhị yết-ma, khiến đến chỗ cư sĩ kia nói với cư sĩ:

"Tôi truyền đạt lời chúng Tăng muốn nói với ông." Người kia nói: "Thưa Đại đức, Tăng cần dạy tôi điều gì?" Tỳ-kheo nói:

"Chúng Tăng nói, ông nên gả con gái của ông làm vợ cư sĩ kia." Người kia nói: "Thưa Đại đức, tôi xin vâng lời Tăng dạy." Tỳ-kheo kia trở về trong Tăng-già-lam bạch Tăng. Tăng liền báo cho cư sĩ kia biết. Tỳ-kheo nghi, đức Phât dạy: "Tất cả phạm tăng-già-bà-thi-sa."

Có đàn-việt đến trong Tăng-già-lam nói với các tỳ-kheo: "Đại đức Tăng nói giùm tôi."

Tỳ-kheo hỏi cư sĩ:

"Muốn nói điều gì?"

Đàn-việt nói: "Nói với cư sĩ kia cho con gái của ông làm vợ tôi." Tỳ-kheo nói: "Tôi sẽ nói giùm cho." 1 Ma-hương nữ nhân, xem cht. 45 trước. 286

T22. 989c Chương v. Điều bộ

Các tỳ-kheo liền sai một tỳ-kheo bằng pháp bạch nhị yết-ma, khiến đến cư sĩ kia nói:

"Này cư sĩ, tôi chuyển lời của chúng Tăng đến ông. "

Cư sĩ kia nói: "Đại đức Tăng cần dạy tôi điều gì?" Tỳ-kheo nói: "Chúng Tăng nói ông cho con gái của ông làm vợ cư sĩ kia."

Người kia nói: "Thưa Đại đức, tôi sẽ vâng lời dạy của Tăng." Tỳ-kheo sứ giả kia nghĩ: Nay ta, nếu trở về bạch chúng Tăng thì ân ấy không thuộc về ta. Tỳ-kheo ấy liền tự đến báo với cư sĩ kia, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Chúng Tăng phạm thâu-lan-giá. Tỳ-kheo sứ giả phạm tăng-già-bà-thi-sa."

Có đàn-việt đến chỗ tỳ-kheo thường cúng dường nói: "Thầy nói với cư sĩ ấy giùm tôi, cho con gái ông làm vợ tôi." Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Tôi sẽ nói cho ông." Tỳ-kheo liền đến chỗ cư sĩ kia nói:

"Ông nên cho con gái ông làm vợ cư sĩ kia. "

Cư sĩ kia nói: "Con gái của tôi đã hứa cho người khác rồi. "

Hoặc nói người khác đã chuẩn bị dẫn đi, hoặc nói chết, hoặc nói giặc cướp đi, hoặc nói không. Tỳ-kheo trở lại chỗ cư sĩ nói như vậy, tất cả đều phạm thâu-lan-giá.

Có đàn-việt nói với tỳ-kheo thường cúng dường rằng: "Thầy đến nói với cư sĩ kia giùm tôi, hãy cho con gái của cư sĩ ấy, làm vợ tôi." Tỳ-kheo nói: "Tôi sẽ nói cho ông."

Tỳ-kheo liền đến chỗ cư sĩ kia nói:

"Ông nên cho con gái làm vợ cư sĩ kia." Cư sĩ nói: "Con gái của tôi [989c] bị bệnh hủi." Hoặc nói bệnh ung thư, hoặc nói bệnh hủi trắng, hoặc nói bệnh can tiêu, hoặc nói bị cuồng, hoặc nói bị bệnh trĩ, hoặc nói bị bệnh ra 287

989c

máu, hoặc nói bị bệnh thường nóng dưới chân. Tỳ-kheo trở lại chỗ cư sĩ nói như vậy, rồi nghi, đức Phât dạy: "Tất cả đều phạm tăng-già-bà-thi-sa." 4. Có cư sĩ cãi nhau với vợ, đuổi vợ đi. Vợ đến chỗ tỳ-kheo thường cúng dường nói:

"Thưa Đại đức, chồng con với con cãi nhau, rồi đuổi con đi. Nay con muốn sám hối.

"

Tỳ-kheo liền vì sự hòa hợp, khiến cho người vợ sám hối; rồi nghi. Đức Phật dạy: "Vì sự sám hối nên không phạm." Có người vợ cãi nhau với chồng rồi bỏ đi, đến chỗ tỳ-kheo thường cúng dường nói:

"Tôi cãi nhau với chồng rồi bỏ đi, nay muốn sám hối." Tỳ-kheo liền vì sự hòa hợp đến khiến sám hối, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Vì sự sám hối nên không phạm." Có người vợ cãi lộn với chồng, nói: "Nếu ông không cần tôi làm vợ thì cứ nói không cần." Người chồng nói: "Tôi không cần bà làm vợ. " Rồi đuổi vợ đi.

Người vợ đến chỗ tỳ-kheo thường cúng dường nói: "Tôi cãi nhau với chồng. Tôi nói với chồng tôi rằng: Nếu không cần tôi làm vợ thì cứ nói không cần, người chồng nói không cần và đuổi tôi đi. Nay tôi muốn sám hối." Tỳ-kheo liền vì sự hòa hợp, khiến sám hối, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Vì sự sám hối nên không phạm."

Có cư sĩ lấy dâm nữ làm vợ. Người khách trước thường lui tới cô, nay gặp lại, nói: "Tôi muốn cùng cô làm việc như vậy như vậy. Nhưng những người khác nói bây giờ cô không làm như vậy nữa, mà làm vợ của cư sĩ kia rồi."

Người đó cưỡng bức hành dâm. Người chồng biết liền đuổi đi. Cô đến chỗ tỳ-kheo thường cúng dường nói:288

T22. 990a Chương v. Điều bộ

"Thưa Đại đức, tôi là vợ của cư sĩ kia xưa nay chưa từng phạm đến người đàn ông nào khác. Chỉ có gã giặc cướp này cưỡng bức phạm đến tôi. Nay tôi muốn sám hối chồng tôi." Tỳ-kheo liền vì sự hòa hợp, khiến sám hối, rồi nghi. Đức Phật dạy: "Không phạm."

5. Có cư sĩ cung cấp mọi nhu cầu cho một dâm nữ, rồi đến vị tỳkheo thường cúng dường, nói: "Nói với dâm nữ ấy giùm tôi, đợi tôi tại chỗ đó." Tỳ-kheo nhận lời rồi đến chỗ dâm nữ nói: "Cư sĩ kia nói với cô, chờ ông ta tại chỗ đó." Tỳ-kheo nói rồi nghi. Đức Phật dạy: "Trước vì hòa hợp, không phạm. Ở đây, như làm sứ giả cho bạch y, phạm đột-kiết-la." 6. Có cư sĩ giám hộ [990a1] cô gái kia, rồi không rước về làm vợ, cũng không cho người khác cưới. Cô kia nói với tỳ-kheo thường cúng dường rằng:

"Thưa Đại đức, vì tôi nói với cư sĩ kia rằng, cha mẹ tôi muốn đoạt1 tôi lại để gả cho người khác. Nếu ông ấy không rước tôi thì buông tôi ra2.

" Tỳ-kheo nhận lời, đến chỗ cư sĩ nói: "Cô gái kia nói, cha mẹ cô muốn đoạt cô lại để gả cho người khác. Ông nên rước cô ấy về, bằng không buông cô ta ra." Tỳ-kheo nghi. Đức Phật dạy:

"(Hai bên) đã có lời giao ước trước rồi,3 thì không phạm. Nhưng nếu làm sứ giả cho bạch y, mắc tội đột-kiết-la." 1 Theo phong tục, đã trao tín vật hứa hôn, cô gái không thuộc quyền cha mẹ, mà thuộc quyền giám hộ của người đã trao tín vật. Vì vậy, nói là đoạt, tức cha mẹ cướp con gái lại. Xem Pháp uẩn 1 (tr. 456), quyền giám hộ, và quyền cướp đoạt đối với người nữ.

2 Trả quyền giám hộ lại cho cha mẹ cô. 3 Vì cô gái đã hứa hôn rồi.

289

990a

Có cư sĩ giám hộ cô gái, rồi không rước về làm vợ, cũng không cho người khác cưới. Cha mẹ của đồng nữ nói: "Không biết nhờ ai nói với cư sĩ kia, hãy rước con gái này đi, hoặc để cho người khác cưới."

Tỳ-kheo mà gia đình kia thường cúng dường đang mắc bệnh cuồng, liền nói:

"Tôi sẽ làm điều đó cho."

Tỳ-kheo liền đến chỗ cư sĩ kia, nắm đầu cư sĩ nói: "Ông phải rước cô gái kia về; bằng không, phải buông người ta ra." Sau đó, tỳ-kheo hết cuồng, nghi. Đức Phật dạy: "Điên cuồng tâm loạn, thống não bức bách, tất cả đều không phạm."

VI. VÔ CĂN BA-LA-DI1

1. Thế Tôn ở tại thành Vương-xá. Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay bạch Phật:

"Bạch Đại đức, Đạp-bà-ma-la Tử thanh tịnh mà tỳ-kheo Từ Địa dùng vô căn hủy báng, như vậy phạm hay không?" Đức Phật dạy: "Ban đầu chưa chế giới, không phạm." Thưa: "Bạch Đại đức, nếu dùng vô căn pháp hủy báng tỳ-kheo thanh tịnh, phạm hay không?"

Đức Phật dạy: Phạm tăng-già-bà-thi-sa. 2. Có tỳ-kheo cùng người nữ ngồi dưới gốc cây. Tỳ-kheo khác nói: "Thầy phạm dâm với người nữ."

Vị kia trả lời: "Tôi không phạm. Tôi chỉ cùng ngồi dưới gốc cây thôi."

1 Các điều 6 & 7. được lướt qua.

290

T22. 990b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất Vị hủy báng kia nghi. Đức Phật dạy: "Vì lời nói chân thật, chứ không cố ý hủy báng thì không phạm." 3. Có tỳ-kheo về nhà cộng thông cùng vợ cũ. Có tỳ-kheo nọ tướng mạo giống như tỳ-kheo này, nên các tỳ-kheo khác nói với tỳ-kheo giống rằng: "Ngươi phạm vợ cũ. "

Vị đó nói: "Tôi không phạm, vị kia phạm. Tỳ-kheo kia giống tôi." Vị ấy nghi. Đức Phật dạy: "Vì lời nói thật, chứ không vì hủy báng, không phạm."

4. Có dâm nữ là đàn-việt của tỳ-kheo nọ. Tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm dâm nữ."

Vị kia nói: "Người ấy là đàn-việt của tôi. Tôi không phạm dâm với người ấy."

Vị hủy báng nghi. Đức Phật dạy: "Vì thật ngữ, chứ không vì hủy báng thì không phạm."

Nếu đối với vợ, đồng nữ, huỳnh môn, tỳ-kheo-ni, thức-xoa-ma-na, sa-di-ni cũng như vậy.

5. Có tỳ-kheo [990b] ôm sa-di nhỏ, vuốt ve và hôn. Tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm với sa-di.

"

Vị kia nói: "Tôi không phạm. Chỉ vuốt ve và hôn thôi." Vị kia nghi, đức Phật nói:

"Vì thật ngữ chứ không vì hủy báng, không phạm." 6. Có tỳ-kheo lấy dây lưng của tỳ-kheo khác. Vị kia nói: "Ngươi lấy trộm dây lưng của tôi." Vị kia nói: "Tôi không lấy trộm, tôi lấy với ý thân tình. "

Vị kia nghi. Đức Phật dạy:

"Vì thật ngữ chứ không vì hủy báng nên không phạm." 7. Có tỳ-kheo dùng vô căn tăng-già-bà-thi-sa hủy báng người khác, rồi nghi, đức Phật dạy: "Phạm ba-dật-đề." 291

CHƯƠNG VI

TỲ-NI TĂNG NHẤT1

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật ở tại tinh xá Kỳ-hoàn, trong vườn của Cấp Cô Độc Thực, nước Xá-vệ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo:

"Các ngươi nên lắng nghe, khéo suy nghĩ! Nếu tỳ-kheo nào dùng văn cú tương tự2 để ngăn trở Pháp và Tỳ-ni, thì tỳ-kheo này sẽ khiến cho nhiều người không được lợi ích, tạo ra các nghiệp khổ, để tiêu diệt chánh pháp. Tỳ-kheo nào tùy thuận văn cú, không trái Pháp và Tỳ-ni, thì tỳ-kheo này làm lợi ích nhiều người, không khiến tạo ra các khổ nghiệp, và chánh pháp được tồn tại lâu dài. "Này các tỳ-kheo, các ngươi cần phải tùy thuận văn cú, đừng thêm bớt trái với Pháp và Tỳ-ni. Hãy học tập như vậy." Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Đức Phật dạy :

"Nếu tỳ-kheo nào, phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, thì tỳ-kheo này sẽ khiến nhiều người không được lợi ích, chỉ tạo ra các nghiệp khổ để diệt chánh pháp thôi. Tỳ-kheo nào, phi pháp nói là phi pháp, pháp nói là pháp, thì tỳ-kheo này sẽ lợi ích nhiều người, 1 Tham chiếu Pāli, Luật tạng, Parivāra (Phụ tùy): Ekuttarikanaya (Tăng nhất pháp), Vin.v. 113ff. Thập tụng luật 48 (tr.346att). 2 Tham chiếu Thập tụng 48 (tr.353a8): "Có tỳ-kheo, nhiều tri thức, có thế lực; những gì được nói mọi người đều tin dùng. Tỳ-kheo ấy ở trong pháp tỳ-ni mà Như Lai hiển hiện phát sinh tư tưởng lệch lạc; ở trong văn tự mà chế tác văn cú tương tự, làm ngăn che pháp, che lấp pháp, không tùy thuận pháp, nói điều không trọn nghĩa. Tỳ-kheo đó là người biên bỉ, hạ tiện, không ích gì cho đời, không có sở hành của nam tử."

990c

tạo ra các thiện nghiệp, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Vậy, các Thầy nên tùy theo lời dạy này: phi pháp nên nói là phi pháp, pháp nói là pháp. Hãy học tập như vậy."

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Nếu tỳ-kheo nào, phi tỳ-ni nói là tỳ-ni, tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, thì sẽ khiến nhiều người không được lợi ích, và chỉ làm các nghiệp khổ để diệt chánh pháp. Tỳ-kheo nào, phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, tỳ-ni nói là tỳ-ni, thì sẽ lợi ích được nhiều người, không tạo ra các khổ nghiệp, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài.

"Vậy, các ngươi nên tùy theo lời dạy này: phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, tỳ-ni nói là tỳ-ni. Hãy [990c] học như vậy."

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Đức Phật bảo các tỳ-kheo tiếp:

"Nếu tỳ-kheo nào, phi chế lại chế, đã chế lại đoạn, thì những việc làm như vậy dần dần khiến cho giới bị hủy hoại,1 khiến nhiều người không được lợi ích, tạo ra các nghiệp khổ, khiến diệt chánh pháp. Nếu tỳ-kheo nào, phi chế không chế, đã chế không đoạn, thì như vậy lần lần khiến cho giới thành tựu, lợi ích nhiều người, không tạo ra các nghiệp khổ, khiến chánh pháp tồn tại lâu dài. Vậy, các ngươi phi chế không được chế, đã chế không được đoạn, nên tùy theo giới luật đã chế mà học."

Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Như Lai ra đời, vì thấy những lỗi lầm, nên bằng một nghĩa mà vì các Thanh văn kiết giới, nhiếp 1 Thập tụng 48 (tr.353a5): "Như Lai xuất thế, hiện pháp tỳ-ni không thuyết một lúc mà được thuyết dần dần. Như Lai xuất thế, hiện pháp tỳ-ni không bị phá một lần, mà bị phá dần."

294

T22. 991a Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

thủ Tăng. Do một nghĩa này nên Như Lai vì các Thanh văn mà kiết giới.

"

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tin ưa và thọ trì. Cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi đoạn đều nói như vậy. Đức Phật bảo các tỳ-kheo tiếp: "Như Lai ra đời, bằng một nghĩa, vì các tỳ-kheo chế yết-ma ha trách, nhiếp thủ Tăng. Do một nghĩa này nên Như Lai ra đời, vì các tỳ-kheo chế yết-ma ha trách." Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì. Cho đến chánh pháp tồn tại lâu dài. Mỗi đoạn đều nói như vậy. Cũng vậy, yết-ma tẫn, yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma tác bất kiến tội cử, yết-ma không sám hối, yếtma không bỏ ác kiến. Kiểm xét pháp luật chế định, chế thọ y chỉ, chế phạm phạt, chế cử tội, chế ức niệm, chế cầu thính, chế tự ngôn, chế ngăn a-nậu-bà-đà,1 chế ngăn thuyết giới, chế ngăn tự tứ, chế giới, chế thuyết giới, chế bố-tát, chế yết-ma bố-tát, chế tự tứ, chế yết-ma tự tứ, chế bạch, bạch yết-ma, chế bạch nhị yết-ma, chế bạch tứ yết-ma, chế phú tàng, cho bản nhật trị, cho ma-na-đỏa, cho xuất tội, chế bốn ba-la-di, chế mười ba tăng-già-bà-thi-sa, hai bất định, ba mươi ni-tát-kỳ, chín mươi ba-dật-đề, bốn ba-la-đề đề-xá-ni, thức-xoa-ca-la-ni, bảy diệt tránh."

Mỗi một đoạn đều như yết-ma quở trách.

I. MỘT PHÁP

[991a] Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

1. Nói một lời liền thành xả giới. Nói như vầy: "Tôi xả Phật. " Nói

một lời như vậy, liền thành xả giới.

"

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc thọ trì.

1 A-nậu-bà-đà 阿㝹婆陀. Pāli: anuvāda, phi nạn, buộc tội. Trong bốn tránh sự, Hán dịch là giáo giới (tránh sự), Pāli: anuvādādhikaraṇa. 295

991a

2. Nói,

"Tôi xả Pháp,

" "Tôi xả Tăng,

" "Tôi xả Hòa thượng,

" "Tôi

xả đồng Hòa thượng, xả A-xà-lê, xả đồng A-xà-lê, xả các tỳ-kheo tịnh hạnh, xả giới, xả Tỳ-ni, xả học sự; tôi là bạch y; hãy nhớ cho tôi là người giữ vườn; hãy nhớ cho tôi là ưu-bà-tắc; hãy nhớ cho tôi là sa-di; hãy nhớ cho tôi là ngoại đạo, là đệ tử ngoại đạo; hãy nhớ cho tôi chẳng phải là Sa-môn Thích tử 1 ".

Mỗi mỗi trường hợp cũng đều như trên. II. HAI PHÁP

Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

1. Có hai loại phạm: một là khinh; hai là trọng.2 Đó là hai loại phạm.

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc thọ trì.

2. Lại có hai sự: một là khinh mà hữu dư, 3 hai là khinh mà được tác

yết-ma.

3. Lại có hai sự: ba-la-di, tăng-già bà-thi-sa. 4. Lại có hai sự: ba-la-di, thâu-lan-giá. 5. Lại có hai sự: ba-la-di, ba-dật-đề. 6. Lại có hai sự: ba-la-di, ba-la-đề đề-xá-ni. 7. Lại có hai sự: ba-la-di, đột-kiết-la. 1 Nguyên Hán: Sa-môn Thích tử pháp; dư chữ pháp. Tham chiếu Thập tụng 48 (T23n1435, tr.352c03).

2 Pāli, Vin. v. 115, liệt kê khinh tội (lahukā āpatti), trọng tội (garukā āpatti) vào mục một pháp (ekakavāro). Sớ giải: Khinh tội, tội thuộc 5 thiên được thanh tịnh bằng xử trị nhẹ. Trọng tội, là tăng-già-bà-thi-sa được thanh tịnh bằng xử trị nặng. Thập tụng liệt cặp khinh-trọng vào mục hai pháp. 3 Pāli: sāvasesā āpatti, hữu dư tội; Sớ giải (Vin. vii. 1319): trừ các ba-la-di ra, còn lại là tội hữu dư. Tội này cũng được liệt trong pháp một. Bản Hán nói, hữu dư khinh tội, trừ tăng-già-bà-thi-sa, chỉ các tội còn lại. 296

T22. 991a Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

8. Lại có hai sự: ba-la-di, ác thuyết.

9. Tăng-già bà-thi-sa, cho đến ác thuyết cũng như vậy.1 Thâu-langiá, cho đến ác thuyết cũng như vậy. Ba-dật-đề, cho đến ác thuyết cũng như vậy.

Ba-la-đề đề-xá-ni, cho đến ác thuyết cũng như vậy. Đột-kiết-la, ác thuyết cũng như vậy.

Đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo:

10. Có hai sự thấy mà người xuất gia không nên hành: phi pháp thấy là pháp, pháp thấy là phi pháp.2

11. Lại có hai sự thấy: tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, phi tỳ-ni nói là tỳ-ni. 12. Lại có hai kiến giải: phi phạm thấy là phạm, phạm thấy là phi phạm.3

13. Lại có hai sự thấy: khinh thấy là trọng, trọng thấy là khinh. 14. Lại có hai sự thấy: hữu dư thấy là vô dư, vô dư thấy là hữu dư. 4

15. Lại có hai sự thấy: thô ác thấy là phi thô ác, phi thô ác thấy là thô ác.5

16. Lại có hai sự thấy: cựu pháp6 thấy là phi cựu pháp, phi cựu pháp thấy là cựu pháp.

1 Mỗi hạng mục gồm hai sự, cú pháp như mẫu trên. 2 Thập tụng, có hai sự thấy phi pháp, và có hai sự thấy (như) pháp. 3 Pāli: āpatti (tội) và anāpatti (phi/vô tội).

4 Thập tụng, hai loại phạm: hữu tàn và vô tàn. Pāli: sāvasesā, anavasesā. Sớ giải: trừ ba-la-di, còn lại là hữu dư (tàn). Vô dư (tàn) là ba-la-di. 5 Thô ác và phi thô ác, Pāli: duṭṭhulla, aduṭṭhulla, cùng với ác cặp kể trên trong Pāli được tách thành pháp riêng và liệt kê vào mục một pháp. Sớ giải: duṭṭhullā, thô ác tội, gồm hai tụ (ba-la-di và tăng-già-bà-thi-sa); aduṭṭhullā, phi thô ác, là các tội dư tàn (ba-dật-đề các thứ).

6 Cựu pháp, có lẽ Pāli: pubbāpatti, tiền tội; Sớ giải: tội tối sơ vi phạm (paṭhamaṃ āpannāpatti), trái với aparāpatti, hậu tội, tội vi phạm sau khi hành biệt trụ (pārivāsikādīhi pacchā āpannāpatti).

297

991b

17. Lại có hai sự thấy: chế thấy là phi chế, phi chế thấy là chế. 1

18. Lại có hai sự thấy: thuyết thấy là phi thuyết, phi thuyết thấy là thuyết.2

19. Lại có hai sự thấy: rượu thấy là chẳng phải rượu, chẳng phải rượu thấy là rượu.

20. Lại có hai sự thấy: ẩm thấy phi ẩm, phi ẩm thấy là ẩm.3 [991b] 21. Lại có hai sự thấy: thực thấy phi thực, phi thực thấy là thực.4

22. Lại có hai sự thấy: thời thấy phi thời, phi thời thấy là thời.1 1 Chế 制, hay quy định. Pāli: paññatti. Pāli liệt kê: paññatti, chế; anupaññatti: tùy chế; anuppannapaññatti: bất tùy phạm chế (quy định không căn cứ theo vi phạm đã xảy ra); sabbatthapaññatti: biến xứ chế (quy định cho tất cả mọi trường hợp), padesapaññatti: nhất phần chế (quy định có giới hạn); sādhāraṇapaññatti, cộng thông chế (quy định chung cho cả hai bộ); asāhdāraṇapaññatti: bất cộng thông chế (quy định riêng cho mỗi bộ); ekatopaññatti: nhất bộ chế; ubhatopaññatti: lưỡng bộ chế.

2 Thuyết và phi thuyết; Pāli: desanā và adesanā. Trong Kinh, khi nói "thuyết", chỉ cho những điều được Phật thuyết (dhamma-desanā). Trong Luật, nói "thuyết" chỉ sự thuyết tội, tức sám hối tội. Pāli: desanāgāminī-āpatti, tội cần được thuyết, chỉ các tội nhẹ, trừ ba-la-di và tăng-già-bà-thi-sa. 3 Ẩm, hay ẩm liệu, Pāli: pāna, chỉ các thứ được quy định dùng như là thức uống. Phật quy định tám thứ nước trái cây được dùng như ẩm liệu. Xem Phần III, chương VII "Thuốc" mục 5: "Nay có tám thứ nước mà xưa kia Tiên nhân vô dục thường uống. Đó là: nước lê, nước diêm-phù, nước táo chua, nước mía, nước quả thị, nước xá-lâu-già, nước bà-lâu-sư và nước nho.

" Pāli (Vin.i. 246): ambapāna,

nước quả xoài; jambupāna, nước quả hồng đào; cocapāna, nước dừa; mocapāna, nước chuối; madhūkapāna, mật; muddikapāna, nước nho; sālūkapāna, nước ngó sen; phārusa-kapāna, không rõ.

4 Thực 食, gồm năm loại thực phẩm chính gọi là chánh thực: phạn, khứu, can phạn, ngư, nhục 飯糗乾飯魚及肉. Pāli: odana (cơm chín), kummāsa (bánh bột, hay cháo chua), sattu (bánh khô), maccha (cá), maṃsa (thịt). Cf. Căn bản (tr.821b24), 5 loại thực phẩm bồ-thiện-ni 蒲繕尼食: cơm, đậu mạch, lương khô, thịt, bánh 飯麥豆飯糗肉餅.

298

T22. 991b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

23. Lại có hai sự thấy: tịnh thấy không tịnh, không tịnh thấy là tịnh.2

24. Lại có hai sự thấy: trọng thấy phi trọng, phi trọng thấy là trọng. 25. Lại có hai kiến giải: nạn thấy phi nạn, phi nạn thấy là nạn.3 26. Lại có hai sự thấy: không có trùng thấy là có trùng, có trùng thấy là không trùng.

27. Lại có hai sự thấy: phá thấy là không phá, không phá thấy là phá.4

28. Lại có hai sự thấy: chủng thấy là phi chủng, phi chủng thấy là chủng.5

29. Lại có hai sự thấy: nghĩa đã giải1 thấy là nghĩa chưa giải, nghĩa chưa giải thấy là nghĩa đã giải.

1 Thời, ngôn ngữ của Luật, chỉ thời gian cho phép sử dụng. Thời y (Pāli: kālacīvara), y mà tỳ-kheo nhận được trong tháng hậu ca-đề, hay trong thời gian y cathi-na chưa xả. Thời thực, thời gian được phép ăn các loại chánh thực từ mặt trời mọc, cho đến giữa trưa. Thời dược, chỉ các loại chánh thực được dùng như thuốc. Trái lại là các thứ phi thời. Mỗi thứ được dùng theo quy định riêng. Phi thời hành, tỳ-kheo vào xóm từ sau giữa trưa cho đến sáng hôm sau. 2 Tịnh 淨, theo nghĩa kinh, là sự thanh tịnh; Pāli: suddhi hay visuddhi. Tịnh dùng trong nghĩa Luật, chỉ sự hay vật được dùng đúng cách. Pāli: có hai hạng người như kappa.

3 Nạn, chỉ các tai họa bất ngờ. Tám nạn sự được phép thuyết giới tóm lược: vua, giặc cướp, lửa, nước, bệnh, nhân, phi nhân, ác trùng. Ngoài ra, các trường hợp khác còn thêm mạng nạn và phạm hạnh nạn. Pāli: rājantarāyo (vương nạn), corantarāyo (tặc nạn), agyantarāyo (nạn lửa), udakantarāyo (nạn nước), manuss-antarāyo (nạn loài người), amanussantarāyo (nạn loài phi nhân), vāḷantarāyo (nạn mãnh thú), sarīsapantarāyo (nạn rắn độc), jīvantarāyo (nguy hiểm sinh mạng), brahmacariyantarāyo (nguy hiểm phạm hạnh). 4 Phá. Có hai nghĩa: vỡ đôi, chỉ sự phá Tăng (Pāli: saṅghabheda); và huỷ hoại, chỉ phá giới (sīlavipatti), phá kiến (diṭṭhivipatti), phá oai nghi (Pāli: ācāravipatti) và phá chánh mạng (Pāli: ājīvavipatti.)

5 Chủng 種. Chưa rõ dùng theo nghĩa nào.

299

991b

30. Lại có hai sự thấy: khả thân thấy phi thân, phi thân thấy là khả thân.2

31. Lại có hai sự thấy: sợ thấy là không sợ, không sợ thấy là sợ. 3

32. Lại có hai sự thấy: đạo thấy là phi đạo, phi đạo thấy là đạo.4 33. Lại có hai sự thấy: khả hành thấy phi hành, phi hành thấy là khả hành.

34. Lại có hai sự thấy: xuất ly thấy không xuất ly, không xuất ly thấy là xuất ly.

35. Lại có hai sự thấy: khí (vất bỏ) thấy là không khí, không khí thấy là khí.5

36. Lại có hai sự thấy: thấy thế gian thường, thấy thế gian vô thường.

37. Lại có hai sự thấy: thấy thế giới có biên tế, thấy thế giới không biên tế.

38. Lại có hai sự thấy: thân tức là mạng, thân khác mạng khác. 39. Lại có hai sự thấy: Như Lai có diệt độ, Như Lai không diệt độ. 6

40. Lại có hai sự thấy: Như Lai vừa có vừa không diệt độ, Như Lai chẳng phải có chẳng phải không diệt độ.

1

1 Dĩ giải nghĩa 已解義, hay nói liễu nghĩa, chỉ điều đã được thuyết minh ý nghĩa rốt ráo. Pāli: nītattha.

2 Thân 親, khả thân 可親, chỉ những chỗ đáng thân cận, không đáng thân cận. 3 Bố 怖; sợ hãi, chỉ những chỗ mất an ninh, thường có bọn cướp ẩn núp. Tỳ-kheo không được lai vãng chỗ đó. Pāli: bhaya, hay sappaṭibhaya. 4 Đạo 道 (Pāli: magga), theo nghĩa Kinh, chỉ chánh đạo, con đường tu tập. Phi đạo 非道 (Pāli: amagga) chỉ tà đạo. Trong Luật, đạo, chỉ hai đường đại và tiểu tiện (Pāli: passāvamagga, tiểu tiện đạo; vaccamagga, đại tiện đạo). Phi đạo, những chỗ khác.

5 Thập tụng, có hai loại khí (xả): khí (xả) do tự mình làm; khí (xả) do Tăng hoà hiệp như pháp tác pháp. Tức một loại không cần Tăng yết-ma, và một loại do Tăng yết-ma.

6 Pāli: hoti tathāgato paraṃ maraṇaṃ, Như Lai tồn tại sau khi chết? 300

T22. 991b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

Trong Phật pháp có hai sự thấy như vậy, người xuất gia không được hành, nếu hành thì sẽ như pháp trị.

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì. Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

41. Có hai loại tỳ-ni: hữu phạm tỳ-ni,2 hữu tránh tỳ-ni.3 42. Lại có hai loại tỳ-ni: phạm tỳ-ni, kết sử tỳ-ni.4 43. Lại có hai loại tỳ-ni: tỳ-kheo tỳ-ni, tỳ-kheo-ni tỳ-ni. 44. Lại có hai loại tỳ-ni: phương tỳ-ni, biến tỳ-ni.5 Đây là hai loại tỳ-ni.

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì. Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

45. Có hai hạng người sống không an lạc: một là ưa sân, hai là ôm lòng oán.6

1 Từ hai pháp: thế gian thường và vô thường, nêu 14 vấn đề không được Phật trả lời, gọi là 14 vô ký vấn. Xem Trung A-hàm 60 (kinh 221. Tiễn dụ, tr.84a21), Pāli, M. 63. Cūla-Māluṅkya).

2 So sánh Pāli: sāvajjapaññatti, hữu tội (=phạm chế). Sớ giải: sāvajjapaññattīti lokavajjā, hữu tội chế, chỉ các tội (quy định) theo thế gian. Tức những điều luật Phật chế tùy theo quan điểm đạo đức của thế gian. 3 Hữu tránh tỳ-ni, chỉ những điều luật được quy định do các tranh chấp khởi lên giữa các tỳ-kheo.

4 Tham chiếu Thập tụng: tham dục tỳ-ni, sự điều phục tham dục; sân nhuế tỳ-ni, sự điều phục sân nhuế.

5 Phương tỳ-ni 方毘尼, chỉ địa phương tức bộ phận; đây chỉ sự điều phục một phần. Biến tỳ-ni 遍毘尼, điều phục phổ biến hay toàn diện. So sánh Pāli dẫn trên: padesapaññatti, nhất phần chế, và sabbatthapaññatti: biến xứ chế. Thập tụng: biến tỳ-ni và bất biến tỳ-ni.

6 Sân và bất hỉ (bất mãn) là hai yếu tố thường khiến tỳ-kheo phạm tội. Xem tănggià-bà-thi-sa 8 & 9, của tỳ-kheo, và các ba-dật-đề của tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni. Pāli: doso appatīto.

301

991c

46. Lại có hai pháp: một là cấp tánh, hai là khó xả. 47. Lại có hai pháp: một là xan, hai là tật đố. 48. Lại có hai pháp: một là khi trá, hai là siểm khúc. 49. Lại có hai pháp: một là tự cao, hai là ưa tranh cãi. 50. Lại có hai pháp: một là ưa trang sức, hai là phóng dật. 51. Lại có hai pháp: một là mạn, hai là tăng thượng mạn. 52. Lại [991c] có hai pháp: một là tham, hai là nhuế. 53. Lại có hai pháp: một là khen mình, hai là chê người. 54. Lại có hai pháp: một là tà kiến, hai là biên kiến. 55. Lại có hai pháp: một là khó dạy, hai là không nhận giáo huấn.1 Hai hạng người như vậy sống không an lạc.

Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

56. Tỳ-kheo hữu học, tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Hai pháp đó là: khéo (biết) phạm,2 khéo hay trừ phạm. Người học như vậy, tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Cho nên các ngươi hãy siêng năng tu tập học pháp như vậy. Phật nói như vậy. Các tỳkheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì. 57. Đức Phật bảo các tỳ-kheo: Có tỳ-kheo tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng.

1 Xem tỳ-kheo, tăng-già-bà-thi-sa 13: Xiển-nặc "ác tánh bất thọ nhân ngữ," ngoan cố, khó dạy bảo, không nhận lời chỉ dạy. 2 Hán: thiện phạm 善犯. Thập tụng: có hai thiện, biết phạm và biết hối lỗi. 302

T22. 992a Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất Hai pháp đó là: nơi những gì đáng nhàm chán thì sanh nhàm chán; nhàm chán rồi chánh ức niệm đoạn trừ. Người học như vậy tâm chưa đạt đến vô học, thường cầu tu tập tăng tấn thắng pháp, có hai pháp được nhiều lợi ích, khiến đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Cho nên các ngươi, đối với cái đáng nhàm chán thì sanh nhàm chán; nhàm chán rồi chánh ức niệm đoạn trừ.

Đức Phật nói kệ:

Người sáng, tâm nhàm chán , Nơi những gì đáng chán.

Vô úy không sợ sệt,

Người hay đoạn, đắc thánh.

Tỳ-kheo chánh niệm đoạn,

Đặng vô thượng chánh đạo.

Không hề có thối chuyển,

Được trụ nơi Niết-bàn.

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Bấy giờ đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo: 58. Phá giới đọa trong hai đường: địa ngục và súc sanh; trì giới sanh hai đường: nhân và thiên. 59. Tạo ác nghiệp trong chỗ khuất kín, sanh đọa trong hai đường địa ngục và súc sanh. Tạo thiện nghiệp trong chỗ khuất kín, đặng sanh nơi hai đường thiên và nhân.1 60. Tà kiến sanh hai đường địa ngục [992a1] và súc sanh. Chánh kiến sanh hai đường thiên và nhân. 61. Thánh đệ tử Phật tôn quý giữa trời người, có hai pháp không được giải thoát: một là phạm giới, hai là không thấy phạm.1 1 Thập tụng: người vô trí phú tàng có hai quả, địa ngục và ngạ quỷ. Người trí không phú tàng có hai quả, người và trời. 303

992a

62. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là không phạm, hai là thấy phạm.

63. Có hai pháp không được giải thoát: một là phạm mà không thấy tội, hai là thấy phạm mà không như pháp sám hối. 64. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là thấy phạm tội, hai là phạm mà có thể như pháp sám hối.

65. Có hai pháp không được giải thoát: một là thấy tội mà không như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà người kia không nhận.

66. Có hai pháp tự mình được giải thoát: một là thấy tội mà có thể như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà người kia có thể như pháp thọ.

67. Trói buộc, không trói buộc cũng như vậy.

68. Có hai thứ thanh tịnh: một là không phạm, hai là sám hối.2 Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

Đức Phật dạy các tỳ-kheo tiếp:

69. Có hai loại người hủy báng Như Lai: một là không tín lạc lại oán ghét, hai là tín lạc nhưng không hiểu thọ trì. "Cho nên, nay Ta bảo các ngươi, để cho biết ý nghĩa này: hủy báng Như Lai thì mắc đại trọng tội. Nếu hủy báng tất cả chư thiên và người trong đời, hoặc Ma, Phạm vương, sa-môn, bà-la-môn, tội đó còn nhẹ. Hủy báng Như Lai, tội kia rất nặng.

"

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín ưa và thọ trì.

1 Thập tụng: "Phật nói, không tín thọ những điều Ta dạy, phú tàng. Những ai phú tàng, không thể thoát ly sanh lão bệnh tử khổ. Tín thọ những điều Ta dạy, không phú tàng. Những ai không phú tàng, được thoát ly sanh lão bệnh tử khổ." 2 Thập tụng: có hai thứ thanh tịnh, giới thanh tịnh và kiến thanh tịnh. 304

T22. 992b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất 70. Lại có hai loại1 hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói là pháp, hai là pháp nói phi pháp.

71. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói phi pháp, hai là pháp nói pháp.

72. Có hai loại hủy báng Như Lai: một là phi tỳ-ni nói tỳ-ni, hai là tỳ-ni nói phi tỳ-ni.

73. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi tỳ-ni nói là phi tỳ-ni, hai là tỳ-ni nói tỳ-ni.

74. Có hai loại hủy báng Như Lai: một là phi chế nói là chế, hai đã chế mà đoạn.

75. Có hai loại không hủy báng Như Lai: một là phi chế nói phi chế, hai là chế mà không đoạn.

76. Có hai pháp2 hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói pháp, hai là pháp nói phi pháp.

77. Có hai pháp không hủy báng Như Lai: một là phi pháp nói phi pháp, hai là pháp nói pháp.

78. Cho đến thuyết nói phi thuyết cũng như vậy. 79. Hai xứ, hai sự, hai kiến cũng như vậy. 80. Lại có hai pháp không thọ nhận thiện giáo của Như Lai cũng như vậy.

81. Lại có hai pháp trái nghịch Như Lai cũng như vậy. 82. Lại có hai pháp kiên trì và tranh thuyết cùng Như Lai [992b] cũng như vậy.

83. Lại có hai pháp không phụng thờ Như Lai cũng như vậy. 84. Lại có hai pháp không gặp Như Lai cũng như vậy. 1 Chỉ hai hạng người.

2 Ở trước, 2 & 3, chỉ hai hạng người. Đây chỉ hai pháp. 305

992b

85. Lại có hai pháp thô lỗ, không có từ tâm đối với Như Lai cũng như vậy.

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

86.

"Có hai chúng, một là chúng pháp ngữ, hai là chúng phi pháp ngữ.

Thế nào là chúng phi pháp ngữ? Trong chúng không dẫn Pháp Tỳni, không đem lời Phật dạy để nói. Sống với nhau mà không dạy điều nên dạy. Sống với nhau mà không chấm dứt điều nên chấm dứt. Đó gọi là phi pháp ngữ chúng.

Thế nào gọi là chúng pháp ngữ? Trong chúng dùng Pháp Tỳ-ni, nói theo lời Phật dạy, dạy nhau điều nên dạy, chấm dứt điều nên chấm dứt. Đó gọi là pháp ngữ chúng.

Trong hai chúng này, chúng pháp ngữ được Ta khen ngợi là tôn quý.

"

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

87. Lại có hai chúng, chúng như pháp và chúng không như pháp. Thế nào là chúng không như pháp? Trong chúng, người phi pháp có thế lực, người như pháp không có thế lực; người phi pháp có bạn bè, người như pháp không có bạn bè. Yết-ma phi pháp, không tác yết-ma như pháp; tác yết-ma phi tỳ-ni, không tác yết-ma như tỳni; phụng hành phi pháp, không hành như pháp. Đó gọi là phi pháp chúng.

Thế nào là chúng như pháp? Trong chúng, người như pháp có thế lực, người phi pháp không có thế lực; người như pháp có bạn bè, người không như pháp không có bạn bè. Tác yết-ma như pháp, không tác yết-ma phi pháp; tác yết-ma như tỳ-ni, không tác yết-ma phi tỳ-ni; phụng hành như pháp, diệt trừ phi pháp. Đó gọi là chúng như pháp.

306

T22. 992c Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

Trong hai chúng này, chúng như pháp được Ta khen ngợi là tôn quý.

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

88. Có hai chúng; chúng bằng nhau, chúng không bằng nhau1 cũng như vậy.

Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

89. "Nếu pháp luật của nước, quyền lực của vua yếu thì bọn giặc xí thạnh. Bấy giờ, pháp vương2 ra vào không được an lạc. Các tiểu vương của những nước ven biên cương không thuận theo giáo lệnh. Nhân dân ở trong nước cũng không ra vào an lạc, sanh nghiệp bị phế bỏ, ưu khổ, tổn giảm, không được lợi ích. Cũng vậy, tỳ-kheo phi pháp có thế lực thì tỳ-kheo như pháp không có thế lực. Tỳ-kheo như pháp không được an lạc, hoặc ở trong chúng, hoặc ở chỗ trống vắng, cũng không được nói. Khi ấy yết-ma phi pháp được thực hiện; [992c] yết-ma như pháp không được thực hiện; tác yết-ma phi Tỳ-ni, mà không tác yết-ma như tỳ-ni, phi pháp được hành, mà như pháp không được thi hành. Chúng không cần hành tinh tấn để đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng. Như vậy, khiến cho chư thiên, nhân dân không được lợi ích, thọ khổ lâu dài.

"

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

90. "Nếu pháp luật của nước, quyền lực của vua mạnh thì sức giặc yếu. Hoặc tất cả đều đến quy phục, hoặc chúng chạy trốn. Bấy giờ, vị pháp vương ra vào an lạc, không có buồn lo. Tiểu vương các 1 Đẳng chúng và bất đẳng chúng.

2 Pháp vương, chỉ vị vua cai trị bằng luật pháp, đạo đức, không dùng vũ lực trấn áp.

307

993a

nước ven biên thuận tùng giáo lệnh. Nhân dân trong nước cũng được an lạc, sinh nghiệp tự do, không có các ưu khổ, được nhiều lợi ích, không có tổn giảm. Cũng vậy, tỳ-kheo như pháp đặng thế lực, tỳ-kheo phi pháp không thế lực. Tỳ-kheo phi pháp đến chỗ tỳkheo như pháp phải tùy thuận theo giáo lệnh, không dám trái nghịch, hoặc sẽ bỏ trốn, không làm các điều ác. Khi ấy, tỳ-kheo như pháp an ổn đặng vui. Nếu ở trong chúng hoặc ở chỗ trống vắng đều được nói. Tác yết-ma như pháp, không tác yết-ma phi pháp; tác yết-ma như tỳ-ni, không tác yết-ma phi tỳ-ni, như pháp được phụng hành, phi pháp không được áp dụng. Siêng năng tinh tấn tu hành, để đắc điều chưa đắc, nhập chỗ chưa nhập, chứng pháp chưa chứng, khiến cho chư thiên nhân dân được đại lợi ích. "

Phật nói như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ tín lạc và thọ trì.

Bấy giờ, Xá-lợi-phất nói với các tỳ-kheo:

91.

"Thưa các Trưởng lão, khi có việc đấu tranh mà tỳ-kheo cử tội người và tỳ-kheo có tội không tự quán sát; nên biết, tránh sự này lại tăng trưởng, không được diệt trừ như pháp, như Tỳ-ni, khiến các tỳ-kheo không được an lạc. Nếu tỳ-kheo cùng tranh cãi, tỳ-kheo cử tội người và tỳ-kheo có tội, mỗi người đều tự quan sát lỗi lầm, thì việc tranh cãi này không tăng trưởng sâu rộng mà được như pháp, như tỳ-ni trừ diệt, các tỳ-kheo được sống an lạc. "Này các tỳ-kheo, thế nào là tự quán sát lỗi lầm? Tỳ-kheo có tội nghĩ: 'Ta đã phạm việc như vậy. Vị kia thấy ta phạm điều sai quấy. Nếu ta không phạm thì vị kia không thấy được ta phạm điều sai quấy. Vì ta phạm cho nên vị kia thấy ta phạm. Nay ta nên tự hối lỗi, khiến vị kia không dùng ác ngữ để quở trách ta. Nếu ta làm như vậy, khiến thiện pháp tăng trưởng.' Đó gọi là tỳ-kheo có thể tự quán sát lỗi của mình.

"Thế nào [993a1] là tỳ-kheo cử tội người, tự quán sát lỗi kia? Vị kia nghĩ: 'Tỳ-kheo kia phạm điều sai quấy, khiến ta thấy được. Nếu tỳ-kheo kia không phạm điều sai quấy thì ta không thấy. Do tỳ-308

T22. 993a Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

kheo kia phạm điều sai quấy, khiến ta thấy được; nếu vị ấy có thể chí thành sám hối thì không khiến cho ta phải dùng ác ngôn. Như vậy khiến cho thiện pháp tăng trưởng.

' Tỳ-kheo cử tội người tự

quán sát lỗi kia là vậy.

"Nếu tỳ-kheo có tránh sự, tỳ-kheo cử tội người và tỳ-kheo có tội, có thể tự quán sát lỗi kia như vậy, thì lỗi lầm này không tăng trưởng, được chấm dứt như pháp, như tỳ-ni, như lời Phật dạy, các tỳ-kheo được sống an lạc."

Tôn giả Xá-lợi-phất nói như vậy. Các tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tín lạc thọ trì.

Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

92. Có hai loại si:1 một là phạm tội, hai là phạm mà không thấy.2 Đó là hai loại si.

93. Lại có hai loại trí: một là không phạm tội, hai là phạm tội nhưng thấy. Đó là hai loại trí.

94. Lại có hai loại si: một là phạm tội mà không thấy, hai là thấy phạm tội mà không như pháp sám hối. Đó là hai loại si. 95. Lại có hai loại trí: một là thấy phạm tội, hai là thấy tội mà có thể như pháp sám hối. Đó là hai loại trí. 96. Lại có hai loại si: một là thấy tội không như pháp sám hối, hai là như pháp sám hối mà vị kia không thọ nhận. 97. Lại có hai loại trí: một là thấy tội sám hối như pháp, hai là sám hối như pháp được vị kia thọ nhận. Đó là hai loại trí. Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tín lạc thọ trì. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

1 Pāli: dve puggalā bālā, có hai loại người ngu. 2 "Không thấy" được hiểu là "không tự mình thừa nhận. " Trong trường hợp

ngoan cố, Tăng tác yết-ma xả trí (yết-ma bất kiến tội cử, xem cht. 41, Phần III, chương XI).

309

993b

98. Vì các tỳ-kheo có lỗi lầm nên đức Thế Tôn chế pháp đoạn tránh với hai nghĩa1: một là người khó điều phục khiến được điều phục; hai là người biết hổ thẹn được an lạc.

Vì hai nghĩa này nên đức Thế Tôn vì các tỳ-kheo chế pháp đoạn tránh. Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tín lạc thọ trì. Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

99. Tỳ-kheo cử tội người, muốn cử tội người nên tu hai pháp: một là chân thật, hai là không sân. Nên tu hai pháp như vậy. 100. Tỳ-kheo bị cử cũng nên tu hai pháp như vậy: một chân thật, hai không sân.

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tín lạc thọ trì. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

101. "Tỳ-kheo có hai pháp làm cho chánh pháp tiêu diệt nhanh chóng: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp; cho đến thuyết, phi thuyết2 cũng vậy."3

[993b] Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy. 102. Lại có hai pháp không thể sanh thiện pháp: từ pháp và phi pháp, cho đến thuyết và phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

103. Lại có hai pháp tỳ-kheo tự phá hoại, được liệt vào hạng phạm tội, bị người có trí chê trách, thọ nhiều tội báo: từ pháp và phi pháp, cho đến thuyết và phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

104. Lại có hai pháp tỳ-kheo đọa vào địa ngục như tên bắn: từ pháp 1 Đoạn tránh pháp 斷諍法, tức các pháp diệt tránh. 2 Thuyết và bất thuyết 說不說, tức thuyết và phi thuyết: những điều được Phật nói, và những điều không phải do Phật nói.

3 Thập tụng: hai pháp khiến pháp tiêu diệt, biến mất, chìm mất: tỳ-kheo nghi pháp, nghi tỳ-ni. Lại có hai pháp khác: tỳ-kheo dạy người phi pháp, phi tỳ-ni. 310

T22. 993b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

và phi pháp, cho đến thuyết và phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

105. Có hai pháp khiến chánh pháp tồn tại lâu dài: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

106. Lại có hai pháp, tỳ-kheo có thể sanh các pháp thiện: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

107. Lại có hai pháp, tỳ-kheo không tự phá hoại, không phạm tội, không bị người trí quở trách, thọ phước vô lượng: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

108. Lại có hai pháp, tỳ-kheo tự mình đặng sanh thiên nhanh như tên bắn: phi pháp nói phi pháp, pháp nói là pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

109. Tỳ-kheo có hai pháp đáng bị cử tội: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp cho đến nói, không nói cũng như vậy. Đáng bị tác ức niệm, tác tự ngôn, tác ngăn a-nậu-bà-đà, ngăn thuyết giới, ngăn tự tứ cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

110. Lại có hai pháp tỳ-kheo bị cử tội như pháp1: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, cho đến thuyết, phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy.

Tác ức niệm, tác tự ngôn, tác ngăn a-nậu-bà-đà, ngăn thuyết giới, ngăn tự tứ cũng như vậy.

1 Để bản: như pháp cử 如法舉. TNM: bất như pháp ưng cử 不如法應舉. 311

993c

111. Lại có hai pháp tỳ-kheo đáng bị trao cho yết-ma ha trách: phi pháp nói là pháp, pháp nói là phi pháp, cho đến thuyết và phi thuyết cũng như vậy. Hai xứ, hai sự, hai phạm cũng như vậy. Yết-ma tẫn1, yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến [993c] nhà bạch y, yết-ma cử cũng như vậy.

Hai xứ, hai sự, hai kiến cũng như vậy.

112. Có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: không hổ thẹn với điều đáng hổ thẹn, hổ thẹn với điều không đáng hổ thẹn. Có hai pháp này thì tăng trưởng hữu lậu.2

113. Có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: hổ thẹn với điều đáng hổ thẹn, không hổ thẹn với điều không đáng hổ thẹn. 114. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: bất tịnh thấy là tịnh, tịnh thấy là bất tịnh.3 Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu. 115. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: không tịnh thấy là không tịnh, tịnh thấy là tịnh. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

116. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: không phạm thấy là phạm, phạm thấy là không phạm. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu.

117. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: không phạm thấy không phạm, phạm thấy là phạm. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

1 Tẫn yết-ma 擯羯磨; yết-ma khu xuất, đuổi khỏi trú xứ hiện tại. Xem tỳ-kheo, tăng-già-bà-thi-sa 12 (ô tha gia).

2 Tham chiếu Pāli: có hai loại người tăng trưởng các lậu, 1. không nghi hối điều đáng nghi hối (na kukkuccāyitabbaṃ kukkucāyati), 2. nghi hối điều không đáng nghi hối.

3 Tịnh, đây có nghĩa là "hợp thức", tức đúng theo điều luật đã quy định. Tham chiếu Pāli: akappiye kappasaññī, nơi điều không hợp thức (tịnh) cho là thức. 312

T22. 993c Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

118. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: nặng thấy là nhẹ, nhẹ thấy là nặng. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu. 119. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: nhẹ thấy là nhẹ, nặng thấy là nặng. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

120. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: vô dư thấy là hữu dư, hữu dư thấy là vô dư. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu. 121. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: vô dư thấy là vô dư, hữu dư thấy là hữu dư. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

122. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: phi pháp thấy là pháp, pháp thấy là phi pháp. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu. 123. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: phi pháp thấy là phi pháp, pháp thấy là pháp. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

124. Lại có hai pháp tăng trưởng hữu lậu: phi chế lại chế, 1 đã chế

lại đoạn. Có hai pháp như vậy thì tăng trưởng hữu lậu. 125. Lại có hai pháp không tăng trưởng hữu lậu: phi chế không chế, đã chế thì không đoạn. Có hai pháp như vậy thì không tăng trưởng hữu lậu.

126. Có hai lời thành xả giới: 'Tôi xả Phật, xả Pháp, ' cho đến 'Tôi

không phải là sa-môn Thích tử,

' như trên.2

127. Đức Như Lai ra đời, thấy các lỗi lầm nên vì các tỳ-kheo chế giới với hai nghĩa: một là nhiếp thủ Tăng, hai là khiến cho Tăng hoan hỷ.

3

1 Quy định điều mà Phật đã không quy định.

2 Xem mục một pháp: một lời thành xả giới.

3 Hai trong 10 mục đích Phật quy định giới (mười cú nghĩa). Xem Phần I, chương I, Ba-la-di 1; Việt, quyển 1, tr. 26. 313

994a

128. Lại có hai pháp: một là khiến người không tin sẽ tin, hai là khiến người đã tin thì tin tăng trưởng.

129. Lại có hai pháp: một là người khó điều phục được điều phục, hai là tỳ-kheo biết tàm quý được sống an lạc.

130. Lại có hai pháp: một là khiến chánh [994a1] pháp tồn tại lâu dài, hai là nhiếp thủ tỳ-ni.

131. Lại có hai pháp: một là đoạn trừ oán đời hiện tại, hai là đoạn oán đời vị lai.

132. Lại có hai pháp: một là diệt hữu lậu hiện tại, hai là diệt hữu lậu vị lai.

133. Lại có hai pháp: một là đoạn khủng bố hiện tại, hai là trừ khủng bố vị lai.

134. Lại có hai pháp: một là đoạn trọng tội hiện tại, hai là đoạn trọng tội vị lai.

135. Lại có hai pháp: một là đoạn bất thiện pháp hiện tại, hai là đoạn bất thiện pháp vị lai. Vì hai nghĩa này, đức Thế Tôn vì các tỳkheo chế giới. 136. Lại có hai pháp, vì hai pháp nên đức Thế Tôn chế yết-ma ha trách:1 một là nhiếp thủ đối với Tăng, hai là khiến cho Tăng hoan hỷ, cho đến đoạn bất tịnh pháp hiện tại, bất thiện pháp vị lai cũng như trên.

Như vậy mỗi một câu cho đến bảy diệt tránh, như pháp yết-ma ha trách.

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tín lạc thọ trì.2

1 Thập tụng: Có hai sự, Phật quy định các yết-ma khổ thiết (yết-ma y chỉ, yết-ma khu xuất, yết-ma hạ ý... ma-na-đỏa, bản nhật trị, xuất tội), 1. khiến kẻ xấu không đắc lực; 2. người thanh tịnh đắc lực. Đoạn sau, có hai sự, như trên, 1. khiến đời này thanh tịnh trì giới; 2. đời sau an lạc phạm hạnh lâu dài. 2 Bản Hán, hết quyển 57.

314

T22. 994b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

III. BA PHÁP

1. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo:

Có ba yết-ma nhiếp tất cả yết-ma. Ba yết-ma ấy là: bạch yết-ma,1 bạch nhị yết-ma, bạch tứ yết-ma. Đó là ba pháp yết-ma nhiếp tất cả các yết-ma.

Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo nghe rồi hoan hỷ, tín lạc thọ trì. 2. Bấy giờ, đức Thế Tôn ở tại thành Vương-xá, bảo các tỳ-kheo: Có ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni phi pháp. Ba phi pháp ấy là: a. Hoặc có tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bàthi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo nói là phạm ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá, và hỏi: "Ngươi có nhớ phạm ba-la-di, tăng-già-bà-thi-sa, thâu-lan-giá không?" Vị kia nói: "Căn bổn không thấy.2 Này các Trưởng lão, tôi không nhớ có phạm bala-di, tăng-già-bà-thi-sa, [994b] thâu-lan-giá. Đừng nạn vấn tôi mãi.

" Các tỳ-kheo cứ nạn vấn không thôi, nên vị đó đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng cho vị đó ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni phi pháp.

b. Hoặc có tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bàthi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo nói là phạm ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá, bèn hỏi: "Ngươi có nhớ phạm ba-la-di, tăng-già-bà-thi-sa, thâu-lan-giá không?" Vị kia nói: "Căn bản không thấy. Thưa các Trưởng lão, tôi không nhớ có phạm trọng tội như vậy. Tôi phạm tiểu tội. Tôi sẽ sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng nạn vấn tôi mãi.

" Vì các tỳ-kheo cố nạn vấn

không thôi, nên vị đó đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni phi pháp. c. Hoặc có tỳ-kheo phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bàthi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo hỏi: "Ngươi có nhớ phạm, 1 Cũng nói là "đơn bạch yết-ma."

2 Để bản: bất kiến 不見. Các bản khác: bất hiện.

315

994c

trọng tội ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá không?" Vị đó nói: "Căn bản không thấy. Thưa các Trưởng lão, tôi không nhớ có phạm trọng tội ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá. Tôi phạm tiểu tội, đã sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo cật vấn không thôi, nên vị kia

đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì là phi pháp.

Đó là ba loại trao ức niệm tỳ-ni phi pháp.

3. Có ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni như pháp: a. Nếu tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-giàbà-thi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội ba-la-di, tăng-già-bà-thi-sa, thâu-lan-giá, bèn hỏi: "Ngươi nhớ phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâulan-giá như vậy không?" Vị kia không nhớ có phạm nên nói: "Thưa Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tănggià-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo cứ cật vấn không thôi, cho nên vị kia cố nhớ lại kỹ, rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp. b. Nếu tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-giàbà-thi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá, bèn hỏi: "Ngươi phạm ba-la-di, [994c] tăng-già-bà-thi-sa, thâu-lan-giá, có nhớ không?" Vị kia không nhớ có phạm, nên nói: "Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy. Tôi phạm tiểu tội, sẽ như pháp sám hối thanh tịnh. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo cứ cật vấn

mãi không thôi, nên vị kia cố nhớ lại kỹ, rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp.

c. Hoặc tỳ-kheo không phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tănggià-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá. Các tỳ-kheo khác nói là phạm trọng 316

T22. 995a Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá, bèn hỏi: "Ngươi phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy, có nhớ không?" Vị kia không nhớ có phạm nên nói: "Thưa Trưởng lão, tôi không nhớ phạm trọng tội, ba-la-di, tăng-già-bà-thi-sa, thâu-lan-giá như vậy. Tôi phạm tiểu tội, đã sám hối thanh tịnh. Các tỳ-kheo đừng cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo cứ cật

vấn mãi không thôi, nên vị kia cố nhớ lại kỹ rồi đến Tăng xin ức niệm tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho ức niệm tỳ-ni, thì đó là trao ức niệm tỳ-ni như pháp. Đó là ba trường hợp trao ức niệm tỳ-ni như pháp. 4. Lại có ba trường hợp trao cho bất si tỳ-ni phi pháp: a. Nếu tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, nhiều lần làm bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Các tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm trọng tội, hoặc ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá.

" Vị kia nói: "Tôi điên cuồng tâm loạn, nhiều lần phạm bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Đó chẳng phải là việc tôi cố ý làm, mà là do si cuồng. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo cứ vẫn cật vấn không thôi, nên vị kia đến giữa Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là cho bất si tỳni phi pháp. b. Nếu tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, nhiều lần làm bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Các tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay Thâu-lan-giá, bèn hỏi: "Ngươi nhớ phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thisa, hay thâu-lan-giá không?" Vị kia nói: "Trước đây, tôi si cuồng tâm loạn, nhiều lần phạm bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải do tôi cố ý làm, mà là vì si cuồng nên làm như vậy. Như người nhớ việc trong mộng, tôi cũng như vậy. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo vẫn cứ cật vấn không thôi,

[995a1] nên vị kia đến trong Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là cho bất si tỳ-ni phi pháp.

c. Nếu tỳ-kheo không si cuồng mà dối làm si cuồng, nhiều lần làm bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Các tỳ-kheo khác nói là phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá,317

995a

bèn hỏi: "Ngươi nhớ phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thisa, hay thâu-lan-giá không?" Vị kia nói: "Trước đây, tôi si cuồng nên làm như vậy. Như người từ trên núi cao rơi xuống, chỉ nắm được một ít cỏ cây mà thôi. Các Trưởng lão đừng nên cật vấn tôi." Vì các Trưởng lão vẫn cố cật vấn không thôi, nên vị kia đến giữa Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho pháp bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni phi pháp.

Đó là ba trường hợp trao bất si tỳ-ni phi pháp. 5. Lại có ba trường hợp trao bất si tỳ-ni như pháp: a. Nếu tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không?" Vị kia nói: "Trước đây tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp samôn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Các Trưởng lão đừng gạn hỏi tôi.

" Vì các tỳ-kheo cứ gạn hỏi mãi không thôi, nên vị kia khi si cuồng chấm dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni như pháp. b. Nếu tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không?" Vị kia nói: "Trước đây tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp samôn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Như người nhớ lại việc làm trong mộng. Các Trưởng lão đừng nên gạn hỏi tôi. " Vì các

tỳ-kheo vẫn cứ gạn hỏi không thôi, nên vị kia sau khi si cuồng chấm dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng trao cho bất si tỳ-ni, tức là trao bất si tỳ-ni như pháp.

c. Nếu tỳ-kheo si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp sa-môn. Sau đó, vị kia trở lại bình phục. Các tỳ-kheo khác nói: "Ngươi phạm trọng tội, ba-la-di, hoặc tăng-già-bà-thi-sa, hay thâu-lan-giá như vậy, có nhớ hay không?" Vị kia nói: "Trước đây 318

T22. 995b Chương vi. Tỳ-ni tăng nhất

tôi si cuồng nên phạm nhiều bất tịnh hạnh, chẳng phải pháp samôn; chẳng phải do tôi cố làm, mà vì cuồng si. Tôi nhớ như người từ trên núi cao rơi xuống chỉ nắm được một ít cỏ cây mà thôi. Các Trưởng lão đừng cật vấn tôi.

" Vì các tỳ-kheo [995b] cứ cật vấn mãi

không thôi, nên vị kia, sau khi cuồng si dứt, đến trước Tăng xin bất si tỳ-ni. Nếu Tăng cho bất si tỳ-ni, tức là trao cho bất si tỳ-ni như pháp. Đó là ba trường hợp trao bất si tỳ-ni như pháp. 6. Có ba loại điều phục pháp:1 ha trách, tẫn xuất, y chỉ. Đó là ba pháp điều phục.

7. Có ba pháp diệt tránh: dùng lời của nhiều người, tội xứ sở, cỏ che đất. Đó là ba pháp diệt tránh.

8. Lại có ba pháp, nên gọi tỳ-kheo đến hiện tiền rồi tác bạch, sau đó mới tác ba yết-ma. Ta nói pháp như vậy, đắc xứ sở, yết-ma thành tựu. Nếu tỳ-kheo ưa đấu tranh, Tăng nên trao cho ba loại yết-ma: hoặc yết-ma ha trách, hoặc yết-ma y chỉ, hoặc yết-ma tẫn. Đức Phật dạy như vậy. Các tỳ-kheo sau khi nghe, hoan hỷ, tín lạc thọ trì. 9. Bấy giờ, đức Phật bảo các tỳ-kheo, có ba pháp không được cho thọ đại giới: một là phá giới, hai là phá kiến, ba là phá oai nghi.2 Người có ba pháp như vậy không được cho thọ đại giới. 10. Có ba pháp nên cho thọ đại giới: Không phá giới, không phá kiến, không phá oai nghi. Người có ba pháp như vậy nên cho thọ đại giới.

11. Tỳ-kheo có ba pháp, Tăng nên trao cho pháp yết-ma ha trách: phá giới, phá kiến, phá oai nghi. Phạm vào ba pháp như vậy Tăng nên trao cho pháp yết-ma quở trách. Hoặc yết-ma tẫn, hay yết-ma y chỉ, yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, yết-ma cử, cũng như vậy.

1 Ba biện pháp chế ngự tỳ-kheo phạm luật.

2 Tương đương với ba trong số 13 già nạn không được thọ cụ túc, theo thứ tự: phạm biên tội, pháp nội ngoại đạo, tặc trụ.

319

995c

12. Người bị cử có ba pháp, không được cho giải yết-ma: Nên thấy1 mà không thấy, nên sám mà không sám, nên xả mà không xả. 2 Vi

phạm vào ba pháp như vậy, không được vì họ giải yết-ma. 13. Người bị cử3 có ba pháp nên vì họ giải yết-ma: Nên thấy thì thấy, nên sám thì sám, nên xả thì xả. Làm được ba pháp như vậy, nên vì họ giải yết-ma.